5. ZARZĄDZANIE ZAPASAMI

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "5. ZARZĄDZANIE ZAPASAMI"

Transkrypt

1 5. ZARZĄDZANIE ZAPASAMI Dlaczego utrzymujemy zapasy? Jak duże utrzymywać? Procesom gospodarczym w przedsiębiorstwie w sferze zaopatrzenia, produkcji i zbytu nieustannie towarzyszy tworzenie zapasów materialnych, wśród których znajdują się dobra produkcyjne i konsumpcyjne. W zależności od charakteru branży i obsługiwanych rynków mogą to być zapasy towarów w sieciach dystrybucji, zapasy wyrobów gotowych w magazynie, zapasy zespołów i podzespołów do montażu, zapasy surowców i części do produkcji (utrzymywane u producenta lub dostawców) itp. Przez zapasy rozumie się zatem wszelkie zasoby materialne znajdujące się w różnych fazach procesu gospodarczego Przyczyny utrzymywania zapasów Zapasy uczestniczą w procesach gospodarczych na skutek istniejących rozbieżności między popytem a podażą. Stąd ogólną przyczyną gromadzenia zapasów w kolejnych ogniwach łańcuchów logistycznych (zarówno zewnętrznych jak i wewnętrznych) jest występowanie różnic w intensywności (tempie) dopływu strumieni materialnych (dostaw) i tempie odpływu (zużycia zapasu), co zobrazowano na rys Tempo dopływu (dostaw) Zapas rotujący Tempo odpływu (popytu) Zapas nierotujący Rys Przepływowy model powstawania zapasów. 1 Warto w tym miejscu przytoczyć jedną z uproszczonych definicji logistyki w aspekcie zapasów: logistyka to zarządzanie zapasami w spoczynku lub w ruchu. PWr / IOZ 5-1

2 O wielkości tempa dopływu strumieni materialnych do punktu tworzenia zapasów decyduje stosowana w przedsiębiorstwie polityka dostaw zarówno zewnętrznych (zamawiania) jak i wewnętrznych (zlecania produkcji). Tempo odpływu regulowane jest natomiast intensywnością zużycia zapasu, kształtowaną przez wielkość okresowego zapotrzebowania (popytu) na zapas od strony odbiorców. Współczesne logistyczne koncepcje zarządzania produkcją i zapasami ukierunkowane są na maksymalne zniwelowanie różnic między intensywnością zużycia zapasu (popytem) a tempem dostaw (podażą), celem uzyskania ciągłości przepływów materiałowych przy minimalnym poziomie zapasów. Niemniej zapasy spełniają kilka istotnych funkcji stanowiących przyczynę ich tworzenia i utrzymywania, które można sklasyfikować w trzy podstawowe grupy: funkcje antycypacyjne, ekonomiczne i zabezpieczające. 1. Funkcje antycypacyjne wyprzedzające zaspokajanie potrzeb w relacji dostawca-odbiorca. Antycypacyjne tworzenie i regularne uzupełnianie zapasów zapewnia dostępność produktów i wysoki poziom obsługi klienta w zaspokajaniu jego zmiennych (często sezonowych) potrzeb w pełny i szybki sposób, zmniejszając jednocześnie koszty utraconej sprzedaży. 2. Funkcje ekonomiczne przejawiające się w wykorzystaniu: efektu ekonomii skali produkcji i zakupów (możliwość produkcji i zakupów w partiach ekonomicznych), oszczędności w produkcji na zapas przy sezonowości popytu i podaży, oszczędności w zakupach przy ofertach rabatowych i upustach cenowych, możliwości tworzenia zapasów spekulacyjnych przy fluktuacji cen i inflacji. 3. Funkcje zabezpieczające (izolujące) ochrona przed niepewnością popytu i skutkami opóźnień w dostawach poprzez tworzenie buforów bezpieczeństwa niwelujących niebezpieczeństwo wyczerpania zapasu. Jak widzimy, wymienione funkcje zapasów odgrywają istotną rolę w skutecznym i efektywnym funkcjonowaniu systemu logistycznego przedsiębiorstwa wskazując na, często uzasadnioną, potrzebę ich tworzenia. Stąd tradycyjnie zapasy traktuje się jako konieczne zło, dążąc do maksymalnej ich redukcji przy założonym poziomie obsługi odbiorców. 5.2 Rodzaje zapasów w przedsiębiorstwie Zapasy gromadzone w procesach gospodarczych, od miejsca pozyskania surowców poprzez procesy produkcyjne aż po klienta końcowego, są wielkością bardzo złożoną. Wynika to z ich PWr / IOZ 5-2

3 zróżnicowania pod względem miejsca składowania, postaci rzeczowej, stopnia przetworzenia, sposobu tworzenia itp. W związku z tym wyróżnia się wiele kryteriów podziału zapasów wśród których można wymienić przede wszystkim: strukturę ilościową (wartościową) zapasów, stopień przetworzenia zapasów, sposób tworzenia zapasów STRUKTURA ILOŚCIOWA (WARTOŚCIOWA) ZAPASÓW Zgodnie z zasadami rachunkowości zapasy są składnikiem majątku obrotowego, tworząc wraz z majątkiem trwałym aktywa przedsiębiorstwa. Efektywne angażowanie środków obrotowych w zapasach ma istotny wpływ na zwiększanie szybkości rotacji, a tym samym na szybkość obrotu kapitałem związanym w zapasach i tempo zwrotu nakładów inwestycyjnych. Niemniej nie wszystkie kategorie zapasów w przedsiębiorstwie biorą udział w omawianej zależności, stąd dla omawianych zależności istotne jest kształtowanie się struktury ilościowej (wartościowej) zapasów. Struktura ta w najprostszym ujęciu dzieli zapasy na część rotującą i nierotującą (rys. 5-2). Ilość (wartość) Zużycie zapasu Odnowienie zapasu Zapas średni ZAPAS ROTUJĄCY (część obrotowa zapasów) Zapas bezpieczeństwa Zapas nadmierny (martwy) ZAPAS NIEROTUJĄCY (część nieobrotowa zapasów) Czas Rys Typowa struktura ilościowa (wartościowa) zapasu. Część rotująca (obrotowa) zapasów, to zapasy systematycznie zużywane i cyklicznie uzupełniane w toku zaspokajania bieżących potrzeb produkcji i odbiorców. Cechą szczególną zapasów rotujących jest zużywanie się ich w jednym cyklu gospodarczym. Zapasy te są odnawiane według określonych zasad, a ich poziom (równy połowie wielkości dostaw w rozpatrywanym okresie) wynika z wielkości dostaw i okresowego zużycia. Część nierotującą (nieobrotową) stanowi zazwyczaj zapas zabezpieczający. Niemniej, z różnych przyczyn, część ta może obejmować również zapas nadmierny, zwany również zapasem PWr / IOZ 5-3

4 martwym (Dead Stock), zwiększający koszty utrzymania zapasu, a nie wnoszący żadnej wartości dodanej w procesie produkcji. Do tej kategorii zalicza się zapasy trudnozbywalne (niechodliwe, posezonowe, niemodne, przestarzałe) i niepełnowartościowe (uszkodzone, zepsute i nieużyteczne). STOPIEŃ PRZETWORZENIA ZAPASÓW Ogół zapasów materialnych gromadzonych w przedsiębiorstwie wytwórczym w ujęciu przepływowym (logistycznym) można sklasyfikować w trzy podstawowe kategorie: zapasy kupowane, przetwarzane i sprzedawane (rys. 5-3). Dwie pierwsze grupy, ściśle związane z realizacją procesów wytwórczych, określa się jako zapasy produkcyjne. Pozostałe jako zapasy handlowe 2. Faza zaopatrzenia Faza produkcji Faza dystrybucji D O S T A W C Y Zaopatrzenie ZAPASY KUPOWANE surowce materiały elementy z zakupu Produkcja Montaż elementów wyrobów ZAPASY PRZETWARZANE (produkcji niezakończonej) produkcja w toku (elementy w magazynach) roboty w toku (elementy w trakcie realizacji) Dystrybucja ZAPASY SPRZEDAWANE wyroby towary części zamienne (serwisowe) K L I E N C I Rys Klasyfikacja zapasów materiałowych w przedsiębiorstwie wytwórczym (stopień przetworzenia). Do zapasów kupowanych (faza zaopatrzenia) zalicza się zapasy surowców i elementów z zakupu, stanowiących materiały wyjściowe do przetwarzania w wyroby gotowe. Zapasy przetwarzane (faza produkcji) obejmują zapasy materiałów w trakcie wytwarzania (produkcja niezakończona), do których zalicza się zapasy produkcji w toku (półfabrykaty w magazynach) oraz robót w toku (półfabrykaty w trakcie realizacji). Do zapasów sprzedawanych (faza dystrybucji) zalicza się zapasy wyrobów gotowych i elementów serwisowych stanowiących przedmiot sprzedaży. Do grupy zapasów sprzedawanych zalicza się również zapasy towarów (nabytych celem dalszej odsprzedaży). Zapasy takie stanowią oczywiście jedyną kategorię w jednostkach handlowych. 2 Szczegółowe omówienie podziału zapasów na produkcyjne i handlowe zawarto w temacie 7. PWr / IOZ 5-4

5 SPOSÓB TWORZENIA ZAPASÓW Tworzenie zapasów w jednostkach gospodarczych może odbywać się na dwa sposoby. Potrzebne dobra materialne przedsiębiorstwo może nabyć z zewnątrz od dostawców zewnętrznych (zapas kupowany) bądź wytworzyć we własnym zakresie (zapas produkowany). Pierwszy sposób wykorzystywany jest działalności handlowej i usługowej oraz w działach zaopatrzenia przedsiębiorstw wytwórczych. Drugi z nich jest charakterystyczny dla procesów produkcyjnych w działalności wytwórczej (produkcja na magazyn). W działalności takiej omawiany podział przedstawiono na rys D O S T A W C Y Faza zaopatrzenia Zaopatrzenie Zapas kupowany Faza produkcji Produkcja Montaż elementów wyrobów Zapas produkowany Faza dystrybucji Dystrybucja K L I E N C I Rys Klasyfikacja zapasów materiałowych w przedsiębiorstwie wytwórczym (sposób tworzenia). Czynnikiem wyróżniającym sposoby tworzenia zapasów jest forma ich uzupełniania (rys.5-5). W przypadku zapasu nabywanego z zewnątrz zapas w magazynie automatycznie powiększa się o dostarczoną ilość w momencie przyjęcia dostawy (uzupełnianie natychmiastowe). Natomiast w przypadku zapasu wytwarzanego na magazyn, uzupełnianie zapasu jest zazwyczaj realizowane sukcesywnie w określonym przedziale czasu cyklu produkcyjnego (uzupełnianie stopniowe). Zapas kupowany Zapas produkowany Ilość Odnawianie zapasu Ilość Odnawianie zapasu Czas Czas Rys Różnice w dynamice zapasów kupowanych i produkowanych. PWr / IOZ 5-5

6 5.3 Cele i zadania zarządzania zapasami Zarządzanie zapasami w przedsiębiorstwie stanowi funkcję składową zarządzania produkcją, co zobrazowano na rys Faza zaopatrzenia Faza produkcji Faza dystrybucji D O S T A W C Y Zarządzanie produkcją (zapasami i zdolnością produkcyjną) Zarządzanie zapasami K L I E N C I Zaopatrzenie Produkcja elementów Montaż wyrobów Dystrybucja Rys Zakres zarządzania produkcją i zapasami w procesie logistycznego przepływu materiałów w przedsiębiorstwie wytwórczym. Zakres funkcji i zadań zarządzania produkcją jest szerszy od zarządzania zapasami. Przedmiotem zarządzającego produkcją jest racjonalne gospodarowanie zarówno zasobami obiektowymi (zdolnością produkcyjną) jak i zasileniowymi (zapasami materiałowymi), natomiast uwaga zarządzającego zapasami skoncentrowana jest zasobach zasileniowych. W warunkach działalności produkcyjnej zarządzanie zapasami nie może być realizowane oddzielnie od zarządzania produkcją. Zapasy umożliwiają produkcję, a jednocześnie są jej rezultatem. Stąd cele i zadania zarządzania zapasami wynikają wprost z celów zarządzania produkcją. Poznana już w tym zakresie przeciwstawność rynkowej i efektywnościowej orientacji przedsiębiorstw rzutuje również na sprzeczność celów zarządzania zapasami (rys. 5-7). CELE ZARZĄDZANIA ZAPASAMI ORIENTACJA RYNKOWA MAKSYMALIZACJA POZIOMU OBSŁUGI Dostępność właściwych materiałów, w wystarczających ilościach, we właściwym miejscu i czasie Sprzeczność celów ORIENTACJA EFEKTYWNOŚCIOWA MINIMALIZACJA KOSZTÓW Redukcja kosztów poprzez minimalizację stanów zapasów materiałowych Rys Cele zarządzania zapasami w orientacji rynkowej i efektywnościowej. PWr / IOZ 5-6

7 Decyzje dotyczące zapasów muszą uwzględniać zarówno kwestie związane z poziomem obsługi klienta jak i związanymi z tym kosztami. W pierwszym przypadku cele zarządzania zapasami przejawiają się w zapewnieniu wysokiej ich dostępności poprzez zminimalizowanie ryzyka wystąpienia niedoboru co wymaga dużych buforów zabezpieczających. Z drugiej strony, zorientowanie na redukcję kosztów pociąga za sobą konieczność minimalizacji kapitału związanego w zapasach drogą minimalizacji stanów zapasów. Podejmowane więc przez zarządzającego zapasami decyzje powinny zmierzać do osiągnięcia równowagi (trade-off) między pożądanym poziomem obsługi odbiorców a poziomem tworzonych i utrzymywanych zapasów bezpieczeństwa, kompensujących przypadki wzrostu popytu bądź opóźnień w dostawach (rys. 5-8). Poziom dostępności zapasu Poziom obsługi odbiorcy Poziom zapasu bezpieczeństwa Ryzyko niedoboru 100 % Rys Równowaga w rozwiązaniach kompromisowych w zarządzaniu zapasami. W ustalaniu poziomu obsługi i związanego z tym zapasu bezpieczeństwa wykorzystywany jest powszechnie rachunek prawdopodobieństwa 3. Poziom obsługi klienta definiowany jest wówczas jako prawdopodobieństwo niewystąpienia niedoboru zapasu w cyklu jego uzupełniania (np. poziom obsługi = 95% oznacza, że prawdopodobieństwo zaspokojenia potrzeb odbiorców w danym cyklu wynosi 95%, a ryzyko wystąpienia niedoboru zapasu = 5%). Rezultatem zarządzania zapasami jest kształtowanie ilościowo-czasowych parametrów przepływów materiałowych. Podejmowane w tym zakresie decyzje zmierzają do ustalenia: kiedy i w jakim wymiarze należy uruchamiać mechanizmy ich tworzenia? Stąd podstawowym zadaniem stojącym przed zarządzającym zapasami jest znalezienie w odniesieniu do każdej pozycji zapasu odpowiedzi na dwa elementarne pytania. Dla zapasu kupowanego 1. Ile zamawiać? Jaka powinna być wielkość zamówień (partii zakupu)? 2. Kiedy zamawiać? W jakim terminach składać zamówienia? 3 Najczęściej wykorzystywanym w tym celu rozkładem prawdopodobieństwa jest rozkład normalny (jak również rozkład wykładniczy i Poissona w przypadku materiałów wolno rotujących). Stosowanymi w praktyce miarami poziomu obsługi w zakresie niezawodności dostaw są również takie wskaźniki, jak: ilościowy udział zamówień zrealizowanych z zapasu, udział okresów bez niedoborów i in. PWr / IOZ 5-7

8 Dla zapasu produkowanego 1. Ile zlecać? Jaka powinna być wielkość zleceń produkcyjnych (serii/partii produkcyjnej)? 2. Kiedy zlecać? W jakich terminach uruchamiać produkcję? Realizacja przedstawionych zadań wymaga operowania zbiorem różnorodnych informacji. Charakter tych danych oraz metody ich ustalania wpływają w znacznej mierze na dobór rozwiązań w zakresie samego procesu zarządzania. Do podstawowych zalicza się: informacje o popycie na zapas i jego zmienności (wahaniach), informacje o stanach zapasów, informacje o czasie realizacji zamówień/zleceń (czasie dostawy), informacje o kosztach zapasów, informacje o wartości zapasów i regularności ich zużycia (analiza ABC i XYZ) i szereg innych (często specyficznych) danych szczegółowych kształtujących problematykę zapasów. W dalszej części skupimy uwagę na sposobach określania popytu i podaży zapasów oraz kosztach zapasów. 5.4 Określanie popytu i podaży zapasów METODY OKREŚLANIA POPYTU (ZAPOTRZEBOWANIA) NA ZAPAS Metody określania zapotrzebowania na zapas różnią się stosowaną w nich bazą danych i dokładnością ustaleń. W tym zakresie wyróżnia się określanie deterministyczne, stochastyczne i subiektywne. A. Określanie deterministyczne (dokładne) obliczanie zapotrzebowania materiałowego na surowce i elementy składowe wyrobów na podstawie planów (harmonogramów) produkcji wyrobów oraz specyfikacji (zestawień) materiałowych obrazujących strukturę wyrobu. B. Określanie stochastyczne (przybliżone) prognozowanie zapotrzebowania na zapas na podstawie statystyki zużycia w porównywalnych okresach w przeszłości i przewidywanych trendów zmian w przyszłości. W oparciu o gromadzone dane przewidywane zapotrzebowanie określa się za pomocą wybranych metod prognozowania 4. C. Szacowanie subiektywne (najmniej dokładne) stosowane przy braku możliwości wykorzystania deterministycznych i stochastycznych metod określania potrzeb. Najczęściej przyjmuje formę szacowania intuicyjnego opartego na wiedzy, doświadczeniu i osobistej ocenie jednej lub kilku osób. 4 Najczęściej stosuje się metody określania wartości średniej, wygładzania (wyrównywania) wykładniczego i analizę regresji. PWr / IOZ 5-8

9 SYSTEMY KONTROLI (REJESTRACJI) STANÓW ZAPASÓW Ilościowe stany zapasów ustala się wykorzystując odpowiedni system kontroli (rejestracji) ich poziomu (Inventory Monitoring System). W praktyce kontrola zapasów może się odbywać okresowo lub ciągle. A. System kontroli okresowej (Periodic Inventory Monitoring System). W systemie kontroli okresowej, zwanym również systemem okresowym (Periodic System) bądź przeglądów okresowych (Periodic Review), fizyczne ustalenie stanu zapasu i podejmowanie odpowiednich decyzji odbywa się cyklicznie co pewien ustalony przedział czasu T (tydzień, miesiąc, kwartał). Zaletami systemu są: prostota i brak konieczności ciągłego śledzenia stanów zapasów, brak konieczności informatyzacji systemu (mniejsze koszty inwestycyjne). Do wad należy zaliczyć: brak bieżącej informacji o stanie zapasu, większe koszty eksploatacji systemu wynikające z konieczności utrzymywania większych zapasów bezpieczeństwa niwelujących niebezpieczeństwo wyczerpania zapasu w okresie międzykontrolnym. B. System kontroli ciągłej (Continuous Inventory Monitoring System). W systemie kontroli ciągłej, zwanym również systemem nieustającym (Perpetual System) bądź przeglądów ciągłych (Continuous Review), monitorowanie stanu zapasu i podejmowanie odpowiednich decyzji odbywa się na bieżąco w trybie on-line (on-line system). Oczywistymi zaletami systemu są: bieżąca informacja o stanie zapasu, mniejsze koszty eksploatacyjne (mniejsze zapasy bezpieczeństwa). Do wad zalicza się: większe koszty inwestycyjne wynikające z konieczności informatyzacji w systemie niezbędnych procedur transakcyjnych i magazynowych (przychodów, rozchodów), konieczność okresowej inwentaryzacji rzeczywistych stanów zapasów (weryfikacja z tytułu błędów, braków, odpadów, kradzieży itp.). System kontroli okresowej był jedynym systemem możliwym do stosowania w praktyce przed pojawieniem się możliwości jego informatyzacji. Obecnie z wielu względów kontrolę ciągłą uważa się za korzystniejszą od tradycyjnej inwentaryzacji okresowej, co znajduje wyraz w powszechnym jej stosowaniu w zarządzaniu zapasami. PWr / IOZ 5-9

10 5.5 Koszty zapasów Celem podejmowania efektywnych decyzji związanych z przyjmowaną polityką uzupełniania zapasów niezbędna jest znajomość kosztów zapasów. Wśród kosztów związanych z gospodarką zapasami wyróżnia się koszty stałe i zmienne. KOSZTY STAŁE Do kategorii kosztów stałych zalicza się wszystkie składniki kosztów związanych z gospodarką zapasami, których wielkość nie jest zależna oraz wielkości zamówień lub zleceń produkcyjnych uzupełniających stany zapasów (a tym samym od poziomu utrzymywanych zapasów). Należą do nich przede wszystkim: jednostkowe koszty zakupu lub wytworzenia pozycji zapasu, koszty utrzymania pomieszczeń i urządzeń magazynowych oraz środków transportowych, koszty osobowe (utrzymania służb magazynowych i zaopatrzenia). Niejednokrotnie kwalifikacja niektórych z wymienionych składników do kosztów stałych nie jest w pełni jednoznaczna. Na przykład w przypadku oferty rabatów cenowych koszty zakupu zostaną zaliczone do kategorii kosztów zmiennych. Podobna sytuacja może wystąpić w odniesieniu do kosztów powierzchni magazynowej lub ubezpieczeń (rosnących bądź malejących w miarę wzrostu lub spadku poziomu utrzymywanych zapasów). KOSZTY ZMIENNE Do kategorii kosztów zmiennych zalicza się wszystkie składniki kosztów związanych z gospodarką zapasami, których wielkość jest zależna od wielkości zamówień lub zleceń uzupełniających. Główne rodzaje kosztów zmiennych zapasów obejmują koszty: utrzymania zapasów, zamawiania/zlecania, niedoborów oraz nadmiarów zapasów. 1. Koszt zamawiania/zlecania (Ordering Cost). Koszt zamawiania/zlecania, nazywany zamiennie kosztem tworzenia zapasów, związany jest z zakupem lub uruchomieniem produkcji określonej ilości produktów celem uzupełnienia zapasu. Dla określonych zamówień/zleceń będą to koszty: zamówienie zewnętrzne (zakupu) koszt realizacji zamówienia przez dział zaopatrzenia (Purchase Cost), zlecenie wewnętrzne (produkcyjne) koszt uruchamiania (przezbrajania) produkcji (Setup Cost). PWr / IOZ 5-10

11 2. Koszt utrzymania zapasu (Holding Cost). Koszt utrzymania zapasu, nazywany zamiennie kosztem oprocentowania 5 (Interest Cost), jest kosztem zamrożenia kapitału obrotowego. Stanowi zatem odpowiedź na pytanie, ile kosztuje przedsiębiorstwo zamrożenie kapitału w zapasach, w przeciwieństwie do możliwości jego wykorzystania w inny bardziej ekonomiczny sposób (koszt utraconych możliwości). Koszt ten może być ustalony jako wartość kwotowa (stała) lub częściej jako wartość procentowa (roczna stopa procentowa wartości pieniężnej utrzymywanego zapasu). 3. Koszt niedoboru zapasu (Shortage Cost). Koszt niedoboru, nazywany zamiennie kosztem wyczerpania zapasu (Stockout Cost), jest kosztem związanym z brakiem dostępności zapasu w okresie, kiedy jest on potrzebny odbiorcy. Skutki kosztowe wyczerpania zapasu mogą przyjąć dwie formy: niedobory są przenoszone na następne okresy (zaległe zamówienia) koszt obsługi zaległych zamówień, opóźnionych zysków, obniżenia poziomu obsługi; niedobory nie są przenoszone na następne okresy (utracona sprzedaż) koszt utraconej sprzedaży (potencjalnych zysków), obniżenia poziomu obsługi; 4. Koszt nadmiaru zapasu (Excess Cost). Ostatnim rodzajem kosztu zmiennego, jakkolwiek będący w rzeczywistości kosztem związanym z utrzymaniem zapasu, jest koszt zapasu nadmiernego. Z uwagi jednak na dodatkowe (w odróżnieniu od zapasu rotującego) skutki kosztowe zapasów nadmiernych, można uznać je za odrębną grupę kosztów. W tym zakresie, podobnie jak w przypadku niedoboru zapasu, wyróżnia się dwie opcje: nadmiar jest przenoszony na następne okresy koszt przedłużonego utrzymania zapasu oraz obniżenia zysków (np. w przypadku wyprzedaży po niższych cenach); nadmiar nie jest przenoszony na następne okresy koszt straconych nakładów oraz dodatkowy koszt likwidacji zapasów w sposób zgodny z normami firmy i ochrony środowiska naturalnego. 5.6 Typologia systemów zarządzania zapasami Dobór właściwego systemu zarządzania zapasami zależy od wielu różnorodnych czynników, np. charakteru popytu, wartości pozycji zapasu, stopnia regularności jego zużywania, opcji z niedoborami i nadmiarami zapasu, ofert rabatowych, czynnika inflacji itp. Każde z nich wymagają doboru odpowiednich zasad i systemów zarządzania. Ogólną typologię tych 5 Inne zamienne nazwy to koszt związania kapitału (Capital Cost) lub utraconych możliwości (Opportunity Cost) PWr / IOZ 5-11

12 systemów, uwzględniającą zakres realizacji funkcji (faz) zarządzania oraz sposoby ustalania zapotrzebowania na zapas, przedstawiono w tabeli 5-1. Tabela 5-1. Ogólna typologia systemów zarządzania zapasami. METODY OKREŚLANIA POTRZEB Stochastyczne (prognozowanie) ZARZĄDZANIE ZAPASAMI Faza planowania Faza sterowania Systemy sterowania zapasami SCS Stock Control Systems System produkcji dokładnie na czas JIT Just in Time System (KANBAN) Deterministyczne (obliczanie) System planowania potrzeb materiałowych MRP Material Requirements Planning System planowania potrzeb dystrybucji DRP Distribution Requirements Planning System zarządzania wąskimi przekrojami OPT Optimized Production Technology Analiza przedstawionej w tabeli klasyfikacji systemów zarządzania zapasami pozwala na ich charakterystykę odniesioną do samego procesu zarządzania (obejmującego fazę planowania i sterowania zapasami). Wynika z niej, że w miarę rozwoju tych systemów i możliwości elektronicznego przetwarzania danych, rozwiązania te zmierzały w kierunku wykorzystania koncepcji logistycznych (właściwe materiały, we właściwej ilości, we właściwym czasie), poprzez rozszerzanie procedur zarządzania zapasami o fazę planowania i coraz ściślejsze ustalanie ilościowo-czasowych parametrów przepływów materiałowych. Od klasycznych systemów sterowania zapasami opartych na prognozach potrzeb (których podstawowe zasady i formuły są nadal, mimo rozwoju nowych koncepcji, powszechnie stosowane), do systemu dostaw na czas JIT, planowania potrzeb materiałowych MRP lub zarządzania wąskimi przekrojami OPT umożliwiających planowanie potrzeb i stanów zapasów w czasie z dokładnością wymaganą przez użytkownika. PWr / IOZ 5-12

Zarządzanie płynnością finansową przedsiębiorstwa

Zarządzanie płynnością finansową przedsiębiorstwa Zarządzanie płynnością finansową przedsiębiorstwa Cz. 4 Zarządzanie zapasami Składniki zapasów Konieczność utrzymywania zapasów Koszty zapasów 1. Koszty utrzymania zapasów - kapitałowe, - magazynowania,

Bardziej szczegółowo

Łańcuch dostaw Łańcuch logistyczny

Łańcuch dostaw Łańcuch logistyczny Zarządzanie logistyką Dr Mariusz Maciejczak Łańcuch dostaw Łańcuch logistyczny www.maciejczak.pl Łańcuch logistyczny a łańcuch dostaw Łańcuch dostaw w odróżnieniu od łańcucha logistycznego dotyczy integracji

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Przedmowa

Spis treści. Przedmowa Spis treści Przedmowa 1.1. Magazyn i magazynowanie 1.1.1. Magazyn i magazynowanie - podstawowe wiadomości 1.1.2. Funkcje i zadania magazynów 1.1.3. Rodzaje magazynów 1.1.4. Rodzaje zapasów 1.1.5. Warunki

Bardziej szczegółowo

Metody sterowania zapasami ABC XYZ EWZ

Metody sterowania zapasami ABC XYZ EWZ Zarządzanie logistyką Dr Mariusz Maciejczak Metody sterowania zapasami ABC XYZ EWZ www.maciejczak.pl Zapasy Zapasy w przedsiębiorstwie można tradycyjnie rozumieć jako zgromadzone dobra, które w chwili

Bardziej szczegółowo

LOGISTYKA PRODUKCJI C3 TYTUŁ PREZENTACJI: LOGISTYKA PRODUKCJI OBLICZEŃ ZWIĄZANYCH Z KONCEPCJĄ MRP

LOGISTYKA PRODUKCJI C3 TYTUŁ PREZENTACJI: LOGISTYKA PRODUKCJI OBLICZEŃ ZWIĄZANYCH Z KONCEPCJĄ MRP LOGISTYKA PRODUKCJI C3 PREZENTACJA PRZYKŁADOWYCH, PODSTAWOWYCH OBLICZEŃ ZWIĄZANYCH Z KONCEPCJĄ MRP 2 Logistyka materiałowa Logistyka zaopatrzenia Logistyka dystrybucji Magazyn Pośrednictwo Magazyn Surowce

Bardziej szczegółowo

LOGISTYKA PRODUKCJI. dr inż. Andrzej KIJ

LOGISTYKA PRODUKCJI. dr inż. Andrzej KIJ LOGISTYKA PRODUKCJI dr inż. Andrzej KIJ TEMAT ĆWICZENIA: PLANOWANIE POTRZEB MATERIAŁOWYCH METODA MRP Opracowane na podstawie: Praca zbiorowa pod redakcją, A. Kosieradzkiej, Podstawy zarządzania produkcją

Bardziej szczegółowo

W. - Zarządzanie kapitałem obrotowym

W. - Zarządzanie kapitałem obrotowym W. - Zarządzanie kapitałem obrotowym FINANSE PRZEDSIĘBIORSTW Marek 2011 Agenda - Zarządzanie kapitałem obrotowym Znaczenie kapitału obrotowego dla firmy Cykl gotówkowy Kapitał obrotowy brutto i netto.

Bardziej szczegółowo

Logistyka i Zarządzanie Łańcuchem Dostaw. Opracował: prof. zw dr hab. Jarosław Witkowski

Logistyka i Zarządzanie Łańcuchem Dostaw. Opracował: prof. zw dr hab. Jarosław Witkowski Logistyka i Zarządzanie Łańcuchem Dostaw Opracował: prof. zw dr hab. Jarosław Witkowski ZAPASY Zapasy - niezagospodarowane dobra rzeczowe, utrzymywane przez firmę celem użycia w przyszłości (dalsze przetwarzanie,

Bardziej szczegółowo

Organizacja i monitorowanie procesów magazynowych

Organizacja i monitorowanie procesów magazynowych Organizacja i monitorowanie procesów magazynowych Autor: St. Krzyżaniak, A. Niemczyk, J. Majewski, P. Andrzejczyk Magazyn jest nieodzownym elementem systemu logistycznego. Bez prawidłowego funkcjonowania

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie Zapasami System informatyczny do monitorowania i planowania zapasów. Dawid Doliński

Zarządzanie Zapasami System informatyczny do monitorowania i planowania zapasów. Dawid Doliński Zarządzanie Zapasami System informatyczny do monitorowania i planowania zapasów Dawid Doliński Dlaczego MonZa? Korzyści z wdrożenia» zmniejszenie wartości zapasów o 40 %*» podniesienie poziomu obsługi

Bardziej szczegółowo

20-02-2008. Wprowadzenie. Procesy

20-02-2008. Wprowadzenie. Procesy 4. Typowy obieg dokumentów w przedsiębiorstwie produkcyjnym Wprowadzenie Procesy Wprowadzenie czynniki wpływające na zakres funkcjonalny Główne czynniki wpływające na zakres funkcjonalny systemu ERP: rodzaj

Bardziej szczegółowo

LOGISTYCZNE STEROWANIE ZAPASAMI KOMPUTEROWE WSPOMAGANIE DECYZJI

LOGISTYCZNE STEROWANIE ZAPASAMI KOMPUTEROWE WSPOMAGANIE DECYZJI Groenewout Consultants & Engineers LOGISTYCZNE STEROWANIE ZAPASAMI KOMPUTEROWE WSPOMAGANIE DECYZJI Zapasy w zarządzaniu logistycznym W zarządzaniu logistycznym kontrola kosztów ma istotne znaczenie z dwóch

Bardziej szczegółowo

Gospodarka magazynowa. Wybrane zagadnienia zarządzania zapasami magazynowymi

Gospodarka magazynowa. Wybrane zagadnienia zarządzania zapasami magazynowymi Gospodarka magazynowa Wybrane zagadnienia zarządzania zapasami magazynowymi Definicja zapasu Zapas to określona ilość dóbr znajdująca się w systemie logistycznym (przedsiębiorstwie lub łańcuchu dostaw)

Bardziej szczegółowo

Od ERP do ERP czasu rzeczywistego

Od ERP do ERP czasu rzeczywistego Przemysław Polak Od ERP do ERP czasu rzeczywistego SYSTEMY INFORMATYCZNE WSPOMAGAJĄCE ZARZĄDZANIE PRODUKCJĄ Wrocław, 19 listopada 2009 r. Kierunki rozwoju systemów informatycznych zarządzania rozszerzenie

Bardziej szczegółowo

Wyższa Szkoła Marketingu i Zarządzania w Lesznie Biznes Plan

Wyższa Szkoła Marketingu i Zarządzania w Lesznie Biznes Plan Wyższa Szkoła Marketingu i Zarządzania w Lesznie Biznes Plan Leszno, wiosna 2011 roku Cel zajęć Ogólne zapoznanie z biznesplanem Zapoznanie z pojęciami związanymi z modelowaniem Pogłębienie znajomości

Bardziej szczegółowo

1. Opakowania wielokrotnego użytku: 2. Logistyczny łańcuch opakowań zawiera między innymi następujące elementy: 3. Które zdanie jest prawdziwe?

1. Opakowania wielokrotnego użytku: 2. Logistyczny łańcuch opakowań zawiera między innymi następujące elementy: 3. Które zdanie jest prawdziwe? 1. Opakowania wielokrotnego użytku: A. Są to zwykle opakowania jednostkowe nieulegające zniszczeniu po jednokrotnym użyciu (opróżnieniu), które podlegają dalszemu skupowi. B. Do opakowań wielokrotnego

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie zakupami w procesie zaopatrzenia - metody redukcji kosztów w zakupach

Zarządzanie zakupami w procesie zaopatrzenia - metody redukcji kosztów w zakupach Zarządzanie zakupami w procesie zaopatrzenia - metody redukcji kosztów w zakupach Opis Zarządzanie procesem zaopatrzenia to ciągłe jego doskonalenie. Dużą rolę w tym procesie stanowi szukanie sposobów

Bardziej szczegółowo

5. WARUNKI REALIZACJI ZADAŃ LOGISTYCZNYCH

5. WARUNKI REALIZACJI ZADAŃ LOGISTYCZNYCH 5. WARUNKI REALIZACJI ZADAŃ LOGISTYCZNYCH Praktyka działania udowadnia, że funkcjonowanie organizacji w sektorze publicznym, jak i poza nim, oparte jest o jej zasoby. Logistyka organizacji wykorzystuje

Bardziej szczegółowo

Bilansowanie zasobów w zintegrowanych systemach zarządzania produkcją. prof. PŁ dr inż. Andrzej Szymonik www.gen-prof.

Bilansowanie zasobów w zintegrowanych systemach zarządzania produkcją. prof. PŁ dr inż. Andrzej Szymonik www.gen-prof. Bilansowanie zasobów w zintegrowanych systemach zarządzania produkcją prof. PŁ dr inż. Andrzej Szymonik www.gen-prof.pl Łódź 2014/2015 Zagadnienia: 1. Zasoby przedsiębiorstwa 2. Bilansowanie zasobów wg

Bardziej szczegółowo

Informacje o wybranych funkcjach systemu klasy ERP Zarządzanie produkcją

Informacje o wybranych funkcjach systemu klasy ERP Zarządzanie produkcją iscala Informacje o wybranych funkcjach systemu klasy ERP Zarządzanie produkcją Opracował: Grzegorz Kawaler SCALA Certified Consultant III. Zarządzanie produkcją 1. Umieszczanie w bazie informacji o dostawcach

Bardziej szczegółowo

Magazyn, proces magazynowy, gospodarka magazynowa. prof. PŁ dr hab. inż. Andrzej Szymonik www.gen-prof.pl Łódź 2014/2015

Magazyn, proces magazynowy, gospodarka magazynowa. prof. PŁ dr hab. inż. Andrzej Szymonik www.gen-prof.pl Łódź 2014/2015 Magazyn, proces magazynowy, gospodarka magazynowa prof. PŁ dr hab. inż. Andrzej Szymonik www.gen-prof.pl Łódź 2014/2015 Magazyn def. (I): Wyodrębnione pomieszczenie zamknięte (budynki), przestrzeń zadaszoną

Bardziej szczegółowo

Magazyn części zamiennych Żerków Czerwiec 2011

Magazyn części zamiennych Żerków Czerwiec 2011 Magazyn części zamiennych Żerków Czerwiec 2011 Magazyn części zamiennych a koszt działalności Jedyny dobry powód utrzymywania zapasów to koszty mniejsze niż w przypadku braku zapasów Zapasy oznaczają zamrożoną

Bardziej szczegółowo

Identyfikacja towarów i wyrobów

Identyfikacja towarów i wyrobów Identyfikacja towarów i wyrobów Identyfikacja towarów i wyrobów w firmie produkcyjnej jest kluczowa pod kątem profesjonalnej obsługi Klienta. Firma chcąc zapewnić wysoką jakość swoich wyrobów musi być

Bardziej szczegółowo

LOGISTYKA ZAOPATRZENIA I PRODUKCJI ĆWICZENIA 2 MRP I

LOGISTYKA ZAOPATRZENIA I PRODUKCJI ĆWICZENIA 2 MRP I 1 LOGISTYKA ZAOPATRZENIA I PRODUKCJI ĆWICZENIA 2 MRP I Autor: dr inż. Roman DOMAŃSKI LITERATURA: 2 Marek Fertsch Zarządzanie przepływem materiałów w przykładach, Instytut Logistyki i Magazynowania, Poznań

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie Produkcją III

Zarządzanie Produkcją III Zarządzanie Produkcją III Dr Janusz Sasak Operatywne zarządzanie produkcją pojęcia podstawowe Asortyment produkcji Program produkcji Typ produkcji ciągła dyskretna Tempo i takt produkcji Seria i partia

Bardziej szczegółowo

Wydział Nauk Ekonomicznych SGGW Dr Mariusz Maciejczak. www.maciejczak.pl LOGISTYKA

Wydział Nauk Ekonomicznych SGGW Dr Mariusz Maciejczak. www.maciejczak.pl LOGISTYKA Wydział Nauk Ekonomicznych SGGW Dr Mariusz Maciejczak www.maciejczak.pl LOGISTYKA Podręcznik Logistyka Wybrane zagadnienia Baran Joanna, Maciejczak Mariusz, Pietrzak Miachał, Rokicki Tomasz, Wicki Ludwik

Bardziej szczegółowo

Planowanie produkcji. Łańcuch logistyczny. Organizacja procesów biznesowych. Organizacja procesów biznesowych. Organizacja procesów biznesowych

Planowanie produkcji. Łańcuch logistyczny. Organizacja procesów biznesowych. Organizacja procesów biznesowych. Organizacja procesów biznesowych owanie 1/1 Łańcuch logistyczny Dostawca Produkcja Magazyny Dystrybucja Klient 2 Łańcuch logistyczny Dostawca Produkcja Magazyny Dystrybucja Klient 3 1 Jaki klient - taka produkcja Odbiorca anonimowy Odbiorca

Bardziej szczegółowo

pilotażowe staże dla nauczycieli i instruktorów kształcenia zawodowego w przedsiębiorstwach

pilotażowe staże dla nauczycieli i instruktorów kształcenia zawodowego w przedsiębiorstwach pilotażowe staże dla nauczycieli i instruktorów kształcenia zawodowego w przedsiębiorstwach Projekt współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego, Priorytet

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie należnościami. Paulina Drozda

Zarządzanie należnościami. Paulina Drozda Zarządzanie należnościami Paulina Drozda Należności Należności to roszczenia przedsiębiorstwa w stosunku do jego dłużników. Stanowią rezultat sprzedaży produktów i towarów na zasadach kredytu manipulacyjnego

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie łańcuchem dostaw

Zarządzanie łańcuchem dostaw Społeczna Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Zarządzania kierunek: Zarządzanie i Marketing Zarządzanie łańcuchem dostaw Wykład 1 Opracowanie: dr Joanna Krygier 1 Zagadnienia Wprowadzenie do tematyki zarządzania

Bardziej szczegółowo

TEMAT: Pojęcie logistyki ,,Logistyka nie jest wszystkim, ale wszystko bez logistyki jest niczym

TEMAT: Pojęcie logistyki ,,Logistyka nie jest wszystkim, ale wszystko bez logistyki jest niczym TEMAT: Pojęcie logistyki,,logistyka nie jest wszystkim, ale wszystko bez logistyki jest niczym prof. PŁ dr hab. inż. Andrzej SZYMONIK http://www.gen-prof.pl/ Łódź 2015 1. Geneza i pojęcie logistyki Geneza

Bardziej szczegółowo

METODY REDUKCJI KOSZTÓW ZAKUPÓW CZĘŚCI ZAMIENNYCH I MATERIAŁÓW EKSPLOATACYJNYCH

METODY REDUKCJI KOSZTÓW ZAKUPÓW CZĘŚCI ZAMIENNYCH I MATERIAŁÓW EKSPLOATACYJNYCH METODY REDUKCJI KOSZTÓW ZAKUPÓW CZĘŚCI ZAMIENNYCH I MATERIAŁÓW EKSPLOATACYJNYCH Efektywna gospodarka materiałowo-narzędziowa Zapraszamy Państwa do udziału w szkoleniu, którego celem jest zapoznanie specjalistów

Bardziej szczegółowo

Systemy ERP. dr inż. Andrzej Macioł http://amber.zarz.agh.edu.pl/amaciol/

Systemy ERP. dr inż. Andrzej Macioł http://amber.zarz.agh.edu.pl/amaciol/ Systemy ERP dr inż. Andrzej Macioł http://amber.zarz.agh.edu.pl/amaciol/ Źródło: Materiały promocyjne firmy BaaN Inventory Control Jako pierwsze pojawiły się systemy IC (Inventory Control) - systemy zarządzania

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie logistyką. Zarządzanie operacyjne łańcuchem dostaw.

Zarządzanie logistyką. Zarządzanie operacyjne łańcuchem dostaw. Zarządzanie logistyką. Zarządzanie operacyjne łańcuchem dostaw. Opis Zapotrzebowanie na wykwalifikowanych menedżerów łańcuchów dostaw i pracowników integrujących zarządzanie rozproszonymi komórkami organizacyjnymi

Bardziej szczegółowo

Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie technik logistyk powinien być przygotowany do wykonywania następujących zadań zawodowych:

Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie technik logistyk powinien być przygotowany do wykonywania następujących zadań zawodowych: Technik logistyk 333107 1. CELE KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie technik logistyk powinien być przygotowany do wykonywania następujących zadań zawodowych: 1) planowania i

Bardziej szczegółowo

Przychody i koszty przedsiębiorstw transportowych (i nie tylko )

Przychody i koszty przedsiębiorstw transportowych (i nie tylko ) Przychody i koszty przedsiębiorstw transportowych (i nie tylko ) Przychód przedsiębiorstwa to ilość pieniędzy uzyskana ze sprzedaży dóbr i usług w danym okresie (np. 1 rok, 1 miesiąc itp.) Koszty przedsiębiorstwa

Bardziej szczegółowo

Zakupy i kooperacje. Rys.1. Okno pracy technologów opisujące szczegółowo proces produkcji Wałka fi 14 w serii 200 sztuk.

Zakupy i kooperacje. Rys.1. Okno pracy technologów opisujące szczegółowo proces produkcji Wałka fi 14 w serii 200 sztuk. Zakupy i kooperacje Wstęp Niewątpliwie, planowanie i kontrola procesów logistycznych, to nie lada wyzwanie dla przedsiębiorstw produkcyjnych. Podejmowanie trafnych decyzji zależy od bardzo wielu czynników.

Bardziej szczegółowo

Planowanie logistyczne

Planowanie logistyczne Planowanie logistyczne Opis Szkolenie porusza wszelkie aspekty planowania w sferze logistyki. Podział zagadnień dotyczących planowania logistycznego w głównej części szkolenia na obszary dystrybucji, produkcji

Bardziej szczegółowo

Definicja ceny. I. Sobańska (red.), Rachunek kosztów i rachunkowość zarządcza, C.H. Beck, Warszawa 2003, s. 179

Definicja ceny. I. Sobańska (red.), Rachunek kosztów i rachunkowość zarządcza, C.H. Beck, Warszawa 2003, s. 179 Ceny Definicja ceny cena ilość pieniądza, którą płaci się za dobra i usługi w stosunkach towarowo-pieniężnych, których przedmiotem jest zmiana właściciela lub dysponenta będąca wyrazem wartości i zależna

Bardziej szczegółowo

Temat: Czynniki kształtujące wynik finansowy.

Temat: Czynniki kształtujące wynik finansowy. Wydział Zarządzania Rachunkowość finansowa Prowadzący: mgr Z. Niesyn Referat: Czynniki kształtujące wynik finansowy. Autor: Barbara Standarska Warszawa 14.12.2011 Temat: Czynniki kształtujące wynik finansowy.

Bardziej szczegółowo

Zadania przykładowe na egzamin. przygotował: Rafał Walkowiak

Zadania przykładowe na egzamin. przygotował: Rafał Walkowiak Zadania przykładowe na egzamin z logistyki przygotował: Rafał Walkowiak Punkt zamawiania Proszę określić punkt dokonywania zamawiania jeżeli: zapas bezpieczeństwa wynosi 10 sztuk, czas realizacji zamówienia

Bardziej szczegółowo

KOSZTY ZAOPATRZENIA. AUTOR: dr inż. Roman DOMAŃSKI KOSZTY ZAOPATRZENIA. AUTOR: dr inż. Roman DOMAŃSKI

KOSZTY ZAOPATRZENIA. AUTOR: dr inż. Roman DOMAŃSKI KOSZTY ZAOPATRZENIA. AUTOR: dr inż. Roman DOMAŃSKI PLAN PREZENTACJI 2 1. ZAŁOŻENIA 2. KLASYFIKACJA KOSZTÓW 3. KOSZTY UZUPEŁNIANIA ZAPASÓW 4. KOSZTY UTRZYMANIA ZAPASÓW 5. KOSZTY BRAKU ZAPASÓW 6. PRZYJĘTE OZNACZENIE SYMBOLICZNE 7. KOMENTARZ DO PRZYKŁADU

Bardziej szczegółowo

KURS DORADCY FINANSOWEGO

KURS DORADCY FINANSOWEGO KURS DORADCY FINANSOWEGO Przykładowy program szkolenia I. Wprowadzenie do planowania finansowego 1. Rola doradcy finansowego Definicja i cechy doradcy finansowego Oczekiwania klienta Obszary umiejętności

Bardziej szczegółowo

MAGAZYNY SPRZEDAŻ LOGISTYKA MAGFA GMG Poprawiony czwartek, 10 czerwca 2010 17:50

MAGAZYNY SPRZEDAŻ LOGISTYKA MAGFA GMG Poprawiony czwartek, 10 czerwca 2010 17:50 System obsługuje główne procesy logistyczne począwszy od planowania i budżetowanie dostaw, ewidencji zamówień do dostawców, rejestracji dostaw i zakupów (również import), ewidencji obrotu magazynowego,

Bardziej szczegółowo

Charakterystyka gry Struktura produkcyjno-technologiczna przedsiębiorstwa

Charakterystyka gry Struktura produkcyjno-technologiczna przedsiębiorstwa Charakterystyka gry Prezentowana gra dotyczy planowania produkcji w przedsiębiorstwie przemysłowym w warunkach niepewności popytu na wyroby finalne oraz podaży materiałów i surowców. Jest to zatem gra

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie łańcuchem dostaw

Zarządzanie łańcuchem dostaw Społeczna Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Zarządzania kierunek: Logistyka Zarządzanie łańcuchem dostaw Wykład 3 Opracowanie: dr Joanna Krygier 1 Omówione zagadnienia Międzyorganizacyjne relacje logistyczne

Bardziej szczegółowo

Zestawy zagadnień na egzamin dyplomowy (licencjacki) dla kierunku EKONOMIA (studia I stopnia)

Zestawy zagadnień na egzamin dyplomowy (licencjacki) dla kierunku EKONOMIA (studia I stopnia) Zestawy zagadnień na egzamin dyplomowy (licencjacki) dla kierunku EKONOMIA (studia I stopnia) Zgodnie z Zarządzeniem Rektora ZPSB w sprawie Regulaminu Procedur Dyplomowych, na egzaminie dyplomowym (licencjackim)

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRZEDSIĘBIORSTWA OMEGA

CHARAKTERYSTYKA PRZEDSIĘBIORSTWA OMEGA Edward Radosiński 1. SYSTEM WYTWARZANIA CHARAKTERYSTYKA PRZEDSIĘBIORSTWA OMEGA 1.1. Produkcja: a) przedsiębiorstwo - zaliczane do branży przemysłu spożywczego - może jednocześnie wytwarzać trzy asortymenty

Bardziej szczegółowo

Istnieje możliwość prezentacji systemu informatycznego MonZa w siedzibie Państwa firmy.

Istnieje możliwość prezentacji systemu informatycznego MonZa w siedzibie Państwa firmy. system informatyczny wspomagający monitorowanie i planowanie zapasów w przedsiębiorstwie System informatyczny MonZa do wspomagania decyzji managerskich w obszarze zarządzania zapasami jest odpowiedzią

Bardziej szczegółowo

Prowadzący: Michał Pietrak Łukasz Lipiński. Planowanie zasobów. Strona: 1

Prowadzący: Michał Pietrak Łukasz Lipiński. Planowanie zasobów. Strona: 1 Prowadzący: Michał Pietrak Łukasz Lipiński Planowanie zasobów. Strona: 1 Planowanie zasobów wytwórczych MRP II Wstęp Plan rozwoju oraz strategia Oracle dla systemu JD Edwards Zasady działania procesów

Bardziej szczegółowo

Logistyka i Zarządzanie Łańcuchem Dostaw. Opracował: prof. zw dr hab. Jarosław Witkowski

Logistyka i Zarządzanie Łańcuchem Dostaw. Opracował: prof. zw dr hab. Jarosław Witkowski Logistyka i Zarządzanie Łańcuchem Dostaw Opracował: prof. zw dr hab. Jarosław Witkowski LOGISTKA (wg Council of Logistics Management) to proces planowania, realizowania i kontrolowania sprawności i ekonomicznej

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE PRZEDSIĘBIORSTWEM BUDOWLANYM Zarządzanie majątkiem, zarządzanie finansowe, analiza wskaźnikowa

ZARZĄDZANIE PRZEDSIĘBIORSTWEM BUDOWLANYM Zarządzanie majątkiem, zarządzanie finansowe, analiza wskaźnikowa Politechnika Śląska w Gliwicach Wydział Budownictwa Katedra Procesów Budowlanych ZARZĄDZANIE PRZEDSIĘBIORSTWEM BUDOWLANYM Zarządzanie majątkiem, zarządzanie finansowe, analiza wskaźnikowa Majątek przedsiębiorstwa

Bardziej szczegółowo

Magazynowanie. Logistyka zaopatrzenia i produkcji. Gospodarka magazynowa LZIP_2_LW. dr inż. L. Wicki

Magazynowanie. Logistyka zaopatrzenia i produkcji. Gospodarka magazynowa LZIP_2_LW. dr inż. L. Wicki Logistyka zaopatrzenia i produkcji Magazynowanie dr inż. L. Wicki LZIP_2_LW Funkcjonalne rozgraniczenie systemów logistycznych Gospodarka magazynowa Zapasy magazynowe przy przepływie towarów Gospodarka

Bardziej szczegółowo

Rozliczanie kosztów okołoprodukcyjnych ilościowo i wartościowo

Rozliczanie kosztów okołoprodukcyjnych ilościowo i wartościowo Rozliczanie kosztów okołoprodukcyjnych ilościowo i wartościowo Wstęp Prowadząc działalność produkcyjną ważnym jest, aby zarządzający mieli szersze spojrzenie na rozliczenia kosztów prowadzonej działalności

Bardziej szczegółowo

OBNIŻANIE KOSZTÓW WŁASNYCH SPRZEDAŻY. - dzięki kupowaniu możliwie największych ilości oraz - poprzez korzystanie z upustów, rabatów i promocji

OBNIŻANIE KOSZTÓW WŁASNYCH SPRZEDAŻY. - dzięki kupowaniu możliwie największych ilości oraz - poprzez korzystanie z upustów, rabatów i promocji OBNIŻANIE KOSZTÓW Dostawcy sklepów spożywczych starannie wyliczają swoje WŁASNYCH SPRZEDAŻY ceny i z reguły nie można ich negocjować. Mimo to ich klienci (hurtownicy i detaliści) znajdują sposoby obniżenia

Bardziej szczegółowo

...Gospodarka Materiałowa

...Gospodarka Materiałowa 1 Gospodarka Materiałowa 3 Obsługa dokumentów magazynowych 4 Ewidencja stanów magazynowych i ich wycena 4 Inwentaryzacja 4 Definiowanie indeksów i wyrobów 5 Zaopatrzenie magazynowe 5 Kontrola jakości 5

Bardziej szczegółowo

Korzyści z wdrożenia Plan-de-CAMpagne

Korzyści z wdrożenia Plan-de-CAMpagne Korzyści z wdrożenia Plan-de-CAMpagne Chaos informacyjny w obszarze produkcji i realizacji zamówień jest bolączką producentów, którzy nie mają wystarczająco dużo czasu i energii by dokładnie analizować

Bardziej szczegółowo

Ocena efektywności działań logistycznych

Ocena efektywności działań logistycznych Wydział Ekonomiczno-Rolniczy - SGGW Dr Mariusz Maciejczak LOGISTYKA Ocena efektywności działań logistycznych Opracowanie na podstawie: materiałów z konferencji Zarządzanie Dystrybucją i Magazynowaniem,

Bardziej szczegółowo

FORMULARZ ANALIZA EKONOMICZNA PRZEDSIĘWZIĘCIA BUSINESS PLAN PESEL. E-mail

FORMULARZ ANALIZA EKONOMICZNA PRZEDSIĘWZIĘCIA BUSINESS PLAN PESEL. E-mail Wydanie: z 0 Nazwa i adres Wnioskodawcy (wraz z kodem pocztowym) REGON Telefon/Fax Strona internetowa NIP PESEL E-mail Rok założenia Forma prawna działalności Kobieta jest właścicielem lub współwłaścicielem:

Bardziej szczegółowo

Wartość dodana podejścia procesowego

Wartość dodana podejścia procesowego Zarządzanie procesami dr Mariusz Maciejczak Wartość dodana podejścia procesowego www.maciejczak.pl Wartość dodana w ujęciu ekonomicznym Wartość dodana - przyrost wartości dóbr w wyniku określonego procesu

Bardziej szczegółowo

Wyjaśnienia treści SIWZ. dotyczy: przetargu nieograniczonego: na udzielenie kredytu bankowego długoterminowego (Identyfikator sprawy U/3/2012)

Wyjaśnienia treści SIWZ. dotyczy: przetargu nieograniczonego: na udzielenie kredytu bankowego długoterminowego (Identyfikator sprawy U/3/2012) Wyjaśnienia treści SIWZ dotyczy: przetargu nieograniczonego: na udzielenie kredytu bankowego długoterminowego (Identyfikator sprawy U/3/2012) Na podstawie art. 38 ust. 1a ustawy z dnia 29 stycznia 2004r.

Bardziej szczegółowo

Wsparcie koncepcji Lean Manufacturing w przemyśle przez systemy IT/ERP

Wsparcie koncepcji Lean Manufacturing w przemyśle przez systemy IT/ERP Wsparcie koncepcji Lean Manufacturing w przemyśle przez systemy IT/ERP Konrad Opala 27 kwiecień 2010 Zasady Lean Manufacturing Dokładnie ustalić wartość dla każdego produktu Zidentyfikować strumień wartości

Bardziej szczegółowo

www.streamsoft.pl Katalog rozwiązań informatycznych dla firm produkcyjnych

www.streamsoft.pl Katalog rozwiązań informatycznych dla firm produkcyjnych www.streamsoft.pl Katalog rozwiązań informatycznych dla firm produkcyjnych Obserwować, poszukiwać, zmieniać produkcję w celu uzyskania największej efektywności. Jednym słowem być jak Taiichi Ohno, dyrektor

Bardziej szczegółowo

Informatyczne Systemy Zarządzania Klasy ERP. Produkcja

Informatyczne Systemy Zarządzania Klasy ERP. Produkcja Informatyczne Systemy Zarządzania Klasy ERP Produkcja Produkcja Moduł dostarcza bogaty zestaw narzędzi do kompleksowego zarządzania procesem produkcji. Zastosowane w nim algorytmy pozwalają na optymalne

Bardziej szczegółowo

MODEL KONKURENCJI DOSKONAŁEJ.

MODEL KONKURENCJI DOSKONAŁEJ. Wykład 4 Konkurencja doskonała i monopol 1 MODEL KONKURENCJI DOSKONAŁEJ. EFEKTYWNOŚĆ RYNKU. MONOPOL CZYSTY. KONKURENCJA MONOPOLISTYCZNA. 1. MODEL KONKURENCJI DOSKONAŁEJ W modelu konkurencji doskonałej

Bardziej szczegółowo

I. Podstawowe pojęcia ekonomiczne. /6 godzin /

I. Podstawowe pojęcia ekonomiczne. /6 godzin / PROPOZYCJA ROZKŁADU MATERIAŁU NAUCZANIA PRZEDMIOTU PODSTAWY EKONOMII dla zawodu: technik ekonomista-23,02,/mf/1991.08.09 liceum ekonomiczne, wszystkie specjalności, klasa I, semestr pierwszy I. Podstawowe

Bardziej szczegółowo

Poziomowany system ssący w systemie Plan-de-CAMpagne

Poziomowany system ssący w systemie Plan-de-CAMpagne Poziomowany system ssący w systemie Plan-de-CAMpagne Współczesne metody zarządzania produkcją jednomyślnie podkreślają zalety produkowania dokładnie tylu wyrobów, ile w danym czasie potrzebują nasi klienci.

Bardziej szczegółowo

Analiza Ekonomiczno-Finansowa

Analiza Ekonomiczno-Finansowa Analiza Ekonomiczno-Finansowa (...) analiza finansowa wykła8.03.2006 1/4 analiza finansowa ćwiczenia 29.03.2006 2/4 Jaki wpływ na wzrost sprzedaży miała: zmiana ilości zatrudnionych zmiana wydajności cena

Bardziej szczegółowo

Informacje o wybranych funkcjach systemu klasy ERP Realizacja procedur ISO 9001

Informacje o wybranych funkcjach systemu klasy ERP Realizacja procedur ISO 9001 iscala Informacje o wybranych funkcjach systemu klasy ERP Realizacja procedur ISO 9001 Opracował: Grzegorz Kawaler SCALA Certified Consultant Realizacja procedur ISO 9001 1. Wstęp. Wzrastająca konkurencja

Bardziej szczegółowo

IV. Dane podstawowe definiowanie indeksów

IV. Dane podstawowe definiowanie indeksów Ćwiczenia z użytkowania systemu MFG/PRO 1 IV. Dane podstawowe definiowanie indeksów 1.2.1 Kartoteka kategorii produktów Kategorie produktu służą do przypisywania określonym grupom produktów standardowych,

Bardziej szczegółowo

ERP przyspiesza Kontrolę Jakości

ERP przyspiesza Kontrolę Jakości ERP przyspiesza Kontrolę Jakości Jedną z priorytetowych wartości, najszybciej rozwijających się przedsiębiorstw produkcyjnych jest: Kontrola Jakości. Przedsiębiorcy zwiększają konkurencyjność swoich firm,

Bardziej szczegółowo

b) PLN/szt. Jednostkowa marża na pokrycie kosztów stałych wynosi 6PLN na każdą sprzedają sztukę.

b) PLN/szt. Jednostkowa marża na pokrycie kosztów stałych wynosi 6PLN na każdą sprzedają sztukę. Poniżej znajdują się przykłady rozwiązań tylko niektórych, spośród prezentowanych na zajęciach, zadań. Wszystkie pochodzą z podręcznika autorstwa Kotowskiej, Sitko i Uziębło. Kolokwium swoim zakresem obejmuje

Bardziej szczegółowo

INŻYNIERIA I MARKETING dlaczego są sobie potrzebne?

INŻYNIERIA I MARKETING dlaczego są sobie potrzebne? POLITECHNIKA GDAŃSKA WYDZIAŁ ZARZĄDZANIA I EKONOMII Międzynarodowa Konferencja Naukowo-techniczna PROGRAMY, PROJEKTY, PROCESY zarządzanie, innowacje, najlepsze praktyki INŻYNIERIA I MARKETING dlaczego

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne przedmiot "Podstawy ekonomii" Dział I Gospodarka, pieniądz. dopuszczający

Wymagania edukacyjne przedmiot Podstawy ekonomii Dział I Gospodarka, pieniądz. dopuszczający Wymagania edukacyjne przedmiot "Podstawy ekonomii" Dział I Gospodarka, pieniądz. wyróżnić potrzeby ekonomiczne, wymienić podstawowe rodzaje środków zaspokajających potrzeby, rozróżnić podstawowe zasoby

Bardziej szczegółowo

Informatyzacja przedsiębiorstw. Cel przedsiębiorstwa. Komputery - potrzebne? 23-02-2012. Systemy zarządzania ZYSK! Metoda: zarządzanie

Informatyzacja przedsiębiorstw. Cel przedsiębiorstwa. Komputery - potrzebne? 23-02-2012. Systemy zarządzania ZYSK! Metoda: zarządzanie Informatyzacja przedsiębiorstw Systemy zarządzania Cel przedsiębiorstwa ZYSK! maksimum przychodów minimum kosztów podatki (lobbing...) Metoda: zarządzanie Ludźmi Zasobami INFORMACJĄ 2 Komputery - potrzebne?

Bardziej szczegółowo

W procesie budżetowania najpierw sporządza się część operacyjną budżetu, a po jej zakończeniu przystępuje się do części finansowej.

W procesie budżetowania najpierw sporządza się część operacyjną budżetu, a po jej zakończeniu przystępuje się do części finansowej. Budżetowanie Budżetowanie to: Proces ciągłego analizowania, programowania, realizowania i pomiaru wykonania zadań właściwych poszczególnym komórkom organizacyjnym, mający na celu efektywną kontrolę nad

Bardziej szczegółowo

... Zarządzanie Produkcją (MRP)

... Zarządzanie Produkcją (MRP) 1 Zarządzanie Produkcją 3 Techniczne przygotowanie produkcji 4 Planowanie produkcji 4 Planowanie zapotrzebowań materiałowych 5 Planowanie i realizacja zleceń 5 Planowanie zdolności produkcyjnych 5 Sterowanie

Bardziej szczegółowo

Just In Time (JIT). KANBAN

Just In Time (JIT). KANBAN JIT. KANBAN Just In Time (JIT). KANBAN Integralnym elementem systemów JIT jest metoda zarządzania produkcją Kanban, oparta na przepływie dokumentów w postaci kart dołączanych do wózków, którymi dostarczane

Bardziej szczegółowo

System Arialis Hurtownia Farmaceutyczna opis systemu. Obsługa cen i upustów - Obsługa kartoteki cen urzędowych

System Arialis Hurtownia Farmaceutyczna opis systemu. Obsługa cen i upustów - Obsługa kartoteki cen urzędowych System Arialis Hurtownia Farmaceutyczna opis systemu System Arialis Hurtownia Farmaceutyczna jest aplikacją dedykowaną dla przedsiębiorstw zajmujących się obrotem środków farmaceutycznych. System jest

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie ryzykiem. Opracował: Dr inŝ. Tomasz Zieliński

Zarządzanie ryzykiem. Opracował: Dr inŝ. Tomasz Zieliński Zarządzanie ryzykiem Opracował: Dr inŝ. Tomasz Zieliński I. OGÓLNE INFORMACJE O PRZEDMIOCIE Cel przedmiotu: Celem przedmiotu jest zaprezentowanie studentom podstawowych pojęć z zakresu ryzyka w działalności

Bardziej szczegółowo

Katalog rozwiązań informatycznych dla firm produkcyjnych

Katalog rozwiązań informatycznych dla firm produkcyjnych Katalog rozwiązań informatycznych dla firm produkcyjnych www.streamsoft.pl Obserwować, poszukiwać, zmieniać produkcję w celu uzyskania największej efektywności. Jednym słowem być jak Taiichi Ohno, dyrektor

Bardziej szczegółowo

Planowanie i organizacja produkcji Zarządzanie produkcją

Planowanie i organizacja produkcji Zarządzanie produkcją Planowanie i organizacja produkcji Zarządzanie produkcją Materiały szkoleniowe. Część 2 Zagadnienia Część 1. Parametry procesu produkcyjnego niezbędne dla logistyki Część 2. Produkcja na zapas i zamówienie

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE ZAPASAMI Z ELEMENTAMI INWENTARYZACJI MAGAZYNU

ZARZĄDZANIE ZAPASAMI Z ELEMENTAMI INWENTARYZACJI MAGAZYNU ZARZĄDZANIE ZAPASAMI Z ELEMENTAMI INWENTARYZACJI MAGAZYNU Jak skutecznie redukować koszty zapasów, sprawnie wykonać spis z natury w magazynie? Zapasy powstając w różnych działach przedsiębiorstwa w skrajnych

Bardziej szczegółowo

Strategia globalna firmy a strategia logistyczna

Strategia globalna firmy a strategia logistyczna Zarządzanie logistyką Dr Mariusz Maciejczak Strategia globalna firmy a strategia logistyczna www.maciejczak.pl STRATEGIA SZTUKA WOJNY W BIZNESIE Strategia polega na przeanalizowaniu obecnej sytuacji i

Bardziej szczegółowo

Nauka o finansach. Prowadzący: Dr Jarosław Hermaszewski

Nauka o finansach. Prowadzący: Dr Jarosław Hermaszewski Nauka o finansach Prowadzący: Dr Jarosław Hermaszewski SPRAWOZDANIA FINANSOWE Wykład 3 Co to jest sprawozdanie finansowe? Sprawozdanie finansowe - wyniki finansowe przedsiębiorstwa przedstawione zgodnie

Bardziej szczegółowo

Istota i klasyfikacja kosztów logistyki

Istota i klasyfikacja kosztów logistyki Istota i klasyfikacja kosztów logistyki dr Robert Piechota Koszty logistyki (M. Kufel) są szczegółową kategorią kosztów, oznaczającą pieniężne odzwierciedlenie zużycia substancji majątkowej przedsiębiorstwa,

Bardziej szczegółowo

SigmaMRP zarządzanie produkcją w przedsiębiorstwie z branży metalowej.

SigmaMRP zarządzanie produkcją w przedsiębiorstwie z branży metalowej. SigmaMRP zarządzanie produkcją w przedsiębiorstwie z branży metalowej. Wstęp SigmaMRP to nowość na polskim rynku, która jest już dostępna w ofercie firmy Stigo. Program MRP (ang. Material Requirements

Bardziej szczegółowo

Wykład 1 Klasyfikacja kosztów

Wykład 1 Klasyfikacja kosztów Wykład 1 Klasyfikacja kosztów dr Robert Piechota Pojęcie kosztów Wyrażone w pieniądzu celowe zużycie środków trwałych, materiałów, paliwa, energii, usług, czasu pracy pracowników oraz niektóre wydatki

Bardziej szczegółowo

KAPITAŁOWA STRATEGIA PRZEDISĘBIORSTWA JAN SOBIECH (REDAKTOR NAUKOWY)

KAPITAŁOWA STRATEGIA PRZEDISĘBIORSTWA JAN SOBIECH (REDAKTOR NAUKOWY) KAPITAŁOWA STRATEGIA PRZEDISĘBIORSTWA JAN SOBIECH (REDAKTOR NAUKOWY) SPIS TREŚCI WSTĘP...11 CZĘŚĆ PIERWSZA. STRUKTURA ŹRÓDEŁ KAPITAŁU PRZEDSIĘBIORSTWA...13 Rozdział I. PRZEDSIĘBIORSTWO JAKO ORGANIZACJA

Bardziej szczegółowo

TEMAT: Planowanie i sterowanie produkcją i realizacją usług. prof. PŁ dr hab. inż. Andrzej Szymonik www.gen-prof.pl

TEMAT: Planowanie i sterowanie produkcją i realizacją usług. prof. PŁ dr hab. inż. Andrzej Szymonik www.gen-prof.pl TEMAT: Planowanie i sterowanie produkcją i realizacją usług prof. PŁ dr hab. inż. Andrzej Szymonik www.gen-prof.pl Łódź 2015 Def. planowania: to element zarządzania polega na decydowaniu o podjęciu działań

Bardziej szczegółowo

MIKROEKONOMIA. Wykład 3 Mikroanaliza rynku 1 MIKROANALIZA RYNKU

MIKROEKONOMIA. Wykład 3 Mikroanaliza rynku 1 MIKROANALIZA RYNKU Wykład 3 Mikroanaliza rynku 1 MIKROANALIZA RYNKU 1. POPYT Popyt (zapotrzebowanie) - ilość towaru, jaką jest skłonny kupić nabywca po ustalonej cenie rynkowej, dysponując do tego celu odpowiednim dochodem

Bardziej szczegółowo

Instrumenty zarządzania łańcuchami dostaw Redakcja naukowa Marek Ciesielski

Instrumenty zarządzania łańcuchami dostaw Redakcja naukowa Marek Ciesielski Instrumenty zarządzania łańcuchami dostaw Redakcja naukowa Marek Ciesielski Przedsiębiorstwo dzięki prawidłowo ukształtowanemu łańcuchowi dostaw może osiągnąć trwałą przewagę konkurencyjną na rynku. Dlatego

Bardziej szczegółowo

Obliczenia, Kalkulacje...

Obliczenia, Kalkulacje... Obliczenia, Kalkulacje... 1 Bilans O D P I E R W S Z E G O E T A T U D O W Ł A S N E J F I R M Y To podstawowy dokument przedstawiający majątek przedsiębiorstwa. Bilans to zestawienie dwóch list, które

Bardziej szczegółowo

Odchudzanie magazynu dzięki kontroli przepływów materiałów w systemie Plan de CAMpagne

Odchudzanie magazynu dzięki kontroli przepływów materiałów w systemie Plan de CAMpagne Odchudzanie magazynu dzięki kontroli przepływów materiałów w systemie Plan de CAMpagne Wstęp Jednym z powodów utraty płynności finansowej przedsiębiorstwa jest utrzymywanie zbyt wysokich poziomów zapasów,

Bardziej szczegółowo

Automatyzacja Procesów Biznesowych. Systemy Informacyjne Przedsiębiorstw

Automatyzacja Procesów Biznesowych. Systemy Informacyjne Przedsiębiorstw Automatyzacja Procesów Biznesowych Systemy Informacyjne Przedsiębiorstw Rodzaje przedsiębiorstw Produkcyjne największe zapotrzebowanie na kapitał, największe ryzyko Handlowe kapitał obrotowy, średnie ryzyko

Bardziej szczegółowo

5. Biorąc po uwagę przeznaczenie eksploatacyjne, do statków uniwersalnych można zaliczyć: A. Chłodniowce B. Cementowce C. Samochodowce D.

5. Biorąc po uwagę przeznaczenie eksploatacyjne, do statków uniwersalnych można zaliczyć: A. Chłodniowce B. Cementowce C. Samochodowce D. 1. Logistyka to: A. Zbiór procedur przetwarzania baz danych oraz urządzeń do przetwarzania tworzący formalną, w pełni zdefiniowaną całość służącą do przechowywania i przetwarzania informacji B. Czynności

Bardziej szczegółowo

Systematyka ryzyka w działalności gospodarczej

Systematyka ryzyka w działalności gospodarczej Systematyka ryzyka w działalności gospodarczej Najbardziej ogólna klasyfikacja kategorii ryzyka EFEKT Całkowite ryzyko dzieli się ze względu na kształtujące je czynniki na: Ryzyko systematyczne Ryzyko

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie kosztami logistyki

Zarządzanie kosztami logistyki Zarządzanie kosztami logistyki Opis Synchronizacja wymagań rynku z potencjałem przedsiębiorstwa wymaga racjonalnych decyzji, opartych na dobrze przygotowanych i przetworzonych informacjach. Zmieniające

Bardziej szczegółowo

Popyt, podaż i wszystko co z Nimi związane. Mgr Michał Ferdzyn SWSPiZ

Popyt, podaż i wszystko co z Nimi związane. Mgr Michał Ferdzyn SWSPiZ Popyt, podaż i wszystko co z Nimi związane Mgr Michał Ferdzyn SWSPiZ POPYT to zależność pomiędzy ilością dobra, którą chcą i mogą kupić konsumenci, a ceną tego dobra. Popyt jest przedstawiany za pomocą

Bardziej szczegółowo