12. WARTOŚĆ PRZEDSIĘBIORSTWA I PAPERY WARTOŚCIOWE Wartość przedsiębiorstwa

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "12. WARTOŚĆ PRZEDSIĘBIORSTWA I PAPERY WARTOŚCIOWE. 12.1. Wartość przedsiębiorstwa"

Transkrypt

1 Wartość przedsiębiorstwa i papiery wartościowe WARTOŚĆ PRZEDSIĘBIORSTWA I PAPERY WARTOŚCIOWE Wartość przedsiębiorstwa W ostatnich latach mamy coraz częściej do czynienia z wyceną przedsiębiorstw. Jedni spotykają się z tym w przypadku sprzedaży przedsiębiorstw, w których pracują. Inni przy okazji nabywania majątku prywatyzowanych czy likwidowanych firm. Reprezentanci różnych partii straszą nas złymi skutkami wyprzedaży naszego majątku produkcyjnego, a w dodatku nabywcy zachodni nie bardzo garną się do jego wykupu. Niektórzy, jak Japończycy, wolą swoje pieniądze zainwestować bez ryzyka w Ameryce chociaż i tak do nich należy już duża część Manhattanu, strategicznej części Nowego Jorku. (p. np. Nowakowski, 1992). Chociaż ostatni kryzys japońskiej bankowości zahamował ten trend, a w wielu dziedzinach Amerykanie odzyskali swoje dawne przywództwo gospodarcze. Wielu postronnym obserwatorom naszego życia gospodarczego wydaje się, że ceny majątku produkcyjnego odziedziczonego po tzw. industrializacji socjalistycznej są za niskie. Sami nie bardzo jednak chcą kupić chociażby małą jego część. Nabywcy zagraniczni kupujący polskie firmy dokonują w nich daleko idących zmian, tak że czasem przed sprzedażą pertraktuje się na temat wielkości przyszłego zatrudnienia w obawie przed zbyt dużymi zwolnieniami. Nagromadzony w Polsce majątek produkcyjny wydaje się zbyt mały dla utrzymania niskiej stopy bezrobocia. Ostatnie (1999) zapowiedzi restrukturyzacji wydobycia węgla i hutnictwa są rozłożeniem w czasie śląskiej bomby bezrobocia. Chociaż przez ostatnie lata stosowano tu udawane restrukturyzacje, będące w istocie rzeczy przedłużeniem PRL, teraz wydaje się, że powinny tu nastąpić prawdziwe przekształcenia z uwagi na zbyt duże koszty utrzymywania okresu przejściowego. Potrzeba określenia wartości przedsiębiorstwa co utożsamiać można z wyceną papierów wartościowych reprezentujących jego kapitał własny pojawia się w wielu przypadkach. Wprowadzenie nowych papierów wartościowych na giełdę, nabycie lub sprzedaż akcji, zmiany organizacyjne, wymiana części papierów wartościowych z innym

2 150 Wartość przedsiębiorstwa i papiery wartościowe 12 przedsiębiorstwem - to tylko niektóre z sytuacji, w których konieczne jest poznanie wartości firmy. Ceny papierów wartościowych reprezentujących kapitał własny przedsiębiorstwa są funkcją takich czynników jak: - wartość aktywów (majątku trwałego i obrotowego), będących pod kontrolą przedsiębiorstwa; przewidywanych dochodów i strumienia dywidend płaconych przez przedsiębiorstwo; - poziomu ryzyka związanego z oczekiwanymi dochodami. Niezależnie od tego, jaką kombinację powyższych czynników uwzględnimy, ocena bazuje tylko na przeszłości firmy oraz ekstrapolacji przeszłych wyników w przyszłość. Przyjmuje się przy tym założenie dotyczące rozwoju gałęzi, rodzaju produkcji, konkurencji, ogólnej sytuacji gospodarczej i innych mających wpływ na przedsiębiorstwo zjawisk. Ze względu na te założenia, przy każdej ocenie wartości firmy istnieje pewien margines subiektywizmu nawet wówczas, gdy dokonujący oceny stara się zachować bezstronność. Pomiędzy wieloma sposobami oceny wartości przedsiębiorstwa istnieją różnice wynikające ze stosowanych metod. Przykładowo, ocena aktywów, będących pod kontrolą przedsiębiorstwa, może być dokonana przy uwzględnieniu trzech różnych metod: wartości księgowej aktywów; wartości odtworzeniowej aktywów; wartości likwidacyjnej aktywów. Pierwsza z tych metod wykorzystuje wartość księgową majątku trwałego i obrotowego wyceny akcji. Jeżeli wartość całkowitych aktywów pomniejszy się o pasywa (kredyty i pożyczki, zobowiązania i rezerwy) w sumie z akcjami uprzywilejowanymi, to w efekcie dostaje się wartość księgową kapitału akcyjnego przedsiębiorstwa. Podzielenie tej wartości przez liczbę wyemitowanych i pozostających poza przedsiębiorstwem akcji zwykłych daje wartość księgową kapitału własnego na jedną akcję. Można przy tym korygować wynik poprzez eliminację niektórych części aktywów. Taka korekta pozwała na pewniejsze rozpoznanie wartości przedsiębiorstwa i zmniejszenie ryzyka przy zakupie akcji. Można przykładowo pominąć aktywa niematerialne typu koncesje, patenty, licencje, znaki towarowe itp. Metoda wartości księgowej aktywów w sytuacji naszego kraju ma wiele wad. Wynikają one z inflacji i przewartościowywania majątku. Obecne aktywa firm nie reprezentują ich normalnej historycznej wartości - tak jak to jest przyjęte w ewidencji księgowej. Ze względu na wysoką inflację i zmiany wartości aktywów stosowanie tej metody obarczone jest dużym błędem. W przypadku różnych sposobów odpisów amortyzacyjnych nie wydaje się również

3 Wartość przedsiębiorstwa i papiery wartościowe właściwe wykorzystanie tej metody do porównań przedsiębiorstw z różnych branż W kraju z wysoką stopą inflacji posługiwanie się danymi historycznymi powoduje znaczne różnice pomiędzy wartością księgową a aktualną wartością rynkową. Druga z wymienionych metod wykorzystuje wartość odtworzeniową aktywów. Oznacza to, że dla oceny wartości kapitału własnego zamiast danych z księgowości uwzględnia się ceny rynkowe majątku. Wyznaczenie cen maszyn i urządzeń używanych w firnie wydaje się stosunkowo proste. Trudniej jest ocenić aktywa niematerialne. Jednak w przypadku, gdy o wartości decyduje przede wszystkim część materialna - tak jest przykładowo w spółdzielniach mieszkaniowych - ta metoda może być bardzo dobrym narzędziem wyceny firmy. Trzecia wspomniana metoda opiera się na wartości likwidacyjnej aktywów. Oznacza to, że za podstawę wartość przedsiębiorstwa bierze się sumę wartości sprzedaży jego elementów, w tym również jakiejś części na surowiec dla hut. Metoda ta - co jest zrozumiałe - daje najniższe oceny wartości przedsiębiorstw. Przy fizycznej likwidacji firmy nie jest oczywiście ważna organizacja procesu produkcyjnego, a tym bardzie reputacja firmy, która jest wysoko cenionym aktywem. Dlatego metoda ta może być stosowana tylko w przypadku likwidacji firmy lub przy zakupach związanych z wielkim zmianami strukturalnymi, zmianą profilu produkcji i w dużej części majątku produkcyjnego. Czasami metodę tę można zastosować w raz z inną, bazując na ocenie przyszłych dochodów. Jest tak wówczas, gdy jakieś przedsiębiorstwo jest kupowane ze względu na duże dochody, ale posiada nadmiar majątku, który nie będzie wykorzystywany. Ta zbędna część może zostać wyceniona przy zastosowaniu metody wartości likwidacyjnej. Reszta jest wyceniana przy pomocy innych metod - a o wartości świadczy suma wartości obu części. Metoda ta nosi nazwę metody nadmiernych aktywów. Jest ona chyba często uwzględniana przez kupujących nasze przedsiębiorstwa inwestorów zagranicznych. My oceniamy całość firmy i nasza ocena jest zawyżona. Oni wyceniają to, będą faktycznie używać, a resztę traktują jako złom. Drugą grupę stanowią metody bazujące na ocenie przyszłych dochodów przedsiębiorstwa lub akcjonariuszy (w postaci dywidend). Opierają się one na podstawowym założeniu, że aktualna wartość przedsiębiorstwa jest równa skapitalizowanym przyszłym dochodom. Kupno przedsiębiorstwa jest podobne do każdej inwestycji na rynku finansowym. Zarówno cena takiej inwestycji, jak i cena przedsiębiorstwa, zależą od tego, ile obecnie warte są przyszłe dochody z nich uzyskane. Papiery wartościowe występujące na doskonale efektywnym rynku kapitałowym są wyceniane zgodnie z wartością inwestycyjną, jaką w sobie niosą. Dlatego

4 152 Wartość przedsiębiorstwa i papiery wartościowe 12 wartość przedsiębiorstwa odpowiada jego wartości inwestycyjnej - czyli przyszłym dochodom przeliczonym na bieżące złotówki Chęć zastosowania metod opartych na przyszłych dochodach pociąga za sobą dwustopniowe działanie. Najpierw ocenia się wielkość przewidywanych dochodów przedsiębiorstwa (lub dywidend), a w drugim kroku te dochody są kapitalizowane. Ocena przyszłych strumieni pieniądza jest podstawową czynnością, od której w zasadniczym stopniu zależy uzyskana wartość firmy. W określeniu wielkości przyszłych strumieni tkwi największe źródło subiektywizmu - zwłaszcza gdy jest ono określane dla firm o stosunkowo krótkiej historii lub mających duże wahania w dochodach w przeszłości. Dla ocenianej firmy trzeba ustalić na podstawie jej przeszłości przewidywany na przyszłość strumień dochodów. Dodatkowo przy wyliczaniu przyszłych dochodów trzeba uwzględnić wiele czynników, które będą mieć wpływ na te dochody. Chodzi tu o takie czynniki, jak wprowadzenie nowego produktu, perspektywy rozwoju gałęzi przemysłu, w której działa przedsiębiorstwo, zmiany udziału w rynku, przewidywana polityka gospodarcza rządu itp. Założenie pewnych prawidłowości w rozwoju przedsiębiorstwa daje możliwość zbudowania modelu ułatwiającego jego wycenę. Jeśli przykładowo stwierdzi się, że dochód będzie wzrastał z tą samą stopą wzrostu g, to mając dochód d1 można zbudować model pokazujący wartość aktualną przedsiębiorstwa (WA): d1 WA = 1 + r d + 1( 1 + g) 2 ( 1 + r) d + 2 1( 1 + g) d = 3 ( 1 + r) r g, (12.1) gdzie dodatkową zmienną jest r - stopa kapitalizacji przyszłych dochodów. Jest to stopa procentowa, której inwestor używa do zdyskontowania przyszłych dochodów i określenia ich w aktualnych złotych. Jej określenie jest właśnie drugim krokiem, który należy wykonać przy stosowaniu tej metody. Stopa ta jest funkcją wielu zmiennych, wśród których duże znaczenie mają takie, jak oprocentowanie obligacji skarbu państwa i wielkość ryzyka tkwiącego w przyszłych dochodach wycenianego przedsiębiorstwa. Wycena za pomocą różnych metod może dać różne, często znacznie odbiegające od siebie wyniki. Zależą one ponadto od wielu subiektywnych założeń. Dotyczy to zwłaszcza częściej stosowanych metod opartych na wycenie przyszłych dochodów. O tym, że proces wyceny może być nietrafny, można się przekonać, analizując notowania pierwszej piątki na giełdzie w Warszawie. Ceny emisyjne reprezentujące wycenioną wartość zostały przez rynek

5 Wartość przedsiębiorstwa i papiery wartościowe zweryfikowane w 80% na niekorzyść. Warto o tym pamiętać, mówiąc o sprzedawaniu majątku poniżej jego wartości Papiery wartościowe i ich ceny Na warszawskiej giełdzie notowane są od roku 1991 akcje sprywatyzowanych przedsiębiorstw. Dodatkowo rząd chce wprowadzić na giełdę roczne i trzyletnie obligacje skarbu państwa. Nasza giełda obracać będzie tymi dwoma rodzajami papierów wartościowych. Na innych giełdach obrotu dokonuje się wieloma innymi walorami, ale te dwa są papierami o podstawowym znaczeniu. Pojawianie się na giełdach nowych form papierów wartościowych lub kombinacji dotychczasowych oznacza, że rynek finansowy jest rynkiem ciągle rozwijającym się i szybko reagującym na potrzeby gospodarki. Najogólniej pojęcie obligacji można rozumieć papier wartościowy, który potwierdza zobowiązanie się pożyczkobiorcy do spłaty długu wraz z odsetkami w określonych terminach. Zwykle obligacje mają stałe oprocentowanie, a ich emitentami mogą być: rząd, władze lokalne i duże przedsiębiorstwa. Obligacjami o podstawowym znaczeniu są krótkookresowe obligacje skarbu państwa. Termin ich wykupu zwykle nie przekracza trzech miesięcy, a ze względu na emitenta uznawane są powszechnie jako papiery bez ryzyka. Ich oprocentowanie uwzględniane jest w cenie, a jego wysokość ma duży wpływ na cały rynek finansowy. Chociaż doza ryzyka tkwiąca w 20-letnich obligacjach firmy General Motors jest znikoma, to naturalnie jest większa od tego ryzyka, które zawierają trzymiesięczne bilety skarbowe. Bardziej prawdopodobne wydaje się, że General Motors nie będzie się wywiązywał ze swych zobowiązań wobec posiadaczy jego obligacji, niż to, że rząd nie wypłaci z zebranych podatków swojego (lub poprzedników) zobowiązania. Tak jest, mimo że General Motors zawsze płacił, a różne rządy czasami zapominały. Nabywca obligacji udziela kredytu emitentowi, ale nie staje się przez to współwłaścicielem kapitału, który dalej jest w całości w rękach emitenta. Kredyt ten ma jednak tę cechę, że jego obsługa (zwrot odsetek i na końcu okresu pożyczonego kapitału) następuje w pierwszej kolejności. Akcjonariusze mogą dostać swoje dywidendy (jeżeli przedsiębiorstwo emituje obligacje i akcje) w dalszej kolejności. Wynika z tego, że ten rodzaj długu jest stosunkowo pewny, nie zawierający nadmiernego ryzyka. Pierwszeństwo w obsłudze daje dużą pewność spłaty zobowiązań. Kupno obligacji nie daje jednak prawa głosu w sprawach gospodarczych, a ponadto daje zwykle mniejszy procent niż akcje.

6 154 Wartość przedsiębiorstwa i papiery wartościowe 12 Akcja zwykła jest, w przeciwieństwie do obligacji, takim papierem wartościowym, który reprezentuje część kapitału własnego przedsiębiorstwa. Posiadacz akcji może sprawować kontrolę nad firmą emitującą akcje w takiej części, jaka odpowiada posiadanym akcjom w stosunku do wszystkich wyemitowanych. Stosunek ten może zostać zakłócony wówczas, gdy obok zwykłych występują także akcje uprzywilejowane. Przez to że posiadacz akcji staje się współwłaścicielem przedsiębiorstwa, jego dochody zależne są od wyników finansowych firmy. Część zysku, która zostaje po obsłudze innych zobowiązań finansowych (kredyty bankowe, obligacje itp.) jest dzielona wśród akcjonariatu. Podziału tego dokonuje się w formie dywidend lub reinwestycji w przedsiębiorstwo. Te reinwestycje, jeżeli mają dodatnią wartość aktualną, podnoszą wartość przedsiębiorstwa - a zatem i każdego udziału akcjonariusza. Na efektywnym tynku kapitałowym powoduje to natychmiastowy wzrost ceny akcji. Rezygnacja z dywidend może dać w efekcie większą korzyść niż ich otrzymanie w gotówce. Zilustrujmy to na przykładzie, gdyż w Polsce występuje skłonność do wycofywania pieniędzy w gotówce, ponieważ sądzi się, że wraz ze wzrostem bieżących dywidend powinna wzrastać cena akcji. Dla ułatwienia obliczeń przyjmijmy, że nie ma inflacji. Założenie to niczego nie zmienia, chociaż dla niektórych osób może wydać się nie do przyjęcia. Załóżmy ponadto, że przedsiębiorstwo ma kapitał równy 100. Po roku działalności uzyskało dodatni wynik w wysokości 40. Jeżeli wyemitowanych jest 100 akcji, to każda, mając cenę 1 w początku roku, da zarobek w wysokości 0,40 na koniec roku. Jeżeli akcjonariusze zdecydują, iż biorą cały zysk w postaci dywidend, to każdy dostanie 0,40, a każda akcja nadal będzie mieć wartość 1 na początku kolejnego roku. Jeśli istnieje możliwość zainwestowania 30, a inwestycja ta da po roku 50 zysku i zebranie akcjonariuszy to zaaprobuje, wówczas zmieni się ich majątek. Nie będzie on już wynosił 1,40 (1 cena akcji + 0,40 w dywidendzie). Przy przeliczeniu przyszłych dochodów na bieżące złote (obliczanie wartości aktualnej przyszłych dochodów) ze stopą procentową 10%, przyszłe 50 ma wartość aktualną równą 45,45 (50/1,10). Oznacza to, że podjęcie inwestycji da wzrost majątku do 145,45, a ponadto zostało 10 w postaci dywidend. Razem w tym wypadku majątek akcjonariusza posiadającego 1 akcję wyniesie: (1 bieżąca cena akcji + 0,4545 przyrost ceny akcji + 0,10 dywidenda). Podobne obliczenia można poprowadzić w celu wyrażenia majątku w złotych przyszłorocznych. Rezultat będzie zachęcał do tych samych działań. Również wprowadzenie do przykładu jakiejś stopy inflacji, poza zmianą cyfr nie prowadzi do innych zmian. Wniosek

7 Wartość przedsiębiorstwa i papiery wartościowe jest zawsze taki sam: majątek można zwiększyć poprzez inwestycje o dodatniej aktualnej wartości netto. Dlatego też warto w wypadku podziałów zysków zastanowić się nad ich reinwestycjami w firmie. Rezygnacja z dywidendy, wykorzystana przez dobrego menedżera finansowego, służy przyrostowi bogactwa akcjonariuszy. Jeżeli inwestycja zawiera dużą dozę ryzyka, wówczas można zastosować wyższą stopę procentową do policzenia wartości aktualnej. W wypadku podanej inwestycji dopiero stopa 66,7% jest tą, która zachęca do brania dywidendy, a nie do inwestycji. Dla człowieka chcącego szybko powiększyć swój majątek nie ma lepszej możliwości niż pozostawienie pieniędzy na rynku kapitałowym - jeżeli oferuje on inwestycje o dodatniej wartości netto. Wycofanie pieniędzy w postaci dywidend może być potrzebne do realizacji konsumpcji (np. kupno lodówki). Czasami wielcy inwestorzy, chcąc pokazać w swoich sprawozdaniach finansowych dodatnie kwoty z działalności na rynku kapitałowym, głosują za wypłatami dywidend. Potem jednak te dywidendy na powrót inwestują na rynku kapitałowym. Działalność przedsiębiorstwa daje jakieś przychody i pociąga za sobą określone koszty uzyskania tych przychodów. Zanim powstanie zysk, który będzie należał do akcjonariatu, trzeba obsłużyć m.in. zaciągnięte kredyty i wyemitowane obligacje. Dlatego akcje reprezentujące kapitał muszą dawać średnio większy procent niż inne formy papierów wartościowych. Będąc ostatni w kolejce, akcjonariusze muszą zostać wynagrodzeni za zwiększoną niepewność uzyskania dochodów. W wypadku zbyt niskich zysków przedsiębiorstw kapitał odpłynie do bardziej zyskownych, a przy tym nie zawierających ryzyka biletów skarbowych. Może się wydawać, że emisja bonów skarbowych bez stałego oprocentowania - ale z gwarancją realnego dochodu w wysokości 5% może spowodować odpływ pieniędzy z akcji i duży spadek ich cen. W następstwie tego sprzedaż kolejnych przedsiębiorstw nastąpić musi według niższych cen i nie da spodziewanych dochodów skarbowi państwa. W ten sposób chęć zdobycia pieniędzy na pokrycie deficytu budżetu poprzez emisje tak. dobrych obligacji prowadzić może do spadku wpływów z prywatyzacji. Ze względu na różnice tkwiące w obu podstawowych papierach wartościowych inne czynniki mają wpływ na poziom ich cen. Podstawowa różnica wynika oczywiście z faktu, że analizowane papiery charakteryzuje inny strumień dochodów, a ponadto jedne dochody zawierają większy element ryzyka niż inne. Przed dokonaniem inwestycji, niezależnie czy w akcje, czy w obligacje, rozsądny inwestor bada sprawozdania finansowe, analizuje przyszłość gałęzi przemysłu, ogólną sytuację gospodarczą itp.

8 156 Wartość przedsiębiorstwa i papiery wartościowe 12 Wyliczenie ceny rynkowej obligacji nie nastręcza kłopotów. Jeżeli np. nowo emitowane trzyletnie rządowe obligacje mają kupon 10% płatny rocznie na koniec roku, a podobne, występujące już na rynku, dają obecnie 8% - to za nową obligację o wartości nominalnej 1000 z kuponem 10% można zapłacić Tyle wynosi jej wartość aktualna (WA) WA = + + = 1051,54 zł. (12.2) ,08 ( 1 + 0,08) ( 1 + 0,08) Jeżeli rząd będzie je chciał koniecznie sprzedać i w związku z tym obniży cenę do 1000 zł, to będą one ściągać kapitał tkwiący w innych obligacjach i przez to obniży się cena obligacji dotychczasowych. Podobne papiery muszą dawać ten sam procent. Spadnie także zainteresowanie akcjami i spadnie ich cena. Jest to świadoma polityka rządu i nie ma podstaw do twierdzeń o występowaniu bessy. Trudniej jest wycenić obligacje, których oprocentowanie wynosi np. 5% powyżej całorocznej inflacji. Do papieru, o którym zwykle wszystko wiadomo, wkrada się niewiedza o inflacji w przyszłości. Podobnie trudniej od zwykłych obligacji wycenić akcję. Wynika to z faktu, że dochody nie tylko nie mają znamion pewności, ale nie wiadomo, w jakiej wysokości i kiedy wystąpią. Dochody właściciela akcji są składową dwóch wielkości: dywidendy w gotówce i różnicy pomiędzy ceną sprzedaży i kupna. Stopę procentową r, jakiej oczekuje akcjonariusz, wyrazić można wzorem: r d + p =, (12.3) p 0 p gdzie: d 1 jest oczekiwaną dywidendą, p 1 ceną przewidywaną na koniec roku, p 0 jest ceną na początku roku. Stopa r jest oczekiwaną przez inwestorów stopą zysku z trzymania akcji przez cały bieżący rok. Oczekują oni zapewne więcej niż mogą dostać bez ryzyka w banku. Z powyższego wzoru wyliczyć można cenę bieżącą, która wynosić powinna: d1 + p1 p0 =. (12.5) 1 + r Jeżeli zastąpi się w tym wzorze cenę przyszłoroczną p 1 przez taki sam wzór dla przyszłego

9 Wartość przedsiębiorstwa i papiery wartościowe roku, możemy napisać: 1 d 2 + p2 p0 = d1. (12.6) 1 + r 1 + r Postępując podobnie dalej, otrzymamy w konsekwencji wzór mówiący, że obecna cena akcji jest równa wartości aktualnej strumienia przyszłych (do nieskończoności) dywidend. Wysokość stopy r zależy m.in. od oceny ryzyka tkwiącego w akcjach. Im wyższe ryzyko, tym wyższe r i tym niższa cena akcji przy tych samych dywidendach. Ta stopa procentowa musi być wyższa od stopy procentowej, którą da inwestycja w bony skarbowe - bo one nie zawierają ryzyka. Stąd można wyciągnąć wniosek, że emisja obligacji z wysokim kuponem musi prowadzić do spadku cen akcji Ryzyko a stopa zysku Inwestujących na giełdzie podzielić można na dwie zasadnicze grupy. Do pierwszej zaliczyć można tych, którzy chcą trzymać swe odpowiednio wybrane zestawy papierów wartościowych przez dłuższy czas i zyskać dzięki wzrostowi gospodarczemu firm. Do drugiej grupy należą ci, którzy liczą na zmiany kursów w krótkich okresach i wierząc, że mają najlepszą informację, sprzedają oraz kupują walory bardzo często. Zwykle przy tym koncentrują się na pojedynczych akcjach. Dla nich giełda jest bardziej miejscem gry niż miejscem długookresowych inwestycji. Warszawska giełda została otwarta stosukowo niedawno. Jest jeszcze daleka od rynku doskonale efektywnego, na którym każda informacja z przedsiębiorstwa jest natychmiast uwzględniana w cenie. Wystąpienie informacji dobrej jest tak samo prawdopodobne, jak informacji złej. Dlatego wraz ze wzrostem efektywności rynku maleje liczba graczy, a rośnie liczba inwestorów. Każdy zaczyna zwykle od drobnych zakupów i częstych zmian posiadanych akcji. Po pewnym czasie zaczyna inwestować większe sumy w portfele, będące mieszanką różnych walorów.

10 158 Wartość przedsiębiorstwa i papiery wartościowe 12 Tab Stopy zysku w (%) z wybranych rodzajów papierów wartościowych w USA Rok akcje zwykłych dużych firm akcje małych firm 20-letnie obligacje dużych firm 20-letnie obligacje rządu 3-mies. bony skarbowe indeks cen konsumpcyjnych ,62 0,28 1,37 7,77 3,27 1, ,61 39,69 2,84 0,10 3,24-0, ,40-51,36 3,27 3,42 4,75 0, ,90-38,15 7,98 4,66 2,41-6, ,34-49,75-1,85-5,31 1,07-9, ,19-5,39 10,82 16,84 0,96-10, ,99 142,87 10,38-0,08 0,30 0, ,44 24,22 13,84 10,02 0,16 2, ,67 10,19 0,61 4,98 0,17 2, ,42 39,88-2,62-3,95 11,24 12, ,41 28,01 43,79 40,35 10,54 3, ,51 39,67 4,7 0,68 8,8 3, ,27-6,67 16,39 15,43 9,85 3, ,16 24,66 30,90 30,97 7,72 3, ,47 6,85 19,85 24,44 6,16 1, ,23-9,30-0,27-2,69 5,47 4, ,81 22,87 10,70 9,67 6,35 4,47 Źródła: R. Ibbotson, R Sinquefield: Stoocks, Bonds, Bills and Inflation. Quarterly - Market Reports, Chicago, 1988 Inicjatywę w wyborze portfela papierów zostawia się zwykle firmom zajmującym się tym na co dzień.

11 Wartość przedsiębiorstwa i papiery wartościowe Chęć brania udziału w inwestycjach finansowych zmusza do ciągłej analizy zachowania się cen, czytania sprawozdań finansowych, uczestniczenia w zebraniach akcjonariuszy. Dlatego z punktu widzenia drobnego inwestora korzystne jest występowanie firm zajmujących się doradztwem czy inwestowaniem powierzonych funduszy. Firmy te wykonują w sposób profesjonalny swoje zadania i pozwalają - za opłatą - poznać najlepsze możliwości inwestowania. Uczestnictwo w grze na rynku finansowym zmusza osoby chcące mieć coś więcej niż możliwość chwalenia się tą grą - do ciągłej analizy przeszłości i zamierzeń inwestycyjnych notowanych firm. Aby konieczność tego uzmysłowić - wystarczy porównać skutki stosowania różnych strategii na giełdach w Stanach Zjednoczonych z Tab Jeżeli ktoś w 1926 r. kupił za 1 dol. akcje należące do piątki najmniejszych notowanych w Nowym Jorku, najbardziej ryzykownych, ale za to szybko wzrastających przedsiębiorstw, i trzymał te akcje przez rok, po czym kontynuował tę strategię, to po 62 latach mógł dojść do 1478,14 dol. Jeżeli zainwestował 1 tys. dol. to zostawił wnukom około 1,5 mln. Inna strategia - trzymanie akcji znanych firm - dała po tym samym okresie 406,45 dol. z 1 dol. Obligacje skarbu państwa dały w tym czasie tylko 6.72 dol. W ciągu tych 62 lat inflacja była tak niewielka, że 1 dol. z 1926 r. odpowiadał 8,90 dol. z 1988 r. Licząc realnie, stratę ponieśli ci, którzy inwestowali w papiery bez ryzyka. Zysk inwestora trzymającego dany papier wartościowy składa się z dwóch zasadniczych części: dywidendy i różnicy w cenach sprzedaży. Dywidenda może, ale nie musi wystąpić. Podobnie różnica w cenach. Przyjmijmy dla przykładu dwa papiery wartościowe z naszej giełdy: Exbudu i Próchnika. Ich cena emisyjna wynosiła odpowiednio: 112 tys. zł i 50 tys. zł. Po roku, w dniu 16 kwietnia 1992 r. zanotowano ceny: 444 tys. zł i 29 tys. zł. Jeżeli w tym czasie obie firmy nie płaciły dywidend w gotówce, to zysk w przypadku Exbudu wynosił 332 tys. zł, a akcje Próchnika przyniosły stratę w kwocie 21 tys. zł. Trzymanie obu tych akcji razem dało zatem 311 tys. zł zysku. Podane w przykładzie kwoty, ze względu na różne ceny początkowe, zwykle ujmuje się procentowo. Procentowo zysk z różnicy w kapitale wyniósł w roku 1992 dla Exbudu 296%, a dla Próchnika - 42%. Pakiet złożony z tych dwóch walorów dał więc bez dywidend 192%, co jest bardzo dobrym wynikiem nawet przy inflacji rzędu 60%. W statystykach pochodzących z giełd o wieloletniej tradycji można wyliczyć średnie stopy zysków z dłuższych okresów. Jeżeli przykładowo jakieś akcje w ciągu kolejnych trzech lat dawały 11%, -5% i 9% to zainwestowany 1 dol. dał po tym czasie l5 centów (1,11 x /0,95/

12 160 Wartość przedsiębiorstwa i papiery wartościowe 12 x 1,09 = 1,15). Uwzględnione są przy tym reinwestycje wszystkich uzyskanych dywidend w te same akcje. W literaturze amerykańskiej (np. G. Ibbotson, R. Sinquefield: SBBI, 1982) można znaleźć statystyki stóp zysku z trzymania różnych papierów wartościowych przez rok. Dla wielkiego kryzysu i lat 80. zostały one (w procentach) przedstawione w tab Trzymiesięczne bony skarbowe są powszechnie uznawane za papiery nie zawierające ryzyka. Wynika to z faktu, że wciągu tak krótkiego okresu jest mało prawdopodobna zmiana oprocentowania i w związku z tym ceny. Ponadto emitentem jest rząd, który zawsze znajdzie środki na wykup bonów. Ma do dyspozycji dochody z podatków albo emisje nowych bonów. Mimo że takie bony skarbowe są bezpieczne, ich cena wraz z oprocentowaniem - analizowana w okresach rocznych - również ulegała wahnięciom. Co prawda amplituda tych wahnięć była bardzo mała, niemniej wystąpiła. Największe skoki w stopach zysku dawały akcje małych firm. Przez to pojęcie rozumie się tu pięć firm z najmniejszym kapitałem na giełdzie nowojorskiej. Właśnie inwestycje w papiery tych firm dały po 62 latach około 1500 dol. z wydanego 1 dol. Różnica pomiędzy stopą zysku z tych akcji i stopą zysku z bonów skarbowych jest wynagrodzeniem za akceptację ryzyka tkwiącego w akcjach.nie ma, niestety doskonałej, uznawanej przez wszystkich, miary ryzyka zysku. Powszechnie jednak przyjmuje się, że taką miarą jest rozrzut stóp zysku w przeszłości. Ten rozrzut pokazuje bowiem, jak stopa zysku w przeszłości odchylała się od średniej stopy. Dla dużego rozrzutu wokół średniej występuje duże ryzyko. Wraz ze zmniejszaniem się odchyleń ryzyko maleje. Dlatego miarą ryzyka stosowaną przez większość analityków jest wariancja lub odchylenie standardowe. Korzystając z danych z całego 62-letniego okresu, można wyliczyć podstawowe statystyki opisujące lokaty w różne papiery. Ilustruje to tab Na podstawie pokazanych tu statystyk można stwierdzić, że są one zgodne z tym, co każdy czuje instynktownie: im mniej ryzyka, którego miarą jest tu odchylenie standardowe, tym mniejszy zysk. Podobną analizę powinien prowadzić każdy uczestnik gry giełdowej. Pozwala ona poznać, jaki jest oczekiwany zysk z trzymania papierów wartościowych danego rodzaju. Ponadto - co jest bardzo ważne - pozwala policzyć zależności (korelacje, macierz wariancji-kowariancji) pomiędzy różnymi papierami wartościowymi. W ten sposób, znając przeszłość, można uzyskać lepsze rozpoznanie tego, co czeka nas w przyszłości. Każdy człowiek, mając do wyboru uzyskanie danego dochodu poprzez inwestycje w papiery wartościowe o różnym poziomie ryzyka, wybierze te - w których ryzyko jest

13 Wartość przedsiębiorstwa i papiery wartościowe najmniejsze. Daje to większe prawdopodobieństwo osiągnięcia oczekiwanego dochodu. Podobnie, gdy ryzyko jest identyczne, wybierze te papiery, które dają wyższy dochód. Świat inwestycji finansowych - i nie tylko ten świat - jest, niestety, tak skonstruowany, że większym dochodom towarzyszy większe ryzyko. Jeżeli jednak przyjmie się jakąś miarę ryzyka co zrobili ekonomiści, przyjmując odchylenie standardowe - to można wybrać taki pakiet i takie postępowanie, które będzie optymalne. Jeżeli jakieś przedsiębiorstwo chce wprowadzić swoje papiery wartościowe na giełdę, to ich cena musi uwzględniać skłonność ludzi do akceptacji ryzyka tkwiącego w przedsięwzięciu, na które zbierane są pieniądze. Innymi słowy, inwestorzy są skłonni wydać swe pieniądze tylko wówczas, gdy oczekiwana stopa zysku (będąca dla przedsiębiorstwa kosztem kapitału) będzie na tyle wysoka, by zrekompensować ryzyko. Stopa zysku z akcji musi zawierać pewną premię ponad to, co można otrzymać z obligacji rządowych. Tę zależność można zapisać następująco: r = r f + r p, (12.7) gdzie r - oczekiwana stopa zysku z akcji lub obligacji firmy, r f - stopa zysku z papierów bez ryzyka (bony skarbowe), r p - premia za ryzyko. Tab Podstawowe statystyki dotyczące stóp zysku z papierów wartościowych Papiery wartościowe Średnia arytmetyczna Odchylenia standardowe akcje zwykłe dużych firm 12,1% 20,9% akcje małych firm 17,8% 35,6% 20-letnie obligacje firm 5,3% 8,4% 20-letnie obligacje rządu 4,7% 8.5% 3-miesięczne bony skarbowe 3,6% 3,3%

14 162 Wartość przedsiębiorstwa i papiery wartościowe 12 Dla USA, na podstawie Tab można wyliczyć premię za ryzyko dla wszystkich rodzajów papierów wartościowych. Przykładowo, dla akcji wynosiła ona średnio 8.5% (12,1 = 3,6 + 8,5). Czy akcje przedsiębiorstw z naszej giełdy znajdą nabywców, jeżeli zysk za obligacje bez ryzyka wyniesie realnie 5%?

Ze względu na przedmiot inwestycji

Ze względu na przedmiot inwestycji INWESTYCJE Ze względu na przedmiot inwestycji Rzeczowe (nieruchomości, Ziemia, złoto) finansowe papiery wartościowe polisy, lokaty) INWESTYCJE Ze względu na podmiot inwestowania Prywatne Dokonywane przez

Bardziej szczegółowo

Inwestowanie w obligacje

Inwestowanie w obligacje Inwestowanie w obligacje Ile zapłacić za obligację aby uzyskać oczekiwaną stopę zwrotu? Jaką stopę zwrotu uzyskamy kupując obligację po danej cenie? Jak zmienią się ceny obligacji, kiedy Rada olityki ieniężnej

Bardziej szczegółowo

PLANOWANIE I OCENA PRZEDSIĘWZIĘĆ INWESTYCYJNYCH

PLANOWANIE I OCENA PRZEDSIĘWZIĘĆ INWESTYCYJNYCH Mariusz Próchniak Katedra Ekonomii II, SGH PLANOWANIE I OCENA PRZEDSIĘWZIĘĆ INWESTYCYJNYCH Ekonomia menedżerska 1 2 Wartość przyszła (FV future value) r roczna stopa procentowa B kwota pieniędzy, którą

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczno-techniczne aspekty wykorzystania gazu w energetyce

Ekonomiczno-techniczne aspekty wykorzystania gazu w energetyce Ekonomiczno-techniczne aspekty wykorzystania gazu w energetyce Janusz Kotowicz W8 Wydział Inżynierii i Ochrony Środowiska Politechnika Częstochowska Wpływ stopy dyskonta na przepływ gotówki. Janusz Kotowicz

Bardziej szczegółowo

1. Za pieniądze wpłacone do funduszu inwestycyjnego jego uczestnik nabywa:

1. Za pieniądze wpłacone do funduszu inwestycyjnego jego uczestnik nabywa: 1. Za pieniądze wpłacone do funduszu inwestycyjnego jego uczestnik nabywa: akcje, obligacje i bony skarbowe 3,92% 6 prawa poboru 0,00% 0 jednostki uczestnictwa 94,12% 144 dywidendy 1,96% 3 2. W grupie

Bardziej szczegółowo

Matematyka finansowa 04.04.2011 r. Komisja Egzaminacyjna dla Aktuariuszy. LVI Egzamin dla Aktuariuszy z 4 kwietnia 2011 r. Część I

Matematyka finansowa 04.04.2011 r. Komisja Egzaminacyjna dla Aktuariuszy. LVI Egzamin dla Aktuariuszy z 4 kwietnia 2011 r. Część I Komisja Egzaminacyjna dla Aktuariuszy LVI Egzamin dla Aktuariuszy z 4 kwietnia 2011 r. Część I Matematyka finansowa WERSJA TESTU A Imię i nazwisko osoby egzaminowanej:... Czas egzaminu: 100 minut 1 1.

Bardziej szczegółowo

Forward Rate Agreement

Forward Rate Agreement Forward Rate Agreement Nowoczesne rynki finansowe oferują wiele instrumentów pochodnych. Należą do nich: opcje i warranty, kontrakty futures i forward, kontrakty FRA (Forward Rate Agreement) oraz swapy.

Bardziej szczegółowo

Obliczenia, Kalkulacje...

Obliczenia, Kalkulacje... Obliczenia, Kalkulacje... 1 Bilans O D P I E R W S Z E G O E T A T U D O W Ł A S N E J F I R M Y To podstawowy dokument przedstawiający majątek przedsiębiorstwa. Bilans to zestawienie dwóch list, które

Bardziej szczegółowo

Średnio ważony koszt kapitału

Średnio ważony koszt kapitału Średnio ważony koszt kapitału WACC Weighted Average Cost of Capital 1 Średnio ważony koszt kapitałuwacc Weighted Average Cost of Capital Plan wykładu: I. Koszt kapitału a metody dyskontowe II. Źródła finansowania

Bardziej szczegółowo

Matematyka finansowa 26.05.2014 r. Komisja Egzaminacyjna dla Aktuariuszy. LXVII Egzamin dla Aktuariuszy z 26 maja 2014 r. Część I

Matematyka finansowa 26.05.2014 r. Komisja Egzaminacyjna dla Aktuariuszy. LXVII Egzamin dla Aktuariuszy z 26 maja 2014 r. Część I Komisja Egzaminacyjna dla Aktuariuszy LXVII Egzamin dla Aktuariuszy z 26 maja 2014 r. Część I Matematyka finansowa WERSJA TESTU A Imię i nazwisko osoby egzaminowanej:... Czas egzaminu: 100 minut 1 1. Przyjmijmy

Bardziej szczegółowo

Matematyka finansowa 11.10.2004 r. Komisja Egzaminacyjna dla Aktuariuszy. XXXIII Egzamin dla Aktuariuszy - 11 października 2004 r.

Matematyka finansowa 11.10.2004 r. Komisja Egzaminacyjna dla Aktuariuszy. XXXIII Egzamin dla Aktuariuszy - 11 października 2004 r. Komisja Egzaminacyjna dla Aktuariuszy XXXIII Egzamin dla Aktuariuszy - 11 października 2004 r. Część I Matematyka finansowa Imię i nazwisko osoby egzaminowanej:... WERSJA TESTU Czas egzaminu: 100 minut

Bardziej szczegółowo

Oszczędzanie a inwestowanie..

Oszczędzanie a inwestowanie.. Oszczędzanie a inwestowanie.. Oszczędzanie to zabezpieczenie nadmiaru środków finansowych niewykorzystanych na bieżącą konsumpcję oraz czerpanie z tego tytułu korzyści w postaci odsetek. Jest to czynność

Bardziej szczegółowo

Matematyka finansowa 03.10.2011 r. Komisja Egzaminacyjna dla Aktuariuszy. LVIII Egzamin dla Aktuariuszy z 3 października 2011 r.

Matematyka finansowa 03.10.2011 r. Komisja Egzaminacyjna dla Aktuariuszy. LVIII Egzamin dla Aktuariuszy z 3 października 2011 r. Komisja Egzaminacyjna dla Aktuariuszy LVIII Egzamin dla Aktuariuszy z 3 października 2011 r. Część I Matematyka finansowa WERSJA TESTU A Imię i nazwisko osoby egzaminowanej:... Czas egzaminu: 100 minut

Bardziej szczegółowo

Inwestycje finansowe. Wycena obligacji. Stopa zwrotu z akcji. Ryzyko.

Inwestycje finansowe. Wycena obligacji. Stopa zwrotu z akcji. Ryzyko. Inwestycje finansowe Wycena obligacji. Stopa zwrotu z akcji. yzyko. Inwestycje finansowe Instrumenty rynku pieniężnego (np. bony skarbowe). Instrumenty rynku walutowego. Obligacje. Akcje. Instrumenty pochodne.

Bardziej szczegółowo

Prognoza sprawozdania finansowego spółki giełdowej Synthos S.A.

Prognoza sprawozdania finansowego spółki giełdowej Synthos S.A. Prognoza sprawozdania finansowego spółki giełdowej Synthos S.A. (Podstawą zaprezentowanego tutaj materiału jest praca przygotowana przez studentów na zaliczenie przedmiotu z WPD w roku akademickim 2012/2013)

Bardziej szczegółowo

Metoda DCF. Dla lepszego zobrazowania procesu przeprowadzania wyceny DCF, przedstawiona zostanie przykładowa wycena spółki.

Metoda DCF. Dla lepszego zobrazowania procesu przeprowadzania wyceny DCF, przedstawiona zostanie przykładowa wycena spółki. Metoda DCF Metoda DCF (ang. discounted cash flow), czyli zdyskontowanych przepływów pieniężnych to jedna z najpopularniejszych metod wyceny przedsiębiorstw stosowanych przez analityków. Celem tej metody

Bardziej szczegółowo

ZASADY WYCENY AKTYWÓW FUNDUSZU WPROWADZONE ZE WZGLĘDU NA ZMIANĘ NORM PRAWNYCH. Wycena aktywów Funduszu, ustalenie zobowiązań i wyniku z operacji

ZASADY WYCENY AKTYWÓW FUNDUSZU WPROWADZONE ZE WZGLĘDU NA ZMIANĘ NORM PRAWNYCH. Wycena aktywów Funduszu, ustalenie zobowiązań i wyniku z operacji ZASADY WYCENY AKTYWÓW FUNDUSZU WPROWADZONE ZE WZGLĘDU NA ZMIANĘ NORM PRAWNYCH Wycena aktywów Funduszu, ustalenie zobowiązań i wyniku z operacji 1. Wycena Aktywów Funduszu oraz ustalenie Wartości Aktywów

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁ INFORMACYJNY

MATERIAŁ INFORMACYJNY MATERIAŁ INFORMACYJNY Strukturyzowane Certyfikaty Depozytowe powiązane z indeksem S&P 500 ze 100% gwarancją zainwestowanego kapitału w Dniu Wykupu Emitent Bank BPH SA Numer Serii Certyfikatów Depozytowych

Bardziej szczegółowo

Księgarnia PWN: Robert Machała - Praktyczne zarządzanie finansami firmy

Księgarnia PWN: Robert Machała - Praktyczne zarządzanie finansami firmy Księgarnia PWN: Robert Machała - Praktyczne zarządzanie finansami firmy Wstęp 1. do zarządzania finansami firmy 1.1. Zarządzanie firmą a budowanie jej wartości Obszary zarządzania przedsiębiorstwem Proces

Bardziej szczegółowo

KOSZT KAPITAŁU. Nie ma nic za darmo

KOSZT KAPITAŁU. Nie ma nic za darmo KOSZT KAPITAŁU Nie ma nic za darmo 1 Skąd się biorą pieniądze w firmie? 2 Koszty pozyskania kapitału tarcza podatkowa Finansowanie działalności związane jest z koniecznością ponoszenia przez przedsiębiorstwo

Bardziej szczegółowo

Papiery wartościowe o stałym dochodzie

Papiery wartościowe o stałym dochodzie Papiery wartościowe o stałym dochodzie Inwestycje i teoria portfela Strona 1 z 42 1. Wartość pieniądza w czasie Złotówka dzisiaj (którą mamy w ręku) jest więcej warta niż (przyrzeczona) złotówka w przyszłości,

Bardziej szczegółowo

1. Wzrost zbyt szybki prowadzi do utraty samodzielności firmy (take-over). 2. Jednym z założeń modelu wzrostu zrównoważonego jest płynna struktura

1. Wzrost zbyt szybki prowadzi do utraty samodzielności firmy (take-over). 2. Jednym z założeń modelu wzrostu zrównoważonego jest płynna struktura 1. Wzrost zbyt szybki prowadzi do utraty samodzielności firmy (take-over). 2. Jednym z założeń modelu wzrostu zrównoważonego jest płynna struktura kapitałowa. 3. Wskaźnik zysku zatrzymanego to iloraz przyrostu

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie Finansowe Subfunduszu SKOK Fundusz Funduszy za okres od 1 stycznia 2010 do 13 lipca 2010 roku. Noty objaśniające

Sprawozdanie Finansowe Subfunduszu SKOK Fundusz Funduszy za okres od 1 stycznia 2010 do 13 lipca 2010 roku. Noty objaśniające Noty objaśniające Nota-1 Polityka Rachunkowości Subfunduszu Sprawozdanie finansowe Subfunduszu na dzień 13 lipca 2010 roku zostało sporządzone na podstawie przepisów ustawy o rachunkowości z dnia 29 września

Bardziej szczegółowo

Planowanie finansów osobistych

Planowanie finansów osobistych Planowanie finansów osobistych Osoby, które planują znaczne wydatki w perspektywie najbliższych kilku czy kilkunastu lat, osoby pragnące zabezpieczyć się na przyszłość, a także wszyscy, którzy dysponują

Bardziej szczegółowo

Finansowanie działalności przedsiebiorstwa. Finanse 110630-1165

Finansowanie działalności przedsiebiorstwa. Finanse 110630-1165 Finansowanie działalności przedsiebiorstwa przedsiębiorstw-definicja Przepływy pieniężne w przedsiębiorstwach Decyzje finansowe przedsiębiorstw Analiza finansowa Decyzje finansowe Krótkoterminowe np. utrzymanie

Bardziej szczegółowo

ANALIZA WSKAŹNIKOWA. Prosta, szybka metoda oceny firmy.

ANALIZA WSKAŹNIKOWA. Prosta, szybka metoda oceny firmy. ANALIZA WSKAŹNIKOWA Prosta, szybka metoda oceny firmy. WSKAŹNIKI: Wskaźniki płynności Wskaźniki zadłużenia Wskaźniki operacyjności Wskaźniki rentowności Wskaźniki rynkowe Wskaźniki płynności: pokazują

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁ INFORMACYJNY

MATERIAŁ INFORMACYJNY MATERIAŁ INFORMACYJNY Strukturyzowane Certyfikaty Depozytowe Lokata inwestycyjna powiązana z rynkiem akcji ze 100% ochroną zainwestowanego kapitału w Dniu Wykupu Emitent Bank BPH SA Numer Serii Certyfikatów

Bardziej szczegółowo

3.1 Analiza zysków i strat

3.1 Analiza zysków i strat 3.1 Analiza zysków i strat Zakładamy że firma decyduje czy ma wdrożyć nowy produkt lub projekt. Firma musi rozważyć czy przyszłe zyski (dyskontowane w czasie) z tego projektu są większe niż koszty podniesione.

Bardziej szczegółowo

Wycena opcji. Dr inż. Bożena Mielczarek

Wycena opcji. Dr inż. Bożena Mielczarek Wycena opcji Dr inż. Bożena Mielczarek Stock Price Wahania ceny akcji Cena jednostki podlega niewielkim wahaniom dziennym (miesięcznym) wykazując jednak stały trend wznoszący. Cena może się doraźnie obniżać,

Bardziej szczegółowo

pozorom są to instrumenty dużo bardziej interesujące od akcji, oferujące dużo szersze możliwości zarówno inwestorom,

pozorom są to instrumenty dużo bardziej interesujące od akcji, oferujące dużo szersze możliwości zarówno inwestorom, Obligacje Obligacje Teraz pora zająć się obligacjami.. Wbrew pozorom są to instrumenty dużo bardziej interesujące od akcji, oferujące dużo szersze możliwości zarówno inwestorom, jak i emitentom. Definicja

Bardziej szczegółowo

Cena do wartości księgowej (C/WK, P/BV)

Cena do wartości księgowej (C/WK, P/BV) Cena do wartości księgowej (C/WK, P/BV) Wskaźnik cenadowartości księgowej (ang. price to book value ratio) jest bardzo popularnym w analizie fundamentalnej. Informuje on jaką cenę trzeba zapład za 1 złotówkę

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2011 roku 1

Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2011 roku 1 Warszawa 18.05.2012 Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2011 roku 1 W końcu grudnia 2011 r. w ewidencji Centralnego Rejestru Członków prowadzonego

Bardziej szczegółowo

WZÓR SPRAWOZDANIE MIESIĘCZNE (MRF-01)

WZÓR SPRAWOZDANIE MIESIĘCZNE (MRF-01) Dziennik Ustaw Nr 25 2164 Poz. 129 WZÓR SPRAWOZDANIE MIESIĘCZNE (MRF-01) Załącznik nr 3 Dziennik Ustaw Nr 25 2165 Poz. 129 Dziennik Ustaw Nr 25 2166 Poz. 129 Dziennik Ustaw Nr 25 2167 Poz. 129 Dziennik

Bardziej szczegółowo

Top 5 Polscy Giganci

Top 5 Polscy Giganci lokata ze strukturą Top 5 Polscy Giganci Pomnóż swoje oszczędności w bezpieczny sposób inwestując w lokatę ze strukturą Top 5 Polscy Giganci to możliwy zysk nawet do 45%. Lokata ze strukturą Top 5 Polscy

Bardziej szczegółowo

Paulina Drozda WARTOŚĆ PIENIĄDZA W CZASIE

Paulina Drozda WARTOŚĆ PIENIĄDZA W CZASIE Paulina Drozda WARTOŚĆ PIENIĄDZA W CZASIE Zmianą wartości pieniądza w czasie zajmują się FINANSE. Finanse to nie to samo co rachunkowość. Rachunkowość to opowiadanie JAK BYŁO i JAK JEST Finanse zajmują

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2009 roku 1

Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2009 roku 1 Warszawa, 7 maja 2010 r. Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2009 roku 1 Zakład Ubezpieczeń Społecznych w okresie od 19.05.1999 r. do 31.12.2009 r.

Bardziej szczegółowo

Forward kontrakt terminowy o charakterze rzeczywistym (z dostawą instrumentu bazowego).

Forward kontrakt terminowy o charakterze rzeczywistym (z dostawą instrumentu bazowego). Kontrakt terminowy (z ang. futures contract) to umowa pomiędzy dwiema stronami, z których jedna zobowiązuje się do kupna, a druga do sprzedaży, w określonym terminie w przyszłości (w tzw. dniu wygaśnięcia)

Bardziej szczegółowo

Wycena przedsiębiorstwa. Bartłomiej Knichnicki b.knichnicki@volante.pl

Wycena przedsiębiorstwa. Bartłomiej Knichnicki b.knichnicki@volante.pl Wycena przedsiębiorstwa Bartłomiej Knichnicki b.knichnicki@volante.pl 1. Cel wyceny 2. Metody majątkowe 3. Metody dochodowe 4. Metody porównawcze Agenda Cel wyceny motywy wyceny Transakcje kupna-sprzedaży

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Młynek do pomnażania pieniędzy: Akcje na giełdzie

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Młynek do pomnażania pieniędzy: Akcje na giełdzie Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Uniwersytet Szczeciński 20 maja 2015 r. Młynek do pomnażania pieniędzy: Akcje na giełdzie dr Dominika Kordela Plan spotkania Giełda papierów wartościowych Akcje Notowania

Bardziej szczegółowo

OPŁACALNOŚĆ INWESTYCJI

OPŁACALNOŚĆ INWESTYCJI 3/27/2011 Ewa Kusideł ekusidel@uni.lodz.pl 1 OPŁACALNOŚĆ INWESTYCJI www.kep.uni.lodz.pl\ewakusidel 3/27/2011 Inwestycje i ryzyko na rynku nieruchomości 2 Inwestycja Inwestycja Nakład na zwiększenie lub

Bardziej szczegółowo

ANALIZA WSKAŹNIKOWA WSKAŹNIKI PŁYNNOŚCI MATERIAŁY EDUKACYJNE. Wskaźnik bieżącej płynności

ANALIZA WSKAŹNIKOWA WSKAŹNIKI PŁYNNOŚCI MATERIAŁY EDUKACYJNE. Wskaźnik bieżącej płynności ANALIZA WSKAŹNIKOWA WSKAŹNIKI PŁYNNOŚCI Wskaźnik bieżącej płynności Informuje on, ile razy bieżące aktywa pokrywają bieżące zobowiązania firmy. Zmniejszenie wartości tak skonstruowanego wskaźnika poniżej

Bardziej szczegółowo

Matematyka finansowa 8.12.2014 r. Komisja Egzaminacyjna dla Aktuariuszy. LXIX Egzamin dla Aktuariuszy z 8 grudnia 2014 r. Część I

Matematyka finansowa 8.12.2014 r. Komisja Egzaminacyjna dla Aktuariuszy. LXIX Egzamin dla Aktuariuszy z 8 grudnia 2014 r. Część I Komisja Egzaminacyjna dla Aktuariuszy LXIX Egzamin dla Aktuariuszy z 8 grudnia 2014 r. Część I Matematyka finansowa WERSJA TESTU A Imię i nazwisko osoby egzaminowanej:... Czas egzaminu: 100 minut 1 1.

Bardziej szczegółowo

Skrócone Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe REDAN SA za I kwartał 2015 według MSSF

Skrócone Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe REDAN SA za I kwartał 2015 według MSSF Skrócone Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe REDAN SA za I kwartał 2015 według MSSF MSSF w kształcie zatwierdzonym przez Unię Europejską GRUPA KAPITAŁOWA REDAN Łódź, dn. 14.05.2015 Spis treści Skonsolidowany

Bardziej szczegółowo

Ekonomika i Logistyka w Przedsiębiorstwach Transportu Morskiego wykład 06 MSTiL niestacjonarne (II stopień)

Ekonomika i Logistyka w Przedsiębiorstwach Transportu Morskiego wykład 06 MSTiL niestacjonarne (II stopień) dr Adam Salomon Ekonomika i Logistyka w Przedsiębiorstwach Transportu Morskiego wykład 06 MSTiL niestacjonarne (II stopień) program wykładu 06. Rola współczynnika procentowego i współczynnika dyskontowego

Bardziej szczegółowo

Kluczowe Informacje dla Inwestorów

Kluczowe Informacje dla Inwestorów Kluczowe Informacje dla Inwestorów Niniejszy dokument zawiera kluczowe informacje dla inwestorów dotyczące tego subfunduszu. Nie jest to materiał marketingowy. Dostarczenie tych informacji jest wymogiem

Bardziej szczegółowo

Wartość przyszła pieniądza

Wartość przyszła pieniądza O koszcie kredytu nie można mówić jedynie na podstawie wysokości płaconych odsetek. Dla pożyczającego pieniądze najważniejszą kwestią jest kwota, jaką będzie musiał zapłacić za korzystanie z cudzych środków

Bardziej szczegółowo

KURS DORADCY FINANSOWEGO

KURS DORADCY FINANSOWEGO KURS DORADCY FINANSOWEGO Przykładowy program szkolenia I. Wprowadzenie do planowania finansowego 1. Rola doradcy finansowego Definicja i cechy doradcy finansowego Oczekiwania klienta Obszary umiejętności

Bardziej szczegółowo

Allianz Akcji. Kluczowe informacje dla Inwestorów. Kategorie jednostek uczestnictwa: A, B, C, D. Cele i polityka inwestycyjna

Allianz Akcji. Kluczowe informacje dla Inwestorów. Kategorie jednostek uczestnictwa: A, B, C, D. Cele i polityka inwestycyjna Kluczowe informacje dla Inwestorów Niniejszy dokument zawiera kluczowe informacje dla Inwestorów dotyczące tego subfunduszu. Nie są to materiały marketingowe. Dostarczenie tych informacji jest wymogiem

Bardziej szczegółowo

zaliczenie na ocenę z elementarnej matematyki finansowej I rok MF, 21 czerwca 2012 godz. 8:15 czas trwania 120 min.

zaliczenie na ocenę z elementarnej matematyki finansowej I rok MF, 21 czerwca 2012 godz. 8:15 czas trwania 120 min. zaliczenie na ocenę z elementarnej matematyki finansowej I rok MF, 21 czerwca 2012 godz. 8:15 czas trwania 120 min. Imię nazwisko:... numer indeksu:... nr zadania zad.1 zad.2 zad.3 zad.4 zad.5 zad.6 zad.7

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁ INFORMACYJNY

MATERIAŁ INFORMACYJNY MATERIAŁ INFORMACYJNY Strukturyzowane Certyfikaty Depozytowe Lokata Inwestycyjna Kurs na Złoto powiązane z ceną złota ze 100% ochroną zainwestowanego kapitału w Dniu Wykupu Emitent Bank BPH SA Numer Serii

Bardziej szczegółowo

<1,0 1,0-1,2 1,2-2,0 >2,0

<1,0 1,0-1,2 1,2-2,0 >2,0 1. WSKAŹNIKI PŁYNNOŚCI WSKAŹNIK BIEŻĄCEJ PŁYNNOŚCI Pozostałe wskaźniki 2,0 Wskaźnik służy do oceny zdolności przedsiębiorstwa do regulowania krótkoterminowych zobowiązań. Do tego

Bardziej szczegółowo

Bilans. majątku przedsiębiorstwa

Bilans. majątku przedsiębiorstwa Bilans Bilans jest podstawowym sprawozdaniem finansowym firmy, przedstawiającym jej sytuację na określony dzień, najczęściej na koniec roku. Zawiera on informacje o poszczególnych składnikach majątku przedsiębiorstwa

Bardziej szczegółowo

WYBRANE DANE FINANSOWE WYBRANE DANE FINANSOWE (2001) tys. zł tys. EUR I. Przychody netto ze sprzedaży produktów, towarów i materiałów 80 867 22 150 II. Zysk (strata) na działalności operacyjnej 3 021 829

Bardziej szczegółowo

Temat: Podstawy analizy finansowej.

Temat: Podstawy analizy finansowej. Przedmiot: Analiza ekonomiczna Temat: Podstawy analizy finansowej. Rola analizy finansowej w systemie analiz. Analiza finansowa jest ta częścią analizy ekonomicznej, która stanowi najwyższy stopień jej

Bardziej szczegółowo

Matematyka finansowa 13.12.2010 r. Komisja Egzaminacyjna dla Aktuariuszy. LV Egzamin dla Aktuariuszy z 13 grudnia 2010 r. Część I

Matematyka finansowa 13.12.2010 r. Komisja Egzaminacyjna dla Aktuariuszy. LV Egzamin dla Aktuariuszy z 13 grudnia 2010 r. Część I Komisja Egzaminacyjna dla Aktuariuszy LV Egzamin dla Aktuariuszy z 13 grudnia 2010 r. Część I Matematyka finansowa WERSJA TESTU A Imię i nazwisko osoby egzaminowanej:... Czas egzaminu: 100 minut 1 1. Pan

Bardziej szczegółowo

Komisja Egzaminacyjna dla Aktuariuszy XXXV Egzamin dla Aktuariuszy z 16 maja 2005 r. Część I Matematyka finansowa

Komisja Egzaminacyjna dla Aktuariuszy XXXV Egzamin dla Aktuariuszy z 16 maja 2005 r. Część I Matematyka finansowa Komisja Egzaminacyjna dla Aktuariuszy XXXV Egzamin dla Aktuariuszy z 6 maja 005 r. Część I Matematyka finansowa Imię i nazwisko osoby egzaminowanej:... WERSJA TESTU A Czas egzaminu: 00 minut . Inwestorzy

Bardziej szczegółowo

POLITYKA RACHUNKOWOŚCI stosowane przez KB Dolar FIZ zarządzany przez KBC TFI SA

POLITYKA RACHUNKOWOŚCI stosowane przez KB Dolar FIZ zarządzany przez KBC TFI SA POLITYKA RACHUNKOWOŚCI stosowane przez KB Dolar FIZ zarządzany przez KBC TFI SA I. OGÓLNE ZASADY Procedury wyceny stosowane przez fundusz są zgodne z ustawą z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz.U.

Bardziej szczegółowo

Finanse przedsiębiorstw mgr Kazimierz Linowski WyŜsza Szkoła Marketingu i Zarządzania

Finanse przedsiębiorstw mgr Kazimierz Linowski WyŜsza Szkoła Marketingu i Zarządzania Finanse przedsiębiorstw mgr Kazimierz Linowski WyŜsza Szkoła Marketingu i Zarządzania Wstęp Celem wykładu jest przedstawienie podstawowych pojęć oraz zaleŝności z zakresu zarządzania finansami w szczególności

Bardziej szczegółowo

MSSF 7 - potencjalny wpływ ryzyka rynkowego

MSSF 7 - potencjalny wpływ ryzyka rynkowego *connectedthinking Aktualności MSSF Wyjaśnienie działań IASB* MSSF 7 - dodatek l MSSF 7 - potencjalny wpływ ryzyka rynkowego Potencjalny wpływ ryzyk rynkowych jest jednym z ważniejszych problemów, na jakie

Bardziej szczegółowo

Jednostkowe Skrócone Sprawozdanie Finansowe za I kwartał 2015 według MSSF. MSSF w kształcie zatwierdzonym przez Unię Europejską REDAN SA

Jednostkowe Skrócone Sprawozdanie Finansowe za I kwartał 2015 według MSSF. MSSF w kształcie zatwierdzonym przez Unię Europejską REDAN SA Jednostkowe Skrócone Sprawozdanie Finansowe za I kwartał 2015 według MSSF MSSF w kształcie zatwierdzonym przez Unię Europejską REDAN SA Łódź, dn. 14.05.2015 Spis treści Jednostkowy rachunek zysków i strat

Bardziej szczegółowo

Nauka o finansach. Prowadzący: Dr Jarosław Hermaszewski

Nauka o finansach. Prowadzący: Dr Jarosław Hermaszewski Nauka o finansach Prowadzący: Dr Jarosław Hermaszewski WARTOŚĆ PIENIĄDZA W CZASIE Wykład 4 Prawda ekonomiczna Pieniądz, który mamy realnie w ręku, dziś jest wart więcej niż oczekiwana wartość tej samej

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE ZARZĄDU. Działalność

SPRAWOZDANIE ZARZĄDU. Działalność SPRAWOZDANIE ZARZĄDU Spółka jest jednostką zależną, w całości należącą do Powszechnej Kasy Oszczędności Banku Polskiego Spółki Akcyjnej ("Bank PKO ). Spółka nie zatrudnia pracowników. Działalność Przedmiotem

Bardziej szczegółowo

Zajęcia 1. Pojęcia: - Kapitalizacja powiększenie kapitału o odsetki, które zostały przez ten kapitał wygenerowane

Zajęcia 1. Pojęcia: - Kapitalizacja powiększenie kapitału o odsetki, które zostały przez ten kapitał wygenerowane Zajęcia 1 Pojęcia: - Procent setna część całości; w matematyce finansowej korzyści płynące z użytkowania kapitału (pojęcie używane zamiennie z terminem: odsetki) - Kapitalizacja powiększenie kapitału o

Bardziej szczegółowo

Bilans płatniczy Polski w lipcu 2015 r.

Bilans płatniczy Polski w lipcu 2015 r. Warszawa, dnia 14 września 2015 r. Bilans płatniczy Polski w lipcu 2015 r. Miesięczny bilans płatniczy został oszacowany przy wykorzystaniu danych z miesięcznych i kwartalnych sprawozdań polskich podmiotów

Bardziej szczegółowo

Wyniki sprzedaży obligacji skarbowych w styczniu 2014 r.

Wyniki sprzedaży obligacji skarbowych w styczniu 2014 r. Informacja prasowa Warszawa, 13 lutego 2014 r. Wyniki sprzedaży obligacji skarbowych w styczniu 2014 r. W styczniu 2014 roku inwestorzy kupili obligacje skarbowe o łącznej wartości 256,2 mln zł to trzeci

Bardziej szczegółowo

BILANS PŁATNICZY W LIPCU 2011 R.

BILANS PŁATNICZY W LIPCU 2011 R. N a r o d o w y B a n k P o l s k i Departament Statystyki Warszawa, dnia 12 września 2011 r. BILANS PŁATNICZY W LIPCU 2011 R. Miesięczny bilans płatniczy został oszacowany przy wykorzystaniu danych z

Bardziej szczegółowo

I. Rynek kapitałowy II. Strategie inwestycyjne III. Studium przypadku

I. Rynek kapitałowy II. Strategie inwestycyjne III. Studium przypadku Akademia Młodego Ekonomisty Strategie na rynku kapitałowym Inwestowanie na rynku dr Piotr Stobiecki Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu 21 listopada 2013 r. Plan wykładu 2 1 Rynek finansowy Rynek kapitałowy

Bardziej szczegółowo

Matematyka finansowa 30.09.2013 r. Komisja Egzaminacyjna dla Aktuariuszy. LXV Egzamin dla Aktuariuszy z 30 września 2013 r.

Matematyka finansowa 30.09.2013 r. Komisja Egzaminacyjna dla Aktuariuszy. LXV Egzamin dla Aktuariuszy z 30 września 2013 r. Komisja Egzaminacyjna dla Aktuariuszy LXV Egzamin dla Aktuariuszy z 30 września 2013 r. Część I Matematyka finansowa WERSJA TESTU A Imię i nazwisko osoby egzaminowanej:... Czas egzaminu: 100 minut 1 1.

Bardziej szczegółowo

Podstawy finansów i inwestowania w biznesie. Wykład 6

Podstawy finansów i inwestowania w biznesie. Wykład 6 Podstawy finansów i inwestowania w biznesie Wykład 6 Plan wykładu Cechy inwestycji finansowych: dochód ryzyko płynność Depozyty bankowe Fundusze inwestycyjne 2015-11-05 2 Najważniejszymi cechami inwestycji

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Akademia Młodego Ekonomisty Strategie inwestycyjne na rynku kapitałowym Inwestowanie na rynku dr Piotr Stobiecki Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu 13 października 2011 r. PLAN WYKŁADU I. Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Zobowiązania pozabilansowe, razem

Zobowiązania pozabilansowe, razem Talex SA skonsolidowany raport roczny SA-RS WYBRANE DANE FINANSOWE WYBRANE DANE FINANSOWE (2001) tys. zł tys. EUR I. Przychody netto ze sprzedaży produktów, 83 399 22 843 towarów i materiałów II. Zysk

Bardziej szczegółowo

Elementy matematyki finansowej w programie Maxima

Elementy matematyki finansowej w programie Maxima Maxima-03_windows.wxm 1 / 8 Elementy matematyki finansowej w programie Maxima 1 Wartość pieniądza w czasie Umiejętność przenoszenia kwot pieniędzy w czasie, a więc obliczanie ich wartości na dany moment,

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczeniowe Fundusze Kapitałowe

Ubezpieczeniowe Fundusze Kapitałowe Ubezpieczeniowe Fundusze Kapitałowe Opis Ubezpieczeniowych Funduszy Kapitałowych Ubezpieczeniowe Fundusze Kapitałowe funkcjonujące w ramach indywidualnych i grupowych ubezpieczeń na życie proponowanych

Bardziej szczegółowo

2.1 Wartość Aktualna Renty Stałej

2.1 Wartość Aktualna Renty Stałej 2.1 Wartość Aktualna Renty Stałej Zakładamy że dana osoba ma dostać kwotę o stałej wartości nominalnej x przez N okresów (zwykle miesięcznie lub rocznie), np. stała renta/emerytura. Zakładamy że pierwsza

Bardziej szczegółowo

Materiały uzupełniające do

Materiały uzupełniające do Dźwignia finansowa a ryzyko finansowe Przedsiębiorstwo korzystające z kapitału obcego jest narażone na ryzyko finansowe niepewność co do przyszłego poziomu zysku netto Materiały uzupełniające do wykładów

Bardziej szczegółowo

Sukces. Bądź odważny, nie bój się podejmować decyzji Strach jest i zawsze był największym wrogiem Ludzi

Sukces. Bądź odważny, nie bój się podejmować decyzji Strach jest i zawsze był największym wrogiem Ludzi Sukces Każdy z nas przychodzi na świat z sekretnym zadaniem. Jak myślisz, jakie jest Twoje? Czy jesteś gotowy wykorzystać w pełni swój potencjał? Do czego masz talent? Jakie zdolności, zainteresowania

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2013 roku a

Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2013 roku a Warszawa, 09.05.2014 r. Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2013 roku a W końcu grudnia 2013 r. w ewidencji Centralnego Rejestru Członków otwartych

Bardziej szczegółowo

OPISY PRODUKTÓW. Rabobank Polska S.A.

OPISY PRODUKTÓW. Rabobank Polska S.A. OPISY PRODUKTÓW Rabobank Polska S.A. Warszawa, marzec 2010 Wymiana walut (Foreign Exchange) Wymiana walut jest umową pomiędzy bankiem a klientem, w której strony zobowiązują się wymienić w ustalonym dniu

Bardziej szczegółowo

Dariusz Wardowski Katedra Analizy Nieliniowej. Bankowość i metody statystyczne w biznesie - zadania i przykłady część II

Dariusz Wardowski Katedra Analizy Nieliniowej. Bankowość i metody statystyczne w biznesie - zadania i przykłady część II Wydział Matematyki i Informatyki Uniwersytetu Łódzkiego w Łodzi Dariusz Wardowski Katedra Analizy Nieliniowej Bankowość i metody statystyczne w biznesie - zadania i przykłady część II Łódź 2008 Rozdział

Bardziej szczegółowo

NOTY OBJAŚNIAJĄCE NOTA NR 1 POLITYKA RACHUNKOWOŚCI FUNDUSZU

NOTY OBJAŚNIAJĄCE NOTA NR 1 POLITYKA RACHUNKOWOŚCI FUNDUSZU NOTY OBJAŚNIAJĄCE NOTA NR 1 POLITYKA RACHUNKOWOŚCI FUNDUSZU 1. Opis przyjętych zasad rachunkowości W okresie sprawozdawczym rachunkowość Funduszu prowadzona była zgodnie z przepisami ustawy o rachunkowości

Bardziej szczegółowo

Wykład 5 Kurs walutowy parytet stóp procentowych

Wykład 5 Kurs walutowy parytet stóp procentowych Wykład 5 Kurs walutowy parytet stóp procentowych dr Leszek Wincenciak WNUW 2/30 Plan wykładu: Kurs walutowy i stopy procentowe Kursy walutowe i dochody z aktywów Rynek pieniężny i rynek walutowy fektywność

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁ INFORMACYJNY

MATERIAŁ INFORMACYJNY MATERIAŁ INFORMACYJNY Strukturyzowane Certyfikaty Depozytowe Lokata Inwestycyjna Czwórka na Medal powiązane z akcjami polskich spółek ze 100% ochroną zainwestowanego kapitału w Dniu Wykupu Emitent Bank

Bardziej szczegółowo

NOTY OBJAŚNIAJĄCE NOTA NR 1 POLITYKA RACHUNKOWOŚCI FUNDUSZU

NOTY OBJAŚNIAJĄCE NOTA NR 1 POLITYKA RACHUNKOWOŚCI FUNDUSZU NOTY OBJAŚNIAJĄCE NOTA NR 1 POLITYKA RACHUNKOWOŚCI FUNDUSZU 1. Opis przyjętych zasad rachunkowości W okresie sprawozdawczym rachunkowość Funduszu prowadzona była zgodnie z przepisami ustawy o rachunkowości

Bardziej szczegółowo

W metodzie porównawczej wskaźniki porównywalnych firm, obecnych na giełdzie, są używane do obliczenia wartości akcji emitenta.

W metodzie porównawczej wskaźniki porównywalnych firm, obecnych na giełdzie, są używane do obliczenia wartości akcji emitenta. W metodzie porównawczej wskaźniki porównywalnych firm, obecnych na giełdzie, są używane do obliczenia wartości akcji emitenta. Wycena spółki, sporządzenie raportu z wyceny Metodą wyceny, która jest najczęściej

Bardziej szczegółowo

ANALIZA WSKAŹNIKOWA. Prosta, szybka metoda oceny firmy.

ANALIZA WSKAŹNIKOWA. Prosta, szybka metoda oceny firmy. ANALIZA WSKAŹNIKOWA Prosta, szybka metoda oceny firmy. WSKAŹNIKI: Wskaźniki płynności Wskaźniki zadłużenia Wskaźniki operacyjności Wskaźniki rentowności Wskaźniki rynkowe Wskaźniki rynkowe: Szybkie wskaźniki

Bardziej szczegółowo

Certyfikaty Depozytowe. Alternatywa dla tradycyjnych sposobów inwestowania

Certyfikaty Depozytowe. Alternatywa dla tradycyjnych sposobów inwestowania Certyfikaty Depozytowe Alternatywa dla tradycyjnych sposobów inwestowania Spis treści Certyfikaty Depozytowe Cechy Certyfikatów Depozytowych Zalety Certyfikatów Depozytowych Budowa Certyfikatu Depozytowego

Bardziej szczegółowo

CZĘŚĆ I. Wprowadzenie do zarządzania finansami

CZĘŚĆ I. Wprowadzenie do zarządzania finansami Spis treści Wstęp O Autorach CZĘŚĆ I. Wprowadzenie do zarządzania finansami ROZDZIAŁ 1. Pierwsze spojrzenie na zarządzanie finansami Znaleźć właściwą równowagę 1.1. Czym są finanse? 1.2. Praca w finansach

Bardziej szczegółowo

Licz i zarabiaj matematyka na usługach rynku finansowego

Licz i zarabiaj matematyka na usługach rynku finansowego Licz i zarabiaj matematyka na usługach rynku finansowego Przedstawiony zestaw zadań jest przeznaczony dla uczniów szkół ponadgimnazjalnych i ma na celu ukazanie praktycznej strony matematyki, jej zastosowania

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU MCI.CreditVentures 2.0. Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 27 maja 2015 r.

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU MCI.CreditVentures 2.0. Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 27 maja 2015 r. OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU MCI.CreditVentures 2.0. Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 27 maja 2015 r. Niniejszym, MCI Capital Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. z siedzibą w Warszawie,

Bardziej szczegółowo

RAPORT ROCZNY 2013 PEMUG S.A.

RAPORT ROCZNY 2013 PEMUG S.A. RAPORT ROCZNY 2013 PEMUG S.A. 1 w TYS PLN w TYS PLN w TYS EURO w TYS EURO Wybrane dane finansowe Za okres Za okres Za okres Za okres od 01.01.2013 od 01.01.2012 od 01.01.2013 od 01.01.2012 do 31.12.2013

Bardziej szczegółowo

Matematyka finansowa w pakiecie Matlab

Matematyka finansowa w pakiecie Matlab Matematyka finansowa w pakiecie Matlab Wykład 5. Wycena opcji modele dyskretne Bartosz Ziemkiewicz Wydział Matematyki i Informatyki UMK Kurs letni dla studentów studiów zamawianych na kierunku Matematyka

Bardziej szczegółowo

Inwestor musi wybrać następujące parametry: instrument bazowy, rodzaj opcji (kupna lub sprzedaży, kurs wykonania i termin wygaśnięcia.

Inwestor musi wybrać następujące parametry: instrument bazowy, rodzaj opcji (kupna lub sprzedaży, kurs wykonania i termin wygaśnięcia. Opcje na GPW (II) Wbrew ogólnej opinii, inwestowanie w opcje nie musi być trudne. Na rynku tym można tworzyć strategie dla doświadczonych inwestorów, ale również dla początkujących. Najprostszym sposobem

Bardziej szczegółowo

Struktura terminowa rynku obligacji

Struktura terminowa rynku obligacji Krzywa dochodowości pomaga w inwestowaniu w obligacje Struktura terminowa rynku obligacji Wskazuje, które obligacje są atrakcyjne a których unikać Obrazuje aktualną sytuację na rynku długu i zmiany w czasie

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Akademia Młodego Ekonomisty Analiza wskaźnikowa przedsiębiorstwa Jak ocenić pozycję finansową firmy? dr Grażyna Michalczuk Uniwersytet w Białymstoku 9 maja 2013 r. Co to jest analiza To metoda poznanie

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe towarzystw i funduszy emerytalnych 1 w 2007 roku

Wyniki finansowe towarzystw i funduszy emerytalnych 1 w 2007 roku Warszawa, 2008.04.21 Wyniki finansowe towarzystw i funduszy emerytalnych 1 w 2007 roku W prowadzonym przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Centralnym Rejestrze Członków według stanu na koniec grudnia 2007

Bardziej szczegółowo

Bank of America Corp.(DE) (BAC) - spółka notowana na giełdzie nowojorskiej (NYSE).

Bank of America Corp.(DE) (BAC) - spółka notowana na giełdzie nowojorskiej (NYSE). Bank of America Corp.(DE) (BAC) - spółka notowana na giełdzie nowojorskiej (NYSE). Czym zajmuje się firma? Bank of America jeden z największych banków świata. Pod względem wielkości aktywów zajmuje 3.

Bardziej szczegółowo