Rozdział 16. Wpływ innowacyjności na konkurencyjność przedsiębiorstw

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Rozdział 16. Wpływ innowacyjności na konkurencyjność przedsiębiorstw"

Transkrypt

1 Rozdział 16. Wpływ innowacyjności na konkurencyjność przedsiębiorstw Innowacje ujęcie teoretyczne Innowacje kojarzone są przez wielu z postępem i nowoczesnością, a ich dyfuzja do sfery praktycznego funkcjonowania przyczynia się w dużej mierze do rozwoju gospodarczego. Stanowią one najważniejszą siłę napędową rozwoju gospodarki, są bowiem specyficznymi narzędziami przedsiębiorczości. Przedsiębiorczość zaś wyrażająca się w ciągłym poszukiwaniu nowych koncepcji czynników wytwórczych, jest motorem postępu gospodarczego [J.Penc 1995, s.63]. Przedsiębiorstwa funkcjonujące na współczesnym, dynamicznie rozwijającym się rynku muszą cechować się innowacyjnością, efektywnością i elastycznością działań. Pojęcie innowacji 1 wprowadzone zostało do nauk ekonomicznych jeszcze w 1911 roku przez austriackiego ekonomistę J. Schumpetera i obejmowało pięć przypadków: 1. wprowadzenie nowego produktu, z jakim konsumenci nie mieli jeszcze do czynienia, lub nadanie nowych cech produktowi; 2. wprowadzenie nowej metody produkcji jeszcze praktycznie nie wypróbowanej w danej dziedzinie przemysłu; 1 W potocznym rozumieniu innowacja oznacza coś nowego i innego od dotychczasowych rozwiązań; kojarzy się z potrzebną zmianą na lepsze. Słowo to pochodzi od łacińskiego innovatio czyli odnowienie [Janasz, Kozioł, 2007]. 1

2 3. otwarcie nowego rynku, czyli takiego na którym dany rodzaj krajowego przemysłu uprzednio nie działał i to bez względu, czy rynek istniał wcześniej, czy nie; 4. zdobycie nowego źródła surowców lub półfabrykatów niezależnie od tego, czy źródło to już istniało, czy też musiało być dopiero stworzone; 5. wprowadzenie nowej struktury organizacji jakiegoś przemysłu, np. stworzenie monopolu bądź jego złamanie [Schumpeter, 1960, 104]. Klasyczne, Schumpeterowskie ujęcie innowacji stanowiło punkt wyjścia do dalszych rozważań dotyczących znaczenia innowacyjności w gospodarce. Wraz ze zmieniającą się strukturą i rolą przemysłu koncepcja innowacyjności ewoluowała. Ph. Kotler traktując innowację z perspektywy marketingu, zdefiniował ją jako dobro, usługę lub pomysł, postrzegane przez kogoś jako nowe. Sam pomysł mógł już istnieć od dawna, jednak stanowił innowację dla osoby postrzegającej go jako nowy [Kotler, 1994]. Podobnie szerokie ujęcie reprezentował P. Drucker dopuszczając traktowanie jako innowacji każdej nowości. Jego zdaniem innowacja nie musi być techniczna, nie musi być nawet czymś materialnym. W tym ujęciu innowacja jest w większym stopniu terminem ekonomicznym lub społecznym niż czysto technicznym [P.F. Drucker 1992, s.28; W. Giergiel 2010, s ]. R.W. Griffin określił innowacją jako kierowany wysiłek organizacji na rzecz opanowania nowych produktów i usług lub nowych zastosowań produktów i usług już istniejących na rynku [Griffin, 1996]. M.E. Porter z kolei poszerza pojęcie innowacji o ulepszenia technologiczne, lepsze metody oraz sposoby wykonywania danej rzeczy. Mogą to być również zmiany 2

3 produktu lub procesu, nowe podejście do marketingu, nowe formy dystrybucji [Porter, 1990; Szymańska, 2012]. W literaturze przedmiotu odnaleźć można wiele sposobów klasyfikacji innowacji przyjmując różne kryteria np. kryterium źródeł pochodzenia innowacji, oryginalności, zakresu, czy skali, w jakiej zachodzą zmiany. Zgodnie z Podręcznikiem Oslo (Oslo Mannual wydany przez Organizację Współpracy Gospodarczej i Rozwoju OECD), którym przyjęto kryterium przedmiotowe wyróżnia się cztery podstawowe typy innowacji: innowacje procesowe, innowacje produktowe, innowacje marketingowe oraz innowacje organizacyjne [Podręcznik Oslo, s.49] Innowacyjność przedsiębiorstwa a jego konkurencyjność na rynku Zasadniczym celem wdrażania innowacji w przedsiębiorstwach jest dążenie do osiągnięcia przewagi konkurencyjnej na rynku. Proces stałego doskonalenia systemu zarządzania przedsiębiorstwem wskazuje na szeroki zakres działań, które należy podjąć, aby osiągnąć poziom konkurencyjności, pozwalający zająć silną pozycję na rynku [Grudzewski, Hejduk, 2004]. Wymaga to zastosowania różnorodnych koncepcji, metod czy technik organizacji i zarządzania przedsiębiorstwem. Obok tych znanych, pojawiają się również nowe koncepcje takie jak np. zarządzanie wiedzą, zarządzanie innowacjami, zarządzanie technologiami, czy zarządzanie procesowe. Owa różnorodność oraz szeroki wieloprzekrojowy charakter koncepcji zarządzania umożliwia lepsze opracowanie sposobów realizacji 3

4 przyjętych strategii rozwojowych. Jest to szczególnie istotne z uwagi na fakt, iż przewagi konkurencyjnej przedsiębiorstwa poszukuje się w różnych obszarach funkcjonowania przedsiębiorstwa, np.: w obszarze marketingu dobór nowoczesnych, odpowiednio dobranych narzędzi umożliwiających komercjalizowanie nowych produktów, kształtowanie kanałów dystrybucji i relacji z klientami, w obszarze produkcji wykorzystywanie metod wspomagających uruchamianie nowej produkcji, sterowanie produkcją oraz samą produkcję, w obszarze logistyki kształtowanie łańcuchów dostaw, kreowanie systemów logistycznej obsługi klienta, implementacja nowoczesnych systemów informatycznych usprawniających współpracę i komunikowanie się z klientami i dostawcami, w obszarze badań i rozwoju wykorzystywanie narzędzi wspomagających prace przygotowawcze i rozwojowe, w obszarze zarządzania kadrami stosowanie metod wspomagających właściwy dobór pracowników, ich rozwój, kształtowanie ścieżek rozwoju zawodowego, motywowanie, ocenianie [Pałucha, 2008, Szymańska, 2012]. Jednocześnie zwraca się szczególną uwagę na potrzebę sprawnego zarządzania procesami implementacji innowacji. Organizacje innowacyjne muszą cechować się zdolnością do sprawnego wprowadzania nowych produktów, technologii oraz metod organizacji, kluczowych w realizacji zmieniających się celów rozwojowych [J. Bogdaniecko 2004]. Zdaniem P.F. Druckera [P.F. Drucker, 1992] organizacja musi stworzyć odpowiedni klimat dla innowacji, śledzić 4

5 efektywność podejmowanych działań, dokonać modyfikacji struktury organizacyjnej, wypracować system zachęty do zmian. Organizacja jest zdolna do wdrażania innowacji, jeśli posiada wystarczające zasoby i wewnętrzną strukturę sprzyjającą kreowaniu innowacji. Efektem jest tworzenie się kultury innowacyjnej. W jej ramach strategie, struktury, procesy, instrumenty, cały system wartości i zachowania kierownictwa organizacji są ukierunkowane na wspieranie innowacji. Wielkość organizacji Złożoność i zasoby organizacji Elastyczność Centralizacja Kontakty z otoczeniem, w tym z nauką Zdolność organizacji do innowacji Skłonność organizacji do innowacji Liczba i jakość innowacji Pozycja konkurencyjna Inne czynniki wpływające na pozycję konkurencyjną Rys Uwarunkowania zdolności i skłonności organizacji do innowacji Źródło: [Targalski 2008, s.20]. Zdolność do innowacji dowodzi, że przedsiębiorstwo dysponuje odpowiednimi zasobami i strukturą, i może wdrażać innowacje. 5

6 Natomiast skłonność przedsiębiorstwa do innowacji oznacza, że przedsiębiorstwo to chce wdrażać innowacje. Determinowana jest ona w dużym stopniu przez wpływy otoczenia i temperament organizacji (rys.16.1.). Skłonność przedsiębiorstwa do innowacji wyznacza klimat wokół inwestycji, będący efektem wcześniejszych doświadczeń, poziomem stabilności organizacji, stopniem niepewności, zaufania, stylem kierowania czy komunikowania się. Skłonność do innowacji wyraża się zainteresowaniem zmianami i wynika ze zrozumienia istoty i konieczności zmian. Wrażliwość przedsiębiorstwa na innowacje jest funkcją związku owych innowacji z potrzebami danej jednostki organizacyjnej [March, Simon, 1964; Targalski 2008 s.19-20] Ewolucja modeli procesu innowacyjnego Rozwój techniki i technologii informacyjnej ma swoje bezpośrednie przełożenie na zmiany w procesach innowacyjnych. Obserwuje się ewolucję modeli innowacyjnych poczynając od modeli liniowych opartych na teorii Schumpetera do tych współczesnych, opartych na nowych koncepcjach innowacyjnych uwzględniających zmienne i burzliwe otoczenie, postęp techniczny i globalizację. Na początku lat 90-tych XX wieku R. Rothwell rozpoznał pięć generacji modeli innowacji, które wystąpiły do tego czasu [Janasz, 2006; Janasz, Kozioł 2007, s.86]. Tabela przedstawia ogólną charakterystykę owych generacji. 6

7 Tab Pięć generacji modeli innowacji R. Rothwella Generacja Pierwsza/druga Trzecia Czwarta Podstawowe cechy Prosty model linowy model podażowy, model popytowy Model powiązany zakłada interakcję różnych elementów oraz sprzężenia zwrotne informacji Model równoległy-integracja wewnątrz firmy oraz współpraca z dostawcami i odbiorcami, akcent kładziony na powiązania i alianse Piąta System zintegrowany oparty na sieciowych powiązaniach elastyczny, oparty na systemie odpowiedzi powiązanej z konsumentem, innowacja ciągła Źródło: [Rothwell 1992; Janasz, 2007, s. 86]. Pierwsza generacja modeli innowacyjnych to modele liniowe składające się z ciągu wyraźnie określonych, chronologicznie następujących po sobie etapów. Koncepcja ta dominowała w latach Wymienia się tu dwie podstawowe grupy: popytowe (market - pull) i podażowe (technology - push) teorie innowacji. Rys Podażowy liniowy model innowacyjny Badania podstawowe Badania stosowane Wdrożenie Marketing Źródło: [Janasz, Kozioł 2007, s.87; Rothwell, Gardiner 1983] Podział na czynniki popytowe i podażowe ma charakter funkcjonalny. Teorie podażowe, odwołujące się do Schumpetera, przyjmują, że podaż innowacji jest określana przez stan wiedzy i skłonność autonomicznych badaczy do poszukiwań. Ten typ modelu podkreśla przyczynową rolę postępu naukowo-technicznego (odkrycia, wynalazki) i ma ogólnie charakter liniowy, określany jako model innowacji pchanej przez naukę (rys ). 7

8 W drugiej grupie teorii istotne jest twierdzenie, że innowacje są rezultatem popytu. W latach sześćdziesiątych na Zachodzie zaczęto stopniowo odchodzić od twierdzenia, że postęp techniczny jest autonomiczny. Ten rodzaj modelu innowacji, traktowany jako reakcja na rozpoznanie potrzeby rynkowej, bywa określany modelem ciągnionym przez rynek (rys ). Rys Popytowy liniowy model innowacyjny Potrzeba rynkowa Prace rozwojowe Wdrożenie Sprzedaż Źródło: [Janasz, Kozioł 2007, s.87; Rothwell, Gardiner 1983] Przed wykorzystaniem tego modelu podmioty decyzyjne muszą odpowiedzieć na pytania: kto dofinansuje badania o charakterze podstawowym, kto potrzebuje prac badawczo- rozwojowych (B + R), jak ma wyglądać dystrybucja wszelkiej informacji naukowej. Model popytowo-podażowy (model integratywny), łączący obie szkoły, gwarantuje właściwą podaż innowacji kształtowaną przez popyt zgłaszany ze strony rynku. Istotną rolę odgrywa tu podmiot gospodarujący kojarzący ze sobą potrzeby rynku z myśliwością technologiczną. Innowacja, aby się pojawiać i uzyskać powodzenie, musi spełniać zarówno warunki możliwości technologicznej, jak również handlowej atrakcyjności. Począwszy od lat 80-tych XX wieku stopniowo zaczęto zastępować modele liniowe modelami złożonymi (nieliniowymi). Modele te znacznie lepiej ujmowały wielokierunkowe sprzężenia zachodzące między nauką, produkcją i rynkiem. Dynamiczne modele inteakcyjne procesu 8

9 innowacyjnego obejmują innowacje jako wynik sprzężenia zwrotnego między możliwościami technicznymi generowanymi przez naukę i potrzebami zgłaszanymi przez rynek, jak również efekt sprzężeń między nauką i techniką a działaniami wdrożeniowymi wewnątrz przedsiębiorstwa [Janasz, Kozioł 2007, s.91; Wiśniewska 2004]. Modele te uwzględniają złożoność procesu innowacyjnego, jak również konieczność częstego powrotu do etapów wcześniejszych Wiąże się to z występowaniem licznych sprzężeń zwrotnych pomiędzy poszczególnymi elementami procesu innowacyjnego w okresie powstawania i dyfuzji innowacji. Poprzez projektowanie interakcyjnego modelu innowacji uwypukla się fakt dostrzeżenia w konkurencyjnej gospodarce nowej szansy rynkowej lub nowego produktu. Wśród modeli integratywnych wymienić można np. model sprzężeniowy R. Rothwella i W. Zegvelda oraz model sprzężeń zwrotnych i interakcji Kline a i Rosenberga, zwany modelem związanego łańcucha 2. Model sprzężeniowy uwzględnia wewnętrzne i zewnętrzne powiązania. Nacisk kładziony jest tu głównie na projektowanie inżynieryjne, sprzężenia zwrotne zachodzące między technologicznymi i rynkowymi fazami innowacji, jak również relacje zachodzące pomiędzy sferą B+R, produkcją i marketingiem a także między firmami i instytucjami. Schemat sprzężeniowego modelu procesu innowacyjnego przedstawiono na rysunku Natomiast model związanego łańcucha prezentuje aktywność innowacyjną organizacji w kategoriach interakcji między zapotrzebowaniem i szansami, które kreuje rynek a bazą naukowo- 2 Szerzej na temat modeli w: [Janasz, Kozioł 2007, s.91-93]. 9

10 techniczną i realnymi możliwościami przedsiębiorstwa. Podstawowym elementem tego modelu jest zakumulowana wiedza. Rys Sprzężony model procesu innowacyjnego Osiągnięcia naukowe i technologiczne Zaawansowanie społeczne Technologia pcha Idea B+R Produkcja Marketing Komercjalizacja produktu Rynek pcha Potrzeby społeczne i rynkowe Źródło: [Janasz, Kozioł 2007, s.87; Niedzielski, Rychlik 2006, s. 46; Rothwell, Zegveld 1985] W latach 90-tych XX wieku zasadniczą rolę w procesie innowacyjnym zaczęły odgrywać czynniki rynkowe. Model innowacji zaczął przyjmować postać sieci uwzględniającej pierwotne i wtórne sprężenia między elementami modelu [Marciniak 2000, s.38-39]. Do rozwoju modeli sieciowych przyczynił się przede wszystkim rozwój informatyki, nowoczesnych metod zarządzania organizacją oraz wzrastająca liczba porozumień poziomych i pionowych między przedsiębiorstwami. Nowoczesne modele przedstawiają innowacje w postaci zintegrowanego procesu działalności w różnych obszarach funkcjonowania organizacji. Uwzględniają one wykorzystanie nowoczesnych technologii, zwłaszcza technologii informatycznych, w kreowaniu innowacji. Modele te ujmują proces innowacyjny w sposób 10

11 bardzo wyspecjalizowany i zindywidualizowany w odniesieniu do potrzeb konkretnego przedsiębiorstwa, a nawet jednorazowej potrzeby Znaczenie innowacji w rozwoju przedsiębiorstw sektora MŚP w Polsce Małe i średnie przedsiębiorstwa stanowią 99,8% wszystkich aktywnych firm w Polsce. W związku z powyższym ich stan i perspektywy rozwoju w znacznym stopniu odzwierciedlają potencjał przedsiębiorczości polskiego społeczeństwa. Należy jednak pamiętać, że firmy tworzące sektor MŚP, (a w szczególności mikroprzedsiębiorstwa), charakteryzują się znacznie słabszą kondycją ekonomiczno-finansową w porównaniu do dużych przedsiębiorstw. Świadczy o tym np. wartość nakładów inwestycyjnych przypadających na jednego zatrudnionego. Organizacje te również silniej niż większe przedsiębiorstwa, odczuwają bariery związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Dlatego też zwiększenie stopnia innowacyjności małych i średnich przedsiębiorstw, stanowiące konieczny warunek ich konkurencyjności i utrzymania dobrej pozycji rynkowej to główny kierunek działań dla większości podmiotów sektora MŚP. W bardziej szczegółowym ujęciu oznacza to konieczność podniesienia poziomu aktywności MŚP w takich obszarach działalności jak: pozyskiwanie innowacji, zarządzanie innowacjami, ochrona innowacji, rozpowszechnianie innowacji, również poprzez ich komercjalizację. Aktywność innowacyjna przedsiębiorstw obejmuje przede wszystkim innowacje produktowe, procesowe, organizacyjne i marketingowe. Przy czym ok. 21% ogółu przedsiębiorstw stanowią przedsiębiorstwa, które wdrożyły innowacje produktowe lub procesowe. 11

12 Natomiast ok. 20% ogółu przedsiębiorstw to organizacje, które dokonały implementacji innowacji organizacyjnych lub marketingowych [Pieńkowska, 2010, s.80]. Wyniki badań przedstawione w Tab dowodzą, iż innowacje najczęściej wprowadzane są przez duże przedsiębiorstwa, a zdecydowanie najrzadziej przez małe. Prawidłowość ta odnosi się zarówno do przemysłu, przetwórstwa przemysłowego jak i usług.. Tab Przedsiębiorstwa, które wprowadziły innowacje w latach wg klasy wielkości Wyszczególnienie Przedsiębiorstwa o liczbie pracujących (w %) Powyżej 249 Innowacje produktowe lub procesowe 14,6 32,7 60,7 Innowacje organizacyjne 9,0 19,8 43,7 Innowacje marketingowe 10,9 17,4 33,2 Źródło: Działalność innowacyjna przedsiębiorstw w latach Notatka GUS Dane dotyczą podmiotów gospodarczych, w których liczba pracujących przekracza 9 osób [Pieńkowska, 2010, s.80]. Istotne jest poznanie źródeł innowacji. Przyjmując za podstawę klasyfikacji źródeł innowacji relacje między producentem a nabywcą wyróżnić można: podażowe źródła innowacji (tworzone przez naukę, bez względu na to czy jest obecnie na nie zapotrzebowanie) i popytowe źródła innowacji (powstające jako reakcja na konkretne zapotrzebowanie przedsiębiorstw i rynku). Dokonując podziału źródeł innowacji z perspektywy przedsiębiorstwa wyróżnić można źródła występujące w jego wnętrzu 12

13 oraz takie, które występują w jego otoczeniu. Zgodnie z danymi zawartymi w Raporcie o innowacyjności gospodarki Polski 3 [2009, s.65-66] główne wewnętrzne źródło innowacji stanowią właściciele przedsiębiorstw (w 64,3% badanych firm sektora MŚP) oraz zarząd i kierownictwo (w 47,6% badanych firm sektora MŚP). Innym wewnętrznym źródłem impulsów rozwojowych są również własna działalność badawczo rozwojowa (16,7%), informacje od własnych służb marketingowych (14,3%) kreatywni pracownicy, czy opracowania wykonywane przez wewnętrzne komórki organizacyjne. Zewnętrze źródła impulsów rozwojowych to przede wszystkim klienci (dla 45,2% badanych firm), Targi i wystawy (16,7%) czy konferencje, seminaria szkolenia (11,9%) [Giergiel, 2010, ]. Wyniki badań zamieszczone w Raporcie wskazują, że dominujące znaczenie w kreowaniu innowacyjności w sektorze MŚP odgrywają wewnętrzne czynniki i zasoby przedsiębiorstw. Natomiast zdecydowanie najsłabszym oddziaływaniem w sferze stymulowania możliwości rozwojowych przedsiębiorstw cechują się instytucyjne formy wspierania ich rozwoju takie jak: instytucje reprezentujące biznes, instytucje naukowo-badawcze, agencje i instytucje rządowe, instytucje wspierające działalność innowacyjną oraz firmy doradcze [Martin, 2010, s.65-66]. 3 W opracowaniu przedstawiono wyniki badań prowadzonych w ramach projektu szkoleniowo-doradczego Akademia Innowacji i Venture Capital. Badaniom poddano 247 małych i średnich przedsiębiorstw reprezentujących podwyższony potencjał innowacyjny pochodzących przede wszystkim z wiodących aglomeracji miejskich zlokalizowanych na terenie całego kraju, w których funkcjonują czołowe ośrodki akademickie [Martin, 2010, s ]. 13

14 Tab Główne źródła impulsów rozwojowych Lp. Źródło impulsów rozwojowych Liczba firm Źródła wewnętrzne 1. Właściciele firmy 64,3 2. Zarząd /kierownictwo firmy 47,6 3. Własna działalność badawczo-rozwojowa 16,7 4. Informacje od własnych służb marketingowych 14,3 Zewnętrzne źródła innowacji 5. Klienci 45,2 6. Konkurencja 33,3 7. Targi wystawy 16,7 8. Konferencje seminaria szkolenia 11,9 9. Kooperanci 9,5 10. Dostawcy 7,1 11. Instytucje naukowo-badawcze 7,1 12. Fachowe czasopisma 7,1 13. Firmy doradcze 4,8 14. Agencje i instytucje rządowe 4,8 15. Instytucje wspierające działalność innowacyjną 2,5 16. Instytucje reprezentujące biznes 2,4 17. Informacje patentowe 2,3 wskazujących źródło (w %) * * Dane zamieszczone w tabeli odnoszą się do wyników badań prowadzonych w sektorze MŚP Źródło: [Martin, 2010, s.66] Wyniki badań wskazały na dodatnią korelację między znaczeniem oddziaływania takich źródeł innowacji jak zarząd /kierownictwo firmy, własna działalność badawczo-rozwojowa, targi i wystawy a wielkością 14

15 firmy. Oznacza to, iż wraz ze wzrostem wielkości firmy ich znaczenie jako źródeł impulsów rozwojowych w badanych MŚP rośnie w sposób istotny statystycznie. Podobną zależność zaobserwowano między wiekiem firmy a konkurencją i firmami doradczymi. Diagnoza głównych przedsięwzięć podejmowanych przez przedsiębiorstwa w okresie ostatnich trzech lat wykazała, że przedsiębiorcy koncentrowali swoje działania przede wszystkim na zwiększeniu udziału w rynku. Niemal 67% badanych firm wybrało właśnie tą odpowiedź. W przypadku nieco ponad 40% badanych firm głównym celem ich działań było wprowadzenie dodatkowego asortymentu wyrobów. Dotarcie do nowego rynku krajowego stanowiło główny cel działań w przypadku 31%, zaś dotarcie do nowego rynku zagranicznego prawie 24% firm. Natomiast sprostanie wymogom ochrony środowiska jako główny cel działań wybrało zaledwie niecałe 5% badanych przedsiębiorstw (tab.17.3.). Podsumowując ten wątek rozważań można powiedzieć, że w grupie badanych firm dominujące znaczenie miały wewnętrzne źródła impulsów rozwojowych. Analizując zewnętrzne źródła innowacji dużą wagę odgrywaną natomiast klienci i kontrahenci badanych organizacji. Główne zadania stawiane sobie za cel przez badane firmy to ekspansja rynkowa, wprowadzanie dodatkowego asortymentu wyrobów oraz dotarcie do nowego rynku. 15

16 Tab Główne cele podejmowanych przez przedsiębiorstwa przedsięwzięć rozwojowych (w latach ) Lp. Cele działań Liczba firm 1. Zwiększenie udziału w rynku 66,7 2. Wprowadzenie dodatkowego asortymentu wyrobów 40,5 3. Dotarcie do nowego rynku krajowego 31,0 4. Zwiększenie głównego asortymentu wyrobów 26,2 5. Zdobycie nowego rynku zagranicznego 23,8 6. Poprawa jakości wyrobów 19,0 7. Sprostanie standardom i normom UE 19,0 8. Zastąpienie istniejących wyrobów nowymi 14,3 9. Utrzymanie udziału w rynku 14,3 10. Obniżenie kosztów produkcji 11,9 11. Poprawa warunków pracy 11,9 12. Wymogi ochrony środowiska 4,8 wskazujących cel (w%) * * Dane zamieszczone w tabeli odnoszą się do wyników badań prowadzonych w sektorze MŚP Źródło: [Martin, 2010, s.68] User-driven innowation (UDI) popytowe podejście do innowacji Jako podstawowe siły napędowe innowacji można z pewnością wymienić dążenie do obniżania kosztów i cen, zwiększanie nakładów na prace badawcze oraz technologie bezpośrednio powiązane z intensywnym korzystaniem z wiedzy, łączenie sfery nauki z przemysłem 16

17 i komercjalizację wyników badań. FORA 4 jednostka badawcza wykonująca badania dla duńskiego Ministerstwa Gospodarki i Spraw Biznesu (Danish Ministry of Economics and Business Affair) w roku 2003 zaproponowała typologię form innowacyjności dzieląc ją na trzy główne kategorie (tab.16.4.): badawcze podejście do innowacji (research-driven innowation), popytowe podejście do innowacji (userdriven innowation), oraz kosztowe podejście do innowacji (cost drivern innowation) [http://www.eurofound.europa.eu; Understanding 2006, s.9]. Tab Podejścia do innowacji Podejścia: Obszar działań Przykłady Badania/ Wiedza, powiązania między sferą Nowe farmaceutyki technologia badawczą a przemysłową, systemy mobilne firmy komercjalizacja wyników badań Ericsson Koszty / cena Wydajność kosztowa Wdrożenie ERP (Enterprise Resource Planning Planowanie Zasobów Przedsiębiorstwa) w systemach logistycznych Potrzeby konsumenta Lepsze zrozumienie i realizacja ujawnionych i ukrytych potrzeb konsumentów, skomercjalizowane rozwiązania ulepszane przez użytkowników Źródło: [Understanding 2006, s.10] outsourcing Swiffer mop (Procter &Gamble) Lego Mindstorms seria łącząca klocki z czujnikami elektronicznymi Przedsiębiorstwa mogą stosować jeden lub kilka spośród wymienionych powyżej sposobów kreowania innowacyjności. Polityka innowacyjności koncentruje się również na wspieraniu badawczego podejścia do innowacji ( po przez np. granty, bodźce podatkowe, B+R, inkubatory oraz uniwersyteckie programy spin-off, inwestycje w 4 Jednostka podlegająca Duńskiemu Urzędowi Przedsiębiorczości i Budownictwa. 17

18 edukację w obszarach technicznych). Obecnie staje się oczywistym, że naukowcy, inżynierowie oraz inni profesjonaliści posiadający dużą wiedzę nie przyczyniają się bezpośrednio do uzyskiwania wysokiego poziomu innowacyjności. Koniecznym jest uwzględnienie również innych aspektów. Przede wszystkim należy skoncentrować swoją uwagę na konsumenta produkować i sprzedawać to, czego oczekuje konsument. W nowym podejściu do innowacyjności w podejściu popytowym wyróżnić można dwa nurty (Tab. 16.5): metodę głosu masowego nabywcy oraz metodę wiodącego prym użytkownika 5. Tab Cel i miejsce powstania user-driven innowation (UDI) Cel i miejsce UDI Metoda głosu masowego nabywcy Cel procesu innowacji Identyfikacja potrzeb i oczekiwań użytkowników Miejsce powstania Wewnątrz organizacji, innowacji często ze wsparciem zewnętrznym Źródło: [Burzyński, s.4] Metoda wiodącego prym użytkownika Identyfikacja rozwiązań Na zewnątrz organizacji W koncepcji głosu masowego nabywcy przedsiębiorstwo jest odpowiedzialne za kreowanie i wdrażanie innowacji natomiast nabywca jest jedynie jej odbiorcą. Natomiast w metodzie wiodącego prym użytkownika, rola użytkownika nie ogranicza się jedynie do zgłaszania opinii na temat projektów wykonanych przez specjalistów określonego przedsiębiorstwa, ale ewoluuje w kierunku kreowania własnych 5 Opisane nurty User-driven innowation (UDI) są efektem badań akademickich oraz praktycznych doświadczeń takich naukowców jak m.in. David Kelley, Tim Brown oraz Eric von Hippel. 18

19 pomysłów innowacji samodzielnie lub we współpracy z organizacją [Burzyński, s.4-5]. Koncepcje te dokładniej scharakteryzowano w tabeli zestawiając je z tradycyjnym podejściem do innowacyjności. Tabela Porównanie tradycyjnego podejścia do innowacji oraz metod popytowego podejścia do innowacji Cel procesu Miejsce innowacji Metoda / proces Tradycyjny rozwój produktu i metody marketingowe W przedsiębiorstwie -segmentacja, statystyki, badania ankietowe (pytanie konsumentów o ich potrzeby) - prototypy - grupy testowe Metody popytowego podejścia do innowacji (user-driven innowation) Metody głosu masowego konsumenta Metody użytkownika wiodącego (voice of Customer design thinking) (lead users) identyfikacja potrzeb konsumenta W przedsiębiorstwie (zazwyczaj z zewnętrznym wsparciem konsultingowym) Koncentracja na Strategiczne produkcie (Product- wykorzystanie Focused) (Strategic Usage) - obserwacja Organizowanie (identyfikacja pracy w nowy ujawnionych i sposób: ukrytych potrzeb) - dostarczanie - burza mózgów w konsumentom i celu pracownikom zidentyfikowania nowych potrzeb doświadczeń gdy konsumentów następuje - prototypy / - rozwój rozwiązania o wielu infrastruktury oraz alternatywach zdolności wzrostu - wielokrotne wspiera testowanie i innowacyjność wdrażanie Identyfikacja rozwiązań Na zewnątrz przedsiębiorstwa Wspólne kreowanie, masowa kustomeryzacja (Co-invetion ; Mass Customization) Użytkownicy wiodący napędzają innowacje (Leader-users drives Innovation) użytkownicy wiodący opracowują prototypy produktów i testują spontanicznie lub firmy wyznaczają liderów wiodących (poszukiwanie różnych dziedzin) - liderzy wiodący powiązani w ramach sieci tworzą i testują różne rozwiązania Przykłady P &G, HP Intel, Electrolux Adidas, Lego Microsoft, 3M Komentarz - wysoka innowacyjność hit rate - szybsze i mniej kosztowne niż tradycyjne metody innowacyjności (nie udowodnione jeszcze naukowo) - wysoka innowacyjność hit rate (jako skomercjalizowane rozwiązania rozwinięte przez użytkowników wiodących) - szybszy i mniej kosztowny proces - (użytkowanie strategiczne - strategic osage) - wymaga samofinansowania przez wymaga nowych umiejętności, przesunięć rozpoznanych użytkowników wiodących zasobów oraz inwestycji w zmiany oraz powiązanych baz konsumenckich orgabnizacyjne - demokratyzacja innowacji (democratizing innovation) oznacza, że przedsiębiorstwo staje się partnerem użytkownika i rezygnuje z kontroli Źródło: [Understanding 2006, s.13]. Należy również zwrócić uwagę na cechy popytowego podejścia do innowacyjności, które odróżniają ten rodzaj innowacyjności od innych jej rodzajów. Należy tu wymienić przede wszystkim: 19

20 koncentrację działań na konsumencie w przeciwieństwie do podejścia technologicznego (a strategic focus on consumer pull vs. technology push) produkowanie tego, co można sprzedać, nie zaś sprzedawanie tego co się wyprodukuje podnoszenie wartości dochodów w przeciwieństwie do działań polegających na cięciu kosztów (revenue-enhancing activities vs. cost-cutting activities) zaangażowanie w lepsze zrozumienie oczekiwań konsumentów oraz wdrażanie rozwiązań, które lepiej spełniają ich potrzeby (często rezultatem jest ulepszenie sposobu prezentacji produktów) wykorzystywanie różnorodnych umiejętności oraz sposobów postrzegania procesu innowacyjności (use of multiple skills and perspectives in the innovation process) połączenie zarówno umiejętności technicznych czy biznesowych jak również elementów etnologii, antropologii czy projektowania oraz innych dyscyplin naukowych w kreowaniu innowacji (również wiedzy użytkowników pokrewnych obszarów przemysłu) bardziej bezpośrednie zaangażowanie użytkowników/ konsumentów w proces innowacyjny (more direct involvement of the user/consumer in the innovation process) zarówno poprzez obserwowanie procesów, odpowiednie zestawy narzędzi, panele użytkowników, jak również samodzielne projektowanie określonych produktów wymaganie otwartego i współpracującego środowiska biznesowego (requirements for an open and collaborative business environment) środowisko to musi również posiadać bardziej elastyczną strukturę, która umożliwi podniesienie 20

21 poziomu użytkowania otwartego oprogramowania ( opensource ) oraz metod łączących wiele dyscyplin [Understanding 2006, s.12] Zainteresowanie innowacjami Badania dotyczące innowacyjności odnoszą się zazwyczaj do relacji między przedsiębiorstwami, wyższymi uczelniami oraz instytucjami otoczenia biznesowego. Warto również zwrócić uwagę na wyniki badań mające na celu analizę poglądów bezpośrednich użytkowników dóbr i usług innowacyjnych. Badania przeprowadzone zostały w dwudziestu pięciu krajach Unii Europejskiej [Burzyński, s. 6-7]. W każdym z badanych krajów około 1000 respondentów określało stopień swojego zainteresowania innowacjami. Należy tu zwrócić uwagę, że prowadzący badania poprzez pojęcie wyroby lub usługi innowacyjne rozumieli wyroby lub usługi całkowicie nowe lub ulepszone (Rys.17.5.). Zebrane wyniki badań wskazują, że nieco ponad połowa mieszkańców badanych krajów Unii Europejskiej (57%) jest w dużym stopniu zainteresowana produktami lub usługami innowacyjnymi. Należy tu zwrócić uwagę, że zainteresowanie to określane jest jak ciekawość (niezobowiązująco), nie zaś chęć nabycia. Studenci stanowią grupę najbardziej zainteresowaną innowacjami (75% badanej grupy respondentów). Następne grupy, w nieco mniejszym stopniu interesujące się innowacjami, to menedżerowie i inni pracownicy koncepcyjni (70%) oraz osoby pracujące na własny rachunek (64%). Grupą najmniej zainteresowaną innowacjami okazali się emeryci. Zaledwie 39% procent emerytów zadeklarowało, że w dużym stopniu są zainteresowani innowacjami. 21

Nauka i Edukacja dla innowacji. Lidia Szczygłowska

Nauka i Edukacja dla innowacji. Lidia Szczygłowska Nauka i Edukacja dla innowacji Lidia Szczygłowska Innovatis jako termin łaciński oznacza odnowę, tworzenie czegoś nowego. Według klasycznej definicji Josepha Schumpetera innowacja to: wprowadzenie do produkcji

Bardziej szczegółowo

Możliwości zwiększania efektywności wykorzystania zasobów polskich MSP EDIT VALUE nowoczesne narzędzie wspierające decyzje gospodarcze

Możliwości zwiększania efektywności wykorzystania zasobów polskich MSP EDIT VALUE nowoczesne narzędzie wspierające decyzje gospodarcze Możliwości zwiększania efektywności wykorzystania zasobów polskich MSP EDIT VALUE nowoczesne narzędzie wspierające decyzje gospodarcze 16.10. 2014, Konstantynów Łódzki AGENDA EDIT VALUE TOOL Narzędzie

Bardziej szczegółowo

Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA. Toruń, 28.04.2015 r.

Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA. Toruń, 28.04.2015 r. Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA Toruń, 28.04.2015 r. GRUPA MEBLOWA HORECA 9 firm produkcyjnych oraz WSZP/UMK 2 firmy z branży informatycznej Produkcja mebli w technologiach: drewno, płyty meblowe,

Bardziej szczegółowo

Kompilacja pojęć stosowanych w badaniach statystycznych statystyki publicznej na temat innowacyjności przez Główny Urząd Statystyczny (GUS).

Kompilacja pojęć stosowanych w badaniach statystycznych statystyki publicznej na temat innowacyjności przez Główny Urząd Statystyczny (GUS). Kompilacja pojęć stosowanych w badaniach statystycznych statystyki publicznej na temat innowacyjności przez Główny Urząd Statystyczny (GUS). (Kompilacja dokonana przez Fundację Centrum Analiz Transportowych

Bardziej szczegółowo

PROGRAMY SEMINARIÓW. TEMAT A Innowacje w biznesie przegląd dobrych praktyk. Godziny spotkania: 10:00 13:00

PROGRAMY SEMINARIÓW. TEMAT A Innowacje w biznesie przegląd dobrych praktyk. Godziny spotkania: 10:00 13:00 PROGRAMY SEMINARIÓW TEMAT A Innowacje w biznesie przegląd dobrych praktyk 1. Pojęcia podstawowe z obszaru innowacyjnej przedsiębiorczości 2. Proces poszukiwania innowacyjności 3. Proces wprowadzania innowacji

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie łańcuchem dostaw

Zarządzanie łańcuchem dostaw Społeczna Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Zarządzania kierunek: Logistyka Zarządzanie łańcuchem dostaw Wykład 3 Opracowanie: dr Joanna Krygier 1 Omówione zagadnienia Międzyorganizacyjne relacje logistyczne

Bardziej szczegółowo

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Iwona Wendel Podsekretarz Stanu Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Warszawa, 22 maja 2014

Bardziej szczegółowo

Anna Ober Aleksandra Szcześniak 09.05.2014

Anna Ober Aleksandra Szcześniak 09.05.2014 Anna Ober Aleksandra Szcześniak 09.05.2014 http://www.funduszeeuropejskie.gov.pl/2014_2020/strony/ glowna.aspx 2 I Wsparcie prowadzenia prac B+R przez przedsiębiorstwa oraz konsorcja naukowoprzemysłowe

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie technologii informacyjnych do zarządzania łańcuchami i sieciami dostaw w warunkach globalizacji rynku żywności

Wykorzystanie technologii informacyjnych do zarządzania łańcuchami i sieciami dostaw w warunkach globalizacji rynku żywności Zarządzanie łańcuchami dostaw żywności w Polsce. Kierunki zmian. Wacław Szymanowski Książka jest pierwszą na naszym rynku monografią poświęconą funkcjonowaniu łańcuchów dostaw na rynku żywności w Polsce.

Bardziej szczegółowo

Opracowanie produktów spoŝywczych. Podejście marketingowe - Earle Mary, Earle Richard, Anderson Allan. Spis treści. Przedmowa

Opracowanie produktów spoŝywczych. Podejście marketingowe - Earle Mary, Earle Richard, Anderson Allan. Spis treści. Przedmowa Opracowanie produktów spoŝywczych. Podejście marketingowe - Earle Mary, Earle Richard, Anderson Allan Spis treści Przedmowa Część I. Wprowadzenie 1. Kluczowe czynniki sukcesu lub niepowodzenia nowych produktów

Bardziej szczegółowo

Uwarunkowania komercjalizacji produktów żywnościowych

Uwarunkowania komercjalizacji produktów żywnościowych Uwarunkowania komercjalizacji produktów żywnościowych prof. dr hab. Bogdan Sojkin Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Wydział Towaroznawstwa 1 Jak rozumieć komercjalizację? dobro, usługa, Komercjalizacja?

Bardziej szczegółowo

Pozycja mikroprzedsiębiorstw w regionalnych systemach innowacji

Pozycja mikroprzedsiębiorstw w regionalnych systemach innowacji 2010 Pozycja mikroprzedsiębiorstw w regionalnych systemach innowacji Paweł Czyż Warszawa, maj 2010 WPROWADZENIE Ewolucja teorii wzrostu gospodarczego i podejścia do innowacji Od podejścia neoklasycznego

Bardziej szczegółowo

I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020. Szczecinek, 24 września 2015r.

I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020. Szczecinek, 24 września 2015r. I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020 Szczecinek, 24 września 2015r. GOSPODARKA- INNOWACJE- NOWOCZESNE TECHNOLOGIE Celem głównym OP 1 jest podniesienie

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie łańcuchem dostaw

Zarządzanie łańcuchem dostaw Społeczna Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Zarządzania kierunek: Zarządzanie i Marketing Zarządzanie łańcuchem dostaw Wykład 1 Opracowanie: dr Joanna Krygier 1 Zagadnienia Wprowadzenie do tematyki zarządzania

Bardziej szczegółowo

Projekt Europejski Wymiar Łodzi Wsparcie przedsiębiorców z Łodzi środkami Unii Europejskiej

Projekt Europejski Wymiar Łodzi Wsparcie przedsiębiorców z Łodzi środkami Unii Europejskiej Projekt Europejski Wymiar Łodzi Wsparcie przedsiębiorców z Łodzi środkami Unii Europejskiej Towarzystwo Inicjatyw Europejskich ul. Próchnika 1 lok. 303 90-408 Maj 2013 Operator Programu Wolontariatu Długoterminowego

Bardziej szczegółowo

FINANSOWANIE INNOWACJI REKOMENDACJE DLA DOLNEGO ŚLĄSKA

FINANSOWANIE INNOWACJI REKOMENDACJE DLA DOLNEGO ŚLĄSKA FINANSOWANIE INNOWACJI REKOMENDACJE DLA DOLNEGO ŚLĄSKA prof. nzw. dr hab. Beata Filipiak Unia Europejska stoi wobec konieczności wzmocnienia swojej międzynarodowej pozycji konkurencyjnej w obliczu zmieniających

Bardziej szczegółowo

Przedmowa... 7 1. System zarządzania jakością w przygotowaniu projektów informatycznych...11

Przedmowa... 7 1. System zarządzania jakością w przygotowaniu projektów informatycznych...11 Spis treści Przedmowa... 7 1. System zarządzania jakością w przygotowaniu projektów informatycznych...11 1.1. Wprowadzenie...11 1.2. System zarządzania jakością...11 1.3. Standardy jakości w projekcie

Bardziej szczegółowo

Współpraca pracowników naukowych z parkami technologicznymi na przykładzie Finlandii - propozycja implementacji rozwiązań dla Polski

Współpraca pracowników naukowych z parkami technologicznymi na przykładzie Finlandii - propozycja implementacji rozwiązań dla Polski Współpraca pracowników naukowych z parkami technologicznymi na przykładzie Finlandii - propozycja implementacji rozwiązań dla Polski Dr inż. MBA Janusz Marszalec Centrum Edisona, Warszawa 8 kwietnia 2014

Bardziej szczegółowo

MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH

MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH Beata Nowotarska-Romaniak wydanie 3. zmienione Warszawa 2013 SPIS TREŚCI Wstęp... 7 Rozdział 1. Istota marketingu usług zdrowotnych... 11 1.1. System marketingu usług... 11

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla przedsiębiorców w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny

Wsparcie dla przedsiębiorców w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny Wsparcie dla przedsiębiorców w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój, 2014-2020 Marcin Łata Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Katowice, 16 maja

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020

Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020 Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020 Marcin Łata Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Katowice, 15 kwietnia 2015 r. Alokacja

Bardziej szczegółowo

dr Grzegorz Mazurek racjonalna reakcja konkurencji celowy zintegrowanym orientacji rynkowej zidentyfikowaniu i przewidywaniu potrzeb odbiorców

dr Grzegorz Mazurek racjonalna reakcja konkurencji celowy zintegrowanym orientacji rynkowej zidentyfikowaniu i przewidywaniu potrzeb odbiorców Sprawy organizacyjne Literatura B. Żurawik, W. Żurawik: Marketing usług finansowych, PWN, Warszawa, 2001 M. Pluta-Olearnik: Marketing usług bankowych, PWE, Warszawa, 2001 Marketing na rynku usług finansowych

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Cel główny: Rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa Cele szczegółowe: zwiększenie innowacyjności przedsiębiorstw, wzrost konkurencyjności

Bardziej szczegółowo

Badania podstawą działań PARP na rzecz przedsiębiorców

Badania podstawą działań PARP na rzecz przedsiębiorców 2011 Anna Tarnawa Kierownik Sekcji Badań i Analiz Departament Rozwoju Przedsiębiorczości i Innowacyjności Badania podstawą działań PARP na rzecz przedsiębiorców Warszawa, 22 listopada 2011 r. Działalność

Bardziej szczegółowo

Marketing dr Grzegorz Mazurek

Marketing dr Grzegorz Mazurek Marketing dr Grzegorz Mazurek Orientacja rynkowa jako podstawa marketingu Orientacja przedsiębiorstwa określa co jest głównym przedmiotem uwagi i punktem wyjścia w kształtowaniu działalności przedsiębiorstwa.

Bardziej szczegółowo

Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski. Kraków, 9 marca 2012 r.

Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski. Kraków, 9 marca 2012 r. Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski Kraków, 9 marca 2012 r. Etap diagnostyczny Diagnoza pogłębiona (załącznik do RSI WM 2012-2020) Synteza diagnozy część 2 dokumentu RSI Analiza

Bardziej szczegółowo

Inteligentne Mazowsze w ramach RPO WM 2014 2020

Inteligentne Mazowsze w ramach RPO WM 2014 2020 Inteligentne Mazowsze w ramach RPO WM 2014 2020 Wydział Innowacyjności i Rozwoju Departament Rozwoju Regionalnego i Funduszy Europejskich Urząd Marszałkowski Województwa Mazowieckiego w Warszawie 1 Siedlce,

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie... 9

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie... 9 SPIS TREŚCI Wprowadzenie... 9 ROZDZIAŁ I Teoretyczne ujęcie innowacji... 11 1. Innowacje-proces innowacyjny-konkurencyjność... 11 2. System innowacyjny na poziomie regionu... 15 3. System innowacyjny a

Bardziej szczegółowo

Partnerzy regionalni Wrocławskiego Parku Technologicznego w realizacji celów statutowych

Partnerzy regionalni Wrocławskiego Parku Technologicznego w realizacji celów statutowych WROCŁAWSKI PARK TECHNOLOGICZNY Partnerzy regionalni Wrocławskiego Parku Technologicznego w realizacji celów statutowych Marek Winkowski Wiceprezes WPT S.A. Anna Madera - Kierownik DAIP Gdańsk, 09.03.2009

Bardziej szczegółowo

SŁOWNIK POJĘĆ ZWIĄZANYCH Z DEFINICJĄ KLASTRA

SŁOWNIK POJĘĆ ZWIĄZANYCH Z DEFINICJĄ KLASTRA SŁOWNIK POJĘĆ ZWIĄZANYCH Z DEFINICJĄ KLASTRA 1. Klaster / Klastering Strona 1 Rys historyczny Inicjatywy klastrowe powstają w wyniku polityki rozwoju gospodarczego lub też w wyniku wydarzeń, które skłaniają

Bardziej szczegółowo

Rozdział 4 Planowanie rozwoju technologii - Aleksander Buczacki 4.1. Wstęp 4.2. Proces planowania rozwoju technologii

Rozdział 4 Planowanie rozwoju technologii - Aleksander Buczacki 4.1. Wstęp 4.2. Proces planowania rozwoju technologii Spis treści Wprowadzenie Rozdział 1 Pojęcie i klasyfikacja produktów oraz ich miejsce w strategii firmy - Jerzy Koszałka 1.1. Wstęp 1.2. Rynek jako miejsce oferowania i wymiany produktów 1.3. Pojęcie produktu

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Ogromny kapitał intelektualny, doświadczenie oraz wykwalifikowana kadra to atuty Górnego Śląska. Poprzez działania jakie przewidzieliśmy w projekcie (rsptt) w woj. śląskim pragniemy promować ideę kreatywności

Bardziej szczegółowo

Screening i ranking technologii

Screening i ranking technologii Screening i ranking technologii Maciej Psarski Uniwersytet Łódzki Centrum Transferu Technologii Screening i ranking Selekcja idei, technologii, opcji, możliwości, rynków, Na wczesnych etapach rozwoju przedsięwzięcia

Bardziej szczegółowo

INŻYNIERIA I MARKETING dlaczego są sobie potrzebne?

INŻYNIERIA I MARKETING dlaczego są sobie potrzebne? POLITECHNIKA GDAŃSKA WYDZIAŁ ZARZĄDZANIA I EKONOMII Międzynarodowa Konferencja Naukowo-techniczna PROGRAMY, PROJEKTY, PROCESY zarządzanie, innowacje, najlepsze praktyki INŻYNIERIA I MARKETING dlaczego

Bardziej szczegółowo

Budowanie przewagi konkurencyjnej Istota, metody, techniki

Budowanie przewagi konkurencyjnej Istota, metody, techniki Budowanie przewagi konkurencyjnej Istota, metody, techniki Opracowanie: Aneta Stosik Nowoczesna organizacja Elastyczna (zdolna do przystosowania się do potrzeb) wg P. Druckera Dynamiczna (Mająca umiejętność

Bardziej szczegółowo

REGIONALNE ŚRODKI NA WSPIERANIE DZIAŁÓW R&D. Mariusz Frankowski p.o. Dyrektora Mazowieckiej Jednostki Wdrażania Programów Unijnych

REGIONALNE ŚRODKI NA WSPIERANIE DZIAŁÓW R&D. Mariusz Frankowski p.o. Dyrektora Mazowieckiej Jednostki Wdrażania Programów Unijnych REGIONALNE ŚRODKI NA WSPIERANIE DZIAŁÓW R&D Mariusz Frankowski p.o. Dyrektora Mazowieckiej Jednostki Wdrażania Programów Unijnych Jaka jest Rola MJWPU? Wprowadzanie w świat finansowania innowacji na Mazowszu

Bardziej szczegółowo

Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej

Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Zestaw pytań do egzaminu licencjackiego na kierunku Zarządzanie Zestaw pytań do egzaminu

Bardziej szczegółowo

Pomiar kapitału ludzkiego wyzwania i szanse dla ZKL

Pomiar kapitału ludzkiego wyzwania i szanse dla ZKL Pomiar kapitału ludzkiego wyzwania i szanse dla ZKL dr Łukasz Sienkiewicz Instytut Kapitału Ludzkiego Seminarium naukowe Pomiar kapitału ludzkiego wyzwania i szanse dla zarządzania organizacją Warszawa,

Bardziej szczegółowo

Jerzy Majchrzak Dyrektor Departamentu Innowacji i Przemysłu

Jerzy Majchrzak Dyrektor Departamentu Innowacji i Przemysłu Jerzy Majchrzak Dyrektor Departamentu Innowacji i Przemysłu AUTOEVENT 2014 2 PRZEMYSŁ MOTORYZACYJNY Jeden z największych producentów samochodów i komponentów motoryzacyjnych w regionie Europy Środkowo-Wschodniej.

Bardziej szczegółowo

ZMIANY W KRYTERIACH WYBORU FINANSOWANYCH OPERACJI PO IG W RAMACH DZIAŁANIA 4.5

ZMIANY W KRYTERIACH WYBORU FINANSOWANYCH OPERACJI PO IG W RAMACH DZIAŁANIA 4.5 ZMIANY W KRYTERIACH WYBORU FINANSOWANYCH OPERACJI PO IG W RAMACH DZIAŁANIA 4.5 LP Działanie Dotychczasowe brzmienie w brzmieniu zaakceptowanym przez KM 1. 4.5 W projekcie przewidziano komponent B+R - (utworzenie

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla MŚP w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój, 2014-2020. 23 stycznia 2014 r.

Wsparcie dla MŚP w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój, 2014-2020. 23 stycznia 2014 r. Wsparcie dla MŚP w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój, 2014-2020 23 stycznia 2014 r. Założenia PO IR Najważniejsze założenia Programu: realizacja projektów B+R w konsorcjach biznesu i nauki,

Bardziej szczegółowo

Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski

Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski Kraków, 9 maja 2012 r. Tomasz Geodecki Piotr Kopyciński Łukasz Mamica Marcin Zawicki Etap diagnostyczny Diagnoza pogłębiona (załącznik do

Bardziej szczegółowo

Czynniki wzrostu innowacyjności regionu i przedsiębiorstw

Czynniki wzrostu innowacyjności regionu i przedsiębiorstw Czynniki wzrostu innowacyjności regionu i przedsiębiorstw prof. dr hab. Krystyna Poznańska Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Katedra Zarządzania Innowacjami Poziom innowacyjności Polski na tle UE W raporcie

Bardziej szczegółowo

Dlaczego warto działać w klastrze? Klastry a rozwój lokalnej przedsiębiorczości

Dlaczego warto działać w klastrze? Klastry a rozwój lokalnej przedsiębiorczości Dlaczego warto działać w klastrze? Klastry a rozwój lokalnej przedsiębiorczości DEFINICJE KLASTRA: Klastry to geograficzne skupiska wzajemnie powiązanych firm, wyspecjalizowanych dostawców, jednostek świadczących

Bardziej szczegółowo

Komercjalizacja i transfer wyników badań naukowych i rozwojowych. Andrzej Tytko. Mielec maj 2014r.

Komercjalizacja i transfer wyników badań naukowych i rozwojowych. Andrzej Tytko. Mielec maj 2014r. Komercjalizacja i transfer wyników badań naukowych i rozwojowych Andrzej Tytko Mielec maj 2014r. Każdy produkt ma sens jedynie tylko wtedy kiedy istnieje nań zapotrzebowanie Produkt innowacyjny to transfer

Bardziej szczegółowo

Innowacja. Innowacja w przedsiębiorczości. Innowacją jest wprowadzenie do praktyki nowego lub znacząco ulepszonego rozwiązania w odniesieniu do

Innowacja. Innowacja w przedsiębiorczości. Innowacją jest wprowadzenie do praktyki nowego lub znacząco ulepszonego rozwiązania w odniesieniu do Innowacja w przedsiębiorczości Andrzej Zakrzewski Akademickie Inkubatory Przedsiębiorczości andrzej.zakrzewski@inkubatory.pl Innowacja Innowacją jest wprowadzenie do praktyki nowego lub znacząco ulepszonego

Bardziej szczegółowo

Rynek Budowlany-J.Deszcz 2013-03-02

Rynek Budowlany-J.Deszcz 2013-03-02 Politechnika Śląska w Gliwicach Wydział Budownictwa Katedra Procesów Budowlanych Badania i analizy rynku w działalności przedsiębiorstwa budowlanego. Potrzeby badań rynku na etapie planowania biznesu Kim

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla MŚP w ramach Programu Operacyjnego Polska Wschodnia 2014-2020

Wsparcie dla MŚP w ramach Programu Operacyjnego Polska Wschodnia 2014-2020 Wsparcie dla MŚP w ramach Programu Operacyjnego Polska Wschodnia 2014-2020 INFORMACJE OGÓLNE Dodatkowe wsparcie dla Polski Wschodniej województw: lubelskiego, podlaskiego, podkarpackiego, świętokrzyskiego

Bardziej szczegółowo

Fundusze strukturalne i przedakcesyjne dla MŚP

Fundusze strukturalne i przedakcesyjne dla MŚP Fundusze strukturalne i przedakcesyjne dla MŚP Michał Janas Centrum Wspierania Biznesu w Rzeszowie www.spp.org.pl Plan 1) PHARE 2002 2) 3) Phare 2002 Program Rozwoju Przedsiębiorstw Usługi doradcze w następuj

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do Funduszy Europejskich na lata 2014-2020

Wprowadzenie do Funduszy Europejskich na lata 2014-2020 1 Wprowadzenie do Funduszy Europejskich na lata 2014-2020 2 Stan prac wdrożeniowych System informatyczny Wytyczne i wzory dokumentów Szczegółowe opisy priorytetów Negocjacje programów operacyjnych z KE

Bardziej szczegółowo

Aktywne formy kreowania współpracy

Aktywne formy kreowania współpracy Projekt nr... Kształtowanie sieci współpracy na rzecz bezpieczeństwa energetycznego Dolnego Śląska ze szczególnym uwzględnieniem aspektów ekonomiczno społecznych Aktywne formy kreowania współpracy Dr inż.

Bardziej szczegółowo

DORADZTWO DORADZTWO W ZAKRESIE DORADZTWO MARKETINGOWE MARKETINGOWE SZKOLENIA SZKOLENIA

DORADZTWO DORADZTWO W ZAKRESIE DORADZTWO MARKETINGOWE MARKETINGOWE SZKOLENIA SZKOLENIA ZAKRES DZIAŁALNOŚCI PMG CONSULTING PMG CONSULTING PMG CONSULTING PROJEKTY PROJEKTY POMOCOWE POMOCOWE UNII UNII EUROPEJSKIEJ EUROPEJSKIEJ W ZAKRESIE ZAKRESIE ZARZĄDZANIA ZARZĄDZANIA MARKETINGOWE MARKETINGOWE

Bardziej szczegółowo

Podstawy Marketingu. Marketing zagadnienia wstępne

Podstawy Marketingu. Marketing zagadnienia wstępne Podstawy Marketingu Marketing zagadnienia wstępne Definicje marketingu: Marketing to zyskowne zaspokajanie potrzeb konsumentów /Kotler 1994/. Marketing to kombinacja czynników, które należy brać pod uwagę

Bardziej szczegółowo

Dofinansowanie na rozwój działalności i wdrożenie innowacji

Dofinansowanie na rozwój działalności i wdrożenie innowacji RPO Lubuskie 2020 Oś Priorytetowa 1 Gospodarka i innowacje PI 3 c Zwiększone zastosowanie innowacji w przedsiębiorstwach sektora MŚP W ramach PI mikro, małe i średnie przedsiębiorstwa mogą uzyskać wsparcie

Bardziej szczegółowo

WSPARCIE FIRM TYPU START-UP I FIRM TYPU SPIN-OFF

WSPARCIE FIRM TYPU START-UP I FIRM TYPU SPIN-OFF WSPARCIE FIRM TYPU START-UP I FIRM TYPU SPIN-OFF ZARZĄDZANIE SIECIĄ WSPÓŁPRACY MŚP Łukasz Pytliński CEM Instytut Badań Rynku i Opinii Publicznej Wrzesień 2010 1 WSPARCIE FIRM TYPU START-UP I FIRM TYPU

Bardziej szczegółowo

PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: ZARZĄDZANIE STUDIA DRUGIEGO STOPNIA

PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: ZARZĄDZANIE STUDIA DRUGIEGO STOPNIA PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: ZARZĄDZANIE STUDIA DRUGIEGO STOPNIA CZĘŚĆ I dotyczy wszystkich studentów kierunku Zarządzanie pytania podstawowe 1. Funkcje zarządzania 2. Otoczenie organizacji

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka (IG)

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka (IG) Priorytet 1 - Badania i rozwój nowoczesnych technologii Działanie1.1. Wsparcie badań naukowych dla budowy gospodarki opartej na wiedzy Identyfikacja kierunków prac B+R mających na celu zdynamizowanie rozwoju

Bardziej szczegółowo

liwości finansowania branży y IT z funduszy UE

liwości finansowania branży y IT z funduszy UE Możliwo liwości finansowania branży y IT z funduszy UE CO TO JEST DOTACJA? Dotacja jest bezzwrotną pomocą finansową W wielu przypadkach jest to refundacja kosztów, które przedsiębiorca poniósł. Dlatego

Bardziej szczegółowo

URZĄD STATYSTYCZNY W SZCZECINIE

URZĄD STATYSTYCZNY W SZCZECINIE URZĄD STATYSTYCZNY W SZCZECINIE Opracowania sygnalne Szczecin, styczeń 2010 r. DZIAŁALNOŚĆ INNOWACYJNA PRZEDSIĘBIORSTW W LATACH 2006-2008 W WOJEWÓDZTWIE ZACHODNIOPOMORSKIM Wyniki badania działalności innowacyjnej

Bardziej szczegółowo

Innowacyjność i nauka to nie to samo czyli jakiej polityki innowacyjności potrzeba w Polsce?

Innowacyjność i nauka to nie to samo czyli jakiej polityki innowacyjności potrzeba w Polsce? Innowacyjność i nauka to nie to samo czyli jakiej polityki innowacyjności potrzeba w Polsce? Wojciech Cellary Katedra Technologii Informacyjnych Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Mansfelda 4, 60-854 Poznań

Bardziej szczegółowo

Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej

Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Zestaw pytań do egzaminu licencjackiego na kierunku Zarządzanie Zestaw pytań do egzaminu

Bardziej szczegółowo

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia)

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Obowiązuje od 01.10.2014 Zgodnie z Zarządzeniem Rektora ZPSB w sprawie Regulaminu Procedur Dyplomowych, na egzaminie magisterskim

Bardziej szczegółowo

MAŁOPOLSKO PODKARPACKIEGO KLASTRA CZYSTEJ ENERGII. 03 czerwca 2008 r

MAŁOPOLSKO PODKARPACKIEGO KLASTRA CZYSTEJ ENERGII. 03 czerwca 2008 r Możliwości finansowania dla MAŁOPOLSKO PODKARPACKIEGO KLASTRA CZYSTEJ ENERGII 03 czerwca 2008 r OLGA WARZECHA CENTRUM TRANSFERU TECHNOLOGII AGH Dział Obsługi Funduszy Strukturalnych tel. 12 617 31 59 warzecha@agh.edu.pl

Bardziej szczegółowo

Rozwój konkurencyjności polskiej gospodarki poprzez cyfryzację Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020.

Rozwój konkurencyjności polskiej gospodarki poprzez cyfryzację Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020. Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020. Raport Społeczeństwo informacyjne w liczbach 2012 http://www.mac.gov.pl/raporty-i-dane/ 2 3% populacji firm w Polsce 1540 firm dużych Potencjał sektora

Bardziej szczegółowo

Katarzyna Mucha Dział Obsługi Badań Naukowych i Projektów Unijnych

Katarzyna Mucha Dział Obsługi Badań Naukowych i Projektów Unijnych Katarzyna Mucha Dział Obsługi Badań Naukowych i Projektów Unijnych Na realizacje projektów do Polski w latach 2014-2020 z budżetu Unii Europejskiej trafić ma 82,5 mld euro Kwota zostanie podzielona odpowiednio:

Bardziej szczegółowo

Możliwości finansowania transferu wiedzy ze środków dotacyjnych na Mazowszu w latach 2014-2020

Możliwości finansowania transferu wiedzy ze środków dotacyjnych na Mazowszu w latach 2014-2020 Możliwości finansowania transferu wiedzy ze środków dotacyjnych na Mazowszu w latach 2014-2020 Mariusz Frankowski p.o. Dyrektora Mazowieckiej Jednostki Wdrażania Programów Unijnych O MJWPU RPO WM PO KL

Bardziej szczegółowo

Część 1. Kierunki badań nad zarządzaniem małymi i średnimi przedsiębiorstwami... 13

Część 1. Kierunki badań nad zarządzaniem małymi i średnimi przedsiębiorstwami... 13 Spis treści Słowo wstępne (Marek Matejun).................................................. 11 Część 1. Kierunki badań nad zarządzaniem małymi i średnimi przedsiębiorstwami.................................

Bardziej szczegółowo

2010 Kierunki i instrumenty wsparcia działalności innowacyjnej mikroprzedsiębiorstw. Dr Barbara Grzybowska. Warszawa, maj 2010

2010 Kierunki i instrumenty wsparcia działalności innowacyjnej mikroprzedsiębiorstw. Dr Barbara Grzybowska. Warszawa, maj 2010 2010 Kierunki i instrumenty wsparcia działalności j mikroprzedsiębiorstw Dr Barbara Grzybowska Warszawa, maj 2010 PLAN WYSTĄPIENIA 1. Współpraca mikroprzedsiębiorstw z innymi podmiotami w zakresie realizacji

Bardziej szczegółowo

Prowadzący Andrzej Kurek

Prowadzący Andrzej Kurek Prowadzący Andrzej Kurek Centrala Rzeszów Oddziały Lublin, Katowice Zatrudnienie ponad 70 osób SprzedaŜ wdroŝenia oprogramowań firmy Comarch Dopasowania branŝowe Wiedza i doświadczenie Pełna obsługa: Analiza

Bardziej szczegółowo

Upowszechnianie zasad gospodarki cyrkularnej w sektorze MŚP - wprowadzenie do projektu ERASMUS+

Upowszechnianie zasad gospodarki cyrkularnej w sektorze MŚP - wprowadzenie do projektu ERASMUS+ Upowszechnianie zasad gospodarki cyrkularnej w sektorze MŚP - wprowadzenie do projektu ERASMUS+ Ewelina Kaatz-Drzeżdżon Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Gdańsku marzec 2015 Nowy

Bardziej szczegółowo

Nauka- Biznes- Administracja

Nauka- Biznes- Administracja Nauka- Biznes- Administracja Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka 2007-2013 Rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa Rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa

Bardziej szczegółowo

PROGRAM OPERACYJNY INTELIGENTNY ROZWÓJ

PROGRAM OPERACYJNY INTELIGENTNY ROZWÓJ PROGRAM OPERACYJNY INTELIGENTNY ROZWÓJ Celem Programu jest promowanie inwestycji przedsiębiorstw w badania i innowacje oraz rozwijanie powiązań i synergii między przedsiębiorstwami, ośrodkami badawczo-rozwojowymi

Bardziej szczegółowo

2012 Marketing produktu ekologicznego. dr Marek Jabłoński

2012 Marketing produktu ekologicznego. dr Marek Jabłoński 2012 Marketing produktu ekologicznego dr Marek Jabłoński Od kilku lat ekologia przestaje mieć znaczenie ideologiczne, w zamian za to nabiera wymiaru praktycznego i inżynierskiego. Większość firm na świecie,

Bardziej szczegółowo

Finansowanie innowacji. Adrian Lis

Finansowanie innowacji. Adrian Lis 2011 Finansowanie innowacji Adrian Lis Plan prezentacji Część teoretyczna Wewnętrzne i zewnętrzne źródła finansowania innowacji Programy wspierające innowacyjność Część praktyczna Główne problemy i najlepsze

Bardziej szczegółowo

STRATEGIA. wprowadzania nowych produktów na rynki docelowe: Chiny, Tajlandia, Turcja, Litwa

STRATEGIA. wprowadzania nowych produktów na rynki docelowe: Chiny, Tajlandia, Turcja, Litwa STRATEGIA wprowadzania nowych produktów na rynki docelowe: Chiny, Tajlandia, Turcja, Litwa Gdańsk, kwiecień 2014 Opracowanie wykonała pracowania marketingowa SBM Sławomir Błażewicz 80-434 Gdańsk, ul. Danusi

Bardziej szczegółowo

Społecznie odpowiedzialne zarządzanie w organizacjach publicznych. Teza cele konstrukcja realizacja

Społecznie odpowiedzialne zarządzanie w organizacjach publicznych. Teza cele konstrukcja realizacja Dr Grzegorz Baran, Instytut Spraw Publicznych UJ Społecznie odpowiedzialne zarządzanie w organizacjach publicznych Teza cele konstrukcja realizacja Teza Zakorzenienie modelu działania organizacji publicznej

Bardziej szczegółowo

2016 CONSULTING DLA MŚP. Badanie zapotrzebowania na usługi doradcze

2016 CONSULTING DLA MŚP. Badanie zapotrzebowania na usługi doradcze 2016 CONSULTING DLA MŚP Badanie zapotrzebowania na usługi doradcze 1 O raporcie Wraz ze wzrostem świadomości polskich przedsiębiorców rośnie zapotrzebowanie na różnego rodzaju usługi doradcze. Jednakże

Bardziej szczegółowo

Spis treści WSTĘP... 13

Spis treści WSTĘP... 13 WSTĘP... 13 Rozdział I MODEL ZRÓWNOWAŻONEGO BIZNESU PRZEDSIĘBIORSTWA A KREACJA WARTOŚCI... 15 (Adam Jabłoński) Wstęp... 15 1. Konkurencyjność przedsiębiorstwa a model zrównoważonego biznesu... 16 2. Ciągłość

Bardziej szczegółowo

Kierunki wspierania. Wyniki projektu Insight 2030

Kierunki wspierania. Wyniki projektu Insight 2030 Warszawa, 1 marca 2012 Kierunki wspierania innowacyjności ci przedsiębiorstw. Wyniki projektu Insight 2030 Beata Lubos, Naczelnik Wydziału Polityki Innowacyjności, Departament Rozwoju Gospodarki, Ministerstwo

Bardziej szczegółowo

Ekonomika Transportu. Przedsiębiorstwo transportowe. Przedsiębiorstwo transportowe. Przedsiębiorstwo transportowe. Przedsiębiorstwo transportowe

Ekonomika Transportu. Przedsiębiorstwo transportowe. Przedsiębiorstwo transportowe. Przedsiębiorstwo transportowe. Przedsiębiorstwo transportowe Ekonomika Transportu każda zorganizowana postać podażowej strony rynku usług przemieszczania, mająca swoją nazwę i oferującą specyficzny produkt - usługę transportową Cechy: odrębność ekonomiczna odrębność

Bardziej szczegółowo

Regionalne podejście do inteligentnych specjalizacji Regionalna Strategia Innowacji Śląskiego. Warszawa, 2 marca 2012r.

Regionalne podejście do inteligentnych specjalizacji Regionalna Strategia Innowacji Śląskiego. Warszawa, 2 marca 2012r. Regionalne podejście do inteligentnych specjalizacji Regionalna Strategia Innowacji Województwa Śląskiego Warszawa, 2 marca 2012r. 1. Inteligentna specjalizacja kraj czy region? 2. Inteligenta specjalizacja

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020

Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020 Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020 Daniel Szczechowski Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Opole, 13 listopada 2014 r. Potencjał innowacyjny

Bardziej szczegółowo

ZALECANA LITERATURA:

ZALECANA LITERATURA: ZALECANA LITERATURA: Marketing. Sposób myślenia i działania. Red. J. Perenc. Wydawnictwo Naukowe US, Szczecin 2002 A. Smalec, G. Rosa, L. Gracz: Marketing przewodnik do ćwiczeń. Wydawnictwo Naukowe US,

Bardziej szczegółowo

Kompleksowe wspieranie procesów zarządzania

Kompleksowe wspieranie procesów zarządzania Kompleksowe wspieranie procesów zarządzania Raport z badania przeprowadzonego w sierpniu 2007 roku O badaniu Badanie zostało przeprowadzone w sierpniu bieżącego roku na podstawie ankiety internetowej Ankieta

Bardziej szczegółowo

Inteligentne organizacje zarządzanie wiedzą i kompetencjami pracowników

Inteligentne organizacje zarządzanie wiedzą i kompetencjami pracowników 2010 Inteligentne organizacje zarządzanie wiedzą i kompetencjami pracowników Paulina Zadura-Lichota Zespół Przedsiębiorczości Warszawa, styczeń 2010 r. Pojęcie inteligentnej organizacji Organizacja inteligentna

Bardziej szczegółowo

CEM Instytut BadańRynku i Opinii Publicznej Sp. z o.o. 30-134 Kraków ul. Zarzecze 38 B tel. 012 6375438 faks 012 6386913 http://www.cem.pl cem@cem.

CEM Instytut BadańRynku i Opinii Publicznej Sp. z o.o. 30-134 Kraków ul. Zarzecze 38 B tel. 012 6375438 faks 012 6386913 http://www.cem.pl cem@cem. CEM Instytut BadańRynku i Opinii Publicznej Sp. z o.o. 30-134 Kraków ul. Zarzecze 38 B tel. 012 6375438 faks 012 6386913 http://www.cem.pl cem@cem.pl Rynek usług doradczych w województwie pomorskim Wyniki

Bardziej szczegółowo

Współpraca z nauką szansą rozwoju dla przedsiębiorstw

Współpraca z nauką szansą rozwoju dla przedsiębiorstw Współpraca z nauką szansą rozwoju dla przedsiębiorstw prof. dr hab. Henryk Mruk Poznań, 05. 02. 2008r. Współpraca z nauka szansą rozwoju dla przedsiębiorstwa sfera nauki i jej współczesna rola otoczenie

Bardziej szczegółowo

Dotacje dla wiedzy i technologii

Dotacje dla wiedzy i technologii Dotacje dla wiedzy i technologii Ewelina Hutmańska, Wiceprezes Zarządu Capital-ECI sp. z o.o. Polskie firmy wciąż są wtórnymi innowatorami Ponad 34,5 mld zł wydały na innowacje firmy, zatrudniające powyżej

Bardziej szczegółowo

Regionalna Strategia Innowacji Województwa Dolnośląskiego na lata Justyna Lasak Departament Rozwoju Regionalnego Wydział Gospodarki

Regionalna Strategia Innowacji Województwa Dolnośląskiego na lata Justyna Lasak Departament Rozwoju Regionalnego Wydział Gospodarki Regionalna Strategia Innowacji Województwa Dolnośląskiego na lata 2011-2020 Justyna Lasak Departament Rozwoju Regionalnego Wydział Gospodarki Regionalna Strategia Innowacji Województwa Dolnośląskiego.

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE MARKĄ. Doradztwo i outsourcing

ZARZĄDZANIE MARKĄ. Doradztwo i outsourcing ZARZĄDZANIE MARKĄ Doradztwo i outsourcing Pomagamy zwiększać wartość marek i maksymalizować zysk. Prowadzimy projekty w zakresie szeroko rozumianego doskonalenia organizacji i wzmacniania wartości marki:

Bardziej szczegółowo

Transfer wiedzy z uczelni wyższych do przemysłu podstawą rozwiniętej gospodarki rynkowej doświadczenia zachodnich krajów

Transfer wiedzy z uczelni wyższych do przemysłu podstawą rozwiniętej gospodarki rynkowej doświadczenia zachodnich krajów Transfer wiedzy z uczelni wyższych do przemysłu podstawą rozwiniętej gospodarki rynkowej doświadczenia zachodnich krajów Dr Marek Szarucki Katedra Analiz Strategicznych Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie

Bardziej szczegółowo

Czy ochrona środowiska i odnawialne źródła energii są efektywne finansowo?

Czy ochrona środowiska i odnawialne źródła energii są efektywne finansowo? Czy ochrona środowiska i odnawialne źródła energii są efektywne finansowo? Dariusz Lipka, Małopolska Agencja Rozwoju Regionalnego S.A. Kraków, 11.12.2013 r. Specyfika projektów energetyki odnawialnej -

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet w Białymstoku Wydział Ekonomiczno-Informatyczny w Wilnie SYLLABUS na rok akademicki 2010/2011 http://www.wilno.uwb.edu.

Uniwersytet w Białymstoku Wydział Ekonomiczno-Informatyczny w Wilnie SYLLABUS na rok akademicki 2010/2011 http://www.wilno.uwb.edu. SYLLABUS na rok akademicki 010/011 Tryb studiów Studia stacjonarne Kierunek studiów Ekonomia Poziom studiów Pierwszego stopnia Rok studiów/ semestr 1 / Specjalność Bez specjalności Kod katedry/zakładu

Bardziej szczegółowo

Wielkopolskie Centrum Klastrowe

Wielkopolskie Centrum Klastrowe Wielkopolskie Centrum Klastrowe Platforma klastrów Założenia koncepcji Brokera Technologicznego Marek Dondelewski Poznao 10.09.2012r. LMC www.ines.org.pl Program rozwoju klasteringu Program ekspercki Konsorcjum

Bardziej szczegółowo

Generated by Foxit PDF Creator Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only. Cena jako element marketingu mix

Generated by Foxit PDF Creator Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only. Cena jako element marketingu mix Cena jako element marketingu mix Cena jako element marketingu mix Cena to pieniądze lub inne środki wymienialne na własność lub użytkowanie produktu lub usługi Dla konsumenta cena to wyznacznik wartości

Bardziej szczegółowo

Streszczenie Raportu. dla Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości. z badania

Streszczenie Raportu. dla Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości. z badania Streszczenie Raportu dla Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości z badania Ocena poziomu świadomości i postaw wobec innowacyjności wśród grup docelowych planowanej kampanii promocyjnej wykonanego w

Bardziej szczegółowo

MANAGER INNOWACJI MODUŁY WARSZTATOWE

MANAGER INNOWACJI MODUŁY WARSZTATOWE MANAGER INNOWACJI MODUŁY WARSZTATOWE WARSZTAT I-A PRAWNO-TEORETYCZNE PODSTAWY PROJEKTÓW INNOWACYJNYCH Czym jest innowacja? Możliwe źródła Wewnętrzne i zewnętrzne źródła informacji o innowacji w przedsiębiorstwie.

Bardziej szczegółowo

Efekty kształcenia dla kierunku Zarządzanie stopnia I

Efekty kształcenia dla kierunku Zarządzanie stopnia I Efekty kształcenia dla kierunku Zarządzanie stopnia I 1. Umiejscowienie kierunku w obszarze kształcenia: kierunek należy do obszaru kształcenia w zakresie nauk społecznych. 2. Profil kształcenia: ogólnoakademicki.

Bardziej szczegółowo