Przedsiębiorstwo na rynku konkurencyjnym

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Przedsiębiorstwo na rynku konkurencyjnym"

Transkrypt

1 Przedsiębiorstwo na rynku konkurencyjnym Jedną z podstawowych jednostek występujących w gospodarce jest przedsiębiorstwo, często nazywane firmą. Przedsiębiorstwo to zarówno wielka fabryka cegieł, mały sklep spożywczy na osiedlu, jak i firma zajmująca się doradztwem w branży informatycznej. Choć różna wielkość tych firm, różnorodność branż i typów wykonywanej działalności sprawia, że w niektórych sprawach trudno mówić o nich jako o całości, to niektóre stwierdzenia będą prawdziwe zarówno dla fryzjera, jak i wielkiego producenta samochodów. Do tej pory o zachowaniu firm wiedzieliśmy co nieco jedynie z prawa podaży. Im wyższa była cena rynkowa danego dobra, tym więcej firm chciało je produkować. Teraz rozwiniemy tą prostą prawidłowość i bliżej zastanowimy się nad funkcjonowaniem przedsiębiorstwa. Na samym początku musimy powiedzieć o podstawowych wielkościach, które bierze się pod uwagę w przedsiębiorstwie. Zyski, przychody, koszty Prawdopodobnie każdy słyszał o pojęciach zysku, przychodu oraz kosztu. Choć po części są one dość intuicyjne, nie każdy zna różnicę pomiędzy przychodem, a zyskiem, zwłaszcza jeśli bardziej skomplikujemy sytuację i do tych dwóch pojęć dodamy kolejne, np. wpływ i dochód. Usystematyzujemy teraz tą wiedzę: ZYSK = PRZYCHODY KOSZTY To podstawowe równanie pokazuje związek pomiędzy tymi trzema wielkościami. Wytłumaczmy jednak dokładnie ich znaczenie. Przychody (bądź przychód) to wielkość, którą przedsiębiorstwo otrzymuje za sprzedaż swoich produktów. Jeśli sprzedasz 10 hot-dogów po 3 zł, to twój przychód wyniesie 30 zł. Jeśli sprzedasz 2 kg marchewki po 3 zł za kg i 3 kg ogórków po 5 zł za kg, to twój przychód wyniesie 2*3 + 3*5 = 21 zł. W naszym modelu prostego przedsiębiorstwa przychód to p Q cena razy ilość sprzedanych produktów. Koszt to wielkość, którą przedsiębiorstwo musi zapłacić, żeby kupić surowce, opłacić pracowników i pokryć wszystkie inne rzeczy, które są potrzebne do działania firmy i wyprodukowania ich dóbr. Restauracja ponosi koszty składników do dań, prądu i gazu, potrzebnego do oświetlenia lokalu i gotowania, pensji kucharzy i kelnerów, wydatków na urządzenie i utrzymanie lokalu w czystości itd. Jeśli chcesz wyprodukować 10 hot-dogów, potrzebujesz 10 bułek, 10 parówek i opakowanie keczupu. Za bułkę zapłacisz 50 gr, za parówkę 1 zł, a za keczup 5 zł. Łącznie twoje koszty wyniosą więc: 0,5*10 + 1* = 20 zł. Zysk to twój zarobek. To różnica pomiędzy uzyskanymi przychodami a poniesionymi kosztami. To to, co firma wypracowuje swoją działalnością. Jeśli połączymy powyższe przykłady, to twój zysk z 10 hot-dogów wynosi: 30 zł 20 zł = 10 zł.

2 Koszty ekonomiczne (czyli rozumiane tak, jak rozumieją to ekonomiści) nie zawsze są zgodne z tym, co mówią księgowi. Księgowi zapisują tylko formalne, oficjalne koszty. Zakup bułki, zakup parówki i keczupu to wszystko koszty w rozumieniu zarówno księgowym, jak i ekonomicznym. Jednak istnieją koszty, których księgowi nie uznają. Jeśli sam przyrządzasz hot-dogi, to godzina twojej pracy w rozumieniu księgowych nic cię nie kosztuje nie musisz płacić sobie pensji, po prostu pracujesz, a potem osiągasz zysk. Jednak ekonomiści powiedzieliby, że godzina twojej pracy ma koszt alternatywny i wynosi on, dajmy na to, 7 zł (bo tyle mógłbyś zarobić pracując jako roznosiciel ulotek). Podobnie koszty zainwestowanych pieniędzy jeśli przeznaczysz zł na urządzenie budki z hotdogami, księgowi nie naliczą żadnych odsetek od tego tysiąca i nie uznają ich jako koszt. Co innego ekonomiści, którzy zauważą, że zamiast inwestować w budkę z hot-dogami mógłbyś dać te pieniądze na lokatę bankową i zyskać np. 5% w skali roku. Dlatego koszt ekonomiczny kapitału będzie wynosił 5% w skali roku. Wiedząc o istnieniu takich różnic nie zdziwisz się, kiedy dowiesz się o różnicy pomiędzy zyskiem księgowym a zyskiem ekonomicznym. Ten pierwszy jest z reguły wyższy, bo nie uwzględnia niektórych kosztów (można nazwać je kosztami niejawnymi). Ten drugi zaś często może wynosić 0. I nie znaczy to wcale, że trzeba zamknąć firmę, bo nic nie zarabiamy po prostu pewna standardowa wartość zarobku właścicieli jest już wliczona jako koszt. Właściciel uzyskuje w takiej sytuacji zysk normalny, nie ma natomiast zysku ponadprzeciętnego. Funkcja produkcji To, ile jesteśmy w stanie wyprodukować, zależy bez wątpienia od tego, jak dużo czynników produkcji zaangażujemy do pracy. Trudne słowo czynniki produkcji może oznaczać liczbę maszyn, pracowników czy też technologii. Rozważmy firmę kurierską, która dostarcza paczki. To, ile paczek może dostarczyć w godzinę zależy przede wszystkim od tego ilu zatrudnia. Ilość Paczki/h Paczki/h Paczki/h Jak widać, zgodnie z oczekiwaniami, ilość paczek, które można dostarczyć jest tym wyższa, im więcej. Zauważmy jednak, że każdy kolejny kurier powoduje mniejszy przyrost ilości paczek. To tak zwana malejąca produktywność krańcowa. Bierze się to stąd, że istnieją inne, naturalne ograniczenia oprócz ilości paczki musi ktoś zapakować, ktoś musi wydrukować listę adresów, pod które trzeba rozwieźć przesyłki itp. Kiedy jest mało, każdy z nich dostaje tą listę od razu, a zapakowanie paczek trwa tylko chwilę (jeśli paczek jest mało, to ich szukanie nie zajmuje dużo czasu). Gdy jest więcej, jedna sekretarka musi drukować listy adresów dla wszystkich, a

3 zapakowanie paczek do samochodu trwa dłużej, bo trzeba ich szukać wśród tych przeznaczonych dla innych. Krzywa kosztów Oczywiście zatrudnienie każdego kolejnego kuriera pociąga za sobą konieczność płacenia jego pensji. Załóżmy, że kurier dostaje 10 zł za godzinę. Oprócz tego każda godzina pracy firmy kosztuje wynajem biura, pracownicy administracyjni, rachunki itp. Koszty stałe to 50 zł za godzinę są one niezależne od ilości. Rozbudujmy więc wcześniejszą tabelkę o pozycje kosztów: Ilość Koszty całkowite Paczki/h Koszty Koszty stałe Łączne koszty Łączne koszty Ilość paczek/godz Jak łatwo się domyślić, im więcej paczek chcemy dostarczać, tym drożej nas to kosztuje. Warto zwrócić jednak uwagę na rosnące nachylenie krzywej na wykresie jest ona coraz bardziej stroma. Oznacza to, że koszt krańcowy dostarczenia kolejnej paczki jest coraz wyższy dzieje się tak, ponieważ każdy kolejny kurier dostaje 10 zł za godzinę, a wzrost wydajności nie jest zawsze taki sam powiedzieliśmy, że obserwujemy tu malejącą produkcyjność krańcową. Koszty stałe i zmienne Po cichu wprowadziliśmy już koszty stałe, teraz jednak przyjrzyjmy się im bliżej. W najprostszym ujęciu koszty stałe to takie koszty, które nie zależą od wielkości produkcji. Ponosimy je przez cały czas w takiej samej wysokości niezależnie od tego czy i ile produkujemy. W naszym przypadku są one równe 50, bo tyle kosztuje nas wynajęcie biura, opłacenie sekretarki (która pracuje niezależnie od tego czy kurierzy rozwożą paczki czy nie) i opłacenie rachunków za prąd. W rzeczywistości stwierdzenie czy dany koszt jest kosztem stałym nie zawsze jest takie proste. Jeśli chcemy to stwierdzić, musimy odpowiedzieć sobie na pytanie: Czy istnienie i wysokość tego kosztu zależy od tego czy i ile produkuje? Czy jeśli wyprodukowałbym jedną jednostkę, byłby on taki sam jak przy produkcji tysiąca jednostek?

4 Oczywiście stałość kosztów jest nieco umowna i zależy od horyzontu czasowego. Jeśli analizujemy koszty w okresie miesiąca, to opłata za wynajem biura jest kosztem stałym zapłaciliśmy za cały miesiąc i nie zależy to od tego, czy to biuro używamy, czy też nie. Jednak w perspektywie roku lub kilku lat można podjąć decyzję o rezygnacji z wynajmowania biura wtedy ten koszt nie jest stały. Można więc powiedzieć, że w długim okresie wszystkie koszty są zmienne. Wiedząc czym są koszty stałe, wiemy też czym są koszty zmienne. Jest to oczywiście swoiste przeciwieństwo: to takie koszty, które zależą od wielkości produkcji. To surowiec zużyty do produkcji butów, wynagrodzenie pracownika, który te buty produkuje itp. Tak jak przy kosztach stałych, bardzo często trudno określić jednoznacznie czy dany koszt jest zmienny. Koszt przeciętny Na podstawie powyższej tabeli kosztów możemy rozróżniać dodatkowe wielkości. Logicznym i łatwym do obliczenia jest koszt przeciętny (średni). Obliczamy go dzieląc koszty całkowite na łączną ilość produkcji. W naszym przypadku koszty całkowite na ilość paczek dostarczanych przez godzinę. Ilość Paczki/h Koszty Koszty Łączne koszty Koszt przeciętny stałe , , , ,56 Koszt średni jest w tym przypadku malejący, ponieważ koszty stałe rozkładają się na coraz większą ilość produktów. Czy tak jednak musi być zawsze? KOSZT PRZECIĘTNY = PRZECIĘTNY KOSZT STAŁY + PRZECIĘTNY KOSZT ZMIENNY Zauważmy, że przeciętny koszt stały zawsze maleje wraz ze wzrostem produkcji. Koszty stałe, jak sama nazwa mówi, pozostają bowiem bez zmian, natomiast dzielimy je na coraz większą liczbę produktów. Takiej prawidłowości nie ma w przypadku przeciętnego kosztu zmiennego. Zgodnie z regułą malejącej produktywności krańcowej i rosnącego kosztu krańcowego przeciętny koszt zmienny powinien rosnąć wraz ze wzrostem produkcji. W niektórych momentach może być jednak inaczej niektóre czynności można wykonać łatwiej i taniej, kiedy robimy je po raz drugi, trzeci czy czwarty. Włączenie maszyny produkcyjnej dla produkcji jednej jednostki może być drogie, bo maszyna musi się np. rozgrzać koszt zmienny jednej jednostki jest już wysoki. Jednak jeśli maszyna już się rozgrzeje, wyprodukowanie drugiej jednostki będzie tańsze. Dlatego nie można mówić o żadnej prawidłowości co do charakteru przeciętnego kosztu zmiennego. Ilość Paczki/h Koszty Koszty stałe Łączne koszty Koszt średni Przeciętny k. zmienny Przeciętny k. stały ,00 10, ,00 2,00 5, ,71 2,14 3, ,88 2,35 2, ,56 2,78 2,78

5 Koszt krańcowy Wcześniej przemyciliśmy już pojęcie kosztu krańcowego. Jest to ilość, o którą wzrosną koszty całkowite, jeśli wyprodukujemy jeszcze jedną jednostkę. Można ją obliczyć w taki sposób: Marginal Cost to iloraz wielkości zmiany kosztów całkowitych (total cost) przez zmianę ilości produkcji (Quantity). Krzywe kosztów Kształt krzywych kosztów nie jest jednoznacznie określony, jednak rządzą nim pewne reguły i prawidłowości. Bez wątpienia krzywa przeciętnych kosztów stałych (AFC) zawsze będzie wyglądać podobnie jak na rysunku będzie malejąca i to w taki sposób (nieliniowy, bo zależy ona od Q odwrotnie niż liniowo). Na rysunku pokazano przykład, w którym koszt marginalny (MC) i przeciętny koszt zmienny (AVC) najpierw spada (efekt rozgrzewania maszyn), ale potem rośnie (efekt malejącej produktywności). W związku z tym podobnie zachowuje się przeciętny koszt całkowity najpierw jest on dużo wyższy niż przeciętny koszt zmienny, bo koszty stałe mają duże znaczenie. Wraz ze wzrostem produkcji jednostkowy koszt stały staje się praktycznie nieistotny i krzywe AC i AVC się do siebie zbliżają. Zauważmy jeszcze, że koszt krańcowy przecina funkcję przeciętnego kosztu całkowitego w jej minimum. To bardzo ważna obserwacja. Dopóki koszt krańcowy jest mniejszy niż koszt przeciętny, zwiększanie produkcji zmniejsza koszt przeciętny. To logiczne jeśli wyprodukowanie następnej

6 jednostki kosztuje nas mniej niż średni koszt na jednostkę, który ponosimy teraz, to gdy zwiększymy tę produkcję, średni koszt spadnie. Jednak gdy będzie odwrotnie i koszt krańcowy będzie wyższy niż przeciętny, zwiększanie produkcji będzie zwiększać koszt przeciętny. Przedsiębiorstwo na rynku konkurencyjnym W opracowaniu Jak działa rynek? pojawiło się pojęcie rynku doskonale konkurencyjnego. Rynek ten tworzą z jednej strony nabywcy, z drugiej zaś dostawcy przedsiębiorstwa. Teraz, gdy wiemy już co nieco o kosztach i produkcji przedsiębiorstwa, możemy zastanowić się pokrótce w jaki sposób działa ono na rynku doskonale konkurencyjnym. Przypomnijmy na rynku doskonale konkurencyjnym cena ustala się automatycznie w wyniku oddziaływania popytu i podaży. Przedsiębiorca działający na takim rynku jest cenobiorcą tzn. albo produkuje i sprzedaje swoje produkty po takiej cenie, jaka jest na rynku, albo wypada z rynku. Rynek taki jest z punktu widzenia pojedynczego przedsiębiorcy nieograniczony sprzeda on tyle, ile wyprodukuje. Ustaliliśmy wcześniej, że przychód firmy na rynku konkurencyjnym to iloczyn ceny i sprzedanej ilości PRZYCHÓD CAŁKOWITY = CENA X ILOŚĆ TOTAL REVENUE = PRICE X QUANTITY Teraz możemy więc łatwo obliczyć przychód przeciętny I przychód marginalny. Przeciętny jest oczywiście równy cenie skoro PxQ dzielimy przez Q, nie ma innego wyjścia. A marginalny? Przypominamy, że przedsiębiorca jest cenobiorcą i cena na rynku jest niezależna od ilości, którą sprzedaje. Za każdy kolejny sprzedany produkt przedsiębiorca otrzyma po prostu dodatkowe P przychodu wysokość ceny. A zatem: PRZYCHÓD PRZECIĘTNY = PRZYCHÓD KRAŃCOWY = CENA AR = MR = P Maksymalizacja przychodu Mając te informacje możemy dowiedzieć się, jaka powinna być wysokość produkcji firmy. Przypomnijmy, że celem każdego przedsiębiorstwa jest maksymalizacja zysku. Zysku, a nie przychodu! Nie chodzi więc o to, by sprzedawać jak najwięcej, bo rosnące koszty zmienne sprawiają, że w pewnym momencie wyższa sprzedaż oznacza niestety mniejszy zysk. Przedsiębiorca musi znaleźć taki punkt, w którym jego zysk całkowity będzie największy. Szukanie tego punktu można przeprowadzić na różne sposoby. My skorzystamy z tego, jak się wydaje, najprostszego i najlogiczniejszego. Musimy sformułować tylko jedno, proste stwierdzenie: Firmie opłaca się wyprodukować kolejną jednostkę tylko wtedy, kiedy krańcowy przychód, który uzyska, będzie większy niż krańcowy koszt, który poniesie. To bardzo proste, ale mocne stwierdzenie. Jeśli produkuję jednostek, wyprodukowanie kolejnej kosztuje mnie 10 zł, a jej cena na rynku (czyli też przychód krańcowy) to 12 zł, to powinienem ją wyprodukować będę 2 zł do przodu. Jeśli cena to 8 zł, nie opłaca mi się byłbym 2 zł do tyłu.

7 Na rysunku pojawiła się zielona linia, określająca cenę i przychód marginalny i średni. Jak widać jest ona pozioma, niezależna od ilości produkowanych dóbr. Zgodnie z poprzednim twierdzeniem, dopóki przychód krańcowy jest wyższy niż koszt krańcowy, opłaca się produkować. Tak dzieje się natomiast do momentu przecięcia się MC i MR i to właśnie ten punkt określa miejsce, w którym uzyskujemy maksymalny zysk! Strefa zysku Jednak oczywiście punkt maksymalnego zysku to nie jedyne miejsce, kiedy firma zyskuje. Przedsiębiorstwo przynosi zyski tak długo, jak długo przychody są większe od kosztów. Inaczej mówiąc, tak długo jak przychód przeciętny jest większy niż koszt przeciętny. Ten obszar na rysunku wyznacza odcinek łączący dwa przecięcia funkcji AC i AR=MR=P. Jeśli produkcja zawiera się w tym przedziale, przedsiębiorstwo jest zyskowne. Kiedy opłaca się prowadzić działalność? Logiczne wydaje się, że działalność opłaca się prowadzić wtedy, gdy przynosi ona zysk. Oznaczałoby to, że jeśli nasz przychód przeciętny jest większy od kosztu przeciętnego, to firma jest zyskowna i jej prowadzenie jest opłacalne. To oczywiście prawda. W długim okresie decyzję o tym, czy prowadzić dany biznes czy go zamknąć podejmujemy sprawdzając następujący warunek Przychód przeciętny ma być większy bądź równy kosztowi przeciętnemu jeśli to prawda, powinniśmy zaangażować się w ten biznes. Takie rozumowanie jest prawidłowe, kiedy rozważamy długoterminowe wejście bądź wyjście z branży. Jednak co jeśli mamy już przedsiębiorstwo i chcemy podjąć decyzję o tymczasowym zamknięciu bądź prowadzeniu działalności?

8 Przykład Restauracja nad morzem Jesteśmy właścicielami restauracji na nadmorskim bulwarze. Oczywiście w sezonie mamy wielu klientów, którzy zapewniają nam dużą zyskowność. Jednak wraz z nadejściem września, liczba wczasowiczów znacząco spada. Przeciętnie każdego dnia we wrześniu mamy tylko zł przychodu, musimy zaś zapłacić 400 zł za wynajem lokalu (umowa na cały rok), 100 zł dziennie za leasing maszyn kuchennych (umowę podpisujemy na cały sezon) i 700 zł na składniki do potraw, płace kelnerów i kucharzy oraz zużycie energii. Nasze łączne koszty to więc zł. Czy oznaczałoby to, że powinniśmy zamknąć naszą knajpkę? Rozwiązanie Chociaż w długim terminie funkcjonowanie w takich warunkach (AC > AR) jest nieopłacalne, w krótkim terminie powinniśmy stosować inne kryterium. Nawet, jeśli zdecydowalibyśmy się na zamknięcie restauracji, musielibyśmy płacić za wynajem lokalu (bo wynajmujemy go przez cały rok, tak żeby móc mieć go na następny sezon) i leasing maszyn (zapłaciliśmy pewną kwotę za cały sezon to koszt stały). Nawet jeśli zamkniemy restaurację, będziemy więc ponosić koszty w wysokości 500 zł. Nie będziemy natomiast mieli żadnych przychodów. Będziemy ponosić straty w wysokości 500 zł dziennie. Jeśli zdecydujemy się nie zamykać restauracji, nasz przychód wyniesie zł, a łączne koszty zł. Stracimy więc tylko 200 zł dziennie. Oznacza to, że nie opłaca się zamykać restauracji! W krótkim okresie decyzję o prowadzeniu produkcji uzależniamy od tego, czy przychód jest większy niż koszty zmienne. Jeśli tak kontynuujemy produkcję. Koszty stałe bowiem musimy ponosić tak czy inaczej. Dopiero gdy koszty zmienne są wyższe niż przychód, nie opłaca się produkować wtedy dopłacamy do każdej wyprodukowanej jednostki i im więcej im produkujemy, tym nasza strata większa. Pytania 1. Zamierzasz otworzyć bar z frytkami. Wynajęcie lokalu kosztuje cię 200 zł za miesiąc, zaś składniki na jedną porcję frytek kosztują 80 groszy. Jakie ponosisz koszty stałe, a jakie zmienne? Czy konieczność kupna serwetek dla klientów byłaby kosztem stałym, czy zmiennym? 2. Załóżmy, że twoja frytkarnia sprzedaje 100 porcji dziennie po 3 zł. Jaki jest twój przychód całkowity, a jaki przychód marginalny? Czy obecnie twój biznes jest opłacalny? 3. Które zdania są prawdziwe a. Firma zawsze powinna zakończyć działalność, jeśli koszty zmienne są wyższe niż przychód całkowity. b. Największy zysk całkowity uzyskujemy przy takiej ilości produkcji, dla której koszt przeciętny jest najmniejszy. c. Na rynku doskonale konkurencyjnym cena jest równa przychodowi marginalnemu. Michał Zator XIV Liceum Ogólnokształcące we Wrocławiu

Ekonomia. Wykład dla studentów WPiA. Wykład 5: Firma, produkcja, koszty

Ekonomia. Wykład dla studentów WPiA. Wykład 5: Firma, produkcja, koszty Ekonomia Wykład dla studentów WPiA Wykład 5: Firma, produkcja, koszty Popyt i podaż kategorie rynkowe Popyt i podaż to dwa słowa najczęściej używane przez ekonomistów Popyt i podaż to siły, które regulują

Bardziej szczegółowo

Lista 7 i 8 Zysk księgowy i alternatywny Koszty alternatywne Koszty i utargi krańcowe Koszty produkcji w krótkim i długim okresie czasu

Lista 7 i 8 Zysk księgowy i alternatywny Koszty alternatywne Koszty i utargi krańcowe Koszty produkcji w krótkim i długim okresie czasu Zadanie 1. Pan Smith prowadzi prywatny biznes. W ubiegłym roku jego utarg wyniósł 55000, a koszty bezpośrednie 27000. Kapitał finansowy włożony w działalność zakładu wynosił przez cały rok 25000. Stopa

Bardziej szczegółowo

KOSZTY, PRZYCHODY, WYNIK EKONOMICZNY. dr Sylwia Machowska

KOSZTY, PRZYCHODY, WYNIK EKONOMICZNY. dr Sylwia Machowska KOSZTY, PRZYCHODY, WYNIK EKONOMICZNY dr Sylwia Machowska 1 NIE MA DZIAŁAŃ BEZ KOSZTÓW Koszty stanowią zawsze punkt wyjścia myślenia ekonomicznego dlatego, że każde działanie podmiotów jest związane z ponoszeniem

Bardziej szczegółowo

Maksymalizacja zysku

Maksymalizacja zysku Maksymalizacja zysku Na razie zakładamy, że rynki są doskonale konkurencyjne Firma konkurencyjna traktuje ceny (czynników produkcji oraz produktów jako stałe, czyli wszystkie ceny są ustalane przez rynek

Bardziej szczegółowo

Korzyści i. Niekorzyści skali. produkcji

Korzyści i. Niekorzyści skali. produkcji utarg (przychód) Koszt ekonomiczny utarg (przychód) Zakres tematyczny: Koszty w krótkim i długim okresie 1. Koszty pojęcie 2. Rodzaje kosztów wg różnych kryteriów 3. Krzywe kosztów 4. Zależności pomiędzy

Bardziej szczegółowo

Podaż firmy. Zakładamy, że firmy maksymalizują zyski

Podaż firmy. Zakładamy, że firmy maksymalizują zyski odaż firmy Zakładamy, że firmy maksymalizują zyski Inne cele działalności firm: Maksymalizacja przychodów Maksymalizacja dywidendy Maksymalizacja zysków w krótkim okresie Maksymalizacja udziału w rynku

Bardziej szczegółowo

KOSZTY, PRZYCHODY I ZYSKI W RÓŻNYCH STRUKTURACH RYNKOWYCH. I. Koszty całkowite, przeciętne i krańcowe. Pojęcie kosztów produkcji

KOSZTY, PRZYCHODY I ZYSKI W RÓŻNYCH STRUKTURACH RYNKOWYCH. I. Koszty całkowite, przeciętne i krańcowe. Pojęcie kosztów produkcji KOSZTY, PRZYCHODY I ZYSKI W RÓŻNYCH STRUKTURACH RYNKOWYCH Opracowanie: mgr inż. Dorota Bargieł-Kurowska I. Koszty całkowite, przeciętne i krańcowe. Pojęcie kosztów produkcji Producent, podejmując decyzję:

Bardziej szczegółowo

Podstawowe pojęcia: koszt, przychód, zysk Koszt alternatywny a koszt księgowy Koszt krańcowy, utarg krańcowy optymalna wielkość produkcji

Podstawowe pojęcia: koszt, przychód, zysk Koszt alternatywny a koszt księgowy Koszt krańcowy, utarg krańcowy optymalna wielkość produkcji Podstawowe pojęcia: koszt, przychód, zysk Koszt alternatywny a koszt księgowy Koszt krańcowy, utarg krańcowy optymalna wielkość produkcji dr inż. Anna Kowalska-Pyzalska email: anna.kowalska@pwr.wroc.pl

Bardziej szczegółowo

MODEL KONKURENCJI DOSKONAŁEJ.

MODEL KONKURENCJI DOSKONAŁEJ. Wykład 4 Konkurencja doskonała i monopol 1 MODEL KONKURENCJI DOSKONAŁEJ. EFEKTYWNOŚĆ RYNKU. MONOPOL CZYSTY. KONKURENCJA MONOPOLISTYCZNA. 1. MODEL KONKURENCJI DOSKONAŁEJ W modelu konkurencji doskonałej

Bardziej szczegółowo

Wstęp: scenariusz. Przedsiębiorstwa na rynkach konkurencyjnych. W tym rozdziale szukaj odpowiedzi na pytania:

Wstęp: scenariusz. Przedsiębiorstwa na rynkach konkurencyjnych. W tym rozdziale szukaj odpowiedzi na pytania: 14 rzedsiębiorstwa na rynkach konkurencyjnych R I N C I L E S O F MICROECONOMICS F O U R T H E D I T I O N N. G R E G O R Y M A N K I W oweroint Slides by Ron Cronovich 2007 Thomson South-Western, all

Bardziej szczegółowo

TEST. [2] Funkcja długookresowego kosztu przeciętnego przedsiębiorstwa

TEST. [2] Funkcja długookresowego kosztu przeciętnego przedsiębiorstwa Przykładowe zadania na kolokwium: TEST [1] Zmniejszenie przeciętnych kosztów stałych zostanie spowodowane przez: a. wzrost wielkości produkcji, b. spadek wielkości produkcji, c. wzrost kosztów zmiennych,

Bardziej szczegółowo

Dr hab. prof. UW Urszula Sztanderska. EKONOMIA wykład dla doktorantów WPiA

Dr hab. prof. UW Urszula Sztanderska. EKONOMIA wykład dla doktorantów WPiA Dr hab. prof. UW Urszula Sztanderska EKONOMIA wykład dla doktorantów WPiA WYKŁAD 5 FIRMA, PRODUKCJA, KOSZTY Popyt i podaż kategorie rynkowe Popyt i podaż to dwa słowa najczęściej używane przez ekonomistów

Bardziej szczegółowo

Finanse i Rachunkowość studia stacjonarne lista nr 9 zastosowania metod teorii funkcji rzeczywistych w ekonomii (część II)

Finanse i Rachunkowość studia stacjonarne lista nr 9 zastosowania metod teorii funkcji rzeczywistych w ekonomii (część II) dr inż. Ryszard Rębowski 1 FUNKCJA KOSZTU Finanse i Rachunkowość studia stacjonarne lista nr 9 zastosowania metod teorii funkcji rzeczywistych w ekonomii (część II) 1 Funkcja kosztu Z podstaw mikroekonomii

Bardziej szczegółowo

6. Teoria Podaży Koszty stałe i zmienne

6. Teoria Podaży Koszty stałe i zmienne 6. Teoria Podaży - 6.1 Koszty stałe i zmienne Koszty poniesione przez firmę zwykle są podzielone na dwie kategorie. 1. Koszty stałe - są niezależne od poziomu produkcji, e.g. stałe koszty energetyczne

Bardziej szczegółowo

Teoria produkcji i wyboru producenta Lista 8

Teoria produkcji i wyboru producenta Lista 8 Definicje Teoria produkcji i wyboru producenta Lista 8 krótki i długi okres stałe i zmienne czynniki produkcyjne produkt krzywa produktu całkowitego produkt krańcowy prawo malejącego produktu krańcowego

Bardziej szczegółowo

Nazwisko i Imię zł 100 zł 129 zł 260 zł 929 zł 3. Jeżeli wraz ze wzrostem dochodu, maleje popyt na dane dobro to jest to: (2 pkt)

Nazwisko i Imię zł 100 zł 129 zł 260 zł 929 zł 3. Jeżeli wraz ze wzrostem dochodu, maleje popyt na dane dobro to jest to: (2 pkt) Nazwisko i Imię... Numer albumu... A 1. Utrata wartości dobra kapitałowego w ciągu roku będąca rezultatem wykorzystania tego dobra w procesie produkcji nazywana jest: (2 pkt) ujemnym przepływem pieniężnym

Bardziej szczegółowo

ZYSK BRUTTO, KOSZTY I ZYSK NETTO

ZYSK BRUTTO, KOSZTY I ZYSK NETTO ZYSK BRUTTO, KOSZTY I ZYSK NETTO MARŻA BRUTTO Marża i narzut dotyczą tego ile właściciel sklepu zarabia na sprzedaży 1 sztuki pojedynczej pozycji. Marża brutto i zysk brutto odnoszą się do tego ile zarabia

Bardziej szczegółowo

Mikroekonomia II Semestr Letni 2014/2015 Ćwiczenia 4, 5 & 6. Technologia

Mikroekonomia II Semestr Letni 2014/2015 Ćwiczenia 4, 5 & 6. Technologia Mikroekonomia II 050-792 Semestr Letni 204/205 Ćwiczenia 4, 5 & 6 Technologia. Izokwanta produkcji to krzywa obrazująca różne kombinacje nakładu czynników produkcji, które przynoszą taki sam zysk. P/F

Bardziej szczegółowo

TEST. [4] Grzyby w lesie to przykład: a. dobra prywatnego, b. wspólnych zasobów, c. monopolu naturalnego, d. dobra publicznego.

TEST. [4] Grzyby w lesie to przykład: a. dobra prywatnego, b. wspólnych zasobów, c. monopolu naturalnego, d. dobra publicznego. Przykładowe zadania na kolokwium: TEST [1] Zmniejszenie przeciętnych kosztów stałych zostanie spowodowane przez: a. wzrost wielkości produkcji, b. spadek wielkości produkcji, c. wzrost kosztów zmiennych,

Bardziej szczegółowo

Rynek pracy tymczasowej w Niemczech

Rynek pracy tymczasowej w Niemczech Coraz więcej osób pracuje w Niemczech jako pracownicy tymczasowi, a warunki pracy są coraz lepsze. Najwięcej wolnych stanowisk można znaleźć przy produkcji maszyn i samochodów. Da się na tym zarobić! Leihfirma

Bardziej szczegółowo

Inwestor musi wybrać następujące parametry: instrument bazowy, rodzaj opcji (kupna lub sprzedaży, kurs wykonania i termin wygaśnięcia.

Inwestor musi wybrać następujące parametry: instrument bazowy, rodzaj opcji (kupna lub sprzedaży, kurs wykonania i termin wygaśnięcia. Opcje na GPW (II) Wbrew ogólnej opinii, inwestowanie w opcje nie musi być trudne. Na rynku tym można tworzyć strategie dla doświadczonych inwestorów, ale również dla początkujących. Najprostszym sposobem

Bardziej szczegółowo

Ekonomia menedżerska. Koszty funkcjonowania decyzje managerskie. Prof. Tomasz Bernat Katedra Mikroekonomii

Ekonomia menedżerska. Koszty funkcjonowania decyzje managerskie. Prof. Tomasz Bernat Katedra Mikroekonomii Ekonomia menedżerska Koszty funkcjonowania decyzje managerskie Prof. Tomasz Bernat Katedra Mikroekonomii Kluczowe pojęcia: v Przychody, koszty i zysk przedsiębiorstwa v Koszty księgowe i ekonomiczne v

Bardziej szczegółowo

Strategie wspó³zawodnictwa

Strategie wspó³zawodnictwa Strategie wspó³zawodnictwa W MESE można opracować trzy podstawowe strategie: 1) niskich cen (dużej ilości), 2) wysokich cen, 3) średnich cen. STRATEGIA NISKICH CEN (DUŻEJ ILOŚCI) Strategia ta wykorzystuje

Bardziej szczegółowo

KOSZTY I OPTIMUM PRZEDSIĘBIORSTWA

KOSZTY I OPTIMUM PRZEDSIĘBIORSTWA PODSTAWOWE POJĘCIA KOSZTY I OPTIMUM PRZEDSIĘBIORSTWA Przedsiębiorstwo - wyodrębniona jednostka gospodarcza wytwarzająca dobra lub świadcząca usługi. Cel przedsiębiorstwa - maksymalizacja zysku Nakład czynniki

Bardziej szczegółowo

Koszty produkcji. W tym rozdziale szukaj odpowiedzi na pytania:

Koszty produkcji. W tym rozdziale szukaj odpowiedzi na pytania: Koszty produkcji P R I N C I P L E S O F MICROECONOMICS F O U R T H E D I T I O N N. G R E G O R Y M A N K I W PowerPoint Slides by Ron Cronovich 7 Thomson SouthWestern, all rights reserved A C T I V E

Bardziej szczegółowo

MONOPOL. dr Krzysztof Kołodziejczyk

MONOPOL. dr Krzysztof Kołodziejczyk MONOPOL dr Krzysztof Kołodziejczyk https://flic.kr/p/fd2sei Agenda 1. Popyt 2. Równowaga monopolu 3. Cena monopolowa 4. Opłacalność produkcji 5. Podaż 6. Dyskryminacja cenowa Monopol słowa kluczowe cenodawca

Bardziej szczegółowo

Mikroekonomia II: Kolokwium, grupa II

Mikroekonomia II: Kolokwium, grupa II Mikroekonomia II: Kolokwium, grupa II Prowadząca: Martyna Kobus 2012-06-11 Piszemy 90 minut. Sprawdzian jest za 70 punktów. Jest 10 pytań testowych, każde za 2 punkty (łącznie 20 punktów za test) i 3 zadania,

Bardziej szczegółowo

Dr Julia Gorzelany - Plesińska

Dr Julia Gorzelany - Plesińska Przedsiębiorstwo. Teoria kosztów. Dr Julia Gorzelany - Plesińska Przedsiębiorstwo niezależna jednostka gospodarcza, posiadająca zasoby produkcyjne, która została utworzona w celu osiągania zysków ze sprzedaży

Bardziej szczegółowo

KOSZTY, PRZYCHODY, WYNIK EKONOMICZNY. dr Sylwia Machowska

KOSZTY, PRZYCHODY, WYNIK EKONOMICZNY. dr Sylwia Machowska KOSZTY, PRZYCHODY, WYNIK EKONOMICZNY dr Sylwia Machowska KOSZTY Przedsiębiorstwo musi nieustannie rozwaŝać takie kwestie, jak: podjąć się określonych działań, czy nie, kiedy działania rozpocząć, jaka będzie

Bardziej szczegółowo

Konkurencja monopolistyczna

Konkurencja monopolistyczna Konkurencja monopolistyczna Dr inż. Anna Kowalska-Pyzalska Prezentacja oparta na: http://www.swlearning.com/economics/mankiw/mankiw3e/powerpoint_micro.html Cechy: Wielu sprzedawców Zróżnicowane produkty

Bardziej szczegółowo

Funkcja produkcji jak z czynników powstaje produkt Ta sama produkcja możliwa przy różnych kombinacjach czynników

Funkcja produkcji jak z czynników powstaje produkt Ta sama produkcja możliwa przy różnych kombinacjach czynników Koszty produkcji Funkcja produkcji jak z czynników powstaje produkt Ta sama produkcja możliwa przy różnych kombinacjach czynników Którą wybrać ceny czynników Funkcja produkcji + ceny czynników -> funkcja

Bardziej szczegółowo

KOSZTY I OPTIMUM PRZEDSIĘBIORSTWA

KOSZTY I OPTIMUM PRZEDSIĘBIORSTWA KOSZTY I OPTIMUM PRZEDSIĘBIORSTWA PODSTAWOWE POJĘCIA Przedsiębiorstwo - wyodrębniona jednostka gospodarcza wytwarzająca dobra lub świadcząca usługi. Cel przedsiębiorstwa - maksymalizacja zysku Nakład czynniki

Bardziej szczegółowo

3. O czym mówi nam marginalna (krańcowa) produktywność:

3. O czym mówi nam marginalna (krańcowa) produktywność: Ʊ1. 诲眤诲眤眪 眪 Zbiór produkcyjny: a) to zbiór wszystkich nakładów czynników produkcji, b) wykazuje możliwe techniki wytwarzania, c) pokazuje techniczne możliwości, d) poprawne są odpowiedzi a, c, e) poprawne

Bardziej szczegółowo

2010 W. W. Norton & Company, Inc. Minimalizacja Kosztów

2010 W. W. Norton & Company, Inc. Minimalizacja Kosztów 010 W. W. Norton & Company, Inc. Minimalizacja Kosztów Minimalizacja Kosztów Przedsiębiorstwo minimalizuje koszty, jeśli produkuje daną wielkość produkcji y 0 według najmniejszych możliwych kosztów. c(y)

Bardziej szczegółowo

Zachowanie monopolistyczne - dyskryminacja cenowa

Zachowanie monopolistyczne - dyskryminacja cenowa Zachowanie monopolistyczne - dyskryminacja cenowa Dotychczas analizowaliśmy monopolistę, który dyktował wspólną cenę dla wszystkich konsumentów Z dyskryminacją cenową mamy do czynienia wtedy, gdy różne

Bardziej szczegółowo

TEORIA KOSZTÓW 2006-01-16. Dr Marek JARZĘBIŃSKI, KOSZTY PRODUKCJI UNIWERSYTET JAGIELLOŃSKI 1. Pojęcia podstawowe. Pojęcia podstawowe c.d.

TEORIA KOSZTÓW 2006-01-16. Dr Marek JARZĘBIŃSKI, KOSZTY PRODUKCJI UNIWERSYTET JAGIELLOŃSKI 1. Pojęcia podstawowe. Pojęcia podstawowe c.d. Pojęcia podstawowe TEORIA KOSZTÓW Koszty księgowe (explicite) faktyczne, udokumentowane wydatki pieniężne Zakup surowców, płace, opłaty za energię etc. Amortyzacja odpisy z wartości środków trwałych TEMAT

Bardziej szczegółowo

Obliczenia, Kalkulacje...

Obliczenia, Kalkulacje... Obliczenia, Kalkulacje... 1 Bilans O D P I E R W S Z E G O E T A T U D O W Ł A S N E J F I R M Y To podstawowy dokument przedstawiający majątek przedsiębiorstwa. Bilans to zestawienie dwóch list, które

Bardziej szczegółowo

PREZENTUJE: ZARABIAJ Z MYJKI.COM

PREZENTUJE: ZARABIAJ Z MYJKI.COM PREZENTUJE: ZARABIAJ Z MYJKI.COM Szanowny Kliencie, Czy wiesz ilu masz znajomych na Facebooku? A w swojej najbliższej okolicy? Czy myślałeś kiedyś, że Twoi znajomi w łatwy i prosty sposób mogliby stać

Bardziej szczegółowo

Analiza progu rentowności

Analiza progu rentowności Analiza progu rentowności Próg rentowności ( literaturze przedmiotu spotyka się również określenia: punkt równowagi, punkt krytyczny, punkt bez straty punkt zerowy) jest to taki punkt, w którym jednostka

Bardziej szczegółowo

KONKURENCJA DOSKONAŁA. dr Krzysztof Kołodziejczyk

KONKURENCJA DOSKONAŁA. dr Krzysztof Kołodziejczyk KONKURENCJA DOSKONAŁA dr Krzysztof Kołodziejczyk Agenda 1. Popyt 2. Równowaga przedsiębiorstwa 3. Opłacalność (rentowność) produkcji 4. Podaż (powyżej poziomu zamknięcia) Konkurencja doskonała słowa kluczowe

Bardziej szczegółowo

Funkcja produkcji jak z czynników powstaje produkt Ta sama produkcja możliwa przy różnych kombinacjach czynników

Funkcja produkcji jak z czynników powstaje produkt Ta sama produkcja możliwa przy różnych kombinacjach czynników Koszty produkcji Funkcja produkcji jak z czynników powstaje produkt Ta sama produkcja możliwa przy różnych kombinacjach czynników Którą wybrać ceny czynników Funkcja produkcji + ceny czynników -> funkcja

Bardziej szczegółowo

Analiza progu rentowności

Analiza progu rentowności Analiza progu rentowności Próg rentowności ( literaturze przedmiotu spotyka się również określenia: punkt równowagi, punkt krytyczny, punkt bez straty punkt zerowy) jest to taki punkt, w którym jednostka

Bardziej szczegółowo

4. Utarg krańcowy (MR) można zapisać jako: A)

4. Utarg krańcowy (MR) można zapisać jako: A) 1. Rozważmy rynek doskonale konkurencyjny w długim okresie. Funkcja kosztu całkowitego pojedynczej firmy jest następująca: TC = 1296q 2 + 1369 dla q > 0 oraz TC = 0 dla q = 0. Wszystkie firmy są identyczne.

Bardziej szczegółowo

5. Utarg krańcowy (MR) można zapisać jako: A)

5. Utarg krańcowy (MR) można zapisać jako: A) 1. Na rynku pewnego dobra działają dwie firmy, które zachowują się zgodnie z modelem Stackelberga. Firmy ponoszą stałe koszty krańcowe równe 24. Odwrócona linia popytu na tym rynku ma postać: P = 480-0.5Q.

Bardziej szczegółowo

12. Funkcja popytu jest liniowa. Poniższa tabela przedstawia cztery punkty na krzywej popytu:

12. Funkcja popytu jest liniowa. Poniższa tabela przedstawia cztery punkty na krzywej popytu: 1. Dla której z poniższych funkcji popytu elastyczność cenowa popytu jest równa -1 i jest stała na całej długości krzywej popytu? A) Q = -5 + 10 B) Q = 40-4 C) Q = 30000-1 D) Q = 2000-2 E) Q = 100-3 F)

Bardziej szczegółowo

5. Jeśli funkcja popytu na bilety do kina ma postać: q = 122-7P, to całkowity utarg ze sprzedaży biletów jest maksymalny, gdy cena wynosi:

5. Jeśli funkcja popytu na bilety do kina ma postać: q = 122-7P, to całkowity utarg ze sprzedaży biletów jest maksymalny, gdy cena wynosi: 1. Na oligopolistycznym rynku istnieje 8 firm, które zachowują się zgodnie z modelem Cournota (jednoczesne ustalanie ilości). Wszystkie firmy ponoszą takie same koszty krańcowe, równe 12 zł od jednostki

Bardziej szczegółowo

8. Jeśli funkcja popytu na bilety do kina ma postać: q = 356-3P, to całkowity utarg ze sprzedaży biletów jest maksymalny, gdy cena wynosi:

8. Jeśli funkcja popytu na bilety do kina ma postać: q = 356-3P, to całkowity utarg ze sprzedaży biletów jest maksymalny, gdy cena wynosi: 1. rzedsiębiorstwo posiada dwa zakłady. Funkcja popytu rynkowego dana jest równaniem: = 46080-4Q, gdzie Q - produkcja całego rynku. Funkcja kosztu całkowitego pierwszego i drugiego zakładu jest następująca:

Bardziej szczegółowo

9 Funkcje Użyteczności

9 Funkcje Użyteczności 9 Funkcje Użyteczności Niech u(x) oznacza użyteczność wynikającą z posiadania x jednostek pewnego dobra. Z założenia, 0 jest punktem referencyjnym, czyli u(0) = 0. Należy to zinterpretować jako użyteczność

Bardziej szczegółowo

WPROWADZENIE DO EKONOMII MENEDŻERSKIEJ.

WPROWADZENIE DO EKONOMII MENEDŻERSKIEJ. Wykład 1 Wprowadzenie do ekonomii menedżerskiej 1 WPROWADZENIE DO EKONOMII MENEDŻERSKIEJ. PODEJMOWANIE OPTYMALNYCH DECYZJI NA PODSTAWIE ANALIZY MARGINALNEJ. 1. EKONOMIA MENEDŻERSKA ekonomia menedżerska

Bardziej szczegółowo

1) Granica możliwości produkcyjnych Krzywa transformacji jest to zbiór punktów reprezentujących różne kombinacje ilościowe dwóch produktów, które gospodarka narodowa może wytworzyć w danym okresie przy

Bardziej szczegółowo

Mikroekonomia. Joanna Tyrowicz jtyrowicz@wne.uw.edu.pl http://www.wne.uw.edu.pl/~jtyrowicz

Mikroekonomia. Joanna Tyrowicz jtyrowicz@wne.uw.edu.pl http://www.wne.uw.edu.pl/~jtyrowicz Mikroekonomia Joanna Tyrowicz jtyrowicz@wne.uw.edu.pl http://www.wne.uw.edu.pl/~jtyrowicz 17.10.2009r. Mikroekonomia WNE UW 1 Co to jest monopol? Wybór monopolisty Dlaczego nie lubimy monopoli? Dlaczego

Bardziej szczegółowo

Sposób ustalania wyniku finansowego zależy m.in. od momentu i celu jego ustalania i nie ma wpływu na jego wysokość.

Sposób ustalania wyniku finansowego zależy m.in. od momentu i celu jego ustalania i nie ma wpływu na jego wysokość. 1 Zasady ustalanie wyniku finansowego IV moduł Ustalenie wyniku finansowego z działalności gospodarczej jednostki Wynik finansowy jest różnicą między przychodami dotyczącymi okresu sprawozdawczego a kosztami

Bardziej szczegółowo

Określ zbiór wartości i przedziały monotoniczności funkcji.

Określ zbiór wartości i przedziały monotoniczności funkcji. Zadanie 1 Sprowadź do postaci ogólnej funkcję kwadratową Zadanie 2 Wyznacz zbiór wartości funkcji Zadanie 3 Określ zbiór wartości i przedziały monotoniczności funkcji Zadanie 4 Wykres funkcji kwadratowej

Bardziej szczegółowo

KONKURENCJA DOSKONAŁA. dr Sylwia Machowska

KONKURENCJA DOSKONAŁA. dr Sylwia Machowska KONKURENCJA DOSKONAŁA dr Sylwia Machowska Definicja Konkurencja doskonała jest modelem teoretycznym opisującym jedną z form konkurencji na rynku; cechą charakterystyczną konkurencji doskonałej w odróŝnieniu

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Akademia Młodego Ekonomisty Czy w ekonomii dwa plus dwa równa się cztery? Jak liczą ekonomiści? Mgr Kornelia Bem - Kozieł Wyższa Szkoła Ekonomii, Prawa i Nauk Medycznych w Kielcach 9 kwiecień 2014 r. Co

Bardziej szczegółowo

MODELE STRUKTUR RYNKOWYCH

MODELE STRUKTUR RYNKOWYCH MODELE STRUKTUR RYNKOWYCH ZADANIE. Mamy trzech konsumentów, którzy zastanawiają się nad nabyciem trzech rożnych programów komputerowych. Właściwości popytu konsumentów przedstawiono w następującej tabeli:

Bardziej szczegółowo

2b. Inflacja. Grzegorz Kosiorowski. Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie. Matematyka finansowa

2b. Inflacja. Grzegorz Kosiorowski. Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie. Matematyka finansowa 2b. Inflacja Grzegorz Kosiorowski Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie Matematyka finansowa rzegorz Kosiorowski (Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie) 2b. Inflacja Matematyka finansowa 1 / 22 1 Motywacje i

Bardziej szczegółowo

Rachunkowość zarządcza wykład 3

Rachunkowość zarządcza wykład 3 Rachunkowość zarządcza wykład 3 Czym będziemy się zajmować na dzisiejszych zajęciach? Analiza progu rentowności Ilościowy i wartościowy próg rentowości Marża brutto, strefa bezpieczeństwa, dźwignia operacyjna

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA MŁODEGO MENADŻERA KONCEPCJA NOWEGO BIZNESU

AKADEMIA MŁODEGO MENADŻERA KONCEPCJA NOWEGO BIZNESU AKADEMIA MŁODEGO MENADŻERA KONCEPCJA NOWEGO BIZNESU Nazwa powstałego projektu: UCZESTNIK: 1. IMIĘ... 2. NAZWISKO. 3. NR INDEKSU. Data i miejsce opracowania: STRESZCZENIE/ZAŁOŻENIA Proszę opisać w kilku

Bardziej szczegółowo

Koszty manipulacyjne funduszy inwestycyjnych

Koszty manipulacyjne funduszy inwestycyjnych 2010 Koszty manipulacyjne funduszy inwestycyjnych Szymon Wieloch Niniejszy dokument opisuje zjawiska mikroekonomiczne, które występują na polskim rynku funduszy inwestycyjnych. W szczególności rozpatrywane

Bardziej szczegółowo

KONSPEKT ZAJĘĆ. Ogólny cel kształcenia: zapoznanie uczniów z głównymi zasadami planowania finansowego.

KONSPEKT ZAJĘĆ. Ogólny cel kształcenia: zapoznanie uczniów z głównymi zasadami planowania finansowego. KONSPEKT ZAJĘĆ Temat: Koszty i przychody. Próg rentowności Ogólny cel kształcenia: zapoznanie uczniów z głównymi zasadami planowania finansowego. Cele szczegółowe zajęć: 1) uzasadnić znaczenie planowania

Bardziej szczegółowo

Monopol. Założenia. Skąd biorą się monopole? Jedna firma

Monopol. Założenia. Skąd biorą się monopole? Jedna firma Założenia Jedna firma Monopol Siłą rzeczy musi ona sama ustalić cenę Cena rynkowa zależy od ilości sprzedawanej przez firmę Produkt nie posiada substytuty Dużo kupujących (krzywa popytu opadająca) Istnieją

Bardziej szczegółowo

Makroekonomia 1 dla MSEMen. Gabriela Grotkowska

Makroekonomia 1 dla MSEMen. Gabriela Grotkowska Makroekonomia dla MSEMen Gabriela Grotkowska Plan wykładu 5 Model Keynesa: wprowadzenie i założenia Wydatki zagregowane i równowaga w modelu Mnożnik i jego interpretacja Warunek równowagi graficznie i

Bardziej szczegółowo

EKONOMIA MENEDŻERSKA

EKONOMIA MENEDŻERSKA EKONOMIA MENEDŻERSKA Koszt całkowity produkcji - Jest to suma kosztów stałych całkowitych i kosztów zmiennych całkowitych. K c = K s + K z Koszty stałe produkcji (K s ) to koszty, które nie zmieniają się

Bardziej szczegółowo

Straty funduszy akcyjnych z ostatnich czterech miesięcy średnio przekraczają już 20%.

Straty funduszy akcyjnych z ostatnich czterech miesięcy średnio przekraczają już 20%. Straty funduszy akcyjnych z ostatnich czterech miesięcy średnio przekraczają już 20%. Straty funduszy akcyjnych z ostatnich czterech miesięcy średnio przekraczają już 20%. Choć jak to zazwyczaj bywa opinie

Bardziej szczegółowo

3.1 Analiza zysków i strat

3.1 Analiza zysków i strat 3.1 Analiza zysków i strat Zakładamy że firma decyduje czy ma wdrożyć nowy produkt lub projekt. Firma musi rozważyć czy przyszłe zyski (dyskontowane w czasie) z tego projektu są większe niż koszty poniesione

Bardziej szczegółowo

Leasing maszyn 500 500 500 500 500 500 500 500 Nylon 0 400 1150 1700 2450 3200 4650 6300 Energia elektryczna 0 100 150 200 250 300 350 400

Leasing maszyn 500 500 500 500 500 500 500 500 Nylon 0 400 1150 1700 2450 3200 4650 6300 Energia elektryczna 0 100 150 200 250 300 350 400 Ćwiczenia z mikroekonomii Koszty produkcji I WYBIERZ POPRAWNE ODPOWIEDZI 1. Koszty stałe w przedsiębiorstwie: a. rosną wraz ze wzrostem produkcji b. zależą od wartości środków trwałych w przedsiębiorstwie

Bardziej szczegółowo

Konspekt 5. Analiza kosztów.

Konspekt 5. Analiza kosztów. KRAJOWA SZKOŁA ADMINISTRJI PUBLICZNEJ Ryszard Rapacki EKONOMIA MENEDŻERSKA Konspekt 5. Analiza kosztów. A. Cele zajęć. 1. Wyjaśnienie istoty i rodzajów kosztów produkcji oraz związanych z nimi kategorii.

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Temat spotkania: Matematyka finansowa dla liderów Temat wykładu: Matematyka finansowa wokół nas Prowadzący: Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 14 października 2014 r. Matematyka finansowa dla liderów Po

Bardziej szczegółowo

Analiza progu rentowności

Analiza progu rentowności Analiza progu rentowności Próg rentowności ( literaturze przedmiotu spotyka się również określenia: punkt równowagi, punkt krytyczny, punkt bez straty punkt zerowy) jest to taki punkt, w którym jednostka

Bardziej szczegółowo

Opcje na GPW (I) Możemy wyróżnić dwa rodzaje opcji: opcje kupna (ang. call options), opcje sprzedaży (ang. put options).

Opcje na GPW (I) Możemy wyróżnić dwa rodzaje opcji: opcje kupna (ang. call options), opcje sprzedaży (ang. put options). Opcje na GPW (I) Opcje (ang. options) to podobnie jak kontrakty terminowe bardzo popularny instrument notowany na rynkach giełdowych. Ich konstrukcja jest nieco bardziej złożona od kontraktów. Opcje można

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie kosztami i wynikami. dr Robert Piechota

Zarządzanie kosztami i wynikami. dr Robert Piechota Zarządzanie kosztami i wynikami dr Robert Piechota Wykład 2 Analiza progu rentowności W zarządzaniu przedsiębiorstwem konieczna jest ciągła ocena zależności między przychodami, kosztami i zyskiem. Narzędziem

Bardziej szczegółowo

Rezygnacja z produktu przynoszącego stratę

Rezygnacja z produktu przynoszącego stratę Rezygnacja z produktu przynoszącego stratę 1 *Nadwyżka cenowa TR TVC = wynik finansowy + TFC Wynik finansowy = Nadwyżka cenowa - TFC 2 Decyzja o rezygnacji z produktu powinna się opierać na porównaniu

Bardziej szczegółowo

Metody ustalania cen. Inną metodą jest ustalanie ceny na podstawie jednostkowych kosztów produkcji (koszty przeciętne całkowite) formuła koszt plus.

Metody ustalania cen. Inną metodą jest ustalanie ceny na podstawie jednostkowych kosztów produkcji (koszty przeciętne całkowite) formuła koszt plus. Metody ustalania cen Ustalanie ceny na podstawie jednostkowych kosztów produkcji y produkcji stanowią bardzo istotny element rachunku ekonomicznego firmy, gdyż informują o wartości zużytych przez firmę

Bardziej szczegółowo

CZĘŚĆ I. CEL RACHUNKOWOŚCI ZARZĄDCZEJ.

CZĘŚĆ I. CEL RACHUNKOWOŚCI ZARZĄDCZEJ. P r z e r o b o w y r a c h u n e k k o s z t ó w S t r o n a 1 CZĘŚĆ I. CEL RACHUNKOWOŚCI ZARZĄDCZEJ. Literatury na temat rachunkowości zarządczej i rachunku kosztów jest tak dużo, że każdy zainteresowany

Bardziej szczegółowo

LEKCJA 8. Miara wielkości barier wejścia na rynek = różnica między ceną dla której wejście na rynek nie następuje a min AC.

LEKCJA 8. Miara wielkości barier wejścia na rynek = różnica między ceną dla której wejście na rynek nie następuje a min AC. LEKCJA 8 KOSZTY WEJŚCIA NA RYNEK Miara wielkości barier wejścia na rynek = różnica między ceną dla której wejście na rynek nie następuje a min AC. Na wysokość barier wpływ mają: - korzyści skali produkcji,

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Akademia Młodego Ekonomisty Matematyka finansowa dla liderów Matematyka finansowa wokół nas dr Agnieszka Bem Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu 20 listopada 2017 r. Wartość pieniądzaw czasie Wartość

Bardziej szczegółowo

W dużym uproszczeniu amortyzację pokazuje poniższy wykres.

W dużym uproszczeniu amortyzację pokazuje poniższy wykres. 1. Czym jest amortyzacja Nabywając nieruchomość, liczymy się z tym, że w miarę jej używania będzie się ona starzała. Okres całkowitej trwałości nieruchomości jest stosunkowo duży. Dla budownictwa z tzw.

Bardziej szczegółowo

Jak mierzyć reakcję popytu lub podaży na zmianę ceny?

Jak mierzyć reakcję popytu lub podaży na zmianę ceny? Jak mierzyć reakcję popytu lub podaży na zmianę ceny? Oczywistym miernikiem jest nachylenie krzywych popytu i podaży Np. obniżka ceny o 1 zł każdorazowo powoduje zwiększenie popytu na kajzerki o 20 sztuk

Bardziej szczegółowo

Negatywne skutki monopolu

Negatywne skutki monopolu Negatywne skutki monopolu Strata dobrobytu społecznego z tytułu: (1) mniejszej produkcji i wyższej ceny (2) kosztów poszukiwania renty, które ponoszą firmy w celu osiągnięcia monopolistycznej pozycji na

Bardziej szczegółowo

STRATEGIE NA RYNKU OPCJI. KUPNO OPCJI KUPNA (Long Call)

STRATEGIE NA RYNKU OPCJI. KUPNO OPCJI KUPNA (Long Call) STRATEGIE NA RYNKU OPCJI KUPNO OPCJI KUPNA (Long Call) * * * Niniejsza broszura ma charakter jedynie edukacyjny i nie stanowi oferty kupna ani oferty sprzedaży żadnych instrumentów finansowych ani usług

Bardziej szczegółowo

Dr inż. Anna Kowalska-Pyzalska Katedra Badań Operacyjnych, Finansów i Zastosowań Informatyki Wydział Informatyki i Zarządzania

Dr inż. Anna Kowalska-Pyzalska Katedra Badań Operacyjnych, Finansów i Zastosowań Informatyki Wydział Informatyki i Zarządzania Dr inż. Anna Kowalska-Pyzalska Katedra Badań Operacyjnych, Finansów i Zastosowań Informatyki Wydział Informatyki i Zarządzania Utarg całkowity, przeciętny i krańcowy Koszt całkowity, przeciętny i krańcowy

Bardziej szczegółowo

STRATEGIE NA RYNKU OPCJI. KUPNO OPCJI SPRZEDAŻY (Long Put)

STRATEGIE NA RYNKU OPCJI. KUPNO OPCJI SPRZEDAŻY (Long Put) STRATEGIE NA RYNKU OPCJI KUPNO OPCJI SPRZEDAŻY (Long Put) * * * Niniejsza broszura ma charakter jedynie edukacyjny i nie stanowi oferty kupna ani oferty sprzedaży żadnych instrumentów finansowych ani usług

Bardziej szczegółowo

Istota funkcjonowania przedsiębiorstwa produkcyjnego. dr inż. Andrzej KIJ

Istota funkcjonowania przedsiębiorstwa produkcyjnego. dr inż. Andrzej KIJ Istota funkcjonowania przedsiębiorstwa produkcyjnego dr inż. Andrzej KIJ 1 Popyt rynkowy agregacja krzywych popytu P p2 p1 D1 q1 D2 q2 Q 2 Popyt rynkowy agregacja krzywych popytu P p2 p1 D1 +D2 D1 D2 q1

Bardziej szczegółowo

Do najczęściej spotykanych opłat pobieranych przez Towarzystwa Funduszy Inwestycyjnych (TFI) należą opłaty za:

Do najczęściej spotykanych opłat pobieranych przez Towarzystwa Funduszy Inwestycyjnych (TFI) należą opłaty za: Które z tych opłat są obligatoryjne, a których można uniknąć? Jeśli zamierzasz zainwestować w fundusz inwestycyjny, elementem na który powinieneś zwrócić szczególną uwagę podczas analizy ofert Towarzystw

Bardziej szczegółowo

Lekcja 43., 44. Temat: Analizowanie sytuacji finansowej przedsiębiorstwa Temat w podręczniku: Sprawozdania finansowe przedsiębiorstwa.

Lekcja 43., 44. Temat: Analizowanie sytuacji finansowej przedsiębiorstwa Temat w podręczniku: Sprawozdania finansowe przedsiębiorstwa. Lekcja 43., 44. Temat: Analizowanie sytuacji finansowej przedsiębiorstwa Temat w podręczniku: Sprawozdania finansowe przedsiębiorstwa. Rentowność (dochodowość, opłacalność, zyskowność) jest to zdolność

Bardziej szczegółowo

Paulina Drozda WARTOŚĆ PIENIĄDZA W CZASIE

Paulina Drozda WARTOŚĆ PIENIĄDZA W CZASIE Paulina Drozda WARTOŚĆ PIENIĄDZA W CZASIE Zmianą wartości pieniądza w czasie zajmują się FINANSE. Finanse to nie to samo co rachunkowość. Rachunkowość to opowiadanie JAK BYŁO i JAK JEST Finanse zajmują

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty Matematyka finansowa dla liderów Albert Tomaszewski Grupy 1-2 Zadanie 1.

Akademia Młodego Ekonomisty Matematyka finansowa dla liderów Albert Tomaszewski Grupy 1-2 Zadanie 1. Grupy 1-2 Zadanie 1. Sprawdźcie ofertę dowolnych 5 banków i wybierzcie najlepszą ofertę oszczędnościową (lokatę lub konto oszczędnościowe). Obliczcie, jaki zwrot przyniesie założenie jednej takiej lokaty

Bardziej szczegółowo

7. Podatki Podstawowe pojęcia

7. Podatki Podstawowe pojęcia 7. Podatki - 7.1 Podstawowe pojęcia Podatki są poddzielone na dwie kategorie: 1. Bezpośrednie - nałożone bezpośrednio na dochód z pracy. 2. Pośrednie - nałożone na wydatki, np. na różne towary. 1 / 35

Bardziej szczegółowo

1. Jaką kwotę zgromadzimy po 3 latach na lokacie bankowej jeśli roczna NSP wynosi 4%, pierwsza wpłata wynosi 300 zl i jest dokonana na poczatku

1. Jaką kwotę zgromadzimy po 3 latach na lokacie bankowej jeśli roczna NSP wynosi 4%, pierwsza wpłata wynosi 300 zl i jest dokonana na poczatku 1. Jaką kwotę zgromadzimy po 3 latach na lokacie bankowej jeśli roczna NSP wynosi 4%, pierwsza wpłata wynosi 300 zl i jest dokonana na poczatku miesiąca a każda następna miesięczna wpłata jest (a) Większa

Bardziej szczegółowo

Temat Rynek i funkcje rynku

Temat Rynek i funkcje rynku Temat Rynek i funkcje rynku 1. Rynkowa a administracyjna koordynacja działań gospodarczych 2. Popyt, podaż, cena równowagi 3. Czynniki wpływające na rozmiary popytu 4. Czynniki wpływające na rozmiary podaży

Bardziej szczegółowo

Wykład 4. Określimy teraz pewną ważną klasę pierścieni.

Wykład 4. Określimy teraz pewną ważną klasę pierścieni. Wykład 4 Określimy teraz pewną ważną klasę pierścieni. Twierdzenie 1 Niech m, n Z. Jeśli n > 0 to istnieje dokładnie jedna para licz q, r, że: m = qn + r, 0 r < n. Liczbę r nazywamy resztą z dzielenia

Bardziej szczegółowo

Rynki i konkurencja. Siły rynkowe czyli popyt i podaż. W tym rozdziale odpowiemy na pytania:

Rynki i konkurencja. Siły rynkowe czyli popyt i podaż. W tym rozdziale odpowiemy na pytania: 4 Siły rynkowe czyli popyt i podaż R I N C I L E S O F MICROECONOMICS F O U R T H E D I T I O N N. G R E G O R Y M A N K I W oweroint Slides by Ron Cronovich 2007 Thomson South-Western, all rights reserved

Bardziej szczegółowo

Mikroekonomia B.5. Mikołaj Czajkowski

Mikroekonomia B.5. Mikołaj Czajkowski Mikroekonomia B.5 Mikołaj Czajkowski Firma konkurencyjna Konkurencyjna firma: Traktuje ceny czynników produkcji jako stałe Traktuje cenę rynkową jako stałą Jest cenobiorcą Założenie firma maksymalizuje

Bardziej szczegółowo

Część I Kilka słów wstępu streszczanie tego, co znajdziesz w literaturze ekonomicznej.

Część I Kilka słów wstępu streszczanie tego, co znajdziesz w literaturze ekonomicznej. METODY WYLICZANIA CEN. /odcinek I / Część I Kilka słów wstępu streszczanie tego, co znajdziesz w literaturze ekonomicznej. Poprawnie wyznaczony poziom cen twojej produkcji lub usług, to podstawa sukcesu

Bardziej szczegółowo

JEDNOCZYNNIKOWA i DWUCZYNNIKOWA FUNKCJA PRODUKCJI

JEDNOCZYNNIKOWA i DWUCZYNNIKOWA FUNKCJA PRODUKCJI JEDNOCZYNNIKOWA i DWUCZYNNIKOWA FUNKCJA PRODUKCJI Zadanie 1: Uzupełnij tabelę, gdzie: TP produkt całkowity AP produkt przeciętny MP produkt marginalny L nakład czynnika produkcji, siła robocza (liczba

Bardziej szczegółowo

Zadanie 1. Bilans spółki GALA SA w Warszawie na dzień 31 grudnia 20XX r. wykazywał następujące składniki aktywów i pasywów:

Zadanie 1. Bilans spółki GALA SA w Warszawie na dzień 31 grudnia 20XX r. wykazywał następujące składniki aktywów i pasywów: Zadanie 1. Bilans spółki GALA SA w Warszawie na dzień 31 grudnia 20XX r. wykazywał następujące składniki aktywów i pasywów: Bilans na dzień 31.12.20XX r. Suma Suma A. trwałe 680 000 A. Kapitał własny 694

Bardziej szczegółowo

Sylabus gry terenowej Skarbiec

Sylabus gry terenowej Skarbiec Sylabus gry terenowej Skarbiec realizowanej w ramach konferencji upowszechniającej projekt Przedsiębiorcze szkoły 17 listopada 2010 W ramach gry terenowej Skarbiec zespoły uczniowskie będą rozwiązywać

Bardziej szczegółowo

Rozdział II 3. podręcznika Wolna przedsiębiorczość - Przedsiębiorczość i kalkulacja pieniężna

Rozdział II 3. podręcznika Wolna przedsiębiorczość - Przedsiębiorczość i kalkulacja pieniężna Rozdział II 3. podręcznika Wolna przedsiębiorczość - Przedsiębiorczość i kalkulacja pieniężna Autor: Mateusz Machaj Poniżej przedstawiamy wersję roboczą rozdziału trzeciego działu drugiego Przedsiębiorczość

Bardziej szczegółowo

PROBLEMY DECYZYJNE KRÓTKOOKRESOWE

PROBLEMY DECYZYJNE KRÓTKOOKRESOWE PROBLEMY DECYZYJNE KRÓTKOOKRESOWE OPTYMALNA STRUKTURA PRODUKCJI Na podstawie: J. Wermut, Rachunkowość zarządcza, ODDK, Gdańsk 2013 1 DECYZJE KRÓTKOOKRESOWE Decyzje krótkookresowe to takie, które dotyczą

Bardziej szczegółowo