Rozwój satelitarnych metod obserwacji w geodezji

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Rozwój satelitarnych metod obserwacji w geodezji"

Transkrypt

1 Szkolenie nt. Wykorzystanie systemu wspomagania pomiarów satelitarnych i nawigacji ASG-EUPOS, Wrocław 7 października 2014 Rozwój satelitarnych metod obserwacji w geodezji dr inż. Jan Kapłon Instytut Geodezji i Geoinformatyki ul. Grunwaldzka 53, Wrocław

2 Plan prezentacji 1. Tło historyczne rozwoju geodezyjnych obserwacji satelitarnych, 2. Idea globalnego geodezyjnego systemu obserwacyjnego, 3. Rozwój globalnych systemów nawigacyjnych, 4. Rozwój systemów wspomagających, 5. Spojrzenie w przyszłość.

3 Tło historyczne rozwoju geodezyjnych obserwacji satelitarnych W roku 1957 ZSRR (Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich) wystrzelił pierwszego sztucznego satelitę Ziemi (SSZ). Był to SPUTNIK-1. 4 października 1957 roku, z kosmodromu Bajkonur wystrzelono rakietę R-7 skonstruowaną przez Sergiusza Korolowa. Rozpędzona do 8 km/s wyniosła na orbitę satelitę o wadze 83.6 kg i średnicy 58 cm. Sputnik-1 okrążał Ziemię co 96 minut i 2 sekundy transmitując na dwóch częstotliwościach ciągły sygnał radiowy. Nim spalił się w atmosferze okrążył Ziemię 1400 razy. USA swojego pierwszego satelitę (14 kg i 15 cm) wystrzeliły 31 stycznia 1958 roku po wcześniejszej nieudanej próbie. Obydwa mocarstwa zawdzięczają sukces Wernerowi von Braunowi, twórcy niemieckich rakiet V-1 i V-2 z czasów II wojny światowej. Rozwój techniki rakietowej wymusza w latach 50-tych XX wieku powstanie globalnych systemów pozycjonowania, dla nawigacji okrętów wojennych oraz naprowadzania rakiet balistycznych wyposażonych w głowice atomowe.

4 Zasada wyznaczania pozycji w systemach nawigacyjnych Konstrukcja przestrzennego liniowego wcięcia wstecz, prowadzi do wyznaczenia współrzędnych punktu jeśli znana jest pozycja satelitów. Pomiar odległości od satelitów do odbiornika odbywa się poprzez pomiar czasu przejścia sygnału, zatem synchronizacja zegarów satelitów i odbiornika odgrywa dużą rolę w uzyskiwanych dokładnościach. Ponieważ sygnał przecina atmosferę ulega w niej zniekształceniu, stąd modelowanie atmosfery istotnie poprawia pozycjonowanie ( x xs) ( y ys) ( z zs) ( c t ) 2

5 Zasada wyznaczania pozycji w systemach geodezyjnych

6 Koncepcja globalnego geodezyjnego systemu obserwacyjnego Źródło: GGOS. [dostęp online: ]

7 VLBI VLBI (ang. Very Long Baseline Interferometry) Interferometria radiowa długich baz Zastosowania VLBI w Geodezji Służy do wyznaczania odległości baz o zasięgu międzykontynentalnym z dokładnością < 1 cm. Pomiary ruchów tektonicznych płyt ( ~ 0.1 cm/rok), Wyznaczanie długości doby ( ~ 0.1 ms), Pomiary parametrów pływów, Wyznaczanie poprawek do teorii nutacji i precesji.

8 SLR SLR (ang. Satellite Laser Ranging) Obserwacje laserowe satelitów Podstawową funkcją SLR/LLR jest dokładny pomiar odległości pomiędzy teleskopem z laserem a satelitami i w efekcie wyznaczenie orbity satelity. Pomiar odbywa się w ten sposób, że wysyłane są krótkie impulsy światła laserowego do luster znajdujących się na satelitach i mierzy się czas w którym wiązka laserowa odbije się od luster i powróci na ziemię.

9 DORIS DORIS (ang. Doppler Orbitography and Radiopositioning Integrated by Satellite) Obserwacje dopplerowskie satelitów, gdzie odbiornik jest na satelicie, a nadajniki na Ziemi. Zastosowania DORIS w Geodezji Służy do wyznaczania orbit satelitów, nie tylko nawigacyjnych, ale przede wszystkim satelitów LEO.

10 Orbity satelitów nawigacyjnych

11 Rozwój satelitarnych systemów pozycjonowania LEO (ang. Low Earth Orbiter) satelita niskiej orbity, MEO (ang. Medium Earth Orbiter) satelita średniej orbity, GEO satelita geostacjonarny, GSO satelita geosynchroniczny

12 William Guier i George Weiffenbach z APL (Applied Physics Laboratory, USA) zauważyli, że na podstawie śledzenia sygnałów SPUTNIKA-1 są w stanie określić jego orbitę. Frank McClure doszedł do wniosku, że jeśli orbita satelity będzie znana, to po określeniu częstotliwości dudnienia (N), będzie można wyznaczyć pozycję na powierzchni Ziemi. Dało to podstawy do utworzenia systemu TRANSIT. TRANSIT Pierwszy satelita: 1960, Liczba wystrzelonych satelitów: 37, Wysokość orbity: 1100 km, Liczba orbit: 5, Liczba satelitów na orbitach: 1-2, Dokładność pozycjonowania: m, Operacyjność: Zakończona w 1996 roku. Czarnecki K. Geodezja współczesna w zarysie. Warszawa 1996

13 CYKLON / PARUS / SFERA / CYKADA System Cyklon (ros. Циклон), to pierwszy radziecki system nawigacyjny oparty na efekcie dopplera. Stan operacyjny osiągnął w roku Od roku 1974 wprowadzono nowe satelity Cyklon-B (lub Parus). Oprócz funkcji nawigacyjnych, pełniły one także funkcje komunikacyjne. Pierwszy satelita: 1967, Liczba wystrzelonych satelitów Cyklon-A: 31, Liczba wystrzelonych satelitów Cyklon-B / PARUS: 99, Wysokość orbity: km Inklinacja orbity: 82.9 Liczba orbit:?, Liczba satelitów na orbitach:?, Operacyjność: Zakończona po 1995 roku. Źródło: Encykopedia Astronautica. [dostęp online: ]

14 Konstelacja satelitów: wysokość orbity: km; inklinacja orbity: 55º; okres obiegu: 11 h 58 m ; liczba płaszczyzn: 6; satelitów w płaszczyźnie: 4 (5-6); liczba satelitów: 24 (31). Charakterystyka sygnałów: NAVSTAR GPS NAVSTAR NAVigation System with Timing And Ranging, GPS Global Positioning System częstotliwość podstawowa: 10,23MHz; częstotliwości fal nośnych: L1: 154 x 10,23MHz = 1575,42MHz (kod C/A i P); L2: 120 x 10,23MHz = 1227,60MHz (kod P). Pozostałe informacje: system współrzędnych: WGS-84(G1150); system czasu: GPS (UTC + leap second); zarządca: DoD USA; Full Operational Capability: 27 kwietnia 1995 r.

15 Kalendarium GPS System NAVSTAR GPS jest w swoich założeniach zbliżony do wynalezionych w latach 40-tych XX wieku przez Brytyjczyków systemów radionawigacji morskiej LORAN i Decca Navigator dr Ivan Getting proponuje rozpoczęcie badań nad nowym satelitarnym systemem pozycjonowania; 1964 USAF uruchamia program 621B, wykonawca: Aerospace Corp.; 1971/72 testy założeń systemu na poligonie White Sands Missile Range; 1972 płk Bradford Parkinson zostaje dyrektorem programu 621B; 1973 podporządkowanie programu US Navy Timation (od 1964r.) w ramach JPO, akceptacja budowy systemu przez Defense System Acquisition Review Council; 1978 wyniesienie pierwszego satelity GPS Block I, rozpoczęto testy na Yuma Proving Ground; 1989 pierwszy satelita Block II na orbicie; 1990/91 wykorzystanie GPS w czasie I wojny w Zatoce Perskiej; satelity na orbicie (Block I i Block II/IIA) Initial Operational Capability (IOC); 1994 rusza sieć IGS (International GNSS Service); 1995 Full Operational Capability (FOC); 1997 pierwszy satelita Block II-R na orbicie; 2000 wyłączono S/A (Selective Availability).

16 Kalendarium GPS c.d. Satelity operacyjne drugiej generacji Block II/IIA 1983 kontrakt na budowę 28. satelitów Block II/IIA (Rockwell International) - 48 mln $ za egzemplarz; full scale operational satellites; umieszczenie satelitów na orbicie; 2 atomowe zegary rubidowe i 2 cezowe; częstotliwości L1 i L2; przewidywany czas działania: 7,5 roku (12-23 lata); wprowadzenie: anti-spoofing (AS); selective availability (S/A); możliwość 14-dniowej (II) lub 180-dniowej (IIA) pracy autonomicznej; 1993 osiągnięcie pełniej konstelacji 24. aktywnych satelitów; 2014 wciąż 6 aktywnych satelitów IIA

17 Kalendarium GPS c.d. Satelity operacyjne trzeciej generacji Block IIR 1989 kontrakt na budowę 21. satelitów Block IIR (Lockheed Martin); wyniesienie na orbity 12. satelitów; przewidywany czas działania: 10 lat; częstotliwości L1 i L2; moc baterii słonecznych 1136 W; większa moc nadawanych sygnałów; 2 atomowe zegary rubidowe i 1 cezowy (nowa generacja, hot backup); programowalny procesor; tryb AUTONAV (180 dni), Crosslink, aktywnych satelitów IIR

18 Kalendarium GPS c.d. Satelity operacyjne trzeciej generacji Block IIR-M zlecono przebudowę 8. satelitów Block-IIR pozostających w magazynach; nowe sygnały wojskowe kod M na obu częstotliwościach; nowy sygnał cywilny L2C: pozwala użytkownikom cywilnym na korzystanie z drugiej częstotliwości; niska moc; lepsze własności autokorelacji i crosskorelacji; nowa centymetrowa depesza nawigacyjna CNAV (L2C, jesień 2009); Flex-power M (serwis antyzakłóceniowy); 26 września 2005 wystrzelono pierwszego zmodernizowanego satelitę; obecnie 7 aktywnych satelitów Block IIR-M; 2015 L2C IOC; 2018 L2C FOC.

19 Kalendarium GPS c.d. SVN49 - GPS Block II-RM kwiecień 2007 kontrakt 6 mln $ na implementację nowego, cywilnego sygnału L5 (115 x 10,23MHz = 1176,45MHz); upływa termin rezerwacji pasma L5 w ITU; L5 należy do ARNS (podobnie jak L1); wyniesienie SVN49 na orbitę (planowano ); transmisja sygnału L5; wykryto przebicie sygnałów L1 i L2 na moduł L5; efekt: 150 m multipath i brak rozwiązania problemu; SVN49 posiada status unhealthy wciąż czekamy na włączenie SVN49 do służby.

20 Kalendarium GPS c.d. Satelity operacyjne czwartej generacji Block IIF 1996 kontrakt dla Rockwell Int. (Boening) na 6+27 satelitów; 2000 nowe warunki kontraktu 12 satelitów IIF (średnia cena 121 mln $); 2001/2005 planowane wyniesienie pierwszego satelity; problemy techniczne i opóźnienia, pierwszy IIF skompletowany w 2007; 2009 B. Parkinson wzywa do porzucenia programu IIF; 7 udanych startów: pierwszy ; nowości: cyfrowe zegary atomowe (2 cezowe i 2 rubidowe); sygnał L5 (z CNAV); brak modułu S/A; brak silnika apogeum; moc baterii słonecznych 2440 W; żywotność: 12 lat; 2021 FOC L5.

21 Kalendarium GPS c.d. Satelity operacyjne nowej (V) generacji Block III 2008 kontrakt dla Lockheed Martin na 8 satelitów Block IIIA (3,5 mld $); 2013 budowa i testy pierwszego satelity Block III 2015 planowany pierwszy start; nowe możliwości: większa moc sygnałów; nowy sygnał L1C (nowa struktura pozwala na śledzenie słabego sygnału); NAVWAR (możliwość lokalnego wyłączenia systemu); wzajemna wymiana informacji (crosslink); real-time crosslink (IIIB); spotbeams (IIIC); informacja o wiarygodności sygnałów (IIIC); Distress Alerting Satellite System (DASS); żywotność: 15 lat; planowane kolejne zamówienia na 8 satelitów IIIB i 16 IIIC (faworytem Lockheed); 2020 (?) IOC L1C; 2026 FOC L1C.

22 2005 włączenie stacji NGA do OCS Kalendarium GPS c.d. Modernizacja segmentu naziemnego (OCS) Średni błąd położenia satelity obliczonego na podstawie depeszy nawigacyjnej

23 GLONASS Konstelacja satelitów: wysokość orbity: km; nachylenie orbity: 64,8º; okres obiegu: 11 h 15 m ; liczba płaszczyzn: 3; satelitów w płaszczyźnie: 8; liczba satelitów: 24. Charakterystyka sygnałów: częstotliwości fal nośnych: L1: 1593, ,00MHz, f=0,5625mhz, kod C/A i P (FDMA); L2: 1237, ,06MHz, f=0,4375mhz, kod C/A(od 2003r.) i P (FDMA). Pozostałe informacje: system współrzędnych: PZ-90.02; system czasu: UTC(SU); zarządca: ROSKOSMOS; ogłoszenie pełnej operacyjności: 7 marca 1995.

24 Kalendarium GLONASS 1970 rozpoczęto studia nad nowym systemem pozycjonowania satelitarnego; 1976 rząd ZSRR uruchamia program budowy GLONASS, start pierwszego testowego satelity; 1982 umieszczenie na orbicie pierwszego satelity GLONASS; wyniesiono 43 satelity, żywotność ok. 3 lat; 1991 upadek ZSRR, 12 aktywnych satelitów na orbicie; 1993 IOC z 12 satelitami; satelity GLONASS na orbicie ogłoszenie FOC; kryzys ekonomiczny w Rosji, brak środków na podtrzymanie konstelacji; 1999 dekret prezydenta FR GLONASS ma służyć zarówno celom cywilnym jak i wojskowym; 2001 tylko 6 operacyjnych satelitów, rząd FR przyjmuje program rozwoju GLONASS na lata (Prezydent Putin uczynił rozwój systemu priorytetowym)

25 Dotychczasowa Modernizacja GLONASS Kalendarium GLONASS c.d. W latach umieszczano na orbicie satelity I. generacji GLONASS: żywotność 3 lata (4,5); sygnały L1 - C/A i P; sygnały L2 P; zegary: 5x10-13 s. Od 2003 zaczęto umieszczać na orbicie satelity GLONASS-M: żywotność 7 lat; sygnały L1 - C/A i P; sygnały L2 - C/A i P; zegary: 1x10-13 s; ISL (Inter Satellite Link); lepsza stabilizacja przyjęto uaktualniony program rozwoju GLONASS 24 aktywne satelity w 2010 r zmiana układu współrzędnych z PZ-90 na PZ (zgodny z ITRF2000).

26 Kalendarium GLONASS c.d /

27 Kalendarium GLONASS c.d. Liczba stacji śledzących sygnały GLONASS w sieci IGS

28 Modernizacja GLONASS Segment naziemny 2013 nowe centrum kontrolne w Moskwie Luty 2012 pierwsza stacja poza Rosją (Brazylia); Umowy z Hiszpanią, Australią i Indonezją; Docelowo 30 stacji zagranicznych.

29 Modernizacja GLONASS c.d. GLONASS-K1: żywotność 10 lat; sygnały L1 - C/A i P (FDMA); sygnały L2 C/A i P (FDMA); nowy sygnał L3(L5)-1202,025MHz, kod C/A (CDMA); zegary: 5x10 14 s; niehermetyzowany korpus; grudzień pierwszy start (nieudany); luty 2011 pierwszy GLONASS-K1 na orbicie; 2013 planowany GLONASS K-2: żywotność 10 lat; sygnały L1 - C/A i P (FDMA); sygnały L2 C/A i P (FDMA); nowe sygnały L1, L2, L3(L5), kod C/A i P (CDMA); zegary: 1x10 14 s. Szacuje się, że program rozwoju GLONASS w latach kosztował 4,7 mld $. Na lata przewidziano dalsze 10,8 mld $

30 Sygnały GLONASS Nowe sygnały GLONASS

31 BeiDou Wielka Chochla Konstelacja satelitów: wysokość orbity: km; nachylenie orbity: 55º; okres obiegu:? liczba płaszczyzn: 3; satelitów w płaszczyźnie: 9; liczba satelitów: 27 MEO, 5 GEO, 3 IGSO. Charakterystyka sygnałów: częstotliwość podstawowa: 10,23MHz; częstotliwości fal nośnych (CDMA): B1/E1: 1561,098MHz/1575,420MHz; B2/E5b: 1207,140MHz /1191,795MHz; B3/E6: 1268,520MHz. Pozostałe informacje: system współrzędnych: China Geodetic System (CGS); system czasu: UTC(Cn) (<100ns); zarządca: ChRL; Full Operational Capability: 2020.

32 Kalendarium BeiDou satelity testowe GEO (Beidou-1); umieszczenie pierwszego satelity na orbicie MEO (COMPASS-M1); pierwszy GEO (COMPAS G1); Chiny ogłaszają, że COMPASS będzie transmitował wspólny sygnał L1/E1 MBOC, przedstawiają docelowy plan częstotliwości; pierwszy IGSO; publikacja Interface Control Document (ICD): BeiDou Navigation Satellite System - BDS 2012 pokrycie regionalne (Chiny); 4 MEO, 5 GEO, 5 IGSO na orbicie (więcej niż Galileo!); faza budowy systemu pokrycie globalne; 2020 FOC (27 MEO, 5 GEO, 3 IGSO).

33 sygnał cywilny (OS) sygnał kodowany (PRS) Sygnały BeiDou

34 GALILEO Konstelacja satelitów: wysokość orbity: km; nachylenie orbity: 56º; okres obiegu: 14 h 00 m ; liczba płaszczyzn: 3; satelitów w płaszczyźnie: 9+1; liczba satelitów: Charakterystyka sygnałów: częstotliwość podstawowa: 10,23MHz; częstotliwości fal nośnych: E1: 1575,42MHz; E5a/E5b: 1191,795MHz; E6: 1278,75MHz. Pozostałe informacje: system współrzędnych: GTRS (±3cm do ITRS); system czasu: GST (Galileo System Time) (UTC+15s); zarządca: UE; Full Operational Capability: 2008/2012/2016/2018.

35 Kalendarium GALILEO 1999 prace koncepcyjne nad europejskim systemem (Niemcy, Francja, Wielka Brytania, Włochy); umowa UE i ESA prace przygotowawcze, 1,1 mld do 2005, FOC w 2010, 2/3 kosztów sektor prywatny (formuła PPP); umowa UE i USA o interoperacyjności Galileo i GPS; powołanie GSA (Galileo Supervisory Authority); Giove-A (Galileo In-Orbit Validation Element) na orbicie ( termin rezerwacji częstotliwości w ITU); załamanie się koncepcji PPP; badanie opinii publicznej (25 tys.) 80% za budową Galileo, 63% za finansowaniem ze środków publicznych; rezolucja Parlamentu Europejskiego o woli budowy Galileo ze środków UE; uzgodniono wspólny sygnał L1/E1 (MBOC dla Galileo i GPS-III); kontrakt na przygotowanie fazy IOV (In-Orbit Validation) ESNI; Giove-B na orbicie (pierwszy maser wodorowy w kosmosie); PE zatwierdził 3,4 mld na budowę systemu ( , KE+ESA), dotychczas (2012) wydano 2,6 mld ; kontrakty na 4 satelity In-Orbit Validation (IOV) (Astrium/OHB oraz Ariane Space).

36 Kalendarium GALILEO c.d raport KE: UE przeznacza 15 mln na rozwój nowych aplikacji Galileo (USA 500 mln $); KE przyznaje, że brakuje 1,5-1,7 mld na budowę pełnego systemu; kontrakty na budowę fazy IOC: W tym 566 mln dla OHB System AG -budowa pierwszych 14 satelitów operacyjnych; KE publikuje "Galileo Open Service Signal-In-Space Interface Control Document (OS SIS ICD); kontrakt na budowę segmentu kontrolnego FOC - Ground Control Segment - GCS (dla SpaceOpal = DLR+Telespazio); Praga wybrana na siedzibę GSA; start 2 pierwszych satelitów IOV z Kourou; kontrakt dla OHB na kolejne 8 satelitów fazy operacyjnej; start 2 kolejnych satelitów IOV; przyznano 6,3 mld na budowę pełnego systemu ; pierwsze wyznaczenie pozycji na podstawie sygnałów Galileo; (?) 16 satelitów na orbicie (4 IOV + 12 FOC) ogłoszenie IOC; nieudana próba wyniesienia 2 satelitów (FOC-FM1 i FOC-FM-2); planowany start 2 kolejnych satelitów FOC; 2018 (?) FOC (27/30 satelitów).

37 Sygnały GALILEO OS Open Service; CS Commercial Service (płatna licencja, kodowany); PRS Public Regulated Service (kodowany); SOL Safety of Live Service (informacja o wiarygodności); E1 OS, PRS, SOL; E6 CS, PRS; E5a/E5b OS, CS, SOL; Transpoder S&R.

38 Systemy SBAS SBAS (ang. Satellite Based Augmentation Systems) to satelitarne systemy wspomagające pozycjonowanie z wykorzystaniem systemów GNSS. Systemy te dostarczają dodatkowych obserwacji na częstotliwościach satelitów GNSS, lub przesyłają poprawki DGPS, pozwalające na precyzyjniejszą nawigację. Z ich wyłącznym wykorzystaniem nie da się wyznaczyć pozycji. Do systemów tych zaliczamy: WAAS (Wide Area Augmentation System), dla terenu USA; EGNOS (European Geostationary Overlay Service), dla Europy; GAGAN (GPS-Aided Geosynchronous Augmented Navigation System), dla obszaru Indii; QZSS (Quasi Zenith Satellite System), dla obszaru Japonii. Dodatkowo w Indiach rozwijany jest regionalny system nawigacyjny IRNSS (Indian Regional Navigation Satellite System) składający się z 7 satelitów geostacjonarnych i geosynchronicznych, umożliwiający pozycjonowanie bez odbioru sygnałów z satelitów innych systemow GNSS. Jego ukończenie przewidziane jest na 2015 rok.

39 Spojrzenie w przyszłość Sygnały GNSS w 2020 r. 32 satelity GPS; 24 satelity GLONASS; 27 satelitów Galileo; 27 satelitów COMPASS; 110 satelitów GNSS (MEO).

40 Spojrzenie w przyszłość Rosnąca liczba satelitów i sygnałów pozwoli na szybsze i wiarygodniejsze wyznaczanie pozycji, szczególnie w trudnych warunkach urban canyons ; Rosnąca liczba satelitów i sygnałów umożliwia lepsze modelowanie atmosfery, co jeszcze bardziej poprawi jakość pozycjonowania, ale także prognozy pogody; Dostępność poprawek zegarów i orbit wszystkich satelitów w czasie rzeczywistym (na razie tylko GPS+GLONASS) oraz udoskonalenie poprawek atmosferycznych dla sygnału GNSS umożliwi w przyszłości wykorzystanie pozycjonowania PPP (Precise Point Positioning) dla celów geodezyjnych; Dziękuję za uwagę!

Rozwój systemów GNSS

Rozwój systemów GNSS Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie Wydział Geodezji i Gospodarki Przestrzennej Rozwój systemów GNSS dr inż. hab. Paweł Wielgosz, prof. UWM Wykorzystanie systemu wspomagania pomiarów satelitarnych

Bardziej szczegółowo

GNSS ROZWÓJ SATELITARNYCH METOD OBSERWACJI W GEODEZJI

GNSS ROZWÓJ SATELITARNYCH METOD OBSERWACJI W GEODEZJI GNSS ROZWÓJ SATELITARNYCH METOD OBSERWACJI W GEODEZJI Dr inż. Marcin Szołucha Historia nawigacji satelitarnej 1940 W USA rozpoczęto prace nad systemem nawigacji dalekiego zasięgu- LORAN (Long Range Navigation);

Bardziej szczegółowo

Nawigacja satelitarna

Nawigacja satelitarna Paweł Kułakowski Nawigacja satelitarna Nawigacja satelitarna Plan wykładu : 1. Zadania systemów nawigacyjnych. Zasady wyznaczania pozycji 3. System GPS Navstar - architektura - zasady działania - dokładność

Bardziej szczegółowo

Rozwój systemów satelitarnych i metod obserwacji w geodezji

Rozwój systemów satelitarnych i metod obserwacji w geodezji Rozwój systemów satelitarnych i metod obserwacji w geodezji Szkolenie nt. Wykorzystania systemu wspomagania pomiarów satelitarnych i nawigacji ASG-EUPOS Poznań, 17-18 czerwca 2015 r. Dominik Próchniewicz

Bardziej szczegółowo

Powierzchniowe systemy GNSS

Powierzchniowe systemy GNSS Systemy GNSS w pomiarach geodezyjnych 1/58 Powierzchniowe systemy GNSS Jarosław Bosy Instytut Geodezji i Geoinformatyki Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu e-mail: jaroslaw.bosy@up.wroc.pl Systemy GNSS

Bardziej szczegółowo

GEOMATYKA program podstawowy. dr inż. Paweł Strzeliński Katedra Urządzania Lasu Wydział Leśny UP w Poznaniu

GEOMATYKA program podstawowy. dr inż. Paweł Strzeliński Katedra Urządzania Lasu Wydział Leśny UP w Poznaniu GEOMATYKA program podstawowy 2017 dr inż. Paweł Strzeliński Katedra Urządzania Lasu Wydział Leśny UP w Poznaniu W 1968 roku Departament Obrony USA podjął decyzję o połączeniu istniejących programów, w

Bardziej szczegółowo

Systemy przyszłościowe. Global Navigation Satellite System Globalny System Nawigacji Satelitarnej

Systemy przyszłościowe. Global Navigation Satellite System Globalny System Nawigacji Satelitarnej Systemy przyszłościowe Global Navigation Satellite System Globalny System Nawigacji Satelitarnej 1 GNSS Dlaczego GNSS? Istniejące systemy satelitarne przeznaczone są do zastosowań wojskowych. Nie mają

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie systemu EGNOS w nawigacji lotniczej w aspekcie uruchomienia serwisu Safety-of-Life

Wykorzystanie systemu EGNOS w nawigacji lotniczej w aspekcie uruchomienia serwisu Safety-of-Life UNIWERSYTET WARMIŃSKO-MAZURSKI w Olsztynie Wydział Geodezji i Gospodarki Przestrzennej Katedra Geodezji Satelitarnej i Nawigacji Wyższa Szkoła Oficerska Sił Powietrznych w Dęblinie Wykorzystanie systemu

Bardziej szczegółowo

przygtowała: Anna Stępniak, II rok DU Geoinformacji

przygtowała: Anna Stępniak, II rok DU Geoinformacji przygtowała: Anna Stępniak, II rok DU Geoinformacji system nawigacji składa się z satelitów umieszczonych na orbitach okołoziemskich, kontrolnych stacji naziemnych oraz odbiorników satelity wysyłają sygnał

Bardziej szczegółowo

Globalny Nawigacyjny System Satelitarny GLONASS. dr inż. Paweł Zalewski

Globalny Nawigacyjny System Satelitarny GLONASS. dr inż. Paweł Zalewski Globalny Nawigacyjny System Satelitarny GLONASS dr inż. Paweł Zalewski Wprowadzenie System GLONASS (Global Navigation Satellite System lub Globalnaja Nawigacjonnaja Sputnikowaja Sistiema) został zaprojektowany

Bardziej szczegółowo

Systemy satelitarne wykorzystywane w nawigacji

Systemy satelitarne wykorzystywane w nawigacji Systemy satelitarne wykorzystywane w nawigacji Transit System TRANSIT był pierwszym systemem satelitarnym o zasięgu globalnym. Navy Navigation Satellite System NNSS, stworzony i rozwijany w latach 1958-1962

Bardziej szczegółowo

Sieci Satelitarne. Tomasz Kaszuba 2013 kaszubat@pjwstk.edu.pl

Sieci Satelitarne. Tomasz Kaszuba 2013 kaszubat@pjwstk.edu.pl Sieci Satelitarne Tomasz Kaszuba 2013 kaszubat@pjwstk.edu.pl Elementy systemu Moduł naziemny terminale abonenckie (ruchome lub stacjonarne), stacje bazowe (szkieletowa sieć naziemna), stacje kontrolne.

Bardziej szczegółowo

GLOBALNE SYSTEMY NAWIGACJI SATELITARNEJ

GLOBALNE SYSTEMY NAWIGACJI SATELITARNEJ GLOBALNE SYSTEMY NAWIGACJI SATELITARNEJ 27 Władysław Góral GLOBALNE SYSTEMY NAWIGACJI SATELITARNEJ Wprowadzenie W roku 2007 mija 50 lat od wprowadzenia na orbitę okołoziemską pierwszego sztucznego satelity.

Bardziej szczegółowo

Patronat nad projektem objęły: ESA (Europejska Agencja Kosmiczna), Komisja Europejska (KE),

Patronat nad projektem objęły: ESA (Europejska Agencja Kosmiczna), Komisja Europejska (KE), Początki Dynamiczny rozwój systemów nawigacji satelitarnej i ich wykorzystania w bardzo wielu dziedzinach życia codziennego, przyczynił się do faktu, że także w Europie zaczęto myśleć nad stworzeniem własnego

Bardziej szczegółowo

WIELOFUNKCYJNY SYSTEM PRECYZYJNEGO POZYCJONOWANIA SATELITARNEGO ASG-EUPOS

WIELOFUNKCYJNY SYSTEM PRECYZYJNEGO POZYCJONOWANIA SATELITARNEGO ASG-EUPOS GŁÓWNY URZĄD GEODEZJI I KARTOGRAFII DEPARTAMENT GEODEZJI KARTOGRAFII I SYSTEMÓW INFORMACJI GEOGRAFICZNEJ WIELOFUNKCYJNY SYSTEM PRECYZYJNEGO POZYCJONOWANIA SATELITARNEGO ASG-EUPOS SATELITARNE TECHNIKI POMIAROWE

Bardziej szczegółowo

roku system nawigacji satelitarnej TRANSIT. System ten wykorzystywano

roku system nawigacji satelitarnej TRANSIT. System ten wykorzystywano System nawigacji K U R S satelitarnej GPS, część 1 Od historii do przyszłości Wiele osób zajmujących się amatorsko, a nieraz i profesjonalnie elektroniką nie zdaje sobie w pełni sprawy z ogromnego postępu,

Bardziej szczegółowo

Milena Rykaczewska Systemy GNSS : stan obecny i perspektywy rozwoju. Acta Scientifica Academiae Ostroviensis nr 35-36,

Milena Rykaczewska Systemy GNSS : stan obecny i perspektywy rozwoju. Acta Scientifica Academiae Ostroviensis nr 35-36, Milena Rykaczewska Systemy GNSS : stan obecny i perspektywy rozwoju Acta Scientifica Academiae Ostroviensis nr 35-36, 191-199 2011 A c t a Sc ie n t if ic a A c a D e m ia e O s t r o y ie n s is 191 Milena

Bardziej szczegółowo

GPS Global Positioning System budowa systemu

GPS Global Positioning System budowa systemu GPS Global Positioning System budowa systemu 1 Budowa systemu System GPS tworzą trzy segmenty: Kosmiczny konstelacja sztucznych satelitów Ziemi nadających informacje nawigacyjne, Kontrolny stacje nadzorujące

Bardziej szczegółowo

Co mierzymy w geodezji?

Co mierzymy w geodezji? Wyznaczanie geodezyjnych parametrów rotacji, geometrii i pola grawitacyjnego Ziemi z wykorzystaniem laserowych pomiarów odległości do sztucznych satelitów Krzysztof Sośnica Co mierzymy w geodezji? III

Bardziej szczegółowo

Nawigacja satelitarna

Nawigacja satelitarna Nawigacja satelitarna Warszawa, 17 lutego 2015 Udział systemów nawigacji w wybranych działach gospodarki - aspekty bezpieczeństwa i ekonomiczne efekty Ewa Dyner Jelonkiewicz ewa.dyner@agtes.com.pl Tel.607459637

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie satelitarnego systemu Galileo oraz innych systemów nawigacyjnych w badaniach geodezyjnych i geofizycznych

Wykorzystanie satelitarnego systemu Galileo oraz innych systemów nawigacyjnych w badaniach geodezyjnych i geofizycznych Wykorzystanie satelitarnego systemu Galileo oraz innych systemów nawigacyjnych w badaniach geodezyjnych i geofizycznych Krzysztof Sośnica, Grzegorz Bury, Radosław Zajdel, Tomasz Hadaś, Kamil Kaźmierski,

Bardziej szczegółowo

PROBLEMY EKSPLOATACYJNE NAWIGACYJNYCH SYSTEMÓW SATELITARNYCH, ICH KOMPATYBILNOŚĆ I MIĘDZYOPERACYJNOŚĆ

PROBLEMY EKSPLOATACYJNE NAWIGACYJNYCH SYSTEMÓW SATELITARNYCH, ICH KOMPATYBILNOŚĆ I MIĘDZYOPERACYJNOŚĆ PRACE WYDZIAŁU NAWIGACYJNEGO nr 22 AKADEMII MORSKIEJ W GDYNI 2008 JACEK JANUSZEWSKI Akademia Morska w Gdyni Katedra Nawigacji PROBLEMY EKSPLOATACYJNE NAWIGACYJNYCH SYSTEMÓW SATELITARNYCH, ICH KOMPATYBILNOŚĆ

Bardziej szczegółowo

OPRACOWANIE DANYCH GPS CZĘŚĆ I WPROWADZENIE DO GPS

OPRACOWANIE DANYCH GPS CZĘŚĆ I WPROWADZENIE DO GPS OPRACOWANIE DANYCH GPS CZĘŚĆ I WPROWADZENIE DO GPS Bernard Kontny Katedra Geodezji i Fotogrametrii Akademia Rolnicza we Wrocławiu ZAGADNIENIA Ogólny opis systemu GPS Struktura sygnału Pomiar kodowy i fazowy

Bardziej szczegółowo

Ultra szybkie pozycjonowanie GNSS z zastosowaniem systemów GPS, GALILEO, EGNOS i WAAS

Ultra szybkie pozycjonowanie GNSS z zastosowaniem systemów GPS, GALILEO, EGNOS i WAAS Ultra szybkie pozycjonowanie GNSS z zastosowaniem systemów GPS, GALILEO, EGNOS i WAAS Jacek Paziewski Paweł Wielgosz Katarzyna Stępniak Katedra Astronomii i Geodynamiki Uniwersytet Warmińsko Mazurski w

Bardziej szczegółowo

GEOMATYKA program rozszerzony

GEOMATYKA program rozszerzony GEOMATYKA program rozszerzony 2015-2016 dr inż. Paweł Strzeliński Katedra Urządzania Lasu Wydział Leśny UP w Poznaniu 1. Układ wysokości tworzą wartości geopotencjalne podzielone przez przeciętne wartości

Bardziej szczegółowo

Satelitarny system nawigacyjny Galileo, przeznaczenie, struktura i perspektywy realizacji.

Satelitarny system nawigacyjny Galileo, przeznaczenie, struktura i perspektywy realizacji. Satelitarny system nawigacyjny Galileo, przeznaczenie, struktura i perspektywy realizacji. Cezary Specht Instytut Nawigacji i Hydrografii Morskiej Akademia Marynarki Wojennej w CSpecht@amw.gdynia.pl Satelitarny

Bardziej szczegółowo

Analiza współrzędnych środka mas Ziemi wyznaczanych technikami GNSS, SLR i DORIS oraz wpływ zmian tych współrzędnych na zmiany poziomu oceanu

Analiza współrzędnych środka mas Ziemi wyznaczanych technikami GNSS, SLR i DORIS oraz wpływ zmian tych współrzędnych na zmiany poziomu oceanu Analiza współrzędnych środka mas Ziemi wyznaczanych technikami GNSS, SLR i DORIS oraz wpływ zmian tych współrzędnych na zmiany poziomu oceanu Agnieszka Wnęk 1, Maria Zbylut 1, Wiesław Kosek 1,2 1 Wydział

Bardziej szczegółowo

Podstawowe pojęcia związane z pomiarami satelitarnymi w systemie ASG-EUPOS

Podstawowe pojęcia związane z pomiarami satelitarnymi w systemie ASG-EUPOS GŁÓWNY URZĄD GEODEZJI I KARTOGRAFII Departament Geodezji, Kartografii i Systemów Informacji Geograficznej Podstawowe pojęcia związane z pomiarami satelitarnymi w systemie ASG-EUPOS Szymon Wajda główny

Bardziej szczegółowo

Geodezja i Kartografia I stopień (I stopień / II stopień) ogólnoakademicki (ogólno akademicki / praktyczny)

Geodezja i Kartografia I stopień (I stopień / II stopień) ogólnoakademicki (ogólno akademicki / praktyczny) Załącznik nr 7 do Zarządzenia Rektora nr 10/12 z dnia 21 lutego 2012r. KARTA MODUŁU / KARTA PRZEDMIOTU Kod modułu Nazwa modułu Systemy pozycjonowania i nawigacji Nazwa modułu w języku angielskim Navigation

Bardziej szczegółowo

Cospa Cos s pa - Sa - Sa a rs t

Cospa Cos s pa - Sa - Sa a rs t Od 1982 r. system centrów koordynacji ratownictwa Re Center (RCC), punktów kontaktowyc Rescue Points Of Contacts (SPOC) i koordynacji. satelity na orbitach geo tworzące system GEOSA przeszkody mogące

Bardziej szczegółowo

GEOMATYKA program rozszerzony. dr inż. Paweł Strzeliński Katedra Urządzania Lasu Wydział Leśny UP w Poznaniu

GEOMATYKA program rozszerzony. dr inż. Paweł Strzeliński Katedra Urządzania Lasu Wydział Leśny UP w Poznaniu GEOMATYKA program rozszerzony 2017 dr inż. Paweł Strzeliński Katedra Urządzania Lasu Wydział Leśny UP w Poznaniu SPUTNIK 1 (4 października 1957, ZSRR) pierwszy sztuczny satelita. MINITRACK (1958, NAVSPASUR

Bardziej szczegółowo

ASG-EUPOS wielofunkcyjny system precyzyjnego pozycjonowania i nawigacji w Polsce

ASG-EUPOS wielofunkcyjny system precyzyjnego pozycjonowania i nawigacji w Polsce ASG-EUPOS wielofunkcyjny system precyzyjnego pozycjonowania i nawigacji w Polsce Jarosław Bosy, Marcin Leończyk Główny Urząd Geodezji i Kartografii 1 Projekt współfinansowany przez Unię Europejską Europejski

Bardziej szczegółowo

Systemy Telekomunikacji Satelitarnej

Systemy Telekomunikacji Satelitarnej Systemy Telekomunikacji Satelitarnej część 1: Podstawy transmisji satelitarnej mgr inż. Krzysztof Włostowski Instytut Telekomunikacji PW chrisk@tele.pw.edu.pl Systemy telekomunikacji satelitarnej literatura

Bardziej szczegółowo

GEOMATYKA program podstawowy. dr inż. Paweł Strzeliński Katedra Urządzania Lasu Wydział Leśny UP w Poznaniu

GEOMATYKA program podstawowy. dr inż. Paweł Strzeliński Katedra Urządzania Lasu Wydział Leśny UP w Poznaniu GEOMATYKA program podstawowy 2017 dr inż. Paweł Strzeliński Katedra Urządzania Lasu Wydział Leśny UP w Poznaniu Wyznaczenie pozycji anteny odbiornika może odbywać się w dwojaki sposób: na zasadzie pomiarów

Bardziej szczegółowo

ZAŁOŻENIA I STAN AKTUALNY REALIZACJI

ZAŁOŻENIA I STAN AKTUALNY REALIZACJI ZAŁOŻENIA I STAN AKTUALNY REALIZACJI PROJEKTU ASG+ Figurski M., Bosy J., Krankowski A., Bogusz J., Kontny B., Wielgosz P. Realizacja grantu badawczo-rozwojowego własnego pt.: "Budowa modułów wspomagania

Bardziej szczegółowo

Wyznaczanie i ocena jakości orbit sztucznych satelitów Ziemi z wykorzystaniem obserwacji GNSS i SLR. Krzysztof Sośnica

Wyznaczanie i ocena jakości orbit sztucznych satelitów Ziemi z wykorzystaniem obserwacji GNSS i SLR. Krzysztof Sośnica Wyznaczanie i ocena jakości orbit sztucznych satelitów Ziemi z wykorzystaniem obserwacji GNSS i SLR Krzysztof Sośnica Techniki obserwacyjne do wyznaczania orbit Techniki obserwacyjne Orbity precyzyjne

Bardziej szczegółowo

Kartografia - wykład

Kartografia - wykład prof. dr hab. inż. Jacek Matyszkiewicz KATEDRA ANALIZ ŚRODOWISKOWYCH, KARTOGRAFII I GEOLOGII GOSPODARCZEJ Kartografia - wykład Systemy nawigacji satelitarnej i ich wykorzystanie w kartografii Systemy nawigacji

Bardziej szczegółowo

NAWIGACYJNE SYSTEMY SATELITARNE, STAN DZISIEJSZY I PERSPEKTYWY

NAWIGACYJNE SYSTEMY SATELITARNE, STAN DZISIEJSZY I PERSPEKTYWY PRACE WYDZIAŁU NAWIGACYJNEGO nr 21 AKADEMII MORSKIEJ W GDYNI 2008 JACEK JANUSZEWSKI Akademia Morska w Gdyni Katedra Nawigacji NAWIGACYJNE SYSTEMY SATELITARNE, STAN DZISIEJSZY I PERSPEKTYWY Streszczenie:

Bardziej szczegółowo

Obszar badawczy i zadania geodezji satelitarnej. dr hab. inż. Paweł Zalewski, prof. AM Centrum Inżynierii Ruchu Morskiego

Obszar badawczy i zadania geodezji satelitarnej. dr hab. inż. Paweł Zalewski, prof. AM Centrum Inżynierii Ruchu Morskiego Obszar badawczy i zadania geodezji satelitarnej dr hab. inż. Paweł Zalewski, prof. AM Centrum Inżynierii Ruchu Morskiego http://cirm.am.szczecin.pl Literatura: 1. Curtis H. : Orbital Mechanics for Engineering

Bardziej szczegółowo

Wybrane zagadnienia z urządzania lasu moduł: GEOMATYKA

Wybrane zagadnienia z urządzania lasu moduł: GEOMATYKA Wybrane zagadnienia z urządzania lasu moduł: GEOMATYKA 2014-2015 dr inż. Paweł Strzeliński Katedra Urządzania Lasu Wydział Leśny UP w Poznaniu Katedra Urządzania Lasu Kolegium Cieszkowskich, parter, p.

Bardziej szczegółowo

Obszar badawczy i zadania geodezji satelitarnej

Obszar badawczy i zadania geodezji satelitarnej Obszar badawczy i zadania geodezji satelitarnej [na podstawie Seeber G., Satellite Geodesy ] dr inż. Paweł Zalewski Akademia Morska w Szczecinie cirm.am.szczecin.pl Literatura: 1. Januszewski J., Systemy

Bardziej szczegółowo

O monitoringu pojazdów GPS/GSM wykład 1

O monitoringu pojazdów GPS/GSM wykład 1 O monitoringu pojazdów GPS/GSM wykład 1 Dr inż. Jacek Mazurkiewicz Instytut Informatyki, Automatyki i Robotyki e-mail: Jacek.Mazurkiewicz@pwr.wroc.pl Historia zjawiska w 1957 naukowcy z John Hopkins University

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA SYSTEMU WSPOMAGANIA POZYCJONOWANIA QZSS-ZENITH

CHARAKTERYSTYKA SYSTEMU WSPOMAGANIA POZYCJONOWANIA QZSS-ZENITH 58 IAPGOŚ 4/2016 p-issn 2083-0157, e-issn 2391-6761 DOI: 10.5604/01.3001.0009.5191 CHARAKTERYSTYKA SYSTEMU WSPOMAGANIA POZYCJONOWANIA QZSS-ZENITH Kamil Krasuski 1,2 1 Zespół Technik Satelitarnych, Dęblin;

Bardziej szczegółowo

Alternatywne do GNSS metody obserwacji satelitarnych

Alternatywne do GNSS metody obserwacji satelitarnych Alternatywne do GNSS metody obserwacji satelitarnych [na podstawie Seeber G., Satellite Geodesy ] dr inż. Paweł Zalewski Akademia Morska w Szczecinie Przegląd operacyjnych technik obserwacji satelitarnych:

Bardziej szczegółowo

SATELITARNE TECHNIKI POMIAROWE

SATELITARNE TECHNIKI POMIAROWE GŁÓWNY URZĄD GEODEZJI I KARTOGRAFII DEPARTAMENT GEODEZJI KARTOGRAFII I SYSTEMÓW INFORMACJI GEOGRAFICZNEJ SATELITARNE TECHNIKI POMIAROWE CZĘŚĆ 1a. WPROWADZENIE DO POMIARÓW SATELITARNYCH Opracowanie: Leszek

Bardziej szczegółowo

SATELITARNE SYSTEMY NAWIGACJI

SATELITARNE SYSTEMY NAWIGACJI SATELITARNE SYSTEMY NAWIGACJI GNSS Global Navigation Satellite Systems Wiadomości ogólne Piotr MIELNIK 22.02.1978 wystrzelono pierwszego satelitę systemu NAVSTAR GPS Nikt wówczas w wczas nie przewidywał,,

Bardziej szczegółowo

Znaczenie telekomunikacji we współdziałaniu z systemami nawigacyjnymi. Ewa Dyner Jelonkiewicz. ewa.dyner@agtes.com.pl Tel.

Znaczenie telekomunikacji we współdziałaniu z systemami nawigacyjnymi. Ewa Dyner Jelonkiewicz. ewa.dyner@agtes.com.pl Tel. TELEKOMUNIKACJA SATELITARNA-GOSPODARCZE I STRATEGICZNE KORZYŚCI DLA ADMINISTRACJI PUBLICZNEJ Warszawa, 12 grudnia 2014 Znaczenie telekomunikacji we współdziałaniu z systemami nawigacyjnymi Ewa Dyner Jelonkiewicz

Bardziej szczegółowo

Techniki różnicowe o podwyższonej dokładności pomiarów

Techniki różnicowe o podwyższonej dokładności pomiarów Techniki różnicowe o podwyższonej dokładności pomiarów Adam Ciećko, Bartłomiej Oszczak adam.ciecko@uwm.edu.pl bartek@uw.pl Zastosowanie nowoczesnych satelitarnych metod pozycjonowania i nawigacji w rolnictwie

Bardziej szczegółowo

Za szczególne zaangażowanie i wkład w opracowanie raportu autorzy dziękują:

Za szczególne zaangażowanie i wkład w opracowanie raportu autorzy dziękują: Foresight Przyszłość technik satelitarnych w Polsce to realizowany przez Polskie Biuro ds. Przestrzeni Kosmicznej projekt, którego celem jest ocena perspektyw i korzyści z wykorzystania technik satelitarnych

Bardziej szczegółowo

1. Wstęp. 2. Budowa i zasada działania Łukasz Kowalewski

1. Wstęp. 2. Budowa i zasada działania Łukasz Kowalewski 01.06.2012 Łukasz Kowalewski 1. Wstęp GPS NAVSTAR (ang. Global Positioning System NAVigation Signal Timing And Ranging) Układ Nawigacji Satelitarnej Określania Czasu i Odległości. Zaprojektowany i stworzony

Bardziej szczegółowo

Moduły ultraszybkiego pozycjonowania GNSS

Moduły ultraszybkiego pozycjonowania GNSS BUDOWA MODUŁÓW WSPOMAGANIA SERWISÓW CZASU RZECZYWISTEGO SYSTEMU ASG-EUPOS Projekt rozwojowy MNiSW nr NR09-0010-10/2010 Moduły ultraszybkiego pozycjonowania GNSS Paweł Wielgosz Jacek Paziewski Katarzyna

Bardziej szczegółowo

AGROCOM system jazdy równoległej

AGROCOM system jazdy równoległej AGROCOM system jazdy równoległej Jerzy Koronczok Agrocom Polska. Oprogramowanie i nowe możliwości dla rolnictwa. 47-120 Żędowice GPS systemy prowadzenia równoległego Agrocom E-DRIVE: Nowości Baseline HD

Bardziej szczegółowo

Patrycja Kryj Ogólne zasady funkcjonowania Globalnego Systemu Pozycyjnego GPS. Acta Scientifica Academiae Ostroviensis nr 30, 19-32

Patrycja Kryj Ogólne zasady funkcjonowania Globalnego Systemu Pozycyjnego GPS. Acta Scientifica Academiae Ostroviensis nr 30, 19-32 Patrycja Kryj Ogólne zasady funkcjonowania Globalnego Systemu Pozycyjnego GPS Acta Scientifica Academiae Ostroviensis nr 30, 19-32 2008 Ogólne Zasady Funkcjonowania Globalnego Systemu Pozycyjnego GPS 19

Bardziej szczegółowo

System nawigacji satelitarnej Galileo oferta biznesowa

System nawigacji satelitarnej Galileo oferta biznesowa System nawigacji satelitarnej Galileo oferta biznesowa Forum Satelitarne Marta Krywanis-Brzostowska European GNSS Agency Europejska Agencja GNSS (GSA) MISJA: wspomaganie UE w uzyskaniu możliwie wysokiego

Bardziej szczegółowo

Geodezja i geodynamika - trendy nauki światowej (1)

Geodezja i geodynamika - trendy nauki światowej (1) - trendy nauki światowej (1) Glob ziemski z otaczającą go atmosferą jest skomplikowanym systemem dynamicznym stały monitoring tego systemu interdyscyplinarność zasięg globalny integracja i koordynacja

Bardziej szczegółowo

GEOMATYKA program rozszerzony

GEOMATYKA program rozszerzony GEOMATYKA program rozszerzony 2014-2015 dr inż. Paweł Strzeliński Katedra Urządzania Lasu Wydział Leśny UP w Poznaniu źródło: http://www.esa.int/our_activities/observing_the_earth/goce Satelita GOCE Orbita:

Bardziej szczegółowo

GEOMATYKA program podstawowy

GEOMATYKA program podstawowy GEOMATYKA program podstawowy 2014-2015 dr inż. Paweł Strzeliński Katedra Urządzania Lasu Wydział Leśny UP w Poznaniu W celu ujednolicenia wyników pomiarów geodezyjnych, a co za tym idzie umożliwienia tworzenia

Bardziej szczegółowo

Budowa infrastruktury użytkowej systemu pozycjonowania satelitarnego w województwie mazowieckim

Budowa infrastruktury użytkowej systemu pozycjonowania satelitarnego w województwie mazowieckim Budowa infrastruktury użytkowej systemu pozycjonowania satelitarnego w województwie mazowieckim Paweł Tabęcki Biuro Geodety Województwa Mazowieckiego Dział Katastralnej Bazy Danych sierpień 2006 Plan prezentacji

Bardziej szczegółowo

PODSTAWOWE DANE SYSTEMU GPS

PODSTAWOWE DANE SYSTEMU GPS NAWIGACJA GNSS NAWIGACJA GNSS GNSS Global Navigation Satellite System jest to PODSTAWOWY sensor nawigacji obszarowej. Pojęcie to obejmuje nie tylko GPS NAVSTAR (pierwszy w pełni funkcjonujący globalny

Bardziej szczegółowo

Współczesne satelitarne systemy obserwacyjne w badaniu i zrozumieniu Ziemi

Współczesne satelitarne systemy obserwacyjne w badaniu i zrozumieniu Ziemi Współczesne satelitarne systemy obserwacyjne w badaniu i zrozumieniu Ziemi Janusz Bogusz Wydział Inżynierii Lądowej i Geodezji Wojskowa Akademia Techniczna im. Jarosława Dąbrowskiego janusz.bogusz@wat.edu.pl

Bardziej szczegółowo

Czy da się zastosować teorię względności do celów praktycznych?

Czy da się zastosować teorię względności do celów praktycznych? Czy da się zastosować teorię względności do celów praktycznych? Witold Chmielowiec Centrum Fizyki Teoretycznej PAN IX Festiwal Nauki 24 września 2005 Mapa Ogólna Teoria Względności Szczególna Teoria Względności

Bardziej szczegółowo

Omówienie możliwych obszarów zaangażowania polskiego przemysłu w projektach ESA słowo wstępne

Omówienie możliwych obszarów zaangażowania polskiego przemysłu w projektach ESA słowo wstępne Omówienie możliwych obszarów zaangażowania polskiego przemysłu w projektach ESA słowo wstępne Włodzimierz Lewandowski Wiceprzewodniczący Komitetu Programowego Nawigacji ESA Dzień Informacyjny sektora kosmicznego

Bardziej szczegółowo

(c) KSIS Politechnika Poznanska

(c) KSIS Politechnika Poznanska Wykład 5 Lokalizacja satelitarna 1 1 Katedra Sterowania i Inżynierii Systemów, Politechnika Poznańska 6 listopada 2011 Satelitarny system pozycjonowania wprowadzenie Charakterystyka systemu GPS NAVSTAR

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie nowoczesnych technologii w zarządzaniu drogami wojewódzkimi na przykładzie systemu zarządzania opartego na technologii GPS-GPRS.

Wykorzystanie nowoczesnych technologii w zarządzaniu drogami wojewódzkimi na przykładzie systemu zarządzania opartego na technologii GPS-GPRS. Planowanie inwestycji drogowych w Małopolsce w latach 2007-2013 Wykorzystanie nowoczesnych technologii w zarządzaniu drogami wojewódzkimi na przykładzie systemu zarządzania opartego na technologii GPS-GPRS.

Bardziej szczegółowo

Od Harrisona do «Galileo»

Od Harrisona do «Galileo» Od Harrisona do «Galileo» czyli europejski wkład w globalną nawigację ale również możliwości dla Polski Włodzimierz Lewandowski Międzynarodowe Biuro Miar Sèvres Warsztaty Galileo PRS, Warszawa, 20 listopada

Bardziej szczegółowo

Wybrane zagadnienia z urządzania lasu moduł: GEOMATYKA

Wybrane zagadnienia z urządzania lasu moduł: GEOMATYKA Wybrane zagadnienia z urządzania lasu moduł: GEOMATYKA 2014-2015 dr inż. Paweł Strzeliński Katedra Urządzania Lasu Wydział Leśny UP w Poznaniu Katedra Urządzania Lasu Kolegium Cieszkowskich, parter, p.

Bardziej szczegółowo

Satelitarny system optoelektronicznej obserwacji Ziemi

Satelitarny system optoelektronicznej obserwacji Ziemi Opracowanie studium wykonalności dla programu strategicznego na rzecz bezpieczeństwa i obronności państwa pn.: Satelitarny system optoelektronicznej obserwacji Ziemi. dr inż. Marcin SZOŁUCHA Warszawa dnia,

Bardziej szczegółowo

Satelity użytkowe KOSMONAUTYKA

Satelity użytkowe KOSMONAUTYKA Satelity użytkowe KOSMONAUTYKA Wykład nr. 14 Wykład jest współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego SATELITY METEOROLOGICZNE Satelita meteorologiczny jest sztucznym

Bardziej szczegółowo

TPI. Systemy GPS, GLONASS, GALILEO Techniki pomiarowe Stacje referencyjne. Odbiorniki GPS/GLONASS Nowości w pozyskiwaniu danych.

TPI. Systemy GPS, GLONASS, GALILEO Techniki pomiarowe Stacje referencyjne. Odbiorniki GPS/GLONASS Nowości w pozyskiwaniu danych. AGENDA SPOTKANIA TPI Systemy GPS, GLONASS, GALILEO Techniki pomiarowe Stacje referencyjne Odbiorniki GPS/GLONASS Nowości w pozyskiwaniu danych Pytania TPI TPI Grupa ponad 50 osób pracująca wraz z Tobą

Bardziej szczegółowo

Typowe konfiguracje odbiorników geodezyjnych GPS. dr hab. inż. Paweł Zalewski Akademia Morska w Szczecinie

Typowe konfiguracje odbiorników geodezyjnych GPS. dr hab. inż. Paweł Zalewski Akademia Morska w Szczecinie Typowe konfiguracje odbiorników geodezyjnych GPS dr hab. inż. Paweł Zalewski Akademia Morska w Szczecinie 1) RTK (Real Time Kinematics) Wymaga dwóch pracujących jednocześnie odbiorników oraz łącza radiowego

Bardziej szczegółowo

Projektowanie Sieci Lokalnych i Rozległych wykład 5: telefonem w satelitę!

Projektowanie Sieci Lokalnych i Rozległych wykład 5: telefonem w satelitę! Projektowanie Sieci Lokalnych i Rozległych wykład 5: telefonem w satelitę! Dr inż. Jacek Mazurkiewicz Instytut Informatyki, Automatyki i Robotyki e-mail: Jacek.Mazurkiewicz@pwr.wroc.pl Pozycja systemów

Bardziej szczegółowo

Wiesław Graszka naczelnik wydziału Szymon Wajda główny specjalista

Wiesław Graszka naczelnik wydziału Szymon Wajda główny specjalista Wiesław Graszka naczelnik wydziału Szymon Wajda główny specjalista Konferencja Satelitarne metody wyznaczania pozycji we współczesnej geodezji i nawigacji Wrocław 02-04. czerwca 2011 r. Wprowadzenie Zakres

Bardziej szczegółowo

POLSKI UDZIAŁ W BUDOWIE GALILEO - CZAS

POLSKI UDZIAŁ W BUDOWIE GALILEO - CZAS ZESPÓŁ DO SPRAW WYKORZYSTANIA PRZESTRZENI KOSMICZNEJ WARSZAWA 13 MARCA 2008 POLSKI UDZIAŁ W BUDOWIE GALILEO - CZAS Jerzy Nawrocki, Centrum Badań Kosmicznych, Obserwatorium Astrogeodynamiczne, Polska Akademia

Bardziej szczegółowo

Dwa podstawowe układy współrzędnych: prostokątny i sferyczny

Dwa podstawowe układy współrzędnych: prostokątny i sferyczny Lokalizacja ++ Dwa podstawowe układy współrzędnych: prostokątny i sferyczny r promień wodzący geocentrycznych współrzędnych prostokątnych //pl.wikipedia.org/ system geograficzny i matematyczny (w geograficznym

Bardziej szczegółowo

(12) TŁUMACZENIE PATENTU EUROPEJSKIEGO (19) PL (11) (96) Data i numer zgłoszenia patentu europejskiego:

(12) TŁUMACZENIE PATENTU EUROPEJSKIEGO (19) PL (11) (96) Data i numer zgłoszenia patentu europejskiego: PL/EP 1887379 T3 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) TŁUMACZENIE PATENTU EUROPEJSKIEGO (19) PL (11) PL/EP 1887379 Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (96) Data i numer zgłoszenia patentu europejskiego: 04.07.2007

Bardziej szczegółowo

PORÓWNANIE PARAMETRÓW RUCHU PŁYT TEKTONICZNYCH WYZNACZONYCH NA PODSTAWIE STACJI WYKONUJĄCYCH POMIARY TECHNIKĄ LASEROWĄ I TECHNIKĄ DORIS

PORÓWNANIE PARAMETRÓW RUCHU PŁYT TEKTONICZNYCH WYZNACZONYCH NA PODSTAWIE STACJI WYKONUJĄCYCH POMIARY TECHNIKĄ LASEROWĄ I TECHNIKĄ DORIS PORÓWNANIE PARAMETRÓW RUCHU PŁYT TEKTONICZNYCH WYZNACZONYCH NA PODSTAWIE STACJI WYKONUJĄCYCH POMIARY TECHNIKĄ LASEROWĄ I TECHNIKĄ DORIS Katarzyna Kraszewska, Marcin Jagoda, Miłosława Rutkowska STRESZCZENIE

Bardziej szczegółowo

Techniki lokalizacji. 1 Paweł Kułakowski

Techniki lokalizacji. 1 Paweł Kułakowski Techniki lokalizacji Paweł Kułakowski Plan wkłau. ZASTOSOWANIA lokalizacji. TECHNIKI wznaczania pozcji. Postaw MATEMATCZNE. Sstem GPS NAVSTAR Motwacje FCC E9: - lokalizacja 95 % telefonów okłaność 00 m

Bardziej szczegółowo

Nie tylko GPS. Nie tylko GPS. Wydział Fizyki i Astronomii Uniwersytetu Zielonogórskiego. WFiA UZ 1 / 34

Nie tylko GPS. Nie tylko GPS. Wydział Fizyki i Astronomii Uniwersytetu Zielonogórskiego. WFiA UZ 1 / 34 Nie tylko GPS Wydział Fizyki i Astronomii Uniwersytetu Zielonogórskiego WFiA UZ 1 / 34 Satelity Satelitą nazywamy ciało niebieskie krążące wokół planety (np. Ziemi) o masie o wiele mniejszej od masy planety.

Bardziej szczegółowo

AKTUALNY STAN REALIZACJI PROJEKTU ASG+

AKTUALNY STAN REALIZACJI PROJEKTU ASG+ AKTUALNY STAN REALIZACJI PROJEKTU ASG+ Figurski Mariusz Centrum Geomatyki Stosowanej WAT Wydział Inżynierii Lądowej i Geodezji WAT Realizacja grantu badawczo-rozwojowego własnego pt.: "Budowa modułów wspomagania

Bardziej szczegółowo

Precyzyjne pozycjonowanie multi-gnss, meteorologia GNSS oraz modelowanie orbit Galileo w grupie badawczej GNSS&Meteo UP we Wrocławiu

Precyzyjne pozycjonowanie multi-gnss, meteorologia GNSS oraz modelowanie orbit Galileo w grupie badawczej GNSS&Meteo UP we Wrocławiu SPOTKANIE SPECJALNE ZESPOŁU DS. SYSTEMU GALILEO KOMITETU BADAŃ KOSMICZNYCH I SATELITARNYCH PAN 12 MAJA 2017 R., WARSZAWA Precyzyjne pozycjonowanie multi-gnss, meteorologia GNSS oraz modelowanie orbit Galileo

Bardziej szczegółowo

TEMATYKA PRAC DYPLOMOWYCH MAGISTERSKICH STUDIA STACJONARNE DRUGIEGO STOPNIA ROK AKADEMICKI 2012/2013

TEMATYKA PRAC DYPLOMOWYCH MAGISTERSKICH STUDIA STACJONARNE DRUGIEGO STOPNIA ROK AKADEMICKI 2012/2013 STUDIA STACJONARNE DRUGIEGO STOPNIA ROK AKADEMICKI 2012/2013 Instytut Geodezji GEODEZJA GOSPODARCZA PROMOTOR Dr hab. Zofia Rzepecka, prof. UWM Dr inż. Dariusz Gościewski Analiza możliwości wyznaczenia

Bardziej szczegółowo

Przyswojenie wiedzy na temat serwisów systemu GPS i charakterystyk z nimi związanych

Przyswojenie wiedzy na temat serwisów systemu GPS i charakterystyk z nimi związanych C C2 C C C5 C6 C7 C8 C9 C0 C C2 C C C5 C6 C7 C8 C9 I. KARTA PRZEDMIOTU. Nazwa przedmiotu: SATELITARNE SYSTEMY NAWIGACYJNE 2. Kod przedmiotu: Vd. Jednostka prowadząca: Wydział Nawigacji i Uzbrojenia Okrętowego.

Bardziej szczegółowo

GIS MOBILNY 3. Pozycjonowanie satelitarne

GIS MOBILNY 3. Pozycjonowanie satelitarne GIS MOBILNY 3. Pozycjonowanie satelitarne Dr inż. Jan Blachowski Politechnika Wrocławska Instytut Górnictwa Zakład Geodezji i GIS Pl. Teatralny 2 tel (71) 320 68 73 GIS MOBILNY WYKŁAD.3 - SYLLABUS Parametry

Bardziej szczegółowo

Urządzenia peryferyjne GPS. Wykład 6

Urządzenia peryferyjne GPS. Wykład 6 Urządzenia peryferyjne GPS Wykład 6 Urządzenia nawet w telefonach 2 Global Positioning System US DoD NAVSTAR Global Positioning System System bazuje na satelitach 3 segmenty Kontrola Master Control Station

Bardziej szczegółowo

Analiza dokładności modeli centrów fazowych anten odbiorników GPS dla potrzeb niwelacji satelitarnej

Analiza dokładności modeli centrów fazowych anten odbiorników GPS dla potrzeb niwelacji satelitarnej Analiza dokładności modeli centrów fazowych anten odbiorników GPS dla potrzeb niwelacji satelitarnej Konferencja Komisji Geodezji Satelitarnej Komitetu Badań Kosmicznych i Satelitarnych PAN Satelitarne

Bardziej szczegółowo

Przeznaczenie, architektura, sygnały i serwisy satelitarnego systemu GPS. dr hab. inż. Paweł Zalewski Akademia Morska w Szczecinie

Przeznaczenie, architektura, sygnały i serwisy satelitarnego systemu GPS. dr hab. inż. Paweł Zalewski Akademia Morska w Szczecinie Przeznaczenie, architektura, sygnały i serwisy satelitarnego systemu GPS dr hab. inż. Paweł Zalewski Akademia Morska w Szczecinie Przeznaczenie i zastosowania GPS: Pełna nazwa systemu to NAVSTAR GPS od

Bardziej szczegółowo

ABC TECHNIKI SATELITARNEJ

ABC TECHNIKI SATELITARNEJ MARIAN POKORSKI MULTIMEDIA ACADEMY ABC TECHNIKI SATELITARNEJ ROZDZIAŁ 2 PODSTAWY TEORETYCZNE TECHNIKI MULTIMEDIALNEJ www.abc-multimedia.eu MULTIMEDIA ACADEMY *** POLSKI WKŁAD W PRZYSZŁOŚĆ EUROPY OD AUTORA

Bardziej szczegółowo

Systemy satelitarne 1

Systemy satelitarne 1 Systemy satelitarne 1 Plan wykładu Wprowadzenie Typy satelitów Charakterystyki systemów satelitarnych Infrastruktura systemów satelitarnych Ustanowienie połaczenia GPS Ograniczenia GPS Beneficjenci GPS

Bardziej szczegółowo

Loty kosmiczne. dr inż. Romuald Kędzierski

Loty kosmiczne. dr inż. Romuald Kędzierski Loty kosmiczne dr inż. Romuald Kędzierski Trochę z historii astronautyki Pierwsza znana koncepcja wystrzelenia ciała, tak by okrążało Ziemię: Newton w 1666 roku przedstawił pomysł zbudowania ogromnego

Bardziej szczegółowo

Przedstawiona rozprawa doktorska stanowi spójny tematycznie zbiór trzech artykułów opublikowanych w czasopismach naukowych:

Przedstawiona rozprawa doktorska stanowi spójny tematycznie zbiór trzech artykułów opublikowanych w czasopismach naukowych: Dr hab. inż. Paweł Wielgosz, prof. UWM Instytut Geodezji Wydział Geodezji, Inżynierii Przestrzennej i Budownictwa Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie Olsztyn, 20.06.2015r. Recenzja rozprawy doktorskiej

Bardziej szczegółowo

Wady synchronizacji opartej o odbiorniki GNSS i sieć Ethernet NTP/PTP

Wady synchronizacji opartej o odbiorniki GNSS i sieć Ethernet NTP/PTP Tomasz Widomski Wady synchronizacji opartej o odbiorniki GNSS i sieć Ethernet NTP/PTP (1) Układy FPGA z sprzętowym stemplowaniem czasem używane w synchrofazorach IEEE C37.238 25 ns (2) Synchronizacja układów

Bardziej szczegółowo

Spis treści PRZEDMOWA DO WYDANIA PIERWSZEGO...

Spis treści PRZEDMOWA DO WYDANIA PIERWSZEGO... Spis treści PRZEDMOWA DO WYDANIA PIERWSZEGO....................... XI 1. WPROWADZENIE DO GEODEZJI WYŻSZEJ..................... 1 Z historii geodezji........................................ 1 1.1. Kształt

Bardziej szczegółowo

Olsztyński Park Naukowo-Technologiczny Centrum Propagacji Fal Radiowych w Jonosferze

Olsztyński Park Naukowo-Technologiczny Centrum Propagacji Fal Radiowych w Jonosferze Olsztyński Park Naukowo-Technologiczny Centrum Propagacji Fal Radiowych w Jonosferze wsparcie naukowe Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie Andrzej Krankowski, Wydział Geodezji i Gospodarki Przestrzennej,,

Bardziej szczegółowo

Satelitarne Systemy Nawigacyjne

Satelitarne Systemy Nawigacyjne Satelitarne Systemy Nawigacyjne Wprowadzenie 1. Historia 2. System satelitarny GPS Navstar a) segment satelitarny b) segment kontroli c) segment uŝytkownika 3. Błędy GPS 4. Technologia pomiarów DGPS 5.

Bardziej szczegółowo

ZESZYTY NAUKOWE WYDZIAŁU ETI POLITECHNIKI GDAŃSKIEJ Nr 6 Seria: Technologie Informacyjne 2008

ZESZYTY NAUKOWE WYDZIAŁU ETI POLITECHNIKI GDAŃSKIEJ Nr 6 Seria: Technologie Informacyjne 2008 ZESZYTY NAUKOWE WYDZIAŁU ETI POLITECHNIKI GDAŃSKIEJ Nr 6 Seria: Technologie Informacyjne 2008 Mariusz Chmielecki, Agnieszka Jurkowska, Karol Rudziński, Cezary Specht, Jakub Szulwic, Tadeusz Widerski Politechnika

Bardziej szczegółowo

Analiza dokładności pozycjonowania statku powietrznego na podstawie obserwacji GLONASS

Analiza dokładności pozycjonowania statku powietrznego na podstawie obserwacji GLONASS PROBLEMY MECHATRONIKI UZBROJENIE, LOTNICTWO, INŻYNIERIA BEZPIECZEŃSTWA ISSN 2081-5891 5, 4 (18), 2014, 33-44 Analiza dokładności pozycjonowania statku powietrznego na podstawie obserwacji GLONASS Kamil

Bardziej szczegółowo

SYSTEM. Narzędzia. Prenumerata tradycyjna

SYSTEM. Narzędzia. Prenumerata tradycyjna Pech na orbicie Falstart systemu dozoru elektronicznego, który uruchomiono w Polsce w ubiegłym roku, spowodowany był, o dziwo, nie trudnościami technicznymi, ale problemami z procedurami prawnymi. W pierwszych

Bardziej szczegółowo

4π 2 M = E e sin E G neu = sin z. i cos A i sin z i sin A i cos z i 1

4π 2 M = E e sin E G neu = sin z. i cos A i sin z i sin A i cos z i 1 1 Z jaką prędkością porusza się satelita na orbicie geostacjonarnej? 2 Wiedząc, że doba gwiazdowa na planecie X (stała grawitacyjna µ = 500 000 km 3 /s 2 ) trwa 24 godziny, oblicz promień orbity satelity

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1 do SIWZ. Opis przedmiotu zamówienia

Załącznik nr 1 do SIWZ. Opis przedmiotu zamówienia Marine Technology Sp. z o.o. Badania naukowe i prace badawczo-rozwojowe w dziedzinie nauk przyrodniczych i technicznych. Siedziba: 71-248 Szczecin, ul. Klonowica 37 lok. 5 KRS 0000237490 Oddział: Technopark

Bardziej szczegółowo