Udowodnienie wartości bezpieczeństwa

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Udowodnienie wartości bezpieczeństwa"

Transkrypt

1 Udowodnienie wartości bezpieczeństwa Uzasadnienie i zwrot z inwestycji w program bezpieczeństwa oraz bezpieczeństwo maszyn Autor: Lyle Masimore Programy bezpieczeństwa Każdego roku sześć milionów pracowników ulega wypadkom niezakończonym zgonem, co przekłada się na ponad 125 mld USD kosztów ponoszonych rocznie przez firmy amerykańskie 1. Poza celem podstawowym, jakim jest redukcja obrażeń ciała i uszkodzeń mienia, udowodnienie wartości systemów bezpieczeństwa jest stałym wyzwaniem dla specjalistów ds. bezpieczeństwa i menedżerów ds. zarządzania ryzykiem 2. Dla wielu osób trudne jest finansowe uzasadnienie uznaniowych inwestycji w zasoby związane z bezpieczeństwem oraz szkolenia mające na celu zmniejszenie liczby obrażeń ciała odnoszonych w pracy oraz składkami na ubezpieczenie. Porównajmy to z sytuacją z życia codziennego inwestycją w ubezpieczenie samochodu. Przewidywanie wypadków komunikacyjnych w przyszłości jest rzeczą trudną, a ubezpieczanie pojazdu przed wypadkiem może wydawać się zbędnym wydatkiem dla tych, którzy uważają się za bezpiecznych kierowców. Należy jednak pamiętać o innych osobach na drodze, które również mają wpływ na wypadki samochodowe; ubezpieczenie chroni kierowców nie tylko przed nimi samymi, ale również przed działaniami osób trzecich. Tak samo jak kierowcy, personel w zakładach produkcyjnych musi monitorować własne bezpieczeństwo. Musi być również świadomy tego, jaki wpływ na bezpieczeństwo mają zachowania niebezpieczne ich współpracowników. Przy dużym hałasie, wielu maszynach i osobach na hali produkcyjnej jeden błąd może prowadzić do poważnego wypadku, mogącego spowodować obrażenia ciała i wpłynąć negatywnie na produkcję. Podobnie jak ubezpieczenie samochodowe, inwestycja w bezpieczeństwo opiera się na założeniu co będzie, jeśli. Co będzie, jeśli coś się stanie, a na miejscu zastosowano niewystarczające środki bezpieczeństwa? Co będzie, jeśli coś się stanie, a na miejscu zastosowano odpowiednie środki bezpieczeństwa? Co będzie, jeśli nic się nie stanie? W przypadku kierowców większość wypadków kończy się wizytą w zakładzie blacharskim i u lekarza. Jednak koszty napraw i konsultacji medycznych są znacznie obniżone przez uprzednio dokonaną inwestycję w ubezpieczenie. Inwestycje w bezpieczeństwo funkcjonują w bardzo podobny sposób. Dzięki z góry przeprowadzonym inwestycjom w programy bezpieczeństwa i układy zabezpieczeń, skutki finansowe wypadków oraz ich wpływ na pracowników zakładu mogą zostać znacznie ograniczone. Pomimo iż ciężko jest udowodnić, że wypadki wystąpią w przyszłości, osoby zarządzające oraz odpowiedzialne za finanse zakładu powinny mieć świadomość konsekwencji wynikających z braku wydajnego rozwiązania bezpieczeństwa. Rozumiejąc elementy zarządzania ryzykiem oraz metodologię analizy inwestycji w bezpieczeństwo, specjaliści BHP oraz specjaliści ds. zarządzania ryzykiem mogą przedstawić finansowe uzasadnienie, które sprawi, że praca stanie się bezpieczniejsza oraz umożliwi obniżenie kosztów związanych z obrażeniami ciała odniesionymi w miejscu pracy i ubezpieczeniami. Integracja rozwiązania bezpieczeństwa do zarządzania ryzykiem jest procesem, który najlepiej wdrażać z góry w ramach pracy zespołowej pomiędzy działem zarządzania pracą a działem zarządzania ryzykiem, z udziałem menedżerów ds. ryzyka, specjalistów BHP i analityków ds. roszczeń. Ważnym elementem jest również rozumienie ryzyka i różnych typów zagrożeń występujących w hali produkcyjnej. Świadomość ryzyka często prowadzi do podejmowania lepszych decyzji, które obniżają koszty niematerialne. Zapewniając operatorom bezpieczne środowisko pracy, z rozwiązaniami bezpieczeństwa wbudowanymi w maszynę oraz skupionymi na kompleksowych wymogach okresu eksploatacji maszyny, firmy mogą obniżyć koszty pośrednie.

2 2 Uzasadnienie i zwrot z inwestycji w program bezpieczeństwa oraz bezpieczeństwo maszyn W niniejszym dokumencie przedstawiamy elementy kluczowe programów wydajnego zarządzania ryzykiem i bezpieczeństwem, przegląd planów odszkodowań ubezpieczeniowych dla pracowników i zagrożenia z nimi związane, omówimy wpływ na składki ubezpieczeniowe pracowników i przedstawimy pomysły pozwalające zmierzyć wysokość potencjalnych oszczędności, jakie można znaleźć dzięki inwestycjom w proaktywne bezpieczeństwo. Zarządzanie ryzykiem Zarządzanie ryzykiem to proces dwuetapowy, który identyfikuje oraz analizuje poziom niepewności podczas podejmowania decyzji. Składa się z określenia ryzyka związanego z inwestycją w urządzenia i zarządzanie tym ryzykiem w najlepiej dopasowany sposób w celu zrealizowania celów związanych z inwestycją. Menedżerom i specjalistom ds. finansowych inwestującym w bezpieczeństwo trudno jest udowodnić korzyści z inwestycji w bezpieczeństwo, ponieważ może to chronić przed wypadkami i pozwolić uniknąć firmie ponoszenia kosztów. Wykorzystując proces oceny ryzyka specjaliści mogą określić poziom inwestycji w bezpieczeństwo, który spełni ich potrzeby oraz zapewni najlepsze wyniki w ich sytuacji. Programy bezpieczeństwa Programy bezpieczeństwa pomagają ograniczać ryzyko, które mogłyby powodować obrażenia ciała i mieć negatywny wpływ na funkcjonowanie zakładu oraz jego finanse przez zatrzymanie produkcji, co przekłada się na dochody i/lub wynagrodzenie. Niezależnie od tego, czy zostają opracowane wewnętrznie czy zewnętrznie przez konsultantów i ubezpieczycieli, programy te zapewniają rozwiązania wspomagające firmy w zakresie lepszego zarządzania składkami ubezpieczeniowymi, prowadzenia efektywniejszych działań biznesowych dzięki zakładom bezpiecznym dla środowiska, zwiększenia poziomu bezpieczeństwa pracowników hali produkcyjnej, jak i bezpieczniejszego środowiska pracy dla wszystkich zatrudnionych. Dla przemysłu produkcyjnego istnieje kilka typów programów bezpieczeństwa: Bezpieczeństwo i higiena pracy programy szkoleniowe i edukacyjne dla pracowników z zakresu unikania obrażeń ciała Bezpieczeństwo produktów lub ostrzeżenia bezpieczeństwa w zakresie prawidłowego użytkowania, konserwacji oraz napraw maszyn i urządzeń Bezpieczeństwo maszyn i układy zabezpieczeń, wraz z zabezpieczeniami fizycznymi, sterowaniem oraz procedurami, takimi jak blokady zabezpieczające i oznakowanie ostrzegawcze (LOTO) Bezpieczeństwo środowiskowe programy unikania zanieczyszczenia powietrza lub ziemi Bezpieczeństwo mienia oraz urządzeń oraz ochrona inwestycji kapitałowych np. instalacja automatycznego układu zraszaczy Niezależnie od tego, czy program bezpieczeństwa dotyczy ludzi, środowiska pracy, czy stanu obiektu, celem ogólnym jest redukcja liczby wypadków oraz utworzenie połączenia tych programów ze specjalistyczną wiedzą w celu redukcji szkód, jak i kosztów związanych z ryzykiem 3. Na przestrzeni kilku ostatnich lat większa koncentracja na zarządzanie korporacyjne, wynikająca z Ustawy Sarbanesa-Oxleya z 2002 r., doprowadziła do poszerzenia zarysów celów organizacji przez kierownictwa wyższego szczebla oraz rady nadzorcze o oczekiwania w zakresie wydajnego zaangażowania w bezpieczeństwo. Niektóry inwestorzy instytucjonalni ustanowili bezpieczeństwo jednym z komponentów składowych oceny wydajności inwestycji 4. Ze względu na oszczędne zasady działań produkcyjnych oraz ciągle rosnący rynek ogólnoświatowy, producenci stale zwiększają poziom automatyzacji, obniżając zapasy magazynowe i coraz bardziej polegają na usługach zewnętrznych. Elementy te, konieczne do obniżenia kosztów i utrzymania przystępnych cen dla klientów, mogą zagrozić sukcesowi firmy. Nieplanowana przerwa może zagrozić łańcuchowi dostaw firmy ze względu na malejące ilości surowców dostępnych na hali produkcyjnej. Te ograniczone zasoby mają wpływ na poziomy produktywności i koszty pracy, a także zagrażają ogólnej kondycji firmy, ponieważ niższe poziomy zapasów magazynowych narażają producentów na zwiększone ryzyko utraty przychodów za każdym razem, gdy dochodzi do zatrzymania linii produkcyjnej. Możliwe jest jednak wprowadzenie wydajnych programów bezpieczeństwa, które wspomagają minimalizowanie ryzyka, by producenci mogli w lepszy sposób zabezpieczać swoje łańcuchy dostaw.

3 Uzasadnienie i zwrot z inwestycji w program bezpieczeństwa oraz bezpieczeństwo maszyn 3 Programy bezpieczeństwa maszyn Programy bezpieczeństwa maszyn składają się zazwyczaj z analizy ryzyka, środków ograniczających ryzyko, jak i również ze szkoleń i nadzoru dostosowanego do procedur pracy. Proces analizy ryzyka obejmujący identyfikację ryzyka (nazywaną również identyfikacją zagrożeń) oraz jego ocenę w połączeniu ze zdefiniowaniem wszelkich wymaganych środków ograniczających ryzyko, jest często nazywany oceną ryzyka i staje się najlepszą praktyką w zakresie wydajnych programów bezpieczeństwa maszyn. Rys. 1 Typowy proces oceny ryzyka Jak przedstawiono na rys. 1, wydajna analiza ryzyka jest kluczowym etapem początkowym w zarządzaniu ryzykiem oraz obejmuje pomiar dwóch wartości ryzyka: wartość potencjalnej szkody oraz prawdopodobieństwo, że taka szkoda będzie mieć miejsce. Wydajny proces identyfikacji ryzyka analizuje działania pracownika oraz ryzyko, które wynika z jego pracy lub na jakie może narazić obiekt ze względu na niewystarczające przeszkolenie lub niewielkie doświadczenie. Analiza ryzyka powinna również identyfikować ryzyko związane z pracownikami, urządzeniami w zakładzie oraz środowiskiem poprzez potencjalne narażenie środowiskowe lub ograniczone zabezpieczenia w przypadku nieprawidłowej instalacji lub awarii urządzeń. Wielkość potencjalnej szkody jest sprawdzana pod kątem najgorszego scenariusza, prowadzącego do zgonu i przestoju maszyny, po najbardziej pozytywny scenariusz, obejmujący zachowania niebezpieczne oraz obniżenie poziomów produkcji. Na tej podstawie obliczane jest prawdopodobieństwo powstania danej szkody. Jednym z najważniejszych aspektów procesu zarządzania ryzykiem jest akt analizy ryzyka, które jest trudne do zmierzenia i oceny, ponieważ obejmuje zmienne i prawdopodobieństwa będące często ciężkimi do zdefiniowania. Jednak dzięki szczegółowej i proaktywnej analizie ryzyka firmy zyskują o wiele bardziej przejrzysty obraz zagrożeń w obrębie ich zakładu i mogą zdefiniować strategie odnoszące się to tych zagrożeń poprzez kompleksowy program bezpieczeństwa maszyn. Niedawno do wielu międzynarodowych i krajowych norm, w tym norm IEC 61508, IEC i IEC 62061, dodano definicję formalnego procesu oceny ryzyka, która obejmuje identyfikację ryzyka, jego kwantyfikację oraz ograniczenia. Procesy oceny ryzyka definiowane dla tych norm zazwyczaj obejmują podejście cyklu istnienia w zakresie objaśniania, jak wprowadzać wydajne procesy do identyfikacji ryzyka związanego z maszynami, jak również oceny poziomu ryzyka pod kątem wagi, częstotliwości narażenia i prawdopodobieństwa jego uniknięcia. Wynikiem jest poziom ryzyka, który musi zostać obniżony poprzez zastosowanie środków ochronnych. Gdy ryzyko zostanie w pełni zdefiniowane i rozpoznane, musi zostać usunięte na etapie opracowania lub ograniczone w maksymalny możliwy sposób. Środki ograniczające ryzyko są wymagane, by fizycznie ulepszyć maszynę w celu zapobiegania wystąpienia obrażeń ciała lub uszkodzenia mienia. Ograniczenie ryzyka można uzyskać przez różne działania, jak przedstawiono na rys. 2 poniżej. Jednym z wydajnych sposobów jest zastosowanie urządzeń zabezpieczających, takich jak instalacja fizycznych osłon lub produktów sterowania zabezpieczającego, jak kurtyny świetlne, przekaźniki bezpieczeństwa i wyłączniki naciągowe, które zmniejszają ryzyko dla pracowników.

4 4 Uzasadnienie i zwrot z inwestycji w program bezpieczeństwa oraz bezpieczeństwo maszyn Wykorzystanie formalnego procesu oceny ryzyka zapewnia również korzyści związane z udokumentowaniem tego, jak zagrożenia zostały zredukowane lub wyeliminowane na etapie projektowania poprzez zastosowanie rozwiązań bezpieczeństwa lub innych środków ochronnych. Wykorzystanie oraz udokumentowanie procesu oceny ryzyka jest kluczowym narzędziem dla firm, by mogły wykazać się najwyższą starannością oraz dobrymi praktykami technicznymi w zapewnianiu bezpiecznego środowiska pracy. Przez wydajne wdrażanie oraz udokumentowanie procesu, powstałych w jego wyniku zastosowania środków ochronnych oraz programów szkoleniowych, firmy mogą potencjalnie zmniejszyć ryzyko związane z pozwami sądowymi w razie wystąpienia wypadku. Rys. 2 Hierarchia środków ochronnych Po wdrożeniu i udokumentowaniu procesu ważne jest zapewnienie odpowiedniego szkolenia oraz nadzoru. Najważniejsze jest, by operatorzy rozumieli funkcjonowanie środków ochronnych, wraz z zasadami użytkowania środków ochrony osobistej. Operatorzy muszą zostać przeszkoleni, by wydajnie obsługiwali maszyny oraz w sposób bezpieczny wykonywali powierzone im zadania. Obejmuje to również szczegółowe określenie zadań oraz procesów w odniesieniu do takich prac, które będą wykonywane przez fachowy i lepiej wyszkolony personel konserwacyjny. Kompleksowy program bezpieczeństwa maszyn może wspomóc poprawę prac wykonywanych na hali produkcyjnej oraz ogólną produktywność w zakładzie. Aby uprościć złożone cykle bezpieczeństwa maszyn, ważne jest połączenie razem analizy ryzyka, ograniczenia ryzyka oraz szkolenia/nadzoru podczas oceny sprawności programu bezpieczeństwa maszyn. Ważne jest, by wszystkie osoby znajdujące się na hali produkcyjnej korzystały ze środków ochronnych oraz szkoleń dla własnego bezpieczeństwa. Łatwiej powiedzieć, niż zrobić. Często, ze względu na ograniczenia budżetowe i czasowe, specjalista BHP może dokonać jedynie przeglądu zagrożeń oraz zapewnić środki ochronne tylko w odniesieniu do szczególnie niebezpiecznych lub nowych maszyn w zakładzie. Taka postawa jest wynikiem braku albo proaktywnej strategii zarządzania ryzykiem, albo kompleksowego programu bezpieczeństwa maszyn, stworzonego w oparciu o pełną wartość inwestycji w bezpieczeństwo. W przypadku nowych maszyn należy pamiętać, że producentów mogą obciążać wyższe koszty oraz ogólne ryzyko, gdy producenci oryginalnego wyposażenia nie rozumieją potrzeb i oczekiwań związanych z bezpieczeństwem. Producenci powinni współpracować z producentami oryginalnego wyposażenia w zakresie identyfikacji zagrożeń i środków ograniczających ryzyko na etapie projektowania maszyny. Pozwala to skonstruować bezpieczniejszą maszynę, ponieważ odgórne zaprojektowanie i wdrożenie rozwiązań bezpieczeństwa jest o wiele tańsze. Dodanie środków ochronnych do maszyny po jej opracowaniu obejmuje szeroki (i drogi) zakres zmian mechanicznych, elektrycznych oraz w oprogramowaniu. Powstałe w ten sposób zabezpieczenia mogą nie być tak produktywne lub wydajne jak te, które zostały wbudowane w schemat pracy maszyny. Niestety pracownicy zamiast wybierać opcję łatwiej być bezpiecznym mogą próbować omijać dodane zabezpieczenia, ponieważ utrudniają one wykonywanie powierzonym im zadań, czego wynikiem jest wyższe prawdopodobieństwo wystąpienia obrażeń ciała.

5 Uzasadnienie i zwrot z inwestycji w program bezpieczeństwa oraz bezpieczeństwo maszyn 5 Bardzo często środki ochronne nie są brane pod uwagę podczas procesu podejmowania decyzji związanej z nabyciem urządzeń produkcyjnych. W takich przypadkach menedżer ds. bezpieczeństwa może wdrożyć bardziej intensywne szkolenia oraz nadzór, by ograniczyć ryzyko szkód. Włączając specjalistę ds. bezpieczeństwa oraz personel techniczny i obsługę w proces podejmowania decyzji, grupa ta może zdefiniować i ocenić zagrożenia związane z bezpieczeństwem oraz ograniczyć ryzyko związane z nowymi lub już wykorzystywanymi urządzeniami. Dzięki temu producenci mogą ograniczyć liczbę obrażeń ciała i przerw w produkcji. Podczas oceny, czy zabezpieczenia nowych urządzeń produkcyjnych są prawidłowo zainstalowane oraz czy zapewniają odpowiedni poziom ograniczenia zagrożeń, należy zadać następujące pytania: Jeśli kupi się lub zmodyfikuje maszynę lub proces, jakie są obecne zagrożenia, a jakie nowe mogą powstać? W jaki sposób ograniczyć te zagrożenia? Jakie produkty, usługi i/lub szkolenia są dostępne? Czy bezpieczeństwo/zagrożenia mogą wpłynąć lub zmniejszyć wydajność operacyjną uzyskaną przez nowe urządzenia lub procesy? Jeśli tak, to jakie działania należy podjąć? Czy istniejące zabezpieczenia są zastosowane w sposób zapewniający odpowiedni poziom redukcji zagrożenia przy jednoczesnej optymalizacji wydajności produkcyjnej? W przypadku zakupu nowego urządzenia, czy jego system bezpieczeństwa jest zgodny z urządzeniami w obiekcie? Wprowadzanie ulepszeń fizycznych jest często niewystarczające. W wielu przypadkach ulepszenia są wprowadzane po odniesieniu obrażeń ciała powstałych w wyniku awarii maszyny. Nawet wtedy są ulepszenia te wprowadzane tylko po to, by zapobiec powstaniu obrażeń u innych pracowników. Jeśli maszyna została tak zaprojektowana, by bezpieczeństwo było jednym z jej elementów, to takiej sytuacji można było uniknąć, co wyeliminowałoby dodatkowe koszty związane z roszczeniami odszkodowawczymi pracownika oraz składkami ubezpieczeniowymi. Krótki przegląd informacji na temat odszkodowań na rzecz pracowników Istnieje kilka metod redukcji ryzyka powstania obrażeń u pracownika, od podnośników nożycowych redukujących przenoszenie materiałów, po ćwiczenia ergonomiczne, zmniejszające liczbę powtarzanych ruchów. Bezpieczeństwo maszyn jest jednym z najbardziej korzystnych programów, ponieważ w proaktywny sposób zapobiega powstawaniu obrażeń. Związek między bezpieczeństwem a składką na odszkodowanie na rzecz pracowników jest kluczowy w zrozumieniu roli przebiegu szkodowości. Inwestycje w bezpieczeństwo mają wpływ na przebieg szkodowości, a model może wspomóc uzasadnić konieczność przeprowadzenia takiej inwestycji. Typy polis ubezpieczeniowych pracowników Prawie wszystkie stany 5 wymagają od pracodawców zapewniania pracownikom polis ubezpieczeniowych, wypłacanych albo przez stan, albo przez firmę ubezpieczeniową. Dzięki różnorodnym planom ubezpieczeniowym pracodawcy mogą wybrać odpowiednią strategię, dopasowaną do posiadanego przebiegu szkodowości, zapewniającą możliwość finansowego pokrycia szkód oraz starania w zakresie redukcji kosztów i częstotliwości występowania obrażeń ciała. Typy planów odszkodowawczych obejmują opcje od planów o stałych kosztach po plany o zmiennych kosztach. W planie o stałych kosztach składka nie zmienia się niezależnie od szkód, które wystąpiły podczas roku obowiązywania polisy. Niezależnie, czy firma zgłosiła jedną czy 70 szkód, będzie opłacać tę samą składkę. Przy planie o zmiennych kosztach składka zmienia się razem z przebiegiem szkodowości. Dlatego firma zgłaszająca 70 szkód będzie płacić więcej, niż firma zgłaszająca tylko jedną szkodę. Dwa typu planów o zmiennych kosztach obejmują plany z wkładem własnym oraz retrospektywne, które są szacunkowymi składkami opłacanymi przez pracodawców w oparciu o liczbę prognozowanych szkód. Istnieją plany kosztów związane z samoubezpieczeniem i gwarancyjne, jak przedstawiono w tabeli 1. Główną różnicą pomiędzy tymi planami jest bezpośredni wpływ tego jak i kiedy przebieg szkodowości wpływa na składkę i przepływ środków pieniężnych. Gwarantowane plany kosztów zależą w dużej mierze od programów bezpieczeństwa istniejących przed rozpoczęciem

6 6 Uzasadnienie i zwrot z inwestycji w program bezpieczeństwa oraz bezpieczeństwo maszyn obowiązywania polisy, natomiast plany, na które ma wpływ szkodowość, zmieniają się podczas obowiązywania polisy. Trzeci plan jest podobny do polisy z wkładem własnym, ale samoubezpieczony pracodawca nie musi zapewniać typowej polisy ubezpieczeniowej pracownikom. Każda firma powinna przeanalizować te opcje i określić plan, który najlepiej odpowiada jej potrzebom. Typ planu Omówienie Wpływ bezpieczeństwa na składkę Koszty gwarantowane Zależne od szkodowości Plany retrospektywne Plany wkładu własnego Samoubezpieczenie Składka wpłacana w czasie obowiązywania polisy i dostosowana do czasu obowiązywania polisy (w oparciu o płace i klasyfikację pracowników). Polisy płatne zgodnie z wyliczeniami szacunkowymi (w oparciu o przewidywane kwoty roszczeń i inne wydatki); składki obliczane na podstawie rzeczywistych roszczeń sześć miesięcy po wygaśnięciu polisy oraz co roku do czasu zamknięcia wszystkich roszczeń przez ubezpieczyciela. Pracodawca przestawia władzom stanu wniosek o wyłączenie z polisy ubezpieczeniowej i ponoszenie kosztów roszczeń w sposób bezpośredni; pracodawca angażuje stronę trzecią do obsługi roszczeń. *Uwaga: Przebieg szkodowości będzie miał w taki czy inny sposób wpływ na każdy typ planu. Tabela 1 Typy planów odszkodowań dla pracowników* Programy bezpieczeństwa, które pozytywnie wpływają na przebieg szkodowości przed rozpoczęciem okresu ubezpieczenia mogą obniżyć składki. Programy bezpieczeństwa, które pozytywnie wpływają na przebieg szkodowości podczas okresu ubezpieczenia mogą obniżyć składki. Mniejsza liczba roszczeń poprawia przepływ środków finansowych i ma pozytywny wpływ na rachunek zysków i strat. Korzystne, gdy pracodawca wypłaca roszczenia (lub zwraca koszty administratorowi roszczeń strony trzeciej) w oparciu o rzeczywiste wypłacone kwoty. Programy bezpieczeństwa obniżają koszty związane z roszczeniami. Programy odszkodowań dla pracowników mają wpływ na czas przepływu środków pieniężnych, przekładając się bezpośrednio na sukces finansowy firmy. Zredukowana częstotliwość zgłaszanych szkód oraz ich waga są związane z planami obejmującymi wkład własny oraz samoubezpieczenie, więc firmy szybciej ponoszą konsekwencje finansowe dzięki szybszemu wpływowi na przepływ środków pieniężnych. Plany gwarantowanych kosztów, plany na które wpływ ma szkodowość oraz plany samoubezpieczeń, wymienione w kolejności od najwolniejszego do najszybszego wpływu na przepływ środków pieniężnych, dopasowują program odszkodowań pracowników na korzyść firmy, pozwalając firmom na wybór najlepszej możliwej opcji w zakresie finansowania ubezpieczenia odszkodowawczego pracowników. Składki na odszkodowania dla pracowników Największym komponentem ryzyka firmowego jest zazwyczaj składka na odszkodowania dla pracowników. Czterema głównymi składowymi tej składki są płace, klasyfikacja pracy pracownika, lokalizacja obiektu oraz przebieg szkodowości. Redukcja częstotliwości i wagi roszczeń pracowniczych jest podstawowym sposobem na zmniejszenie składki. Rys 3. ukazuje wiele czynników, które mogą wpłynąć na przebieg szkodowości, wraz z powodami natychmiastowymi i przyczynowymi, które mają wpływ na częstotliwość i wagę roszczeń. Rys. 3 Struktura wypadków

7 Uzasadnienie i zwrot z inwestycji w program bezpieczeństwa oraz bezpieczeństwo maszyn 7 Opracowania dotyczące roszczeń odszkodowawczych pracowników W prawie 100-letniej historii planów odszkodowań dla pracowników w Stanach Zjednoczonych wiele firm stworzyło opracowania ilustrujące wagę roszczeń, które obejmują zachowania od niebezpiecznych po wypadki śmiertelne. Dzięki temu ustaliły prawdopodobieństwo wystąpienia różnych zachowań w ich obiektach. Okazało się, że istnieje większe prawdopodobieństwo wystąpienia zachowania niebezpiecznego niż wypadku śmiertelnego. Klasyczna piramida bezpieczeństwa H.W. Heinricha 6 (rys. 4), opracowana w roku 1931, jest obecnie uznawana za najlepszą ilustrację typów obrażeń u pracowników. Od tego czasu wiele korporacji stworzyło własne opracowania. W 2003 r. firma ConocoPhillips Marine przeprowadziła badanie (rys. 5) ukazujące dużą różnicę we współczynniku poważnych wypadków i sytuacji grożących wypadkiem. Rys. 4 Piramida bezpieczeństwa opracowana przez H. W. Heinricha (1931) Rys. 5 Piramida bezpieczeństwa firmy ConocoPhillips Marine Safety (kwiecień 2003) 7 Pomiędzy najpoważniejszymi incydentami i mało groźnymi, jak przedstawiono w obu piramidach, istnieje zawsze duża rozbieżność. W piramidzie bezpieczeństwa firmy ConocoPhillips Marine na jeden wypadek śmiertelny przypada co najmniej zachowań niebezpiecznych, definiowanych jako działania niezgodne z programami bezpieczeństwa, szkoleniami i komponentami maszyn. Zachowania te mogą obejmować omijanie komponentów zabezpieczających maszyn lub eliminowanie etapu bezpieczeństwa w procesie produkcji, który powoduje wolniejszą pracę pracownika. Dzięki efektywnemu zabezpieczaniu maszyn oraz szkoleniom, zachowania niebezpieczne oraz sytuacje grożące wypadkiem mogą zostać ograniczone. Redukuje to także szansę na wystąpienie wypadku śmiertelnego, ponieważ częstotliwość zachowań niebezpiecznych zostaje obniżona. Można to określić za pomocą miar długości lub czasu np. sekunda lub centymetr więcej, a doszłoby do wypadku. Bezpieczeństwo maszyn może przyczynić się do zwiększenia różnicy między tymi danymi z powodu wpływu na częstotliwość oraz wagę roszczeń i tym samym na składki na odszkodowanie dla pracowników. Koszty pośrednie Z powodu wpływu finansowego, który można zmierzyć, roszczenia i składki ubezpieczeniowe są uznawane za koszty bezpośrednie związane z obrażeniami ciała pracowników. Koszty pośrednie obrażeń mają niejawny wpływ na sytuację finansową i operacyjną i zazwyczaj nie przypisuje się im ustalonej wartości. Koszty pośrednie zazwyczaj nie mogą zostać określone w sposób bezpośredni na rachunku zysków i strat firmy, jak ma to miejsce w przypadku składek ubezpieczeniowych. Pozostałe koszty pośrednie mogą obejmować: nadgodziny związane ze stratą pracownika lub czas dodatkowy potrzeby do nadrobienia produkcji, czas zarządzania/nadzorowania w zakresie sprawdzenia i obsługi roszczenia, zniszczenie reputacji, niskie morale pracowników oraz napięte relacje między pracownikami. Mimo iż koszty pośrednie nie są kosztami materialnymi, ich znaczenie nie powinno być pomijane. Opracowanie Liberty Mutual z 2001 r. ujawniło, że koszty pośrednie mogą być od trzech do pięciu razy wyższe niż koszty bezpośrednie. Z tego powodu firma Liberty Mutual porównuje te koszty do góry lodowej: koszty bezpośrednie znajdują się na szczycie i są widoczne, ale koszty pośrednie,

8 8 Uzasadnienie i zwrot z inwestycji w program bezpieczeństwa oraz bezpieczeństwo maszyn które są większe i obejmują szeroki zakres problemów, są trudne do oszacowania. Nawet jeśli koszty bezpieczeństwa ponoszone z góry mogą wydawać się wysokie, ostatecznie inwestycje w bezpieczeństwo zwiększają nie tylko bezpieczeństwo w miejscu pracy, ale również obniżają poziom zagrożenia wystąpienia kosztów pośrednich, które mogą zmniejszyć zyski firmy. Pomiar potencjalnych oszczędności Podczas obliczania zwrotu z inwestycji lub wewnętrznego wskaźnika zwrotu, ważnym elementem jest włączenie oczekiwanej zredukowanej częstotliwości i wagi roszczeń w odniesieniu do komponentów bezpieczeństwa maszyn. W wycenę należy również włączyć wartości niematerialne. Związek zawodowy lub pracownicy firmy mogą mieć określone oczekiwania, które różnią się od oczekiwań firmy. Bezwzględnie najważniejsze jest zrozumienie, że środki ochronne i szkolenia mogą podnieść morale i zwiększyć produktywność. Z tego powodu należy najpierw ocenić, jak inwestycja w bezpieczeństwo może pomyślnie wpłynąć na przebieg szkodowości u pracowników. Menedżer ds. ryzyka lub specjalista BHP powinni być w tym zakresie osobami znającymi historię i posiadającymi szczegółowe informacje o obrażeniach pracownika oraz jego roszczeniach. Posiadanie danych z pięciu ostatnich lat jest rozwiązaniem idealnym, ale dane z trzech lat również są wystarczające. Podczas przeglądania tych informacji ważne jest zidentyfikowanie roszczeń, których można było uniknąć, jeśli na miejscu znajdowałoby się rozwiązanie bezpieczeństwa 8. Roszczenia te będą przydatne podczas audytu wewnętrznego lub wykonywania innych funkcji finansowych, które uzasadnią założenia. Dział finansowy może zażądać, by inwestycja przekroczyła określony próg, np. 20% wewnętrznego wskaźnika zwrotu lub zwrot w okresie trzech lat. Dział ten może posiadać również opracowany model, z którego każda inwestycja powinna lub musi korzystać. Metoda analizy inwestycji w bezpieczeństwo W celu obliczenia oczekiwanego zwrotu z inwestycji w bezpieczeństwo z wykorzystaniem podejścia przepływu środków pieniężnych, należy wykonać kilka kroków: Krok 1: uzyskać trzy- lub pięcioletni raport z zakresu roszczeń. Podzielony na lata fiskalne raport powinien określać liczbę roszczeń oraz sumy odszkodowań 9. Dokument ten zostanie wykorzystany do określenia roszczeń, których można było uniknąć, jeśli zostałaby przeprowadzona inwestycja w bezpieczeństwo. Krok 2: opracować przebieg szkodowości do poziomu szkód końcowych. Niektóre roszczenia pozostają otwarte ze względu na trwające leczenie lub z innych powodów. Pomimo iż przebieg szkód jest różny, z czasem ogólną tendencją jest wzrost wartości roszczeń. W żargonie ubezpieczeniowym końcowy oznacza ostateczne poniesione koszty, których obliczenie może potrwać nawet kilka lat 10. W celu uzyskania wartości końcowej specjaliści ubezpieczeniowi stosują współczynnik przebiegu szkodowości do całkowitej wartości powstałych kosztów w zakresie rocznej polisy ubezpieczeniowej. Współczynniki przebiegu szkodowości mogą się różnić ze względu na świadczenia roszczeniowe na rzecz pracowników, koszty medyczne, wiek, typ ubezpieczenia itp. Krok 3: obliczyć współczynnik szkód. Dane na temat wielkości produkcji lub godzin pracy w danym miejscu dla takiego samego okresu jak w informacjach roszczeniowych mogą zostać dostarczone przez dział operacyjny firmy. Należy podzielić kwoty końcowe uzyskane w kroku 2 przez wartość wielkości produkcji lub godziny pracy, aby obliczyć współczynnik szkód dla każdego roku. Współczynnik obejmujący godziny pracy lub wielkość produkcji jest często lepszym wskaźnikiem osiągów bezpieczeństwa. Dlatego należy również obliczyć wartość uśrednioną szkód. Krok 4: zastosować współczynnik trendu lub uśrednionej wartości szkód do przewidywanej wielkości produkcji na przyszłe lata. Dział operacyjny lub planowania posiada obliczenia związane z przewidywanymi wielkościami produkcji na przyszłe lata. Stosując współczynnik trendu lub uśrednionej wartości szkód do przewidywanej wielkości produkcji możliwe jest określenie przewidywanych roszczeń w przyszłości i kosztów, których można uniknąć dzięki implementacji projektów związanych z inwestycją w bezpieczeństwo.

9 Uzasadnienie i zwrot z inwestycji w program bezpieczeństwa oraz bezpieczeństwo maszyn 9 Krok 5: obliczyć wpływ na przepływ gotówki. Niektóre roszczenia pozostają otwarte przez długi czas. Ważnym elementem jest jednak przeanalizowanie wpływu tych roszczeń na przepływ środków pieniężnych w firmie. Zaletą przewlekłych roszczeń jest to, że są realizowane podczas trwania roszczenia, a to co oznacza, że likwidacja roszczenia będzie odbywała się na przestrzeni lat. National Council on Compensation Insurance w biuletynie statystycznym z roku 2004 przedstawia następujące współczynniki likwidacji: Rok 1 23% Rok 2 28% Rok 3 14% Rok 4 8% Rok 5 4 % Lata od 6 do 15 23% Istnieją pewne wahania tych współczynników 11, zależnie od natury obrażenia, części ciała i lokalizacji. Lepszy przepływ środków pieniężnych należy porównać z kosztami inwestycji w bezpieczeństwo. Krok 6: włączyć obliczenia kosztów pośrednich. Włączenie kosztów niematerialnych w analizę inwestycyjną jest rzeczą trudną, ale są one ważnym czynnikiem w zakresie określania całkowitych korzyści wynikających z inwestycji w bezpieczeństwo. Koszty pośrednie wskazują, jakiego rodzaju incydenty wpływają na poziomy produkcji oraz jakie koszty mogą wyniknąć z obrażeń powstałych w miejscu pracy, jeszcze bardziej uzasadniając potrzebę inwestycji w bezpieczeństwo na hali produkcyjnej. Rysunek 6 ilustruje sześć opisanej wyżej kroków metody inwestycji w bezpieczeństwo. Ten uproszczony przykład przedstawia, że inwestycja w wysokości USD przynosi 25-procentową stopę zwrotu wewnętrznego oraz dodatnią wartość bieżącą netto (ponad USD), w oparciu o 7-procentową stopę dyskontową. Zmodyfikowanie tego arkusza, by przedstawić koszty pośrednie dwukrotnie wyższe od kosztów bezpośrednich, wskaże stopę wzrostu wewnętrznego w wysokości 167% lub wartość bieżącą netto w wysokości USD. W każdym przypadku inwestycja jest ekonomicznie uzasadniona. W odniesieniu do tej analizy należy pamiętać o kilku zastrzeżeniach: zakłada roszczenia tego samego typu (uderzenia przedmiotami, poślizgnięcia itp.); zakłada uniknięcie wszelkich roszczeń przy przeprowadzeniu inwestycji w bezpieczeństwo; wykorzystuje standardowe współczynniki przebiegu szkodowości, które mogą zawyżać lub zaniżać szkody końcowe; współczynnik trendu lub średniej szkody może nie być dokładny; wykorzystanie współczynnika średniego zakłada brak zmian w procesie lub szkoleniu; przyszłe wielkości produkcji podlegają zmianie w zależności od rzeczywistego stanu rynku; likwidacja płatności za szkody może być wyższa lub niższa. Przepływ środków pieniężnych wyklucza inne koszty związane z wypłatami roszczeń. Obejmują one, ale nie są ograniczone do, kosztów i opłat ubezpieczyciela oraz stanu. W różnych planach odszkodowań dla pracowników wartość ta może wahać się w granicach 10 25% wartości wypłat roszczeń.

10 10 Uzasadnienie i zwrot z inwestycji w program bezpieczeństwa oraz bezpieczeństwo maszyn Rys. 6 Model analizy inwestycji w bezpieczeństwo

11 Uzasadnienie i zwrot z inwestycji w program bezpieczeństwa oraz bezpieczeństwo maszyn 11 Zalecenia Jak przedstawiono, podczas analizowania inwestycji w bezpieczeństwo, ważne jest rozważenie nie tylko kosztów bezpośrednich, ale również kosztów pośrednich. Przy wzięciu obu tych typów kosztów pod uwagę podczas oceny wartości inwestycji w bezpieczeństwo, łatwiej jest zobaczyć znaczne korzyści finansowe wynikające z wprowadzenia proaktywnego programu bezpieczeństwa jako integralnej części strategii oszczędnej produkcji. Należy współpracować z działami ds. bezpieczeństwa i zarządzania ryzykiem. Są one nie tylko doskonałym źródłem informacji, ale specjaliści z tych działów mogą zwiększyć poziom wiarygodności analizy inwestycji w bezpieczeństwo. Podczas audytu wewnętrznego lub innych ocen analityk planowania finansowego może zażądać dodatkowych informacji w celu potwierdzenia założeń i danych. Jeśli możliwe jest uzyskanie informacji od tych działów w zakresie inwestycji, to istnieje większe prawdopodobieństwo, że zakład lub jednostka biznesowa wesprą inwestycję. Program bezpieczeństwa obejmuje wiele elementów, dlatego ważne jest włączenie profesjonalistów BHP w proces podejmowania decyzji. Osoby te znają ogólny program bezpieczeństwa firmy. Aby zapewnić możliwie najlepszy zwrot z inwestycji ważne jest, by żaden z nowych elementów nie wpływał negatywnie na ogólny program bezpieczeństwa, niezależnie od tego, czy dotyczy bezpieczeństwa środowiska, pracy, czy kontroli nad szkodami w mieniu. Należy opracować standardowy proces wdrażania oceny zagrożeń maszyn. Warto wdrożyć program bezpieczeństwa maszyn o proaktywnym podejściu do oceny zagrożeń i ryzyka, jak również środki ochronne ograniczające ryzyko. W idealnym kształcie proces będzie obejmował szeroki zakres bezpieczeństwa i produktywności z informacjami pochodzącymi z wielu obszarów funkcjonalnych. Będzie również udokumentowany, w celu uzupełnienia norm powykonawczych maszyn. Proces powinien opierać się na normach firmowych opublikowanego standardu konsensusu zdefiniowanego przez OSHA jako standard firmowy powstały w oparciu o ustalone normy branżowe. Najważniejsze jest, by proces został wdrożony w równomierny sposób zarówno w odniesieniu do nowych, jak i istniejących urządzeń. Należy opracować specyfikacje bezpieczeństwa dla maszyny zakupionej od producenta oryginalnego wyposażenia oraz w odniesieniu do modyfikacji istniejących urządzeń. Ten dokument, wskazujący wymogi zapewniające ustandaryzowane podejście do projektowania i budowy systemu bezpieczeństwa, wspomaga firmy w zachowaniu spójności i redukcji zagrożeń. Stosowanie się do specyfikacji bezpieczeństwa maszyny powinno ograniczyć możliwość, że urządzenia od producenta oryginalnego wyposażenia nie będą posiadały wymaganych funkcji zabezpieczających oraz zmniejszyć różnorodność zarówno komponentów, jak i zastosowań urządzeń zabezpieczających w zakładzie. Różnorodność stosowanych produktów zabezpieczających może spowodować problemy ze stanami magazynowymi oraz obsługą urządzeń. Niespójność w zakresie zastosowania może nie gwarantować, że produkty zabezpieczające są wykorzystywane w odpowiedni sposób i z łatwością konserwowane przez personel fabryki. W idealnej kształcie specyfikacje firmowe ułatwiają firmom ustanowienie i wdrożenie normy w oparciu o wymogi odnośnie maszyn, które kupują i wykorzystują od producentów oryginalnego wyposażenia. Ważne jest nie tylko posiadanie bezpiecznych maszyn, ale także to, żeby produkty bezpieczeństwa spełniały również normy bezpieczeństwa w zakresie projektu, takie jak EN 1088 lub IEC Przedstawiając te wymogi producentom oryginalnego wyposażenia firmy mogą zapewnić, że ich hala produkcyjna spełnia odpowiednie wymogi, unikając otrzymania niespodziewanych kar od OSHA lub innych organizacji. Należy wykorzystać zalety ruchu oszczędnej produkcji. Kompleksowa strategia bezpieczeństwa wykorzystująca standardowe procesy oraz dobrze zaprojektowane i zintegrowane systemy bezpieczeństwa maszyn mogą znacznie zwiększyć produktywność. Np. redukcja nadprodukcji, przetwarzania, zapasów i ruchu oraz dobre zarządzanie może umożliwić wdrożenie zasad oszczędnej produkcji przy jednoczesnym ograniczeniu zagrożeń i obrażeń ciała pracowników. W tym procesie ważne jest zaangażowanie zarówno działu produkcyjnego, jak i wyższego szczebla, tj. inżynierów, operatorów maszyn, personel działu finansowego, przedstawicieli wyższego szczebla zarządu oraz projektantów. Mogą oni zwiększyć produktywność i bezpieczeństwo, ponieważ ma to wpływ na ich codzienną pracę.

12 12 Uzasadnienie i zwrot z inwestycji w program bezpieczeństwa oraz bezpieczeństwo maszyn Należy rozważyć kwestie ładu korporacyjnego. Zarząd wyższego szczebla oraz rada nadzorcza może zażądać formalnej oceny systemów bezpieczeństwa przez kierowników linii. Osoby te mogą potrzebować ewidentnych dowodów na to, dlaczego inwestycja w program bezpieczeństwa jest podstawą dobrej kondycji firmy. Będą również chcieli zrozumieć, jaki ma to wpływ na inne obiekty firmy. Mimo iż oszczędności i zwroty z inwestycji będą różnić się w poszczególnych krajach ze względu na inne systemy prawne i wypłaty roszczeń dla pracowników, znaczenie bezpieczeństwa pozostaje bez zmian. Dlatego ważnym elementem jest rozważenie, jakie są potrzeby bezpieczeństwa dla zakładów zagranicznych i ich norm. Polisy ubezpieczeniowe i systemy wypłat odszkodowań dla pracowników są różne, dlatego przed podjęciem decyzji warto porozmawiać z doświadczonym konsultantem lub producentem. Podsumowanie Dzięki implementacji programów bezpieczeństwa, jak również dzięki ocenie zarządzania ryzykiem w obiekcie, koszty związane z wypadkami w miejscu pracy mogą zostać zredukowane. Unikanie obrażeń ciała związanych z pracą pozostaje jednym z głównych priorytetów wśród pracodawców, ponieważ czynnik ten ma wpływ na zwiększanie produkcji, realizację celów związanych z oszczędną produkcją oraz podnosi morale pracowników. Konieczne jest wsparcie zarządu oraz specjalistów ds. finansów w zakresie zrozumienia znaczenia bezpieczeństwa oraz korzyści płynących z inwestycji w programy i komponenty zapewniające bezpieczeństwo. Za pomocą programów oceny ryzyka firmy mogą w sposób wydajny ocenić zagrożenia i ustalić wymagane inwestycje w bezpieczeństwo. Więcej informacji Specjaliści BHP bezpieczeństwa maszyn firmy Rockwell Automation posiadają doświadczenie w ocenie ryzyka i wspomagają klientów w identyfikacji możliwości zredukowania zagrożeń, co może prowadzić do mniejszej liczby obrażeń ciała, zwiększonej produktywności oraz wzrostu zadowolenia wśród pracowników. Aby uzyskać więcej informacji o ocenie ryzyka lub bezpieczeństwa maszyn, prosimy odwiedzić stronę

13 Odniesienia Zazwyczaj pracownik z działu finansów jest odpowiedzialny za zarządzanie programem ubezpieczeniowym firmy. 3. Koszt ryzyka jest definiowany jako suma składek ubezpieczeniowych, roszczeń w zakresie wkładu własnego, opłat za obsługę roszczeń, kosztów działu zarządzania ryzykiem (wynagrodzenie, koszty podróży, świadczenia pracownicze itp.) oraz innych kosztów powiązanych (np. opłaty stanowe, ekspertyzy, konsultanci) Stany Teksas, New Jersey, Południowa Karolina oraz Massachusetts dopuszczają możliwość rezygnacji przez pracodawcę z wymogu zakupu planu odszkodowań dla pracowników, ale pod warunkiem spełnienia odpowiednich wymogów finansowych. Pracodawca może jednak utracić prawa w zakresie prawa zwyczajowego w przypadku przyczynienia się do zaniedbania, założenia ryzyka oraz zaniedbania ze strony innego pracownika. Dlatego dział prawny oraz zarządzania ryzykiem powinny rozważyć finansowe i prawne konsekwencje takiej decyzji. 6. Heinrich, H. W., Industrial Accident Prevention, 4th Edition. New York: McGraw-Hill Book Company, Inc., Państwa firma może również prowadzić rejestr sytuacji grożących wypadkiem. Można się spierać, czy mogłyby one prowadzić do powstania roszczenia w przypadku różnicy kilku centymetrów, sekund lub obu z nich! Wskazuje to na narażenie na ryzyko i należy również rozważyć ten element. 9. Całkowite poniesione koszty to wycena odszkodowania na rzecz pracownika dokonana przez ubezpieczyciela w odniesieniu do wartości roszczenia. 10. Większość pracodawców ustala kwoty narosłe na poczet niewypłaconych odszkodowań na rzecz pracowników oraz koszty i wydatki związane z wybranymi planami ubezpieczenia. Procedury ustalania baz memoriałowych i wyceny roszczeń mogą się różnić. 11. Współczynnik likwidacji zależy od wagi roszczenia. Jednak w celu uproszczenia, te współczynniki powinny być wystarczające. Allen-Bradley, LISTEN. THINK. SOLVE. oraz Rockwell Software to znaki towarowe firmy Rockwell Automation, Inc. Znaki towarowe nie należące do firmy Rockwell Automation są własnością odnośnych firm. Publikacja SAFETY-WP004B-PL-P lipiec 2007 Copyright 2007 Rockwell Automation, Inc. Wszystkie prawa zastrzeżone. Wydrukowano w USA.

Ubezpieczenie instalacji solarnych. Oferta usług brokerskich oraz doradztwa

Ubezpieczenie instalacji solarnych. Oferta usług brokerskich oraz doradztwa Ubezpieczenie instalacji solarnych Oferta usług brokerskich oraz doradztwa Szanowni Państwo. Przedstawiamy ofertę usług brokerskich oraz doradztwa w zakresie konstrukcji oraz serwisu programu ubezpieczenia

Bardziej szczegółowo

OPIS SYSTEMU ZARZĄDZANIA RYZYKIEM

OPIS SYSTEMU ZARZĄDZANIA RYZYKIEM OPIS SYSTEMU ZARZĄDZANIA RYZYKIEM SECUS ASSET MANAGEMENT S.A. dotyczy art. 110w ust.4 Ustawy o obrocie instrumentami finansowymi z dnia 29 lipca 2005 roku tekst zmieniony ustawą z 05-08-2015 Dz. U. poz.

Bardziej szczegółowo

Świadomy Podatnik projekt Rady Podatkowej PKPP Lewiatan. www.radapodatkowa.pl

Świadomy Podatnik projekt Rady Podatkowej PKPP Lewiatan. www.radapodatkowa.pl Świadomy Podatnik projekt Rady Podatkowej PKPP Lewiatan www.radapodatkowa.pl RYZYKO PODATKOWE Marcin Kolmas Definicja pojęcia ryzyka podatkowego na cele naszego spotkania Co to jest ryzyko podatkowe Ryzyko

Bardziej szczegółowo

Ryzyko w działalności przedsiębiorstw przemysłowych. Grażyna Wieteska Uniwersytet Łódzki Katedra Zarządzania Jakością

Ryzyko w działalności przedsiębiorstw przemysłowych. Grażyna Wieteska Uniwersytet Łódzki Katedra Zarządzania Jakością Ryzyko w działalności przedsiębiorstw przemysłowych Grażyna Wieteska Uniwersytet Łódzki Katedra Zarządzania Jakością Plan Prezentacji Cel artykułu Dlaczego działalność przemysłowa wiąże się z ryzykiem?

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczenia gospodarcze (majątkowe i osobowe) są jeszcze niedocenianym elementem działalności wielu zamawiających.

Ubezpieczenia gospodarcze (majątkowe i osobowe) są jeszcze niedocenianym elementem działalności wielu zamawiających. Ubezpieczenia gospodarcze (majątkowe i osobowe) są jeszcze niedocenianym elementem działalności wielu zamawiających. Ubezpieczenia gospodarcze (majątkowe i osobowe) są jeszcze niedocenianym elementem działalności

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczenia dla deweloperów i generalnych wykonawców

Ubezpieczenia dla deweloperów i generalnych wykonawców Ubezpieczenia dla deweloperów i generalnych wykonawców Oferta usług brokerskich oraz doradztwa Szanowni Państwo. Przedstawiamy ofertę usług brokerskich oraz doradztwa przy tworzeniu i obsłudze programu

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczenia dla dealerów samochodowych. Oferta usług brokerskich oraz doradztwa

Ubezpieczenia dla dealerów samochodowych. Oferta usług brokerskich oraz doradztwa Ubezpieczenia dla dealerów samochodowych Oferta usług brokerskich oraz doradztwa Szanowni Państwo. Przedstawiamy ofertę usług brokerskich oraz doradztwa przy tworzeniu i obsłudze programu ubezpieczeniowego

Bardziej szczegółowo

JAK WYBRAĆ NAJKORZYSTNIEJSZĄ POLISĘ AC?

JAK WYBRAĆ NAJKORZYSTNIEJSZĄ POLISĘ AC? TRANSPORT JAK WYBRAĆ NAJKORZYSTNIEJSZĄ POLISĘ AC? www.firmatransportowa.pl TRANSPORT JAK WYBRAĆ NAJKORZYSTNIEJSZĄ POLISĘ AC JAK WYBRAĆ NAJKORZYSTNIEJSZĄ POLISĘ AC? Spis treści Jaki zakres ochrony możesz

Bardziej szczegółowo

Co to jest ubezpieczenie???

Co to jest ubezpieczenie??? SYSTEM UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH Prowadzący: dr Jacek Rodzinka Co to jest ubezpieczenie??? INSTYTUT BADAŃ i ANALIZ FINANSOWYCH pokój RA 50, tel. (17) 866 15 29 1 jrodzinka@wsiz.rzeszow.pl 2 Słownik języka

Bardziej szczegółowo

Wytyczne dotyczące podmodułu ryzyka katastroficznego w ubezpieczeniach zdrowotnych

Wytyczne dotyczące podmodułu ryzyka katastroficznego w ubezpieczeniach zdrowotnych EIOPA-BoS-14/176 PL Wytyczne dotyczące podmodułu ryzyka katastroficznego w ubezpieczeniach zdrowotnych EIOPA Westhafen Tower, Westhafenplatz 1-60327 Frankfurt Germany - Tel. + 49 69-951119-20; Fax. + 49

Bardziej szczegółowo

O czym będziemy. się uczyć

O czym będziemy. się uczyć 1-1 O czym będziemy się uczyć Rachunkowość zarządcza spełnia dwie role: dostarcza informacji do podejmowania decyzji i kontroli Projektowanie i wykorzystywanie rachunku kosztów Rola specjalisty z zakresu

Bardziej szczegółowo

W związku z tym, iż Zamawiający pominął odpowiedź na pytanie nr 28 dlatego jeszcze raz umieszcza odpowiedzi do przetargu ZP/26/PN/14.

W związku z tym, iż Zamawiający pominął odpowiedź na pytanie nr 28 dlatego jeszcze raz umieszcza odpowiedzi do przetargu ZP/26/PN/14. Śrem, dnia 25.11.2014r. Dotyczy sprawy: ZP/26/PN/14 SPROSTOWANIE DO UDZIELNYCH ODPOWIEDZI w dniu 24.11.2014 W związku z tym, iż Zamawiający pominął odpowiedź na pytanie nr 28 dlatego jeszcze raz umieszcza

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia 2 listopada 2010 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia 2 listopada 2010 r. 1409 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia 2 listopada 2010 r. w sprawie zakresu informacji zawartych w rocznym raporcie o stanie portfela ubezpieczeń i reasekuracji zakładu ubezpieczeń Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczenia w llinois

Ubezpieczenia w llinois Ubezpieczenia w llinois Departament Ubezpieczeń stanu Illinois Często zadawane pytania na temat procesu przeglądu stóp w Illinois Październik 2013 Uwaga: Niniejsze opracowanie zostało przygotowane celem

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE Z ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ DOMU MAKLERSKIEGO PRICEWATERHOUSECOOPERS SECURITIES SPÓŁKA AKCYJNA

SPRAWOZDANIE Z ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ DOMU MAKLERSKIEGO PRICEWATERHOUSECOOPERS SECURITIES SPÓŁKA AKCYJNA SPRAWOZDANIE Z ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ DOMU MAKLERSKIEGO PRICEWATERHOUSECOOPERS SECURITIES SPÓŁKA AKCYJNA ZA OKRES OD 1 STYCZNIA 2012 r. DO 31 GRUDNIA 2012 r. PricewaterhouseCoopers Securities S.A., Al.

Bardziej szczegółowo

Nauka o finansach. Prowadzący: Dr Jarosław Hermaszewski

Nauka o finansach. Prowadzący: Dr Jarosław Hermaszewski Nauka o finansach Prowadzący: Dr Jarosław Hermaszewski ANALIZA PROJEKTÓW INWESTYCYJNYCH Wykład 6 Trzy elementy budżetowania kapitałowego Proces analizy decyzji inwestycyjnych nazywamy budżetowaniem kapitałowym.

Bardziej szczegółowo

CAŁOŚCIOWE PRODUKTYWNE UTRZYMANIE CIĄGŁOŚCI RUCHU MASZYN I URZĄDZEŃ 1/245

CAŁOŚCIOWE PRODUKTYWNE UTRZYMANIE CIĄGŁOŚCI RUCHU MASZYN I URZĄDZEŃ 1/245 TPM CAŁOŚCIOWE PRODUKTYWNE UTRZYMANIE CIĄGŁOŚCI RUCHU MASZYN I URZĄDZEŃ 1/245 wersja pełna www.progresja.com.pl DLACZEGO MUSIMY COŚ ZMIENIAĆ? 2/245 Podejmować ryzyko, czy się do niego przygotować? Czy

Bardziej szczegółowo

ISO 27001. bezpieczeństwo informacji w organizacji

ISO 27001. bezpieczeństwo informacji w organizacji ISO 27001 bezpieczeństwo informacji w organizacji Czym jest INFORMACJA dla organizacji? DANE (uporządkowane, przefiltrowane, oznaczone, pogrupowane ) Składnik aktywów, które stanowią wartość i znaczenie

Bardziej szczegółowo

Personalizacja Plan-de-CAMpagne dostosowywanie programu do indywidualnych potrzeb firm, działów oraz osób

Personalizacja Plan-de-CAMpagne dostosowywanie programu do indywidualnych potrzeb firm, działów oraz osób Personalizacja Plan-de-CAMpagne dostosowywanie programu do indywidualnych potrzeb firm, działów oraz osób Wdrożenie systemu planowania zasobów przedsiębiorstwa pomimo wielu korzyści często też wiąże się

Bardziej szczegółowo

Skuteczność => Efekty => Sukces

Skuteczność => Efekty => Sukces O HBC Współczesne otoczenie biznesowe jest wyjątkowo nieprzewidywalne. Stała w nim jest tylko nieustająca zmiana. Ciągłe doskonalenie się poprzez reorganizację procesów to podstawy współczesnego zarządzania.

Bardziej szczegółowo

Katalog rozwiązań informatycznych dla firm produkcyjnych

Katalog rozwiązań informatycznych dla firm produkcyjnych Katalog rozwiązań informatycznych dla firm produkcyjnych www.streamsoft.pl Obserwować, poszukiwać, zmieniać produkcję w celu uzyskania największej efektywności. Jednym słowem być jak Taiichi Ohno, dyrektor

Bardziej szczegółowo

Ubez piecz enie ersalne saln D am a en e t n ow o a a S t S rat ra eg e i g a

Ubez piecz enie ersalne saln D am a en e t n ow o a a S t S rat ra eg e i g a Ubezpieczenie Uniwersalne Diamentowa Strategia 17 październik 2012 Diamentowa Strategia pozwoli Ci zabezpieczyć finansowo rodzinę przed utratą głównych dochodów w przypadku: inwalidztwa, poważnego zachorowania,

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 21 czerwca 2013 r. Poz. 15 OBWIESZCZENIE KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO. z dnia 21 czerwca 2013 r.

Warszawa, dnia 21 czerwca 2013 r. Poz. 15 OBWIESZCZENIE KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO. z dnia 21 czerwca 2013 r. DZIENNIK URZĘDOWY Warszawa, dnia 21 czerwca 2013 r. Poz. 15 OBWIESZCZENIE z dnia 21 czerwca 2013 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu uchwały Nr 384/2008 Komisji Nadzoru Finansowego w sprawie wymagań

Bardziej szczegółowo

Karta Produktu. Ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym XYZ

Karta Produktu. Ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym XYZ Klient: Jan Kowalski Karta Produktu Ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym XYZ Ubezpieczyciel: Towarzystwo Ubezpieczeń na Życie ABC S.A. Agent ubezpieczeniowy: Zbigniew Nowak Karta

Bardziej szczegółowo

Dlaczego należy oceniać efektywność systemów wynagradzania? Kraków, 18.05.2015 r. Renata Kucharska-Kawalec, Kazimierz Sedlak

Dlaczego należy oceniać efektywność systemów wynagradzania? Kraków, 18.05.2015 r. Renata Kucharska-Kawalec, Kazimierz Sedlak Dlaczego należy oceniać efektywność systemów wynagradzania? Kraków, 18.05.2015 r. Renata Kucharska-Kawalec, Kazimierz Sedlak Dlaczego należy oceniać efektywność systemów wynagradzania? Bo nakłady na wynagrodzenia

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie ryzykiem w bezpieczeństwie informacji

Zarządzanie ryzykiem w bezpieczeństwie informacji Zarządzanie ryzykiem w bezpieczeństwie informacji Systemy zarządzania bezpieczeństwem informacji zyskują coraz większą popularność, zarówno wśród jednostek administracji publicznej jak i firm z sektora

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie ryzykiem w bezpieczeostwie IT

Zarządzanie ryzykiem w bezpieczeostwie IT Zarządzanie ryzykiem w bezpieczeostwie IT GIGACON 2011 Marek Abramczyk CISA, CRISC, CISSP, LA ISO27001 Warszawa, 29.11.2011 ABIWAY 1 /34 Agenda 1 2 3 4 5 6 7 Omówienie procesu zarządzania ryzykiem ISO27005

Bardziej szczegółowo

TOM 2. Rozdział 6 WARUNKI UBEZPIECZENIOWE

TOM 2. Rozdział 6 WARUNKI UBEZPIECZENIOWE TOM 2 Rozdział 6 WARUNKI UBEZPIECZENIOWE Podrozdział I Ubezpieczenie budowlano - montażowe (CAR/EAR) 1) Ubezpieczony: Wykonawca, Zamawiający, Podwykonawcy oraz wszystkie inne podmioty uczestniczące w realizacji

Bardziej szczegółowo

Spis treści. 1. Analiza zmian i tendencje rozwoju rynku ubezpieczeń komunikacyjnych

Spis treści. 1. Analiza zmian i tendencje rozwoju rynku ubezpieczeń komunikacyjnych Spis treści Wstęp... 9 1. Analiza zmian i tendencje rozwoju rynku ubezpieczeń komunikacyjnych w Polsce... 11 1.1. Charakterystyka i regulacje prawne rynku ubezpieczeń komunikacyjnych w Europie... 11 1.2.

Bardziej szczegółowo

Polisa nr 556000000000

Polisa nr 556000000000 SOPOCKIE TOWARZYSTWO UBEZPIECZEŃ ERGO HESTIA SA ul. Hestii 1, 81-731 Sopot. Numer KRS 0000024812 Sądu Rejonowego Gdańsk-Północ w Gdańsku, VIII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego. NIP 585-000-16-90.

Bardziej szczegółowo

Rola i zadania Komitetu Audytu. Warszawa, 11.03.2013

Rola i zadania Komitetu Audytu. Warszawa, 11.03.2013 Rola i zadania Komitetu Audytu Warszawa, 11.03.2013 Informacje o Grupie MDDP Kim jesteśmy Jedna z największych polskich firm świadczących kompleksowe usługi doradcze 6 wyspecjalizowanych linii biznesowych

Bardziej szczegółowo

Audyt funkcjonalnego systemu monitorowania energii w Homanit Polska w Karlinie

Audyt funkcjonalnego systemu monitorowania energii w Homanit Polska w Karlinie Audyt funkcjonalnego systemu monitorowania energii w Homanit Polska w Karlinie System zarządzania energią to uniwersalne narzędzie dające możliwość generowania oszczędności energii, podnoszenia jej efektywności

Bardziej szczegółowo

ŚCIEŻKA: Praktyk KAIZEN

ŚCIEŻKA: Praktyk KAIZEN ŚCIEŻKA: Praktyk KAIZEN Ścieżka dedykowana jest każdej osobie, która chce rozwijać siebie i swoją organizację - w szczególności: Koordynatorom i liderom Lean/KAIZEN odpowiedzialnym za obszary produkcyjne

Bardziej szczegółowo

Ryzyko to nasza działalność. www.riskexperts.at

Ryzyko to nasza działalność. www.riskexperts.at Ryzyko to nasza działalność 1 Bezpieczeństwo to podstawowy wymóg Bezpieczeństwo nie może być traktowane jako oddzielne wymaganie, jednakże zrozumienie potencjalnego ryzyka stanowi podstawę do zapewnienie

Bardziej szczegółowo

Opis subskrypcji Załącznik do Deklaracji Przystąpienia do Ubezpieczenia na życie i dożycie NORD GOLDEN edition

Opis subskrypcji Załącznik do Deklaracji Przystąpienia do Ubezpieczenia na życie i dożycie NORD GOLDEN edition Opis produktu Ubezpieczenie na życie i dożycie NORD GOLDEN edition to grupowe ubezpieczenie ze składką w PLN, płatną jednorazowo, w którym ochrony ubezpieczeniowej udziela MetLife Towarzystwo Ubezpieczeń

Bardziej szczegółowo

Doświadczenie, które zobowiązuje

Doświadczenie, które zobowiązuje Usługi dostosowane do potrzeb Doświadczony zespół ekspertów Rzetelność i profesjonalizm Rozwój Elastyczność i kompetencja Jako Saltex od 2004 roku z powodzeniem umacniamy swoją pozycję rzetelnego eksperta

Bardziej szczegółowo

Projekt U S T A W A. z dnia

Projekt U S T A W A. z dnia Projekt U S T A W A z dnia o zmianie ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych oraz ustawy o działalności ubezpieczeniowej

Bardziej szczegółowo

PRSupport oferuje szeroki zakres szkoleń dopasowanych do indywidualnych wymagań klientów

PRSupport oferuje szeroki zakres szkoleń dopasowanych do indywidualnych wymagań klientów Oferta szkoleniowa CORPORATE SOCIAL RESPONSIBILIT Y S z k o l e n i a i t r e n i n g i d l a p r a c o w n i k ó w i z a r z ą d ó w PRSupport oferuje szeroki zakres szkoleń dopasowanych do indywidualnych

Bardziej szczegółowo

Wstępny Plan Działań Środowiskowo-Społecznych (ESAP) Farma Wiatrowa Zielona/Dębsk, Polska. Wymóg prawny/najlepsza praktyka. Wymagania Kredytodawców

Wstępny Plan Działań Środowiskowo-Społecznych (ESAP) Farma Wiatrowa Zielona/Dębsk, Polska. Wymóg prawny/najlepsza praktyka. Wymagania Kredytodawców Wstępny Plan Działań Środowiskowo-Społecznych (ESAP) Farma Wiatrowa Zielona/Dębsk, Polska Nr Działanie Korzyści/ Działania ogólne 1. Polenergia wdroży korporacyjny Plan Dzialań Środowiskowo- Społecznych

Bardziej szczegółowo

Karta Produktu. zgodna z Rekomendacją PIU. dla ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym XYZ

Karta Produktu. zgodna z Rekomendacją PIU. dla ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym XYZ Karta Produktu zgodna z Rekomendacją PIU dla ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym XYZ Ubezpieczony Klient: Jan Kowalski Ubezpieczyciel: Towarzystwo Ubezpieczeń na Życie ABC S.A.

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie projektami a zarządzanie ryzykiem

Zarządzanie projektami a zarządzanie ryzykiem Ewa Szczepańska Zarządzanie projektami a zarządzanie ryzykiem Warszawa, dnia 9 kwietnia 2013 r. Agenda Definicje Wytyczne dla zarządzania projektami Wytyczne dla zarządzania ryzykiem Miejsce ryzyka w zarządzaniu

Bardziej szczegółowo

ZAPRASZA DO SKŁADNIA OFERT

ZAPRASZA DO SKŁADNIA OFERT Piechowice, dnia 28.04.2014 r. Zapytanie ofertowe Przedsiębiorstwo Handlowo-Produkcyjne METAL Jerzy Siofer z siedzibą przy ul. Pakoszowskiej 1A,, Tel. (75) 754 81 59, NIP 611-000-96-37, REGON 230874732

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie bezpieczeństwem informacji przegląd aktualnych standardów i metodyk

Zarządzanie bezpieczeństwem informacji przegląd aktualnych standardów i metodyk Zarządzanie bezpieczeństwem informacji przegląd aktualnych standardów i metodyk dr T Bartosz Kalinowski 17 19 września 2008, Wisła IV Sympozjum Klubu Paragraf 34 1 Informacja a system zarządzania Informacja

Bardziej szczegółowo

Matematyka finansowa 04.04.2011 r. Komisja Egzaminacyjna dla Aktuariuszy. LVI Egzamin dla Aktuariuszy z 4 kwietnia 2011 r. Część I

Matematyka finansowa 04.04.2011 r. Komisja Egzaminacyjna dla Aktuariuszy. LVI Egzamin dla Aktuariuszy z 4 kwietnia 2011 r. Część I Komisja Egzaminacyjna dla Aktuariuszy LVI Egzamin dla Aktuariuszy z 4 kwietnia 2011 r. Część I Matematyka finansowa WERSJA TESTU A Imię i nazwisko osoby egzaminowanej:... Czas egzaminu: 100 minut 1 1.

Bardziej szczegółowo

reprezentowanym przez.. zwanym dalej Brokerem.

reprezentowanym przez.. zwanym dalej Brokerem. Załącznik nr 4 do Regulaminu konkursu ofert na wybór brokera ubezpieczeniowego dla Agencji Rynku Rolnego w Warszawie Projekt Umowa o świadczenie usług brokerskich Zawarta w dniu.. r. w Warszawie pomiędzy:

Bardziej szczegółowo

Audyt energetyczny jako wsparcie Systemów Zarządzania Energią (ISO 50001)

Audyt energetyczny jako wsparcie Systemów Zarządzania Energią (ISO 50001) Audyt energetyczny jako wsparcie Systemów Zarządzania Energią (ISO 50001) ROMAN KOŁODZIEJ IV Konferencja Naukowo-Techniczna,,Utrzymanie ruchu w przemyśle spożywczym Szczyrk, 26 kwietnia 2012 r. 1 PLAN

Bardziej szczegółowo

Co się zmieni w nowej wersji normy ISO 9001

Co się zmieni w nowej wersji normy ISO 9001 TÜV Rheinland Polska Co się zmieni w nowej wersji normy ISO 9001 Podsumowanie zmian www.tuv.pl Aktualizacja normy ISO 9001:2015 Publikacja nowej wersji normy ISO 9001:2015 jest oczekiwana we wrześniu 2015

Bardziej szczegółowo

... 2. nr telefonu/ faxu /e-mail. ... 3. Adres do korespondencji

... 2. nr telefonu/ faxu /e-mail. ... 3. Adres do korespondencji Miejski Zakład Komunikacyjny sp. z o.o. w Jeleniej Górze ul. Wolności 145, 58-500 Jelenia Góra FORMULARZ OFERTY dotyczy postępowania o udzielenie zamówienia publicznego na: Ubezpieczenie MZK sp. z o.o.

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie... 3 Charakterystyka grupy docelowej... 4 Podział grupy docelowej... 4. Podział grupy docelowej wg stanowisk pracy respondentów...

Wprowadzenie... 3 Charakterystyka grupy docelowej... 4 Podział grupy docelowej... 4. Podział grupy docelowej wg stanowisk pracy respondentów... Spis treści Wprowadzenie... 3 Charakterystyka grupy docelowej... 4 Podział grupy docelowej.... 4 Podział grupy docelowej wg stanowisk pracy respondentów.... 4 Wyniki badania... 6 Rozliczanie produkcji

Bardziej szczegółowo

WYKŁAD 2. Temat: REZERWY, ICH CHARAKTERYSTYKA, WYCENA, DOKUMENTACJA I UJĘCIE W KSIĘGACH RACHUNKOWYCH ZAKŁADU UBEZPIECZEŃ

WYKŁAD 2. Temat: REZERWY, ICH CHARAKTERYSTYKA, WYCENA, DOKUMENTACJA I UJĘCIE W KSIĘGACH RACHUNKOWYCH ZAKŁADU UBEZPIECZEŃ WYKŁAD 2 Temat: REZERWY, ICH CHARAKTERYSTYKA, WYCENA, DOKUMENTACJA I UJĘCIE W KSIĘGACH RACHUNKOWYCH ZAKŁADU UBEZPIECZEŃ 1. Istota, pojęcie i podstawy tworzenia rezerw Rezerwy w rachunkowości to potencjalne

Bardziej szczegółowo

Kwestionariusz dla przedstawiciela kadry kierowniczej lub specjalisty ds. bhp

Kwestionariusz dla przedstawiciela kadry kierowniczej lub specjalisty ds. bhp Kwestionariusz dla przedstawiciela kadry kierowniczej lub specjalisty ds. bhp Podstawowe informacje o przedsiębiorstwie Rodzaj działalności:. Liczba pracowników w jednostce lokalnej:. Wdrożony system zarządzania

Bardziej szczegółowo

SAMOOCENA SYSTEMU KONTROLI ZARZĄDCZEJ

SAMOOCENA SYSTEMU KONTROLI ZARZĄDCZEJ Załącznik Nr 3 Do Zarządzenia Nr 56/10 STAROSTY KOSZALIŃSKIEGO z dnia 1 października 2010 r. SAMOOCENA SYSTEMU KONTROLI ZARZĄDCZEJ W STAROSTWIE POWIATOWYM W KOSZALINIE Do sporządzenia samooceny wykorzystano

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczenie Gminy Miasta Gdańska. Marek Komorowski

Ubezpieczenie Gminy Miasta Gdańska. Marek Komorowski Ubezpieczenie Gminy Miasta Gdańska Marek Komorowski Ubezpieczenie Gminy Miasta Gdańska City Polisa Zakresy ubezpieczeń: majątkowe komunikacyjne odpowiedzialność cywilna 2 Ubezpieczenie Gminy Miasta Gdańska

Bardziej szczegółowo

Porównanie zakresu ubezpieczenia OC za produkt u przykładowych ubezpieczycieli

Porównanie zakresu ubezpieczenia OC za produkt u przykładowych ubezpieczycieli Porównanie zakresu ubezpieczenia OC za produkt u przykładowych ubezpieczycieli Zakres ubezpieczenia PTU S.A. 1 PZU S.A. 2 Commercial Union 3 Hestia 4 Przedmiot ochrony Ochroną objęte są wypadki ubezpieczeniowe,

Bardziej szczegółowo

6 kroków do skutecznego planowania na postawie wskaźników KPI

6 kroków do skutecznego planowania na postawie wskaźników KPI 6 kroków do skutecznego planowania na postawie wskaźników KPI Urzeczywistnianie celów biznesowych w praktyce Planowanie i optymalizacja łańcucha dostaw Odkryj brakujące połączenie pomiędzy celami biznesowymi

Bardziej szczegółowo

ASM 603 + ASM 604 + ASM 605: Finansowanie i wycena nieruchomości jako inwestycji cz. 1-3

ASM 603 + ASM 604 + ASM 605: Finansowanie i wycena nieruchomości jako inwestycji cz. 1-3 ASM 603 + ASM 604 + ASM 605: Finansowanie i wycena nieruchomości jako inwestycji cz. 1-3 Szczegółowy program kursu ASM 603: Finansowanie i wycena nieruchomości jako inwestycji cz. 1 1. Zagadnienia ekonomiczne

Bardziej szczegółowo

Nowe trendy w zarządzaniu operacyjnym Przejście z zarządzania ręcznie sterowanego do efektywnie zarządzanej firmy

Nowe trendy w zarządzaniu operacyjnym Przejście z zarządzania ręcznie sterowanego do efektywnie zarządzanej firmy Nowe trendy w zarządzaniu operacyjnym Przejście z zarządzania ręcznie sterowanego do efektywnie zarządzanej firmy Paweł Zemła Członek Zarządu Equity Investments S.A. Wprowadzenie Strategie nastawione na

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE Z ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ DOMU MAKLERSKIEGO PRICEWATERHOUSECOOPERS SECURITIES SPÓŁKA AKCYJNA ZA OKRES 29.10.2010-31.12.

SPRAWOZDANIE Z ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ DOMU MAKLERSKIEGO PRICEWATERHOUSECOOPERS SECURITIES SPÓŁKA AKCYJNA ZA OKRES 29.10.2010-31.12. SPRAWOZDANIE Z ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ DOMU MAKLERSKIEGO PRICEWATERHOUSECOOPERS SECURITIES SPÓŁKA AKCYJNA ZA OKRES 29.10.2010-31.12.2011 PricewaterhouseCoopers Securities S.A., Al. Armii Ludowej 14, 00-638

Bardziej szczegółowo

POLITYKA INFORMACYJNA DOTYCZĄCA ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ

POLITYKA INFORMACYJNA DOTYCZĄCA ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ Załącznik nr 1 do Uchwały Zarządu nr 5/2014 Banku Spółdzielczego we Mstowie z dnia 29.01.2014r. Zatw. Uchwałą RN nr 3/2014 z dn. 30.01.2014 Tekst jednolity uwzględniający wprowadzone zmiany: 1) Uchwałą

Bardziej szczegółowo

Metodyka zarządzania ryzykiem w obszarze bezpieczeństwa informacji

Metodyka zarządzania ryzykiem w obszarze bezpieczeństwa informacji 2012 Metodyka zarządzania ryzykiem w obszarze bezpieczeństwa informacji Niniejszy przewodnik dostarcza praktycznych informacji związanych z wdrożeniem metodyki zarządzania ryzykiem w obszarze bezpieczeństwa

Bardziej szczegółowo

Analiza ryzyka eksploatacji urządzeń ciśnieniowych wdrażanie metodologii RBI w Grupie LOTOS S.A

Analiza ryzyka eksploatacji urządzeń ciśnieniowych wdrażanie metodologii RBI w Grupie LOTOS S.A Grupa LOTOS S.A. Analiza ryzyka eksploatacji urządzeń ciśnieniowych wdrażanie metodologii RBI w Grupie LOTOS S.A Jan Dampc Inspektor Dozoru / Dział Dozoru Technicznego 2 czerwca 2015r. Rafineria w Gdańsku

Bardziej szczegółowo

WYJAŚNIENIA TREŚCI SIWZ (1)

WYJAŚNIENIA TREŚCI SIWZ (1) Znak sprawy: ZPK.262.10.2015 Kielce, dn.30.11.2015r. WYJAŚNIENIA TREŚCI SIWZ (1) w sprawie postępowania na wyłonienie wykonawcy w zakresie usług ubezpieczenia Miasta Kielce wraz z jednostkami organizacyjnym

Bardziej szczegółowo

Doświadczenia w wdrażaniu systemu zarządzania bezpieczeństwem informacji zgodnego z normą ISO 27001

Doświadczenia w wdrażaniu systemu zarządzania bezpieczeństwem informacji zgodnego z normą ISO 27001 Doświadczenia w wdrażaniu systemu zarządzania bezpieczeństwem informacji zgodnego z normą ISO 27001 na przykładzie Urzędu Miejskiego w Bielsku-Białej Gliwice, dn. 13.03.2014r. System Zarządzania Bezpieczeństwem

Bardziej szczegółowo

Wykład Zarządzanie projektami Zajęcia 7 Zarządzanie ryzykiem. dr Stanisław Gasik s.gasik@vistula.edu.pl

Wykład Zarządzanie projektami Zajęcia 7 Zarządzanie ryzykiem. dr Stanisław Gasik s.gasik@vistula.edu.pl 04--7 Wykład Zarządzanie projektami Zajęcia 7 Zarządzanie ryzykiem dr Stanisław Gasik s.gasik@vistula.edu.pl www.sybena.pl/uv/04-wyklad-eko-zp-9-pl/wyklad7.pdf Budowa autostrady Możliwe sytuacje Projekt

Bardziej szczegółowo

Zarządzenie wewnętrzne Nr 19/2013 Burmistrza Miasta Środa Wielkopolska z dnia 26 września 2013 r.

Zarządzenie wewnętrzne Nr 19/2013 Burmistrza Miasta Środa Wielkopolska z dnia 26 września 2013 r. Zarządzenie wewnętrzne Nr 19/2013 Burmistrza Miasta Środa Wielkopolska z dnia 26 września 2013 r. w sprawie wprowadzenia Procedury zarządzania ryzykiem w Urzędzie Miejskim w Środzie Wielkopolskiej. Na

Bardziej szczegółowo

14. Sprawdzanie funkcjonowania systemu zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy

14. Sprawdzanie funkcjonowania systemu zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy 14. Sprawdzanie funkcjonowania systemu zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy 14.1. Co to jest monitorowanie bezpieczeństwa i higieny pracy? Funkcjonowanie systemu zarządzania bezpieczeństwem i higieną

Bardziej szczegółowo

Monitoring kształtowania wysokości taryf w świetle zmieniających się czynników ryzyka

Monitoring kształtowania wysokości taryf w świetle zmieniających się czynników ryzyka Monitoring kształtowania wysokości taryf w świetle zmieniających się czynników ryzyka 1 Przepisy prawa ustawa z dnia 22 maja 2003r. o działalności ubezpieczeniowej art. 18. 1. Wysokość składek ubezpieczeniowych

Bardziej szczegółowo

Raport z zakresu adekwatności kapitałowej Podlasko-Mazurskiego Banku Spółdzielczego w Zabłudowie według stanu na dzień 31.12.

Raport z zakresu adekwatności kapitałowej Podlasko-Mazurskiego Banku Spółdzielczego w Zabłudowie według stanu na dzień 31.12. Załącznik do Uchwały Nr 49/2014 Zarządu Podlasko-Mazurskiego Banku Spółdzielczego w Zabłudowie z dnia 10.07.2014r. Raport z zakresu adekwatności kapitałowej Podlasko-Mazurskiego Banku Spółdzielczego w

Bardziej szczegółowo

157/16/07/2013/N/Sulęcin

157/16/07/2013/N/Sulęcin Strona 1 z 5 Wrocław, 29.07.2013 Do uczestników przetargu nieograniczonego na usługę kompleksowego ubezpieczenia Powiatu Sulęcińskiego ODPOWIEDZI NA PYTANIA/ZMIANY DO SIWZ NR 157/16/07/2013/N/Sulęcin Działając

Bardziej szczegółowo

Polscy Giganci BIS. Forma prawna Agent: Ubezpieczyciel: Euro Bank S.A. Okres Odpowiedzialności: Wiek: Zwrot kapitału: 18-77 lat

Polscy Giganci BIS. Forma prawna Agent: Ubezpieczyciel: Euro Bank S.A. Okres Odpowiedzialności: Wiek: Zwrot kapitału: 18-77 lat produkt strukturyzowany Polscy Giganci BIS Forma prawna Agent: Ubezpieczyciel: indywidualne ubezpieczenie na życie i dożycie Euro Bank S.A. Towarzystwo Ubezpieczeń na Życie Europa S.A. Okres Odpowiedzialności:

Bardziej szczegółowo

Szkolenie 2. Zarządzanie programami

Szkolenie 2. Zarządzanie programami UNIWERSYTET MARII CURIE-SKŁODOWSKIEJ W LUBLINIE Projekt Nowoczesny model zarządzania w UMCS umowa nr UDA-POKL.04.01.01-00-036/11-00 Pl. Marii Curie-Skłodowskiej 5, 20-031 Lublin, www.nowoczesny.umcs.lublin.pl

Bardziej szczegółowo

Zmiana zasad rynkowych. Duża dynamika zmian. Brak ograniczeń związanych z lokalizacją organizacji. Brak ograniczeń w dostępie do technologii

Zmiana zasad rynkowych. Duża dynamika zmian. Brak ograniczeń związanych z lokalizacją organizacji. Brak ograniczeń w dostępie do technologii Strategiczna Karta Wyników jako element systemu zarządzania efektywnością przedsiębiorstwa Piotr Białowąs Dyrektor Departamentu Strategii Pełnomocnik Zarządu EnergiaPro Koncern Energetyczny SA Przyczyny

Bardziej szczegółowo

Strategia identyfikacji, pomiaru, monitorowania i kontroli ryzyka w Domu Maklerskim Capital Partners SA

Strategia identyfikacji, pomiaru, monitorowania i kontroli ryzyka w Domu Maklerskim Capital Partners SA Strategia identyfikacji, pomiaru, monitorowania i kontroli ryzyka zatwierdzona przez Zarząd dnia 14 czerwca 2010 roku zmieniona przez Zarząd dnia 28 października 2010r. (Uchwała nr 3/X/2010) Tekst jednolity

Bardziej szczegółowo

POLITYKA INFORMACYJNA Banku Spółdzielczego w Czersku

POLITYKA INFORMACYJNA Banku Spółdzielczego w Czersku Załącznik do Uchwały Rady Nadzorczej Banku Spółdzielczego w Czersku nr 44/2014 z dnia 16 grudnia 2014 roku Załącznik do Uchwały Zarządu Banku Spółdzielczego w Czersku nr 163/2014 z dnia 15 grudnia 2014

Bardziej szczegółowo

Obliczenia, Kalkulacje...

Obliczenia, Kalkulacje... Obliczenia, Kalkulacje... 1 Bilans O D P I E R W S Z E G O E T A T U D O W Ł A S N E J F I R M Y To podstawowy dokument przedstawiający majątek przedsiębiorstwa. Bilans to zestawienie dwóch list, które

Bardziej szczegółowo

Definicja ryzyka ubezpieczeniowego, cechy ryzyka, faktory ryzyka.

Definicja ryzyka ubezpieczeniowego, cechy ryzyka, faktory ryzyka. Podstawowe pojęcia ubezpieczeniowe. Klasyfikacja ubezpieczeń Ubezpieczenia dzielimy na: Społeczne, Gospodarcze. Ubezpieczenia społeczne naleŝą do sektora publicznego, są ściśle związane z pracownikiem

Bardziej szczegółowo

Tomasz Redliński - Manager, Departament Bezpieczeństwa, PBSG Sp. z o.o. Janusz Słobosz Risk Consulting Manager, Aon Polska Sp. z o.o.

Tomasz Redliński - Manager, Departament Bezpieczeństwa, PBSG Sp. z o.o. Janusz Słobosz Risk Consulting Manager, Aon Polska Sp. z o.o. Rola Zintegrowanego Zarządzania Ryzykiem w organizacji Tomasz Redliński - Manager, Departament Bezpieczeństwa, PBSG Sp. z o.o. Janusz Słobosz Risk Consulting Manager, Aon Polska Sp. z o.o. Agenda 1. Ryzyko

Bardziej szczegółowo

Systemy zabezpieczeń

Systemy zabezpieczeń Systemy zabezpieczeń Definicja System zabezpieczeń (safety-related system) jest to system, który implementuje funkcje bezpieczeństwa konieczne do utrzymania bezpiecznego stanu instalacji oraz jest przeznaczony

Bardziej szczegółowo

Procesowa specyfikacja systemów IT

Procesowa specyfikacja systemów IT Procesowa specyfikacja systemów IT BOC Group BOC Information Technologies Consulting Sp. z o.o. e-mail: boc@boc-pl.com Tel.: (+48 22) 628 00 15, 696 69 26 Fax: (+48 22) 621 66 88 BOC Management Office

Bardziej szczegółowo

Supplier Qualification System (SQS)

Supplier Qualification System (SQS) Supplier Qualification System (SQS) globalna widoczność dostawców firmy Shell www.shell.com/supplier/qualification Supplier Qualification System (SQS) Shell ceni sobie relacje z dostawcami, a dzięki pomocy

Bardziej szczegółowo

P6_TA-PROV(2005)0329 Ochrona zdrowia i bezpieczeństwo pracy: narażenie pracowników na promieniowanie optyczne ***II

P6_TA-PROV(2005)0329 Ochrona zdrowia i bezpieczeństwo pracy: narażenie pracowników na promieniowanie optyczne ***II P6_TA-PROV(2005)0329 Ochrona zdrowia i bezpieczeństwo pracy: narażenie pracowników na promieniowanie optyczne ***II Rezolucja legislacyjna Parlamentu Europejskiego w sprawie wspólnego stanowiska Rady mającego

Bardziej szczegółowo

DAF MULTISUPPORT więcej niż

DAF MULTISUPPORT więcej niż DAF MULTISUPPORT więcej niż tylko naprawy i przeglądy DAF MULTISUPPORT TRUCKS PARTS FINANCE WWW.DAF.COM Usługi wspierające najlepszą ofertę biznesową Kompleksowa obsługa klienta W branży transportowej

Bardziej szczegółowo

Lean Maintenance. Tomasz Kanikuła

Lean Maintenance. Tomasz Kanikuła Tomasz Kanikuła Plan wystąpnienia Wprowadzenie Ustanowienie priorytetów Klasyfikowanie kategorii uszkodzeń Strategia postępowania z częściami zamiennymi Podsumowanie Cel Efektywne wykorzystanie przestojów

Bardziej szczegółowo

Ocena ryzyka kontraktu. Krzysztof Piłat Krajowy Rejestr Długów Biuro Informacji Gospodarczej

Ocena ryzyka kontraktu. Krzysztof Piłat Krajowy Rejestr Długów Biuro Informacji Gospodarczej Ocena ryzyka kontraktu Krzysztof Piłat Krajowy Rejestr Długów Biuro Informacji Gospodarczej Plan prezentacji Główne rodzaje ryzyka w działalności handlowej i usługowej przedsiębiorstwa Wpływ udzielania

Bardziej szczegółowo

Perspektywy wejścia na rynki zagraniczne - odejście od schematu współpracy z ubezpieczycielem. Program Rozwoju Eksportu.

Perspektywy wejścia na rynki zagraniczne - odejście od schematu współpracy z ubezpieczycielem. Program Rozwoju Eksportu. Perspektywy wejścia na rynki zagraniczne - odejście od schematu współpracy z ubezpieczycielem Program Rozwoju Eksportu. Współpraca z ubezpieczycielem profilaktyka i niwelowanie strat tradycyjna rola ubezpieczyciela

Bardziej szczegółowo

5. Planowanie działań w systemie zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy

5. Planowanie działań w systemie zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy 5. Planowanie działań w systemie zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy 5.1. Jakie znaczenie ma planowanie działań w systemie zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy? Planowanie jest ważnym elementem

Bardziej szczegółowo

UBEZPIECZENIA. Co to jest ubezpieczenie??? Warunki zaliczenia 2014-12-03. Literatura: Literatura: Słownik języka polskiego

UBEZPIECZENIA. Co to jest ubezpieczenie??? Warunki zaliczenia 2014-12-03. Literatura: Literatura: Słownik języka polskiego Warunki zaliczenia Egzamin pisemny: 22 stycznia 2012 r. Godz. 11.05-12.40 w Sali RA3. UBEZPIECZENIA Prowadzący: dr Jacek Rodzinka Katedra Makroekonomii pokój A 109, tel. (17) 866 11 34 1 jrodzinka@wsiz.rzeszow.pl

Bardziej szczegółowo

BAKER TILLY POLAND CONSULTING

BAKER TILLY POLAND CONSULTING BAKER TILLY POLAND CONSULTING Wytyczne KNF dla firm ubezpieczeniowych i towarzystw reasekuracyjnych w obszarze bezpieczeństwa informatycznego An independent member of Baker Tilly International Objaśnienie

Bardziej szczegółowo

PRODUKTY STRUKTURYZOWANE

PRODUKTY STRUKTURYZOWANE PRODUKTY STRUKTURYZOWANE WYŁĄCZENIE ODPOWIEDZIALNOŚCI Niniejsza propozycja nie stanowi oferty w rozumieniu art. 66 Kodeksu cywilnego. Ma ona charakter wyłącznie informacyjny. Działając pod marką New World

Bardziej szczegółowo

POLITYKA INFORMACYJNA DOTYCZĄCA ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ ORAZ ZAKRESU INFORMACJI PODLEGAJĄCYCH OGŁASZANIU BANKU SPÓŁDZIELCZEGO W BARCINIE

POLITYKA INFORMACYJNA DOTYCZĄCA ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ ORAZ ZAKRESU INFORMACJI PODLEGAJĄCYCH OGŁASZANIU BANKU SPÓŁDZIELCZEGO W BARCINIE Załącznik nr do Uchwały Nr 98/Z/2014 Zarządu Banku Spółdzielczego w Barcinie z dnia 29 grudnia 2014 r. Bank Spółdzielczy w Barcinie POLITYKA INFORMACYJNA DOTYCZĄCA ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ ORAZ ZAKRESU

Bardziej szczegółowo

STANDARD ŚWIADCZENIA USŁUGI SYSTEMOWEJ KSU W ZAKRESIE SZYBKIEJ OPTYMALIZACJI ZARZĄDZANIA FINANSAMI PRZEDSIEBIORSTWA

STANDARD ŚWIADCZENIA USŁUGI SYSTEMOWEJ KSU W ZAKRESIE SZYBKIEJ OPTYMALIZACJI ZARZĄDZANIA FINANSAMI PRZEDSIEBIORSTWA STANDARD ŚWIADCZENIA USŁUGI SYSTEMOWEJ KSU W ZAKRESIE SZYBKIEJ OPTYMALIZACJI ZARZĄDZANIA FINANSAMI PRZEDSIEBIORSTWA dla mikro- i małych przedsiębiorców Opracowane przez: Departament Rozwoju Instytucji

Bardziej szczegółowo

Wyliczenie rzeczywistych kosztów tworzenia i zarządzania planami ciągłości działania

Wyliczenie rzeczywistych kosztów tworzenia i zarządzania planami ciągłości działania Wyliczenie rzeczywistych kosztów tworzenia i zarządzania planami ciągłości działania 6 aspektów, które należy wziąć pod uwagę wyliczając koszty programu BCM * na podstawie: Calculating the True Costs of

Bardziej szczegółowo

SYSTEM ZARZĄDZANIA RYZYKIEM W DZIAŁALNOŚCI POLITECHNIKI WARSZAWSKIEJ FILII w PŁOCKU

SYSTEM ZARZĄDZANIA RYZYKIEM W DZIAŁALNOŚCI POLITECHNIKI WARSZAWSKIEJ FILII w PŁOCKU P OLITECHNIK A W AR S Z AWSKA FILIA W PŁOCKU ul. Łukasiewicza 17, 09-400 Płock SYSTEM ZARZĄDZANIA RYZYKIEM W DZIAŁALNOŚCI POLITECHNIKI WARSZAWSKIEJ FILII w PŁOCKU Opracowano na podstawie załącznika do

Bardziej szczegółowo

lokata ze strukturą Czarne Złoto

lokata ze strukturą Czarne Złoto lokata ze strukturą Czarne Złoto Lokata ze strukturą Czarne Złoto jest produktem łączonym. Składa się z lokaty promocyjnej i produktu strukturyzowanego Czarne Złoto inwestycji w formie ubezpieczenia na

Bardziej szczegółowo

Wykaz skrótów... Słownik pojęć... Wprowadzenie...

Wykaz skrótów... Słownik pojęć... Wprowadzenie... Wykaz skrótów... Słownik pojęć... Wprowadzenie... XI XIII XVII Rozdział I. Istota odpowiedzialności odszkodowawczej... 1 1. Funkcje odpowiedzialności odszkodowawczej... 1 2. Reżimy odpowiedzialności odszkodowawczej...

Bardziej szczegółowo

Ceny transferowe jeszcze podatki czy już ekonomia? Michał Majdański BT&A Podatki

Ceny transferowe jeszcze podatki czy już ekonomia? Michał Majdański BT&A Podatki Ceny transferowe jeszcze podatki czy już ekonomia? Michał Majdański BT&A Podatki Plan prezentacji 1. Ceny transferowe uwagi wstępne 2. Definicja podmiotów powiązanych 3. Zasada ceny rynkowej 4. Podatkowe

Bardziej szczegółowo

Audit&Consulting services Katarzyna Kędziora. Wielowymiarowość zasad rachunkowości finansowej zakładów ubezpieczeń

Audit&Consulting services Katarzyna Kędziora. Wielowymiarowość zasad rachunkowości finansowej zakładów ubezpieczeń Wielowymiarowość zasad rachunkowości finansowej zakładów www.acservices.pl Warszawa, 24.10.2013r. Agenda 1. Źródła przepisów prawa (PSR, MSSF, UE, podatki, Solvency II) 2. Przykłady różnic w ewidencji

Bardziej szczegółowo

Szkoła Podstawowa nr 336 im. Janka Bytnara Rudego - Ursynów

Szkoła Podstawowa nr 336 im. Janka Bytnara Rudego - Ursynów RAPORT OCENA KONTROLI ZARZĄDCZEJ Szkoła Podstawowa nr 336 im. Janka Bytnara Rudego - Ursynów raport za rok: 2015 Strona 1 z 12 I. WSTĘP: Kontrolę zarządczą w jednostkach sektora finansów publicznych stanowi

Bardziej szczegółowo