Podstawowe parametry sali do terapii integracji sensorycznej. Zbigniew Przyrowski

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Podstawowe parametry sali do terapii integracji sensorycznej. Zbigniew Przyrowski"

Transkrypt

1 Podstawowe parametry sali do terapii integracji sensorycznej. Zbigniew Przyrowski Moje osobiste doświadczenia wskazują na pewne zasadnicze pryncypia organizacji prowadzenia terapii integracji sensorycznej. Dotyczą one zarówno Sali do terapii, specjalistycznego sprzętu jak i organizacji terapii. Chciałbym podzielić się nimi z czytelnikami Integracji Sensorycznej - w szczególności z rodzicami dzieci chodzących na terapię tak by wiedzieli czego powinni żądać i oczekiwać od terapeutów i gabinetów w których prowadzona jest terapia. Tak by to miejsce i sposób prowadzenia terapii nie szkodziły ale pomagały dziecku. Terapia integracji sensorycznej wymaga właściwej sali wyposażonej w specjalistyczny sprzęt. Sprzęt do terapii integracji sensorycznej używany jest do wspomagania, modyfikowania albo przywracania funkcji w zaburzeniach integracji sensorycznej. Dotyczy to zaburzeń ruchowych i posturalnych (koordynacji ruchu, koordynacji wzrokowo-ruchowej, obustronnej koordynacji ruchowej, regulacji napięcia mięśniowego /mięśni antygrawitacyjnych/, kokontrakcji, funkcji okoruchowych), planowania motorycznego, zaburzeń modulacji sensorycznej, rejestracji sensorycznej i różnicowania sensorycznego. Sprzęt do terapii integracji sensorycznej może być stosowany w leczeniu wymienionych zaburzeń u dzieci: z mózgowym porażeniem dziecięcym, autyzmem, zespołem Aspergera, Całościowymi Zaburzeniami Rozwoju, upośledzeniem umysłowym, dysleksją, ADHD, z niektórymi zespołami genetycznymi w tym kruchym chromosomem X, zespołem Downa, u dzieci z niektórymi zaburzeniami mowy, koncentracji uwagi, opóźnieniem rozwoju psychomotorycznego. Opisu procedur terapii i zastosowań sprzętu dokonuje wielu autorów publikacji na temat terapii integracji sensorycznej. Pierwszego opisu dokonuje w swej książce twórca tej terapii J.Ayres /1972/, dalej przez lata rozwoju metody różni autorzy wskazywali na celowość stosowania specjalistycznego sprzętu min.: Thomas Carlyle Dalton, Victor W. Bergenn /2007/ piszą używając specjalnego sprzętu przeznaczonego do wzmacniania równowagi i kontroli motorycznej poprzez stymulacje przedsionkową dzieci z autyzmem normalizują poziom uwagi podnosząc zdolności do uczenia się. W publikacji szeroko opisującej zasady terapii integracji sensorycznej A.C.Bundy, S.J. Lane i E.A.Murray /2002/ szczegółowo opisują stosowanie sprzętu w określonych typach zaburzeń integracji sensorycznej i skutki stymulacji układu nerwowego z wykorzystaniem tego sprzętu. Również A. Jean Ayres, Jeff Robbins, Shay McAfee w Occupational therapy for children /2005/ również wskazują na zasadność stosowania opisywanego sprzętu do terapii zaburzeń

2 postawy, koordynacji, równowagi. Geoffrey Miller, Gary D. Clark w The cerebral palsies: causes, consequences, and management /1998/ wskazują na zasadność stosowania sprzętu u dzieci z mózgowym porażeniem dziecięcym do poprawy funkcji ruchowych, podobnie w odniesieniu do tej grupy dzieci piszą E.Blanche, T.Botticelli i M.Hallway /1995/. Jakie są więc warunki brzegowe jakie powinna spełniać sala do terapii integracji sensorycznej? W klinice J.Ayres w Torance w Stanach Zjednoczonych wymiary pomieszczeń dla indywidualnej terapii integracji sensorycznej wynosiły 22ft na 14ft to znaczy około 6 na 4 metry (K.Walker 1992). Na Uniwersity of Florida na wydziale Occupatonal Therapy prześledzono eksperymentalnie niezbędne warunki zewnętrzne do prowadzenia terapii integracji sensorycznej, dotyczyły one wielkości pomieszczenia w którym ma się odbywać terapia. Przystosowano pomieszczenie według wzorca Ayres i miało ono wymiary 26ft na 18ft to jest około 7 na 5 metrów. /K.Walker 1992).Ponieważ terapia ta jest terapią opartą na ruchu wymaga odpowiedniej przestrzeni. Zbyt mała nie zapewnia możliwości ruchu zbyt duża prowadzi czasem do dezorganizacji. Badania na Uniwersytecie Florydy wskazały, że prowadzenie terapii było efektywniejsze gdy wymiary Sali terapeutycznej były zbliżone do tych jakie proponowała J.Ayres. Również moje wieloletnie doświadczenia /rozpocząłem prowadzenie terapii integracji sensorycznej w 1995r./ wskazują, że sala powinna mieć odpowiednią powierzchnię wystarczającą do wykorzystania sprzętu podwieszanego, zapewniającą swobodę ruchu. Sala jednak nie powinna być zbyt duża. Duże, wysokie sale gdzie jednocześnie odbywają się zajęcia więcej niż jednego dziecka są absolutnie niewłaściwe, szczególnie w terapii dzieci ze spektrum autyzmu, dzieci z AHDD, dzieci z Zaburzeniami Modulacji Sensorycznej w szczególności nadwrażliwe słuchowo, czy wzrokowo. Pogłos, echo powstające w dużej sali jest pobudzające a nadmiar przestrzeni i nagromadzonych rzeczy przestymulowuje wzrokowo itd. Dziecko z takiej sali może wychodzić po terapii w gorszym stanie niż weszło co nie koniecznie uwidoczni się natychmiast, najczęściej dopiero po powrocie do domu. Zbyt duża sala zawsze stanowi duże niebezpieczeństwo, zawsze może się zdarzyć sytuacja w której terapeuta na jednym końcu sali przygotowuje ćwiczenie gdy w tym samym czasie dziecko na drugim końcu będzie buszowało poza kontrolą. Duża sala stanowi zawsze pokusę by jednocześnie prowadzić na niej dwa lub więcej zajęć co w wypadku terapii integracji sensorycznej jest niedopuszczalne. Optymalna wielkość sali do terapii integracji sensorycznej /która jest zindywidualizowaną formą terapii co bardzo podkreślała J.Ayres/ powinna mieścić się w wymiarach między metrów kwadratowych. Podłoga powinna być wyłożona specjalną wykładziną lub zrobiona z drewnianej klepki /zdjęcie nr1/ tak by swobodnie po niej mogły przemieszcza się urządzenia do terapii /np. deskorolka terapeutyczna/. W sal nie powinny znajdować się meble /typu biurko,

3 krzesła inne/, które mogą stanowić dodatkowe zagrożenie dla bezpieczeństwa dziecka. Okna sali winny być zabezpieczone roletami ograniczającymi możliwość niekontrolowanego rozsypania się kawałków szkła w chwili zbicia szyby. Podłoga z klepki drewnianej lub wyłożona specjalna wykładziną zdjęcie nr1 Ściany w sali do terapii integracji sensorycznej powinny być pomalowane na neutralny, łagodny kolor, niedopuszczalne jest malowanie na wiele jaskrawych pobudzających kolorów. Cały sprzęt również nie powinien być przesadnie jaskrawy, nadmiernie kolorowy z ostrymi pobudzającymi barwami, multikolorowy /wiele kolorów w jednym sprzęcie/. Nawet suchy basen nie powinien zawierać zbyt dużo piłeczek w kolorze czerwonym. Szczególnie niekorzystne jest takie nagromadzenie kolorów przy prowadzeniu terapii zaburzeń modulacji sensorycznej, terapii dzieci z autyzmem czy nawet ADHD. Taki natłok wrażeń wzrokowych będzie niekorzystny dla efektów terapeutycznych. Ważne jest też oświetlenie. Najlepsze jest naturalne jednak jeśli w okresie zimowym i jesiennym istnieje konieczność sztucznego oświetlenia należy unikać typowych standartowych świetlówek gdyż większość z nich wymaga starterów, które wydają dźwięki słyszane przez część dzieci nadwrażliwych słuchowo co zwykle wpływa negatywnie na postępy w terapii. Sala musi być wyposażona w różnorodny sprzęt szczególnie do stymulacji przedsionkowej, proprioceptywnej i dotykowej. Dr J.Ayres w jednym ze swoich wywiadów / zarejestrowanych i wykorzystywanych w szkoleniu terapeutów 1981r/ mówi zmiana w terapii wykorzystywanego sprzętu przyczynia się do generalizacji efektów terapeutycznych i rozwoju reakcji adaptacyjnych. W książce Sensory integration and the child J.Ayres pisze Każde dziecko ma specyficzne potrzeby sensoryczne /neurologiczne/ i te potrzeby się zmieniają więc terapia musi obejmować wiele możliwości do dostarczania bodźców sensorycznych i ruchu. Dlatego terapeuci dysponują dużą kolekcją sprzętu do

4 huśtania, kręcenia się, toczenia się, wspinania się, skakania, jeżdżenia i innych przyrządów zapewniających ruch całego ciała. Mają też wiele rzeczy które dziecko może łapać, manipulować i rzucać. /.../ Jeśli dziecko jest zdolne do tego by samo wybierać sprzęt wybiera jeśli nie to terapeuta prowadzi je do wyboru właściwego sprzętu. /J.Ayres s / Ayres pisze sprzęt używany w terapii integracji sensorycznej jest tak zaprojektowany by zachęcać do aktywności dostarczających wrażeń sensorycznych organizujących młody mózg. /J.Ayres s /. W terapii integracji sensorycznej nie wystarczy więc jedna huśtawka, deskorolka, piłka i materac. To nie ta forma terapii. Na kursach integracji sensorycznej dokładnie informujemy terapeutów jaki sprzęt powinien być stosowany w terapii i w jakiej ilości. W filmie szkoleniowym z 1981r. / Sensory Integration Research and Practice/ Ayres twórca tej metody terapii wskazuje również,że sprzęt do stymulacji przedsionkowej powinien na ile jest to możliwe wyłożony różnymi wyłożony różnymi fakturami dotykowymi zdjęcie nr2 fakturami dotykowymi /zdjęcie nr 2/.Dlatego jeśli cały sprzęt w sali jest wyłożony jednorodnymi w dotyku materiałami /najczęściej imitującymi skórę inne tworzywo/ to w jakimś sensie zaprzecza to idei integracji sensorycznej. W projektowanie sprzętu do terapii integracji sensorycznej powinni być zaangażowani doświadczeni terapeuci integracji sensorycznej, gdyż to oni wiedzą jakie wymagania ma spełniać sprzęt by mógł być wykorzystany w terapii i by z jego pomocą można było wywoływać właściwe reakcje adaptacyjne nie jest więc również obojętne gdzie kupujemy sprzęt. Ponieważ można wydać wiele środków finansowych, a w zamian otrzymać nieprzydatny lub niespełniający wymagań /na jakie między innymi zwracała uwagę Ayres/ sprzęt. Sprzęt do terapii integracji sensorycznej zaprojektowany do stosowania we właściwych warunkach i zgodnie z przewidzianym przeznaczeniem nie pogarsza stanu ani nie zagraża bezpieczeństwu i zdrowiu użytkowników oraz innych osób. Sprzęt nie

5 może mieć ostrych drewnianych niezabezpieczonych krawędzi /zdjęcie nr3/ Miękkie, zabezpieczone kanty, sprzęt pozbawiony niebezpiecznych metalowych elementów zdjęcie nr 3 a już szczególnie niedopuszczalne są niezabezpieczone metalowe części sprzętu. Ponieważ terapeuta często zmienia używany sprzęt podczas terapii nie może on być zbyt ciężki. Każdy z nas praktyków wie jak dużo wysiłku wymaga powieszanie, przenoszenie, przestawianie sprzętu. Jeśli jest więc ciężki to bardzo szybko odbije się na kondycji i zdrowiu fizycznym terapeuty. Znany mi jest taki sprzęt (np. huśtawka terapeutyczna) gdzie do zawieszenia go trzeba dwóch osób /silnych/ lub rozłożenie go na pojedyncze elementy i każdy z nich zawieszany oddzielnie. To oczywiści zabiera czas przeznaczony na terapię. Poza tym ciężka huśtawka lub inny sprzęt jeśli uderzy dziecko w nóżkę, lub jeszcze gorzej w główkę może powodować poważne urazy. Ryzyko związane z używaniem sprzętu może pojawiać się również wówczas gdy użytkowany jest przez osoby,które nie przeszły właściwego przeszkolenia w zakresie użytkowania i stosowania zgodnie z przeznaczeniem tego sprzętu. Właściwe przeszkolenie w tym zakresie przechodzą terapeuci podczas szkoleń prowadzonych przez instruktorów Polskiego Stowarzyszenia Terapeutów Integracji Sensorycznej. Profesjonalny sprzęt powinien nie tylko posiadać certyfikaty ale przede wszystkim gwarancję której udziela na określony czas producent. Nie zalecam zakupu sprzętu bez gwarancji nawet jeśli inni mówią a ja tam używam takiego sprzętu i nic się nie stało być może ale jeśli się coś stanie? To gdzie szukać pomocy?. Porządne firmy dając gwarancję stanowią zaplecze dla użytkownika sprzętu wówczas gdy mimo właściwego użytkowania uległ zbyt szybko usterce.

6 zdjęcie nr 4 W Sali nie tylko ważny jest sprzęt podwieszany ale również to na czym jest wieszany. Stosowane w niektórych salach haki bezpośrednio wkręcane w sufit są bardzo niebezpieczne i mogą grozić poważnymi konsekwencjami. Nigdzie na świecie nie stosuje się obecnie takich rozwiązań. Zarówno w USA /zob. zdjęcie 4/, w Wielkiej Brytanii, RPA, Japonii, Niemczech jak i w Polsce /zdjęcie nr5 i 6/ używa się specjalnych konstrukcji do zawieszania sprzętu /są stalowe lub zdjęcie 5 drewniane/. Takie konstrukcje mają zwykle wyliczone dokładnie parametry dotyczące użytkowania i obciążeń. W wypadku stosowania zawieszeń na hakach w suficie nie można dokonać z pełną odpowiedzialnością takich wyliczeń stąd zwykle nie mają gwarancji. Jeśli terapeuci stosują takie podwieszenia to rodzice powinni na to zwrócić szczególną uwagę gdyż narażają swoje dziecko na ogromne ryzyko. Zwykle tego typu podwieszenia mają certyfikaty czy gwarancja tylko na samo podwieszenie lub na materiały z których jest wykonane nigdy jednak nie maja gwarancji i certyfikatów na zamocowanie ich w suficie. Dlatego

7 zalecam aby stosować specjalne stelaże do zawieszana sprzętu do terapii zdjęcie nr 6 integracji sensorycznej. Jednak tu również ostrzeżenia dla początkujących terapeutów są na polskim rynku również takie stelaże o których mówili mi uczestnicy kursów, które się przewracają. Podczas kursów w naszym stowarzyszeniu przyszli terapeuci mogą zapoznać się z stabilnym i bezpiecznym typem stelaża. Jakie jeszcze standardy obowiązują w terapii integracji sensorycznej na które warto zwrócić uwagę? Początkiem terapii jest zawsze dokładne badanie dziecka zakończone rozpoznanymi zaburzeń integracji sensorycznej. Są jednak terapeuci którzy rozpoczynają terapię bez diagnozy, bez określenia kierunków terapii i wreszcie bez poinformowania rodzica o rozpoznaniu i terapii. Najczęściej po prostu stwierdzają, pani dziecko ma zaburzenia integracji sensorycznej, albo ma zaburzenia integracji przedsionkowej, proprioceptywnej i dotykowej. To tak jakby lekarz stwierdził pani dziecko jest chore, powinno brać takie antybiotyki czy wystarczy to matce? - nie, zawsze zapyta Pani doktor ale na co jest chore moje dziecko? Właściwie przeprowadzone badanie dziecka powinno określić dominujący typ zaburzeń procesów sensorycznych. Powinno zakończyć się raportem z badania w formie pisemnej, programem terapii i zaleceniami do domu. Proces diagnozy powinien zakończyć się rozmową z rodzicami, wyjaśniającą, udzielającą odpowiedzi na pytania, wątpliwości rodziców. Podczas tej rozmowy ustalamy pewną dietę sensoryczną. Dopiero wówczas można przejść do terapii dziecka. Dzięki tej wstępnej ocenie dziecka będzie można dokonać kontrolnych badań,oceniających skuteczność terapii. Terapię integracji sensorycznej powinien prowadzić z określonym dzieckiem jeden terapeuta. Nie wyobrażam sobie by terapeuci zmieniali się co tydzień czy nawet z zajęć na zajęcia. Oczywiście czasem jest konieczna zmiana terapeuty ale jeśli jest przemyślana i trwała. Prowadzenie terapii przez różnych /często zmienianych/ terapeutów przeczy nie tylko zasadom terapii integracji sensorycznej ale wszelkich terapii. Dziecko podczas terapii powinno nawiązać mające wpływ na terapię kontakty interpersonalne. Terapia nie powinna być

8 również prowadzona jednocześnie przez różnych terapeutów w różnych ośrodkach. Nie ma wówczas możliwości kontroli ilości oddziaływań na dziecko, nie da się najczęściej uniknąć efektu przestymulowania. Terapeuci nie wiedząc o tym mogą stosować przeciwstawne do siebie ćwiczenia co może powodować większy niż przed terapią chaos w ośrodkowym układzie nerwowym dziecka. Wówczas efekty terapii są ograniczone, czasem skutkują regresem, a czasem większymi zaburzeniami niż przed rozpoczęciem terapii. Jednorazowa sesja terapeutyczna nie powinna trwać krócej niż 45 minut bezpośrednich zajęć z dzieckiem na sali terapeutycznej. Najlepiej jeśli dla dzieci trzyletnich i starszych trwa minut. Poza tym terapeuta powinien mieć czas na krótką rozmowę z rodzicem, przekazanie zaleceń, uzyskanie informacji o zmianach zachodzących w zachowaniu dziecka itp. Niedopuszczalną praktyką jest stosowanie pół godzinnych lub krótszych jednostek terapeutycznych bez możliwości rozmowy terapeuty z rodzicami dziecka. Bez możliwości instruktażu ćwiczeń domowych. Zbyt krótkich by prowokować zmiany w ośrodkowym układzie nerwowym. Terapia integracji sensorycznej to terapia indywidualna, tak więc jeśli dziecko uczestniczy wraz z grupą innych w terapii to z pewnością nie jest to terapia integracji sensorycznej nawet jeśli się tak nazywa. J. Ayres pisze w swej książce terapia integracji sensorycznej jest wysoce zindywidualizowaną formą terapii /J.Aryes 1972/. Terapia jest tym bardziej skuteczna im bardziej systematyczna. Nie powinno być zbyt długich przerw w trakcie terapii. Nie dobrze jest jeśli w trakcie trwania terapii rodzice robią przerwę trwająca 4,5 czy więcej tygodni (np. podczas wakacji). Zwykle następuje wówczas wydłużenie terapii a nawet krótkotrwały ale jednak regres, obserwowałem to wielokrotnie /szczególnie wśród dzieci z dyspraksją/. Zwykle padają też pytania jaka jest najbardziej optymalna częstotliwość sesji terapeutycznych? Nie ma tu jednoznacznej odpowiedzi. Częstotliwość zależy od wielu czynników między innymi od głębokości zaburzeń, rodzaju zaburzeń, współwystępowania zaburzeń integracji sensorycznej z innymi, uszkodzeń mózgu itd. Jednak najczęściej terapia odbywa się dwa razy w tygodniu. O skutkach terapii świadczą zmiany w zachowaniu dziecka ale jednocześnie kontrolne badania jakie powinien systematycznie prowadzić terapeuta. Dzieci poniżej 4 roku życia /szczególnie dotyczy to badań z użyciem kwestionariuszy, skal, czy klinicznej obserwacji/ powinny być badane kontrolnie co cztery miesiące. Dzieci starsze /szczególnie jeśli badanie prowadzone jest z użyciem standartowych testów/ co sześć miesięcy. O wynikach badania terapeuta powinien poinformować rodziców. Oczywiście rodzice mogą korzystać z niezależnych kontrolnych badań. Terapia nie może trwać w nieskończoność zwłaszcza jeśli nie ma kontrolnych badań, lub nie obserwuje się znaczących zmian. Średnio trwa od kilku do kilkunastu miesięcy u dzieci bez szczególnych

9 dodatkowych zaburzeń /typu autyzm/. Dłużej trwa u dzieci ze złożonymi zaburzeniami ale zawsze ma swój koniec. Zakończenie terapii powinny poprzedzać badania porównawcze z badaniami początkowymi tak by wykazać zmiany w funkcjonowaniu systemu nerwowego dziecka. Decyzja o miejscu w którym chcemy aby nasze dziecko chodziło na terapię powinna być przemyślana i rozważna. Przed wysłaniem dziecka na terapię należy zapoznać z miejscem gdzie będzie prowadzona, obejrzeć sprzęt, sposoby zawieszania. Dowiedzieć się czy jest prowadzona dokumentacja terapii i czy są prowadzone systematyczne badania dziecka. Czy osoby prowadzące terapię mają odpowiednie kwalifikacje. Jakie mają doświadczenie. Ewentualnie kto koordynuje i czuwa na przebiegiem terapii w danej poradni. Bliskość sali terapeutycznej od miejsca naszego zamieszkania jest ważnym ale nie najważniejszym czynnikiem decydującym o wyborze. Zbigniew Przyrowski Literatura : 1.J.Ayres Sensory integration and the child. Western Psychological Service. Los Angeles. 2. J.Ayres Sensory integration and learning disorder. WPS. Los Angeles. 3.A.Bundy, S.Leane, E.Murray Sensory integration Theory and practice.davis Company. Philadelfia. 4. S.Roley Sensory Integrative Principles and Playground Design. Sensory Integration. Special Interest Section Nwsletter. Vol 14, No.1. 5.K.F.Walker Sensory Integrative Therapy In a Limited Space. An Adaptation of the Ayres Clinic Design.Vol.14 nr 3

Wykorzystanie integracji sensorycznej w usprawnianiu zaburzeń rozwojowych.

Wykorzystanie integracji sensorycznej w usprawnianiu zaburzeń rozwojowych. Wykorzystanie integracji sensorycznej w usprawnianiu zaburzeń rozwojowych. Termin integracja sensoryczna po raz pierwszy został użyty przez Ch. Sherringtona w 1902 roku w Anglii. Nowe znaczenie temu terminowi

Bardziej szczegółowo

UWAGA : W KWIETNIU BEZPŁATNE 2012 ZAPRASZAMY TESTY NA UWAGI I LATERALIZACJI impulsterapia@onet. pl

UWAGA : W KWIETNIU BEZPŁATNE 2012 ZAPRASZAMY TESTY NA UWAGI I LATERALIZACJI impulsterapia@onet. pl UWAGA : W KWIETNIU BEZPŁATNE 2012 ZAPRASZAMY TESTY NA UWAGI I LATERALIZACJI impulsterapia@onet. SŁUCHOWEJ pl Czym jest metoda Integracji Sensorycznej (SI)? Do jakich dzieci jest skierowana? Integracja

Bardziej szczegółowo

INTEGRACJA SENSORYCZNA JAKO METODA

INTEGRACJA SENSORYCZNA JAKO METODA INTEGRACJA SENSORYCZNA JAKO METODA WSPOMAGAJĄCA TERAPIĘ PEDAGOGICZNĄ UCZNIÓW Z DYSLEKSJĄ WARSZTAT MIĘDZYNARODOWA KONFERENCJA DYSLEKSJA JAKO ZABURZENIE NEUROROZWOJOWE PRZYCZYNY SKUTKI POMOC GDAŃSK 18-19

Bardziej szczegółowo

Znaczenie wczesnej interwencji we wspomaganiu rozwoju dziecka z zaburzeniami ze spektrum autyzmu i strategie terapii.

Znaczenie wczesnej interwencji we wspomaganiu rozwoju dziecka z zaburzeniami ze spektrum autyzmu i strategie terapii. Michał Wroniszewski Fundacja SYNAPSIS Znaczenie wczesnej interwencji we wspomaganiu rozwoju dziecka z zaburzeniami ze spektrum autyzmu i strategie terapii. Otrębusy, 8.11.2011 r. SKALA ZJAWISKA 1. Epidemiologa

Bardziej szczegółowo

1. Od kiedy istnieje termin integracja sensoryczna i kto jest twórcą teorii integracji sensorycznej?

1. Od kiedy istnieje termin integracja sensoryczna i kto jest twórcą teorii integracji sensorycznej? I. POCZĄTKI BADAŃ NAD INTEGRACJĄ SENSORYCZNĄ 1. Od kiedy istnieje termin integracja sensoryczna i kto jest twórcą teorii integracji sensorycznej? Termin integracja sensoryczna został po raz pierwszy wprowadzony

Bardziej szczegółowo

OŚRODEK ODDZIAŁ DZIENNY CZYNNY OD PONIEDZIAŁKU DO PIĄTKU W GODZINACH 8.00-18.00 Rejestracja tel. 14 627 10 22

OŚRODEK ODDZIAŁ DZIENNY CZYNNY OD PONIEDZIAŁKU DO PIĄTKU W GODZINACH 8.00-18.00 Rejestracja tel. 14 627 10 22 OŚRODEK ODDZIAŁ DZIENNY CZYNNY OD PONIEDZIAŁKU DO PIĄTKU W GODZINACH 8.00-18.00 Rejestracja tel. 14 627 10 22 Ośrodek realizuje świadczenia medyczne na rzecz dzieci zagrożonych nieprawidłowym rozwojem

Bardziej szczegółowo

Orzecznictwo w procesie diagnozy FASD

Orzecznictwo w procesie diagnozy FASD Orzecznictwo w procesie diagnozy FASD Barbara Woszczyna Tomaszowice 2015r. Według brytyjskiego raportu Warnocka, około 20% populacji uczniów to dzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi (Children with

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Przedmowa...

SPIS TREŚCI. Przedmowa... SPIS TREŚCI Przedmowa...................... 1. DZIECI I MŁODZIEŻ NIEPEŁNOSPRAWNA Czesław Szmigiel 1.1. Definicja pojęcia dziecko niepełnosprawne........ 1.2. Dzieci i młodzież niepełnosprawna dane statystyczne....

Bardziej szczegółowo

& / &!!!& ODOWS&A-»ZD\ChJCJC. Metoda integracji. sensorycznej. we wspomaganiu rozwoju mi. \dzieci z uszkodzeniami ^ lu nerwowego m

& / &!!!& ODOWS&A-»ZD\ChJCJC. Metoda integracji. sensorycznej. we wspomaganiu rozwoju mi. \dzieci z uszkodzeniami ^ lu nerwowego m & / &!!!& ODOWS&A-»ZD\ChJCJC Metoda integracji sensorycznej we wspomaganiu rozwoju mi \dzieci z uszkodzeniami ^ lu nerwowego m i - i \ \ 'Ą \ A H/?fi U Metoda integracji sensoryczniej we wspomaganiu

Bardziej szczegółowo

INTEGRACJA SENSORYCZNA

INTEGRACJA SENSORYCZNA INTEGRACJA SENSORYCZNA Przepis na integrację sensoryczną Ewa Polańska fizjoterapeuta terapeuta integracji sensorycznej hipoterapeuta DEFINICJA INTEGRACJI SENSORYCZNEJ (SI) Integracja sensoryczna jest procesem

Bardziej szczegółowo

Co to jest dyspraksja i jakie zachowania wskazują na dyspraksję u przedszkolaków?

Co to jest dyspraksja i jakie zachowania wskazują na dyspraksję u przedszkolaków? Co to jest dyspraksja i jakie zachowania wskazują na dyspraksję u przedszkolaków? Oto przykłady takich zachowań: nie potrafi sam sobie zorganizować zabawy, nie wie jak obchodzić się z zabawkami i często

Bardziej szczegółowo

Opracowała: K. Komisarz

Opracowała: K. Komisarz Opracowała: K. Komisarz EEG ElektroEncefaloGraf - aparat do pomiaru fal mózgowych i oceny pracy mózgu. BIOFEEDBACK - z ang. biologiczne sprzężenie zwrotne (dostarczanie człowiekowi informacji zwrotnej

Bardziej szczegółowo

Podstawowym celem oddziaływań rewalidacyjnych jest rozwój i aktywizowanie

Podstawowym celem oddziaływań rewalidacyjnych jest rozwój i aktywizowanie Rewalidacja - to termin pochodzenia łacińskiego (re znów, validus mocny, silny) oznacza oddziaływanie zmierzające do przywrócenia pełni sił osobom osłabionym poważną chorobą lub urazem. Pojęcia rewalidacja

Bardziej szczegółowo

Teoria integracji sensorycznej

Teoria integracji sensorycznej D I A G N O S T Y K A I T E R A P I A W P E D I A T R I I rehabilitacja // DR N. HUM. W DZIEDZINIE PSYCHOLOGII AGATA POTAPSKA-SKWARA certyfikowany terapeuta integracji sensorycznej, Ośrodek dla Dzieci

Bardziej szczegółowo

Pomoc, jaką zespół wczesnego wspomagania świadczy dziecku i jego rodzinie, jest bezpłatna.

Pomoc, jaką zespół wczesnego wspomagania świadczy dziecku i jego rodzinie, jest bezpłatna. Czym jest wczesne wspomaganie rozwoju dziecka? Wczesne wspomaganie rozwoju obejmuje wszelkie formy wspomagania rozwoju dziecka niepełnosprawnego oraz udzielania psychopedagogicznego wsparcia jego rodzinie.

Bardziej szczegółowo

SZKOŁA DOBRYCH PRAKTYK

SZKOŁA DOBRYCH PRAKTYK FORMULARZ ZGŁOSZENIOWY SZKOŁA DOBRYCH PRAKTYK TYTUŁ/NAZWA Dobrej praktyki Centrum Terapeutyczne przy Szkole Podstawowej Nr 4 z oddziałami integracyjnymi w Łukowie NAZWA SZKOŁY/PLACÓWKI Szkoła Podstawowa

Bardziej szczegółowo

Moduł I. Problemy rozwoju i samorealizacji człowieka 40 godz. (10 wykłady, 10 ćwiczenia audytoryjne, 20 ćwiczeń laboratoryjne).

Moduł I. Problemy rozwoju i samorealizacji człowieka 40 godz. (10 wykłady, 10 ćwiczenia audytoryjne, 20 ćwiczeń laboratoryjne). OPZ załącznik nr 1 Przygotowanie i przeprowadzenie wykładów oraz ćwiczeń audytoryjnych i laboratoryjnych w ramach Kursu kwalifikacyjnego z zakresu terapii pedagogicznej - 5 zadań. Tematyka i terminy realizacji:

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN ZESPOŁU WCZESNEGO WSPOMAGANIA ROZWOJU DZIECKA W SPECJALNYM OŚRODKU SZKOLNO-WYCHOWAWCZYM IM. LECHA WIERUSZA W ŚWIEBODZINIE

REGULAMIN ZESPOŁU WCZESNEGO WSPOMAGANIA ROZWOJU DZIECKA W SPECJALNYM OŚRODKU SZKOLNO-WYCHOWAWCZYM IM. LECHA WIERUSZA W ŚWIEBODZINIE REGULAMIN ZESPOŁU WCZESNEGO WSPOMAGANIA ROZWOJU DZIECKA W SPECJALNYM OŚRODKU SZKOLNO-WYCHOWAWCZYM IM. LECHA WIERUSZA W ŚWIEBODZINIE Podstawa prawna: I. Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu

Bardziej szczegółowo

TERAPIA INTEGRACJI SENSORYCZNEJ

TERAPIA INTEGRACJI SENSORYCZNEJ TERAPIA INTEGRACJI SENSORYCZNEJ I. TEORIA INTEGRACJI SENSORYCZNEJ 1. A. Jean Ayres Twórcą teorii Integracji Sensorycznej jest A. Jean Ayres, psycholog i terapeuta zajęciowy, pracownik naukowy na Uniwersytecie

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE Nr 9 /2015. Dyrektora Gminnego Przedszkola w Kołczygłowach z dnia 01 września 2015 r.

ZARZĄDZENIE Nr 9 /2015. Dyrektora Gminnego Przedszkola w Kołczygłowach z dnia 01 września 2015 r. ZARZĄDZENIE Nr 9 /2015 Dyrektora Gminnego Przedszkola w Kołczygłowach z dnia 01 września 2015 r. w sprawie: wprowadzenia do stosowania Regulaminu organizowania wczesnego wspomagania rozwoju dzieci w Gminnym

Bardziej szczegółowo

Zespół wczesnego wspomagania rozwoju. Specjalny Ośrodek Szkolno - Wychowawczy dla Dzieci Słabowidzących w Warszawie

Zespół wczesnego wspomagania rozwoju. Specjalny Ośrodek Szkolno - Wychowawczy dla Dzieci Słabowidzących w Warszawie Zespół wczesnego wspomagania rozwoju Specjalny Ośrodek Szkolno - Wychowawczy dla Dzieci Słabowidzących w Warszawie Nasza definicja WWR Wczesne wspomaganie rozwoju to wszystkie działanie podjęte w celu

Bardziej szczegółowo

Publiczna Biblioteka Pedagogiczna w Poznaniu Filia w Śremie PROPONUJE

Publiczna Biblioteka Pedagogiczna w Poznaniu Filia w Śremie PROPONUJE Publiczna Biblioteka Pedagogiczna w Poznaniu Filia w Śremie PROPONUJE Kształcenie uczniów niepełnosprawnych w szkołach ogólnodostępnych Autyzm Zespół Aspergera Ewa Pisula: Autyzm - przyczyny, symptomy,

Bardziej szczegółowo

Formy pomocy psychologiczno pedagogicznej oferowanej na terenie poradni:

Formy pomocy psychologiczno pedagogicznej oferowanej na terenie poradni: Formy pomocy psychologiczno pedagogicznej oferowanej na terenie poradni: Diagnozowanie poziomu rozwoju, potrzeb i możliwości oraz zaburzeń rozwojowych i zachowań dysfunkcyjnych dzieci młodzieży: Badanie

Bardziej szczegółowo

METODA INTEGRACJI SENSORYCZNEJ

METODA INTEGRACJI SENSORYCZNEJ METODA INTEGRACJI SENSORYCZNEJ DEFINICJA INTEGRACJI SENSORYCZNEJ (SI) Dr Ayres (twórczyni metody SI) definiuje integrację sensoryczną jako proces, w którym następuje organizacja dostarczanych do naszego

Bardziej szczegółowo

Blok: Terapia i wspieranie rozwoju dzieci i młodzieży Metoda SI we wspomaganiu rozwoju. Wprowadzenie do zagadnienia.

Blok: Terapia i wspieranie rozwoju dzieci i młodzieży Metoda SI we wspomaganiu rozwoju. Wprowadzenie do zagadnienia. Blok: Terapia i wspieranie rozwoju dzieci i młodzieży Metoda SI we wspomaganiu rozwoju. Wprowadzenie do zagadnienia. Magdalena Charbicka terapeuta integracji sensorycznej, oligofrenopedagog, terapeuta

Bardziej szczegółowo

Diagnoza zaburzeń integracji sensorycznej dzieci z syndromem kruchego chromosomu X opr. Zbigniew Przyrowski

Diagnoza zaburzeń integracji sensorycznej dzieci z syndromem kruchego chromosomu X opr. Zbigniew Przyrowski Diagnoza zaburzeń integracji sensorycznej dzieci z syndromem kruchego chromosomu X opr. Zbigniew Przyrowski Jeszcze do niedawna syndrom kruchego chromosomu X był tajemniczym zaburzeniem genetycznym mało

Bardziej szczegółowo

Akademia Rozwoju Małego Dziecka

Akademia Rozwoju Małego Dziecka Aktualnie zbieram grupy na następujące zajęcia: Akademia Rozwoju Małego Dziecka 1. Maluszkowo - zajęcia dla dzieci do 2 roku życia - czas trwania zajęć: 45 minut / dziecko+dorosły opiekun zajęcia stymulujące

Bardziej szczegółowo

METODA TOMATISA. Stymulacja audio psycho. Trening uwagi słuchowej Stymulacja słuchowa

METODA TOMATISA. Stymulacja audio psycho. Trening uwagi słuchowej Stymulacja słuchowa METODA TOMATISA Stymulacja audio psycho lingwistyczna Trening uwagi słuchowej Stymulacja słuchowa mgr Jolanta Kowalczyk Łokaj mgr Anna Kocięcka Zbylut mgr Małgorzata Lewandowska Prawa Tomatisa Głos człowieka

Bardziej szczegółowo

Zespoły edukacyjno terapeutyczne są jedną z form organizacyjnych nauczania w Zespole Szkół Specjalnych Nr 2 w Lublińcu dla dzieci z

Zespoły edukacyjno terapeutyczne są jedną z form organizacyjnych nauczania w Zespole Szkół Specjalnych Nr 2 w Lublińcu dla dzieci z Zespoły edukacyjno terapeutyczne są jedną z form organizacyjnych nauczania w Zespole Szkół Specjalnych Nr 2 w Lublińcu dla dzieci z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym,

Bardziej szczegółowo

Metody neurofizjologiczne w pediatrii. Mgr Marzena Mańdziuk

Metody neurofizjologiczne w pediatrii. Mgr Marzena Mańdziuk Metody neurofizjologiczne w pediatrii Mgr Marzena Mańdziuk REHABILITACJA REHABILITACJA LECZNICZA REHABILITACJA PEDAGOGICZNO- -ZAWODOWA REHABILITACJA SPOŁECZNA Stosowane metody terapii: 1. NDT-Bobath 2.

Bardziej szczegółowo

Innowacyjne zajęcia terapeutyczne w Samorządowym Przedszkolu nr121 z Oddziałami Integracyjnymi.

Innowacyjne zajęcia terapeutyczne w Samorządowym Przedszkolu nr121 z Oddziałami Integracyjnymi. Innowacyjne zajęcia terapeutyczne w Samorządowym Przedszkolu nr121 z Oddziałami Integracyjnymi. Przedszkole Samorządowe nr 121 jest od 14 lat placówką z oddziałami integracyjnymi. Obecnie funkcjonuje w

Bardziej szczegółowo

www.prototo.pl MATERIAŁY Z KURSU KWALIFIKACYJNEGO

www.prototo.pl MATERIAŁY Z KURSU KWALIFIKACYJNEGO Wszystkie materiały tworzone i przekazywane przez Wykładowców NPDN PROTOTO są chronione prawem autorskim i przeznaczone wyłącznie do użytku prywatnego. MATERIAŁY Z KURSU KWALIFIKACYJNEGO www.prototo.pl

Bardziej szczegółowo

INFORMACJE DOTYCZĄCE REHABILITACJI SŁUCHU I MOWY W SAMODZIELNYM PUBLICZNYM OŚRODKU TERAPII I REHABILITACJI DLA DZIECI W KWIDZYNIE

INFORMACJE DOTYCZĄCE REHABILITACJI SŁUCHU I MOWY W SAMODZIELNYM PUBLICZNYM OŚRODKU TERAPII I REHABILITACJI DLA DZIECI W KWIDZYNIE Samodzielny Publiczny Ośrodek Terapii i Rehabilitacji dla Dzieci ul. Kołłątaja 4; 82-500 Kwidzyn; tel/fax (055) 279-30-22 strona internetowa: www.aac.pl e-mail: otir@post.pl I2-P2.2/1 w.1 INFORMACJE DOTYCZĄCE

Bardziej szczegółowo

Wszelkie działania twórcze zaczyna się od ruchu. Gimnastyka Mózgu. Kinezjologia Edukacyjna według dr P. Dennisona stopień I i II.

Wszelkie działania twórcze zaczyna się od ruchu. Gimnastyka Mózgu. Kinezjologia Edukacyjna według dr P. Dennisona stopień I i II. Wszelkie działania twórcze zaczyna się od ruchu. Samorządowe Centrum Edukacji w Tarnowie kolejny juŝ raz w swojej ofercie proponuje dla nauczycieli wszystkich specjalności warsztaty metodyczne: Gimnastyka

Bardziej szczegółowo

Zespół Szkół Specjalnych Nr 85 ELEKTORALNA 12/14

Zespół Szkół Specjalnych Nr 85 ELEKTORALNA 12/14 KONFERENCJA 12.12. 2011r. WARSZAWSKI SYSTEM WCZESNEGO WSPOMAGANIA ROZWOJU DZIECKA I POMOCY RODZINIE W POSZUKIWANIU ZINTEGROWANEGO MODELU Zespół Szkół Specjalnych Nr 85 ELEKTORALNA 12/14 GENEZA lata 2006

Bardziej szczegółowo

INTEGRACJA SENSORYCZNA (opracowanie: Małgorzata Paluch)

INTEGRACJA SENSORYCZNA (opracowanie: Małgorzata Paluch) 1 INTEGRACJA SENSORYCZNA (opracowanie: Małgorzata Paluch) INTEGRACJA SENSORYCZNA, czyli przetwarzanie bodźców sensorycznych to proces, podczas którego układ nerwowy człowieka odbiera informacje z receptorów

Bardziej szczegółowo

Sala Doświadczania Świata

Sala Doświadczania Świata Sala Doświadczania Świata Sala Doświadczania Świata to pomieszczenie wyposażone w odpowiednio skomponowane urządzenia stymulujące rozwój zmysłów. Celem prowadzonej terapii jest: doświadczanie świata zmysłami:

Bardziej szczegółowo

SPECJALISTYCZNE USŁUGI OPIEKUŃCZE DLA DZIECI

SPECJALISTYCZNE USŁUGI OPIEKUŃCZE DLA DZIECI SPECJALISTYCZNE USŁUGI OPIEKUŃCZE DLA DZIECI SPECJALISTYCZNE USŁUGI OPIEKUŃCZE PRZEZNACZONE SĄ DLA: Osób dorosłych wykazujących zaburzenia wymienione w art. 3 ustawy o ochronie zdrowia psychicznego: Chorych

Bardziej szczegółowo

Jednoznaczne ODPOWIEDZI na ważne pytania

Jednoznaczne ODPOWIEDZI na ważne pytania Jednoznaczne ODPOWIEDZI na ważne pytania TEST PRENATALNY HARMONY to nowy test DNA z krwi matki określający ryzyko zespołu Downa. Test Harmony jest bardziej dokładny niż tradycyjne testy i można go wykonywać

Bardziej szczegółowo

Czym jest autyzm? Jaki świat widzi osoba autystyczna?

Czym jest autyzm? Jaki świat widzi osoba autystyczna? Czym jest autyzm? Autyzm jest zaburzeniem rozwojowym, które najczęściej ujawnia się w ciągu pierwszych trzech lat życia jako rezultat zaburzenia neurologicznego, które oddziałuje na funkcje pracy mózgu.

Bardziej szczegółowo

ADRESAT: PRZEDSZKOLE Termin realizacji (proponowany dzień tygodnia, godziny)

ADRESAT: PRZEDSZKOLE Termin realizacji (proponowany dzień tygodnia, godziny) Wiek przedszkolaków OFERTA PRACY WARSZTATOWO-EDUKACYJNEJ PORADNI PSYCHOLOGICZNO PEDAGOGICZNEJ W MIKOŁOWIE ROK SZKOLNY 2014/2015 forma zajęć (prelekcja warsztaty, pogadanka, badania przesiewowe) 5/6 latki

Bardziej szczegółowo

Co to jest integracja sensoryczna?

Co to jest integracja sensoryczna? 15 Co to jest integracja sensoryczna? Termin integracja pochodzi od łacińskiego słowa integratio i oznacza składanie całości. Integracja w układzie nerwowym polega na tym, że komórka nerwowa (neuron) położona

Bardziej szczegółowo

TERESA TRYPUĆ NIEZBĘDNIK O DYSLEKSJI I TERAPII

TERESA TRYPUĆ NIEZBĘDNIK O DYSLEKSJI I TERAPII 1 TERESA TRYPUĆ NIEZBĘDNIK O DYSLEKSJI I TERAPII 2 Copyright by Teresa Trypuć Wydawca: self-publishing ISBN 978-83-7859-311-9 Wszelkie prawa zastrzeżone Wydanie II 2014 3 Spis treści CZĘŚĆ I WSTĘP... 7

Bardziej szczegółowo

OFERTA SZKOLENIOWA OŚRODKA KSZTAŁCENIA KADR QUERCUS W BYDGOSZCZY

OFERTA SZKOLENIOWA OŚRODKA KSZTAŁCENIA KADR QUERCUS W BYDGOSZCZY OFERTA SZKOLENIOWA OŚRODKA KSZTAŁCENIA KADR QUERCUS W BYDGOSZCZY Uwaga! Przy zamówieniu szkolenia dla rady pedagogicznej lub innej grupy zorganizowanej istnieje możliwość negocjacji ceny szkolenia. DOSKONALENIE

Bardziej szczegółowo

Wyjątkowa publikacja na rynku! Dlaczego PEWNY START?

Wyjątkowa publikacja na rynku! Dlaczego PEWNY START? Dlaczego PEWNY START? PEWNY START Wydawnictwa Szkolnego PWN to kompleksowy, specjalistyczny zestaw ćwiczeń przygotowany z myślą o dzieciach i młodzieży z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu lekkim,

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 6. Lp. Profil oraz rodzaj komórki organizacyjnej Warunki realizacji świadczenia gwarantowanego

Załącznik nr 6. Lp. Profil oraz rodzaj komórki organizacyjnej Warunki realizacji świadczenia gwarantowanego Załącznik nr 6 WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH AMBULATORYJNYCH PSYCHIATRYCZNYCH I LECZENIA ŚRODOWISKOWEGO (DOMOWEGO) ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Lp. Profil oraz rodzaj komórki

Bardziej szczegółowo

Człowiek najlepsza inwestycja PROJEKT 2010-2013 Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Człowiek najlepsza inwestycja PROJEKT 2010-2013 Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego PROJEKT Przedszkole Równych R Szans 2010-2013. Program Operacyjny Kapitał Ludzki Priorytet: IX. Rozwój wykształcenia i kompetencji w regionach Poddziałanie9.1.1: Zmniejszanie nierówności w stopniu upowszechniania

Bardziej szczegółowo

Konferencja naukowa zorganizowana w ramach obchodów Światowego Dnia Autyzmu. Lublin, 2 kwietnia 2014r

Konferencja naukowa zorganizowana w ramach obchodów Światowego Dnia Autyzmu. Lublin, 2 kwietnia 2014r Konferencja naukowa zorganizowana w ramach obchodów Światowego Dnia Autyzmu Lublin, 2 kwietnia 2014r - prof. dr hab. Zbigniew Gaś WSEI w Lublinie Uczniowie z autyzmem są w wiodącej grupie uczniów ze specjalnymi

Bardziej szczegółowo

Przewodnik po autyzmie. Materiał doszkalający dla wolontariuszy

Przewodnik po autyzmie. Materiał doszkalający dla wolontariuszy Przewodnik po autyzmie 1 Czym jest autyzm? Autyzm jest zaburzeniem neurorozwojowym, związanym z nieprawidłowym rozwojem i funkcjonowaniem mózgu we wczesnym dzieciństwie. Symptomy nieprawidłowości rozwoju

Bardziej szczegółowo

Polskie Stowarzyszenie Terapeutów Integracji Sensorycznej

Polskie Stowarzyszenie Terapeutów Integracji Sensorycznej Raport z Ogólnopolskiego Dnia Bezpłatnych Konsultacji z zakresu (SI) 1 Marta Wiśniewska, dr n. hum. w zakresie pedagogiki prezes PSTIS W dniu 8 grudnia 2012 roku odbył się Ogólnopolski Dzień Bezpłatnych

Bardziej szczegółowo

Dokumentacja dziecka objętego WWRD w Zespole Szkół Nr 12 w Białymstoku

Dokumentacja dziecka objętego WWRD w Zespole Szkół Nr 12 w Białymstoku Dokumentacja dziecka objętego WWRD w Zespole Szkół Nr 12 w Białymstoku 1. dokumentacja dotycząca dziecka: - opinia o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju wydana przez poradnię psychologiczno-pedagogiczną

Bardziej szczegółowo

Jesteśmy szkołą integracyjną, w której Państwa dziecko poczuje się bezpiecznie. Dzieci spotykają się tu ze zrozumieniem i przyjaźnią ze strony

Jesteśmy szkołą integracyjną, w której Państwa dziecko poczuje się bezpiecznie. Dzieci spotykają się tu ze zrozumieniem i przyjaźnią ze strony Jesteśmy szkołą integracyjną, w której Państwa dziecko poczuje się bezpiecznie. Dzieci spotykają się tu ze zrozumieniem i przyjaźnią ze strony nauczycieli lubiących swoją pracę, mających wiele ciekawych

Bardziej szczegółowo

Diagnoza funkcjonalna dziecka

Diagnoza funkcjonalna dziecka Diagnoza funkcjonalna dziecka Dane dziecka: i opis środowiska wychowującego Imię i nazwisko: XX, chłopiec Wiek dziecka: 3,6 Nie uczęszcza do przedszkola Rodzice: wykształcenie mama- wyższe, ojciec średnie

Bardziej szczegółowo

PIERWSZE EKSPERYMENTALNE BADANIA NAD DZIEĆMI I MŁODZIEŻĄ NIEMÓWIĄCĄ

PIERWSZE EKSPERYMENTALNE BADANIA NAD DZIEĆMI I MŁODZIEŻĄ NIEMÓWIĄCĄ PIERWSZE EKSPERYMENTALNE BADANIA NAD DZIEĆMI I MŁODZIEŻĄ NIEMÓWIĄCĄ Grupa osób niemówiących nigdy nie została zidentyfikowana jako wymagająca specyficznych oddziaływań i pomocy mającej na celu kompensowanie

Bardziej szczegółowo

OFERTA PRELEKCJI I WARSZTATÓW DLA RODZICÓW I NAUCZYCIELI DZIECI PRZEDSZKOLNYCH

OFERTA PRELEKCJI I WARSZTATÓW DLA RODZICÓW I NAUCZYCIELI DZIECI PRZEDSZKOLNYCH ROK SZKOLNY 2013/2014 OFERTA PRELEKCJI I WARSZTATÓW DLA RODZICÓW I NAUCZYCIELI DZIECI PRZEDSZKOLNYCH PORADNIA PSYCHOLOGICZNO PEDAGOGICZNA W CHORZOWIE Prelekcje i warsztaty dla Rodziców CUD ŻYCIA CUD NARODZIN

Bardziej szczegółowo

Dzieci i młodzież szkół podstawowych, gimnazjum i szkół ponadgimnazjalnych.

Dzieci i młodzież szkół podstawowych, gimnazjum i szkół ponadgimnazjalnych. Psychoterapia indywidualna Terapia zaburzeń emocjonalnych i patologicznych cech osobowości. Korzyści (nabyta wiedza i Dzieci i młodzież szkół podstawowych, gimnazjum i szkół ponadgimnazjalnych. Niwelowanie

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1 do SIWZ Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia

Załącznik nr 1 do SIWZ Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia Część 1. Szkolenie z zakresu wczesnej profilaktyki dziecka i wczesnej interwencji terapeutycznej, szkolnie z zakresu wczesnej interwencji logopedycznej kurs z zakresu wczesnej interwencji logopedycznej

Bardziej szczegółowo

Warunki realizacji świadczenia gwarantowanego

Warunki realizacji świadczenia gwarantowanego Załącznik nr 6 WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH AMBULATORYJNYCH PSYCHIATRYCZNYCH I LECZENIA ŚRODOWISKOWEGO (DOMOWEGO) ORAZ WARUNKI REALIZACJI TYCH ŚWIADCZEŃ Lp. Nazwa świadczenia

Bardziej szczegółowo

w Siemianowicach Śląskich na rok szkolny 2014/2015

w Siemianowicach Śląskich na rok szkolny 2014/2015 OFERTA ZAJĘĆ PORADNI PSYCHOLOGICZNO-PEDAGOGICZNEJ w Siemianowicach Śląskich dla uczniów szkół ponadgimnazjalnych na rok szkolny 2014/2015 ZAPISY NA WSZYSTKIE OFEROWANE ZAJĘCIA PRZYJMUJE SEKRETARIAT PORADNI

Bardziej szczegółowo

Metoda opracowana przez prof. Jagodę Cieszyńską opiera się na wieloletnich doświadczeniach w pracy z dziećmi z zaburzona komunikacją językową.

Metoda opracowana przez prof. Jagodę Cieszyńską opiera się na wieloletnich doświadczeniach w pracy z dziećmi z zaburzona komunikacją językową. Metoda Krakowska Metoda opracowana przez prof. Jagodę Cieszyńską opiera się na wieloletnich doświadczeniach w pracy z dziećmi z zaburzona komunikacją językową. Jest to metoda sylabowa oparta na wspomaganiu

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA ORGANIZACJI KSZTAŁCENIA SPECJALNEGO W SZKOLE PODSTAWOWEJ IM. JANA PAWŁA II W STRĄCZNIE

PROCEDURA ORGANIZACJI KSZTAŁCENIA SPECJALNEGO W SZKOLE PODSTAWOWEJ IM. JANA PAWŁA II W STRĄCZNIE PROCEDURA ORGANIZACJI KSZTAŁCENIA SPECJALNEGO W SZKOLE PODSTAWOWEJ IM. JANA PAWŁA II W STRĄCZNIE Podstawa prawna: 1. Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty ( Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz.

Bardziej szczegółowo

Regulamin Projektu Pablo Rehabilitacja Kończyny Górnej po Udarze

Regulamin Projektu Pablo Rehabilitacja Kończyny Górnej po Udarze Regulamin Projektu Pablo Rehabilitacja Kończyny Górnej po Udarze Regulamin określa procedurę i zasady kwalifikacji oraz uczestnictwa w programie Projekt PABLO - Rehabilitacja Kończyny Górnej po Udarze

Bardziej szczegółowo

nazwa szkoły/placówki, w których jest zorganizowany zespół wczesnego wspomagania

nazwa szkoły/placówki, w których jest zorganizowany zespół wczesnego wspomagania Wykaz zespołów wczesnego wspomagania rozwoju dziecka zorganizowanych w szkołach i placówkach, dla których organem prowadzącym jest m. st. Warszawa - stan na 31 stycznia 2014 r. Do zespołów wczesnego wspomagania

Bardziej szczegółowo

INTERWENCJA TERAPEUTYCZNA W PRZYPADKU OPÓŹNIONEGO ROZWOJU MOWY U DZIECKA W WIEKU PRZEDSZKOLNYM

INTERWENCJA TERAPEUTYCZNA W PRZYPADKU OPÓŹNIONEGO ROZWOJU MOWY U DZIECKA W WIEKU PRZEDSZKOLNYM INTERWENCJA TERAPEUTYCZNA W PRZYPADKU OPÓŹNIONEGO ROZWOJU MOWY U DZIECKA W WIEKU PRZEDSZKOLNYM OPÓŹNIONY ROZWÓJ MOWY zjawisko dotyczące wolniejszego wykształcenia się zdolności percepcyjnych lub/i ekspresyjnych

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN ZESPOŁU WCZESNEGO WSPOMAGANIA ROZWOJU DZIECKA w PORADNI PSYCHOLOGICZNO PEDAGOGICZNEJ W Sejnach

REGULAMIN ZESPOŁU WCZESNEGO WSPOMAGANIA ROZWOJU DZIECKA w PORADNI PSYCHOLOGICZNO PEDAGOGICZNEJ W Sejnach REGULAMIN ZESPOŁU WCZESNEGO WSPOMAGANIA ROZWOJU DZIECKA w PORADNI PSYCHOLOGICZNO PEDAGOGICZNEJ W Sejnach Podstawa prawna: I. Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 11 października 2013

Bardziej szczegółowo

Trzy kroki koncepcji Wspierania rozwoju przez Trening Globalny. Opracowała mgr Dorota Rudzińska-Friedel

Trzy kroki koncepcji Wspierania rozwoju przez Trening Globalny. Opracowała mgr Dorota Rudzińska-Friedel Trzy kroki koncepcji Wspierania rozwoju przez Trening Globalny Opracowała mgr Dorota Rudzińska-Friedel Dziecko jako PODMIOT INDYWIDUALIZACJA PROCESU WSPIERANIA ROZWOJU TRENINGU GLOBALNEGO Wieloletnie doświadczenia

Bardziej szczegółowo

Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna 14-100 Ostróda, ul. Sportowa 1 tel.: 89 646 65 98

Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna 14-100 Ostróda, ul. Sportowa 1 tel.: 89 646 65 98 Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna 14-100 Ostróda, ul. Sportowa 1 tel.: 89 646 65 98 mgr Kinga Prusinowska oligofrenopedagog, terapeuta behawioralny dr Monika Włodarczyk Dudka psycholog Ostróda 8 października

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 6. Porada lekarska diagnostyczna

Załącznik nr 6. Porada lekarska diagnostyczna Załącznik nr 6 Wykaz świadczeń gwarantowanych realizowanych w warunkach ambulatoryjnych psychiatrycznych i leczenia środowiskowego (domowego) oraz warunki realizacji tych świadczeń L.p. Nazwa świadczenia

Bardziej szczegółowo

DYSLEKSJA PORADY DLA RODZICÓW

DYSLEKSJA PORADY DLA RODZICÓW DYSLEKSJA PORADY DLA RODZICÓW CO TO JEST DYSLEKSJA? Dysleksja rozwojowa jest to zespół zaburzeń występujących w procesie uczenia się, czytania i pisania u dzieci o prawidłowym rozwoju umysłowym. U podstaw

Bardziej szczegółowo

Kształtowanie się dominacji stronnej

Kształtowanie się dominacji stronnej Kształtowanie się dominacji stronnej Lateralizacja wyraża się np. większą sprawnością ruchową kończyn prawych od kończyn lewych. Lateralizacja to inaczej "stronność" - asymetria czynnościowa prawej i lewej

Bardziej szczegółowo

OFERTA PORADNI PSYCHOLOGICZNO PEDAGOGICZNEJ W KOZIENICACH NA ROK SZKOLNY 2015/2016

OFERTA PORADNI PSYCHOLOGICZNO PEDAGOGICZNEJ W KOZIENICACH NA ROK SZKOLNY 2015/2016 OFERTA PORADNI PSYCHOLOGICZNO PEDAGOGICZNEJ W KOZIENICACH NA ROK SZKOLNY 2015/2016 Diagnoza W zakresie diagnozy (icznej, icznej, logopedycznej i zawodowej) rozpoznajemy i określamy potencjalne możliwości

Bardziej szczegółowo

AD/HD ( Attention Deficit Hyperactivity Disorder) Zespół Nadpobudliwości Psychoruchowej z Zaburzeniami Koncentracji Uwagi

AD/HD ( Attention Deficit Hyperactivity Disorder) Zespół Nadpobudliwości Psychoruchowej z Zaburzeniami Koncentracji Uwagi AD/HD ( Attention Deficit Hyperactivity Disorder) Zespół Nadpobudliwości Psychoruchowej z Zaburzeniami Koncentracji Uwagi GENETYCZNIE UWARUNKOWANA, NEUROLOGICZNA DYSFUNKCJA, CHARAKTERYZUJĄCA SIĘ NIEADEKWATNYMI

Bardziej szczegółowo

SZKOLENIA I WARSZTATY TERAPEUTYCZNE

SZKOLENIA I WARSZTATY TERAPEUTYCZNE SZKOLENIA I WARSZTATY TERAPEUTYCZNE Prowadzi wg programu autorskiego mgr Izabela Gelleta - specjalista rehabilitacji ruchowej I 0, terapeuta metod NDT-Bobath, PNF, SI, pedagog, terapeuta z kilkunastoletnim

Bardziej szczegółowo

SZKOLNY ZESPÓŁ DO SPRAW SPECJALNYCH POTRZEB EDUKACYJNYCH UCZNIÓW - PLAN PRACY -

SZKOLNY ZESPÓŁ DO SPRAW SPECJALNYCH POTRZEB EDUKACYJNYCH UCZNIÓW - PLAN PRACY - SZKOLNY ZESPÓŁ DO SPRAW SPECJALNYCH POTRZEB EDUKACYJNYCH UCZNIÓW - PLAN PRACY - I. W skład zespołu wchodzą nauczyciele prowadzący zajęcia edukacyjne w danej klasie, wychowawcy klas, pedagog szkolny oraz

Bardziej szczegółowo

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH AMBULATORYJNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI REALIZACJI TYCH ŚWIADCZEŃ

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH AMBULATORYJNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI REALIZACJI TYCH ŚWIADCZEŃ Załącznik nr 3 WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH AMBULATORYJNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI REALIZACJI TYCH ŚWIADCZEŃ Lp. Nazwa świadczenia gwarantowanego Warunki realizacji

Bardziej szczegółowo

Polskie Stowarzyszenie Terapeutów Integracji Sensorycznej

Polskie Stowarzyszenie Terapeutów Integracji Sensorycznej Dyspraksja, czyli jak mam to zrobić? dr n. hum. Marta Wiśniewska, oligofrenopedagog, logopeda, logopeda, prezes Polskiego Stowarzyszenia Terapeutów Prawie każda aktywność człowieka jest związana z ruchem.

Bardziej szczegółowo

Opracowała: Monika Haligowska

Opracowała: Monika Haligowska Kwalifikacja i orzekanie odnośnie dzieci niezdolnych do nauki w szkołach masowych. Podstawy prawne, rola psychologa, rola poradni w kwalifikowaniu do szkół specjalnych. Opracowała: Monika Haligowska Podstawy

Bardziej szczegółowo

Kompleksowa diagnostyka całościowych zaburzeń rozwoju

Kompleksowa diagnostyka całościowych zaburzeń rozwoju Kompleksowa diagnostyka całościowych zaburzeń rozwoju Może to autyzm? Kiedy rozwój dziecka budzi niepokój rodziców zwłaszcza w zakresie mowy i komunikacji, rozwoju ruchowego oraz/lub w sferze emocjonalno

Bardziej szczegółowo

Integracja sensoryczna a ruch

Integracja sensoryczna a ruch Integracja sensoryczna a ruch Ruch jest drzwiami do uczenia się,,paul E. Dennison Integracja sensoryczna to proces w którym następuje organizacja dostarczanych do naszego mózgu wrażeń sensorycznych tak,

Bardziej szczegółowo

Małgorzata Spendel Regionalny Ośrodek Metodyczno-Edukacyjny Metis Katowice

Małgorzata Spendel Regionalny Ośrodek Metodyczno-Edukacyjny Metis Katowice SPECJALNE POTRZEBY EDUKACYJNE DZIECI I MŁODZIEŻY Małgorzata Spendel Regionalny Ośrodek Metodyczno-Edukacyjny Metis Katowice Specjalne potrzeby edukacyjne - SPE Specjalne potrzeby edukacyjne to takie potrzeby,

Bardziej szczegółowo

WCZESNE WSPOMAGANIE ROZWOJU DZIECKA MAŁGORZATA URYNEK

WCZESNE WSPOMAGANIE ROZWOJU DZIECKA MAŁGORZATA URYNEK WCZESNE WSPOMAGANIE ROZWOJU DZIECKA MAŁGORZATA URYNEK Wczesna interwencja to zintegrowany system oddziaływań profilaktycznych, diagnostycznych, leczniczo-rehabilitacyjnych i terapeutycznych, których podmiotem

Bardziej szczegółowo

Opracowała : mgr Elżbieta Książkiewicz-Mroczka

Opracowała : mgr Elżbieta Książkiewicz-Mroczka PROGRAM TERAPII LOGOPEDYCZNEJ DLA UCZNIÓW SZKOŁY PODSTAWOWEJ IM. JANA PAWŁA II W GŁOJSCACH NA ROK SZKOLNY 2015/2016 W RAMACH POMOCY PSYCHOLOGICZNO- PEDAGOGICZNEJ Opracowała : mgr Elżbieta Książkiewicz-Mroczka

Bardziej szczegółowo

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH PSYCHIATRYCZNYCH ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH PSYCHIATRYCZNYCH ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Załączniki do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia29 kwietnia 2011 r. Załącznik nr 1 WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH PSYCHIATRYCZNYCH ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI

Bardziej szczegółowo

1.Definicja. Co to jest integracja sensoryczna.

1.Definicja. Co to jest integracja sensoryczna. 1.Definicja. Co to jest integracja sensoryczna. Działania podstawowych zmysłów człowieka są ściśle ze sobą powiązane. W trakcie rozwoju w obrębie mózgu tworzą się pomiędzy nimi połączenia. To wzajemne

Bardziej szczegółowo

Jolanta Rafał-Łuniewska

Jolanta Rafał-Łuniewska Jolanta Rafał-Łuniewska Dokumentacja wczesnego wspomagania rozwoju dziecka, w tym propozycja konstrukcji (schemat) indywidualnego programu wczesnego wspomagania rozwoju dziecka Wymienione niżej dokumenty

Bardziej szczegółowo

Planowanie pracy z uczniem posiadającym orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego.

Planowanie pracy z uczniem posiadającym orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego. Centrum Edukacji Nauczycieli w Białymstoku Seminarium Organizacja zajęć rewalidacyjnych i rewalidacyjno-wychowawczych Planowanie pracy z uczniem posiadającym orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego.

Bardziej szczegółowo

im. Eunice Kennedy Shriver

im. Eunice Kennedy Shriver Zespół Szkół Specjalnych nr 85 im. Eunice Kennedy Shriver w Warszawie W Zespole Szkół Specjalnych nr 85 kształcą się uczniowie o obniżonej sprawności intelektualnej i specjalnych potrzebach edukacyjnych.

Bardziej szczegółowo

Autyzm. autyzm wczesnodziecięcy

Autyzm. autyzm wczesnodziecięcy Autyzm autyzm wczesnodziecięcy Autyzm jest zaburzeniem rozwojowym, które najczęściej ujawnia się w ciągu pierwszych trzech lat życia jako rezultat zaburzenia neurologicznego, które oddziałuje na funkcje

Bardziej szczegółowo

Poradnia Psychologiczno Pedagogiczna 76-200 Słupsk, ul. Narutowicza 9 tel./fax: (59) 845 60 20 www.ppp.slupsk.pl e-mail ppp.slupsk1@poczta.onet.

Poradnia Psychologiczno Pedagogiczna 76-200 Słupsk, ul. Narutowicza 9 tel./fax: (59) 845 60 20 www.ppp.slupsk.pl e-mail ppp.slupsk1@poczta.onet. W ramach realizacji Projektu Pedagogika cyrku w terapii dzieci z zaburzeniami motoryki małej zakwalifikowana grupa 10 rodziców uczestniczyła w warsztatach szkoleniowych Twórcze zastosowanie pedagogiki

Bardziej szczegółowo

Samodzielny Publiczny Ośrodek Terapii i Rehabilitacji dla Dzieci ul. Kołłątaja 4; 82-500 Kwidzyn; tel/fax (055) 279-30-22

Samodzielny Publiczny Ośrodek Terapii i Rehabilitacji dla Dzieci ul. Kołłątaja 4; 82-500 Kwidzyn; tel/fax (055) 279-30-22 Samodzielny Publiczny Ośrodek Terapii i Rehabilitacji dla Dzieci ul. Kołłątaja 4; 82-500 Kwidzyn; tel/fax (055) 279-30-22 strona internetowa: www.aac.pl e-mail: otir@post.pl I1-P2.2/1 w.2 INFORMACJE DOTYCZĄCE

Bardziej szczegółowo

blaski i cienie pracy nauczyciela, terapeuty. mgr Paulina Kroszczyńska- Brągiel wicedyrektor PPP nr 7 ds. autyzmu, psycholog, terapeuta S.I.

blaski i cienie pracy nauczyciela, terapeuty. mgr Paulina Kroszczyńska- Brągiel wicedyrektor PPP nr 7 ds. autyzmu, psycholog, terapeuta S.I. Uczeń z Zespołem em Aspergera blaski i cienie pracy nauczyciela, terapeuty. mgr Paulina Kroszczyńska- Brągiel wicedyrektor PPP nr 7 ds. autyzmu, psycholog, terapeuta S.I. Jaka jest często stość występowania,

Bardziej szczegółowo

Tabela A1. Szkoły podstawowe w Warszawie w roku 2009 (dane z arkuszy organizacyjnych) Ogólnodo stępne

Tabela A1. Szkoły podstawowe w Warszawie w roku 2009 (dane z arkuszy organizacyjnych) Ogólnodo stępne ANEKS 1. Tabela A1. Szkoły podstawowe w Warszawie w roku 2009 (dane z arkuszy organizacyjnych) placówek Ogólnodo stępne Integracyjne Specjal -ne W tym w zespołach Rodzaj i typ szkoły szkoła podstawowa

Bardziej szczegółowo

Najczęściej zamawiane szkolenia: Lp. Temat Liczba godzin. Nadpobudliwość psychoruchowa u dzieci praca w szkole. 10 Wykłady i warsztaty.

Najczęściej zamawiane szkolenia: Lp. Temat Liczba godzin. Nadpobudliwość psychoruchowa u dzieci praca w szkole. 10 Wykłady i warsztaty. www.pracowniaterapeutyczna.pl kontakt telefoniczny 501 640 703 OGÓLNE WARUNKI SZKOLEŃ Organizujemy szkolenia z naboru indywidualnego oraz przyjmujemy zamówienia dla grup. Realizacja szkoleń następuje po

Bardziej szczegółowo

OFERTA HANDLOWA OBOWIĄZUJE W DNIACH 01.03.2016 01.06.2016

OFERTA HANDLOWA OBOWIĄZUJE W DNIACH 01.03.2016 01.06.2016 OFERTA HANDLOWA OBOWIĄZUJE W DNIACH 01.03.2016 01.06.2016 CZYM JEST AUTILIUS WSPÓLNA UWAGA? Program Autilius Wspólna Uwaga to oprogramowanie komputerowe zawierające 6 gier terapeutycznych, przeznaczonych

Bardziej szczegółowo

FIZJOTERAPII NEURO OGICZ

FIZJOTERAPII NEURO OGICZ FIZJOTERAPII NEURO OGICZ K M i l l J l EDWAI TSGHiitCO TERAPEUTYCZNE W FIZJOTERAPII NEUROLOGICZNEJ SUZANNE TBNIC MARTIN MARY KESSLER Redakcja wydania I polskiego Edward Sauiicz E L S E V IE R URBAN&PARTNER

Bardziej szczegółowo

Umiejętności szkolne i ich wykorzystanie w podstawie funkcjonowania sensomotorycznego. Opracowała mgr Dorota Rudzińska-Friedel

Umiejętności szkolne i ich wykorzystanie w podstawie funkcjonowania sensomotorycznego. Opracowała mgr Dorota Rudzińska-Friedel Umiejętności szkolne i ich wykorzystanie w podstawie funkcjonowania sensomotorycznego Opracowała mgr Dorota Rudzińska-Friedel OGÓLNE Umiejętność, które wykorzystujemy we wszelkiego typu działaniach SAMOREGULACJI

Bardziej szczegółowo

WCZESNA INTERWENCJA I WSPOMAGANIE ROZWOJU MAŁEGO DZIECKA WARSZTATY LIDIA WITAK-ŚWIATŁOWICZ

WCZESNA INTERWENCJA I WSPOMAGANIE ROZWOJU MAŁEGO DZIECKA WARSZTATY LIDIA WITAK-ŚWIATŁOWICZ WCZESNA INTERWENCJA I WSPOMAGANIE ROZWOJU MAŁEGO DZIECKA WARSZTATY LIDIA WITAK-ŚWIATŁOWICZ Wrocław, 5 kwietnia 2008 I. WCZESNA INTERWENCJA 1. CELE 2. KORZYŚCI II. MODEL OPIEKI NAD MAŁYMI DZIEĆMI Z ZABURZENIAMI

Bardziej szczegółowo

Edukacja i wspieranie rozwoju osób z autyzmem, Zespołem Aspergera oraz innymi zaburzeniami

Edukacja i wspieranie rozwoju osób z autyzmem, Zespołem Aspergera oraz innymi zaburzeniami Edukacja i wspieranie rozwoju osób z autyzmem, Zespołem Aspergera oraz innymi zaburzeniami WSB Chorzów - Studia podyplomowe Opis kierunku Edukacja i wspieranie rozwoju osób z autyzmem, Zespołem Aspergera

Bardziej szczegółowo

OFERTA DLA UCZNIÓW. Uczniowie szkoły podstawowej oraz gimnazjum. Uczniowie słabowidzący. mgr Małgorzata Śliwińska. Zajęcia dla dzieci 5,6 - letnich

OFERTA DLA UCZNIÓW. Uczniowie szkoły podstawowej oraz gimnazjum. Uczniowie słabowidzący. mgr Małgorzata Śliwińska. Zajęcia dla dzieci 5,6 - letnich OFERTA DLA UCZNIÓW Zajęcia dla uczniów z trudnościami w pisaniu i czytaniu Uczniowie szkoły podstawowej oraz gimnazjum Doskonalenie funkcji percepcyjno motorycznych, ćwiczenie koncentracji uwagi, wzmacnianie

Bardziej szczegółowo

Przewodnik po autyzmie. Materiał doszkalający dla wolontariuszy

Przewodnik po autyzmie. Materiał doszkalający dla wolontariuszy Przewodnik po autyzmie O autyzmie 3-11 Cechy charakterystyczne osób z autyzmem 12-16 Jak pomóc osobie z autyzmem? 17-18 Najczęściej zadawane pytania 19-20 Kontakt 21 2 O autyzmie 3 Czym jest autyzm? Autyzm

Bardziej szczegółowo