X Gala Śląskiej Nagrody Jakości

Podobne dokumenty
3. Proces wdro enia strategicznego zarz dzania jako

POLSKA NAGRODA JAKOŚCI

ZARZĄDZANIE MARKĄ. Doradztwo i outsourcing

KONKURS O POMORSKĄ NAGRODĘ JAKOŚCI REGULAMIN KONKURSU O POMORSKĄ NAGRODĘ JAKOŚCI - EDYCJA XV.

SPRAWOZDANIE ZARZĄDU 2017

Żabia Wola, 19 maja 2016 r. Beata Ostrowska.

Dolnośląski Park Technologiczny T-Park, ul. Szczawieńska 2, Szczawno-Zdrój, Sala A001, parter. Szanowni Państwo, Serdecznie zapraszamy!

Spis treści. Wstęp... 9 KOMUNIKACJA MARKETINGOWA UCZELNI WYŻSZEJ ZNACZENIE MARKI W KOMUNIKACJI MARKETINGOWEJ UCZELNI WYŻSZEJ...

Á Á JAKIE SPECJALNOŚCI

Oczekiwania przedsiębiorców wobec władz lokalnych. Tadeusz Donocik Prezes Regionalnej Izby Gospodarczej w Katowicach Katowice, 12 listopada 2007r.

Misja Regionalnej Izby Gospodarczej w Katowicach na lata

Izba Przemysłowo-Handlowa w Tarnowskich Górach. Strategia Izby Przemysłowo-Handlowej w Tarnowskich Górach na lata

Zmiana zasad rynkowych. Duża dynamika zmian. Brak ograniczeń związanych z lokalizacją organizacji. Brak ograniczeń w dostępie do technologii

Rozwój Modelu Pomorskiej Nagrody Jakości

IV EUROPEJSKI KONGRES MAŁYCH I ŚREDNICH PRZEDSIĘBIORSTW

SKŁADOWE SUKCESU. Wiedza. Doświadczenie. Relacje. Zaangażowanie. Kreatywność. Współpraca

Fundacja Małych i Średnich Przedsiębiorstw

Społeczna odpowiedzialność biznesu w firmach sektora MŚP doświadczenia i perspektywy

Charakterystyka systemu zarządzania jakością zgodnego z wymaganiami normy ISO serii 9000

FORMULARZ AUDITU TECHNOLOGICZNEGO

Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości S.A.

Wstęp 1. Dwugłos o zarządzaniu 2. Współczesny świat w erze turbulencji (Alojzy Z. Nowak) 3. Przedsiębiorczość (Beata Glinka)

REGIONALNA IZBA GOSPODARCZA W KATOWICACH

Informacje o projekcie przedstawiamy Państwu w niniejszym dokumencie. Na Państwa pytania odpowie nasz zespół.

Oceń efektywność polityki szkoleniowej Twojej firmy

POLITYKA JAKOŚCI. Polityka jakości to formalna i ogólna deklaracja firmy, jak zamierza traktować sprawy zarządzania jakością.

HR Biznes Partner jak umacniać pozycję HR-owca w firmie?

Strategia dla Klastra IT. Styczeń 2015

Wykład 2 Rola otoczenia w procesie formułowania strategii organizacji

Zmiany w standardzie ISO dr inż. Ilona Błaszczyk Politechnika Łódzka

PLAN DZIAŁANIA KT 270. ds. Zarządzania Środowiskowego

POLITYKA KADROWA OŚRODKA DOSKONALENIA NAUCZYCIELI W ZIELONEJ GÓRZE

Pierwsze Jaskółki Biznesu rozdane

ZINTEGROWANY SYSTEM ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ

Zarządzanie Jakością EFQM. Dr Mariusz Maciejczak

System monitorowania realizacji strategii rozwoju. Andrzej Sobczyk

MARKETING I KOMUNIKACJA RYNKOWA

horyzonty formuła in-company 20 lat Akademia Zarządzania Strategicznego dla TOP MANAGEMENTU program dostosowany do specyfiki branżowej klienta

Wprowadzenie. Przedstawiciel kierownictwa (Zgodnie z PN-EN ISO 9001:2009, pkt )

Punkt Konsultacyjny KSU- usługi informacyjne i doradcze dla przedsiębiorców i osób zamierzających założyć działalność gospodarczą

Wspieranie małych i średnich przedsiębiorstw, ze szczególnym uwzględnieniem działalności innowacyjnej- działania PARP

OFERTA WSPÓŁPRACY. Wyższa Szkoła Handlowa we Wrocławiu pod patronatem Wrocławskiego Parku Przemysłowego. w ramach

MANAGER CSR MODUŁY WARSZTATOWE

Krajowy Systemu Usług dla Małych i Średnich Przedsiębiorstw instytucjonalne wsparcie sektora MSP

Projekty proinnowacyjne inicjatywy instytucji otoczenia biznesu wspierające innowacyjność firm

Strategia Zrównoważonego Rozwoju i Odpowiedzialnego Biznesu Grupy Kapitałowej PGNiG

ZARZĄDZANIE KAPITAŁEM LUDZKIM W POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTWACH

Zarządzanie jakością. Opis kierunku. Co zyskujesz? Dla kogo? - Kierunek - studia podyplomowe

"Małe i średnie przedsiębiorstwa. Szkoła Główna Handlowa

Region i jego rozwój w warunkach globalizacji

Społeczna odpowiedzialność biznesu podejście strategiczne i operacyjne. Maciej Bieńkiewicz

Rozdział 1. Inwestycje samorządu terytorialnego i ich rola w rozwoju społecznogospodarczym

Pokłady możliwości. Strategia Społecznej Odpowiedzialności Biznesu (CSR) KGHM na lata

Aktywne formy kreowania współpracy

Czynniki sukcesu przy transakcjach fuzji i przejęć. Rynki Kapitałowe

Wsparcie przedsiębiorców w latach możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej

Czy ochrona środowiska i odnawialne źródła energii są efektywne finansowo?

Zaproszenie Usługa realizowana w ramach Projektu Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości Zarządzanie kompetencjami w MSP

IX Świętokrzyska Giełda Kooperacyjna Nowych Technologii Energii Odnawialnej Technologia Przyszłości

Rektora Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Koninie z dnia 9 listopada 2011 roku

Izba Gospodarcza Regionu Płockiego

Krajowy System Usług. oferta perspektywy rozwoju współpraca z regionami. Agata Wieruszewska 14 czerwiec 2011

Agencje zatrudnienia wiele usług w jednym miejscu

REGULAMIN KONKURSU O POMORSKĄ NAGRODĘ JAKOŚCI EDYCJA XX

Projekt Europejski Wymiar Łodzi Wsparcie przedsiębiorców z Łodzi środkami Unii Europejskiej

ORGANIZACJA Z CHARAKTEREM OFERTA WSZECHNICY UJ. Jak świadomie kształtować kulturę organizacyjną firmy?

Wartość audytu wewnętrznego dla organizacji. Warszawa,

Stan realizacji Regionalnej Strategii Innowacji Województwa Śląskiego na lata Katowice, 20 września 2005 r.

OFERTA SZKOLEŃ AKADEMIA MARKI MŚP. Szkolenia Akademii MŚP są dedykowane :

(wymagana rezerwacja miejsc w Centrum Informacji i Promocji WDK Gorzyce) Organizatorzy: Partnerzy wydarzenia:

MODEL DOSKONAŁOŚCI ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ

PROJEKT NOWA JAKOŚĆ PRACY

Wzrost adaptacyjności mikro, małych i średnich przedsiębiorstw poprzez zarządzanie strategiczne

Uchwała Nr 28/2013/IV Senatu Politechniki Lubelskiej z dnia 26 kwietnia 2013 r.

WPROWADZANIE INWESTORÓW POLSKICH NA RYNKI OBCE

Badania podstawą działań PARP na rzecz przedsiębiorców

Dofinansowanie na rozwój działalności i wdrożenie innowacji

Otoczenie biznesu OTOCZENIE BIZNESU

Plan komunikacji w ramach projektu CAF w Urzędzie Gminy Jasieniec

Oferta usług rozwojowych dla branży medycznej KLASTER MedSilesia

ZARZĄDZANIE ZASOBAMI LUDZKIMI W BIBLIOTECE AKADEMICKIEJ W ŚWIETLE KRYTERIÓW MODELU WSPÓLNEJ METODY OCENY (CAF)

EUROPEJSKI.* * NARODOWA STRATEGIA SPÓJNOŚCI FUNDUSZ SPOŁECZNY * **

Przekazanie Państwu specjalistycznej wiedzy z zakresu zarządzania, marketingu, finansów, rozwoju zasobów ludzkich oraz współpracy międzynarodowej.

Kontrola zarządcza w jednostkach samorządu terytorialnego z perspektywy Ministerstwa Finansów

Samorządowe Forum Kapitału i Finansów

Standard HRD BP i jego konsekwencje dla sposobu definiowania projektów rozwojowych

BENCHMARKING JAKO NARZĘDZIE ORGANIZACJI. Agnieszka Przybyszewska Pełnomocnik ds. Jakości i Obsługi Interesanta Urząd Miejski w Dąbrowie Górniczej

I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego Szczecinek, 24 września 2015r.

PROGRAMY SEMINARIÓW. TEMAT A Innowacje w biznesie przegląd dobrych praktyk. Godziny spotkania: 10:00 13:00

Wzmocnienie potencjału analitycznego administracji publicznej przedsięwzięcie podjęte przez Szefa Służby Cywilnej

REGULAMIN KONKURSU O NAGRODĘ GOSPODARCZĄ BURMISTRZA MIASTA ZŁOTORYJA EDYCJA 2016

Krajowa Sieć Innowacji KSU

Co n a s w y r ó ż n i a

Opracowanie logicznie ze sobą powiązanych dokumentów o zbiorczej nazwie Dokumenty planistyczne, ekspertyzy i analizy w zakresie turystyki na terenie

ROLA KADRY ZARZĄDZAJĄCEJ W KSZTAŁTOWANIU BEZPIECZEŃSTWA PRACY. dr inż. Zofia Pawłowska

poprawy konkurencyjności

Instrumenty wsparcia przedsiębiorstw w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego

Regulamin Klubu Innowatora. Postanowienia ogólne

Metodyka wdrożenia. System Jakości ISO 9001

WPROWADZENIE I OBSŁUGA INWESTORÓW NA RYNKU POLSKIM

Transkrypt:

Wydawnictwo bezpłatne. ISSN: 1424-610X INFORMACJE Z IZBY: Lokalny Punkt Konsultacyjny TEMAT NUMERU Czerwiec 2008 Regionalna Izba Gospodarcza w Katowicach TEMAT NUMERU: X Gala Śląskiej Nagrody Jakości WAŻNY TEMAT: "Znakomity przywódca" konkurs promujący menedżerów WAŻNY TEMAT: Karuzela z dotacjami

Kompendium wiedzy o dotacjach unijnych na lata 2007-2013 Praktyczne rady dla realizacji projektów od przygotowania wniosku do rozliczenia Informacje o naborach wniosków w programach krajowych i regionalnych Już dziś dołącz do ponad 3 mln użytkowników www.dotacjeue.org.pl ŹRÓDŁO WIARYGODNYCH INFORMACJI

Czerwiec 2008 TEMAT NUMERU Tadeusz Donocik Prezes Izby Dyrektor generalny Za nami już jubileuszowa X edycja Śląskiej Nagrody Jakości. 9 maja br. podczas uroczystej Gali, która odbyła się w Teatrze Śląskim im. St. Wyspiańskiego w Katowicach, wręczyliśmy nagrody śląskim firmom i instytucjom, dla których priorytetem w działalności jest jakość oferowanych przez nie produktów i usług. Tradycyjnie Konkurs odbył się pod patronatami Wojewody Śląskiego oraz Marszałka Województwa Śląskiego, którzy również uświetnili uroczystość swoją obecnością. W tym roku przyznanych zostało 6 nagród zespołowych, 4 nagrody indywidualne oraz 2 nagrody honorowe, które otrzymali prof. dr hab. Stanisław Tkaczyk, wybitny specjalista w zakresie inżynierii materiałowej i zarządzania jakością oraz dr Jan Olbrycht, Poseł do Parlamentu Europejskiego, wybrany Europosłem 2007r., wybitny polski polityk, socjolog. Promowanie osób i przedsiębiorstw, realizujących ideę ciągłego doskonalenia i nowoczesnej filozofii Zarządzania przez Jakość TQM, jest jednym z najważniejszych zadań naszej Izby, dlatego jesteśmy pełni satysfakcji, że po raz kolejny udało nam się wskazać godne do naśladowania wzory. Zapraszam Państwa bardzo serdecznie do przypomnienia sobie historii naszej Śląskiej Nagrody Jakości oraz do zapoznania się z relacją z tego uroczystego, majowego wieczoru. Na łamach najnowszego wydania Wolnego Rynku znajdą Państwo również wiele informacji o bieżących i planowanych działaniach Izby, do uczestnictwa w których już teraz serdecznie zapraszam. Zapraszam do lektury Spis treści Szanowni Czytelnicy, TEMAT NUMERU 4-15 INFORMACJE Z IZBY 17-18 WAŻNY TEMAT 19-20 WYDARZYŁO SIĘ 21-25 NOWE FIRMY CZŁONKOWSKIE RIG W KATOWICACH 26 40-084 KATOWICE, ul. Opolska 15 tel./fax (48-32) 35 111 80, 35 111 90, fax (48-32) 35 111 85 e-mail: rig@rig.katowice.pl www.rig.katowice.pl TADEUSZ DONOCIK Prezes Izby, Dyrektor Generalny PREZYDIUM IZBY Franciszek Buszka I Wiceprezes Izby Zygmunt Folta Wiceprezes Izby Marek Myśliwiec Wiceprezes Izby Zbigniew Pucek Wiceprezes Izby Henryk Stabla Wiceprezes Izby Zdzisław Trzepizur Wiceprezes Izby Krzysztof Wilgus Wiceprezes Izby Tomasz Zjawiony Wiceprezes Izby KIEROWNICTWO RADY IZBY Janusz Steinhoff Przewodniczący Rady Izby Jan Hoppe I Wiceprzewodniczący Aleksander Aładja Wiceprzewodniczący Lucjan Noras Wiceprzewodniczący Andrzej Zając Wiceprzewodniczący Pełny skład Rady Izby na stronie internetowej RIG w Katowicach www.rig.katowice.pl zakładka O Izbie KOMISJE RADY IZBY I ICH PRZEWODNICZĄCY Komisja d/s Bankowości i Finansów Andrzej Capiga Komisja d/s Transportu i Infrastruktury Zbigniew Pucek Komisja d/s Międzynarodowej Współpracy Gospodarczej Andrzej Rustanowicz Komisja d/s Przemian Przemysłu Andrzej Karbownik Komisja d/s Monitorowania i Analiz Prawa Gospodarczego Tomasz Kędziora Komisja d/s Energetyki Jan Szlązak Komisja d/s MSP Andrzej Klasik Komisja d/s Środowiska Krystyna Czaplicka-Kolarz Komisja d/s Konkurencyjności i Innowacji Tadeusz Burzec Komisja d/s Handlu Wojciech Boroński Komisja d/s Komunalnych Jacek Janas Komisja d/s Społeczeństwa Informacyjnego Michał Górski Komisja d/s Turystyki Adam Janiszewski Komisja d/s Dialogu Społecznego i Prawa Pracy Jan Wojtyła Komisja d/s Aktywności Zawodowej Kobiet Marek Szczepański Komisja d/s Sportu i Rekreacji Rajmund Sorowski Komisja d/s Rachunkowości i Zarządzania Tomasz Buszka Forum Młodych Tomasz Zjawiony KOMISJA REWIZYJNA Andrzej Mierzwa Przewodniczący Komisji. Członkowie: Kazimierz Borgieł, Jolanta Kopiec, Grażyna Micińska, Piotr Piekarski, Jan Rdest SĄD KOLEŻEŃSKI Edward Kóska Przewodniczący. Leszek Dziub Wiceprzewodniczący Członkowie: Tadeusz Biedzki, Jerzy Gruszczyk, Krystyna Jastal, Piotr Łukoszek, Stanisław Przybyłowicz, Mirosław Szura PREZYDIUM SĄDU ARBITRAŻOWEGO Bernadetta Fuchs Prezes; Marian Nawrot Wiceprezes; Andrzej Rajpert Wiceprezes; Wojciech Rychel Wiceprezes BIURO IZBY Dział Doradztwa i Funduszy Europejskich: tel. (032) 35-111-96, e-mail: doradztwo@rig.katowice.pl Dział Edukacji: tel. (032) 35-111-88, e-mail: szkolenia@rig.katowice.pl Dział Komunikacji Społecznej: tel. (032) 78-148-60, e-mail: komunikacja@rig.katowice.pl Dział Samorządowy: tel. (032) 35-111-83, e-mail: samorzad@rig.katowice.pl Dział Współpracy Międzynarodowej: tel. (032) 35-111-95, e-mail: zagranica@rig.katowice.pl Sąd Arbitrażowy: tel. (032) 35-111-93, e-mail: spolubowny@rig.katowice.pl WYDAWCA: Regionalna Izba Gospodarcza w Katowicach 40-084 Katowice, ul. Opolska 15 Redakcja: Dział Komunikacji Społecznej RIG w Katowicach e-mail: komunikacja@rig.katowice.pl PROJEKT graficzny, skład i druk: STUDIO PRESS, ul. Barona 30/207, 43-100 Tychy tel. (032) 788-16-10, www.studiopress.pl Certyfikat PN-EN ISO 9001: 2001 w zakresie działalności samorządu gospodarczego, usług szkoleniowych i doradczych, współpracy z zagranicą oraz usług informacyjnych. CZERWIEC 2008 3 Ośrodek Krajowego Systemu Usług dla Małych i Średnich Przedsiębiorstw nr 12/06/2005/032 w zakresie usług informacyjnych, doradczych o charakterze ogólnym oraz szkoleniowych.

1 Laureaci II edycji Konkursu ŚNJ 4 Starosta Powiatu Raciborskiego Marek Bugdol 2 Przedstawiciel Fabryki Kotłów RAFAKO S.A. 3 Przedstawiciel TENNECO AUTOMOTIVE POLSKA Sp. z o.o. 5 Laureaci w towarzystwie prof. Zbigniewa Brzezińskiego TEMAT NUMERU Śląska Nagroda Jakości trochę historii W 1997 roku Komitet Polskiej Nagrody Jakości podjął inicjatywę powołania regionalnych nagród jakości. W tym samym roku na Śląsku, jako jedna z pierwszych, powołana została Śląska Nagroda Jakości. Inicjatorami tego Konkursu byli: Pan Hubert Leśnik Dyrektor Zakładów Badań i Atestacji ZETOM, Śląska Sekcja Klubu Polskie Forum ISO 9000 oraz Regionalna Izba Gospodarcza w Katowicach. Powołano najwyższy organ Konkursu Kapitułę, w skład której od lat wchodzą przedstawiciele władz samorządowych, współtwórców konkursu, jednostek certyfikujących, partnerskich izb gospodarczych, stowarzyszeń oraz organizacji okołobiznesowych i mediów. Honorowy patronat nad Konkursem obejmują co roku Wojewoda Śląski oraz Marszałek Województwa Śląskiego. Od pierwszej edycji Konkursu ŚNJ w 1998 r. zainteresowanych w nim udziałem było prawie 200 firm, spośród których wyłoniono 32 Laureatów Nagród Zespołowych. W I edycji Konkursu do ścisłego finału dotarło 5 firm. Z tego grona Komitet Śląskiej Nagrody jakości na Posiedzeniu w dniu 12 kwietnia 1999 r. wytypował Laureatów i wyróżnionych. LAUREATACI I EDYCJI KONKURSU 1998/1999 r Główny Instytut Górnictwa, Katowice r Zakład Tworzyw Sztucznych IZO- ERG SA, Gliwice Wręczono również dwa wyróżnienia. Wyróżnionymi firmami zostali: STA- LEXPORT SA oraz Huta Częstochowa SA. Uroczystość wręczenia nagród i wyróżnień odbyła się w dniu 10 maja 1999 roku w Sali marmurowej Śląskiego Urzędu Wojewódzkiego. LAUREATACI II EDYCJI KONKURSU 1999/2000 r Huta Bankowa Sp. z o.o., Dąbrowa Górnicza r Żywiecka Fabryka Sprzętu Szpitalnego FAMED SA, Żywiec r Odlewnia Żeliwa WULKAN SA, Częstochowa r Fabryki Sprzętu i Narzędzi Górniczych FASING SA w Katowicach r Centrostal Górnośląski PPOWH, Katowice Zdjęcie 1 LAUREACI III EDYCJI KONKURSU 2000/2001 r Fabryka Kotłów RAFAKO SA, Racibórz r Starostwo Powiatowe w Raciborzu Laureat Specjalnego Wyróżnienia r TENNECO Automotive Polska Sp. z o.o., Rybnik Zdjęcie 2 3 4 Uroczyste wręczenie nagród IV Edycji odbyło się 13 maja 2002 roku. Wręczenia nagród dokonał prof. Zbigniew Brzeziński. LAUREACI IV EDYCJI KONKURSU r PRO Spółka z o.o., Bielsko-Biała r CENTROZAP SA, Katowice Zdjęcie 5 Uroczystość V edycji odbyła się w Teatrze Śląskim im. St. Wyspiańskiego w Katowicach w dniu 7 maja 2003 roku. LAUREACI V EDYCJI KONKURSU 2002/2003 r Centrala Zaopatrzenia Hutnictwa SA, Katowice r Urząd Miasta Rybnik Zdjęcie 6 4 CZERWIEC 2008

6 8 Nagrodę odbiera Rektor Akademii Muzycznej im. K. Szymanowskiego w Katowicach prof. zw. Eugeniusz Knapik 10 Laureaci Indywidualnych Nagród Jakości 7 9 Laureaci Nagród Indywidualnych oraz nagrody Honorowej 11 Laureaci nagród Zespołowych TEMAT NUMERU LAUREATACI VI EDYCJI KONKURSU ŚNJ w latach 2003/2004 r PPBiR MOSTY Katowice Sp. z o.o. z siedzibą w Katowicach r Firma Przemysłowo-Budowlana LECH- BUD z siedzibą w Bytomiu r Południowy Koncern Energetyczny SA Elektrownia Jaworzno III w Jaworznie r Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach r Urząd Miasta Żory r Philips Lighting Bielsko Sp. z o.o., Bielsko-Biała Zdjęcie 7 Podczas VI edycji konkursu Kapituła ŚNJ po raz pierwszy przyznała Honorową Śląską Nagrodę Jakości. Laureatem tej Nagrody została Akademia Muzyczna im. K. Szymanowskiego w Katowicach. Zdjęcie 8 LAUREACI ZESPOŁOWI VII EDYCJI KONKURSU W LATACH 2004/2005 r Wyższy Urząd Górniczy w Katowicach r Toorank Polska Spółka Akcyjna w Jasienicy r Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o. w Rybniku r Górnośląska Spółka Gazownictwa Spółka z o.o. w Zabrzu Nagroda Indywidualna w kategorii: PRAKTYKA r Prezes Zarządu Stanisław Pater oraz RWTÜV Polska Spółka z o.o. w Katowicach Nagroda Indywidualna w kategorii: PROMOCJA r prof. zw. dr. hab. Tadeusz Sławek Nagroda Indywidualna w kategorii: NAUKA r Śląska Wyższa Szkoła Zarządzania im. Gen. J. Ziętka w Katowicach Laureatem Nagrody Honorowej został r prof. dr hab. n. med. Zbigniew Religa Zdjęcie 9 LAUREACI VIII EDYCJI KONKURSU W LATACH 2005/2006 r Jastrzębska Spółka Węglowa SA w Jastrzębiu Zdroju r PKE SA Elektrownia Łaziska w Łaziskach Laureat Nagrody Indywidualnej w kategorii PRAKTYKA r mgr inż. Tadeusz Świerczek Laureat Nagrody Indywidualnej w kategorii PROMOCJA r dr inż. Mirosław Recha Laureat Nagrody Indywidualnej w kategorii NAUKA r prof. AE dr hab. Florian Kuźnik Laureat Nagrody Honorowej r mgr inż. Hubert Leśnik W IX edycji konkursu Kapituła przyznała aż 6 nagród zespołowych. Po raz pierwszy Kapituła postanowiła przyznać nagrodę w kategorii firm bardzo małych. Laureatem tej nagrody został Marian Cieśla Zakład Instalacji Elektrycznych CAGRO z Radzionkowa. Kapituła wytypowała również Laureatów Nagród Indywidualnych, którymi zostali w kategorii Promocja Janusz Moszyński, w kategorii Praktyka Piotr Uszok, w kategorii Nauka Jerzy Buzek i Honorowej Nagrody Jakości, którą otrzymał ówczesny Wojewoda Śląski Tomasz Pietrzykowski. LAUREACI NAGRÓD ZESPOŁOWYCH W LATACH 2006/2007 r Marian Cieśla Zakład Instalacji Elektrycznych CAGRO, Radzionków r FINAL SA, Dąbrowa Górnicza r Heraeus Elektro Nite Sp. z o.o. w Sosnowcu r ArchiDoc Sp. z o.o., Katowice r TRW Steering Systems Poland Sp. z o.o., Czechowice-Dziedzice r AQUA, Bielsko Biała 11 maja 2007 roku w Teatrze Śląskim poznaliśmy laureatów Zespołowych Nagród Jakości. Wręczono również Nagrody Indywidualne oraz Honorową Śląską Nagrodę Jakości. Zdjęcie 10 11 CZERWIEC 2008 5

TEMAT NUMERU Nagrody Jubileuszowej Edycji Konkursu Śląska Nagroda Jakości zostały rozdane 9 maja w Teatrze Śląskim im. St. Wyspiańskiego w Katowicach odbyła się uroczysta Gala z okazji Święta Europy, podczas której po raz dziesiąty wręczono Śląskie Nagrody Jakości. Laureatami nagród zespołowych dziesiątej edycji Konkursu Śląska Nagroda Jakości zostały firmy: 1 W kategorii: bardzo duża organizacja produkcyjna Fabryka Maszyn i Urządzeń TAGOR SA, Tarnowskie Góry 2 W kategorii: średnia organizacja usługowa Rudpol OPA Spółka z o.o., Ruda Śląska Eksperci Konkursu Śląska Nagroda Jakości jako mocne strony Firmy uznali m.in.: r partnerskie kontakty z klientami; r bardzo wysoki wskaźnik wygranych przetargów; r duże nakłady inwestycyjne; r przeprowadzanie dogłębnej analizy strategii działania Spółki z uwzględnieniem zmieniającej się sytuacji rynkowej. 3 W kategorii: mała organizacja usługowa BUDOREX 2 Spółka z o.o., Bytom Eksperci Konkursu Śląska Nagroda Jakości jako mocne strony Firmy uznali m.in.: r bardzo duże zaangażowanie najwyższego kierownictwa w zarządzanie i rozwój organizacji; r dynamicznie unowocześniana infrastruktura; r sprawne zarządzanie budowami przy wykorzystaniu nowoczesnych metod i techniki. 4 W kategorii: sektor usług publicznych administracja rządowa i samorządowa Okręgowy Urząd Górniczy w Rybniku 5 W kategorii: sektor usług publicznych organizacje edukacyjne Zespół Szkół Zawodowych PKE SA Elektrownia Jaworzno III w Jaworznie 6 W kategorii: sektor usług publicznych ochrona zdrowia Zespół Opieki Zdrowotnej w Mikołowie Eksperci Konkursu Śląska Nagroda Jakości jako mocne strony Szpitala uznali m.in.: r bardzo dobra strategia sformułowana w czterech perspektywach (pacjent, rozwój, procesy, finanse) poparta planem strategicznym i inwestycyjnym na lata 2008 2010; r rozbudowa i unowocześnianie infrastruktury; r pozyskiwanie środków finansowych z różnych źródeł oraz efektywne wykorzystanie zasobów finansowych. Oprócz nagród zespołowych w tym roku Kapituła Konkursu Śląska Nagroda Jakości przyznała cztery Indywidualne oraz dwie Honorowe Nagrody Jakości. I tak: 7 8 Indywidualna Nagroda Jakości w dziedzinie: PRAKTYKA została przyznana prof. dr. hab. inż. Janowi Pilarczykowi Dyrektorowi Instytutu Spawalnictwa w Gliwicach oraz mgr. inż. Zdzisławowi Arletowi Dyrektorowi Fiat Auto Poland SA w Tychach. 9 Indywidualną Nagrodę Jakości w dziedzinie: NAUKA przyznano prof. dr. hab. Andrzejowi Stanisławowi Barczakowi Prezesowi Polskiego Towarzystwa Ekonomicznego Oddział w Katowicach. 10 Indywidualną Nagrodę Jakości w dziedzinie: PROMOCJA otrzymał Henryk Warkocz Prezes Zarządu TÜV NORD POLSKA Sp. z o.o. w Katowicach. 11 12 Honorowe Nagrody Jakości otrzymali: prof. dr hab. inż. Stanisław Tkaczyk Dyrektor Centralnego Ośrodka Badań Rozwoju Opakowań COBRO w Warszawie oraz dr Jan Olbrycht Poseł do Parlamentu Europejskiego. Uroczysta Gala zgromadziła wielu znakomitych gości: reprezentantów władzy rządowej i samorządowej, parlamentarzystów oraz przedstawicieli świata dyplomacji, nauki, kultury, sztuki i gospodarki. Uroczystość uświetnił nastrojowy koncert w klimacie jazzującym przyprawionym bluesem i sambą w wykonaniu PILAR wraz z zespołem. Partnerami uroczystości byli: 6 CZERWIEC 2008

TEMAT NUMERU 1 Nagrodę w imieniu Firmy TAGOR odebrał Wiceprezes Zarządu p. Jerzy Keler oraz Członek Zarządu Józef Wolski 2 Pan Piotr Antonowicz Prezes Zarządu Firmy RUDPOL-OPA Sp. z o.o. 3 Dobromir Bujak Prezes Zarządu Firmy BUDOREX 2 4 Zbigniew Schinohl Dyrektor Okręgowego Urzędu Górniczego w Rybniku 5 Stanisław Dratwiński Dyrektor ZSZ PKE Elektrownia Jaworzno III 6 Krystyna Smoczyńska Dyrektor ZOZ w Mikołowie 7 mgr inż. Zdzisław Arlet Dyrektor Fiat Auto Poland S.A. w Tychach 8 prof. dr hab. inż. Jan Pilarczyk Dyrektor Instytutu Spawalnictwa w Gliwicach 9 Po otrzymaniu nagrody prof. Andrzej Stanisław Barczak powiedział jakość zawsze miała olbrzymie znaczenie dla mieszkańców tego regionu i nie należy jej rozumieć tylko w kategoriach jakości produktu. 10 Henryk Warkocz 12 dr Jan Olbrycht odbiera nagrodę z rąk Marszałka Prezes Zarządu TÜV NORD Polska Sp. z o.o. 11 prof. dr hab. inż. Stanisław Tkaczyk Województwa Śląskiego Bogusława Śmigielskiego CZERWIEC 2008 7

TEMAT NUMERU Znakomity przywódca Konkurs promujący menedżerów Przywództwo to osiąganie niezwykłych wyników z udziałem zwykłych ludzi - sir Jon Harley Jones Znakomitość przwództwa STRATEGIA I POLITYKA (2) - 70 WYNIKI KOŃCOWE (9) - 70 ZARZĄDZANIE PRACOWNIKAMI (3) - 60 SPOŁECZNA ODPOWIEDZIALNOŚĆ (8) - 40 ZASOBY I PARTNERSTWO (4) - 60 SATYSFAKCJA PRACOWNIKÓW (7) - 40 PROCESY I SYSTEMY (5) - 60 POTENCJAŁ ORGANIZACJI 250 pkt. SATYSFAKCJA KLIENTÓW (6) - 100 EFEKTY ORGANIZACJI 250 pkt. Infografika: STUDIO PRESS Sekretariat Konkursu Śląska Nagroda Jakości serdecznie zaprasza do udziału w I edycji Konkursu Śląskiej Nagrody Jakości promującego śląskich menedżerów Znakomity Przywódca. Model Znakomite Przywództwo to jakościowe zasady dla Menedżerów Liderów, którzy stosując je są zdolni prowadzić organizację do nowych wyzwań i osiągać wraz z załogą wyróżniające się wyniki. Znakomite Przywództwo, czyli realizacja przywództwa, to ustalanie celów i kierunków rozwoju organizacji, wspieranie ich realizacji oraz kontrola uzyskiwanych efektów. Celem Modelu Znakomite Przywództwo jest wdrażanie zasad, które pomogą tworzeniu oraz promowaniu w Polsce wybitnych Menedżerów Liderów świata nauki, praktyki, polityki i massmediów, którzy swoją codzienną pracą będą przyczyniać się do rozwoju polskiej gospodarki, polityki, samorządności, nauki, kultury oraz będą wdrażać i upowszechniać nowoczesne metody zarządzania, a tym samym przyczyniać się do poprawy jakości życia polskich obywateli. Polscy liderzy chcąc funkcjonować na polskim i międzynarodowym forum i rynkach oraz w międzynarodowych organizacjach muszą dostosować swoje metody i systemy zarządzania do światowych trendów nowoczesności, 8 CZERWIEC 2008

TEMAT NUMERU wykazujących się konkurencyjnością w jakości produkcji i usług oraz obsłudze klientów/obywateli. Przygotowanie nowych wyrobów, technologii, procesów produkcyjnych, administracyjnych, zarządczych itd., jest niezwykle ważnym elementem globalnej polityki gospodarczej, społecznej i politycznej każdego państwa, które chce odnieść sukces zarówno na polu lokalnym, jak i międzynarodowym. Konkurs ŚLĄSKA NAGRODA JAKO- ŚCI ZNAKOMITY PRZYWÓDCA wychodzi naprzeciw tym wyzwaniom i pokazuje przywódców, którzy znakomicie prowadzą swoją organizację do nowych dokonań i osiągają dzięki swojej pracy doskonałe wyniki. Tak więc jakość zastosowana do działalności pracy przywódcy staje się syntetycznym miernikiem jego efektywności w zarządzaniu kierowaną przez niego organizacją. W dalszej części konkurs POLSKIEJ NAGRODY JAKOŚCI ZNAKOMITY PRZYWÓDCA będziemy w skrócie oznaczać ZP. Ustanowione zostały następujące kategorie konkursu ŚLĄSKIEJ NAGRODY JAKOŚCI ZNAKOMITY PRZYWÓDCA dla Menedżerów, Liderów: r Organizacji produkcyjnych i usługowych; r Organizacji publicznych (służby zdrowia, administracja publiczna itp.); r Organizacji naukowych i edukacyjnych (szkoły, uczelnie, instytuty itp.); r Organizacji massmediów. W konkursie ŚLĄSKIEJ NAGRODY JAKOŚCI ZNAKOMITY PRZYWÓDCA można startować równolegle, biorąc udział w konkursie Śląskiej Nagrody Jakości w kategorii Nagrody Zespołowe. W konkursie mogą uczestniczyć tylko Przywódcy (Liderzy), których organizacje uzyskały Certyfikat na System Zapewnienia Jakości, zgodny z normami ISO serii 9000: 2000 i których przywódcy spełniają podane poniżej kryteria. Spojrzenie na nową normę ISO 9001:2008 Norma ISO 9001:2000 jest najbardziej popularnym standardem w zarządzaniu organizacjami, ich systemami i procesami Rok 2008 przyniesie nowelizację zawartych w niej wymagań. Potrzeba nowelizacji wymagań zawartych w normie ISO 9001:2000 jest bezdyskusyjna. Rozwój techniki i rynku, zmiany w gospodarce, stosowane coraz to nowsze, branżowe systemy i standardy wszystko to sprawia, że norma ISO 9001 w obecnym kształcie się starzeje i wymaga zmian, po to, by nadążyć za zmianami zachodzącymi w otoczeniu biznesowym. Prace nad nowelizacją wymagań w obszarze zarządzania jakością nabrały tempa w 2007 roku. Do czerwca Komitet Techniczny ISO/TC 176 opublikował dwa raporty (CD 1 i CD 2) które, zawierały propozycje zmian w normie ISO 9001. W chwili obecnej proces nowelizacji jest na etapie funkcjonowania tzw. projektu DIS (Draft International Standard), który został opublikowany w wersji angielskojęzycznej 20 września 2007 roku i został poddany konsultacjom i opiniowaniu przez właściwe komitety krajowe (w tym Polski Komitet Normalizacyjny). Po zakończeniu tych prac i przejściu do stanu Final DIS nastąpi opublikowanie nowej normy ISO 9001:2000, które planowane jest na IV kwartał 2008 roku. W procesie nowelizacji, który już trwa, wykorzystane zostały informacje pozyskane z wielu źródeł, którymi między innymi są: r wnioski z formalnych systematycznych przeglądów, dokonywanych przez krajowe komitety techniczne, jak również przez Grupę Roboczą, pracującą w strukturze Komitetu Technicznego ISO/ TC 176, który z ramienia Międzynarodowej Orga n i z ac ji Normalizacyjnej zajmuje się zagadnieniami tworzenia norm dotyczących zarządzania jakością, r interpelacje organizacji stosujących wymagania normy ISO 9001 i odpowiedzi nań udzielone przez Komitet Techniczny ISO/TC 176 w zakresie rozumienia i stosowania wymagań obecnej wersji normy ISO 9001, r wyniki przeglądów standardów dokonanych w USA, Japonii, Kanadzie oraz Niemczech. Podstawowymi założeniami nowelizacji standardu zarządzania jakością jest poprawa czytelności ISO 9001:2000 i jej kompatybilności z ISO 14001:2004, jako drugim z najpopularniejszych znormalizowanych standardów w zarządzaniu. Według Powiązanie systemu z prawem jest jednym z elementów determinujących kroki nowelizacyjne CZERWIEC 2008 9

TEMAT NUMERU Michał Gluska Kierownik Biura TUV NORD Polska w Bydgoszczy informacji zawartych w projekcie ISO/ DIS 9001:2007 nowe wydanie ISO 9001 przyniesie: r dodatkową uwagę w klauzuli 7.6, dotyczącą nadzoru nad urządzeniami monitorującymi i pomiarowymi (w tym regulację kwestii specjalistycznych programów komputerowych), r sprecyzowanie terminologii po to, by uzyskać zbieżność z obecną wersją normy ISO 9000, która poddana została nowelizacji już w 2005 roku, r bardziej restrykcyjne podejście do procesów zlecanych na zewnątrz do realizacji nadzór nad outsourcingiem ma być nie tylko zapewniony ale i zdefiniowany, r uściślenie w uwadze uregulowań dotyczących działań organizacji po dostarczeniu do klienta wyrobu/usługi lub po rozpoczęciu użytkowania przez klienta ostatecznego tegoż wyrobu, r wprowadzenie większej odpowiedzialności producenta za wyrób, co w dużej mierze należy traktować, jako działanie mające zapewnić zbieżność wymogów normy z obowiązującymi aktualnie regulacjami prawnymi. Powiązanie systemu z prawem jest jednym z elementów determinujących kroki nowelizacyjne. Jest ono również zauważalne w wyraźny sposób w normie zawierającej wymagania dla systemu zarządzania środowiskowego, co tłumaczy intencje zwiększenia poprzez nowelizację ISO 9001 jej kompatybilności z aktualnym wydaniem normy ISO 14001. Kompatybilność owa w dużej mierze zauważalna jest w odniesieniu do wymagań związanych z dokumentacją systemową. Projekt ISO/DIS 9001 w treści klauzuli 4.2.3 wyraźnie podkreśla konieczność objęcia nadzorem zarówno wewnętrznych, jak i zewnętrznych dokumentów, koniecznych do planowani i realizacji systemu zarządzania jakością, który posiada każda organizacja. Należy przy tym podkreślić różnorodność systemów funkcjonujących na rynku. Każda z firm, stosujących wymagania normy ISO 9001, ma odrębny system, który w dużej mierze warunkowany Każda z firm, stosujących wymagania normy ISO 9001, ma odrębny system, który w dużej mierze warunkowany jest przez środowisko biznesowe firmy jest przez środowisko biznesowe firmy, ryzyko związane z tym środowiskiem, jego zmienne potrzeby, specyficzne uwarunkowania i cele poszczególnych branż, procesy zdefiniowane przez firmę, struktura organizacyjna, wymagania statutowe. Odniesienie powyżej wymienionych czynników determinuje na tyle system organizacji, że nadużyciem jest stawianie znaku równości pomiędzy systemami i sposobami zarządzania pomiędzy firmami o różnej wielkości, reprezentującymi równe branże. Wszak każda z organizacji, choć pracuje w oparciu o ramy zawarte w formie wymagań w normie ISO 9001, zarządza na różny sposób i przede wszystkim stawia sobie inne cele i uzyskuje inne, różne wyniki. A właśnie wynikowość, rezultaty działań stanowią sedno funkcjonowania systemu zarządzania jakością i wykorzystywania wymagań normy ISO 9001 jako narzędzia biznesowego. Dążenie do wzmożenia orientacji probiznesowej normy ISO 9001 i jej wymagań zostaje podkreślone już na wstępie projektu nowej normy ISO 9001 (w rozdziale 0.1). Największe znaczenie dla właściwego, przydatnego dla organizacji wdrażania rozwiązań, które przyniesie nowela normy ISO 9001, będą mieli (tak jak i do tej pory) ludzie, którzy pracują w systemie. Najlepszy bowiem system i jego procesy, które pozostawiane zostają sobie samym sprawiają, że jakość jest tylko i wyłącznie sloganem. Dlatego w pracach nowelizacyjnych nie zabrakło propozycji zmian 10 CZERWIEC 2008

TEMAT NUMERU wymagań odniesionych do kluczowego zasobu systemowego do ludzi. W projekcie normy ISO 9001 zawarto propozycję, aby w treści punktu 6.2.1 zdefiniować jednoznacznie, iż na zgodność z wymaganiami wyrobu może wpływać bezpośrednio lub pośrednio personel wykonujący jakiekolwiek zadania w obrębie systemu zarządzania jakością, w związku z czym należy podejmować (propozycja zapisu w punkcie 6.2.2) szkolenie lub inne działanie dla uzyskania odpowiedniego poziomu kompetencji personelu pracującego w systemie zarządzania jakością oraz uzyskiwać pewność, że odpowiedni poziom kompetencji został osiągnięty. Zmiana przewidywana jest również w treści klauzuli 5.5.2, dotyczącej osoby przedstawiciela najwyższego kierownictwa. W brzmieniu angielskojęzycznym tego punku pojawia się w projekcie sformułowanie member of the organization s management, które uzyskuje różnorakie interpretacje. Część osób zainteresowanych kształtem normy po jej nowelizacji, odbiera ten zapis jedynie jako ponowne podkreślenie, że osoba zwyczajowo tytułowana pełnomocnikiem ma być przedstawicielem najwyższego kierownictwa ds. systemowych. Inni znów rozumieją, iż wymaganie punktu 5.5.2 niesie ze sobą konieczność, aby pełnomocnik był nie tyle przedstawicielem najwyższego kierownictwa, co wywodził się z grona najwyższego kierownictwa organizacji. Na ostateczny kształt tego wymogu przyjdzie poczekać do momentu ukazania się nowej normy na rynku, jednakże nie ulega wątpliwości, iż dyskusja nt. mocy Nowelizacja normy ISO 9001 w roku 2008 nie jest jedyną planowaną przez Międzynarodową Organizację Normalizacyjną sprawczej pełnomocnika jest konieczna, a jej posiadanie warunkuje nie tylko pracę przedstawiciela najwyższego kierownictwa, lecz jest jedną z funkcji decydujących o dojrzałości i przydatności systemu i wymagań normy ISO 9001. Nowelizacja normy ISO 9001 w roku 2008 nie jest jedyną planowaną przez Międzynarodową Organizację Normalizacyjną. Kolejna bowiem jest planowana na rok 2012. Różnica pomiędzy tymi dwoma wskazanymi datami polega na zakresie wprowadzanych w ramach nowelizacji zmian. Wydanie planowane na rok 2008 będzie poprawioną wersją ISO 9001:2000 z limitowaną liczbą zmian. Również na nadchodzący rok zaplanowana jest nowelizacja normy ISO 9004, która będzie zawierać wytyczne do strategicznego i operacyjnego zarządzania organizacją w celu osiągnięcia trwałego sukcesu. Wydanie normy ISO 9001:2012 (nad którym prace rozpoczną się niezwłocznie po opublikowaniu ISO 9001:2008) ma być nowelizacją o charakterze generalnym, pozwalającą w pełni wykorzystać wymagania dla systemu zarządzania jakością w biznesie, dla efektywnego, również finansowo, funkcjonowania organizacji. W związku z tym pożądanym jest, aby organizacje stosujące system zarządzania jakością podejmowały działania, by wyjść ponad wymagania standardu ISO 9001 (np. działania związane z zastosowaniem w swoich procesach wytycznych normy ISO 10014 lub porównanie się z konkurencją przy użyciu narzędzia, jakim jest proces benchmarkingu). Umożliwi to poprawne przejście z jednego do kolejnego stanu rzeczy, czyli właściwe zarządzanie zmianą, która wynika z nowelizacji normy ISO 9001. Schemat procesu nowelizacji CZERWIEC 2008 11

TEMAT NUMERU Jakość produktu a wizerunek firmy Wyróżnij się albo zgiń mawiał Jack Trout jeden z guru komunikacji marketingowej. To fundament budowania wizerunku firmy lub produktu. D Dlaczego tak jest i jak to się ma do jakości? Chodzi o to, że podstawą do skutecznego kreowania marki jest znalezienie elementów, które wyróżniają ją na tle innych, podobnych. Jedną z cech, na które marka może postawić jest jakość produktu zwłaszcza, że większość przedsiębiorców woli i chciałaby konkurować bardziej jakością niż ceną. Wiele śląskich firm już o tym wie, a najlepiej chyba te, które są laureatami i uczestnikami zarówno ostatniej dziesiątej, jak i poprzednich edycji konkursu Śląska Nagroda Jakości. Postrzeganie wyrobu jako dobrego jakościowo albo firmy jako oferującej dobre jakościowo produkty daje wiele korzyści: silna marka, sprzedaż po wyższych cenach, lojalność klientów itp. To zjawisko odnosi się do każdej z branż bez względu na to, czy chodzi o produkcję czekoladek, samochodów, profili aluminiowych czy świadczenie usług doradczych. Wysoka jakość jest bowiem bardzo często synonimem marki. Przecież samo nawet słowo markowy w potocznym rozumieniu znaczy dobry jakościowo, znany, godny zaufania, droższy. Wytwarzanie produktów wysokiej jakości i oferowanie ich na rynku to jednak nie wszystko. Otoczenie, a zwłaszcza klienci muszą się jeszcze dowiedzieć o tym, że towar lub usługa ma wysoką jakość. Aby tak się stało firma musi komunikować się ze swoim otoczeniem (nie tylko klientami). Często zdarza się, że właściciele i zarządzający danej firmy inwestują w produkt, kupują nowe technologie, angażują dodatkowe zespoły, aby podnieść jakość wyrobu. Kiedy dzieło jest gotowe, funkcjonują w przekonaniu, że produkt jest na tyle doskonały, że obroni się sam. To stwierdzenie było aktualne w warunkach dużego popytu i ograniczonej konkurencji. Wtedy informacje o dobrym produkcie lotem ptaka rozprzestrzeniały się na rynku i na zlecenia nie trzeba było długo czekać. Dziś oprócz wiedzy o tym, że ma się dobry produkt należy zadbać także o to, aby tą wiedzę posiedli także inni. Co więcej, otoczenie musi nam uwierzyć, Za jakością często kryje się unikalna historia, cechy, osiągnięcia: elementy, które w PR nazywają się tożsamością i dają szansę na wyróżnienie się na rynku że nasz produkt jest dobry jakościowo, a firma warta zaufania. Jak do tego doprowadzić? Tylko poprzez informowanie odpowiednich grup otoczenia (np. klienci, środowiska branżowe, dziennikarze, pracownicy) i to informowanie profesjonalne. Im bardziej konkurencyjna gospodarka, tym większa jest rola komunikacji biznesowej, tym trudniej przebić się z informacją właśnie o naszym produkcie nawet, jeżeli jest on dobrej jakości. Tu pojawiają się kolejne pytania. Jak doprowadzić do tego, żeby produkt był znany i postrzegany jako dobry jakościowo, a firma jako wiarygodny partner w biznesie? Jakimi kanałami się komunikować? Jakie informacje powinny dotrzeć do poszczególnych grup odbiorców? Jak badać efekty tej komunikacji? Te pytania są w istocie pytaniami o budowanie wizerunku firmy i marki jej produktów. Public relations (w skrócie PR) pozwala na te pytania odpowiedzieć. PR bowiem to zaplanowane i strategiczne działania, które pozwalają dotrzeć do odpowiednich osób w odpowiednim miejscu i czasie z odpowiednio przygotowaną, wiarygodną informacją. Do tego public relations jest komunikacją prowadzoną w ściśle określonym celu determinowanym przez strategię firmy i pomaga zwiększać efektywność biznesu. Nie ma jednej recepty na zbudowanie marki produktu dobrego jakościowo czy firmy produkującej dobre jakościowo wyroby. Jednak każda silna marka oparta na jakości profesjonalnie komunikuje się z otoczeniem. Ponadto, za jakością często kryje się unikalna historia, cechy, osiągnięcia: elementy, które w PR nazywają się tożsamością i dają szansę na wyróżnienie się na rynku. Nawet pozornie bardzo podobne do siebie firmy pod względem profilu działalności i wytwarzanych produktów zwykle mocno różnią się od siebie w innych aspektach. Wyobraźmy sobie taką sytuację. Mamy w mieście dwie duże pizzerie. Obie są podobnych rozmiarów i obie mają podobne menu. Jedna jest zlokalizowana w centrum miasta, a druga na obrzeżach. Jedna korzysta z oryginalnych włoskich receptur, co gwarantuje jakość rozumianą jako prawdziwy smak pizzy, druga za to korzysta tylko ze składników pochodzących z ekologicznych upraw co też jest gwarancją jakości rozumianej jako pizza może być zdrowa. W tej uproszczonej sytuacji elementem wyróżniającym pierwszą z nich jest lokalizacja i wyjątkowa receptura i na to powinna 12 CZERWIEC 2008

TEMAT NUMERU kłaść nacisk w komunikacji. Z lokalizacji wynikają też konkretne korzyści dla klientów: dostępność, możliwość zrobienia przy okazji zakupów w okolicznych sklepach itp. W drugim przypadku też mamy pewne korzyści dla klientów lokalizacja na uboczu daje większe możliwości organizowania zamkniętych imprez: urodzin, imienin, spotkań firmowych. Z kolei produkt jest adresowany bardziej do osób, które oprócz tego, że lubią pizzę przykładają pewną wagę do zasad żywienia. Obie pizzerie, pozornie konkurencyjne, mogą walczyć o nieco inną grupę klientów pod warunkiem, że w swojej komunikacji będą akcentować to, co je wyróżnia i rodzaj jakości w postaci korzyści dla klienta. Na tym polega konkurowanie wartościami niematerialnymi, ponieważ nie wspomniano tu o cenie. Niestety często w podobnych sytuacjach widzielibyśmy bliźniaczo podobne ulotki promocyjne obu pizzerii (oczywiście poza lokalami sieciowymi, które mają swoje standardy), na których znalazłyby się tylko informacje o menu i cenach, ewentualnie adresie pizzerii. W ten sposób przedsiębiorcy sami zwracają uwagę swoich klientów na cenę jako główne narzędzie konkurencji i niejako sami po części zmuszają się wzajemnie do ich obniżania, zresztą własnym kosztem. Co więcej, tracą szansę na świadome kreowanie wizerunku swojego lokalu, bo klienci zamiast myśleć w kategorii: Idę do pizzerii X, bo tam jest oryginalna włoska pizza albo: Idę do pizzerii Y, bo tam jest zdrowo myślą tylko: Idę tam, gdzie jest taniej. Nawet nie wiem jak się nazywa ta pizzeria, ale mają tanio. Ten wycinek rzeczywistości odnosi się do większości branż i biznesów. W przypadku doradztwa związanego z pozyskiwaniem funduszy europejskich może być podobnie. W regionie mamy wiele podmiotów, które mogą nam w tym pomóc, ale być może Regionalna Izba Gospodarcza ma najlepsze relacje ze środowiskami biznesowymi i samorządowymi, które przekładają się na jakość doradztwa. Wtedy rozumiemy jakość w taki sposób, trzymając się pewnych uproszczeń: Idę do RIG, bo oni muszą być dobrzy ze względu na swoje dobre relacje z ważnymi instytucjami i organizacjami otoczenia biznesu. Pewnie wiedzą najwcześniej i najwięcej o wszelkich uregulowaniach dotyczących pozyskiwania funduszy unijnych. Znowu konkurujemy jakością w tym przypadku jakością usług. Cena oczywiście prawie zawsze jest ważna, ale chodzi tu o to, aby inne motywy były ważniejsze. Zgodnie z wcześniejszymi rozważaniami ustalenie elementów wyróżniających dla marki do dopiero punkt wyjścia dla działań PR. Kolejny etap to doprowadzenie do sytuacji, w której otoczenie zostanie poinformowane o tych konkretnych cechach. Należy tu zidentyfikować m.in. adresatów działań, sposoby komunikacji z nimi, najważniejsze informacje, które chcemy im przekazać. Wtedy dopiero możemy mówić o public relations, czyli świadomym kształtowaniu wizerunku. Działania PR w przypadku każdej firmy mogą mieć inny charakter. Są one zawsze indywidualnie dopasowane do pew nej grupy problemów i tak różnorodne, że nie sposób je wszystkie opisać. O tym jakie działania public relations powinna p o d j ą ć konkretna firma aby promować swoją jakość i nie tylko można dowiedzieć się na uruchomionych właśnie przez RIG indywidualnych bezpłatnych konsultacjach z zakresu PR. Marcin Młodożeniec Wspólnik w agencji PR PRIME Communications S.C. (na zdjęciu) CZERWIEC 2008 13

TEMAT NUMERU Strategiczne podejście do jakości - wyzwania, trendy, potrzeby Zarządzanie jakością w ostatnich latach cieszy się ogromnym zainteresowaniem. Gospodarka wolnorynkowa, dynamicznie zachodzące zmiany rynkowe oraz potrzeba wzrostu konkurencyjności polskich przedsiębiorstw wymuszają stosowanie przez organizacje nowoczesnych narzędzi, metod i systemów zarządzania. Jakość zatem stała się obecnie głównym źródłem przewagi konkurencyjnej i traktowana jest jako strategiczny, kluczowy czynnik sukcesu. Dla budowy i rozwoju jakości jako kluczowego czynnika sukcesu wykorzystuje się między innymi międzynarodowe standardy np. systemy zarządzania jakością wg normy ISO 9000 lub inne techniczne specyfikacje branżowe. Systemy te stanowią bardzo często pierwszy krok w kierunku doskonalenia jakości zarządzania polskich firm. Normy te jednak odnoszą się głównie do poziomu taktyczno-operacyjnego przedsiębiorstwa i nie obejmują wszystkich strategicznych czynników mających wpływ na sukces rynkowy i bezpieczeństwo biznesowe organizacji. Dlatego też coraz istotniejsze znaczenie nabiera rozpatrywanie problematyki jakości w aspekcie strategicznym. Podstawową rolę w tym ujęciu stanowi konsekwentnie realizowana strategia organizacji, która obejmuje świadome podejmowanie decyzji w kontekście przyjętej wizji i misji, a także atrakcyjności rynków oraz zachowań interesariuszy. W takim podejściu na pierwszy plan wysuwa się spojrzenie strategiczne w ramach zarządzania jakością. Od początku lat 90-tych systemy zarządzania wg norm ISO 9001 wdrożyło ponad 20 tys. polskich przedsiębiorstw. Istotny wpływ dla tego procesu miały dotacje finansowe związane z programem wzrostu konkurencyjności polskich przedsiębiorstw w ramach funduszy Unii Europejskiej. Systemy te w gruntowny sposób poprawiły jakość zarządzania polskich przedsiębiorstw, które musiały w procesie wdrożenia i certyfikacji poddać się surowej ocenie przez auditorów akredytowanych jednostek certyfikujących dla potrzeb przedstawienia dowodów spełnienia wymagań standardów jakościowych. Podstawową wadą tych systemów jest jednak to, iż rozpatrują one jakość tylko na poziomie procesów, które zachodzą w organizacji, natomiast miarą skuteczności i efektywności systemu są wyniki pomiarów i monitorowanie tych procesów. Brak powiązania strategii firm z wymaganą deklaracją kierownictwa dotyczącą polityki jakości zarysowuje się dość wyraźnie. Najwyższe kierownictwo organizacji ceduje odpowiedzialność utrzymywania systemu jakości na pełnomocnika ds. jakości, nie dopuszczając go jednocześnie do współdziałania przy podejmowaniu decyzji strategicznych na poziomie zarządu. Wzmaga to oddalanie się strategii zarządzania jakością od ogólnej strategii firmy, a system utrzymywany jest w sposób administracyjny. Problemem także jest to, iż narzędzia doskonalenia jakości wykorzystywane w ramach zarządzania jakością są nieumiejętnie stosowane przez specjalistów ds. jakości, a z drugiej strony zarządy organizacji nie doceniają danych wynikających ze stosowania tych metod do formułowania celów strategicznych i oceny osiąganych wyników. Puste pole pomiędzy taktyczno-operacyjnym podejściem do jakości a globalną strategią organizacji coraz częściej wypełnia wdrożenie strategicznej karty wyników (Balanced Scorecard). Wdrażanie strategicznego zarządzania jakością Wdrożenie strategicznego zarządzania jakością w organizacjach nie jest proste. Trudność ta wynika często z braku wiedzy zarządzających w zakresie możliwości wykorzystania modeli zarządzania strategicznego. Również często występuje nieskuteczne formułowanie celów organizacji wobec przyjętej linii strategicznej, a także nieumiejętne łączenie celów na poziomie taktyczno-operacyjnym z celami strategicznymi. Brak formalizacji założeń strategicznych, a więc sformułowanie czytelnej, globalnej strategii stanowi również barierę dla przyjęcia i realizacji strategicznego zarządzania jakością. W ramach wdrożenia strategicznego zarządzania jakością słuszne jest dokonanie oceny przedsiębiorstwa z wykorzystaniem kryteriów ilościowych oraz jakościowych. Kryteria te, rozpatrywane w ujęciu strategicznego zarządzania jakością mają ocenić np. czy organizacja nie jest uzależniona od jednego klienta lub jednego dostawcy, a także czy zewnętrzne czynniki nie zagrożą istnieniu i rozwojowi organizacji. Ocena ta powinna być ukierunkowana na weryfikację zależności organizacji od jej interesariuszy (Stakeholders), którymi są między innymi klienci, dostawcy, pośrednicy, pracownicy, a także inne podmioty zainteresowane funkcjonowaniem firmy. Kryteria wewnętrzne mogą obejmować aspekty motywacji pracowników do jakości oraz ich innowacyjności. 14 CZERWIEC 2008

TEMAT NUMERU Wybór optymalnego modelu strategicznego zarządzania jakością Proces wyboru optymalnego modelu strategicznego zarządzania jakością, łączącego aspekty strategiczne z taktyczno-operacyjnymi powinien uwzględniać wielkość organizacji, specyfikę jej działania, zachodzące procesy i kulturę organizacyjną. Organizacja ma do wyboru szereg metod i narzędzi strategicznego zarządzania służących ocenie strategicznej firmy, jak i poprawie skuteczności i efektywności biznesowej, a także doskonaleniu jakości. Należą do nich między innymi modele analizy strategicznej takie jak: macierz BCG, macierz ADL, model pięciu sił Portera, a także narzędzia zarządzania strategicznego takie jak: strategiczna karta wyników BSC, karta odpowiedzialności Accountability Scorecard i inne. Natomiast w ramach doskonalenia jakości można wykorzystać modele nagród jakości np. europejska nagroda jakości EFQM czy inne krajowe lub regionalne nagrody jakości. Przyjęcie i realizacja wyznaczonej drogi pokonywania kolejnych poziomów jakości wyznacza założenia do stosowania zasad ciągłego doskonalenia. Działania te decydują o poziomie posiadanej kultury organizacyjnej firmy, rozwoju innowacyjności produktowej i procesowej oraz zdolności do konkurowania poprzez wzmacnianie kluczowego czynnika sukcesu jakim jest jakość. Współzależność pomiędzy strategicznymi działaniami organizacji ukierunkowanymi na problematykę jakościową jest słusznym kierunkiem rozwoju nowocześnie zarządzanej organizacji. Wykorzystanie w procesie doskonalenia jakości strategicznych narzędzi i modeli zarządzania, a także zarządzanie ryzykiem biznesowym i dokonywanie systematycznych ocen biznesu zapewnić może organizacjom umiejętne reagowanie na zmiany rynkowe, poprawę pozycji konkurencyjnej, stabilny rozwój i zadowolenie klientów. Można do tego wykorzystać koncepcję TQM Scorecard. Koncepcja TQM Scorecard W koncepcji TQM Scorecard wychodzi się z założenia, iż z jednej strony zadaniem przedsiębiorstwa jest zwiększanie wartości dodanej z realizacji usług lub dostarczanych produktów, a z drugiej strony należy obniżać koszty wszystkich działań w organizacji. TQM Scorecard jest próbą połączenia modelu jakości według EFQM z instrumentarium Balanced Scorecard. Zadaniem TQM Scorecard jest stworzenie narzędzia będącego pomocą we wdrażaniu strategii w organizacjach, które traktują jakość jako kluczowy czynnik sukcesu. Koncepcja ta przyjmuje jako punkt wyjścia zidentyfikowane i zdefiniowane zamierzenia oparte o zbiór mierników i wskaźników stanowiących podstawę systemowych działań w rozwoju organizacji. Istnieją już praktyczne rozwiązania, w których uwzględnia się wspólne stosowanie założeń koncepcji TQM z instrumentarium Balanced Scorecard. Rozwiązanie to uwzględnia taką budowę systemu zarządzania jakością, w której księga jakości w systemie zarządzania jakością wg normy ISO 9001:2000 zbudowana jest na podstawie struktury modelu EFQM, odnosząc się przy tym do kryterium zdolności. System pomiaru i monitorowania wskaźników jest opracowany na podstawie kryteriów wyników dla modelu EFQM. Rozwiązanie to przybrało nazwę BESC (Business Excellence Scorecard). Zarządzanie kapitałem intelektualnym Sposób zarządzania jakością powinien uwzględniać także zarządzanie kapitałem intelektualnym. Podejście procesowe lansowane przez normę ISO 9001:2000 ułatwia zarządzanie kapitałem intelektualnym. Procesy organizacji definiowane i klasyfikowane jako zarządcze, zasadnicze i wspomagające odnoszą się według klasycznego ujęcia bezpośrednio do kapitału organizacyjnego. Takie podejście sprzyja zatem rozwojowi innowacyjności produktowej i procesowej przedsiębiorstw. Efektywne zarządzanie procesami innowacyjnymi i operacyjnymi wspomaga przy tym rozwój kapitału intelektualnego. Wyznacznikiem zarządzania kapitałem intelektualnym przy wykorzystaniu koncepcji TQM Scorecard jest traktowanie wspólne założeń modelu EFQM oraz Balanced Scorecard. Celem takiego podejścia jest stworzenie spójnego systemu analizowania wszystkich obszarów funkcjonowania organizacji i stworzenia platform ich wzajemnego powiązania i współpracy. Kapitał intelektualny i innowacja w zarządzaniu jakością to dwa pojęcia, które w trudnej walce konkurencyjnej na rynku coraz częściej odgrywają kluczowe znaczenie i nierzadko decydują o sukcesie biznesowym organizacji. Dzięki wzmocnieniu kapitału intelektualnego oraz wdrożeniu procesów innowacji organizacje mogą stać się przedsiębiorstwami wiedzy, w których wartość rynkowa jest znacznie większa od wartości księgowej, a ich produkty lub świadczone usługi są produktami bogatymi w wiedzę. Kapitał intelektualny składający się z kapitału ludzkiego i kapitału strukturalnego odgrywa znaczącą rolę w modelach doskonalenia jakości. Tylko poprzez gromadzenie, przetworzenie i wykorzystanie tego zasobu można doskonalić efektywność wewnętrzną i zewnętrzną organizacji. Innowacja natomiast ma ogromny wpływ na rozwój produktu i rozwój procesów w organizacji. Jest źródłem inspiracji do doskonalenia. Zatem kapitał intelektualny i innowacja mogą być generatorem eksplozji wiedzy w organizacji. Model doskonalenia jakości EFQM także uwypukla w swojej budowie znaczenie kapitału intelektualnego i innowacji. Doskonalenie jakości zatem obecnie rozumiane jest bardzo szeroko. Wiele modeli doskonalenia organizacją ujmuje zależności pomiędzy wiedzą strategiczną i operacyjną a systemami zarządzania jakością. Podsumowując, obecne postrzeganie jakości powinno mieć charakter wielowymiarowy. Właściwą receptą na osiągnięcie sukcesu biznesowego jest powiązanie całego instrumentarium metod i technik zarządzania strategicznego i taktycznooperacyjnego w jeden spójny system, którego platformą może być skuteczny i efektywny system zarządzania jakością. CZERWIEC 2008 15

JATEX FINANSE Sp. z o.o JATEX FINANSE Sp. z o.o. oferuje swoje usługi na krajowym rynku od 1994 r. Ambicją spółki jest oferowanie kompleksowych usług finansowych i prawnych, od wdrażania programów naprawczych, ocen sytuacji finansowej klientów, faktoringu, monitoringu płatności do wywiadu gospodarczego, dochodzenia należności pochodzących z obrotu gospodarczego, zarządzania należnościami, usług szkoleniowych i reprezentowania interesów partnerów gospodarczych w postępowaniach sądowych. Kapitał zakładowy spółki wynosi 1 000 000 zł, a łączna suma aktywów przekracza 100 000 000 zł. Spółka jest inwestorem finansowym stale poszerzającym zakres swojej działalności. Od 2007 r. spółka angażuje się kapitałowo w procesy naprawcze różnych podmiotów oraz wsparcie kapitałowe dynamicznie rozwijających się firm. W ostatnim czasie zwróciliśmy uwagę na dynamicznie rozwijające się branże reklamową i filmową, w których nasze szczególne zainteresowanie wzbudziły Agencja Reklamowa SCHULZ Sp. z o.o. oraz GAMA-FILM Sp. z o.o. mówi Wiceprezes Krzysztof Korcz, odpowiedzialny w Jatex Finanse Sp. z o.o. za zarządzanie finansami i inwestycje w nowe przedsięwzięcia. Zaowocowało to zaangażowaniem się kapitałowym naszej spółki w w/w firmach. W połowie 2007 r. objęliśmy 100% udziałów w spółce Gama Film Sp. z o.o. oraz 80% w Agencji Reklamowej Schulz Sp. z o.o.. Poczynione inwestycje to początek długookresowej strategii, której elementem jest również otwarcie na dalsze pozyskiwanie partnerów biznesowych. W tym obszarze naszego działania to dopiero początek. Agencja Reklamowa Schulz Sp. z o.o. istnieje na rynku od 10 lat, oferując pełny zakres usług z dziedziny marketingu i reklamy. Gama-Film zajmuje się kompleksową działalnością promocyjno-reklamową, projektowaniem i realizacją kampanii promocyjnych oraz działalnością publicrelations. W dobrze rozumianym interesie swoich klientów JATEX FINANSE Sp. z o.o. stawia na wysoką jakość świadczonych usług, nowoczesne technologie zarządzania finansami oraz kreowanie wizerunku firm i ich produktów. Przejęcie nowych spółek i poszerzenie zakresu działalności poprzez wejście Jatex Finanse w rosnący i perspektywiczny segment rynku reklamy i mediów pozwoli naszej firmie na utrzymanie silnej pozycji rynkowej, a naszym partnerom zapewni profesjonalną obsługę na najwyższym poziomie w obszarach prowadzonej działalności, tj.: r szeroko rozumianych usług w zakresie utrzymania płynności finansowej, r monitoringu płatności, r faktoringu, r ubezpieczeń należności krajowych i zagranicznych, r wywiadu gospodarczego, r zarządzanie należnościami, windykacją, tak polubowną jak i sądową, r szkoleń specjalistycznych, r usług z dziedziny marketingu i reklamy, r usług public relations, r usług zastępstwa procesowego. Wzrost obrotów w ostatnich latach, zwłaszcza w 2007 roku plasuje Jatex-Finanse Sp. z o.o. w czołówce krajowych firm świadczących usługi finansowe. Partnerzy biznesowi Jatex Finanse wysoko cenią sobie współpracę z firmą ze względu na wysoki profesjonalizm i szeroki, kompleksowo świadczony zakres usług. Ukoronowaniem naszych sukcesów biznesowych ostatnich latach jest przyznanie nam prestiżowej nagrody Laury Umiejętności i Kompetencji. 16 CZERWIEC 2008

INFORMACJE Z IZBY Aktualności z Lokalnego Punktu Konsultacyjnego zlokalizowanego przy RIG w Katowicach Pierwsze podsumowania z realizacji projektu Budowa sieci Punktów Konsultacyjnych w ramach KSU Punkt Konsultacyjny zlokalizowany przy Regionalnej Izbie Gospodarczej w Katowicach na obecnych zasadach funkcjonować będzie jeszcze do końca czerwca 2008 roku. Do tego czasu przedłużona została bowiem umowa z Polską Agencją Rozwoju Przedsiębiorczości w ramach projektu Budowa sieci Punktów Konsultacyjnych w ramach KSU. Zgodnie z pierwotną umową sieć miała funkcjonować do końca grudnia 2007 roku. Aby jednak zapewnić ciągłość jej działania, a tym samym dostęp małych i średnich przedsiębiorstw do bezpłatnych usług informacyjnych, przedłużono jej funkcjonowanie o pół roku. Część ośrodków zakończyła jednak prowadzenie Punktów Konsultacyjnych, co stanowiło okazję do dokonania pierwszych podsumowań w obszarze osiągnięć całej sieci. Punkt zlokalizowany przy Regionalnej Izbie Gospodarczej w Katowicach w podsumowaniach tych wypada bardzo pozytywnie. Uplasował się między innymi na wysokiej pozycji w skali województwa śląskiego pod względem liczby klientów, na rzecz których świadczył usługi informacyjne, a dobre noty uzyskiwane przez Konsultantów Punktu zlokalizowanego przy Izbie, podczas regularnie przeprowadzanych testów kompetencji, w rezultacie dały nam 8 miejsce w skali całego kraju na 125 notowanych ośrodków. Bezpłatne sesje informacyjne dla przedsiębiorstw z sektora MSP W pierwszych miesiącach tego roku w związku z realizacją zadań podejmowanych w ramach umowy na prowadzenie Lokalnego Punktu Konsultacyjnego Seminarium w Chybiu cieszyło się dużym zainteresowaniem przedsiębiorców. Wzięło w nim udział aż 46 firm. konsultanci punktu zorganizowali oraz przeprowadzili trzy sesje informacyjne dla przedsiębiorstw: r w dniu 22 lutego br. w Strumieniu, r w dniu 12 marca br. w Chybiu, r w dniu 10 kwietnia br. w Czeladzi. Spotkania organizowane były przy współpracy z urzędami goszczących miast i gmin, a poświęcone były tematyce dotacji Unii Europejskiej na przedsięwzięcia rozwojowe w przedsiębiorstwach w latach 2007 2013. Udział w spotkaniach był bezpłatny. Z uwagi na fakt, że prowadziły je osoby na co dzień zajmujące się tematyką dotacji unijnych w praktyce, były one świetną okazją do wymiany doświadczeń oraz uzyskania odpowiedzi na nurtujące przedsiębiorców pytania i wątpliwości w tym zakresie. W seminarium w Strumieniu uczestniczyli pani Burmistrz Anna Grygierek oraz prezes Izby, pan Tadeusz Donocik Dyżury poza siedzibą Regionalnej Izby Gospodarczej w Katowicach W porozumieniu z Urzędem Miasta Czeladź, począwszy od dnia 11 lutego br. Konsultanci Punktu Konsultacyjnego zlokalizowanego przy Regionalnej Izbie Gospodarczej w Katowicach pełnią dyżur w Czeladzi, w biurze Senatorskim pana Zbigniewa Szaleńca przy ul. Kościelnej 1. Dyżury odbywają się w każdy poniedziałek w godzinach od 12:00 do 14:00 i adresowane są do mikro, małych i średnich przedsiębiorstw prowadzących działalność w Czeladzi i okolicach. Zasady świadczenia usług oraz ich zakres są takie same jak w Punkcie Konsultacyjnym zlokalizowanym przy Izbie. Z kolei przedsiębiorcy prowadzący działalność gospodarczą w okolicach Jastrzębia Zdroju mogą umówić się na konsultację z Konsultantami Punktu Konsultacyjnego zlokalizowanego przy Izbie w Gminnym Centrum Informacji, działającym przy Urzędzie Miasta Jastrzębie Zdrój. Dyżury odbywają się dwa razy w miesiącu. W celu skorzystania z bezpłatnej konsultacji należy umówić się na spotkanie telefonicznie pod numerem (32) 47 85 173. Informacje na temat miejsc i terminów odbywania dyżurów oraz kolejnych sesji informacyjnych są publikowane na bieżąco na stronach internetowych Izby www.rig. katowice.pl. Anna Rąplewicz Kierownik Działu Doradztwa i Funduszy Europejskich Regionalnej Izby Gospodarczej w Katowicach CZERWIEC 2008 17