Finansowanie inwestycji w energetykę odnawialną i poprawę efektywności energetycznej - atrakcyjność, ryzyko, bariery

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Finansowanie inwestycji w energetykę odnawialną i poprawę efektywności energetycznej - atrakcyjność, ryzyko, bariery"

Transkrypt

1 Krzysztof Szczepaniak Finansowanie inwestycji w energetykę odnawialną i poprawę efektywności energetycznej - atrakcyjność, ryzyko, bariery Wstęp Trzydzieści lat temu, podczas Konferencji w Sztokholmie (1972 r.) po raz pierwszy sformułowano termin polityka ochrony środowiska, wskazując na państwa, jako podmioty ponoszące odpowiedzialność za jej przygotowanie i realizację. W roku 1992 w Nowym Jorku negocjowano ramową konwencję Narodów Zjednoczonych w sprawie zmian klimatu, która przyczyniła się do ustanowienia głównych zasad światowej walki z jego zmianami. Konwencję tę zatwierdzono w trakcie drugiej Konferencji w Rio de Janeiro łącznie z innymi waŝnymi dokumentami, do których zalicza się: Agenda 21, wskazująca cele i zasady polityki zrównowaŝonego rozwoju do realizacji w XXI wieku, Konwencja o zachowaniu róŝnorodności biologicznej, Deklaracja o kierunkach rozwoju, ochrony i uŝytkowania lasów. Państwa uczestniczące w przygotowaniu wymienionych postanowień i deklaracji dąŝyły do intensyfikacji działań na rzecz ograniczenia zuŝycia energii, zanieczyszczeń i odpadów. Wymiernym efektem było wynegocjowanie w Kioto w 1997 r. protokołu w sprawie środków redukcji emisji gazów cieplarnianych po roku 2000 dla krajów uprzemysłowionych. Wspólnota Europejska podpisała ten protokół w 1998 r., natomiast w 2001 r. Rada Europejska, obradująca w Laeken, potwierdziła wolę państw członkowskich Unii Europejskiej, do wprowadzenia w Ŝycie protokołu z Kioto przed Światowym Szczytem ZrównowaŜonego Rozwoju w Johannesburgu (2002 r.). Sprostanie zadeklarowanym postanowieniom wymaga przygotowania, realizacji i sfinansowania szeroko zakrojonego programu inwestycyjnego. Celem artykułu jest przedstawienie wybranych wątków dotyczących finansowania inwestycji w odnawialne źródła energii. Autor skupił się przede wszystkim na charakterystyce instrumentów finansowych, omawiając ich klasyfikację i atrakcyjność, ja równieŝ ryzyka i bariery związane z ich wykorzystaniem. Dokonał przeglądu dostępnych źródeł polskich i zagranicznych, w celu zidentyfikowania wybranych cech instrumentów finansowych. Z przeprowadzonych badań wnioskować moŝna, iŝ na świecie dostępna jest szeroka gama innowacyjnych źródeł finansowania energetyki odnawialnej, poprawy efektywności energetycznej oraz zrównowaŝonego rozwoju, których pozyskanie uwarunkowane jest takimi czynnikami, jak skala projektu, technologia, typ podmiotu poszukującego środków finansowych oraz efektywność ekonomiczno-finansowa. 1

2 1. Efektywność energetyczna i odnawialne źródła energii w gospodarce / Źródła finansowania inwestycji ekologicznych - wprowadzenie W 2006 r. Komisja Europejska zatwierdziła plan działania, którego celem jest ograniczenie zuŝycia energii pierwotnej 1 o 20 proc. do 2020 r. Plan ten obejmował przedsięwzięcia zmierzające do poprawy energooszczędności produktów, budynków i usług, zmniejszenia energochłonności produkcji i dystrybucji energii, redukcji wpływu transportu na zuŝycie energii, jak równieŝ ułatwienia finansowania i realizacji inwestycji w tym zakresie. Ponadto wskazano na wagę racjonalnego zachowania w zakresie zuŝycia energii oraz określono ramy działań na szczeblu międzynarodowym w dziedzinie efektywności energetycznej 2. Mają one mobilizować społeczeństwa, decydentów politycznych i podmioty gospodarcze do takich form przekształcania wewnętrznego rynku energii, które zapewnią obywatelom Unii Europejskiej odpowiednią infrastrukturę (w tym budynki), produkty (w tym urządzenia i pojazdy), procesy i usługi pozwalające uzyskać najwyŝszą efektywność energetyczną na świecie. Według danych Komisji, największych oszczędności energii oczekiwać naleŝy w następujących sektorach: budownictwie mieszkaniowym i komercyjnym (głównie sektor usług), gdzie potencjalna redukcja szacowana jest odpowiednio na 27 proc. i 30 proc., przemyśle wytwórczym, z oszczędnościami mogącymi sięgnąć 25 proc. oraz branŝy transportowej, w której zmniejszenie zuŝycia energii moŝe być na zbliŝonym poziomie. Wskazane, potencjalne oszczędności przekładają się na konkretne wielkości zuŝycia energii w ujęciu globalnym w wysokości 390 mln ton ekwiwalentu ropy (Mtoe) rocznie, co daje około 100 mld EUR rocznie do 2020 r. Jednocześnie taka skala oszczędności pozwoliłaby na zmniejszenie emisji CO 2 o 780 mln ton rocznie. Do tego doliczyć naleŝy ponad 450 Mtoe zaoszczędzonych w wyniku prostego zastępowania zuŝytego majątku nowymi rozwiązaniami. Istotne znaczenie gospodarcze ma takŝe wpływ planowanych działań i inwestycji na poprawę konkurencyjności przedsiębiorstw, rozwój handlu międzynarodowego, nowych technologii oraz zwiększenie zatrudnienia. ZałoŜyć przy tym moŝna, Ŝe poczynione oszczędności mogą zapewnić częściowy zwrot poniesionych nakładów inwestycyjnych w zakresie innowacji technologicznych [Komisja Europejska, COM(2006) 545 wersja ostateczna]. Realizacja konkretnie zarysowanej przez Komisję Europejską polityki zmierzającej do ograniczenia zuŝycia energii wymaga zaangaŝowania znacznych środków finansowych. Dlatego teŝ wskazane zostało kilka sposobów finansowania, mających na celu ułatwienie inwestowania w zwiększenie efektywności energetycznej. W pierwszej kolejności sektor bankowy zachęcany jest do aktywności w zakresie oferowania instrumentów finansowych dostosowanych do potrzeb i moŝliwości małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP) lub przedsiębiorstw proponujących rozwiązania związane z efektywnością energetyczną (firmy świadczące usługi energetyczne). Coraz częściej wskazuje się na moŝliwość zawiązywania partnerstwa publiczno-prywatnego (PPP) przy udziale sektora bankowego, 2

3 Europejskiego Banku Inwestycyjnego (EBI), Europejskiego Banku Odbudowy i Rozwoju (EBOR), lub innej międzynarodowej instytucji finansowej. Kolejnym sposobem finansowania, którego rozwój zamierza wspierać Komisja, jest zawieranie umów dotyczących energooszczędności i korzystania z usług firm świadczących usługi energetyczne. Obserwuje się, iŝ na szczeblu krajowym, zwłaszcza w nowych państwach członkowskich występują liczne przeszkody prawne wymagające usunięcia celem ich bardziej powszechnego wykorzystania. Niezastąpionym źródłem finansowania innowacyjnych projektów z zakresu zrównowaŝonego rozwoju i energooszczędności są fundusze strukturalne. Są one waŝne dla wielu regionów Unii Europejskiej. Tu w głównej mierze aktywność powinna się skupić na sektorze budownictwa mieszkaniowego. Na szczeblu Unii Europejskiej, w celu zwiększenia dynamiki inwestycji w energetykę zrównowaŝoną, wprowadza się zachęty podatkowe. Ulgi mogą dotyczyć przede wszystkim podatków niebezpośrednich. Przykładem moŝe być tutaj opodatkowanie samochodów pasaŝerskich w zaleŝności od stopnia zanieczyszczania środowiska, jak równieŝ do moŝliwości stosowania kredytów podatkowych dla przedsiębiorstw oraz konsumentów. PołoŜenie duŝego nacisku na rozwój róŝnorodnych form finansowania inwestycji związanych z odnawialnymi źródłami energii (OZE) i efektywnością energetyczną doprowadziło do powstania licznych instrumentów oferowanych przez instytucje na szczeblu krajowym i regionalnym. W dalszej części autor przedstawi kilka funduszy, które pozwalają pozyskać niezbędny kapitał. 2. Klasyfikacja beneficjentów ubiegających się o finansowanie projektów ekologicznych Instrumenty finansowe, które mogą być przeznaczone na realizację przedsięwzięć proekologicznych, rozpatrywać moŝna z osobna dla: 1) sektora publicznego, w tym samorządów i ich jednoosobowych spółek oraz związków, a takŝe innych jednostek budŝetowych, 2) przedsiębiorstw, w tym podmiotów komercyjnych, rolników oraz organizacji pozarządowych, 3) osób fizycznych, w tym np. wspólnot mieszkaniowych. W roku 2012 oraz w kolejnych latach, znaczną aktywnością na polu energetyki odnawialnej i efektywności energetycznej powinny wykazywać się podmioty publiczne. Zgadnie z zaleceniami Parlamentu Europejskiego powinny one dawać przykład w realizacji innowacyjnych przedsięwzięć. W tabelach 1 i 2 zaprezentowano dane dotyczące preferencyjnych źródeł finansowania inwestycji przeznaczonych dla sektora publicznego oraz przedsiębiorstw. 3

4 Tabela 1. Źródła finansowania OZE w projektach sektora publicznego Podmiot finansujący/dysponent środków pomocowych Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOSiGW) Fundusze krajowe 1) "Program dla przedsięwzięć w zakresie odnawialnych źródeł energii i obiektów wysokosprawnej kogeneracji", tzw. OZE1: 15-letnie, niskooprocentowane poŝyczki w wysokości do 75% kosztów kwalifikowanych inwestycji, których koszt przekracza 10 mln zł. 2) "Energetyczne wykorzystanie zasobów geotermalnych": wysokość dofinansowania do 70% kosztów kwalifikowanych (ale nie więcej niŝ 12 mln zł). Fundusze zagraniczne 1) Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko (POIiŚ), działanie 9.1.: dotacje w wysokości do 30 mln zł na inwestycje, których koszt przekracza 10 mln zł, spełniające wymogi wysokosprawnej kogeneracji - m.in. biogazownie. 2) POIiŚ, działanie 9.3.: termomodernizacja budynków uŝyteczności publicznej (w tym montaŝ kolektorów słonecznych); obejmuje dotacje z Funduszu Spójności w wysokości do 50 mln zł. 3) Green Investment Scheme (GIS) czyli System Zielonych Inwestycji: dotacje i/lub poŝyczki na termomodernizację budynków uŝyteczności publicznej (w tym instalację OZE); budowę biogazowni rolniczych; budowę elektrociepłowni i ciepłowi na biomasę. Ministerstwo Gospodarki 1) POIiŚ, działanie 9.4.: Dotacje na inwestycje w OZE obejmujące wykorzystanie energii wiatrowej, słonecznej, wodnej oraz wytwarzanej z biomasy; projekty powyŝej 10 mln zł Bank Gospodarstwa Krajowego Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej 1) Premia termomodernizacyjna: BGK oferuje dotacje do 16% kosztów poniesionych na realizację przedsięwzięcia termomodernizacyjnego, mogącego obejmować zamianę źródeł energii na OZE 1) Program dla przedsięwzięć w zakresie odnawialnych źródeł energii i obiektów wysokosprawnej kogeneracji 1) Projekt Efektywności Energetycznej GEF (Global Environment Fund): program poręczeń od 50% do 70% wysokości kredytu zaciągniętego w banku komercyjnym, na inwestycje energooszczędne Źródło: Bank Gospodarstwa Krajowego, Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, W latach na inwestycje związane z poprawą efektywności energetycznej oraz szeroko rozumianą energetykę odnawialną przeznaczone były znaczne środki z budŝetu Unii Europejskiej, jak i innych funduszy pomocowych (np. fundusz norweski.). Podobnie jest w przypadku środków krajowych przeznaczonych na instrumenty finansujące rozwój alternatywnych źródeł energii. Z wstępnych informacji napływających z Komisji Europejskiej wnioskować moŝna, Ŝe w kolejnym okresie programowania, tj. na lata pula funduszy na te właśnie cele ulegnie zwiększeniu. 4

5 Tabela 2. Źródła finansowania OZE dla przedsiębiorstw Podmiot finansujący/dysponent środków pomocowych Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOSiGW) Fundusze krajowe 3) "Program dla przedsięwzięć w zakresie odnawialnych źródeł energii i obiektów wysokosprawnej kogeneracji", tzw. OZE1: 15-letnie, niskooprocentowane poŝyczki w wysokości do 75% kosztów kwalifikowanych inwestycji, których koszt przekracza 10 mln zł. 4) "Energetyczne wykorzystanie zasobów geotermalnych": wysokość dofinansowania do 70% kosztów kwalifikowanych (ale nie więcej niŝ 12 mln zł). Fundusze zagraniczne 4) Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko (POIiŚ), działanie 9.1.: dotacje w wysokości do 30 mln zł na inwestycje, których koszt przekracza 10 mln zł, spełniające wymogi wysokosprawnej kogeneracji - m.in. biogazownie. 5) POIiŚ, działanie 9.3.: termomodernizacja budynków uŝyteczności publicznej (w tym montaŝ kolektorów słonecznych); obejmuje dotacje z Funduszu Spójności w wysokości do 50 mln zł. 6) Green Investment Scheme (GIS) czyli System Zielonych Inwestycji: dotacje i/lub poŝyczki na termomodernizację budynków uŝyteczności publicznej (w tym instalację OZE); budowę biogazowni rolniczych; budowę elektrociepłowni i ciepłowi na biomasę. Ministerstwo Gospodarki 2) POIiŚ, działanie 9.4.: Dotacje na inwestycje w OZE obejmujące wykorzystanie energii wiatrowej, słonecznej, wodnej oraz wytwarzanej z biomasy; projekty powyŝej 10 mln zł Bank Gospodarstwa Krajowego Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej 2) Premia termomodernizacyjna: BGK oferuje dotacje do 16% kosztów poniesionych na realizację przedsięwzięcia termomodernizacyjnego, mogącego obejmować zamianę źródeł energii na OZE 2) Program dla przedsięwzięć w zakresie odnawialnych źródeł energii i obiektów wysokosprawnej kogeneracji 2) Projekt Efektywności Energetycznej GEF (Global Environment Fund): program poręczeń od 50% do 70% wysokości kredytu zaciągniętego w banku komercyjnym, na inwestycje energooszczędne Źródło: Bank Gospodarstwa Krajowego, Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, Polski rząd sformułował politykę energetyczną, która daje podstawy do wzmoŝonej aktywności inwestorów na rynku energetycznym. Do głównych celów tej polityki, w zakresie poprawy efektywności energetycznej zaliczono [Ustawa o efektywności energetycznej, 2011]: dąŝenie do utrzymania zeroenergetycznego wzrostu gospodarczego, tj. rozwoju gospodarki następującego bez zwiększenia zapotrzebowania na energię pierwotną, 5

6 konsekwentne zmniejszanie energochłonności polskiej gospodarki do poziomu UE-15. Ponadto określone zostały cele szczegółowe, na drodze do poprawy efektywności energetycznej, polegające m. in. na: zwiększeniu sprawności wytwarzania energii elektrycznej, poprzez budowę wysokosprawnych jednostek wytwórczych; dwukrotnym wzroście do roku 2020 produkcji energii elektrycznej wytwarzanej w technologii wysokosprawnej kogeneracji, w porównaniu do produkcji w 2006 r.; zmniejszeniu wskaźnika strat sieciowych w przesyle i dystrybucji, poprzez m.in. modernizację obecnych i budowę nowych sieci, wymianę transformatorów o niskiej sprawności oraz rozwój generacji rozproszonej; wzroście efektywności końcowego wykorzystania energii; zwiększeniu stosunku rocznego zapotrzebowania na energię elektryczną do maksymalnego zapotrzebowania na moc w szczycie obciąŝenia, co pozwala zmniejszyć całkowite koszty zaspokojenia popytu na energię elektryczną. Przewiduje się jednocześnie szereg narzędzi, w tym finansowych, które stanowiły będą zachętę dla inwestorów, do podejmowania projektów zgodnych ze strategią rządu polskiego. Wśród nich wymienić naleŝy: wsparcie inwestycji w zakresie oszczędności energii przy zastosowaniu kredytów preferencyjnych oraz dotacji ze środków krajowych i europejskich, w tym w ramach ustawy o wspieraniu termomodernizacji i remontów, Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko, regionalnych programów operacyjnych, środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej; wspieranie prac naukowo-badawczych w zakresie nowych rozwiązań i technologii zmniejszających zuŝycie energii we wszystkich kierunkach jej przetwarzania oraz uŝytkowania; stosowanie obowiązkowych świadectw charakterystyki energetycznej dla budynków oraz mieszkań przy wprowadzaniu ich do obrotu oraz wynajmu; zobowiązanie sektora publicznego do pełnienia wzorcowej roli w oszczędnym gospodarowaniu energią. WdroŜenie zaproponowanych działań ma na celu bardzo istotne zmniejszenie energochłonności polskiej gospodarki. Jednocześnie działania te mają wpłynąć na zwiększenie bezpieczeństwa energetycznego naszego kraju i wzrost koniunktury w sektorach powiązanych z planowanymi działaniami. 6

7 3. Atrakcyjność finansowa, ryzyka i bariery związane z inwestycjami w zrównowaŝoną energetykę Przygotowanie inwestycji wymaga przeprowadzania analizy ryzyk projektu mogących wpłynąć na powodzenie jego realizacji i dochodowość. Zazwyczaj dokonuje się tej analizy poprzez wskazanie określonej liczby czynników ryzyka, a następnie rozwaŝa skalę ich oddziaływania na projekt. Najczęściej wskazuje się na następujące rodzaje ryzyk [Meijer, Hekkert, Koppenjan, 2007, s ]: 1) projektowe: przygotowania, budowy i technicznej wykonalności projektu oraz jego oddziaływania na środowisko, eksploatacji i zarządzania, 2) ekonomiczno-finansowe: poprawność załoŝeń do budowy modelu finansowego, w tym dotyczących stóp procentowych, kursów walutowych, itp., 3) rynkowe: poziomu cen dóbr inwestycyjnych, materiałów, surowców oraz produktów i usług, 4) polityczne: specyficzne ryzyku kraju, w którym realizowany jest projekt, przykładowo stabilność rządu, systemu prawnego (regulacyjne), poszanowanie własności, 5) siły wyŝszej, tj. ryzyko wystąpienia naturalnych katastrof. Cześć z wyŝej wymienionych ryzyk nabiera szczególnego znaczenia w przypadku realizacji projektów energetycznych. Dobrym przykładem jest ryzyko regulacyjne, będące bardzo silne akcentowane w przypadku projektów tzw. zrównowaŝonej energetyki (ang. sustainable energy, SE). Rządy wielu państw deklarują wsparcie finansowe dla rozwoju i wykorzystania nowoczesnych technologii pozyskiwania energii, jednocześnie kreując rozwój środowiska konkurencyjnego, np. poprzez subsydiowanie wydobycia i wykorzystania paliw kopalnych. Regulacje i instrumenty polityki energetycznej to przede wszystkim procedury pozyskiwania licencji na produkcję i sprzedaŝ energii, dotacje inwestycyjne, zachęty podatkowe, liberalizacja rynku energii elektrycznej, czy teŝ kształtowanie zasad emisji zanieczyszczeń. A zatem niejasna, niestabilna lub nieprzewidywalna polityka państwa moŝe utrudniać realizację nowych inwestycji. Jednocześnie teŝ nie moŝna oczekiwać, Ŝe określone regulacje trwały będą w nieskończoność. Dlatego niezbędne jest zapewnienie inwestorom minimum stabilności, polegającego na zagwarantowaniu niezmienności prawa, co najmniej w czasie trwania projektu, co w przypadku inwestycji energetycznych oznacza 10 do 15 lat. Kolejnym, niezwykle waŝnym rodzajem ryzyka w przypadku projektów SE jest ryzyko technologiczne. Wykorzystanie potencjału odnawialnych źródeł energii w sposób efektywny ekonomicznie, jak równieŝ poprawa efektywności bieŝącego zuŝycia energii, powoduje konieczność poszukiwania nowych rozwiązań technologicznych. Rozwój tych technologii jest jednak bardzo ryzykowny, poniewaŝ rozmiary koniecznych do poniesienia kosztów na badania i rozwój nie są znane. Nie jest wiadomym równieŝ, czy i kiedy tego typu innowacje będą mogły być wdroŝone do powszechnego uŝytku, ani teŝ, czy w rzeczywistości będzie moŝna je wykorzystywać zgodnie z oczekiwaniami. 7

8 W projektach zrównowaŝonej energetyki, zwrócić naleŝy uwagę na ryzyko zasobów [Wustenhagen, Teppo, 2006, s ]. Takim ryzykiem obarczone mogą być przykładowo farmy wiatrowe, w sytuacjach, kiedy występują dni bezwietrzne. Występować mogą teŝ sytuacje, w których energetyka odnawialna konkuruje o zasoby z innymi sposobami ich zagospodarowania, jak to ma miejsce w przypadku zbóŝ nadających się do produkcji biopaliw. Ich alternatywnym zastosowaniem jest wykorzystanie w krajach dotkniętych głodem i ubóstwem. Zasoby ludzkie takŝe mogą być potencjalnym czynnikiem ryzyka w projektach proekologicznych. Sektor SE jest stosunkowo młody, dlatego teŝ jest ciągle bardzo wraŝliwy i zaleŝny od wiedzy i umiejętności przedsiębiorców. Inwestorzy mogą obawiać się zatem, iŝ zamiast profesjonalnych menedŝerów, zorientowanych na rozwój firmy i podnoszenie jej wartości rynkowej, w przedsiębiorstwach znajdą zatrudnienie osoby o idealistycznych poglądach, co moŝe wpłynąć negatywnie na proces zarządzania inwestycjami. Oczywistym jest fakt, iŝ prywatni inwestorzy angaŝować się będą w finansowanie, rozwój i wykorzystanie niskoemisyjnych rozwiązań energetycznych tylko wówczas, jeŝeli będą mogli uzyskać satysfakcjonującą ich stopę zwrotu. Atrakcyjność finansowa projektów pojmowana jest w tym wypadku, jako nadwyŝka zdyskontowanych wpływów na wydatkami związanymi z przeprowadzeniem inwestycji. Przy czym za stopę dyskontową przyjmowany jest zazwyczaj średni waŝony koszt kapitału (ang. weighted average cost of capital, WACC). Zwrócić tu naleŝy uwagę, iŝ w przypadku przedsięwzięć obarczonych większym ryzykiem, inwestorzy oczekują wyŝszej stopy zwrotu, co przekłada się na wzrost WACC. W projektach zrównowaŝonej energetyki, poza klasycznymi metodami oceny inwestycji stosuje się specyficzne miary i wskaźniki. Są to tzw. podejścia zaktualizowanego kosztu (ang. levelized cost approach, LCA) oraz kosztu netto energii (ang. net cost apprach). Wielu naukowców zajmujących się rozwojem alternatywnych sposobów pozyskiwania energii skupia swoją uwagę na porównywaniu kosztów jej wytworzenia [Houghton, Cruden, 2009, s ]. Będąc waŝnym elementem konkurencyjności i pojmowania rynku, relatywny koszt stanowi według nich dobry wyznacznik finansowej atrakcyjności innowacyjnych przedsięwzięć. I właśnie sposób porównywania kosztów jest podstawą koncepcji LCA. Zaktualizowany koszt przedstawia bieŝącą wartość całkowitych kosztów budowy i eksploatacji inwestycji (np. elektrowni) w cyklu jej ekonomicznego Ŝycia, przeliczoną na równowaŝne roczne płatności (Energy Glossary, IEA). Wskaźnik ten ma jednak oparty został na uproszczeniu, które pomija w procesie podejmowania decyzji inwestycyjnych szereg istotnych zmiennych, takich jak zróŝnicowanie ryzyka wdraŝania róŝnych technologii pozyskiwania czy teŝ oszczędzania energii. MoŜe to prowadzić do błędnych wniosków w ocenie inwestycji, gdyŝ koszty wykorzystania niektórych technologii, na skutek pominięcia waŝnych czynników ryzyka, są zaniŝone. Tak jest w przypadku rozwiązań opartych na paliwach kopalnych (ropa naftowa, gaz), poniewaŝ zmienność cen surowców na rynku i ryzyko z tym związane, powinno być uwzględnione w stopie dyskontowej uŝywanej do oceny przepływów pienięŝnych tego typu przedsięwzięć. Stosowanie 8

9 bowiem jednej stopy dyskontowej dla wszystkich rodzajów technologii pozyskiwania energii, prowadzi zazwyczaj do "faworyzowania" paliw konwencjonalnych. 4. Innowacyjne formy finansowania Systematyczne uszczuplanie zasobów paliw kopalnych wynikające z potrzeb zaspokojenia popytu na energię, prowadzi do poszukiwania nowoczesnych rozwiązań słuŝących wytwarzaniu energii i poprawie efektywności jej wykorzystania. Prowadzenie badań, prototypowe wdroŝenia, a w końcu wykorzystanie technologii na szeroką skalę związane jest z ponoszeniem znacznych wydatków. Aby sprostać tym wyzwaniom, na świecie opracowywane są coraz kolejne innowacyjne instrumenty, pozwalające pozyskiwać środki na finansowanie projektów inwestycyjnych zrównowaŝonej energetyki. PoniŜej przedstawione zostanie kilka przykładów rozwiązań stosowanych na świecie: 1) Handel węglem: na bazie ustaleń z Kioto, powstał w 2005 r. Europejski System Handlu Emisjami (EU Emission Trading System, EU ETS), który jest pierwszym na świecie międzynarodowym systemem typu ograniczenie-handel (ang. cap-and-trade) realizowanym na poziomie przedsiębiorstw, opartym na handlu zezwoleniami na emisje dwutlenku węgla (CO2) i innych gazów cieplarnianych. Ustalanie w ramach ETS cen za kaŝdą tonę wyemitowanego węgla, zachęca do inwestycji w technologie niskoemisyjne (niskowęglowe). W wyniku wprowadzenia systemu przedsiębiorcy coraz częściej biorą pod uwagę koszty emisji CO2, w sposób pomysłowy i kreatywny wyszukując innowacyjne i mniej kosztowne sposoby walki ze zmianami klimatu. System przyczynił się do uruchomienia nowych sektorów usługowych, takich jak np. handel uprawnieniami do emisji CO2, finansowanie działań ograniczających emisje, czy teŝ zarządzanie nimi oraz ich audyt; 2) Zielone obligacje: instrumenty finansowe pozwalający gromadzić fundusze na realizację projektów proekologicznych. Przykładem moŝe być program uruchomiony przez Swedish Bank SEB i Bank Światowy, w odpowiedzi na zapotrzebowanie zgłaszane przez skandynawskich inwestorów instytucjonalnych (Cameron, Blood, 2009; Cameron, Holmes, 2009); 3) Mikro-finansowanie: skala projektu jest jedną z głównych barier dla inwestycji typu SE. Małe projekty, w przewaŝającej części dla gospodarstw domowych i na poziomie społeczności lokalnych, mogą być finansowane w oparciu o tzw. mikro-kredyty (Balachandra, Nathan, Salk, Reddy, 2010); 4) Instrumenty poprawy efektywności energetycznej: projekty inwestycyjne w tym obszarze są bardzo kapitałochłonne, a ich efekty niepewne. W wielu przypadkach, podmioty takie jak banki, organizacje pozarządowe, czy teŝ związane z usługami dostaw energii oraz właściciele budynków i mieszkań, mogą współpracować na wypracowaniem rozwiązań zapewniających oszczędności oraz pozwalających uniknąć wysokich nakładów początkowych inwestycji. W stanach 9

10 Zjednoczonych przykładem takiej instytucji jest Clinton Fundation Climate Change Initiative's Energy Efficiency Buildings Retrofit Program (Cameron, Blood, 2009). 5) Energy Performance Contracting: jest to nie tylko model finansowania, ale przede wszystkim program wdraŝania praktycznych środków poprawy efektywności energetycznej, które zastosowane w budynku pozwalają na dokonanie oszczędności w zuŝyciu energii w obszarach takich jak: HVAC (Heating, Ventilation, Air Conditioning), oświetlenie, zarządzanie energią, zarządzanie obciąŝeniami szczytowymi, izolacją cieplną. Rolą EPC jest ograniczenie zuŝycia energii do niezbędnego minimum poprzez osiąganie efektywności energetycznej po drugiej stronie łańcucha energetycznego czyli po stronie popytu, u klienta. Zagwarantowanie osiągnięcia określonego poziomu oszczędności w okresie obowiązywania umowy moŝliwe jest dzięki stosowaniu procedury M&V (Pomiar i Weryfikacja) opartej na międzynarodowym protokole IPMVP, która pozwala na dokładne oszacowanie spodziewanych wyników np. pomimo zmian klimatu i starzenia się budynku. Bez wątpienia największymi korzyściami EPC są: transfer ryzyka na firmę ESCO (Energy Services Company / Energy Savings Company), realizacja inwestycji u klienta bez konieczności zapewnienia jej finansowania oraz dostęp do specjalistycznych usług w ramach przedsięwzięcia. W Polsce instrumenty tego typu proponuje grupa kapitałowa ENERGA. Resumując stwierdzić moŝna, iŝ na świecie występują liczne przykłady konstruowania nowych instrumentów finansowych, umoŝliwiających finansowanie projektów inwestycyjnych w obszarze zrównowaŝonej energetyki. Wykorzystując doświadczenia zagranicznych partnerów moŝliwe jest wprowadzenie podobnych rozwiązań w Polsce. Niezbędne jest jednak w tym zakresie zainteresowanie i współpraca sektora publicznego, instytucji finansowych i przedsiębiorców. Zakończenie Rok 2012 został ogłoszony Międzynarodowym Rokiem ZrównowaŜonej Energii dla Wszystkich Ludzi. Pod tym działaniem podpisał się Ban Ki-moon, Sekretarz Generalny ONZ, postulując, aby do 2030 roku zrealizowane zostały trzy główne cele związane z powszechnym dostępem do zrównowaŝonej energii. Dotyczą one: powszechnej dostępności nowoczesnych usług energetycznych, podwojenia tempa poprawy efektywności energetycznej i podwojenia udziału energii odnawialnej w globalnym wymiarze wykorzystywanych źródeł energii. Celem artykuły było pokazanie przykładów dostępnych w Polsce i na świecie instrumentów słuŝących rozwojowi szeroko pojmowanej energetyki zrównowaŝonej. Inwestycje w tym obszarze obarczone są jednak szczególnym ryzykiem, a takŝe podczas realizacji napotykają liczne bariery i utrudnienia. Niemniej jednak, ze względu na ich nie tylko biznesową, ale takŝe społeczną rolę, 10

11 zasługują na zainteresowanie i wsparcie ze strony rządu, instytucji finansowych, jak równieŝ sektora naukowo-badawczego. 1 Energia pierwotna energia zawarta w pierwotnych nośnikach energii, pozyskiwanych bezpośrednio ze środowiska, w szczególności: węglu kamiennym energetycznym (łącznie z węglem odzyskanym z hałd), węglu kamiennym koksowym, węglu brunatnym, ropie naftowej (łącznie z gazoliną), gazie ziemnym wysokometanowym (łącznie z gazem z odmetanowania kopalń węgla kamiennego), gazie ziemnym zaazotowanym, torfie do celów opałowych oraz energia: wody, wiatru, słoneczna, geotermalna wykorzystywana do wytwarzania energii elektrycznej, ciepła lub chłodu, a takŝe biomasa w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o biokomponentach i biopaliwach ciekłych (Dz. U. Nr 169, poz. 1199, z późn. zm.2); za: Dz. U. z 2011 r. Nr 94, poz. 551 z pózn. zm. 2 Efektywność energetyczna stosunek uzyskanej wielkości efektu uŝytkowego danego obiektu, urządzenia technicznego lub instalacji, w typowych warunkach ich uŝytkowania lub eksploatacji, do ilości zuŝycia energii przez ten obiekt, urządzenie techniczne lub instalację, niezbędnej do uzyskania tego efektu; za: Dz. U. z 2011 r. Nr 94, poz. 551 z pózn. zm. Literatura: 1. Cameron J., Blood D., Catalizyng Capital Towrds the Low-Carbon Economy. Copenhagen Climate Council, Copenhagen Cameron J., Holmes I. Accelerating green Infrastructure Investment with Green Bonds. Green Aliance, Londyn Houghton T, Cruden A., An investment-led approach to analysing the hydrogen energy economy in the UK. "International Journal of Hydrogen Energy", 34 (10) IEA World Energy Outlook, International Energy Agency Komunikat Komisji z dnia 19 października 2006 r., Plan działania na rzecz racjonalizacji zuŝycia energii: sposoby wykorzystania potencjału, [COM(2006) 545 wersja ostateczna Dz.U. C 78 z ]. 6. Meijer I. S. M., Hekkert M. P., Koppenjan J. F. M., The influence of perceived uncertainty on entrepreneurial action in emerging renewable energy technology; biomass gasification projects in the Netherlands. "Energy Policy", 35 (11) Polityka energetyczna Polski do 2030 roku, uchwała nr 202/2009 Rady Ministrów z dnia 10 listopada 2009 r. 8. Ustawa z dnia 15 kwietnia 2011 r. o efektywności energetycznej, Dz. U. z 2011 r. Nr 94, poz. 551 z pózn. zm. 9. Wustenhagen R., Teppo T., Do venture capitalists really invest in good industries? Risk-return perceptions and path dependence in the emerging European energy VC market. "International Journal of Technology Managemant", 34 (1)

12 Streszczenie Autor artykułu poruszył kwestie dotyczące instrumentów finansowych, barier, ryzyk występujących w trakcie przygotowania i realizacji projektów inwestycyjnych w zakresie odnawialnych źródeł energii oraz poprawy efektywności energetycznej. Stwierdzić naleŝy, iŝ zarówno na świecie, jak i w Polsce przykłada się duŝą wagę do rozwoju technologii i projektów w tym obszarze. Jednak światowy kryzys spowodował, iŝ coraz trudniej pozyskiwać jest środki finansowe na nowe inwestycje, zwłaszcza obarczonych podwyŝszonym ryzkiem uzyskania satysfakcjonującej stopy zwrotu. Dlatego niezbędne jest rozpoznawanie najlepszych praktyk światowych praktyk w zakresie opracowywania i wdraŝania innowacyjnych instrumentów finansowych i zarządzania ryzkiem z nimi związanych. RENEWABLE ENERGY AND ENERGY-EFFICIENCY INVESTMENTS FINANCING - ATTRACTIVENESS, BARRIERS AND RISK Summary The role of investment projects linked to sustainable energy area still increasing in the world but financial crisis caused difficulties in finding relative sources of financing. Author pointed some important facts about financial instruments, barriers and risk which the investors are faced while preparing and operating investment projects in this area. Informacje o autorze: dr Krzysztof Szczepaniak WyŜsza Szkoła Bankowa Katedra Finansów Przedsiębiorstw 12

ENERGIA W PROGRAMACH OPERACYJNYCH 2007-2013

ENERGIA W PROGRAMACH OPERACYJNYCH 2007-2013 ENERGIA W PROGRAMACH OPERACYJNYCH 2007-2013 Jacek Woźniak Dyrektor Departamentu Polityki Regionalnej UMWM Kraków, 15 maja 2008 r. 2 Programy operacyjne Realizacja wspieranego projektu Poprawa efektywności

Bardziej szczegółowo

ENERGETYKA W FUNDUSZACH STRUKTURALNYCH. Mieczysław Ciurla Dyrektor Wydziału Rozwoju Gospodarczego Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego

ENERGETYKA W FUNDUSZACH STRUKTURALNYCH. Mieczysław Ciurla Dyrektor Wydziału Rozwoju Gospodarczego Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego ENERGETYKA W FUNDUSZACH STRUKTURALNYCH Mieczysław Ciurla Dyrektor Wydziału Rozwoju Gospodarczego Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego Regionalny Program Operacyjny Województwa Dolnośląskiego

Bardziej szczegółowo

PRIORYTETY ENERGETYCZNE W PROGRAMIE OPERACYJNYM INFRASTRUKTURA I ŚRODOWISKO

PRIORYTETY ENERGETYCZNE W PROGRAMIE OPERACYJNYM INFRASTRUKTURA I ŚRODOWISKO PRIORYTETY ENERGETYCZNE W PROGRAMIE OPERACYJNYM INFRASTRUKTURA I ŚRODOWISKO Strategia Działania dotyczące energetyki są zgodne z załoŝeniami odnowionej Strategii Lizbońskiej UE i Narodowej Strategii Spójności

Bardziej szczegółowo

Forum Gospodarki Niskoemisyjnej Warszawa, dnia 19 kwietnia 2013 r. Dr Małgorzata SKUCHA Prezes Zarządu NFOŚiGW

Forum Gospodarki Niskoemisyjnej Warszawa, dnia 19 kwietnia 2013 r. Dr Małgorzata SKUCHA Prezes Zarządu NFOŚiGW Mechanizmy wsparcia gospodarki niskoemisyjnej dotychczasowe doświadczenia i nowa perspektywa finansowa (wprowadzenie do dyskusji na IV sesji panelowej) Dr Małgorzata SKUCHA Prezes Zarządu NFOŚiGW Forum

Bardziej szczegółowo

Energia odnawialna a budownictwo wymagania prawne w Polsce i UE

Energia odnawialna a budownictwo wymagania prawne w Polsce i UE Energia odnawialna a budownictwo wymagania prawne w Polsce i UE dr inŝ. Krystian Kurowski Laboratorium Badawcze Kolektorów Słonecznych przy Instytucie Paliw i Energii Odnawialnej 1 zakłada zwiększenie

Bardziej szczegółowo

Doświadczenia NFOŚiGW we wdrażaniu projektów efektywności energetycznej. Warszawa, 18 grudnia 2012r.

Doświadczenia NFOŚiGW we wdrażaniu projektów efektywności energetycznej. Warszawa, 18 grudnia 2012r. Doświadczenia NFOŚiGW we wdrażaniu projektów efektywności energetycznej. Warszawa, 18 grudnia 2012r. Źródła pochodzenia środków w portfelu NFOŚiGW środki statutowe NFOŚiGW środki pochodzące z opłat zastępczych

Bardziej szczegółowo

Fundusze europejskie na odnawialne źródła energii. Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko, działania 9.4, 9.5, 9.6 i 10.3

Fundusze europejskie na odnawialne źródła energii. Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko, działania 9.4, 9.5, 9.6 i 10.3 Fundusze europejskie na odnawialne źródła energii. Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko, działania 9.4, 9.5, 9.6 i 10.3 Magdalena Mielczarska-Rogulska Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko

Bardziej szczegółowo

MoŜliwości dofinansowania. kolektory słoneczne, pompy ciepła, biomasa, itp.

MoŜliwości dofinansowania. kolektory słoneczne, pompy ciepła, biomasa, itp. MoŜliwości dofinansowania OZE kolektory słoneczne, pompy ciepła, biomasa, itp. Źródła finansowania: Środki krajowe: Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW) Wojewódzkie Fundusze

Bardziej szczegółowo

FINANSOWANIE GOSPODARKI

FINANSOWANIE GOSPODARKI FINANSOWANIE GOSPODARKI NISKOEMISYJNEJ W GMINACH OPRACOWANO NA PODSTAWIE PUBLIKACJI NOWA MISJA NISKA EMISJA DOTACJE I POŻYCZKI Z NARODOWEGO FUNDUSZU OCHRONY ŚRODOWISKA i GOSPODARKI WODNEJ W latach 2008

Bardziej szczegółowo

Możliwość wsparcia ze środków zewnętrznych (w tym unijnych) inwestycji z obszaru efektywności energetycznej

Możliwość wsparcia ze środków zewnętrznych (w tym unijnych) inwestycji z obszaru efektywności energetycznej Możliwość wsparcia ze środków zewnętrznych (w tym unijnych) inwestycji z obszaru efektywności energetycznej ALEKSANDRA MALARZ DYREKTOR DEPARTAMENTU FUNDUSZY EUROPEJSKICH W MINISTERSTWIE ŚRODOWISKA Warszawa,

Bardziej szczegółowo

NFOŚiGW na rzecz efektywności energetycznej przegląd programów priorytetowych. IV Konferencja Inteligentna Energia w Polsce

NFOŚiGW na rzecz efektywności energetycznej przegląd programów priorytetowych. IV Konferencja Inteligentna Energia w Polsce NFOŚiGW na rzecz efektywności energetycznej przegląd programów priorytetowych Krajowa Agencja Poszanowania Energii S.A. IV Konferencja Inteligentna Energia w Polsce Wojciech Stawiany Doradca Zespół Strategii

Bardziej szczegółowo

ŹRÓDŁA FINANSOWANIA NA RYNKU ENERGII ZE ŹRÓDEŁ ODNAWIALNYCH W POLSCE

ŹRÓDŁA FINANSOWANIA NA RYNKU ENERGII ZE ŹRÓDEŁ ODNAWIALNYCH W POLSCE Katedra Statystyki ŹRÓDŁA FINANSOWANIA NA RYNKU ENERGII ZE ŹRÓDEŁ ODNAWIALNYCH W POLSCE VI Międzynarodowa Konferencja Naukowa Wydziału Zarządzania Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie Wiedza Gospodarka

Bardziej szczegółowo

Fundusze unijne dla odnawialnych źródeł energii w nowej perspektywie finansowej. Warszawa, 3 kwietnia 2013 r.

Fundusze unijne dla odnawialnych źródeł energii w nowej perspektywie finansowej. Warszawa, 3 kwietnia 2013 r. Fundusze unijne dla odnawialnych źródeł energii w nowej perspektywie finansowej Warszawa, 3 kwietnia 2013 r. Dokumenty strategiczne KOMUNIKAT KOMISJI EUROPA 2020 Strategia na rzecz inteligentnego i zrównoważonego

Bardziej szczegółowo

Polski system wspierania efektywności energetycznej i białe certyfikaty

Polski system wspierania efektywności energetycznej i białe certyfikaty Polski system wspierania efektywności energetycznej i białe certyfikaty Magdalena Rogulska Szwedzko-Polska Platforma Zrównoważonej Energetyki POLEKO, 8 października 2013 r. Cele polityki energetycznej

Bardziej szczegółowo

Listach przedsięwzięć priorytetowych

Listach przedsięwzięć priorytetowych Instrumenty finansowania wzrostu efektywności energetycznej w programach NFOŚiGW i WFOŚiGW Dr inż. Marek Mielczarek Prezes Zarządu WFOŚiGW we Wrocławiu Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki

Bardziej szczegółowo

PANEL EKONOMICZNY Zakres prac i wyniki dotychczasowych analiz. Jan Pyka. Grudzień 2009

PANEL EKONOMICZNY Zakres prac i wyniki dotychczasowych analiz. Jan Pyka. Grudzień 2009 PANEL EKONOMICZNY Zakres prac i wyniki dotychczasowych analiz Jan Pyka Grudzień 2009 Zakres prac Analiza uwarunkowań i czynników w ekonomicznych związanych zanych z rozwojem zeroemisyjnej gospodarki energii

Bardziej szczegółowo

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Finansowanie inwestycji OZE ze środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Justyna Przybysz Doradca Departament Ochrony Klimatu

Bardziej szczegółowo

Nowa perspektywa finansowa ze szczególnym uwzględnieniem potrzeb sektora ciepłownictwa w obszarze B+R+I. Iwona Wendel, Podsekretarz Stanu w MIiR

Nowa perspektywa finansowa ze szczególnym uwzględnieniem potrzeb sektora ciepłownictwa w obszarze B+R+I. Iwona Wendel, Podsekretarz Stanu w MIiR Nowa perspektywa finansowa ze szczególnym uwzględnieniem potrzeb sektora ciepłownictwa w obszarze B+R+I Iwona Wendel, Podsekretarz Stanu w MIiR XIX Forum Ciepłowników Polskich Międzyzdroje, 13-16 września

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie energią. Norma ISO 50001:2011, korzyści wynikające z wdroŝenia systemu. Jacek Walski PREDA Szczecin,28.03.2014 r.

Zarządzanie energią. Norma ISO 50001:2011, korzyści wynikające z wdroŝenia systemu. Jacek Walski PREDA Szczecin,28.03.2014 r. Zarządzanie energią. Norma ISO 50001:2011, korzyści wynikające z wdroŝenia systemu Jacek Walski PREDA Szczecin,28.03.2014 r. Zarządzanie energią. Gospodarka energetyczna polegająca na niekontrolowanej

Bardziej szczegółowo

KRAJOWY PLAN DZIAŁAŃ DOTYCZĄCY CY EFEKTYWNOŚCI ENERGETYCZNEJ (EEAP) 2007

KRAJOWY PLAN DZIAŁAŃ DOTYCZĄCY CY EFEKTYWNOŚCI ENERGETYCZNEJ (EEAP) 2007 EFEKTYWNOŚĆ ENERGETYCZNA KRAJOWY PLAN DZIAŁAŃ DOTYCZĄCY CY EFEKTYWNOŚCI ENERGETYCZNEJ przygotowany przez Ministerstwo Gospodarki URZĄD MIASTA CZĘSTOCHOWY ul. Śląska 11/13, 42-217 Częstochowa tel. +48 (34)

Bardziej szczegółowo

Polityka zrównoważonego rozwoju energetycznego w gminach. Edmund Wach Bałtycka Agencja Poszanowania Energii S.A.

Polityka zrównoważonego rozwoju energetycznego w gminach. Edmund Wach Bałtycka Agencja Poszanowania Energii S.A. Polityka zrównoważonego rozwoju energetycznego w gminach Toruń, 22 kwietnia 2008 Edmund Wach Bałtycka Agencja Poszanowania Energii S.A. Zrównoważona polityka energetyczna Długotrwały rozwój przy utrzymaniu

Bardziej szczegółowo

I s n t s ru r m u e m n e t n y fina n ns n o s w o ani n a o na n wialny n c y h źró r d ó eł e ł en e e n r e g r ii A icja No N wakowska

I s n t s ru r m u e m n e t n y fina n ns n o s w o ani n a o na n wialny n c y h źró r d ó eł e ł en e e n r e g r ii A icja No N wakowska Instrumenty finansowania odnawialnych źródeł energii Alicja Nowakowska Główny specjalista WFOŚiGW we Wrocławiu Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Środki krajowe Środki unijne System

Bardziej szczegółowo

Finansowanie efektywności energetycznej w budynkach z funduszy europejskich w ramach perspektywy finansowej 2014-2020 Katowice, 11 czerwca 2015 r.

Finansowanie efektywności energetycznej w budynkach z funduszy europejskich w ramach perspektywy finansowej 2014-2020 Katowice, 11 czerwca 2015 r. Finansowanie efektywności energetycznej w budynkach z funduszy europejskich w ramach perspektywy finansowej 2014-2020 Katowice, 11 czerwca 2015 r. Dokument określający strategię interwencji funduszy europejskich

Bardziej szczegółowo

Efektywność energetyczna w Polsce w świetle Polityki energetycznej Polski do 2030 r. MINISTERSTWO GOSPODARKI Departament Energetyki

Efektywność energetyczna w Polsce w świetle Polityki energetycznej Polski do 2030 r. MINISTERSTWO GOSPODARKI Departament Energetyki Efektywność energetyczna w Polsce w świetle Polityki energetycznej Polski do 2030 r. MINISTERSTWO GOSPODARKI Departament Energetyki Priorytety PEP 2030 Poprawa efektywności energetycznej Wzrost bezpieczeństwa

Bardziej szczegółowo

BANK OCHRONY ŚRODOWISKA S.A.

BANK OCHRONY ŚRODOWISKA S.A. BANK OCHRONY ŚRODOWISKA S.A. Bank Ochrony Środowiska Finansowanie odnawialnych źródeł energii i inwestycji związanych z poprawą efektywności energetycznej Forum Czystej Energii POLEKO, listopad 2007 STRUKTURA

Bardziej szczegółowo

"Inteligentna Energia Program dla Europy moŝliwości dofinansowania projektów rozpowszechniająco-promocyjnych

Inteligentna Energia Program dla Europy moŝliwości dofinansowania projektów rozpowszechniająco-promocyjnych "Inteligentna Energia Program dla Europy moŝliwości dofinansowania projektów rozpowszechniająco-promocyjnych Antonina Kaniszewska Program ramowy na rzecz konkurencyjności i innowacji (2007-2013) Competitiveness

Bardziej szczegółowo

Pozyskiwanie środków finansowych na zadania określone w założeniach energetycznych. Łukasz Polakowski

Pozyskiwanie środków finansowych na zadania określone w założeniach energetycznych. Łukasz Polakowski Pozyskiwanie środków finansowych na zadania określone w założeniach energetycznych Łukasz Polakowski Narodowa Strategia Spójności (NSS) (nazwa urzędowa: Narodowe Strategiczne Ramy Odniesienia) to dokument

Bardziej szczegółowo

gospodarki energetycznej...114 5.4. Cele polityki energetycznej Polski...120 5.5. Działania wspierające rozwój energetyki odnawialnej w Polsce...

gospodarki energetycznej...114 5.4. Cele polityki energetycznej Polski...120 5.5. Działania wspierające rozwój energetyki odnawialnej w Polsce... SPIS TREŚCI Wstęp... 11 1. Polityka energetyczna Polski w dziedzinie odnawialnych źródeł energii... 15 2. Sytuacja energetyczna świata i Polski u progu XXI wieku... 27 2.1. Wstęp...27 2.2. Energia konwencjonalna

Bardziej szczegółowo

Efektywność energetyczna kluczowym narzędziem wzrostu gospodarczego i ochrony środowiska

Efektywność energetyczna kluczowym narzędziem wzrostu gospodarczego i ochrony środowiska Efektywność energetyczna kluczowym narzędziem wzrostu gospodarczego i ochrony środowiska Instrumenty poprawy efektywności energetycznej polskiej gospodarki MINISTERSTWO GOSPODARKI Andrzej Guzowski, Departament

Bardziej szczegółowo

Instrumenty wsparcia OZE w ofercie NFOŚiGW

Instrumenty wsparcia OZE w ofercie NFOŚiGW Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Instrumenty wsparcia OZE w ofercie NFOŚiGW Agnieszka Zagrodzka Dyrektor Departament Ochrony Klimatu Warszawa, 25.11.2014 Narodowy Fundusz Ochrony

Bardziej szczegółowo

Wsparcie inwestycyjne dla instalacji wytwarzających ciepło z OZE

Wsparcie inwestycyjne dla instalacji wytwarzających ciepło z OZE Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Wsparcie inwestycyjne dla instalacji wytwarzających ciepło z OZE Dr Małgorzata Skucha Prezes Zarządu NFOŚiGW Warszawa, 09.12.2014 Oferta aktualna

Bardziej szczegółowo

Finansowanie modernizacji i rozwoju systemów ciepłowniczych

Finansowanie modernizacji i rozwoju systemów ciepłowniczych FUNDUSZ UNIA EUROPEJSKA SPÓJNOŚCI Finansowanie modernizacji i rozwoju systemów ciepłowniczych Podtytuł prezentacji Anna Pekar Zastępca Dyrektora Departament Ochrony Klimatu Styczeń 2013, Lublin Narodowy

Bardziej szczegółowo

Polityka energetyczna Polski do 2030 roku. Henryk Majchrzak Dyrektor Departamentu Energetyki Ministerstwo Gospodarki

Polityka energetyczna Polski do 2030 roku. Henryk Majchrzak Dyrektor Departamentu Energetyki Ministerstwo Gospodarki Polityka energetyczna Polski do 2030 roku Henryk Majchrzak Dyrektor Departamentu Energetyki Ministerstwo Gospodarki Uwarunkowania PEP do 2030 Polityka energetyczna Unii Europejskiej: Pakiet klimatyczny-

Bardziej szczegółowo

Wsparcie gospodarki niskoemisyjnej w ramach Programu Infrastruktura i Środowisko 2014-2020. Warszawa, 20 marca 2015 r.

Wsparcie gospodarki niskoemisyjnej w ramach Programu Infrastruktura i Środowisko 2014-2020. Warszawa, 20 marca 2015 r. Wsparcie gospodarki niskoemisyjnej w ramach Programu Infrastruktura i Środowisko 2014-2020 Warszawa, 20 marca 2015 r. UMOWA PARTNERSTWA Dokument określający strategię interwencji funduszy europejskich

Bardziej szczegółowo

Wojciech Piskorski Prezes Zarządu Carbon Engineering sp. z o.o. 27/09/2010 1

Wojciech Piskorski Prezes Zarządu Carbon Engineering sp. z o.o. 27/09/2010 1 PRAKTYCZNE ASPEKTY OBLICZANIA REDUKCJI EMISJI NA POTRZEBY PROJEKTÓW WYKORZYSTUJĄCYCH DOFINANSOWANIE Z SYSTEMU ZIELONYCH INWESTYCJI W RAMACH PROGRAMU PRIORYTETOWEGO ZARZĄDZANIE ENERGIĄ W BUDYNKACH UŻYTECZNOŚCI

Bardziej szczegółowo

EUROPEJSKIE SŁONECZNE DNI ENERGIA SŁOŃCA FOTOWOLTAIKA TECHNOLOGIE, OPŁACALNOSĆ, REALIZACJE

EUROPEJSKIE SŁONECZNE DNI ENERGIA SŁOŃCA FOTOWOLTAIKA TECHNOLOGIE, OPŁACALNOSĆ, REALIZACJE EUROPEJSKIE SŁONECZNE DNI ENERGIA SŁOŃCA FOTOWOLTAIKA TECHNOLOGIE, OPŁACALNOSĆ, REALIZACJE Uwarunkowania prawne wspierania instalacji fotowoltaicznych ze środków UE w latach 2014-2020 Wojewódzki Fundusz

Bardziej szczegółowo

Wsparcie inwestycji pro-środowiskowych dla MŚP w sektorze rolno-spożywczym, system wsparcia zielonych inwestycji

Wsparcie inwestycji pro-środowiskowych dla MŚP w sektorze rolno-spożywczym, system wsparcia zielonych inwestycji Wsparcie inwestycji pro-środowiskowych dla MŚP w sektorze rolno-spożywczym, system wsparcia zielonych inwestycji Ryszard Ochwat Pełnomocnik Zarządu ds. wdrażania PO IiŚ Międzynarodowe Targi Polagra Food

Bardziej szczegółowo

Agnieszka Sobolewska Dyrektor Biura WFOŚiGW w Szczecinie

Agnieszka Sobolewska Dyrektor Biura WFOŚiGW w Szczecinie Agnieszka Sobolewska Dyrektor Biura WFOŚiGW w Szczecinie Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Szczecinie istnieje nieprzerwanie od 1993 roku. Działa na mocy Ustawy Prawo Ochrony

Bardziej szczegółowo

Efektywność energetyczna, Jacek Walski AM PREDA, Ozimek 2008 r.

Efektywność energetyczna, Jacek Walski AM PREDA, Ozimek 2008 r. Efektywność energetyczna, Jacek Walski AM PREDA, Ozimek 2008 r. Europejska kampania poświęcona upowszechnianiu dotarła do Polski. Krajowy Program Efektywności Energetycznej wskazując kierunki jest równocześnie

Bardziej szczegółowo

Obecne i przyszłe instrumenty finansowania inwestycji OZE w Polsce. Słupsk 30.10.2014

Obecne i przyszłe instrumenty finansowania inwestycji OZE w Polsce. Słupsk 30.10.2014 Obecne i przyszłe instrumenty finansowania inwestycji OZE w Polsce Słupsk 30.10.2014 Obecne i przyszłe instrumenty finansowania inwestycji OZE w Polsce 1. Program PROSUMENT 2. Program LEMUR 3. Program

Bardziej szczegółowo

Środki publiczne jako posiłkowe źródło finansowania inwestycji ekologicznych

Środki publiczne jako posiłkowe źródło finansowania inwestycji ekologicznych Środki publiczne jako posiłkowe źródło finansowania Bio Alians Doradztwo Inwestycyjne Sp. z o.o. Warszawa, 9 października 2013 r. Wsparcie publiczne dla : Wsparcie ze środków unijnych (POIiŚ i 16 RPO):

Bardziej szczegółowo

budownictwa energooszczędnego

budownictwa energooszczędnego Kredyty bankowe w finansowaniu budownictwa energooszczędnego Grażyna Kasprzak ekspert ds. inżynierii środowiska Finansowanie inwestycji kredyty dedykowane Kredyty preferencyjne w ramach systemów wsparcia

Bardziej szczegółowo

PLAN GOSPODARKI NISKOEMISYJNEJ DLA GMINY MOSINA. dr Jacek Zatoński Consus Carbon Engineering Sp. z o.o.

PLAN GOSPODARKI NISKOEMISYJNEJ DLA GMINY MOSINA. dr Jacek Zatoński Consus Carbon Engineering Sp. z o.o. PLAN GOSPODARKI NISKOEMISYJNEJ DLA GMINY MOSINA dr Jacek Zatoński Consus Carbon Engineering Sp. z o.o. AGENDA Czym jest gospodarka niskoemisyjna PGN czym jest i do czego służy Dotychczasowy przebieg prac

Bardziej szczegółowo

W drodze do efektywnego wykorzystania energii w budynkach użyteczności publicznej i przedsiębiorstwach

W drodze do efektywnego wykorzystania energii w budynkach użyteczności publicznej i przedsiębiorstwach 1 W drodze do efektywnego wykorzystania energii w budynkach użyteczności publicznej i przedsiębiorstwach dr Mieczysław Ciurla Dyrektor Wydziału Gospodarki Wrocław, 21 maja 2012 roku Regionalny Program

Bardziej szczegółowo

Gospodarka niskoemisyjna

Gospodarka niskoemisyjna Pracownia Badań Strategicznych, Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią Polskiej Akademii Nauk Gospodarka niskoemisyjna dr hab. Joanna Kulczycka, prof. AGH, mgr Marcin Cholewa Kraków, 02.06.2015

Bardziej szczegółowo

Doradztwo Strategiczne EKOMAT Sp. z o.o. 00-113 Warszawa ul. Emilii Plater 53 Warsaw Financial Centre XI p.

Doradztwo Strategiczne EKOMAT Sp. z o.o. 00-113 Warszawa ul. Emilii Plater 53 Warsaw Financial Centre XI p. Doradztwo Strategiczne EKOMAT Sp. z o.o. 00-113 Warszawa ul. Emilii Plater 53 Warsaw Financial Centre XI p. Kompetencje i osiągnięcia posiada duże doświadczenie w realizacji projektów rozwojowych, szczególnie

Bardziej szczegółowo

Drugi Krajowy Plan Działań dot. efektywności energetycznej dla Polski. Andrzej Guzowski, Departament Energetyki

Drugi Krajowy Plan Działań dot. efektywności energetycznej dla Polski. Andrzej Guzowski, Departament Energetyki Drugi Krajowy Plan Działań dot. efektywności energetycznej dla Polski Andrzej Guzowski, Departament Energetyki Polityka energetyczna Polski do 2030 r. Główne cele to: konsekwentne zmniejszanie energochłonności

Bardziej szczegółowo

Eko-innowacje oraz technologie środowiskowe. Konferencja Inaugurująca projekt POWER w Małopolsce Kraków, 4 marca 2009 r.

Eko-innowacje oraz technologie środowiskowe. Konferencja Inaugurująca projekt POWER w Małopolsce Kraków, 4 marca 2009 r. Eko-innowacje oraz technologie środowiskowe Cel projektu Promocja rozwoju oraz wyboru technologii, które w małym zakresie obciąŝająśrodowisko naturalne w regionach partnerskich Technologie środowiskowe

Bardziej szczegółowo

Polityka energetyczna Polski do 2050 roku rola sektora ciepłownictwa i kogeneracji

Polityka energetyczna Polski do 2050 roku rola sektora ciepłownictwa i kogeneracji Polityka energetyczna Polski do 2050 roku rola sektora ciepłownictwa i kogeneracji Tomasz Dąbrowski Dyrektor Departamentu Energetyki Warszawa, 22 października 2015 r. 2 Polityka energetyczna Polski elementy

Bardziej szczegółowo

Rozporządzenie Ministra Gospodarki w sprawie szczegółowego zakresu obowiązków uzyskania i przedstawienia do umorzenia świadectw pochodzenia,

Rozporządzenie Ministra Gospodarki w sprawie szczegółowego zakresu obowiązków uzyskania i przedstawienia do umorzenia świadectw pochodzenia, Rozporządzenie Ministra Gospodarki w sprawie szczegółowego zakresu obowiązków uzyskania i przedstawienia do umorzenia świadectw pochodzenia, uiszczenia opłaty zastępczej, zakupu energii elektrycznej i

Bardziej szczegółowo

Finansowanie inwestycji OZE ze środków Banku Ochrony Środowiska. Forum Czystej Energii POLEKO, 25 listopada 2010 r.

Finansowanie inwestycji OZE ze środków Banku Ochrony Środowiska. Forum Czystej Energii POLEKO, 25 listopada 2010 r. Finansowanie inwestycji OZE ze środków Banku Ochrony Środowiska Forum Czystej Energii POLEKO, 25 listopada 2010 r. Doświadczenie BOŚ w finansowaniu ekologii Do połowy 2010 roku BOŚ S.A. udzielił ponad

Bardziej szczegółowo

Finansowanie projektów poprawy efektywności energetycznej w warunkach braku własnych środków. międzynarodowe protokoły IPMVP, IEEFP

Finansowanie projektów poprawy efektywności energetycznej w warunkach braku własnych środków. międzynarodowe protokoły IPMVP, IEEFP http://www.permanent-project.eu/ Finansowanie projektów poprawy efektywności energetycznej w warunkach braku własnych środków międzynarodowe protokoły IPMVP, IEEFP Szymon Liszka FEWE 1 1 Dlaczego poprawa

Bardziej szczegółowo

Czy ochrona środowiska i odnawialne źródła energii są efektywne finansowo?

Czy ochrona środowiska i odnawialne źródła energii są efektywne finansowo? Czy ochrona środowiska i odnawialne źródła energii są efektywne finansowo? Dariusz Lipka, Małopolska Agencja Rozwoju Regionalnego S.A. Kraków, 11.12.2013 r. Specyfika projektów energetyki odnawialnej -

Bardziej szczegółowo

Źródła finansowania inwestycji z zakresu poprawy efektywności energetycznej i energetyki odnawialnej w Polsce

Źródła finansowania inwestycji z zakresu poprawy efektywności energetycznej i energetyki odnawialnej w Polsce Źródła finansowania inwestycji z zakresu poprawy efektywności energetycznej i energetyki odnawialnej w Polsce Polityka energetyczna państwa a innowacyjne aspekty gospodarowania energią w regionie Warszawa,

Bardziej szczegółowo

POZYSKANIE FIANSOWANIA ZEWNĘTRZNEGO ŚRODKI KRAJWOWE I INNE CUS ARAW SA

POZYSKANIE FIANSOWANIA ZEWNĘTRZNEGO ŚRODKI KRAJWOWE I INNE CUS ARAW SA Wrocław, czerwiec 2011r. Agnieszka Jurgielaniec Dyrektor Centrum Usług Samorządowych POZYSKANIE FIANSOWANIA ZEWNĘTRZNEGO ŚRODKI KRAJWOWE I INNE CUS ARAW SA Prawdopodobnie największą bolączką wszystkich

Bardziej szczegółowo

FINANSOWANIE EFEKTYWNOŚCI ENERGETYCZNEJ I ODNAWIALNYCH ŹRÓDEŁ OFERTA BOŚ S.A. Włodzimierz RoŜnowski Bank Ochrony Środowiska S.A.

FINANSOWANIE EFEKTYWNOŚCI ENERGETYCZNEJ I ODNAWIALNYCH ŹRÓDEŁ OFERTA BOŚ S.A. Włodzimierz RoŜnowski Bank Ochrony Środowiska S.A. FINANSOWANIE EFEKTYWNOŚCI ENERGETYCZNEJ I ODNAWIALNYCH ŹRÓDEŁ OFERTA BOŚ S.A. Włodzimierz RoŜnowski Bank Ochrony Środowiska S.A. STRUKTURA NAKŁADÓW NA OCHRONĘ ŚRODOWISKA 2008r. fundusze ekologiczne 16,6%

Bardziej szczegółowo

Innowacyjny program energooszczędnych inwestycji miejskich w ramach Partnerstwa Publiczno-Prywatnego w Warszawie

Innowacyjny program energooszczędnych inwestycji miejskich w ramach Partnerstwa Publiczno-Prywatnego w Warszawie Innowacyjny program energooszczędnych inwestycji miejskich w ramach Partnerstwa Publiczno-Prywatnego w Warszawie Warszawa, 23 czerwca 2014 Leszek Drogosz Dyrektor Biura Infrastruktury Urzędu m.st. Warszawy

Bardziej szczegółowo

2014-2020. Program. Infrastruktura i Środowisko. Wsparcie projektów z zakresu efektywności energetycznej w perspektywie programowej 2014-2020

2014-2020. Program. Infrastruktura i Środowisko. Wsparcie projektów z zakresu efektywności energetycznej w perspektywie programowej 2014-2020 Program 2014-2020 Infrastruktura i Środowisko Wsparcie projektów z zakresu efektywności energetycznej w perspektywie programowej 2014-2020 Warszawa, 23 kwietnia 2014 r. CELE TEMATYCZNE CELE TEMATYCZNE

Bardziej szczegółowo

Finansowanie planów gospodarki niskoemisyjnej w gminach

Finansowanie planów gospodarki niskoemisyjnej w gminach Finansowanie planów gospodarki niskoemisyjnej w gminach IX oś priorytetowa POIiŚ, Działanie 9.3 ANNA PEKAR Zastępca Dyrektora Departamentu Ochrony Klimatu NFOŚiGW Poznań, 17 września 2013 r. 2 Plan prezentacji

Bardziej szczegółowo

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Agnieszka Zagrodzka Zastępca Dyrektora Departament Ochrony Klimatu Plan prezentacji Program dla przedsięwzięć w zakresie odnawialnych źródeł energii

Bardziej szczegółowo

Informacja na temat wdrażania Krajowego Planu Działań dotyczącego efektywności energetycznej w Polsce

Informacja na temat wdrażania Krajowego Planu Działań dotyczącego efektywności energetycznej w Polsce Ministerstwo Gospodarki Informacja na temat wdrażania Krajowego Planu Działań dotyczącego efektywności energetycznej w Polsce Tomasz Dąbrowski, Dyrektor Departamentu Energetyki Warszawa, 1 lutego 2011

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia energooszczędności i nowoczesnego budownictwa w nadchodzącym okresie programowania 2014-2020

Zagadnienia energooszczędności i nowoczesnego budownictwa w nadchodzącym okresie programowania 2014-2020 Zagadnienia energooszczędności i nowoczesnego budownictwa w nadchodzącym okresie programowania 2014-2020 Jakub Szymański Dyrektor Departamentu Rozwoju Regionalnego Urzędu Marszałkowskiego WM 11 grudnia

Bardziej szczegółowo

do ustawy z dnia 22 grudnia 215 r. o zmianie ustawy o efektywności energetycznej (druk nr 55)

do ustawy z dnia 22 grudnia 215 r. o zmianie ustawy o efektywności energetycznej (druk nr 55) BIURO LEGISLACYJNE/ Materiał porównawczy M A T E R I A Ł P O R Ó W N AW C Z Y do ustawy z dnia 22 grudnia 215 r. o zmianie ustawy o efektywności energetycznej (druk nr 55) U S T A W A z dnia 15 kwietnia

Bardziej szczegółowo

Odnawialne źródła energii w dokumentach strategicznych regionu

Odnawialne źródła energii w dokumentach strategicznych regionu Odnawialne źródła energii w dokumentach strategicznych regionu Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego Wydział Ochrony Środowiska Katowice, 31 marca 2015 r. STRATEGIA ROZWOJU WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO ŚLĄSKIE

Bardziej szczegółowo

BANK OCHRONY ŚRODOWISKA S.A.

BANK OCHRONY ŚRODOWISKA S.A. BANK OCHRONY ŚRODOWISKA S.A. Oferta finansowania OZE przez Bank Ochrony Środowiska Forum Czystej Energii POLEKO, Poznań, październik 2008 BOŚ S.A. W SYSTEMIE FINANSOWANIA OCHRONY ŚRODOWISKA BOŚ S.A. to

Bardziej szczegółowo

Programy dla przedsiębiorców na rzecz innowacji w ochronie środowiska w latach 2014-2020

Programy dla przedsiębiorców na rzecz innowacji w ochronie środowiska w latach 2014-2020 Programy dla przedsiębiorców na rzecz innowacji w ochronie środowiska w latach 2014-2020 Katowice, maj 2014 roku Programy dla przedsiębiorców na rzecz innowacji w ochronie środowiska w latach 2014-2020

Bardziej szczegółowo

Jak i czy moŝemy zrealizować odpowiedni udział OZE w bilansie ciepła w 2020 r?

Jak i czy moŝemy zrealizować odpowiedni udział OZE w bilansie ciepła w 2020 r? Debata ZIELONE CIEPŁO Organizator: Procesy inwestycyjne sp. z o.o. Centrum Prasowe PAP, Warszawa, 8 lipca 2009, Jak i czy moŝemy zrealizować odpowiedni udział OZE w bilansie ciepła w 2020 r? - rola energetyki

Bardziej szczegółowo

Poprawa efektywności energetycznej budynków w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2014-2020

Poprawa efektywności energetycznej budynków w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2014-2020 Poprawa efektywności energetycznej budynków w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2014-2020 Katowice, 11 czerwca 2015 r. ALOKACJA RPO WSL 2014-2020 2 244,4 mln EUR (RPO)

Bardziej szczegółowo

WFOŚiGW w Katowicach jako instrument wspierania efektywności energetycznej oraz wdrażania odnawialnych źródeł energii. Katowice, 16 grudnia 2014 roku

WFOŚiGW w Katowicach jako instrument wspierania efektywności energetycznej oraz wdrażania odnawialnych źródeł energii. Katowice, 16 grudnia 2014 roku WFOŚiGW w Katowicach jako instrument wspierania efektywności energetycznej oraz wdrażania odnawialnych źródeł energii Katowice, 16 grudnia 2014 roku Wojewódzki Fundusz Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska

Bardziej szczegółowo

Efektywność energetyczna, podstawy prawne i zachęty prawno- ekonomiczne przygotowane przez polski rząd

Efektywność energetyczna, podstawy prawne i zachęty prawno- ekonomiczne przygotowane przez polski rząd Efektywność energetyczna, podstawy prawne i zachęty prawno- ekonomiczne przygotowane przez polski rząd dr inż. Arkadiusz Węglarz Dyrektor ds. Zrównoważonego Rozwoju w KAPE S.A. 2012-11-10 Krajowa Agencja

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla przedsiębiorstw w zakresie poprawy efektywności energetycznej

Wsparcie dla przedsiębiorstw w zakresie poprawy efektywności energetycznej Wsparcie dla przedsiębiorstw w zakresie poprawy efektywności Wojciech Stawiany Doradca, Zespół Strategii i Współpracy w NFOŚiGW Konferencja Podkomisji Energetyki Sejmu RP i Urzędu Regulacji Energetyki

Bardziej szczegółowo

Finansowanie projektów z zakresu efektywności energetycznej dla przedsiębiorstw

Finansowanie projektów z zakresu efektywności energetycznej dla przedsiębiorstw Finansowanie projektów z zakresu efektywności energetycznej dla przedsiębiorstw Marcin Jamiołkowski Departament Przedsięwzięć Przemysłowych Wyzwalanie inwestycji w obszarze efektywności energetycznej Warszawa,

Bardziej szczegółowo

W PO IG przedsiębiorstwa mogą uzyskać wsparcie w ramach następujących priorytetów:

W PO IG przedsiębiorstwa mogą uzyskać wsparcie w ramach następujących priorytetów: Załącznik l Minister Gospodarki pełni funkcję Instytucji Pośredniczącej dla priorytetów III, IV, V, VI Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka 2007-2013 (PO IG), oraz dla priorytetów IX i X Programu

Bardziej szczegółowo

Poniżej przedstawiamy podstawowe informacje na temat działan objętych konkursem i potencjalnych beneficjentów.

Poniżej przedstawiamy podstawowe informacje na temat działan objętych konkursem i potencjalnych beneficjentów. Newsletter Nr 4 wrzesień 2009 REGIONALNY PROGRAM OPERACYJNY DLA WOJEWÓDZTWA POMORSKIEGO NA LATA 2007-2013 Wkrótce rusza konkurs dla działań: 5.4. Rozwój energetyki opartej na źródłach odnawialnych 5.5.

Bardziej szczegółowo

Konferencja Polityka energetyczna Państwa a innowacyjne aspekty gospodarowania energią w regionie 18 czerwca 2009 r. Warszawa

Konferencja Polityka energetyczna Państwa a innowacyjne aspekty gospodarowania energią w regionie 18 czerwca 2009 r. Warszawa 1 Mazowsze wobec wyzwań przyszłości Konferencja Polityka energetyczna Państwa a innowacyjne aspekty gospodarowania energią w regionie 18 czerwca 2009 r. Warszawa 2 Strategia Rozwoju Województwa Mazowieckiego

Bardziej szczegółowo

Analiza systemowa gospodarki energetycznej Polski

Analiza systemowa gospodarki energetycznej Polski Analiza systemowa gospodarki energetycznej Polski System (gr. σύστηµα systema rzecz złoŝona) - jakikolwiek obiekt fizyczny lub abstrakcyjny, w którym moŝna wyróŝnić jakieś wzajemnie powiązane dla obserwatora

Bardziej szczegółowo

Bank Ochrony Środowiska S.A. jako instytucja wspierająca inwestycje środowiskowe

Bank Ochrony Środowiska S.A. jako instytucja wspierająca inwestycje środowiskowe UNIA EUROPEJSKA FUNDUSZ SPÓJNOŚCI EUROPEJSKI FUNDUSZ ROZWOJU REGIONALNEGO Bank Ochrony Środowiska S.A. jako instytucja wspierająca inwestycje środowiskowe 24 listopada 2010 r. Bank Ochrony Środowiska Krzysztof

Bardziej szczegółowo

Dotacje dla wiedzy i technologii

Dotacje dla wiedzy i technologii Dotacje dla wiedzy i technologii Ewelina Hutmańska, Wiceprezes Zarządu Capital-ECI sp. z o.o. Polskie firmy wciąż są wtórnymi innowatorami Ponad 34,5 mld zł wydały na innowacje firmy, zatrudniające powyżej

Bardziej szczegółowo

Audyt energetyczny klucz do optymalnej termomodernizacji budynków. Źródła finansowania przedsięwzięć termomodernizacyjnych i ekoenergetycznych

Audyt energetyczny klucz do optymalnej termomodernizacji budynków. Źródła finansowania przedsięwzięć termomodernizacyjnych i ekoenergetycznych Audyt energetyczny klucz do optymalnej termomodernizacji budynków Źródła finansowania przedsięwzięć termomodernizacyjnych i ekoenergetycznych Krzysztof Szczotka PRZEDSIĘWZIĘCIA DLA POPRAWY EFEKTYWNOŚCI

Bardziej szczegółowo

Efektywne wykorzystanie

Efektywne wykorzystanie Nowy program Narodowego Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Efektywne wykorzystanie energii Warszawa 2011 Efektyw Efektywne wykorzystanie energii Efektywność energetyczna polskiej gospodarki

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej

Zagadnienia bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej Zagadnienia bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej Stabilizacja sieci - bezpieczeństwo energetyczne metropolii - debata Redakcja Polityki, ul. Słupecka 6, Warszawa 29.09.2011r. 2 Zagadnienia bezpieczeństwa

Bardziej szczegółowo

PROGRAM FINANSOWANIA ODNAWIALNYCH ŹRÓDEŁ ENERGII ORAZ OBIEKTÓW DOTYCZĄCYCH CYCH KOGENERACJI ZE ŚRODKÓW W SUBFUNDUSZU OPŁAT ZASTĘPCZYCH I KAR

PROGRAM FINANSOWANIA ODNAWIALNYCH ŹRÓDEŁ ENERGII ORAZ OBIEKTÓW DOTYCZĄCYCH CYCH KOGENERACJI ZE ŚRODKÓW W SUBFUNDUSZU OPŁAT ZASTĘPCZYCH I KAR PROGRAM FINANSOWANIA ODNAWIALNYCH ŹRÓDEŁ ENERGII ORAZ OBIEKTÓW DOTYCZĄCYCH CYCH KOGENERACJI ZE ŚRODKÓW W SUBFUNDUSZU OPŁAT ZASTĘPCZYCH I KAR NALICZANYCH W OPARCIU O USTAWĘ PRAWO ENERGETYCZNE Schemat finansowania

Bardziej szczegółowo

TERMOMODERNIZACJA BUDYNKÓW. w RAMACH PERSPEKTYWY FINANSOWEJ NA LATA 2014-2020

TERMOMODERNIZACJA BUDYNKÓW. w RAMACH PERSPEKTYWY FINANSOWEJ NA LATA 2014-2020 TERMOMODERNIZACJA BUDYNKÓW w RAMACH PERSPEKTYWY FINANSOWEJ NA LATA 2014-2020 Warszawa, 16 kwietnia 2015 OGÓLNE ZAGADNIENIA ZWIĄZANE Z EFEKTYWNOŚCIĄ ENERGETYCZNĄ EFEKTYWNOŚĆ ENERGETYCZNA stosunek uzyskanych

Bardziej szczegółowo

Program Finansowania Rozwoju Energii Zrównoważonej w Polsce. Prezentacja programu

Program Finansowania Rozwoju Energii Zrównoważonej w Polsce. Prezentacja programu Program Finansowania Rozwoju Energii Zrównoważonej w Polsce Prezentacja programu 1. Czym jest PolSEFF? PolSEFF (Polish Sustainable Energy Financing Facility) jest programem finansowania inwestycji małych

Bardziej szczegółowo

PLAN GOSPODARKI NISKOEMISYJNEH - MAPA DOTACJI

PLAN GOSPODARKI NISKOEMISYJNEH - MAPA DOTACJI PLAN GOSPODARKI NISKOEMISYJNEH - MAPA DOTACJI Finansowanie działań ujętych w PGN PROGRAMY PO Infrastruktura i Środowisko 2014-2020 RPO woj. lubelskiego na lata 2014-2020 PROGRAM OPERACYJNY POLSKA WSCHODNIA

Bardziej szczegółowo

NFOŚiGW w misji efektywnego wykorzystania energii

NFOŚiGW w misji efektywnego wykorzystania energii NFOŚiGW w misji efektywnego wykorzystania energii Karczew- Konferencja pn. Kompleksowa termomodernizacja obiektów użyteczności publicznej w Gminie Karczew w formule partnerstwa publiczno-prywatnego z udziałem

Bardziej szczegółowo

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. na rzecz gospodarki niskoemisyjnej. XX Wiosenne Spotkanie Ciepłowników

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. na rzecz gospodarki niskoemisyjnej. XX Wiosenne Spotkanie Ciepłowników Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej na rzecz gospodarki niskoemisyjnej Wojciech STAWIANY Departament Strategii, Edukacji i Rozwoju Samodzielne Stanowisko ds. Analiz i Ekspertyz XX Wiosenne

Bardziej szczegółowo

Roman Papiór Doradca Energetyczny Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej we Wrocławiu 53-148 Wrocław, ul. Jastrzębia 24 tel.

Roman Papiór Doradca Energetyczny Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej we Wrocławiu 53-148 Wrocław, ul. Jastrzębia 24 tel. Roman Papiór Doradca Energetyczny Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej we Wrocławiu 53-148 Wrocław, ul. Jastrzębia 24 tel.: 71 333 09 79 mail: rpapior@fos.wroc.pl Podstawowe elementy

Bardziej szczegółowo

Audyt energetyczny podstawą dobrej termomodernizacji budynków Źródła finansowania przedsięwzięć termomodernizacyjnych i ekoenergetycznych

Audyt energetyczny podstawą dobrej termomodernizacji budynków Źródła finansowania przedsięwzięć termomodernizacyjnych i ekoenergetycznych Audyt energetyczny podstawą dobrej termomodernizacji budynków Źródła finansowania przedsięwzięć termomodernizacyjnych i ekoenergetycznych mgr inż. Krzysztof Szczotka www.agh.e du.pl BUDOWNICTWO

Bardziej szczegółowo

12.08.2014, Łódź. Szkolenie z zakresu krajowych Programów Operacyjnych na lata 2014-2020

12.08.2014, Łódź. Szkolenie z zakresu krajowych Programów Operacyjnych na lata 2014-2020 12.08.2014, Łódź Szkolenie z zakresu krajowych Programów Operacyjnych na lata 2014-2020 Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko 2014-2020 12.08.2014, Łódź PLAN PREZENTACJI 1. Opis Programu Operacyjnego

Bardziej szczegółowo

Solsum: Dofinansowanie na OZE

Solsum: Dofinansowanie na OZE Solsum: Dofinansowanie na OZE Odnawialne źródło energii (OZE) W ustawie Prawo energetyczne źródło energii odnawialnej zdefiniowano jako źródło wykorzystujące w procesie przetwarzania energię wiatru, promieniowania

Bardziej szczegółowo

Program priorytetowy:

Program priorytetowy: Program priorytetowy: Efektywne wykorzystanie energii Część 7) Inwestycje energooszczędne w małych i średnich przedsiębiorstwach Agnieszka Rendemann Doradca Departament Przedsięwzięć Przemysłowych Warszawa,

Bardziej szczegółowo

Programy priorytetowe NFOŚiGW wspierające rozwój OZE

Programy priorytetowe NFOŚiGW wspierające rozwój OZE Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Programy priorytetowe NFOŚiGW wspierające rozwój OZE Agnieszka Zagrodzka Dyrektor Departament Ochrony Klimatu Płock, 3 luty 2014 r. Narodowy Fundusz

Bardziej szczegółowo

Marlena Ballak Obowiązki podmiotów publicznych i podmiotów gospodarczych w ramach narodowego programu rozwoju gospodarki niskoemisyjnej

Marlena Ballak Obowiązki podmiotów publicznych i podmiotów gospodarczych w ramach narodowego programu rozwoju gospodarki niskoemisyjnej Marlena Ballak Obowiązki podmiotów publicznych i podmiotów gospodarczych w ramach narodowego programu rozwoju gospodarki niskoemisyjnej Szczecin, 15 kwietnia 2016 r. GOSPODARKA NIESKOEMISYJNA zapewnienie

Bardziej szczegółowo

Białe Certyfikaty system wsparcia efektywności energetycznej w Polsce

Białe Certyfikaty system wsparcia efektywności energetycznej w Polsce Białe Certyfikaty system wsparcia efektywności energetycznej w Polsce Pierwsze doświadczenia Urząd Regulacji Energetyki Departament Systemów Wsparcia Warszawa, 14 maja 2013 r. Białe e certyfikaty źródła

Bardziej szczegółowo

Dofinansowanie zadań ze środków WFOŚiGW w Katowicach. Katowice, 2014 rok

Dofinansowanie zadań ze środków WFOŚiGW w Katowicach. Katowice, 2014 rok Dofinansowanie zadań ze środków WFOŚiGW w Katowicach Katowice, 2014 rok Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach został utworzony w czerwcu 1993 roku jako instrument regionalnej

Bardziej szczegółowo

Aktualna oferta finansowa NFOŚiGW

Aktualna oferta finansowa NFOŚiGW Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Aktualna oferta finansowa NFOŚiGW Artur Szymon Michalski Zastępca Prezesa Zarządu NFOŚiGW Warszawa 14.06.2016 Programy priorytetowe NFOŚiGW Wsparcie

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1. Informacja dotycząca systemu świadectw efektywności energetycznej

Załącznik nr 1. Informacja dotycząca systemu świadectw efektywności energetycznej Załącznik nr 1 Informacja dotycząca systemu świadectw energetycznej System świadectw energetycznej cel w zakresie energetycznej Art 7 dyrektywy 2012/27/UE zobowiązuje Państwa Członkowskie UE do ustanowienia

Bardziej szczegółowo

Skierniewice, 18.02.2015 r. Plan Gospodarki Niskoemisyjnej

Skierniewice, 18.02.2015 r. Plan Gospodarki Niskoemisyjnej Skierniewice, 18.02.2015 r. 1 Plan Gospodarki Niskoemisyjnej 2 Agenda spotkania 1. Czym jest Plan Gospodarki Niskoemisyjnej i w jakim celu się go tworzy? 2. Uwarunkowania krajowe i międzynarodowe 3. Szczególne

Bardziej szczegółowo