System emerytalny i jego wpływ na aktywa finansowe gospodarstw domowych

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "System emerytalny i jego wpływ na aktywa finansowe gospodarstw domowych"

Transkrypt

1 System emerytalny i jego wpływ na aktywa finansowe gospodarstw domowych 1. Wprowadzenie Znaczenie zabezpieczenia społecznego dla gospodarstw domowych jest niepodważalne. Przedmiotem szczególnego zainteresowania jest system emerytalny, którego sprawne i efektywne funkcjonowanie stanowi gwarancję bytu na starość dla osób, które ze względu na wiek, nie posiadają już zdolności do pracy zarobkowej. Negatywną cechą wspólną współczesnych światowych systemów emerytalnych jest ich niewydolność, która istotnie wpływa na sytuację gospodarczą poszczególnych krajów. Gwałtownie postępujące w ostatnich dziesięcioleciach załamanie sposobu finansowania emerytur ma kilka źródeł. Szczególnie istotne dla opisywanej kwestii są zmiany demograficzne, które powodują, iż dług, który wcześniej można było rolować bez ponoszenia większych kosztów, obecnie, z roku na rok stanowi coraz większy udział wydatków budżetowych. Niezbędna w związku z powyższym okazała się potrzeba przebudowy systemów emerytalnych poprzez ich reformowanie. Procesy transformacyjne w zakresie sposobu pobierania składek i wypłacania świadczeń emerytalnych nie ominęły Polski. Aby zapobiec załamaniu się systemu finansów publicznych rodzimy ustawodawca zdecydował się na wprowadzenie w 1999 roku zasadniczej reformy systemu. Efektem prac legislacyjnych było skonstruowanie kilku ustaw i kilkudziesięciu aktów prawnych niższego rzędu, zawierających nową koncepcję zabezpieczenia społecznego, charakteryzującą się m.in. zróżnicowaniem źródeł finansowania świadczeń emerytalnych. Daje ona osobom pracującym możliwość korzystania z dodatkowych, dobrowolnych form ubezpieczeń emerytalnych oraz bardziej świadomego zarządzania funduszami, z których wypłacane będą przyszłe emerytury. Celem niniejszego opracowania jest przybliżenie zasad funkcjonowania nowego systemu emerytalnego w Polsce. Szczególne znaczenie przypisane zostało nowym możliwościom, jakie niesie on dla osób czynnych zawodowo, które w świadomy sposób mogą kształtować wysokość przyszłych świadczeń emerytalnych. 2. Charakterystyka nowego systemu emerytalnego w Polsce Do 1998 roku funkcjonował w Polsce typowy dla kontynentalnej Europy bismarckowski system ubezpieczeń społecznych, opierający się na repartycyjnym sposobie finansowania świadczeń emerytalnych. Oznacza to, iż fundusz tworzony ze składek

2 odprowadzanych przez wszystkich pracujących był na bieżąco przekazywany na świadczenia emerytów. Poprawność funkcjonowania systemu repartycyjnego jest w zasadniczej mierze uzależniona od struktury demograficznej w danym kraju, a dokładnie od relacji pomiędzy osobami czynnymi zawodowo, a tymi, którzy pobierają świadczenia emerytalne. Jeśli pracujących jest znacznie więcej niż emerytów, wówczas system działa poprawnie, a gromadzone składki wystarczają na pokrycie bieżących wydatków. Czynniki demograficzne, wzrost bezrobocia i przywileje branżowe doprowadziły do tego, że w latach 90. XX wieku system repartycyjny w Polsce stał się niewydolny i zaistniała potrzeba jego gruntownej przebudowy. Istota nowego systemu emerytalnego zawiera się w jego nazwie: bezpieczeństwo dzięki różnorodności. Podstawową koncepcją, na której zasadziła się reforma było zróżnicowanie źródeł świadczeń emerytalnych, co ma zapewnić większe bezpieczeństwo i niezawodność systemu. 1 W związku z tym obok funkcjonującego wcześniej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS), który został przekształcony w tzw. pierwszy filar systemu emerytalnego, powstały dwie dodatkowe formy zabezpieczenia. Zarządzane przez powszechne towarzystwa emerytalne (PTE) otwarte fundusze emerytalne (OFE), których istotą działalności jest gromadzenie i inwestowanie środków pieniężnych swoich członków z przeznaczeniem na wypłatę po osiągnięciu przez nich wieku emerytalnego tzw. drugi filar oraz dobrowolne formy oszczędzania tzw. trzeci filar. Wprowadzenie w ubezpieczeniach obowiązkowych systemu repartycyjnego (I filar) oraz systemu kapitałowego (II filar) odpowiada założeniom modelu mieszanego, który łączy zalety obydwu systemów i jednocześnie minimalizuje ich wady. Z jednej strony chroni przed niekorzystnymi tendencjami demograficznymi i przetargami politycznymi, z drugiej zaś zabezpiecza przed wahaniami na rynkach finansowych i długotrwałą inflacją. 2 Oba systemy emerytalne stary i nowy są całkowicie rozłączne. Oznacza to, iż żadna część nowego, obowiązkowego systemu emerytalnego nie jest kontynuacją systemu starego. Najważniejsze różnice pomiędzy starym i nowym systemem zostały zawarte w tabeli 1. 1 M. Szewczyk Nadrzewia, Z. Wilimowska: Fundusze emerytalne na polskim rynku, OPO, Bydgoszcz 2000, s Ibidem, s. 41.

3 Tabela 1. Porównanie starego i nowego obowiązkowego systemu emerytalnego Stary system Wszystkie elementy systemu w jednym worku Finansowanie podatkowe Brak indywidualizacji uczestnictwa w fazie aktywności zawodowej Istnienie przywilejów emerytalnych dla części uczestników Słaby związek wpłat do systemu i wypłat Nowy system Wydzielony system emerytalny System oszczędnościowo ubezpieczeniowy Pełna indywidualizacja uczestnictwa Brak przywilejów; pełna standaryzacja zasad uczestnictwa Pełen związek wpłat i wypłat Źródło: Góra M.: System emerytalny, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa 2003, s W nowym systemie emerytalnym składka każdego uczestnika systemu jest dzielona między dwa należące do niego indywidualne konta emerytalne: obsługiwane przez ZUS oraz PTE. Istotną cechą różniącą oba konta jest odmienny sposób generowania stóp zwrotu. W pierwszym filarze stopa zwrotu jest generowana poprzez wzrost gospodarczy, podczas gdy w drugim filarze przy wykorzystaniu rynków finansowych - za pochodzące ze składek środki nabywa się instrumenty finansowe, w tym również te, które są emitowane przez sektor prywatny. Nowy system emerytalny nie objął wszystkich zainteresowanych. Uczestnicy systemu zostali podzieleni na dwie grupy: pierwsza, w której znaleźli się emeryci oraz osoby pracujące, będące w wieku bliskim przejścia na emeryturę i druga, obejmująca osoby młodsze. 3 Nowy system emerytalny objął tylko osoby znajdujące się w drugiej grupie. Uczestnicy pierwszej grupy pozostali w starym systemie. W ramach drugiej grupy dokonano dodatkowego podziału, według którego osoby urodzone przed 1 stycznia 1969 roku miały prawo samodzielnie zdecydować, czy ich składka emerytalna ma zostać rozdzielona na dwa konta, czy też w całości kierowana na jedno niefinansowe konto (tabela 2). Podstawą dokonania takiego podziału była wnikliwa analiza korzyści i kosztów udziału w każdej z trzech możliwych wersji nowego systemu w zależności od wieku osoby objętej ubezpieczeniem emerytalnym. 3 W praktyce obie grupy zostały oddzielone granicą wyznaczoną przez wiek wynoszący 50 lat. W momencie wprowadzania reformy systemu emerytalnego w pierwszej grupie znalazły się osoby urodzone przed 1 stycznia 1949 roku, a w drugiej osoby urodzone po 31 grudnia 1948 roku.

4 Tabela 2. Podział uczestników systemu emerytalnego w Polsce Nowy system (urodzeni po 31 grudnia 1948 roku) Urodzeni po 31 grudnia 1968 Urodzeni przed 1 stycznia roku 1969 roku Udział w nowym systemie Udział w nowym systemie automatyczny podział podział składki między dwa składki między dwa konta; konta lub wpłacanie całej (ZUS + OFE) składki na jedno konto; (ZUS + OFE) lub ZUS Stary system Urodzeni przed 1 stycznia 1949 roku Udział w starym systemie brak kont Źródło: Opracowanie własne. Co istotne wprowadzenie drugiego, obowiązkowego filara nie spowodowało dodatkowych obciążeń ani dla pracowników, ani dla pracodawców, gdyż stopa składki na ubezpieczenie społeczne pozostała bez zmian. Wynosi ona19,52 % podstawy wymiaru, przy czym część składki w wysokości 7,3 % podstawy wymiaru odprowadzana jest przez ZUS do wybranego przez ubezpieczonego otwartego funduszu emerytalnego (rysunek 1). Rysunek 1. Sposób wnoszenia i wysokość składek na ubezpieczenie emerytalne pracownika PRACOWNIK PRACODAWCA 9,76 % podstawy wymiaru 9,76 % podstawy wymiaru Razem 19,52 % podstawy wymiaru ZUS Osoby ubezpieczone w I i II filarze Osoby ubezpieczone tylko w I filarze 12,22 % na konto w ZUS 7,3 % na OFE 19,52 % na konto w ZUS Źródło: Opracowanie własne.

5 Elementem wspólnym nowego systemu emerytalnego jest działanie na zasadzie zdefiniowanej składki, co oznacza, że wysokość przyszłego świadczenia jest ściśle powiązana z wielkością środków przekazanych na ten cel przez ubezpieczonego. Ze względu na istnienie drugiego, kapitałowego filara, wysokość przyszłej emerytury uzależniona jest ponadto od efektywności inwestowania środków zgromadzonych w otwartych funduszach emerytalnych. 3. Istota II filara systemu emerytalnego OFE mają charakter otwarty, co oznacza, że każdy uprawniony może dowolnie wybrać fundusz, a ten nie może odmówić mu członkostwa. Istnieje ponadto obowiązek przynależności do funduszu dla każdej osoby objętej ubezpieczeniem społecznym urodzonej po 31 grudnia 1968 r. Osoby, które nie wybrały funduszu są przypisywane do jednego z nich w drodze losowania, które organizuje ZUS. Członek funduszu może zdecydować o zmianie funduszu, co wiąże się z przeniesieniem zgromadzonych dotąd środków w drodze tzw. wypłaty transferowej. Działalność lokacyjna funduszy emerytalnych ma na celu osiągnięcie maksymalnej rentowności przy jednoczesnej minimalizacji ryzyka inwestycyjnego. Aktywa funduszu mogą być lokowane w szerokiej gamie instrumentów rynku finansowego, w tym m.in. w: 4 - depozytach bankowych i bankowych papierach wartościowych, - obligacjach i innych dłużnych papierach wartościowych, - akcjach spółek notowanych na regulowanym rynku giełdowym i pozagiełdowym, - akcjach narodowych funduszy inwestycyjnych, - certyfikatach inwestycyjnych i jednostkach uczestnictwa, - listach zastawnych, - kwitach depozytowych. Pewne kategorie instrumentów są wyłączone z działalności lokacyjnej funduszy emerytalnych. W pierwszym rzędzie zaliczyć do nich należy prawa pochodne, które ze względu na swą specyfikę, w tym przede wszystkim wykorzystywany efekt dźwigni finansowej, traktowane są jako instrumenty o zwiększonym stopniu ryzyka inwestycyjnego. Powszechne Towarzystwa Emerytalne konkurują ze sobą na rynku i choć z ich działalnością wiąże się ryzyko upadłości, OFE nie mają prawnej zdolności do bankructwa i nie mogą upaść. Ich aktywa są oddzielone od aktywów zarządzających nimi towarzystw, a 4 Ustawa z dnia 28 sierpnia 1997 r. o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, art. 141, Dz.U nr 139 poz. 934 z późn. zm.

6 przed skutkami ewentualnej upadłości PTE, chronią je odpowiednie procedury prawne uruchamiane przez instytucję nadzorczą Komisję Nadzoru Finansowego. 4. Charakterystyka dobrowolnej części systemu emerytalnego Często podkreśla się, iż uczestnictwo w dwóch obowiązkowych filarach systemu emerytalnego może okazać się niewystarczające, a emerytury wypłacane z tego tytułu zbyt niskie. 5 W związku z tym, mimo dobrowolnego charakteru zwraca się uwagę na potrzebę udziału w trzecim filarze. Obecnie w ramach tej części systemu oferuje się: - pracownicze programy emerytalne (PPE) oraz, - programy emerytalne i oszczędnościowe tworzone poza ustawą o PPE. Warto w tym miejscu wyjaśnić pewne nieścisłości, które pojawiają się w zakresie nazewnictwa określającego nieobowiązkową część systemu emerytalnego w Polsce. Choć formalnie składa się on z jednego filara, powszechnie przyjęto wyodrębniać dwa filary. Wówczas jako trzeci filar systemu uznaje się pracownicze programy emerytalne, natomiast wszystkie pozostałe, dobrowolne formy oszczędzania traktuje się jako czwarty filar. Taki podział systemu emerytalnego czyni go bardziej przejrzystym. Potwierdzają to doświadczenia krajów Unii Europejskiej i USA, w których indywidualne oszczędności emerytalne traktowane są jako odrębny element systemu. Pracownicze programy emerytalne zwane potocznie programami emerytalnymi są formą zorganizowanego, grupowego oszczędzania na przyszłą emeryturę. Cechą charakterystyczną PPE jest to, że są tworzone dobrowolnie przez pracodawcę, który pragnie zapewnić swoim pracownikom wyższe świadczenie emerytalne w przyszłości. W pracowniczych programach emerytalnych składkę podstawową finansują pracodawcy, a pracownicy mają możliwość wnoszenia zadeklarowanej przez nich składki dodatkowej. 6 Zasady tworzenia i funkcjonowania pracowniczych programów emerytalnych określone są ustawowo. Programy te mogą być prowadzone w jednej z następujących form: 7 1) funduszu emerytalnego, 2) umowy o wnoszenie przez pracodawcę składek pracowników do funduszu inwestycyjnego, 3) umowy grupowego ubezpieczenia na życie pracowników z zakładem ubezpieczeń w formie grupowego ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym, 5 zob.m.in.: A. Madej, P. Orkisz: Potrzebny IV filar indywidualne konto emerytalne (IKE), Nasz rynek kapitałowy nr 4/2002, s Kwota wpłacanej składki podstawowej nie może przekroczyć 7% wynagrodzenia uczestnika, natomiast suma składek dodatkowych wniesionych przez uczestnika do jednego programu w ciągu roku kalendarzowego nie może przekroczyć trzykrotności kwoty odpowiadającej maksymalnej wysokości kwoty wpłaty na IKE, o której mowa w przepisach o indywidualnych kontach emerytalnych. 7 Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 roku o pracowniczych programach emerytalnych, art. 6, Dz.U z 2004 roku, Nr 116, poz z późn. zm.

7 4) zarządzania zagranicznego. Oznacza to, iż pod ogólną nazwą pracowniczy program emerytalny może kryć się kilka form gromadzenia środków, kreujących nie tylko zróżnicowaną sytuację prawną, ale także różny poziom i jakość zabezpieczenia. Program tworzy się poprzez zawarcie umowy zakładowej pomiędzy pracodawcą a reprezentacją pracowników tworzoną przez wszystkie zakładowe organizacje związkowe działające u danego pracodawcy. Umowa zakładowa określa między innymi: 8 - formę programu wraz ze wskazaniem zarządzającego, który będzie gromadził środki i zarządzał nimi na podstawie umowy z pracodawcą lub na podstawie postanowień statutu funduszu emerytalnego, - wysokość składki podstawowej, - minimalną wysokość możliwej do zadeklarowania składki dodatkowej, jeżeli umowa zakładowa nie zakazuje deklarowania składki dodatkowej. Poza pracowniczymi programami emerytalnymi, polscy pracodawcy oferują również plany oszczędnościowo emerytalne zaliczane do IV filara. Plany te nie podlegają regulacjom ustawy o pracowniczych programach emerytalnych, dzięki czemu pracodawcy mogą swobodniej konstruować ich kształt. Większa elastyczność jest najważniejszą zaletą oferty w ramach czwartego filaru. Jednak w odróżnieniu od PPE nie wiąże się ona z żadnymi udogodnieniami natury fiskalnej. Tymczasem w ramach trzeciego filaru od składek wpłacanych przez pracodawcę nie jest naliczana składka na ubezpieczenie społeczne, a od zysków zrealizowanych w ramach pracowniczych programów emerytalnych nie odprowadza się podatku od zysków z kapitałów pieniężnych. 9 Od 2004 roku w ramach programów emerytalnych i oszczędnościowych tworzonych poza ustawą o PPE funkcjonują w Polsce indywidualne konta emerytalne (IKE). Jest to indywidualny plan oszczędnościowy służący gromadzeniu funduszy na przyszłą emeryturę. Umowa o prowadzenie IKE zawierana jest pomiędzy oszczędzającym a jedną z czterech grup instytucji finansowych: 10 - bankiem - w formie rachunku, lub lokaty bankowej, - funduszem inwestycyjnym - w formie inwestycji w jednostki uczestnictwa wybranych funduszy inwestycyjnych zarządzanych przez Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych, 8 Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 roku o pracowniczych programach emerytalnych, art. 13, Dz.U z 2004 roku, Nr 116, poz z późn. zm. 9 K. Nowak, K. Skowera: Plany emerytalne Pracownicze programy emerytalne. Plany oszczędnościowo emerytalne. Rezultaty badań przeprowadzonych w okresie wrzesień 2005 styczeń 2006, Mercer Human Resource Consulting, Warszawa 2006, s Ustawy o indywidualnych kontach emerytalnych, art.8, Dz.U. z 2004 r. Nr 116, poz.1205.

8 - ubezpieczycielem - w formie polisy na życie z funduszem kapitałowym, - podmiotem prowadzącym działalność maklerską - w formie rachunków papierów wartościowych oraz rachunku pieniężnego, służącego do jego obsługi. Zachętą do korzystania z IKE jest zwolnienie uzyskanych dochodów z podatku od zysków z kapitałów pieniężnych. Istnieje jednak limit wpłat, który ogranicza możliwości czerpania z tego rodzaju korzyści. Ustalana, na każdy rok kalendarzowy, wysokość ulokowanych środków nie może przekroczyć kwoty odpowiadającej 150% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej na dany rok, określonego w ustawie budżetowej lub ustawie o prowizorium budżetowym. 11 W przypadku niedopełnienia wymogów ustawowych przez członka IKE, m.in. dokonywania wpłat, co najmniej w 5 dowolnych latach kalendarzowych, dokonania ponad połowy wartości wpłat nie później niż na 5 lat przed dniem złożenia przez oszczędzającego wniosku o dokonanie wypłaty, czy też zerwania umowy przed upływem określonego w ustawie terminu i wycofania środków z konta emerytalnego, oszczędzający zapłaci podatek od dochodów z kapitałów pieniężnych na powszechnie obowiązujących warunkach. Co istotne osoby zbierające środki na przyszłą emeryturę nie mogą korzystać z więcej niż jednego konta IKE. Prawo do zwolnienia z 19% podatku od dochodów z kapitałów pieniężnych przysługuje wówczas, gdy na podstawie pisemnej umowy o prowadzenie IKE oszczędności były gromadzone tylko na jednym IKE. Złamanie tego warunku wiąże się z dotkliwą sankcją zapłacenia zryczałtowanego podatku z tytułu gromadzenia oszczędności na więcej niż jednym koncie emerytalnym, który wynosi 75% uzyskanego dochodu na każdym IKE. 12 Wprowadzając do polskiego systemu emerytalnego indywidualne konta emerytalne, ustawodawca postanowił powiązać je z pracowniczymi programami emerytalnymi. Jest to w pełni możliwe dzięki temu, że zarówno III, jak i IV filar polskiego systemu emerytalnego oparte są na produktach o zdefiniowanej składce. Umożliwia to dokonywanie transferów między indywidualnymi kontami emerytalnymi a pracowniczymi programami emerytalnymi. 5. Analiza funkcjonowania otwartych funduszy emerytalnych na krajowym rynku Obecnie na krajowym rynku funkcjonuje 15 otwartych funduszy emerytalnych, w których uczestniczy prawie 13,5 miliona członków (tabela 3). Największym OFE zarówno pod 11 W roku 2008 limit ten wynosi 4.055,12 zł; obwieszczenie Ministra Polityki Społecznej z 27 listopada 2007 roku w sprawie wysokości wpłat na indywidualne konto emerytalne w roku 2008, M.P. nr 91, poz A. Laszuk, K. Zawadzki: Następstwa wprowadzenia podatku od dochodów z kapitałów pieniężnych w Polsce, Pieniądze i Więź nr 2/2007, s.134.

9 względem wielkości aktywów, jak i ilości członków jest Commercial Union OFE BPH CU WBK. Pod względem obu kryteriów fundusz posiada ponad 20 % udział w rynku. Tabela 3. Charakterystyka otwartych funduszy emerytalnych według poziomu aktywów i ilości członków na dzień 31 marca 2008 roku Fundusz Emerytalny AEGON OFE AIG OFE Allianz Polska OFE AXA OFE Bankowy OFE Commercial Union OFE BPH CU WBK OFE DOM Generali OFE ING Nationale- Nederlanden Polska OFE Nordea OFE Pekao OFE OFE Pocztylion OFE Polsat Aktywa (mln zł) Udział w rynku (%) Liczba klientów Udział w rynku (%) ,0% ,57% ,3% ,16% ,5% ,48% ,4% ,66% ,0% ,31% ,6% ,66% ,5% ,32% ,8% ,26% ,6% ,91% ,5% ,48% ,6% ,37% ,0% ,32% ,9% ,41% OFE PZU ,8% ,74% Złota Jesień OFE Skarbiec ,5% ,36% Emerytura RAZEM ,0% ,00% Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych KNF. Wielkość OFE jest ważną determinantą uwzględnianą przez potencjalnych członków przy wyborze funduszu. Przyszli uczestnicy drugiego filara mając na uwadze wieloletni charakter przeprowadzanych inwestycji kierują się zasadą, iż duży może więcej. Rzeczywiście możliwość wykorzystania efektu skali daje większym funduszom przewagę na rynku, jednak

10 nie ma gwarancji, co do tego, iż duży fundusz będzie osiągał wyższe stopy zwrotu na kapitale pochodzącym ze składek. Stopa zwrotu jest podstawową miarą oceny efektywności polityki inwestycyjnej OFE. Jest ona obliczana przez poszczególne OFE dwa razy w roku, na koniec marca i września, na podstawie zmiany wartości jednostki rozrachunkowej. Do marca 2004 roku wykorzystywana była dwuletnia stopa zwrotu, a od września 2004 roku obowiązuje stopa zwrotu wyliczana dla okresów trzyletnich. Poza standardową stopą zwrotu, dla całego rynku wyliczana jest średnia ważona stopa zwrotu wszystkich OFE będąca sumą iloczynów stóp zwrotu i przeciętnego udziału w rynku danego funduszu mierzonego wielkością aktywów netto. 13 W oparciu o średnią ważoną stopę zwrotu wyliczana jest minimalna wymagana stopa zwrotu. Dla uczestników systemu jest ona zabezpieczeniem przed ryzykiem utraty zgromadzonych na koncie środków. Mechanizm działania minimalnej stopy zwrotu zakłada uruchomienie procedur zmierzających do uzupełnienia kont uczestników do ustalonego poziomu, jeśli wyniki finansowe któregoś funduszu są gorsze od wymaganego minimum. 14 Jak dotąd tylko jeden fundusz został zobligowany do uzupełnienia powstałego niedoboru. Był nim OFE Bankowy, w przypadku którego osiągnięta stopa zwrotu była niższa od minimalnej stopy zwrotu w okresie IX 1999 IX 2001 oraz III 2000 III 2002 (tabela 4). Pozostałe otwarte fundusze emerytalne uzyskiwały stopy zwrotu na poziomie wyższym od zakładanego minimum. Dwuletnie średnie ważone stopy zwrotu mieściły się w przedziale od 15,31 % do 40,66 %, przy czym najwyższy jej poziom wystąpił w okresie IX 2001 IX Z kolei trzyletnie średnie ważone stopy zwrotu generowane były w przedziale od 31,48 % do 53,82 %. Co interesujące najniższy poziom stopy zwrotu odnotowany został w ostatnim trzyletnim okresie, to jest III 2005 III Jest to związane z pogarszającą się koniunkturą na polskim rynku kapitałowym. Tylko w styczniu 2008 indeksy giełdowe obniżyły się średnio o ok. 30 %. W tabeli 4 wytłuszczoną czcionką zaprezentowane zostały najlepsze i najgorsze wyniki OFE w poszczególnych przedziałach czasowych. Szczególna zmienność analizowanych wielkości ma miejsce w przypadku OFE Bankowy, który trzykrotnie generował najniższe i pięciokrotnie najwyższe stopy zwrotu. 13 Do wyliczenia średniej ważonej stopy zwrotu wskaźnik przeciętnego udziału w rynku może wynieść maksymalnie 15%. 14 Obecnie minimalna wymagana stopa zwrotu wyliczana jest jako połowa średniej ważonej lub średnia ważona pomniejszona o 4 punkty procentowe - w zależności od tego, która z tych wartości jest niższa.

11 Tabela 4. Dwuletnie i trzyletnie stopy zwrotu otwartych funduszy emerytalnych w latach stopy zwrotu dwuletnie stopy zwrotu trzyletnie OFE IX 99- III 00- IX 00- III 01- IX 01- III 02- IX 01- III 02- IX 02- III 03- IX 03- III 04- IX 04- III Aegon 15,79 11,38 16,98 20,84 33,83 25,17 47,55 40,12 49,83 50,35 42,92 50,52 49,97 28,83 AIG 9,95 8,58 15,16 25,63 36,64 27,87 52,43 43,82 55,64 56,93 47,31 55,25 54,73 34,20 Allianz 18,09 13,65 22,93 27,57 36,08 26,73 51,15 38,53 43,98 44,19 39,65 46,31 46,38 29,29 Axa 19,18 15,03 19,59 22,73 30,46 22,16 46,86 38,71 50,92 53,28 46,45 54,48 51,15 30,67 Bankowy 1,38 5,41 19,37 35,60 53,38 31,93 74,75 45,76 52,41 50,77 43,78 48,03 43,81 25,92 CU 22,57 17,61 23,95 24,14 35,97 22,36 48,51 37,06 50,89 52,34 44,21 52,96 54,30 31,07 Dom 19,72 12,93 14,74 16,52 36,00 26,47 54,43 42,42 55,52 59,38 49,31 55,27 51,19 29,88 Generali 19,43 18,14 21,52 23,42 38,62 27,01 55,29 42,63 54,55 56,74 48,61 56,61 53,10 33,64 ING 19,92 16,67 28,31 29,77 44,38 28,97 59,10 45,11 56,32 54,90 47,29 54,92 54,50 31,72 Nordea 17,42 17,08 28,41 29,38 40,75 26,14 54,02 39,80 49,17 48,07 41,82 49,97 48,81 29,08 Pekao 17,98 11,14 20,29 22,51 29,65 22,13 47,45 38,50 46,76 53,83 50,25 61,22 56,93 35,24 Pocztylion 16,80 8,75 13,64 16,53 31,74 23,21 45,46 37,27, 49,75 55,85 46,49 54,33 52,22 32,54 Polsat 24,8 18,73 20,24 24,73 42,37 31,68 56,49 44,60 53,29 59,98 48,74 60,80 59,22 34,28 PZU Złota 15,31 Jesień 19,44 24,87 29,81 40,66 27,77 57,05 43,01 53,34 52,99 46,21 53,88 52,66 31,86 Skarbiec Emerytura 13,76 8,26 13,18 17,10 33,06 23,18 47,72 37,44 48,13 52,92 45,83 53,83 51,60 32,84 Średnia ważona 18,09 15,61 23,13 26,29 38,83 25,97 53,82 41,48 52,48 53,45 45,83 53,66 52,50 31,48 Minimalna stopa zwotu 9,05 7,81 11,57 13,15 19,42 12,98 26,91 20,74 26,24 26,72 22,92 26,83 26,25 15,74 Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych KNF.

12 Spośród najefektywniej inwestujących funduszy należy wyróżnić OFE Polsat, natomiast najniższe stopy zwrotu dla swoich klientów najczęściej wypracowywał OFE Allianz. Potwierdza to wykres 1, na którym porównana została efektywność inwestycji otwartych funduszy emerytalnych od początku ich działalności. OFE Polsat uzyskał w tym okresie stopę zwrotu na poziomie 186,5 %, podczas gdy wynik OFE Allianz jest gorszy o 38,1 punktu procentowego. Wykres 1. Porównanie stóp zwrotu otwartych funduszy emerytalnych od początku ich działalności do 31 marca 2008 roku % Polsat ING Generali Dom Nordea PZU CU AXA AEGON AIG Pekao Bankowy Skarbiec Pocztylion Allianz Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych OFE. Co ciekawe OFE Polsat należy do najmniejszych funduszy na krajowym rynku emerytalnym pod względem wielkości zgromadzonych aktywów. Przeczy to tym samym tezie, iż efektywność inwestycji uzależniona jest od wielkości otwartych funduszy emerytalnych. Świadczyć to może również o tym, iż historyczna stopa zwrotu nie jest najważniejszym kryterium branym pod uwagę przy wyborze OFE. Potwierdzają to dane dotyczące wypłat transferowych członków zmieniających fundusze (Wykres 2). Najlepszy pod względem uzyskiwanych stóp zwrotu OFE Polsat opuściło więcej członków, niż do niego przystąpiło. W przypadku najgorszego - OFE Allianz występuje odwrotna zależność.

13 Wykres 2. Zmiany członkostwa dokonane przez uczestników otwartych funduszy emerytalnych w lutym 2008 roku ilość Polsat ING Generali DOM Nordea PZU CU AXA AEGON AIG Pekao Bankowy Skarbiec Pocztylion Allianz opuściło przystąpiło Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych KDPW. Wieloletni horyzont czasowy obejmujący okres od momentu rozpoczęcia pracy zawodowej i odprowadzania składek do chwili osiągnięcia wieku emerytalnego sprawia, iż wybór najlepszego funduszu jest utrudniony. Tym niemniej warto dokonywać go świadomie, kierując się dopasowanymi do indywidualnych potrzeb kryteriami. Ważne jest również to, aby monitorować rynek OFE i reagować na zaistniałe, niekorzystne dla uczestnika II filara okoliczności. 6. Analiza funkcjonowania dobrowolnych form oszczędzania w polskim systemie emerytalnym Nowy system emerytalny zakłada ograniczenie roli państwa w zapewnieniu świadczeń emerytalnych ubezpieczonych. W związku z tym pierwsze dwa, obowiązkowe filary systemu zostały uzupełnione o instrumenty dobrowolnego oszczędzania na emeryturę. System emerytalny w swojej obowiązkowej części ma zapewnić świadczenia jedynie w podstawowej wysokości i aby nie doszło do drastycznego spadku poziomu życia po zakończeniu aktywności zawodowej niezbędne jest równoczesne korzystanie z planów emerytalnych oferowanych w ramach trzeciego i czwartego filara. Pomimo ryzyka wystąpienia niskich stóp zastąpienia, polskie społeczeństwo nie wykazuje szczególnego zainteresowania dobrowolnymi programami oszczędnościowymi. Potwierdzeniem na to są pracownicze programy emerytalne. W latach

14 odnotowuje się co prawda systematyczny wzrost liczby PPE (wykres 3), jednak ilość pracowników objętych tymi programami to zaledwie 312 tys. osób. 15 Wykres 3. Liczba PPE w latach Źródło: Komisja Nadzoru Finansowego, III filar w 2007 roku, Warszawa 2008, s. 2. Uczestnicy PPE zebrali aktywa o łącznej wartości 3,8 mld złotych. Przeważająca większość środków pochodzi ze składek podstawowych. 16 Wśród programów funkcjonujących do końca 2006 roku przeważały te, w których składka ustanawiana była kwotowo (wykres 4). Pracodawcy, którzy wyliczali składkę procentowo, najczęściej ustanawiali ją w maksymalnym możliwym wymiarze. Wykres 4. Wysokość i sposób naliczania składki w programach zarejestrowanych do końca 2006 roku 29% 9% 10% 8% poniżej 3% 3%-3,99% 4%-4,99% 5%-5,99% 6%-6,99% 11% 7,00% 28% 5% wysokość składki określona kwotowo Źródło: Komisja Nadzoru Finansowego, Rynek PPE aktualne zmiany i tendencje, Departament Pracowniczych Programów Emerytalnych, luty 2008, s Komisja Nadzoru Finansowego, III filar w 2007 roku, Warszawa 2008, s W 2006 roku składki dodatkowe stanowiły niewiele ponad 3 % ogółu zebranych kwot; zob. Komisja Nadzoru Finansowego, Rocznik rynku finansowego 2006, tab. 3.6.

15 W praktyce pracownicze programy emerytalne prowadzone są w jednej z trzech form (wykres 5). Zdecydowanie najchętniej wybieraną jest umowa z zakładem ubezpieczeń, choć zwraca uwagę systematyczny wzrost znaczenia czynnika oszczędnościowego kosztem elementów ochronnych tej formy. Około 20 % pracodawców zdecydowało się zawrzeć umowę z funduszem inwestycyjnym. Znaczenie tej formy wzrasta tradycyjnie w okresie lepszej koniunktury na giełdzie papierów wartościowych. Niespełna 3 % uczestników wybrało pracownicze fundusze emerytalne. Wykres 5. Struktura rynku PPE wg stanu na koniec 2006 roku z podziałem na formy forma ubezpieczeniowa 754 umowa z funduszem inwestycyjnym pracowniczy fundusz emerytalny Źródło: Komisja Nadzoru Finansowego, Rynek PPE aktualne zmiany i tendencje, Departament Pracowniczych Programów Emerytalnych, luty 2008, s. 3. Głównym mankamentem PPE wydaje się być to, że są zakładane przez samych pracodawców. Niewielu z nich jest na tyle majętnych aby uczestniczyć w programach i wspierać w ten sposób swoich pracowników. 17 Wśród pracodawców tworzących pracownicze programy emerytalne są podmioty rynku finansowego, np. Bank Pocztowy S.A., PKO TFI S.A. oraz polskie oddziały Citibank. Oznacza to, że instytucje posiadające profesjonalne przygotowanie do oceny najlepszych możliwości inwestycyjnych, uznają formę oszczędzania w ramach pracowniczych programów emerytalnych jako atrakcyjny sposób zabezpieczenia emerytalnego swoich pracowników. O pozytywnym postrzeganiu PPE świadczyć też może spadek liczby składanych wniosków w sprawie likwidacji programów, czy nieliczne przypadki zawieszania lub obniżania odprowadzania składek podstawowych w programie. Coraz częściej obserwuje się zjawisko zmiany formy programu lub podmiotu zarządzającego środkami, co świadczy o 17 Według badań przeprowadzonych przez firmę doradczą Mercer, w 2007 roku programy emerytalne oferowało około 30 % przedsiębiorstw, z czego 57 % w ramach PPE, a 43 % w ramach innych programów, tworzonych poza ustawą o PPE, zob. IV filar coraz popularniejszy. 30 proc. firm oferuje programy emerytalne, Gazeta Giełdy Parkiet nr 37 z dnia 31 lutego 2008 roku, s.12.

16 bieżącym monitorowaniu wyników inwestycyjnych osiąganych przez zarządzającego i poszukiwaniu rozwiązań jak najbardziej korzystnych dla uczestników programu. W ramach dobrowolnych form oszczędzania nieco większym zainteresowaniem na krajowym rynku cieszą się indywidualne konta emerytalne. Na koniec grudnia 2007 r. instytucje uprawnione do prowadzenia IKE obsługiwały łącznie 915,5 tys. kont. Po stosunkowo dobrym dla przyrostu liczby IKE roku 2006, ubiegły rok przyniósł zdecydowane zahamowanie rozwoju tej formy oszczędzania emerytalnego (Wykres 6). Zmiana ta nie dotyczy jednak w równym stopniu wszystkich form indywidualnych kont emerytalnych. Znaczący spadek odnotowano w przyroście kont prowadzonych przez zakłady ubezpieczeń na życie, natomiast fundusze inwestycyjne przyciągnęły większą liczbę klientów niż w 2006 roku. Wykres 6. Liczba otwartych i prowadzonych IKE w latach IX-XII 2004 I pół II pół I pół II pół I pół II pół liczba prowadzonych IKE (lewa skala) liczba otwartych IKE (prawa skala) Źródło: Komisja Nadzoru Finansowego, III filar w 2007 roku, Warszawa 2008, s. 3. Od początku funkcjonowania IKE we wrześniu 2004 roku osoby, które zdecydowały się gromadzić oszczędności emerytalne w tej formule, zebrały łącznie środki w wysokości 1.864,6 mln zł (Wykres 7). Wartość aktywów zgromadzonych na rachunkach IKE wzrosła w 2007 roku o 566 mln zł, co daje 43,6% w porównaniu z danymi za rok Największy udział w aktywach IKE ogółem na koniec analizowanego okresu miały fundusze inwestycyjne - ponad 45%, na drugim miejscu uplasowały się zakłady ubezpieczeń z prawie 39% udziałem.

17 Wykres 7. Aktywa prowadzonych IKE w latach (tys. zł) zakłady ubezpieczeń fundusze inwestycyjne podmioty prowadzące działalność maklerską banki ogółem Źródło: Indywidualne konta emerytalne w 2007 roku, Komisja Nadzoru Finansowego, Departament Pracowniczych Programów Emerytalnych, luty 2008, s.5. Pomimo znaczącego wzrostu wartości aktywów zwracają uwagę stosunkowo niskie roczne przeciętne przyrosty środków na rachunkach z tytułu wpłat uczestników. Istnieją przynajmniej dwa powody takiego stanu rzeczy. Po pierwsze duża ilość kont jest nieaktywna. Z danych przekazanych przez instytucje finansowe wynika, że w 2007 r. jedynie 40% funkcjonujących IKE zostało zasilonych wpłatami. Oznacza to, że na 915,5 tys. kont jedynie 364 tys. posiadaczy IKE faktycznie gromadziło oszczędności w tej formule. Najwięcej nieaktywnych kont, prawie 70 %, znalazło się w zakładach ubezpieczeń. W pozostałych formach, w jakich mogą być prowadzone IKE wskaźnik ten ukształtował się następująco: fundusze inwestycyjne 36 %, podmioty prowadzące działalność maklerską - 14%, banki - 11%. Po drugie kwoty środków, które wpływają na indywidualne konta emerytalne są na ogół znacznie niższe od ustawowego limitu. Przykładowo średnia wartość wpłat na IKE w 2007 r. wyniosła zł. przy limicie wynoszącym 3,7 tys. zł. (Wykres 8). W zależności od rodzaju instytucji finansowej, do której wnoszono składki na IKE wielkość średniej wpłaty ukształtowała się odmiennie. Średnio najwięcej w 2007 r wpłacono na konta podmiotów prowadzących działalność maklerską (3102 zł), a najmniej na konta prowadzone przez instytucje bankowe (1214 zł).

18 Wykres 8. Średnia wysokość wpłaty na IKE w latach zakłady ubezpieczeń fundusze inwestycyjne podmioty prowadzące dziaalność maklerską 1649 banki ogółem Źródło: Indywidualne konta emerytalne w 2007 roku, Komisja Nadzoru Finansowego, Departament Pracowniczych Programów Emerytalnych, luty 2008, s.5. Warto też dostrzec fakt, że konta emerytalne w większym stopniu przyciągają osoby, które w bliskiej perspektywie będą korzystały ze zgromadzonych środków. Świadczy o tym struktura wiekowa IKE (Wykres 9). Wynika z niej, iż najwyższy 26% udział mają osoby z przedziału lat, a tuż za nimi, z 25 % udziałem, są oszczędzający w wieku lat. Ofertą IKE w równym, choć niewielkim stopniu są zainteresowane osoby młode do 30 roku życia, co osoby w wieku powyżej 60 lat. Wykres 9. Oszczędzający na IKE w 2007 roku według grup wiekowych 13% 13% 26% 23% do 30 lat lat lat lat pow. 60 lat 25% Źródło: Indywidualne konta emerytalne w 2007 roku, Komisja Nadzoru Finansowego, Departament Pracowniczych Programów Emerytalnych, luty 2008, s.8. Podczas gdy liczba uczestników OFE dochodzi do 13,5 miliona, chętnych do udziału w III i IV filarze krajowego systemu emerytalnego jest niewiele ponad 1,2 miliona. Niewielka ilość osób dodatkowo oszczędzających jest niepokojąca, tym bardziej, iż dopiero połączenie części

19 dobrowolnej z obowiązkową stanowi rzeczywiste zabezpieczenie finansowe po przejściu na emeryturę. Powodów takiego stanu rzeczy jest kilka. Po pierwsze zwraca uwagę niewystarczająca edukacja społeczna w zakresie kształtu nowego systemu emerytalnego i tego, jakie korzyści może przynieść uczestnictwo w każdym z czterech filarów. Znamienny jest fakt, iż w zakresie dobrowolnych form oszczędzania państwo nie podjęło jak dotąd żadnej kampanii informacyjno promocyjnej, a jedyne widoczne działania, to reklamy instytucji finansowych, oferujących plany emerytalne. Inna kwestia to potrzeba zwiększenia atrakcyjności oferowanych produktów i wprowadzenia dodatkowych zachęt dla konsumentów. Pomimo tego, że oferta skierowana do przyszłych emerytów została istotnie poszerzona poprzez wprowadzenie indywidualnych kont emerytalnych, przydatne byłoby zaproponowanie bardziej wyrafinowanych sposobów oszczędzania lub innych form pozyskiwania środków na przyszłą emeryturę, czego przykładem może być odwrócona hipoteka. 18 Podstawową zachętą dla uczestników dobrowolnej części systemu jest zwolnienie części dochodów z podatku od zysków z kapitałów pieniężnych. To niewiele uwzględniając fakt, iż udział w III i IV filarze wiąże się z pewnymi ograniczeniami, które zostały wskazane w niniejszym opracowaniu. 7. Zakończenie Reforma systemu emerytalnego była ważnym wydarzeniem o zasięgu ogólnospołecznym. Nowy system, to nie tylko wprowadzenie filara kapitałowego, który obok dotychczas funkcjonującego filara repartycyjnego tworzy obowiązkową część ubezpieczeń. To także dobrowolna sfera oszczędzania, dzięki której może być w pełni realizowana istota nowego systemu: bezpieczeństwo dzięki różnorodności. Właśnie III, a przede wszystkim IV filar krajowego systemu emerytalnego wzbudzają najwięcej kontrowersji i są najtrudniejsze do wdrożenia. Wymagają bowiem zmiany mentalności społeczeństwa nie przyzwyczajonego do dodatkowego oszczędzania na przyszłą emeryturę. Nikłe, jak dotąd zainteresowanie dobrowolną częścią systemu ma kilka źródeł. Duża grupa społeczeństwa nie jest świadoma potrzeby uczestnictwa w dodatkowych filarach i konsekwencji, jakie w przyszłości będzie miało pozostanie jedynie przy obowiązkowej części 18 Zob. K. Bramorski: Odwrócona hipoteka, Gazeta Bankowa nr 2/2008, s

20 systemu. Inni mimo tej wiedzy odkładają w czasie moment rozpoczęcia oszczędzania, o czym świadczyć może choćby struktura wiekowa osób korzystających z IKE. Należy wyrazić nadzieję, iż dobrowolna część systemu będzie dalej rozwijana i stanie się równorzędną z obowiązkową, częścią krajowego systemu emerytalnego. Wymaga to co prawda przeprowadzenia pewnych zabiegów ze strony ustawodawcy, mających na celu m.in. uproszczenie istniejących regulacji, ale tylko wówczas będziemy mieli do czynienia z kompletnym systemem emerytalnym w Polsce.

Rynek OFE w liczbach marzec 2013 r.

Rynek OFE w liczbach marzec 2013 r. Rynek OFE w liczbach marzec 2013 r. PODSTAWOWE INFORMACJE O OTWARTYCH FUNDUSZACH EMERYTALNYCH 1. Analizy Online komentarz do miesięcznych wyników inwestycyjnych 2. Liczba członków OFE 3. Aktywa netto OFE

Bardziej szczegółowo

III filar ubezpieczenia emerytalnego

III filar ubezpieczenia emerytalnego III filar ubezpieczenia emerytalnego 1 Przesłanki reformy emerytalnej 2 Wskaźniki zgonów i urodzeń w tys. 600 550 Zgony Urodzenia 500 450 400 350 300 1989 1990 1991 1992 1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2014 roku

Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2014 roku GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Warszawa, 24 kwietnia 2015 r. Opracowanie sygnalne Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2014 roku Wynik finansowy otwartych

Bardziej szczegółowo

Informacja dotycząca otwartych funduszy emerytalnych z dnia 25 października 2012 r.

Informacja dotycząca otwartych funduszy emerytalnych z dnia 25 października 2012 r. Informacja dotycząca otwartych funduszy emerytalnych z dnia 5 października 0 r.. Informacja o wysokości stopy zwrotu W tabelach I IV przedstawiono zestawienie wszystkich otwartych funduszy emerytalnych,

Bardziej szczegółowo

RYNEK OTWARTYCH FUNDUSZY EMERYTALNYCH W II KWARTALE 2012 ROKU DNI/A/K/201206/001. Urząd Komisji Nadzoru Finansowego Warszawa 2012

RYNEK OTWARTYCH FUNDUSZY EMERYTALNYCH W II KWARTALE 2012 ROKU DNI/A/K/201206/001. Urząd Komisji Nadzoru Finansowego Warszawa 2012 RYNEK OTWARTYCH FUNDUSZY EMERYTALNYCH W II KWARTALE 2012 ROKU Urząd Komisji Nadzoru Finansowego Warszawa 2012 DNI/A/K/201206/001 DEPARTAMENT NADZORU INWESTYCJI EMERYTALNYCH Słowa kluczowe: KNF, PTE, OFE,

Bardziej szczegółowo

MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ

MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ DEPARTAMENT ANALIZ EKONOMICZNYCH I PROGNOZ ANALIZA ROZLICZNIE SKŁADEK EMERYTALNYCH WPŁACANYCH DO ZUS I OFE ZA OKRES LIPIEC 1999 CZERWIEC WARSZAWA, LISTOPAD r. Analiza

Bardziej szczegółowo

PRACOWNICZY PROGRAM EMERYTALNY

PRACOWNICZY PROGRAM EMERYTALNY PRACOWNICZY PROGRAM EMERYTALNY Pracowniczy Program Emerytalny Jest to system oszczędzania dla osób, które chcą powiększyć swoją emeryturę oraz stworzyć sobie możliwość uzyskania satysfakcjonującego poziomu

Bardziej szczegółowo

Emerytura (zwana dawniej rentą starczą) świadczenie pieniężne mające służyć jako zabezpieczenie bytu na starość dla osób, które ze względu na wiek

Emerytura (zwana dawniej rentą starczą) świadczenie pieniężne mające służyć jako zabezpieczenie bytu na starość dla osób, które ze względu na wiek Emerytura (zwana dawniej rentą starczą) świadczenie pieniężne mające służyć jako zabezpieczenie bytu na starość dla osób, które ze względu na wiek nie posiadają już zdolności do pracy zarobkowej (jako

Bardziej szczegółowo

Informacja dotycząca otwartych funduszy emerytalnych z dnia 28 kwietnia 2014 r.

Informacja dotycząca otwartych funduszy emerytalnych z dnia 28 kwietnia 2014 r. Informacja dotycząca otwartych funduszy emerytalnych z dnia 8 kwietnia 04 r.. Informacja o wysokości stopy zwrotu W tabelach I IV przedstawiono zestawienie wszystkich otwartych funduszy emerytalnych, w

Bardziej szczegółowo

MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ

MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ DEPARTAMENT ANALIZ EKONOMICZNYCH I PROGNOZ ANALIZA ROZLICZENIE SKŁADEK EMERYTALNYCH WPŁACANYCH DO ZUS I OFE ZA OKRES: LIPIEC 1999 MAJ 28 WARSZAWA, LISTOPAD 28 SPIS

Bardziej szczegółowo

brak opodatkowania zysków kapitałowych (tzw. podatku Belki) osiągniętych przez oszczędzających w związku z oszczędzaniem na IKE,

brak opodatkowania zysków kapitałowych (tzw. podatku Belki) osiągniętych przez oszczędzających w związku z oszczędzaniem na IKE, 1. Czy każdy może założyć IKE i IKZE? Prawo do dodatkowego oszczędzania na przyszłą emeryturę w ramach IKE i IKZE przysługuje każdej osobie fizycznej, która ukończyła 16 lat. W przypadku osób małoletnich,

Bardziej szczegółowo

MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ

MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ DEPARTAMENT ANALIZ EKONOMICZNYCH I PROGNOZ ANALIZA ROZLICZNIE SKŁADEK EMERYTALNYCH WPŁACANYCH DO ZUS I OFE ZA OKRES LIPIEC 1999 GRUDZIEŃ 27 WARSZAWA, MARZEC 28

Bardziej szczegółowo

Informacja dotycząca otwartych funduszy emerytalnych z dnia 27 października 2014 r.

Informacja dotycząca otwartych funduszy emerytalnych z dnia 27 października 2014 r. Informacja dotycząca otwartych funduszy emerytalnych z dnia października 04 r.. Informacja o wysokości stopy zwrotu W tabelach I IV przedstawiono zestawienie wszystkich otwartych funduszy emerytalnych,

Bardziej szczegółowo

Rynek OFE w liczbach marzec 2014 r.

Rynek OFE w liczbach marzec 2014 r. Rynek OFE w liczbach marzec 2014 r. PODSTAWOWE INFORMACJE O OTWARTYCH FUNDUSZACH EMERYTALNYCH 1. Analizy Online komentarz do miesięcznych wyników inwestycyjnych 2. Liczba członków OFE 3. Aktywa netto OFE

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2011 roku 1

Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2011 roku 1 Warszawa 18.05.2012 Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2011 roku 1 W końcu grudnia 2011 r. w ewidencji Centralnego Rejestru Członków prowadzonego

Bardziej szczegółowo

Informacja dotycząca otwartych funduszy emerytalnych z dnia 1 stycznia 2012 r.

Informacja dotycząca otwartych funduszy emerytalnych z dnia 1 stycznia 2012 r. Informacja dotycząca otwartych funduszy emerytalnych z dnia stycznia 0 r.. Informacja o wysokości stopy zwrotu: W tabelach I IV przedstawiono zestawienie wszystkich otwartych funduszy emerytalnych, w zależności

Bardziej szczegółowo

Informacja dotycząca otwartych funduszy emerytalnych z dnia 20 kwietnia 2012 r.

Informacja dotycząca otwartych funduszy emerytalnych z dnia 20 kwietnia 2012 r. Informacja dotycząca otwartych funduszy emerytalnych z dnia 0 kwietnia 0 r.. Informacja o wysokości stopy zwrotu W tabelach I IV przedstawiono zestawienie wszystkich otwartych funduszy emerytalnych, w

Bardziej szczegółowo

Rynek OFE w liczbach sierpień 2013 r.

Rynek OFE w liczbach sierpień 2013 r. Rynek OFE w liczbach sierpień 2013 r. PODSTAWOWE INFORMACJE O OTWARTYCH FUNDUSZACH EMERYTALNYCH 1. Analizy Online komentarz do miesięcznych wyników inwestycyjnych 2. Liczba członków OFE 3. Aktywa netto

Bardziej szczegółowo

RYNEK. Stan na grudzień 2008 r. OTWARTYCH FUNDUSZY EMERYTALNYCH W IV KWARTALE 2013 ROKU DNI/A/K/201312/001

RYNEK. Stan na grudzień 2008 r. OTWARTYCH FUNDUSZY EMERYTALNYCH W IV KWARTALE 2013 ROKU DNI/A/K/201312/001 RYNEK OTWARTYCH FUNDUSZY EMERYTALNYCH W IV KWARTALE ROKU Stan na grudzień 2008 r. Urząd Komisji Nadzoru Finansowego Warszawa 2014 DNI/A/K/12/001 Spis treści: 1. Efektywność działalności inwestycyjnej OFE...

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2013 roku a

Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2013 roku a Warszawa, 09.05.2014 r. Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2013 roku a W końcu grudnia 2013 r. w ewidencji Centralnego Rejestru Członków otwartych

Bardziej szczegółowo

Grupowe (od 1999) Pracownicze programy emerytalne. Indywidualne konto emerytalne. Indywidualne konto zabezpieczenia emerytalnego PPE IKE IKZE

Grupowe (od 1999) Pracownicze programy emerytalne. Indywidualne konto emerytalne. Indywidualne konto zabezpieczenia emerytalnego PPE IKE IKZE Rodzaje kwalifikowanych programów emerytalnych PPE Grupowe (od 1999) Pracownicze programy emerytalne IKE Indywidualne (od II poł 2004) Indywidualne konto emerytalne IKZE Indywidulane (od stycznia 2012)

Bardziej szczegółowo

URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA 2014 DNI/A/P/201312/001

URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA 2014 DNI/A/P/201312/001 URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA 2014 DNI/A/P/201312/001 DEPARTAMENT NADZORU INWESTYCJI EMERYTALNYCH Słowa kluczowe: INDYWIDUALNE KONTA EMERYTALNE, INDYWIDUALNE KONTA ZABEZPIECZENIA EMERYTALNEGO,

Bardziej szczegółowo

URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA 2015 DNI/A/P/201412/001

URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA 2015 DNI/A/P/201412/001 URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA 2015 DNI/A/P/201412/001 DEPARTAMENT NADZORU INWESTYCJI EMERYTALNYCH Słowa kluczowe: INDYWIDUALNE KONTA EMERYTALNE, INDYWIDUALNE KONTA ZABEZPIECZENIA EMERYTALNEGO,

Bardziej szczegółowo

URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA 2014 DNI/A/P/201406/001

URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA 2014 DNI/A/P/201406/001 URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA 2014 DNI/A/P/201406/001 DEPARTAMENT NADZORU INWESTYCJI EMERYTALNYCH Słowa kluczowe: INDYWIDUALNE KONTA EMERYTALNE, INDYWIDUALNE KONTA ZABEZPIECZENIA EMERYTALNEGO,

Bardziej szczegółowo

Opodatkowanie zwrotu z indywidualnego konta emerytalnego, na który przyjęto wypłatę transferową z pracowniczego programu emerytalnego

Opodatkowanie zwrotu z indywidualnego konta emerytalnego, na który przyjęto wypłatę transferową z pracowniczego programu emerytalnego Mariusz Denisiuk starszy specjalista w Biurze Rzecznika Finansowego Opodatkowanie zwrotu z indywidualnego konta emerytalnego, na który przyjęto wypłatę transferową z pracowniczego programu emerytalnego

Bardziej szczegółowo

2. Fundusz jest przeznaczony dla osób oczekujących długoterminowego wzrostu wartości oszczędności, które decyzję co do struktury aktywów Funduszu

2. Fundusz jest przeznaczony dla osób oczekujących długoterminowego wzrostu wartości oszczędności, które decyzję co do struktury aktywów Funduszu OGŁOSZENIE Zarząd ING Powszechne Towarzystwo Emerytalne Spółka Akcyjna informuje, że Komisja Nadzoru Finansowego decyzją nr DLU/WFE/612/22/5/14/KM z dnia 8 września 2014 roku wyraziła zgodę na zmianę Statutu

Bardziej szczegółowo

Informacja dotycząca otwartych funduszy emerytalnych z dnia 27 kwietnia 2015 r.

Informacja dotycząca otwartych funduszy emerytalnych z dnia 27 kwietnia 2015 r. Informacja dotycząca otwartych funduszy emerytalnych z dnia 7 kwietnia 05 r.. Informacja o wysokości stopy zwrotu W tabelach I IV przedstawiono zestawienie wszystkich otwartych funduszy emerytalnych, w

Bardziej szczegółowo

RYNEK. Stan na grudzień 2008 r. OTWARTYCH FUNDUSZY EMERYTALNYCH W I KWARTALE 2014 ROKU DNI/A/K/201403/001

RYNEK. Stan na grudzień 2008 r. OTWARTYCH FUNDUSZY EMERYTALNYCH W I KWARTALE 2014 ROKU DNI/A/K/201403/001 RYNEK OTWARTYCH FUNDUSZY EMERYTALNYCH W I KWARTALE 2014 ROKU Stan na grudzień 2008 r. Urząd Komisji Nadzoru Finansowego Warszawa 2014 DNI/A/K/201403/001 Spis treści: 1. Efektywność działalności inwestycyjnej

Bardziej szczegółowo

Mariusz Denisiuk starszy specjalista w Biurze Rzecznika Ubezpieczonych. Zasady gromadzenia oszczędności na IKZE

Mariusz Denisiuk starszy specjalista w Biurze Rzecznika Ubezpieczonych. Zasady gromadzenia oszczędności na IKZE Mariusz Denisiuk starszy specjalista w Biurze Rzecznika Ubezpieczonych Zasady gromadzenia oszczędności na IKZE Jednym z dostępnych sposobów gromadzenia dodatkowych oszczędności na cele emerytalne jest

Bardziej szczegółowo

URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA 2015 DNI/A/P/201506/001

URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA 2015 DNI/A/P/201506/001 URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA 2015 DNI/A/P/201506/001 DEPARTAMENT NADZORU INWESTYCJI EMERYTALNYCH Słowa kluczowe: INDYWIDUALNE KONTA EMERYTALNE, INDYWIDUALNE KONTA ZABEZPIECZENIA EMERYTALNEGO,

Bardziej szczegółowo

Emerytury: } Część I: Finansowanie. } Część II: Świadczenia

Emerytury: } Część I: Finansowanie. } Część II: Świadczenia Część I finasowanie Emerytury: } Część I: Finansowanie } Część II: Świadczenia I. Wprowadzenie. Fundusz społeczny- pojęcie funduszu społecznego, udział w tworzeniu funduszu i prawie do świadczeń z niego

Bardziej szczegółowo

TYPY MODELOWYCH STRATEGII INWESTYCYJNYCH

TYPY MODELOWYCH STRATEGII INWESTYCYJNYCH ZAŁĄCZNIK NR 1 DO REGULAMINU TYPY MODELOWYCH STRATEGII INWESTYCYJNYCH W ramach Zarządzania, Towarzystwo oferuje następujące Modelowe Strategie Inwestycyjne: 1. Strategia Obligacji: Cel inwestycyjny: celem

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2009 roku 1

Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2009 roku 1 Warszawa, 7 maja 2010 r. Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2009 roku 1 Zakład Ubezpieczeń Społecznych w okresie od 19.05.1999 r. do 31.12.2009 r.

Bardziej szczegółowo

ZASADY FUNKCJONOWANIA II FILARA

ZASADY FUNKCJONOWANIA II FILARA ZUS 2015-01-12 ZASADY FUNKCJONOWANIA II FILARA 1 Jednym z podstawowych założeń reformy było zwiększenie bezpieczeństwa systemu emerytalnego poprzez zapewnienie wypłaty świadczeń emerytalnych z różnych

Bardziej szczegółowo

MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ

MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ DEPARTAMENT ANALIZ EKONOMICZNYCH I PROGNOZ ANALIZA ROZLICZNIE SKŁADEK EMERYTALNYCH WPŁACANYCH DO ZUS I OFE ZA OKRES WRZESIEŃ 1999 GRUDZIEŃ 5 WARSZAWA, MARZEC 6

Bardziej szczegółowo

INDYWIDUALNE EMERYTALNE

INDYWIDUALNE EMERYTALNE INDYWIDUALNE KONTO EMERYTALNE DLACZEGO WARTO MIEĆ IKE? Rok Źródło Wysokość emertury stopa zastąpienia 1997 Bezpieczeństwo dzięki różnorodności opracowanie Pełnomocnika Rządu ds. Reformy Zabezpieczenia

Bardziej szczegółowo

Emerytury w nowym systemie emerytalnym dotyczą osób urodzonych po 1 stycznia 1949 roku.

Emerytury w nowym systemie emerytalnym dotyczą osób urodzonych po 1 stycznia 1949 roku. Emerytury w nowym systemie emerytalnym dotyczą osób urodzonych po 1 stycznia 1949 roku. System emerytalny składa się z trzech filarów. Na podstawie podanych niżej kryteriów klasyfikacji nowy system emerytalny

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe towarzystw i funduszy emerytalnych 1 w 2007 roku

Wyniki finansowe towarzystw i funduszy emerytalnych 1 w 2007 roku Warszawa, 2008.04.21 Wyniki finansowe towarzystw i funduszy emerytalnych 1 w 2007 roku W prowadzonym przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Centralnym Rejestrze Członków według stanu na koniec grudnia 2007

Bardziej szczegółowo

Produkty szczególnie polecane

Produkty szczególnie polecane Produkty szczególnie polecane 9 luty 2011 r. Szczegółowe informacje na temat funduszy zarządzanych przez Legg Mason TFI S.A. ( fundusze") zawarte są w prospekcie informacyjnym oraz skrócie prospektu informacyjnego,

Bardziej szczegółowo

STATUT AVIVA OTWARTEGO FUNDUSZU EMERYTALNEGO AVIVA BZ WBK

STATUT AVIVA OTWARTEGO FUNDUSZU EMERYTALNEGO AVIVA BZ WBK STATUT AVIVA OTWARTEGO FUNDUSZU EMERYTALNEGO AVIVA BZ WBK (tekst jednolity obowiązujący od dnia 22 kwietnia 2015 roku) I. Postanowienia ogólne 1. Podstawa prawna działalności Funduszu 1. Aviva Otwarty

Bardziej szczegółowo

Kiedy zaczynasz mieć czas, przestajesz mieć pieniądze. Pracowniczy Program PPE TFI PZU SA LAUREAT KONKURSU

Kiedy zaczynasz mieć czas, przestajesz mieć pieniądze. Pracowniczy Program PPE TFI PZU SA LAUREAT KONKURSU PRACOWNICZE PROGRAMY EMERYTALNE Kiedy zaczynasz mieć czas, przestajesz mieć pieniądze Pracowniczy Program Emerytalny Z TFI PZU PPE TFI PZU SA LAUREAT KONKURSU Co to jest PPE? Pracowniczy program emerytalny

Bardziej szczegółowo

OTWARTE FUNDUSZE EMERYTALNE W POLSCE Struktura funduszy emerytalnych pod względem liczby członków oraz wielkości aktywów

OTWARTE FUNDUSZE EMERYTALNE W POLSCE Struktura funduszy emerytalnych pod względem liczby członków oraz wielkości aktywów OTWARTE FUNDUSZE EMERYTALNE W POLSCE Struktura funduszy emerytalnych pod względem liczby członków oraz wielkości aktywów Tomasz Gruszczyk Informatyka i Ekonometria I rok, nr indeksu: 156012 Sopot, styczeń

Bardziej szczegółowo

STATUT AVIVA OTWARTEGO FUNDUSZU EMERYTALNEGO AVIVA BZ WBK

STATUT AVIVA OTWARTEGO FUNDUSZU EMERYTALNEGO AVIVA BZ WBK STATUT AVIVA OTWARTEGO FUNDUSZU EMERYTALNEGO AVIVA BZ WBK (tekst jednolity obowiązujący od dnia 1 czerwca 2009 roku) I. Postanowienia ogólne 1. Podstawa prawna działalności Funduszu 1. Aviva Otwarty Fundusz

Bardziej szczegółowo

JAKĄ EMERYTKĄ / JAKIM EMERYTEM ZOSTANIESZ?

JAKĄ EMERYTKĄ / JAKIM EMERYTEM ZOSTANIESZ? JAKĄ EMERYTKĄ / JAKIM EMERYTEM ZOSTANIESZ? MATERIAŁ INFORMACYJNY DLA STUDENTÓW I MŁODYCH PRACOWNIKÓW OPRACOWANY PRZEZ IZBĘ GOSPODARCZĄ TOWARZYSTW EMERYTALNYCH, WWW.IGTE.PL POLSKA EMERYTURA 2015 1960 1970

Bardziej szczegółowo

CO ZROBIĆ, ŻEBY SIĘ UDAŁO? Emerytalne Konto Oszczędnościowe sposobem na wyższą emeryturę

CO ZROBIĆ, ŻEBY SIĘ UDAŁO? Emerytalne Konto Oszczędnościowe sposobem na wyższą emeryturę CO ZROBIĆ, ŻEBY SIĘ UDAŁO? Emerytalne Konto Oszczędnościowe sposobem na wyższą emeryturę III filar emerytalny ewolucja systemu PRACOWNICZE PROGRAMY EMERYTALNE INDYWIDUALNE KONTA EMERYTALNE INDYWIDUALNE

Bardziej szczegółowo

Informacja dotycząca otwartych funduszy emerytalnych z dnia 27 kwietnia 2016 r.

Informacja dotycząca otwartych funduszy emerytalnych z dnia 27 kwietnia 2016 r. Informacja dotycząca otwartych funduszy emerytalnych z dnia 7 kwietnia 0 r.. Informacja o wysokości stopy zwrotu W tabelach I IV przedstawiono zestawienie wszystkich otwartych funduszy emerytalnych, w

Bardziej szczegółowo

MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ

MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ DEPARTAMENT ANALIZ EKONOMICZNYCH I PROGNOZ ANALIZA ROZLICZNIE SKŁADEK EMERYTALNYCH WPŁACANYCH DO ZUS I OFE ZA OKRES LIPIEC 1999 GRUDZIEŃ 6 WARSZAWA, KWIECIEŃ 7

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczeniowe Fundusze Kapitałowe

Ubezpieczeniowe Fundusze Kapitałowe Ubezpieczeniowe Fundusze Kapitałowe Opis Ubezpieczeniowych Funduszy Kapitałowych Ubezpieczeniowe Fundusze Kapitałowe funkcjonujące w ramach indywidualnych i grupowych ubezpieczeń na życie proponowanych

Bardziej szczegółowo

Informacja aktualizacyjna dotycząca zasad funkcjonowania pracowniczego programu emerytalnego w Uniwersytecie Śląskim

Informacja aktualizacyjna dotycząca zasad funkcjonowania pracowniczego programu emerytalnego w Uniwersytecie Śląskim Załącznik do Pisma Rektora UŚ znak DOP.065.17.2012 z dnia 3 sierpnia 2012 r. Informacja aktualizacyjna dotycząca zasad funkcjonowania pracowniczego programu emerytalnego w Uniwersytecie Śląskim Na podstawie

Bardziej szczegółowo

ROZSZERZENIE OFERTY UBEZPIECZENIOWYCH FUNDUSZY KAPITAŁOWYCH

ROZSZERZENIE OFERTY UBEZPIECZENIOWYCH FUNDUSZY KAPITAŁOWYCH Obowiązuje od 5.11.2012 r. ROZSZERZENIE OFERTY UBEZPIECZENIOWYCH FUNDUSZY KAPITAŁOWYCH W związku z rozszerzeniem oferty Towarzystwa o nowe ubezpieczeniowe fundusze kapitałowe przedstawiamy Aneks do Regulaminu

Bardziej szczegółowo

9. Czy osoby pracujące na podstawie umowy zlecenia mogą wpłacać na IKE? Tak.

9. Czy osoby pracujące na podstawie umowy zlecenia mogą wpłacać na IKE? Tak. IKE Pytania/odpowiedzi dotyczące Indywidualnego Konta Emerytalnego 1. Co to jest IKE? Pełna nazwa to Indywidualne Konto Emerytalne Jest ono jednym z elementów III filaru systemu emerytalnego. Umożliwia

Bardziej szczegółowo

Fundusze inwestycyjne i emerytalne

Fundusze inwestycyjne i emerytalne Fundusze inwestycyjne i emerytalne WYKŁAD 8 FUNDUSZE EMERYTALNE W SYSTEMIE EMERALNYMY CEL I STRUKTURA SYSTEMU EMERYTALNEGO (1) Pojęcie ogólne: ogół planów (programów) wypłacających świadczenia emerytalne.

Bardziej szczegółowo

Top 5 Polscy Giganci

Top 5 Polscy Giganci lokata ze strukturą Top 5 Polscy Giganci Pomnóż swoje oszczędności w bezpieczny sposób inwestując w lokatę ze strukturą Top 5 Polscy Giganci to możliwy zysk nawet do 45%. Lokata ze strukturą Top 5 Polscy

Bardziej szczegółowo

Efektywność oszczędzania w otwartych funduszach emerytalnych (OFE)

Efektywność oszczędzania w otwartych funduszach emerytalnych (OFE) ISSN 1899-1114 nr 5 (5) 16 czerwca 2008 Efektywność oszczędzania w otwartych funduszach emerytalnych (OFE) Jolanta Adamiec Abstract The preformed in 1998/99 reform of the retirement system caused a creation

Bardziej szczegółowo

URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA, MAJ 2011 R. DNS/A/R/2010/001

URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA, MAJ 2011 R. DNS/A/R/2010/001 PRACOWNICZE PROGRAMY EMERYTALNE W 2010 ROKU URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA, MAJ 2011 R. DNS/A/R/2010/001 DEPARTAMENT NADZORU SYSTEMOWEGO PRACOWNICZE PROGRAMY EMERYTALNE, DODATKOWA FORMA OSZCZĘDZANIA

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe funduszy inwestycyjnych i towarzystw funduszy inwestycyjnych w 2013 roku 1

Wyniki finansowe funduszy inwestycyjnych i towarzystw funduszy inwestycyjnych w 2013 roku 1 GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Studiów Makroekonomicznych i Finansów Informacja sygnalna Warszawa, 25 czerwca 2014 r. Wyniki finansowe funduszy inwestycyjnych i towarzystw funduszy inwestycyjnych

Bardziej szczegółowo

Listopad 2011. Nowa Perspektywa II subskrypcja produktu

Listopad 2011. Nowa Perspektywa II subskrypcja produktu Listopad 2011 Nowa Perspektywa II subskrypcja produktu Nowa Perspektywa - charakterystyka produktu Ubezpieczenie z elementami inwestycji Nowa Perspektywa to ubezpieczenia na życie i dożycie z Ubezpieczeniowym

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Opis funduszy OF/ULS2/1/2015. Polityka inwestycyjna i opis ryzyka UFK Portfel Dłużny...3. UFK Portfel Konserwatywny...

Spis treści. Opis funduszy OF/ULS2/1/2015. Polityka inwestycyjna i opis ryzyka UFK Portfel Dłużny...3. UFK Portfel Konserwatywny... Opis funduszy Spis treści Opis funduszy OF/ULS2/1/2015 Rozdział 1. Rozdział 2. Rozdział 3. Rozdział 4. Rozdział 5. Rozdział 6. Rozdział 7. Rozdział 8. Rozdział 9. Rozdział 10. Postanowienia ogólne...3

Bardziej szczegółowo

RYNEK. Stan na grudzień 2008 r. OTWARTYCH FUNDUSZY EMERYTALNYCH W III KWARTALE 2013 ROKU DNI/A/K/201309/001

RYNEK. Stan na grudzień 2008 r. OTWARTYCH FUNDUSZY EMERYTALNYCH W III KWARTALE 2013 ROKU DNI/A/K/201309/001 RYNEK OTWARTYCH FUNDUSZY EMERYTALNYCH W III KWARTALE ROKU Stan na grudzień 2008 r. Urząd Komisji Nadzoru Finansowego Warszawa DNI/A/K/09/001 Spis treści: 1. Efektywność działalności inwestycyjnej OFE...

Bardziej szczegółowo

Rentowność prowadzenia otwartych funduszy emerytalnych jak to jest naprawdę? (09 września 2008r.)

Rentowność prowadzenia otwartych funduszy emerytalnych jak to jest naprawdę? (09 września 2008r.) Rentowność prowadzenia otwartych funduszy emerytalnych jak to jest naprawdę? (09 września 2008r.) Wewnętrzna stopa zwrotu z kapitału dla całej branży PTE wynosi 16,3% rocznie. Wewnętrzna stopa zwrotu z

Bardziej szczegółowo

Analiza konsekwencji zmiany funduszu przez członków Amplico OFE

Analiza konsekwencji zmiany funduszu przez członków Amplico OFE Analiza konsekwencji zmiany funduszu przez członków Spis treści Metodologia...2 Sesja transferowa sierpień 2005...3 Sesja transferowa listopad 2005...4 Sesja transferowa luty 2006...5 Sesja transferowa

Bardziej szczegółowo

Allianz Akcji. Kluczowe informacje dla Inwestorów. Kategorie jednostek uczestnictwa: A, B, C, D. Cele i polityka inwestycyjna

Allianz Akcji. Kluczowe informacje dla Inwestorów. Kategorie jednostek uczestnictwa: A, B, C, D. Cele i polityka inwestycyjna Kluczowe informacje dla Inwestorów Niniejszy dokument zawiera kluczowe informacje dla Inwestorów dotyczące tego subfunduszu. Nie są to materiały marketingowe. Dostarczenie tych informacji jest wymogiem

Bardziej szczegółowo

Komisja Nadzoru Finansowego

Komisja Nadzoru Finansowego Raport z analizy półrocznych sprawozdań ubezpieczeniowych funduszy kapitałowych zakładów ubezpieczeń na życie, sporządzonych według stanu na dzień 30 czerwca 2008 r. Komisja Nadzoru Finansowego Celem analizy

Bardziej szczegółowo

RYNEK. Stan na grudzień 2008 r. OTWARTYCH FUNDUSZY EMERYTALNYCH W I KWARTALE 2015 ROKU DNI/A/K/201503/001

RYNEK. Stan na grudzień 2008 r. OTWARTYCH FUNDUSZY EMERYTALNYCH W I KWARTALE 2015 ROKU DNI/A/K/201503/001 RYNEK OTWARTYCH FUNDUSZY EMERYTALNYCH W I KWARTALE 2015 ROKU Stan na grudzień 2008 r. Urząd Komisji Nadzoru Finansowego Warszawa 2015 DNI/A/K/201503/001 Spis treści: 1. Efektywność działalności inwestycyjnej

Bardziej szczegółowo

Ogłoszenie o zmianie statutu DFE Pocztylion Plus

Ogłoszenie o zmianie statutu DFE Pocztylion Plus Ogłoszenie o zmianie statutu DFE Pocztylion Plus Warszawa, 2014-07-18 Na podstawie 42 pkt 4 statutu Dobrowolnego Funduszu Emerytalnego Pocztylion Plus ( Fundusz ) Pocztylion-Arka Powszechne Towarzystwo

Bardziej szczegółowo

Portfele Comperii - wrzesień 2011

Portfele Comperii - wrzesień 2011 1 S t r o n a Portfele Comperii - wrzesień 2011 Czym są Portfele Comperii? Portfele Comperii (dawniej zwane Wskaźnikami Comperii ) to analiza ukazująca, jak w ostatnich kilku tygodniach (a także miesiąc

Bardziej szczegółowo

Otwarte fundusze emerytalne (OFE) w Polsce: perspektywy dla rynku w 2013 roku po mocnym roku 2012

Otwarte fundusze emerytalne (OFE) w Polsce: perspektywy dla rynku w 2013 roku po mocnym roku 2012 Otwarte fundusze emerytalne (OFE) w Polsce: perspektywy dla rynku w 2013 roku po mocnym roku 2012 Rok 2012 okazał się bardzo dobry dla polskich otwartych funduszy emerytalnych Polskie otwarte fundusze

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY. Wyniki finansowe funduszy inwestycyjnych i towarzystw funduszy inwestycyjnych w I półroczu 2014 r. 1

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY. Wyniki finansowe funduszy inwestycyjnych i towarzystw funduszy inwestycyjnych w I półroczu 2014 r. 1 GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Studiów Makroekonomicznych i Finansów Warszawa, 24 października 2014 r. Informacja sygnalna WYNIKI BADAŃ GUS Wyniki finansowe funduszy inwestycyjnych i towarzystw

Bardziej szczegółowo

WYNIKI DZIAŁALNOŚCI OTWARTYCH FUNDUSZY EMERYTALNYCH W POLSCE W LATACH 2000-2005

WYNIKI DZIAŁALNOŚCI OTWARTYCH FUNDUSZY EMERYTALNYCH W POLSCE W LATACH 2000-2005 Jadwiga Wawer-Bernat Katedra Rachunkowości Uniwersytet Szczeciński WYNIKI DZIAŁALNOŚCI OTWARTYCH FUNDUSZY EMERYTALNYCH W POLSCE W LATACH 2000-2005 Wstęp Funkcjonowanie gospodarki opartej na wiedzy związane

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY. Wyniki finansowe funduszy inwestycyjnych i towarzystw funduszy inwestycyjnych w I półroczu 2013 roku 1

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY. Wyniki finansowe funduszy inwestycyjnych i towarzystw funduszy inwestycyjnych w I półroczu 2013 roku 1 GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Studiów Makroekonomicznych i Finansów Warszawa, 25 października 2013 r. Informacja sygnalna WYNIKI BADAŃ GUS Wyniki finansowe funduszy inwestycyjnych i towarzystw

Bardziej szczegółowo

URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA, CZERWIEC 2014 R. DLU/A/R/2013/001

URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA, CZERWIEC 2014 R. DLU/A/R/2013/001 URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA, CZERWIEC 2014 R. DLU/A/R/2013/001 DEPARTAMENT LICENCJI UBEZPIECZENIOWYCH I EMERYTALNYCH słowa kluczowe: PRACOWNICZE PROGRAMY EMERYTALNE, DODATKOWA FORMA OSZCZĘDZANIA

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O ZMIANACH W STATUCIE METLIFE AMPLICO DOBROWOLNEGO FUNDUSZU EMERYTALNEGO

OGŁOSZENIE O ZMIANACH W STATUCIE METLIFE AMPLICO DOBROWOLNEGO FUNDUSZU EMERYTALNEGO OGŁOSZENIE O ZMIANACH W STATUCIE METLIFE AMPLICO DOBROWOLNEGO FUNDUSZU EMERYTALNEGO Na podstawie 18 ust. 1 Statutu MetLife Amplico Dobrowolny Fundusz Emerytalny ogłasza zmiany w Statucie MetLife Amplico

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW z dnia.. 2014 r.

ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW z dnia.. 2014 r. Projekt z dnia 4 grudnia 2013 r. ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW z dnia.. 2014 r. w sprawie dodatkowych ograniczeń w zakresie prowadzenia działalności lokacyjnej przez fundusze emerytalne Na podstawie art.

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczenia społeczne

Ubezpieczenia społeczne Ubezpieczenia społeczne Wykład 11. Polski system ubezpieczeń społecznych reformy, warunki, kierunki zmian Ustawa z dnia 6 grudnia 2013 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z określeniem zasad wypłaty

Bardziej szczegółowo

Rynek otwartych funduszy emerytalnych 2008

Rynek otwartych funduszy emerytalnych 2008 Rynek otwartych funduszy emerytalnych 2008 Urząd Komisji Nadzoru Finansowego Warszawa, 2009 r. Spis treści Najważniejsze informacje...3 Efektywność działalności inwestycyjnej OFE...4 Ustawowe stopy zwrotu...5

Bardziej szczegółowo

OPIS FUNDUSZY OF/ULM3/1/2013

OPIS FUNDUSZY OF/ULM3/1/2013 OPIS FUNDUSZY OF/ULM3/1/2013 Spis treści Opis Ubezpieczeniowego Funduszu Kapitałowego ING Perspektywa 2020 3 Opis Ubezpieczeniowego Funduszu Kapitałowego ING Perspektywa 2025 6 Opis Ubezpieczeniowego Funduszu

Bardziej szczegółowo

TABELA OPROCENTOWANIA AKTUALNIE OFEROWANYCH LOKAT BANKOWYCH W PLN DLA SPÓŁEK (Zaktualizowana w dniu 18 sierpnia 2015 r.)

TABELA OPROCENTOWANIA AKTUALNIE OFEROWANYCH LOKAT BANKOWYCH W PLN DLA SPÓŁEK (Zaktualizowana w dniu 18 sierpnia 2015 r.) Duma Przedsiębiorcy 1/8 TABELA OPROCENTOWANIA AKTUALNIE OFEROWANYCH LOKAT BANKOWYCH W PLN DLA SPÓŁEK (Zaktualizowana w dniu 18 sierpnia ) 1. Oprocentowanie LOKATY TERMINOWE L.p. Nazwa Lokaty umowny Oprocentowanie

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe banków w I półroczu 2013 r. 1

Wyniki finansowe banków w I półroczu 2013 r. 1 GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Studiów Makroekonomicznych i Finansów Warszawa, 24 września 2013 r. Wyniki finansowe banków w I półroczu 2013 r. 1 W końcu czerwca 2013 r. działalność operacyjną prowadziły

Bardziej szczegółowo

OPIS FUNDUSZY OF/ULS2/1/2014

OPIS FUNDUSZY OF/ULS2/1/2014 OPIS FUNDUSZY OF/ULS2/1/2014 SPIS TREŚCI ROZDZIAŁ 1. POSTANOWIENIA OGÓLNE 3 ROZDZIAŁ 2. POLITYKA INWESTYCYJNA I OPIS RYZYKA UFK PORTFEL DŁUŻNY 3 ROZDZIAŁ 3. POLITYKA INWESTYCYJNA I OPIS RYZYKA UFK PORTFEL

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 6 listopada 2008 r. o zmianie ustawy o indywidualnych kontach emerytalnych oraz niektórych innych ustaw 1)

USTAWA z dnia 6 listopada 2008 r. o zmianie ustawy o indywidualnych kontach emerytalnych oraz niektórych innych ustaw 1) Kancelaria Sejmu s. 1/5 USTAWA z dnia 6 listopada 2008 r. Opracowano na podstawie: Dz.U. z 2008 r. Nr 220, poz. 1432. o zmianie ustawy o indywidualnych kontach emerytalnych oraz niektórych innych ustaw

Bardziej szczegółowo

Otwarte fundusze inwestycyjne. Zasady są proste.

Otwarte fundusze inwestycyjne. Zasady są proste. Otwarte fundusze inwestycyjne. Zasady są proste. Autor: Maciej Rogala Czy fundusz inwestycyjny jest ofertą dla Ciebie? Sprawdź to, zanim powierzysz mu pieniądze... Oceń fundusz inwestycyjny pod kątem swoich

Bardziej szczegółowo

Indywidualne Konto Zabezpieczenia Emerytalnego. Twoja emerytura. Wyższa emerytura. Niższe podatki!

Indywidualne Konto Zabezpieczenia Emerytalnego. Twoja emerytura. Wyższa emerytura. Niższe podatki! Twoja emerytura Wyższa emerytura Niższe podatki! Indywidualne Konto Zabezpieczenia Emerytalnego to wyjątkowy program oszczędnościowy w formie ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowymi funduszami kapitałowymi,

Bardziej szczegółowo

Fundusze 2w1 za czy przeciw?

Fundusze 2w1 za czy przeciw? Open Finance, 12.02.2009 r. Fundusze 2w1 za czy przeciw? Fundusze mieszane zrównoważone i stabilnego wzrostu są najczęściej wybieranym typem funduszy inwestycyjnych w naszym kraju. Alternatywą dla nich

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe domów i biur maklerskich w I półroczu 2009 roku 1

Wyniki finansowe domów i biur maklerskich w I półroczu 2009 roku 1 Warszawa,16 października 2009 r. Wyniki finansowe domów i biur maklerskich w I półroczu 2009 roku 1 Dane te prezentują wyniki finansowe 42 domów i 7 biur maklerskich (przed rokiem 39 domów i 6 biur maklerskich)

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 20 kwietnia 2004 r.

USTAWA z dnia 20 kwietnia 2004 r. Kancelaria Sejmu s. 1/29 Użyte w art. 3, w art. 5, w art. 8, w art. 9, w art. 11, w art. 12, w art. 14 w ust. 1 w pkt 3 i w ust. 5 i 6, w art. 15 w ust. 1, w art. 17, w tytule rozdziału 2, w art. 19 we

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA O SYTUACJI FINANSOWEJ TOWARZYSTW FUNDUSZY INWESTYCYJNYCH

INFORMACJA O SYTUACJI FINANSOWEJ TOWARZYSTW FUNDUSZY INWESTYCYJNYCH INFORMACJA O SYTUACJI FINANSOWEJ TOWARZYSTW FUNDUSZY INWESTYCYJNYCH NA KONIEC 2001 ROKU ORAZ NA KONIEC I PÓŁROCZA 2002 R. WARSZAWA, LISTOPAD 2002 r. 1 Wstęp Dane prezentowane w poniższym opracowaniu zostały

Bardziej szczegółowo

Emerytury: } Część I: Finansowanie. } Część II: Świadczenia

Emerytury: } Część I: Finansowanie. } Część II: Świadczenia Część II świadczenia Emerytury: } Część I: Finansowanie } Część II: Świadczenia Filarowa konstrukcja ubezpieczeń społecznych model klasyczny : I filar - z budżetu państwa II filar ze składki pracodawców

Bardziej szczegółowo

IKE można założyć bez względu na to, czy jest się uczestnikiem pracowniczego programu emerytalnego.

IKE można założyć bez względu na to, czy jest się uczestnikiem pracowniczego programu emerytalnego. Co trzeba wiedzieć o IKE? Kto może gromadzić oszczędności na IKE? Prawo do dokonywania wpłat na IKE przysługuje osobie fizycznej, która ukończyła 16 lat. Osoby małoletnie (w tym przypadku mowa jest o osobach

Bardziej szczegółowo

1. Za pieniądze wpłacone do funduszu inwestycyjnego jego uczestnik nabywa:

1. Za pieniądze wpłacone do funduszu inwestycyjnego jego uczestnik nabywa: 1. Za pieniądze wpłacone do funduszu inwestycyjnego jego uczestnik nabywa: akcje, obligacje i bony skarbowe 3,92% 6 prawa poboru 0,00% 0 jednostki uczestnictwa 94,12% 144 dywidendy 1,96% 3 2. W grupie

Bardziej szczegółowo

zajmują się profesjonalnym lokowaniem powierzonych im pieniędzy. Do funduszu może wpłacić swoje w skarpecie.

zajmują się profesjonalnym lokowaniem powierzonych im pieniędzy. Do funduszu może wpłacić swoje w skarpecie. Fundusze inwestycyjne to instytucje, które zajmują się profesjonalnym lokowaniem powierzonych im pieniędzy. Do funduszu może wpłacić swoje oszczędności każdy, kto nie chce ich trzymać w skarpecie. Wynajęci

Bardziej szczegółowo

STATUT PKO BP BANKOWEGO OTWARTEGO FUNDUSZU EMERYTALNEGO

STATUT PKO BP BANKOWEGO OTWARTEGO FUNDUSZU EMERYTALNEGO STATUT PKO BP BANKOWEGO OTWARTEGO FUNDUSZU EMERYTALNEGO (tekst jednolity uwzględniający zmiany dokonane Uchwałami Walnego Zgromadzenia PKO BP BANKOWY PTE S.A. nr 4 i 5 z dnia 08.02.1999 r., nr 2 z dnia

Bardziej szczegółowo

Z Łukaszem Kalinowskim, prezesem AIG PTE S.A., rozmawia Małgorzata Dygas

Z Łukaszem Kalinowskim, prezesem AIG PTE S.A., rozmawia Małgorzata Dygas Z Łukaszem Kalinowskim, prezesem AIG PTE S.A., rozmawia Małgorzata Dygas - Z rynków finansowych napływają informacje o trudnościach wielu grup ubezpieczeniowych, także AIG Inc., która działa nie tylko

Bardziej szczegółowo

OPIS FUNDUSZY OF/ULM4/1/2012

OPIS FUNDUSZY OF/ULM4/1/2012 OPIS FUNDUSZY OF/ULM4/1/2012 Spis treści Opis Ubezpieczeniowego Funduszu Kapitałowego ING Perspektywa 2020 3 Opis Ubezpieczeniowego Funduszu Kapitałowego ING Perspektywa 2025 6 Opis Ubezpieczeniowego Funduszu

Bardziej szczegółowo

Instrumenty strukturyzowane inwestycja na rynku kapitałowym w okresie kryzysu finansowego

Instrumenty strukturyzowane inwestycja na rynku kapitałowym w okresie kryzysu finansowego Katedra Inwestycji Finansowych i Zarządzania Ryzykiem Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Witold Szczepaniak Instrumenty strukturyzowane inwestycja na rynku kapitałowym w okresie kryzysu finansowego Rynek

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY. Wyniki finansowe banków w okresie I-IX 2013 r. 1

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY. Wyniki finansowe banków w okresie I-IX 2013 r. 1 GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Studiów Makroekonomicznych i Finansów Warszawa, 20 grudnia 2013 r. Wyniki finansowe banków w okresie I-IX 2013 r. 1 W końcu września 2013 r. działalność operacyjną

Bardziej szczegółowo

Zmiany w zasadach gromadzenia środków emerytalnych

Zmiany w zasadach gromadzenia środków emerytalnych Zmiany w zasadach gromadzenia środków emerytalnych Z dniem 1 maja 2011 r. weszła w życie ustawa z dnia 25 marca 2011 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z funkcjonowaniem systemu ubezpieczeń społecznych

Bardziej szczegółowo

R A D Y M I N I S T R Ó W. z dnia 27 stycznia 2014 r.

R A D Y M I N I S T R Ó W. z dnia 27 stycznia 2014 r. RM-110-12-14 R O Z P O R ZĄDZENIE R A D Y M I N I S T R Ó W z dnia 27 stycznia 2014 r. w sprawie określenia wzoru oświadczenia członka otwartego funduszu emerytalnego o przekazywaniu składki do otwartego

Bardziej szczegółowo

Klasyfikacja funduszy inwestycyjnych

Klasyfikacja funduszy inwestycyjnych Klasyfikacja funduszy inwestycyjnych Klasyfikacja funduszy inwestycyjnych opiera się na deklaracjach składanych przez towarzystwa funduszy inwestycyjnych. Kryterium decydującym o zaliczeniu do danej kategorii

Bardziej szczegółowo