2.4. Kształtowanie systemu zarządzania w małych i średnich przedsiębiorstwach...

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "2.4. Kształtowanie systemu zarządzania w małych i średnich przedsiębiorstwach..."

Transkrypt

1 Spis treści Wprowadzenie Rozdział 1 Uwarunkowania gospodarcze i organizacyjne wzrostu i rozwoju małych i średnich przedsiębiorstw Małe i średnie przedsiębiorstwa w polskiej rzeczywistości gospodarczej Wzrost i rozwój małych i średnich przedsiębiorstw definicje i uwarunkowania Modele wzrostu i rozwoju organizacji Rozdział 2 System zarządzania w małych i średnich przedsiębiorstwach System zarządzania wybrane definicje Specyfika systemu zarządzania w małych i średnich przedsiębiorstwach Determinanty systemu zarządzania w małych i średnich przedsiębiorstwach Kształtowanie systemu zarządzania w małych i średnich przedsiębiorstwach Rozdział 3 Znormalizowany system zarządzania w małych i średnich przedsiębiorstwach Zarządzanie jakością wybrane definicje Rozwój systemów zarządzania zgodnych ze znormalizowanymi wymaganiami Historia i rozwój koncepcji zarządzania jakością Geneza znormalizowanych systemów zarządzania Samoocena systemów zarządzania w oparciu o modele doskonałości Modele działań ukierunkowanych na doskonalenie organizacji podobieństwa i różnice Certyfikacja systemów zarządzania jakością zgodnych z normą ISO 9001 w ujęciu statystycznym Ocena funkcjonowania znormalizowanych systemów zarządzania Przyczyny wdrażania i certyfikowania systemu zarządzania zgodnego z wymaganiami normy ISO

2 6 Spis treści Ocena funkcjonowania systemu zarządzania zgodnego z wymaganiami normy ISO 9001 ujęcie ogólne Ocena funkcjonowania systemu zarządzania zgodnego z wymaganiami normy ISO 9001 w małych i średnich przedsiębiorstwach Standard ISO 9001 jako wzorzec do budowy systemu zarządzania w małych i średnich przedsiębiorstwach System zarządzania jakością zgodny z normą ISO System zarządzania jakością zgodny z ISO 9001 jako model systemu zarządzania w małych i średnich przedsiębiorstwach Rozdział 4 Metodyka prowadzenia postępowania badawczego Założenia badawcze Wybór metody badawczej Opis metodyki badawczej Rama pojęciowa badań Pytania badawcze Definiowanie granic przypadku Określenie granic w zbieraniu danych/wybór przypadków Przygotowanie instrumentarium badawczego, przeprowadzenie badań właściwych oraz przeprowadzenie wnioskowania wraz z przygotowaniem raportu Zapewnienie jakości badań Rozdział 5 System zarządzania oparty na znormalizowanych wymaganiach w przedsiębiorstwach w fazie wzrostu przez kreatywność Potrzeby przedsiębiorstw w zakresie zarządzania i ich związek z wymaganiami normy ISO Prezentacja badanych przedsiębiorstw Firma oznaczona kodem A.0.0. ALFA Firma oznaczona kodem A.0.1. BETA Firma oznaczona kodem A.1.0. GAMMA Firma oznaczona kodem A.1.1. DELTA Funkcjonowanie systemu zarządzania opartego na wymaganiach normy ISO Czas podjęcia decyzji o wdrożeniu i certyfikowaniu systemu zarządzania jakością Motywy decyzji o wdrożeniu i certyfikowaniu systemu zarządzania jakością

3 Spis treści Ocena istotności rozwiązań opartych na wymaganiach normy ISO 9001 w kontekście doskonalenia procesów zarządzania Wymagania rozdziału 4 System zarządzania jakością Wymagania rozdziału 5 Odpowiedzialność kierownictwa Wymagania rozdziału 6 Zarządzanie zasobami Wymagania rozdziału 7 Realizacja wyrobu Wymagania rozdziału 8 Pomiary, analiza i doskonalenie Ocena adekwatności rozwiązań opartych na wymaganiach normy ISO 9001 do potrzeb w zakresie zarządzania Rozdział 6 System zarządzania oparty na znormalizowanych wymaganiach w przedsiębiorstwach w czasie kryzysu przywództwa lub fazy wzrostu przez wytyczne Potrzeby przedsiębiorstw w zakresie zarządzania i ich związek z wymaganiami normy ISO Prezentacja badanych przedsiębiorstw Firma oznaczona kodem B.0.0. DZETA Firma oznaczona kodem B.0.1. ETA Firma oznaczona kodem B.1.0. TETA Firma oznaczona kodem B.1.1. JOTA Funkcjonowanie systemu zarządzania opartego na wymaganiach normy ISO Czas podjęcia decyzji o wdrożeniu i certyfikowaniu systemu zarządzania jakością Motywy decyzji o wdrożeniu i certyfikowaniu systemu zarządzania jakością Ocena istotności rozwiązań opartych na wymaganiach normy ISO 9001 w kontekście doskonalenia procesów zarządzania Wymagania rozdziału 4 System zarządzania jakością Wymagania rozdziału 5 Odpowiedzialność kierownictwa Wymagania rozdziału 6 Zarządzanie zasobami Wymagania rozdziału 7 Realizacja wyrobu Wymagania rozdziału 8 Pomiary, analiza i doskonalenie Ocena adekwatności rozwiązań opartych na wymaganiach normy ISO 9001 do potrzeb w zakresie zarządzania

4 8 Spis treści Rozdział 7 System zarządzania oparty na znormalizowanych wymaganiach w przedsiębiorstwach w czasie kryzysu autonomii lub wzrostu przez delegowanie Potrzeby przedsiębiorstw w zakresie zarządzania i ich związek z wymaganiami normy ISO Prezentacja badanych przedsiębiorstw Firma oznaczona kodem C.0.0. KAPPA Firma oznaczona kodem C.0.1. LAMBDA Firma oznaczona kodem C.1.0. SIGMA Firma oznaczona kodem C.1.1. OMEGA Funkcjonowanie systemu zarządzania opartego na wymaganiach normy ISO Czas podjęcia decyzji o wdrożeniu i certyfikowaniu systemu zarządzania jakością Motywy decyzji o wdrożeniu i certyfikowaniu systemu zarządzania jakością Ocena istotności rozwiązań opartych na wymaganiach normy ISO 9001 w kontekście doskonalenia procesów zarządzania Wymagania rozdziału 4 System zarządzania jakością Wymagania rozdziału 5 Odpowiedzialność kierownictwa Wymagania rozdziału 6 Zarządzanie zasobami Wymagania rozdziału 7 Realizacja wyrobu Wymagania rozdziału 8 Pomiary, analiza i doskonalenie Ocena adekwatności rozwiązań opartych na wymaganiach normy ISO 9001 do potrzeb w zakresie zarządzania Rozdział 8 Model dostosowania rowiązań organizacyjnych opartych na wymaganiach normy ISO 9001 do fazy wzrostu przedsiębiorstwa Ocena istotności rozwiązań opartych na wymaganiach normy ISO 9001 w kontekście doskonalenia procesów zarządzania wyniki badań w ujęciu przekrojowym Wymagania rozdziału 4 System zarządzania jakością Wymagania rozdziału 5 Odpowiedzialność kierownictwa Wymagania rozdziału 6 Zarządzanie zasobami Wymagania rozdziału 7 Realizacja wyrobu Wymagania rozdziału 8 Pomiary, analiza, doskonalenie

5 Spis treści System zarządzania oparty na znormalizowanych wymaganiach model dostosowania zakresu i rygorystyczności spełniania wymagań normy ISO 9001 do fazy wzrostu przedsiębiorstwa Weryfikacja modelu Podsumowanie Załączniki Literatura Spis rysunków Spis tabel Summary

6 Wprowadzenie Przełom XX i XXI wieku był w historii polskiej gospodarki czasem spektakularnego sukcesu w przekształceniu od modelu, w którym dominującą rolę odgrywały duże państwowe przedsiębiorstwa, do modelu, w którym główną siłą są podmioty małe i średnie. Sukces polskiej transformacji ma swoje źródła w potencjale inicjatywy, kreatywności i energii polskich przedsiębiorców, którzy nierzadko nie dysponując ugruntowaną wiedzą z zakresu organizacji i zarządzania, podejmują trud budowania i prowadzenia przedsiębiorstw. W czasie ostatnich kilkunastu lat autor niniejszej pracy miał możliwość współpracy z kilkudziesięcioma małymi i średnimi przedsiębiorstwami. W wielu z tych firm występowały podobne problemy związane ze wzrostem skali działalności, zwiększeniem liczby zatrudnionych pracowników, a w konsekwencji ze wzrostem stopnia skomplikowania procesu zarządzania. Bardzo często właściciele przedsiębiorstw zauważali, że prowadzenie działalności w większej skali, zamiast spodziewanej satysfakcji i zwiększonych zysków, przynosi coraz więcej problemów i wyzwań. Zjawiska te są szeroko opisane w literaturze światowej i w nieco mniejszym stopniu w literaturze polskiej. Kryzysy na ścieżce wzrostu przedsiębiorstwa są naturalne i dobrze rozpoznane naukowo. Mimo to, z punktu widzenia przedsiębiorcy, konieczność zmierzenia się z problemami wzrostu skali działania zawsze jest bardzo poważnym wyzwaniem. W czasie ostatnich kilkunastu lat małe i średnie firmy w Polsce mogły korzystać z wielu inicjatyw mających na celu wsparcie ich działalności. Jedną z nich była możliwość korzystania z dotacji przeznaczonych na dofinansowanie prac doradczych i certyfikacji systemów zarządzania jakością, systemów zarządzania środowiskowego i ewentualnie innych, nieco mniej popularnych. Wielu właścicieli małych i średnich firm skorzystało na wprowadzeniu systemów zarządzania jakością, które zostały zastosowane nie tylko w celu poprawy jakości wyrobów i procesów bezpośrednio z nimi związanych, ale także na rzecz udoskonalenia procesów związanych z zarządzaniem. Najbardziej popularnym wzorcem była norma ISO 9001 Systemy zarządzania jakością Wymagania. Wśród tych firm, które wykorzystały wsparcie, znajdują się również takie przedsiębiorstwa, które głęboko rozczarowały się funkcjonowaniem takich systemów i zrezygnowały z ich utrzymywania. Po zmniejszeniu strumienia dotacji zarysował się kolejny ciekawy trend, który można scharakteryzować jako zainteresowanie wdrożeniem systemu zarządzania w celu uregulowania procesów wewnętrznych, bez dużego nacisku na uzyskanie certyfikatu. Wszystkie powyższe obserwacje doprowadziły do sformułowania problemu badawczego niniejszej pracy, tj. kwestii, w której fazie wzrostu przedsiębiorstwa osiąga ono taki poziom dojrzałości, że wdrożenie pełnego zakresu wymagań podstawowej normy opisującej systemy zarządzania jakością przynosi organizacji rzeczywistą korzyść. Warto nadmienić, że najmniejsze

7 12 Wprowadzenie firmy, które uzyskują certyfikaty, to przedsiębiorstwa kilkuosobowe, a nawet jednoosobowe, w których wiele obszarów wymagań funkcjonuje w sposób wymuszony i nienaturalny, a jedynym powodem ich wdrożenia jest konieczność posiadania certyfikatu. Taka sytuacja nie przynosi niemal żadnych korzyści wewnętrznych, natomiast jest niekiedy konieczna ze względu na wymagania klientów, którzy za warunek współpracy uznają posiadanie certyfikowanego systemu zarządzania jakością. Sposób wykorzystania systemów zarządzania, a także sposób postrzegania korzyści z ich funkcjonowania jest bardzo zróżnicowany w małych i średnich przedsiębiorstwach. Można znaleźć przypadki, w których taki system traktowany jest jako najważniejsza część instrumentarium wykorzystywanego do zarządzania przedsiębiorstwem. Można znaleźć też takie, gdzie system zarządzania jakością funkcjonuje na poziomie minimalnym uprawniającym do utrzymania certyfikatu. W niektórych przedsiębiorstwach świadomie zrezygnowano z certyfikatu, kojarząc posiadanie tego dokumentu ze wzrostem biurokracji, zmniejszeniem elastyczności firmy, wydłużeniem procesów decyzyjnych itd. Znajdziemy również przykłady organizacji, w których systemy zarządzania są zbudowane na bazie wymagań normy, ale nigdy nie było inicjatywy w kierunku uzyskania certyfikatu potwierdzającego zgodność z międzynarodowym standardem ISO Tytuł pracy jest odzwierciedleniem opisanej powyżej problematyki. Konstrukcja standardu ISO 9001 zawiera nie tylko wskazówki dotyczące sposobów doskonalenia jakości wyrobu, ale także duży zestaw wymagań odnoszący się do procesów wspomagających i zarządczych. Z punktu widzenia zapewnienia jak najbardziej prawidłowego odbioru pracy przez Czytelnika konieczne jest zdefiniowanie, co kryje się pod pojęciem system zarządzania oparty na znormalizowanych wymaganiach. Po pierwsze, tytuł pracy odnosi się do pojęcia systemu zarządzania, a nie systemu zarządzania jakością (definicje tych pojęć zostaną przywołane w treści pracy). Założenie takie zostało przyjęte, ponieważ w realiach małych i średnich przedsiębiorstw wdrożenie systemu zarządzania jakością często tożsame jest z gruntownym przeanalizowaniem sposobu funkcjonowania firmy jako całości. Przedsiębiorstwa we wczesnych fazach wzrostu najczęściej nie wykształciły bogatego zestawu zinstytucjonalizowanych rozwiązań wspomagających zarządzanie. W wielu przypadkach wdrożenie systemu zarządzania jakością staje się nieomal synonimem analizy i modelowania systemu zarządzania w sensie ogólnym. Autor niniejszej pracy postrzega wartość idei wdrażania znormalizowanych systemów zarządzania w małych i średnich firmach właśnie przez pryzmat kreowania wartości w obszarze zarządzania przedsiębiorstwem, a nie tylko koncentrowania się na jakości wyrobu lub usługi. Drugim elementem istotnym dla Czytelnika jest zdefiniowanie różnicy między systemem zgodnym z wymaganiami normy a systemem opartym na takowych wymaganiach. Różnica polega na zakresie i rygorystyczności stosowania wymagań. System zgodny z wymaganiami musi bazować na niemal całym zestawie wymagań normy (wyjaśnienia dotyczące dopuszczalnego wyłączenia pewnych wymagań znajdują się w dalszej części pracy) i jako taki może być przedstawiony do certyfikacji, która ma za zadanie potwierdzenie

8 Wprowadzenie 13 jego zgodności. System oparty na wymaganiach jest kreowany według innej logiki, a mianowicie jego celem nie jest certyfikacja, ale korzyści wewnętrzne płynące z odpowiedniego zastosowania rozwiązań organizacyjnych wynikających z zastosowania wybranych wymagań normy. Takie postępowanie nie implikuje zatem konieczności wdrożenia pełnego zestawu wymagań, który umożliwia uznanie systemu za zgodny ze standardem, lecz pozwala na elastyczny wybór tych części normy, które stworzą realną wartość dla przedsiębiorstwa. Postępowanie takie jest dopuszczalne (więcej informacji Czytelnik znajdzie w rozdziale trzecim) i według opinii autora jest również korzystniejsze dla małych i średnich firm w początkowych fazach wzrostu. Bazą dla rozważań w pracy są wymagania standardu PN-EN ISO 9001:2009, który często nazywany jest potocznie normą ISO 9001:2008. Powstaje pytanie, dlaczego autor skoncentrował się na jednym standardzie i jak wygląda kwestia uniwersalności takiego podejścia. Uzasadnieniem dla takiego wyboru są następujące argumenty: po pierwsze, norma ISO 9001 jest najbardziej popularnym standardem zarządzania wdrażanym nie tylko w Polsce, ale i na świecie (dane statystyczne są ujęte w dalszej części pracy), po drugie, nie ma ograniczenia branżowego zastosowania tej normy (co prawda tworzone są normy odpowiednie dla wybranych branż, np. dla produkcji żywności, przemysłu lotniczego czy motoryzacji, ale normy te mają zwykle bardzo podobną logikę i konstrukcję, a co za tym idzie, są swoistym branżowym uzupełnieniem wymagań podstawowego standardu, którym jest ISO 9001), a ponadto norma ISO 9001 jest rzeczywiście szeroko stosowana w bardzo różnych branżach (np. produkcja budowlana, usługi finansowe, usługi transportowe, służba zdrowia, szkolnictwo wyższe, urzędy samorządowe), po trzecie, normy odnoszące się do innych systemów zarządzania, np. do systemu zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy lub zarządzania środowiskowego, również bazują na filozofii i wymaganiach określonych w ISO Ze względu na podobną logikę i konstrukcję norm dedykowanych dla poszczególnych branż (np. norma EN 9100:2009 Quality Management Systems Requirements for Aviation, Space and Defense Organizations oparta jest wprost na wymaganiach ISO 9001:2008) wnioski z niniejszej pracy będą aktualne nie tylko w przypadku firm wdrażających systemy oparte na wymaganiach ISO 9001, ale również innych standardów bazujących na tym podstawowym modelu. Z tego też powodu w tytule pracy mowa jest o systemie zarządzania opartym na znormalizowanych wymaganiach, a nie systemie zarządzania opartym na wymaganiach normy ISO Istnieje pewne ryzyko, że w kolejnej dużej nowelizacji normy ISO 9001 zmieniona zostanie konstrukcja i logika normy, jednak prawdopodobieństwo rewolucyjnej zmiany dobrze funkcjonującego modelu jest, zdaniem autora, niewielkie. Zapowiadana na rok 2015 nowelizacja normy ISO 9001 prawdopodobnie uwypukli konieczność osiągania korzyści biznesowych z wdrożenia systemów zarządzania jakością i będzie zawierała raczej szereg dodatkowych wymagań, skupiających uwagę menedżerów na zapewnieniu trwałego sukcesu organizacji, a nie rewolucyjne zmiany

9 14 Wprowadzenie w obszarze dotychczas zdefiniowanych postanowień. W artykule opublikowanym w portalu internetowym ISO zawarte są założenia przyświecające planowanej nowelizacji. Podkreśla się pozostawienie logiki normy jako dokumentu możliwego do zastosowania w każdej organizacji bez względu na sektor oraz utrzymanie ukierunkowania na efektywne zarządzanie procesami 1. Nawet jeśli zrealizowałby się scenariusz wprowadzenia do nowego wydania radykalnych zmian burzących dotychczasową konstrukcję wymagań normy, nic nie stoi na przeszkodzie, aby przedsiębiorca budował system zarządzania swojej firmy w oparciu o wymagania ISO 9001 z roku Wymagania są bowiem zestawem wskazań, jak realizować dobre praktyki w organizacji, i jako takie nie zdezaktualizują się wraz z wprowadzeniem nowego wydania normy. Kolejnym elementem tytułu pracy, który wymaga wyjaśnienia, jest zawarcie w nim pojęć wzrostu i rozwoju organizacji (definicje zostały przedstawione w rozdziale pierwszym). Wzrost organizacji jest jednym z czynników powodujących rozwój organizacji. Zgodnie z taką logiką można rozważyć ujęcie w tytule tylko i wyłącznie pojęcia rozwoju, rezygnując z ujęcia wzrostu. Konstrukcja badań oparta jest jednak na koncepcji L. Greinera, która odnosi się do wzrostu organizacji. Ponadto wzrost jest kategorią, która zapewnia absolutny obiektywizm w ocenie zmiany sytuacji w organizacji. Jeśli firma zwiększyła liczbę zatrudnionych pracowników lub wartość sprzedaży, to jej wzrost jest bezdyskusyjny. Pojęcie rozwoju nie daje możliwości tak precyzyjnego określenia zmiany w funkcjonowaniu organizacji, ponieważ jest to pojęcie jakościowe, odnoszące się m.in. do wprowadzania nowych rozwiązań w systemach przedsiębiorstwa, poprawiania już istniejących metod. Jako mniej precyzyjne, daje zdecydowanie mniejsze możliwości w kontekście zastosowania go jako kryterium różnicującego badane przedsiębiorstwa. Kierując się powyższymi argumentami, w tytule pracy ujęto obydwa opisywane pojęcia. Jak wspomniano wcześniej, systemy zarządzania zbudowane w oparciu o ten sam standard mogą funkcjonować w bardzo zróżnicowany sposób. Skłoniło to autora niniejszej pracy do poszukiwania modelu działania, jaki należy zastosować przy wdrożeniu systemu zarządzania opartego na wymaganiach najbardziej popularnego standardu ISO 9001, aby taki system wspomagał wzrost i/lub rozwój małych i średnich przedsiębiorstw. Logiczną konsekwencją takiego podejścia jest sformułowanie głównego celu pracy, którym stało się stworzenie modelu wdrażania rozwiązań organizacyjnych opartych na wymaganiach normy ISO 9001, który będzie uwzględniał specyfikę poszczególnych faz wzrostu małych i średnich przedsiębiorstw. Przyjęto bowiem założenie, że niewłaściwym podejściem jest wdrażanie rozwiązań odpowiadających pełnemu zestawowi wymagań w każdej firmie bez uwzględnienia osiągniętego przez nią stadium wzrostu. Zdaniem autora zakres wymagań normy, 1 N.H. Croft, ISO 9001:2015 and beyond Preparing for the next 25 years of quality management standards, dostęp

10 Wprowadzenie 15 które stanowią bazę do wdrażanych rozwiązań organizacyjnych, powinien być dostosowany do fazy wzrostu, w której w danym czasie znajduje się przedsiębiorstwo. Naturalną konsekwencją zaprezentowanego powyżej sposobu myślenia jest potrzeba określenia fazy wzrostu, kiedy należy zastosować pełny zestaw wymagań i ewentualnie przeprowadzić certyfikację. Kolejnym planowanym elementem pracy było zidentyfikowanie czynników sprzyjających sytuacji, w której system zarządzania oparty na wymaganiach normy ISO 9001 wspomaga wzrost i rozwój przedsiębiorstwa, oraz czynników, które utrudniają uzyskiwanie korzyści z funkcjonowania takiego systemu zarządzania. W trakcie fazy przygotowawczej zostały sformułowane również cele cząstkowe, których osiągnięcie jest konieczne, aby zrealizować cel główny. Pierwszym celem cząstkowym stało się określenie potrzeb związanych z procesem zarządzania w małych i średnich przedsiębiorstwach w poszczególnych fazach wzrostu i powiązanie ich z możliwością zastosowania rozwiązań organizacyjnych opartych na wymaganiach normy ISO Realizacja tego celu była niejako odpowiedzią na pytanie, czy system zarządzania oparty na wymaganiach ISO 9001 może być narzędziem zapewniającym kompleksowe ujęcie problematyki zarządzania w małych i średnich przedsiębiorstwach. Plan realizacji opisanego powyżej celu cząstkowego zakładał przeprowadzenie badań literatury przedmiotu w kontekście pojęć wzrostu i rozwoju przedsiębiorstw oraz zastosowania rozwiązań opartych na znormalizowanych systemach zarządzania w małych i średnich przedsiębiorstwach. Ta faza przygotowania opracowania zakładała również identyfikację stanu dorobku naukowego w Polsce i na świecie, w którym powiązano by koncepcje wzrostu i rozwoju z problematyką wdrażania znormalizowanych systemów zarządzania. Wynikiem tego działania stała się konstatacja, że pomimo szeroko opisywanego tematu problemów i korzyści w zastosowaniu znormalizowanych systemów zarządzania w małych i średnich firmach autor niniejszego opracowania nie odnalazł prac, które uwzględniałyby procesy wdrożenia, utrzymania i doskonalenia znormalizowanych systemów zarządzania w kontekście faz wzrostu przedsiębiorstwa. Wniosek ten był niezwykle istotny dla sensu dalszych prac badawczych w kontekście przedstawienia opracowania jako dysertacji habilitacyjnej. Drugim celem cząstkowym było określenie znaczenia znormalizowanych systemów zarządzania dla małych i średnich przedsiębiorstw w Polsce. Wynikiem tego etapu badań literaturowych było stwierdzenie, że znormalizowane systemy zarządzania są szeroko stosowane. Liczba opracowań, w których opisywane są problemy, z jakimi stykają się przedsiębiorstwa w trakcie wdrożeń i utrzymania takich systemów, pozwala na sformułowanie wniosku, że jest to tematyka istotna, także z punktu widzenia praktyki gospodarczej. Trzecim celem cząstkowym, który niejako został uaktywniony po realizacji dwóch pierwszych celów cząstkowych, było przeanalizowanie znaczenia wdrożonych rozwiązań organizacyjnych opartych na wymaganiach normy ISO 9001 dla kadry kierowniczej małych i średnich przedsiębiorstw, a co za tym idzie, okreś-

11 16 Wprowadzenie lenie rozwiązań opartych na wymaganiach tejże normy najbardziej przydatnych w poszczególnych fazach wzrostu. Trzeci cel cząstkowy został zrealizowany poprzez badania empiryczne. Konstrukcja pracy odzwierciedla opisaną powyżej logikę osiągania celów i została podzielona na część teoretyczną, w której zawarte są pierwsze trzy rozdziały, oraz część poświęconą badaniom empirycznym, która zawiera pięć rozdziałów. Poniżej zamieszczona została krótka charakterystyka zawartości poszczególnych rozdziałów. W treści rozdziału pierwszego odzwierciedlony został wynik przeglądu literatury ukierunkowanego na identyfikację stanu wiedzy dotyczącego funkcjonowania małych i średnich przedsiębiorstw w Polsce, a także zagadnień teoretycznych związanych z fazami wzrostu/rozwoju przedsiębiorstw. Drugi badany obszar to wiedza z zakresu systemów zarządzania. W rozdziale drugim zatem opisano wybrane koncepcje systemów zarządzania i dokonano analizy, w jaki sposób należy dostosowywać poszczególne elementy systemu zarządzania przedsiębiorstwem do fazy wzrostu, w jakiej się ono w danym momencie znajduje. Trzeci rozdział poświęcony jest systemom zarządzania jakością, ich historii i specyfice, a także prezentacji informacji statystycznych ilustrujących popularność tychże systemów na świecie. W rozdziale tym zawarta została również prezentacja wymagań normy ISO 9001 jako najbardziej rozpowszechnionego modelu systemów zarządzania jakością, a także wynik badań literaturowych ukierunkowanych na opis korzyści i problemów związanych z wdrożeniem i utrzymaniem certyfikowanego systemu zarządzania jakością, ze szczególnym uwzględnieniem specyfiki małych i średnich przedsiębiorstw. Badania empiryczne zostały oparte na studiach przypadków. Ze względu na to, że kluczową kwestią jest w niniejszej pracy odpowiedź na pytanie, w jaki sposób należy podejść do wdrożenia systemu opartego na znormalizowanych wymaganiach, analiza przypadków jest właściwą metodą badawczą. Różnorodność problemów i okoliczności, które pojawiają się w procesach wdrożeń, powoduje, że przeprowadzenie badań ilościowych jest bardzo utrudnione. W treści rozdziału czwartego zawarte zostały uzasadnienie wyboru oraz opis przyjętej metody badawczej. Szczegółowa analiza problemu badawczego doprowadziła do podjęcia decyzji o przeprowadzeniu badań dwunastu przypadków. W każdej z następujących po sobie wczesnych faz wzrostu zbadano cztery przedsiębiorstwa, które były dobrane pod kątem dwóch kryteriów, a mianowicie sukcesu lub porażki w kwestii osiągnięcia wzrostu firmy oraz sukcesu lub porażki w kategorii utrzymania certyfikowanego systemu zarządzania jakością. Sposób kwalifikacji, a następnie opis wybranych przedsiębiorstw zostały szczegółowo omówione w rozdziale czwartym. Badania prowadzone były za pomocą wywiadu ustrukturyzowanego z menedżerami zajmującymi się prowadzeniem systemu zarządzania jakością. W niektórych przypadkach byli to jednocześnie właściciele przedsiębiorstw.

12 Wprowadzenie 17 Rozdziały piąty, szósty i siódmy mają analogiczną konstrukcję wewnętrzną, która zakłada analizę potrzeb przedsiębiorstwa w zakresie systemu zarządzania w kontekście fazy wzrostu według modelu L. Greinera, a także powiązanie tych potrzeb z wymaganiami normy ISO Kolejną częścią jest prezentacja badanych firm i ocena funkcjonowania mechanizmów opartych na wymaganiach pięciu merytorycznie istotnych części normy ISO Treści tych rozdziałów poświęcone są wynikom badań czterech przedsiębiorstw zaklasyfikowanych do kategorii firm w fazie wzrostu przez kreatywność (rozdział piąty), firm w fazie kryzysu przywództwa lub wzrostu przez wytyczne (rozdział szósty) oraz firm w fazie kryzysu autonomii lub wzrostu przez delegowanie (rozdział siódmy). Ostatni, ósmy rozdział pracy poświęcony jest wyciągnięciu wniosków przekrojowych z badań empirycznych. Końcowy podrozdział zawiera opis modelu dostosowania rozwiązań organizacyjnych opartych na poszczególnych wymaganiach normy ISO 9001 do fazy wzrostu, w której znajduje się dane przedsiębiorstwo. Rezultat kilkuletniej pracy nad niniejszym opracowaniem nie wyczerpuje i nie kończy rozważań nad zagadnieniami zastosowania znormalizowanych systemów zarządzania w małych i średnich przedsiębiorstwach. W opinii autora opracowany model postępowania może jednak stanowić wskazówkę dla decydentów w małych i średnich firmach, którzy rozważają wdrożenie systemu zarządzania jakością. Może być również dla nich przyczynkiem do pracy nad doskonaleniem już funkcjonującego systemu. W obszarze zastosowań naukowych model ten może stanowić podstawę dalszych badań poświęconych rozwiązaniom organizacyjnym opartym na wymaganiach normy, które powinny przynosić jak największe korzyści stosującym je organizacjom.

Zmiany w standardzie ISO dr inż. Ilona Błaszczyk Politechnika Łódzka

Zmiany w standardzie ISO dr inż. Ilona Błaszczyk Politechnika Łódzka Zmiany w standardzie ISO 9001 dr inż. Ilona Błaszczyk Politechnika Łódzka 1 W prezentacji przedstawiono zmiany w normie ISO 9001 w oparciu o projekt komitetu. 2 3 4 5 6 Zmiany w zakresie terminów używanych

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Analiza i modelowanie_nowicki, Chomiak_Księga1.indb :03:08

Spis treści. Analiza i modelowanie_nowicki, Chomiak_Księga1.indb :03:08 Spis treści Wstęp.............................................................. 7 Część I Podstawy analizy i modelowania systemów 1. Charakterystyka systemów informacyjnych....................... 13 1.1.

Bardziej szczegółowo

KLIENCI KIENCI. Wprowadzenie normy ZADOWOLE NIE WYRÓB. Pomiary analiza i doskonalenie. Odpowiedzialnoś ć kierownictwa. Zarządzanie zasobami

KLIENCI KIENCI. Wprowadzenie normy ZADOWOLE NIE WYRÓB. Pomiary analiza i doskonalenie. Odpowiedzialnoś ć kierownictwa. Zarządzanie zasobami SYSTEM ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ ISO Jakość samą w sobie trudno jest zdefiniować, tak naprawdę pod tym pojęciem kryje się wszystko to co ma związek z pewnymi cechami - wyrobu lub usługi - mającymi wpływ na

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Przedmowa... 11. Rozdział I. Systemowe zarządzanie jakością... 15

Spis treści. Przedmowa... 11. Rozdział I. Systemowe zarządzanie jakością... 15 Przedmowa... 11 Rozdział I. Systemowe zarządzanie jakością... 15 1. Charakterystyka zarządzania jakością... 15 1.1. Zarządzanie a kierowanie... 15 1.2. Cel i obiekt zarządzania... 16 1.3. Definiowanie

Bardziej szczegółowo

Przedmowa... 7 1. System zarządzania jakością w przygotowaniu projektów informatycznych...11

Przedmowa... 7 1. System zarządzania jakością w przygotowaniu projektów informatycznych...11 Spis treści Przedmowa... 7 1. System zarządzania jakością w przygotowaniu projektów informatycznych...11 1.1. Wprowadzenie...11 1.2. System zarządzania jakością...11 1.3. Standardy jakości w projekcie

Bardziej szczegółowo

6 Metody badania i modele rozwoju organizacji

6 Metody badania i modele rozwoju organizacji Spis treści Przedmowa 11 1. Kreowanie systemu zarządzania wiedzą w organizacji 13 1.1. Istota systemu zarządzania wiedzą 13 1.2. Cechy dobrego systemu zarządzania wiedzą 16 1.3. Czynniki determinujące

Bardziej szczegółowo

RAPORT Z POLSKIEGO BADANIA PROJEKTÓW IT 2010

RAPORT Z POLSKIEGO BADANIA PROJEKTÓW IT 2010 RAPORT Z POLSKIEGO BADANIA PROJEKTÓW IT 2010 Odpowiada na pytania: Jaka część projektów IT kończy się w Polsce sukcesem? Jak wiele projektów sponsorowanych jest przez instytucje publiczne? Czy kończą się

Bardziej szczegółowo

Rektora Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Koninie z dnia 9 listopada 2011 roku

Rektora Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Koninie z dnia 9 listopada 2011 roku ZARZĄDZENIE Nr 84/2011 Rektora Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Koninie z dnia 9 listopada 2011 roku zmieniające zasady organizacji studiów podyplomowych Zarządzanie jakością Na podstawie 7 Regulaminu

Bardziej szczegółowo

mgr Jarosław Hermaszewski (koncepcja pracy-tezy)

mgr Jarosław Hermaszewski (koncepcja pracy-tezy) mgr Jarosław Hermaszewski Inwestycje samorządu terytorialnego i ich wpływ na funkcjonowanie i rozwój gminy Polkowice w latach dziewięćdziesiątych (koncepcja pracy-tezy) Prawne podstawy funkcjonowania organów

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr 12/2011 Rady Wydziału Społeczno-Technicznego Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Koninie z dnia 18 października 2011 r.

UCHWAŁA Nr 12/2011 Rady Wydziału Społeczno-Technicznego Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Koninie z dnia 18 października 2011 r. UCHWAŁA Nr 12/2011 Rady Wydziału Społeczno-Technicznego Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Koninie z dnia 18 października 2011 r. zmieniająca uchwałę w sprawie uchwalenia planów studiów podyplomowych

Bardziej szczegółowo

Charakterystyka systemu zarządzania jakością zgodnego z wymaganiami normy ISO serii 9000

Charakterystyka systemu zarządzania jakością zgodnego z wymaganiami normy ISO serii 9000 Charakterystyka systemu zarządzania jakością zgodnego z wymaganiami normy ISO serii 9000 Normy ISO serii 9000 Zostały uznane za podstawę wyznaczania standardów zarządzania jakością Opublikowane po raz

Bardziej szczegółowo

Zmiany wymagań normy ISO 14001

Zmiany wymagań normy ISO 14001 Zmiany wymagań normy ISO 14001 Międzynarodowa Organizacja Normalizacyjna (ISO) opublikowała 15 listopada br. zweryfikowane i poprawione wersje norm ISO 14001 i ISO 14004. Od tego dnia są one wersjami obowiązującymi.

Bardziej szczegółowo

Część 1. Kierunki badań nad zarządzaniem małymi i średnimi przedsiębiorstwami... 13

Część 1. Kierunki badań nad zarządzaniem małymi i średnimi przedsiębiorstwami... 13 Spis treści Słowo wstępne (Marek Matejun).................................................. 11 Część 1. Kierunki badań nad zarządzaniem małymi i średnimi przedsiębiorstwami.................................

Bardziej szczegółowo

Pomiar kapitału ludzkiego wyzwania i szanse dla ZKL

Pomiar kapitału ludzkiego wyzwania i szanse dla ZKL Pomiar kapitału ludzkiego wyzwania i szanse dla ZKL dr Łukasz Sienkiewicz Instytut Kapitału Ludzkiego Seminarium naukowe Pomiar kapitału ludzkiego wyzwania i szanse dla zarządzania organizacją Warszawa,

Bardziej szczegółowo

HARMONOGRAM SZKOLEŃ KIG BLCA II PÓŁROCZE 2011 r.

HARMONOGRAM SZKOLEŃ KIG BLCA II PÓŁROCZE 2011 r. HARMONOGRAM SZKOLEŃ KIG BLCA II PÓŁROCZE 2011 r. Termin Temat Zakres merytoryczny Prowadzący Szkolenie obejmuje zagadnienia związane z przygotowaniem się i przeprowadzeniem auditu wewnętrznego systemu

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie bezpieczeństwem informacji przegląd aktualnych standardów i metodyk

Zarządzanie bezpieczeństwem informacji przegląd aktualnych standardów i metodyk Zarządzanie bezpieczeństwem informacji przegląd aktualnych standardów i metodyk dr T Bartosz Kalinowski 17 19 września 2008, Wisła IV Sympozjum Klubu Paragraf 34 1 Informacja a system zarządzania Informacja

Bardziej szczegółowo

Metodyka wdrożenia. System Jakości ISO 9001

Metodyka wdrożenia. System Jakości ISO 9001 Metodyka wdrożenia System Jakości ISO 9001 Metodyka wdrożenia Proponowana przez nas metodyka wdrażania systemu zarządzania jakością według normy ISO 9001 bazuje na naszych wieloletnich doświadczeniach

Bardziej szczegółowo

Kontrola zarządcza w jednostkach samorządu terytorialnego z perspektywy Ministerstwa Finansów

Kontrola zarządcza w jednostkach samorządu terytorialnego z perspektywy Ministerstwa Finansów Kontrola zarządcza w jednostkach samorządu terytorialnego z perspektywy Ministerstwa Finansów Monika Kos, radca ministra Departament Polityki Wydatkowej Warszawa, 13 stycznia 2015 r. Program prezentacji

Bardziej szczegółowo

Biznesplan. Budowa biznesplanu

Biznesplan. Budowa biznesplanu BIZNESPLAN Biznesplan dokument zawierający ocenę opłacalności przedsięwzięcia gospodarczego [. Sporządzany na potrzeby wewnętrzne przedsiębiorstwa, jest także narzędziem komunikacji zewnętrznej m.in. w

Bardziej szczegółowo

Wstęp... 9. Rozdział I Definiowanie bezpieczeństwa ekonomicznego... 13

Wstęp... 9. Rozdział I Definiowanie bezpieczeństwa ekonomicznego... 13 Spis treści Wstęp... 9 Rozdział I Definiowanie bezpieczeństwa ekonomicznego... 13 1. Ekonomizacja bezpieczeństwa państw... 13 2. Definiowanie bezpieczeństwa ekonomicznego państw... 27 3. Typologia zagrożeń

Bardziej szczegółowo

PRINCE2 Foundation & Practitioner - szkolenie z egzaminem certyfikacyjnym

PRINCE2 Foundation & Practitioner - szkolenie z egzaminem certyfikacyjnym Kod szkolenia: Tytuł szkolenia: H6C26S PRINCE2 Foundation & Practitioner - szkolenie z egzaminem certyfikacyjnym Dni: 5 Opis: Metodyka PRINCE2 jest akceptowana na poziomie międzynarodowym i uznana za wiodące

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE MARKĄ. Doradztwo i outsourcing

ZARZĄDZANIE MARKĄ. Doradztwo i outsourcing ZARZĄDZANIE MARKĄ Doradztwo i outsourcing Pomagamy zwiększać wartość marek i maksymalizować zysk. Prowadzimy projekty w zakresie szeroko rozumianego doskonalenia organizacji i wzmacniania wartości marki:

Bardziej szczegółowo

W gospodarce rynkowej szczególnie ważną rolę odgrywają małe i średnie. firmy, tworzone przez indywidualnych przedsiębiorców.

W gospodarce rynkowej szczególnie ważną rolę odgrywają małe i średnie. firmy, tworzone przez indywidualnych przedsiębiorców. PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ Jak założyć i prowadzić własną firmę? Autor: red. Hanna Godlewska-Majkowska, Wstęp W gospodarce rynkowej szczególnie ważną rolę odgrywają małe i średnie firmy, tworzone przez indywidualnych

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE JAKOŚCIĄ (2 ECTS)

ZARZĄDZANIE JAKOŚCIĄ (2 ECTS) ZARZĄDZANIE JAKOŚCIĄ (2 ECTS) studia dzienne, wieczorowe i zaoczne Wykłady studia dzienne i wieczorowe 30 godz., a studia zaoczne 18 godz. 1. Zarządzanie jakością podstawowe pojęcia: Jakość i jej istota;

Bardziej szczegółowo

Poznań 23 listopada 2016 r. A u t o r : dr inż. Ludwik Królas

Poznań 23 listopada 2016 r. A u t o r : dr inż. Ludwik Królas Ośrodek Kwalifikacji Jakości Wyrobów SIMPTEST Sp. z o.o. Sp. k. ul. Przemysłowa 34 A, 61-579 Poznań, tel. 61-833-68-78 biuro@simptest.poznan.pl www.simptest.poznan.pl 1 Seminarium nt. Zarządzanie ryzykiem

Bardziej szczegółowo

IV. SYSTEM OCENY ZGODNOŚCI OZNAKOWANIE CE

IV. SYSTEM OCENY ZGODNOŚCI OZNAKOWANIE CE IV. SYSTEM OCENY ZGODNOŚCI OZNAKOWANIE CE a. Przepisy europejskie i krajowe dla wyrobów budowlanych obowiązujące po 1 lipca 2013 roku Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 305/2011 Zapoznanie

Bardziej szczegółowo

1. Podstawa prawna oraz kryteria przyjęte do oceny rozprawy doktorskiej

1. Podstawa prawna oraz kryteria przyjęte do oceny rozprawy doktorskiej Szczecin, 20.04. 2015 Prof. Dr hab. Waldemar Gos, prof. zw. US Uniwersytet Szczeciński Instytut Rachunkowości Ocena rozprawy doktorskiej mgr. Artura Jastrzębowskiego pt. Zakres i znaczenie współcześnie

Bardziej szczegółowo

prof. dr hab. Barbara Kożuch Uniwersytet Jagielloński

prof. dr hab. Barbara Kożuch Uniwersytet Jagielloński prof. dr hab. Barbara Kożuch Uniwersytet Jagielloński RECENZJA rozprawy doktorskiej mgr inż. Danuty Trybuch pt. Proces audytu i warunki doskonalenia systemu zarządzania jakością na przykładzie urzędów

Bardziej szczegółowo

Proces certyfikacji ISO 14001:2015

Proces certyfikacji ISO 14001:2015 ISO 14001:2015 Informacje o systemie W chwili obecnej szeroko pojęta ochrona środowiska stanowi istotny czynnik rozwoju gospodarczego krajów europejskich. Coraz większa liczba przedsiębiorców obniża koszty

Bardziej szczegółowo

Systemy zarządzania jakością

Systemy zarządzania jakością Systemy zarządzania jakością cechy, funkcje, etapy wdrażania systemu Prezentacja na spotkanie 3 System zarządzania jakością - czym jest a czym nie jest? System zarządzania jakością jest: zbiorem reguł,

Bardziej szczegółowo

Głównym celem opracowania jest próba określenia znaczenia i wpływu struktury kapitału na działalność przedsiębiorstwa.

Głównym celem opracowania jest próba określenia znaczenia i wpływu struktury kapitału na działalność przedsiębiorstwa. KAPITAŁ W PRZEDSIĘBIORSTWIE I JEGO STRUKTURA Autor: Jacek Grzywacz, Wstęp W opracowaniu przedstawiono kluczowe zagadnienia dotyczące możliwości pozyskiwania przez przedsiębiorstwo kapitału oraz zasad kształtowania

Bardziej szczegółowo

RAPORT 2014 OCENA I ROZWÓJ. Kompetencje kadry kierowniczej w sektorze rolniczym

RAPORT 2014 OCENA I ROZWÓJ. Kompetencje kadry kierowniczej w sektorze rolniczym RAPORT 2014 OCENA I ROZWÓJ Kompetencje kadry kierowniczej w sektorze rolniczym W związku z rozwojem koncepcji zrównoważonego rolnictwa (sustainable agriculture) zespół Gamma Consulting przeprowadził diagnozę

Bardziej szczegółowo

Matryca efektów kształcenia dla programu studiów podyplomowych ZARZĄDZANIE I SYSTEMY ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ

Matryca efektów kształcenia dla programu studiów podyplomowych ZARZĄDZANIE I SYSTEMY ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ Podstawy firmą Marketingowe aspekty jakością Podstawy prawa gospodarczego w SZJ Zarządzanie Jakością (TQM) Zarządzanie logistyczne w SZJ Wymagania norm ISO serii 9000 Dokumentacja w SZJ Metody i Techniki

Bardziej szczegółowo

IV. SYSTEM OCENY ZGODNOŚCI OZNAKOWANIE CE

IV. SYSTEM OCENY ZGODNOŚCI OZNAKOWANIE CE IV. SYSTEM OCENY ZGODNOŚCI OZNAKOWANIE CE 1. Przepisy europejskie i krajowe dla wyrobów budowlanych obowiązujące po 1 lipca 2013 roku Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 305/2011 Czas

Bardziej szczegółowo

Generacja Y o mediach społecznościowych w miejscu pracy

Generacja Y o mediach społecznościowych w miejscu pracy Generacja Y o mediach społecznościowych w miejscu pracy Raport z badania Szymon Góralski Wrocław, 2013 ul. Więzienna 21c/8, 50-118 Wrocław, tel. 71 343 70 15, fax: 71 343 70 13, e-mail: biuro@rrcc.pl,

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp... 11

Spis treści. Wstęp... 11 Spis treści Wstęp... 11 Rozdział 1. Pojęcie i znaczenie handlu międzynarodowego... 13 1.1. Elementy handlu zagranicznego... 13 1.1.1. Pojęcie i funkcje handlu zagranicznego... 13 1.1.2. Formy handlu zagranicznego...

Bardziej szczegółowo

HARMONOGRAM SZKOLEŃ KIG BLCA I PÓŁROCZE 2011 r.

HARMONOGRAM SZKOLEŃ KIG BLCA I PÓŁROCZE 2011 r. HARMONOGRAM SZKOLEŃ KIG BLCA I PÓŁROCZE 2011 r. Termin Temat Zakres merytoryczny Prowadzący Szkolenie obejmuje zagadnienia związane z przygotowaniem się i przeprowadzeniem auditu wewnętrznego systemu zarządzania

Bardziej szczegółowo

Raport satysfakcji z wdrożonego ERP. Badanie opinii menedżerów przedsiębiorstw produkcyjnych średniej wielkości.

Raport satysfakcji z wdrożonego ERP. Badanie opinii menedżerów przedsiębiorstw produkcyjnych średniej wielkości. Strona 1 Spis treści Spis treści... 2 Wprowadzenie... 3 O badaniu... 5 Grupa docelowa... 5 Ankieta... 5 Uzyskana próba... 5 Przyjęte zasady interpretacji wyników... 7 Podsumowanie wyników... 8 Wyniki badania

Bardziej szczegółowo

* tworzenie kryteriów oceny i nagradzania; * redukcję kosztów. Zasady kaizen Filozofia kaizen opiera się na dwóch zasadniczych

* tworzenie kryteriów oceny i nagradzania; * redukcję kosztów. Zasady kaizen Filozofia kaizen opiera się na dwóch zasadniczych William Edwards Deming (14 października 1900 20 grudnia 1993) amerykański statystyk. Urodził się w Sioux City w stanie Iowa, w którym to stanie także się wychował. Studiował na uniwersytetach Wyoming,

Bardziej szczegółowo

Proces badawczy schemat i zasady realizacji

Proces badawczy schemat i zasady realizacji Proces badawczy schemat i zasady realizacji Agata Górny Wydział Nauk Ekonomicznych UW Warszawa, 28 października 2014 Najważniejsze rodzaje badań Typy badań Podział wg celu badawczego Kryteria przyczynowości

Bardziej szczegółowo

dr hab. inż. Andrzej Żyluk, prof. ITWL Warszawa r. Instytut Techniczny Wojsk Lotniczych ul. Ks. Bolesława Warszawa RECENZJA

dr hab. inż. Andrzej Żyluk, prof. ITWL Warszawa r. Instytut Techniczny Wojsk Lotniczych ul. Ks. Bolesława Warszawa RECENZJA dr hab. inż. Andrzej Żyluk, prof. ITWL Warszawa 14.01.2015 r. Instytut Techniczny Wojsk Lotniczych ul. Ks. Bolesława 6 01-494 Warszawa RECENZJA rozprawy doktorskiej Pana mgr inż. Tadeusza MIKUTELA p.t.

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie symulacji Monte Carlo do zarządzania ryzykiem przedsięwzięcia z wykorzystaniem metod sieciowych PERT i CPM

Zastosowanie symulacji Monte Carlo do zarządzania ryzykiem przedsięwzięcia z wykorzystaniem metod sieciowych PERT i CPM SZKOŁA GŁÓWNA HANDLOWA w Warszawie STUDIUM MAGISTERSKIE Kierunek: Metody ilościowe w ekonomii i systemy informacyjne Karol Walędzik Nr albumu: 26353 Zastosowanie symulacji Monte Carlo do zarządzania ryzykiem

Bardziej szczegółowo

Badania eksploracyjne Badania opisowe Badania wyjaśniające (przyczynowe)

Badania eksploracyjne Badania opisowe Badania wyjaśniające (przyczynowe) Proces badawczy schemat i zasady realizacji Agata Górny Demografia Wydział Nauk Ekonomicznych UW Warszawa, 4 listopada 2008 Najważniejsze rodzaje badań Typy badań Podział wg celu badawczego Badania eksploracyjne

Bardziej szczegółowo

Generacja Y o mediach społecznościowych w pracy

Generacja Y o mediach społecznościowych w pracy Generacja Y o mediach społecznościowych w pracy Raport z badania sierpień 2013 r. O badaniu Media społecznościowe powoli zmieniają organizacje. Nie dzieje się to tak szybko, jak się spodziewano kilka lat

Bardziej szczegółowo

Komputerowe wspomaganie zarządzania projektami innowacyjnymi realizowanymi w oparciu o podejście. Rozdział pochodzi z książki:

Komputerowe wspomaganie zarządzania projektami innowacyjnymi realizowanymi w oparciu o podejście. Rozdział pochodzi z książki: Rozdział pochodzi z książki: Zarządzanie projektami badawczo-rozwojowymi. Tytuł rozdziału 6: Komputerowe wspomaganie zarządzania projektami innowacyjnymi realizowanymi w oparciu o podejście adaptacyjne

Bardziej szczegółowo

Dynamiczna zdolność przedsiębiorstwa do tworzenia wartości wspólnej jako nowego podejścia do społecznej odpowiedzialności biznesu

Dynamiczna zdolność przedsiębiorstwa do tworzenia wartości wspólnej jako nowego podejścia do społecznej odpowiedzialności biznesu Dynamiczna zdolność przedsiębiorstwa do tworzenia wartości wspólnej jako nowego podejścia do społecznej odpowiedzialności biznesu Rozprawa doktorska napisana pod kierunkiem naukowym prof. dr hab. Tomasz

Bardziej szczegółowo

Etapy wdraŝania Systemu Zarządzania Jakością zgodnego z ISO 9001:2008

Etapy wdraŝania Systemu Zarządzania Jakością zgodnego z ISO 9001:2008 1 2 Etapy wdraŝania Systemu Zarządzania Jakością zgodnego z ISO 9001:2008 Etapy wdraŝania Systemu Zarządzania Jakością zgodnego z ISO 9001:2008 3 Agenda 4 Jaki powinien być System Zarządzania wg norm serii

Bardziej szczegółowo

Proces badawczy schemat i zasady realizacji

Proces badawczy schemat i zasady realizacji Proces badawczy schemat i zasady realizacji Agata Górny Zaoczne Studia Doktoranckie z Ekonomii Warszawa, 14 grudnia 2014 Metodologia i metoda badawcza Metodologia Zadania metodologii Metodologia nauka

Bardziej szczegółowo

Proces badawczy schemat i zasady realizacji

Proces badawczy schemat i zasady realizacji Proces badawczy schemat i zasady realizacji Agata Górny Zaoczne Studia Doktoranckie z Ekonomii Warszawa, 23 października 2016 Metodologia i metoda naukowa 1 Metodologia Metodologia nauka o metodach nauki

Bardziej szczegółowo

Streszczenie pracy doktorskiej Autor: mgr Wojciech Wojaczek Tytuł: Czynniki poznawcze a kryteria oceny przedsiębiorczych szans Wstęp W ciągu

Streszczenie pracy doktorskiej Autor: mgr Wojciech Wojaczek Tytuł: Czynniki poznawcze a kryteria oceny przedsiębiorczych szans Wstęp W ciągu Streszczenie pracy doktorskiej Autor: mgr Wojciech Wojaczek Tytuł: Czynniki poznawcze a kryteria oceny przedsiębiorczych szans Wstęp W ciągu ostatnich kilku dekad diametralnie zmienił się charakter prowadzonej

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie projektami a zarządzanie ryzykiem

Zarządzanie projektami a zarządzanie ryzykiem Ewa Szczepańska Zarządzanie projektami a zarządzanie ryzykiem Warszawa, dnia 9 kwietnia 2013 r. Agenda Definicje Wytyczne dla zarządzania projektami Wytyczne dla zarządzania ryzykiem Miejsce ryzyka w zarządzaniu

Bardziej szczegółowo

Jarosław Kordziński Rola dyrektora w ewaluacji o związku ewaluacji ze wspomaganiem rozwoju szkół i placówek

Jarosław Kordziński Rola dyrektora w ewaluacji o związku ewaluacji ze wspomaganiem rozwoju szkół i placówek Jarosław Kordziński Rola dyrektora w ewaluacji o związku ewaluacji ze wspomaganiem rozwoju szkół i placówek Jednym z podstawowych zadań stojących przed dyrektorami szkół i placówek jest dbałość o systematyczne

Bardziej szczegółowo

OFERTA WSPÓŁPRACY W RAMACH PROGRAMU OPERACYJNEGO KAPITAŁ LUDZKI

OFERTA WSPÓŁPRACY W RAMACH PROGRAMU OPERACYJNEGO KAPITAŁ LUDZKI OFERTA WSPÓŁPRACY W RAMACH PROGRAMU OPERACYJNEGO KAPITAŁ LUDZKI PODDZIAŁANIE 2.1.1 ROZWÓJ KAPITAŁU LUDZKIEGO W PRZEDSIĘBIORSTWACH KONKURS HEROSI ORGANIZACJI Strona 1 z 8 Spis treści 1. Zakres merytoryczny

Bardziej szczegółowo

Joanna Jasińska ZMIANY. w organizacjach. sprawne zarządzanie, sytuacje kryzysowe i warunki osiągania sukcesu

Joanna Jasińska ZMIANY. w organizacjach. sprawne zarządzanie, sytuacje kryzysowe i warunki osiągania sukcesu Joanna Jasińska ZMIANY w organizacjach sprawne zarządzanie, sytuacje kryzysowe i warunki osiągania sukcesu Recenzent prof. zw. dr hab. Janusz Soboń Opracowanie redakcyjne i korekta Jolanta Sierakowska

Bardziej szczegółowo

Rozwój Modelu Pomorskiej Nagrody Jakości

Rozwój Modelu Pomorskiej Nagrody Jakości Rozwój Modelu Pomorskiej Nagrody Jakości Prof. ndzw. UG dr hab. Małgorzata Wiśniewska Przewodnicząca Kapituły Konkursu o Pomorską Nagrodę Jakości Gdańsk, 27.02.2015 Korzenie Pomorska Nagroda Jakości ma

Bardziej szczegółowo

Czy ochrona środowiska i odnawialne źródła energii są efektywne finansowo?

Czy ochrona środowiska i odnawialne źródła energii są efektywne finansowo? Czy ochrona środowiska i odnawialne źródła energii są efektywne finansowo? Dariusz Lipka, Małopolska Agencja Rozwoju Regionalnego S.A. Kraków, 11.12.2013 r. Specyfika projektów energetyki odnawialnej -

Bardziej szczegółowo

Informacje o projekcie

Informacje o projekcie Informacje o projekcie Czas trwania projektu: 03.01.2011 r. 31.12.2013 r. Cele projektu: Rozwinięcie przez minimum 800 przedsiębiorstw w województwie łódzkim, w okresie 2011 2013 r., potencjału w zakresie

Bardziej szczegółowo

ZINTEGROWANY SYSTEM ZARZĄDZANIA DOKUMENT NADZOROWANY W WERSJI ELEKTRONICZNEJ Wydanie 07 Urząd Miasta Płocka. Księga środowiskowa

ZINTEGROWANY SYSTEM ZARZĄDZANIA DOKUMENT NADZOROWANY W WERSJI ELEKTRONICZNEJ Wydanie 07 Urząd Miasta Płocka. Księga środowiskowa Strona 1 1. Księga Środowiskowa Księga Środowiskowa to podstawowy dokument opisujący strukturę i funkcjonowanie wdrożonego w Urzędzie Systemu Zarządzania Środowiskowego zgodnego z wymaganiami normy PN-EN

Bardziej szczegółowo

STANDARDY I KRYTERIA OCENY JAKOŚCI PROGRAMÓW PROMOCJI ZDROWIA I PROFILAKTYKI W RAMACH SYSTEMU REKOMENDACJI

STANDARDY I KRYTERIA OCENY JAKOŚCI PROGRAMÓW PROMOCJI ZDROWIA I PROFILAKTYKI W RAMACH SYSTEMU REKOMENDACJI STANDARDY I KRYTERIA OCENY JAKOŚCI PROGRAMÓW PROMOCJI ZDROWIA I PROFILAKTYKI W RAMACH SYSTEMU REKOMENDACJI 1. Ogólne dane o programie Nazwa własna Autorzy programu Organizacja/ instytucja odpowiedzialna

Bardziej szczegółowo

Materiał pomocniczy dla studentów. Do nauki przedmiotów:

Materiał pomocniczy dla studentów. Do nauki przedmiotów: dr hab. inż. Marian Kamiński Materiał pomocniczy dla studentów Do nauki przedmiotów: - Metody analizy technicznej, część pierwsza zapewnienie jakości; - Systemy zapewnienia jakości w produkcji i badaniach;

Bardziej szczegółowo

PROJEKT NOWA JAKOŚĆ PRACY

PROJEKT NOWA JAKOŚĆ PRACY PROJEKT NOWA JAKOŚĆ PRACY Folder informacyjny projektu Nowa jakość pracy realizowanego przez Centrum Rozwoju Społeczno-Ekonomicznego w ramach Poddziałania 8.1.1 Wspieranie rozwoju kwalifikacji zawodowych

Bardziej szczegółowo

horyzonty formuła in-company 20 lat Akademia Zarządzania Strategicznego dla TOP MANAGEMENTU program dostosowany do specyfiki branżowej klienta

horyzonty formuła in-company 20 lat Akademia Zarządzania Strategicznego dla TOP MANAGEMENTU program dostosowany do specyfiki branżowej klienta 20 lat doświadczeń D O R A D Z T W O S T R A T E G I C Z N E I S E M I N A R I A Inwestycja w Zespół zwiększa szanse na sukces NO1 Nowe WŚRÓD PROGRAMÓW ZARZĄDZANIA STRATEGICZNEGO ORGANIZOWANY PRZEZ FIRMĘ

Bardziej szczegółowo

Wstęp... 7. Rozdział 1. Skuteczność i efektywność jako kryteria ocen ekonomicznych. 13

Wstęp... 7. Rozdział 1. Skuteczność i efektywność jako kryteria ocen ekonomicznych. 13 Spis treści Wstęp... 7 Rozdział 1. Skuteczność i efektywność jako kryteria ocen ekonomicznych. 13 1.1. Podejście komplementarne do interpretacji efektywności i skuteczności... 14 1.2. Efektywność jako

Bardziej szczegółowo

Co się zmieni w nowej wersji normy ISO 9001

Co się zmieni w nowej wersji normy ISO 9001 TÜV Rheinland Polska Co się zmieni w nowej wersji normy ISO 9001 Podsumowanie zmian www.tuv.pl Aktualizacja normy ISO 9001:2015 Publikacja nowej wersji normy ISO 9001:2015 jest oczekiwana we wrześniu 2015

Bardziej szczegółowo

Ocena adekwatności alokowanych środków finansowych w ramach POPT 2014-2020

Ocena adekwatności alokowanych środków finansowych w ramach POPT 2014-2020 Ocena adekwatności alokowanych środków finansowych w ramach POPT 2014-2020 Zgodnie z przekazanymi informacjami, wysokość środków finansowych przeznaczonych na realizację POPT wyniesie 700,1 mln EUR wkładu

Bardziej szczegółowo

Szkolenie 2. Zarządzanie programami

Szkolenie 2. Zarządzanie programami UNIWERSYTET MARII CURIE-SKŁODOWSKIEJ W LUBLINIE Projekt Nowoczesny model zarządzania w UMCS umowa nr UDA-POKL.04.01.01-00-036/11-00 Pl. Marii Curie-Skłodowskiej 5, 20-031 Lublin, www.nowoczesny.umcs.lublin.pl

Bardziej szczegółowo

TEMAT SZKOLENIA Ewaluacja programów i projektów, Informacja zwrotna i (obszar 7) OPIS SZKOLENIA

TEMAT SZKOLENIA Ewaluacja programów i projektów, Informacja zwrotna i (obszar 7) OPIS SZKOLENIA TEMAT SZKOLENIA Ewaluacja programów i projektów, Informacja zwrotna i (obszar 7) OPIS SZKOLENIA GRUPA DOCELOWA Przedstawiciele Publicznych Służb Zatrudnienia/PSZ, instytucji edukacyjnych i szkoleniowych,

Bardziej szczegółowo

Dwie szkoły oceny 360 stopni. Sprawdź różnicę pomiędzy klasycznym a nowoczesnym podejściem

Dwie szkoły oceny 360 stopni. Sprawdź różnicę pomiędzy klasycznym a nowoczesnym podejściem Sprawdź różnicę pomiędzy klasycznym a nowoczesnym podejściem Czy stosowanie tradycyjnego podejścia do metody 360 stopni jest jedynym rozwiązaniem? Poznaj dwa podejścia do przeprowadzania procesu oceny

Bardziej szczegółowo

Normy ISO serii 9000. www.greber.com.pl. Normy ISO serii 9000. Tomasz Greber (www.greber.com.pl) dr inż. Tomasz Greber. www.greber.com.

Normy ISO serii 9000. www.greber.com.pl. Normy ISO serii 9000. Tomasz Greber (www.greber.com.pl) dr inż. Tomasz Greber. www.greber.com. Normy ISO serii 9000 dr inż. Tomasz Greber www.greber.com.pl www.greber.com.pl 1 Droga do jakości ISO 9001 Organizacja tradycyjna TQM/PNJ KAIZEN Organizacja jakościowa SIX SIGMA Ewolucja systemów jakości

Bardziej szczegółowo

Przebieg usługi w przedsiębiorstwie Projekt Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości Zarządzanie kompetencjami w MSP

Przebieg usługi w przedsiębiorstwie Projekt Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości Zarządzanie kompetencjami w MSP Przebieg usługi w przedsiębiorstwie Projekt Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości Zarządzanie kompetencjami w MSP Usługa szkoleniowo doradcza z zakresu zarządzania kompetencjami w MSP jest realizowana

Bardziej szczegółowo

Omówienie podstawowych systemów zarządzania środowiskiem

Omówienie podstawowych systemów zarządzania środowiskiem Omówienie podstawowych systemów zarządzania środowiskiem Do najbardziej znanych systemów zarządzania środowiskiem należą: europejski EMAS światowy ISO 14000 Normy ISO serii 14000 1991 rok -Mędzynarodowa

Bardziej szczegółowo

Upowszechnianie zasad gospodarki cyrkularnej w sektorze MŚP - wprowadzenie do projektu ERASMUS+

Upowszechnianie zasad gospodarki cyrkularnej w sektorze MŚP - wprowadzenie do projektu ERASMUS+ Upowszechnianie zasad gospodarki cyrkularnej w sektorze MŚP - wprowadzenie do projektu ERASMUS+ Ewelina Kaatz-Drzeżdżon Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Gdańsku marzec 2015 Nowy

Bardziej szczegółowo

ania Zagrożeniom Korupcyjnym w Agencji Rezerw Materiałowych

ania Zagrożeniom Korupcyjnym w Agencji Rezerw Materiałowych Wdrożenie Systemu Przeciwdziałania ania Zagrożeniom Korupcyjnym w Agencji Rezerw Materiałowych Systemy antykorupcyjne w administracji publicznej Warszawa, 21 czerwca 2013 r. Zespół do spraw szacowania

Bardziej szczegółowo

Doskonalenie przedsiębiorstw : kryzys drogą do sukcesu / Maciej Kulig. Warszawa, cop Spis treści

Doskonalenie przedsiębiorstw : kryzys drogą do sukcesu / Maciej Kulig. Warszawa, cop Spis treści Doskonalenie przedsiębiorstw : kryzys drogą do sukcesu / Maciej Kulig. Warszawa, cop. 2016 Spis treści Przedmowa 11 Na czym polegają trudności? 11 O czym jest ta książka 14 Kilka słów o autorze 15 Wstęp

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie ryzykiem teoria i praktyka. Ewa Szczepańska Centrum Projektów Informatycznych Warszawa, dnia 31 stycznia 2012 r.

Zarządzanie ryzykiem teoria i praktyka. Ewa Szczepańska Centrum Projektów Informatycznych Warszawa, dnia 31 stycznia 2012 r. Zarządzanie ryzykiem teoria i praktyka Ewa Szczepańska Centrum Projektów Informatycznych Warszawa, dnia 31 stycznia 2012 r. Zarządzanie ryzykiem - agenda Zarządzanie ryzykiem - definicje Ryzyko - niepewne

Bardziej szczegółowo

Wdrażanie zarządzania jakością na uczelni

Wdrażanie zarządzania jakością na uczelni Człowiek najlepsza inwestycja Wdrażanie zarządzania jakością na uczelni Plan prezentacji 1. Przepisy prawne a zarządzanie jakością na uczelni 2. Jakość i jej definicje w uczelni 3. Cele istnienia systemu

Bardziej szczegółowo

wsparcia w zakresie kryteriów wyboru firmy szkoleniowej lub weryfikacji jej działań. Członkowie Polskiej Izby Firm Szkoleniowych Strona 1 z 10

wsparcia w zakresie kryteriów wyboru firmy szkoleniowej lub weryfikacji jej działań. Członkowie Polskiej Izby Firm Szkoleniowych Strona 1 z 10 Misją Polskiej Izby Firm Szkoleniowych jest działanie na rzecz ciągłego rozwoju kompetencji i kształcenia przez cale życie poprzez rozwój rynku szkoleniowego, na którym obowiązują zasady uczciwej konkurencji.

Bardziej szczegółowo

I. O P I S S Z K O L E N I A

I. O P I S S Z K O L E N I A Sektorowy Program Operacyjny Rozwój Zasobów Ludzkich Priorytet 2 Rozwój społeczeństwa opartego na wiedzy Działanie 2.3 Rozwój kadr nowoczesnej gospodarki I. O P I S S Z K O L E N I A Tytuł szkolenia Metodyka

Bardziej szczegółowo

Spis treści. 00 Red. Spis tresci. Wstep..indd 5 2009 12 02 10:52:08

Spis treści. 00 Red. Spis tresci. Wstep..indd 5 2009 12 02 10:52:08 Spis treści Wstęp 9 Rozdział 1. Wprowadzenie do zarządzania projektami 11 1.1. Istota projektu 11 1.2. Zarządzanie projektami 19 1.3. Cykl życia projektu 22 1.3.1. Cykl projektowo realizacyjny 22 1.3.2.

Bardziej szczegółowo

BAKER TILLY POLAND CONSULTING

BAKER TILLY POLAND CONSULTING BAKER TILLY POLAND CONSULTING Wytyczne KNF dla firm ubezpieczeniowych i towarzystw reasekuracyjnych w obszarze bezpieczeństwa informatycznego An independent member of Baker Tilly International Objaśnienie

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp... 9 KOMUNIKACJA MARKETINGOWA UCZELNI WYŻSZEJ... 11 ZNACZENIE MARKI W KOMUNIKACJI MARKETINGOWEJ UCZELNI WYŻSZEJ...

Spis treści. Wstęp... 9 KOMUNIKACJA MARKETINGOWA UCZELNI WYŻSZEJ... 11 ZNACZENIE MARKI W KOMUNIKACJI MARKETINGOWEJ UCZELNI WYŻSZEJ... Spis treści Wstęp... 9 Rozdział I KOMUNIKACJA MARKETINGOWA UCZELNI WYŻSZEJ... 11 Rozdział II ZNACZENIE MARKI W KOMUNIKACJI MARKETINGOWEJ UCZELNI WYŻSZEJ... 33 Rozdział III ROLA SERWISU INTERNETOWEGO UCZELNI

Bardziej szczegółowo

Analiza praktyk zarządczych i ich efektów w zakładach opieki zdrowotnej Województwa Opolskiego ROK 2008 STRESZCZENIE.

Analiza praktyk zarządczych i ich efektów w zakładach opieki zdrowotnej Województwa Opolskiego ROK 2008 STRESZCZENIE. Analiza praktyk zarządczych i ich efektów w zakładach opieki zdrowotnej Województwa Opolskiego ROK 2008 STRESZCZENIE Marcin Kautsch Opracowanie dla Urzędu Marszałkowskiego Województwa Opolskiego Kraków,

Bardziej szczegółowo

HR Biznes Partner jak umacniać pozycję HR-owca w firmie?

HR Biznes Partner jak umacniać pozycję HR-owca w firmie? HR Biznes Partner jak umacniać pozycję HR-owca w firmie? Kim jest HR Biznes Partner? Czy jest to tylko modne określenie pracownika HR-u, czy może kryje się za nim ktoś więcej? Z założenia HR Biznes Partner

Bardziej szczegółowo

Natalia Gorynia-Pfeffer STRESZCZENIE PRACY DOKTORSKIEJ

Natalia Gorynia-Pfeffer STRESZCZENIE PRACY DOKTORSKIEJ Natalia Gorynia-Pfeffer STRESZCZENIE PRACY DOKTORSKIEJ Instytucjonalne uwarunkowania narodowego systemu innowacji w Niemczech i w Polsce wnioski dla Polski Frankfurt am Main 2012 1 Instytucjonalne uwarunkowania

Bardziej szczegółowo

System DEPTHeuresis stanowi odpowiedź na wyzwania HR, czyli: SYSTEM ZARZĄDZANIA KAPITAŁEM LUDZKIM DEPTHeuresis

System DEPTHeuresis stanowi odpowiedź na wyzwania HR, czyli: SYSTEM ZARZĄDZANIA KAPITAŁEM LUDZKIM DEPTHeuresis SYSTEM DEPTHeuresis System DEPT stanowi odpowiedź na wyzwania HR, czyli: Pozwala w łatwy sposób zarządzać różnorodnością kompetencji, kwalifikacji. Udrażnia komunikację dzięki wprowadzeniu naturalnego

Bardziej szczegółowo

Korzyści wynikające z wdrożenia systemu zarządzania jakością w usługach medycznych.

Korzyści wynikające z wdrożenia systemu zarządzania jakością w usługach medycznych. Norma PN-EN ISO 9001:2009 System Zarządzania Jakością w usługach medycznych Korzyści wynikające z wdrożenia systemu zarządzania jakością w usługach medycznych. www.isomed.pl Grzegorz Dobrakowski Uwarunkowania

Bardziej szczegółowo

Jakość przed jakością

Jakość przed jakością Jakość przed jakością Oprogramowanie naprawdę przydatne (2) Robert Ganowski II Krajowa Konferencja Jakości Systemów Informatycznych, Warszawa, 21-22 czerwca 2005 r. 1 Teoria prawdy*

Bardziej szczegółowo

Doskonalenie działalności marketingowej PRACA PROJEKTOWA I JEJ KONCEPCJA

Doskonalenie działalności marketingowej PRACA PROJEKTOWA I JEJ KONCEPCJA Doskonalenie działalności marketingowej PRACA PROJEKTOWA I JEJ KONCEPCJA Praca projektowa Praca projektowa ma być rozwiązaniem problemu (marketingowego) Wykonanie prezentacji Odbiór i ocena Identyfikacja

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie jakością w logistyce ćw. Artur Olejniczak

Zarządzanie jakością w logistyce ćw. Artur Olejniczak ćw. artur.olejniczak@wsl.com.pl Plan spotkań Data Godziny Rodzaj 18.03.2012 4 godziny ćw. 14:30-15:30 dyżur 14.04.2012 4 godziny ćw. 28.04.2012 4 godziny ćw. 14:30-15:30 dyżur 19.05.2012 4 godziny ćw.

Bardziej szczegółowo

Ramowy program zajęć dydaktycznych Standardy ISO i zarządzanie przez jakość (TQM) (nazwa studiów podyplomowych)

Ramowy program zajęć dydaktycznych Standardy ISO i zarządzanie przez jakość (TQM) (nazwa studiów podyplomowych) Ramowy program zajęć dydaktycznych Standardy ISO i zarządzanie przez jakość (TQM) (nazwa studiów podyplomowych) Załącznik nr do Zarządzenia Rektora PG nr 1. Wykaz przedmiotów i ich treść, wymiar godzinowy,

Bardziej szczegółowo

Spis treści WSTĘP. Rozdział 1 CHARAKTERYSTYKA WIEDZY O ZARZĄDZANIU

Spis treści WSTĘP. Rozdział 1 CHARAKTERYSTYKA WIEDZY O ZARZĄDZANIU Spis treści WSTĘP Rozdział 1 CHARAKTERYSTYKA WIEDZY O ZARZĄDZANIU 1.1. Istota i pojęcie nauki 1.2. Metodologia nauk o zarządzaniu 1.2.1. Istota i zasady badań naukowych 1.2.2. Rodzaje wyjaśnień naukowych

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE Nr 32/2012 Wójta Gminy w Chojnicach. z dnia 16 marca 2012 roku

ZARZĄDZENIE Nr 32/2012 Wójta Gminy w Chojnicach. z dnia 16 marca 2012 roku ZARZĄDZENIE Nr 32/2012 Wójta Gminy w Chojnicach z dnia 16 marca 2012 roku w sprawie wytycznych służących ustaleniu systemu zarządzania ryzykiem w Urzędzie Gminy w Chojnicach. Na podstawie art. 30 ust.

Bardziej szczegółowo

MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH

MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH Beata Nowotarska-Romaniak wydanie 3. zmienione Warszawa 2013 SPIS TREŚCI Wstęp... 7 Rozdział 1. Istota marketingu usług zdrowotnych... 11 1.1. System marketingu usług... 11

Bardziej szczegółowo

Szkoła Podstawowa nr 336 im. Janka Bytnara Rudego - Ursynów

Szkoła Podstawowa nr 336 im. Janka Bytnara Rudego - Ursynów RAPORT OCENA KONTROLI ZARZĄDCZEJ Szkoła Podstawowa nr 336 im. Janka Bytnara Rudego - Ursynów raport za rok: 2015 Strona 1 z 12 I. WSTĘP: Kontrolę zarządczą w jednostkach sektora finansów publicznych stanowi

Bardziej szczegółowo

ŚCIEŻKA: Zarządzanie projektami

ŚCIEŻKA: Zarządzanie projektami ŚCIEŻKA: Zarządzanie projektami Ścieżka dedykowana jest każdej osobie, która chce rozwijać siebie i swoją organizację - w szczególności: Kadrze menedżerskiej i kierowniczej przedsiębiorstw Kierownikom

Bardziej szczegółowo

PLAN ZARZĄDZANIA WYMAGANIAMI PROJEKT WERSJA

PLAN ZARZĄDZANIA WYMAGANIAMI PROJEKT <NAZWA PROJEKTU> WERSJA <NUMER WERSJI DOKUMENTU> Załącznik nr 4.4 do Umowy nr 35-ILGW-253-.../20.. z dnia... MINISTERSTWO FINANSÓW DEPARTAMENT INFORMATYKI PLAN ZARZĄDZANIA WYMAGANIAMI PROJEKT WERSJA numer wersji

Bardziej szczegółowo

Fiszka oferty usług proinnowacyjnych

Fiszka oferty usług proinnowacyjnych Fiszka oferty usług proinnowacyjnych I. Akredytowany wykonawca 1. Nazwa wykonawcy Fundacja Poszanowania Energii 2. Forma prawna prowadzonej działalności Fundacja 3. Status Wnioskodawcy - przedsiębiorstwo

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI ROZDZIAŁ 1. Jerzy Apanowicz ( ), Ryszard Rutka (1.6.)

SPIS TREŚCI ROZDZIAŁ 1. Jerzy Apanowicz ( ), Ryszard Rutka (1.6.) WSTĘP 17 ROZDZIAŁ 1 CHARAKTERYSTYKA WIEDZY O ZARZĄDZANIU Jerzy Apanowicz (1.1.-1.5.), Ryszard Rutka (1.6.) 1.1. Istota i pojęcie nauki 19 1.2. Metodologia nauk o zarządzaniu 22 1.2.1. Istota i zasady badań

Bardziej szczegółowo

Procedura zarządzania ryzykiem w Urzędzie Gminy Damasławek

Procedura zarządzania ryzykiem w Urzędzie Gminy Damasławek Załącznik nr 3 do Zarządzenia Nr Or. 0152-38/10 Wójta Gminy Damasławek z dnia 31 grudnia 2010 r. Procedura zarządzania ryzykiem w Urzędzie Gminy Damasławek celem procedury jest zapewnienie mechanizmów

Bardziej szczegółowo

Instytucje wdrażające podnoszą poprzeczkę, aby wsparcie otrzymały najciekawsze i najbardziej pożądane projekty.

Instytucje wdrażające podnoszą poprzeczkę, aby wsparcie otrzymały najciekawsze i najbardziej pożądane projekty. Instytucje wdrażające podnoszą poprzeczkę, aby wsparcie otrzymały najciekawsze i najbardziej pożądane projekty. Kapitał ludzki to jeden z najważniejszych czynników budowania przewagi konkurencyjnej na

Bardziej szczegółowo