CELIAKIA U DZIECI. I Katedra Pediatrii Klinika Gastroenterologii Dziecięcej i Chorób Metabolicznych Dr med. Iwona Bączyk

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "CELIAKIA U DZIECI. I Katedra Pediatrii Klinika Gastroenterologii Dziecięcej i Chorób Metabolicznych Dr med. Iwona Bączyk"

Transkrypt

1 CELIAKIA U DZIECI I Katedra Pediatrii Klinika Gastroenterologii Dziecięcej i Chorób Metabolicznych Dr med. Iwona Bączyk

2 Definicja Celiakia (CD) jest chorobą uwarunkowaną genetycznie, wywołaną nieprawidłową odpowiedzią immunologiczną na spożywany gluten i zawartą w nim gliadynę i inne prolaminy.. W wyniku tej odpowiedzi dochodzi do charakterystycznych zmian w obrębie błony śluzowej jelita cienkiego.

3 GLUTEN Białko zawarte w otoczkach czterech podstawowych zbóż: Gliadyna - pszenica Sekalina - żyto Awenina - owies Hordeina - jęczmień

4 EPIDEMIOLOGIA CHOROBY TRZEWNEJ Choroba rasy kaukaskiej. Jedna z częstszych chorób uwarunkowanych genetycznie.

5 CZĘSTOŚĆ WYSTĘPOWANIA W EUROPIE I STANACH ZJEDNOCZONYCH 1:130 do 1:350 U dzieci poniżej 5 r.ż. 1:100

6 PATOGENEZA Czynniki genetyczne Czynniki środowiskowe

7 POSTACIE KLINICZNE CELIAKII Celiakia klinicznie jawna klasyczna (clinical coeliac disease) Celiakia ukryta niema, skąpoobjawowa (silent coeliac disease) Celiakia utajona (coeliac disease latency) Celiakia potencjalna (CD genetic suspectability)

8 OBJAWY KLINICZNE KLASYCZNEJ CELIAKII Obfite, liczne, tłuszczowe stolce Utrata łaknienia Postępujące niedożywienie Powiększenie obwodu brzucha (pseudoascites) Zmiana osobowości tzw. encefalopatia Kryzy celiakalne

9 OBJAWY TOWARZYSZĄCE KLASYCZNEJ CELIAKII Niedokrwistość niedobarwliwa Krzywica Hypoproteinemia Niedobór witamin rozpuszczalnych w tłuszczach Przejściowa nietolerancja białek mleka krowiego Nietolerancja dwucukrów

10 POSTAĆ NIEMA- UKRYTA Zanik kosmków jelita cienkiego Obecność przeciwciał w surowicy krwi Brak objawów zespołu złego wchłaniania

11 OBJAWY SUGERUJĄCE POSTAĆ NIEMĄ (1) Bóle brzucha Wzdęcia Liczne stolce Nietolerancja laktozy Niedobór wysokości ciała Niedokrwistość niedobarwliwa, nie- poddająca się typowemu leczeniu Hypokalcemia z osteoporozą

12 OBJAWY POSTACI NIEMEJ (2) Hypoplazja szkliwa zębowego Aftowe zapalenie jamy ustnej Ubytki emalii zębowej Opóźnienie dojrzewania płciowego, niepowodzenia ciążowe, wczesne przekwitanie Niepłodność męska

13 OBJAWY POSTACI NIEMEJ (3) Niektóre choroby towarzyszące celiakii: - niedobór IgA - zespół Downa - zespół Turnera - cukrzyca insulinozależna - autoimmunologiczne zapalenie tarczycy - łysienie plackowate - choroby reumatyczne

14 NIEMA POSTAĆ CELIAKII Występuje u: - 10% zdrowych krewnych I stopnia chorych na celiakię - 5% chorych z niedoborami IgA

15 POSTAĆ UTAJONA Brak objawów klinicznych i histologicznych pomimo istnienia choroby W błonie śluzowe jelita cienkiego mogą powstać subtelne zmiany naciekowe (typ I wg. Marsha) Postać ta może dotyczyć pacjentów z rozpoznaną celiakią, którzy odstawili dietę

16 CELIAKIA POTENCJALNA Charakteryzuje osobników u których stwierdzono markery genetyczne np. DR 3 - DQ 2 /DR -DQ 2 /DR 4 -DQ 8 / /DR 5/7 -DQ Charakteryzuje osobników ze zwiększoną liczbą limfocytów T z receptorami gamma i delta Postać ta jest trudna uchwytna wymaga specjalistycznych badań genetycznych i immunologicznych

17 OBJAWY KLINICZNE CELIAKII W WIEKU NIEMOWLĘCYM (1) Zahamowanie przyrostu masy ciała i wysokości po wprowadzeniu glutenu do diety Spadek masy ciała Przewlekłe biegunki lub oddawanie obfitych stolców tłuszczowych (steatorrhea) Wymioty Powiększenie obwodu brzucha

18 OBJAWY KLINICZNE CELIAKII W WIEKU NIEMOWLĘCYM (2) Brak łaknienia, apatia Osłabienie siły mięśniowej Częste infekcje dróg oddechowych Opóźnienie rozwoju psychoruchowego, zaburzenia zachowania Kryzy celiakalne:

19 OBJAWY KLINICZNE CELIAKII W WIEKU NIEMOWLĘCYM (3) W badaniach pomocniczych: -hypoproteinemia -hypoalbuminemia -niedokrwistość niedoborowa -niedobory witaminy K -podwyższenie aktywności aminotransferaz

20 OBJAWY KLINICZNE CELAKII W WEKU SZKOLNYM I MŁODZIEŻOWYM (1) niski wzrost, nieodobory masy ciała Brak łaknienia, nawrotowe bóle brzucha, dyspepsja, nieprawidłowe wypróżnienia Bóle mięśni Osteopenia lub osteoporoza Opóźnienie miesiączkowania Trudności w nauce, depresje

21 OBJAWY KLINICZNE CELAKII W WEKU SZKOLNYM I MŁODZIEŻOWYM (2) Drgawki, bóle brzucha Cukrzyca typu I Niewyjaśnione bóle stawów Niedorozwój szkliwa zębowego, afty Nietolerancja laktozy Opryszczkowe zapalenie skóry

22 W badaniach pomocniczych: Anemia nieodbarwliwa Niedobory żelaza i kwasu foliowego

23 Choroby towarzyszące: Reumatoidalne zapalenie stawów Cukrzyca Niedoczynność tarczycy Nieswoiste zapalenie jelit Autoimmunologiczne zapalenie wątroby Chłoniaki nieziarnicze

24 DIAGNOSTYKA CHOROBY TRZEWNEJ Wystąpienie objawów klinicznych, które powstały w związku z wprowadzeniem glutenu do diety Zanik kosmków błony śluzowej jelita cienkiego typowy dla celiakii (biopsja złoty standard w rozpoznawaniu celiakii) Stwierdzenie we krwi dwóch swoistych przeciwciał

25 SKALA OCENY MORFOLOGICZNEJ ŚLUZÓWKI JELITA WG. MARSHA (1) Faza 0 przednaciekowa w jelicie brak zmian morfologicznych Faza I naciekowa wymiary kosmków i krypt niezmienione, obfity naciek z limfocytów w nabłonku Faza II rozrostowa naciek limfocytarny, w nabłonku widoczne są cechy rozrostu krypt

26 SKALA OCENY MORFOLOGICZNEJ ŚLUZÓWKI JELITA WG. MARSHA (2) Faza III destrukcyjna z całkowitym zanikiem kosmków Faza IV atroficzna zanik kosmków nie ustępuje po eliminacji glutenu z diety. Ta faza uważana jest za etap poprzedzający proliferacje nowotworową (chłoniaki)

27 Faza IV atroficzna zanik kosmków nie ustępuje po eliminacji glutenu z diety. Ta faza uważana jest za etap poprzedzający proliferacje nowotworową (chłoniaki)

28 SUROWICZE TESTY PRZESIEWOWE AGA przeciwciała przeciwgliadynowe oznaczane w klasie IgA i IgG ARA przeciwciała przeciwretikulinowe oznaczane w klasie IgA i IgG EMA przeciwciała przeciw endomyzium mięśni gładkich oznaczane w klasie IgA i IgG ttg przeciwciała przeciwko transglutaminazie tkankowej

29 GRUPA RYZYKA CD (1) Pacjenci z : Chorobą Downa, choroba Turnera Cukrzyca typu I Depresja Niedobór wysokości i/lub masy ciała Kobiety po porodzie z utratą masy ciała i depresją Kobiety po niepowodzeniach ciążowych (poronienia, bezpłodność) Krewni I osób z potwierdzoną celiakią Z niedoborem IgA Osteoporozą Padaczką

30 GRUPA RYZYKA CD (2) Pacjenci z : Chłoniakiem niezarniczym Niedorozwojem szkliwa i nawrotowymi aftami Chorobami autoimmunologicznymi stawów, wątroby, tarczycy Anemie nie poddające się leczniu

31 Przejściowa nietolerancja glutenu (enteropatia glutenwrażliwa) Objawy kliniczne zaburzeń wchłaniania, zanik kosmków, poprawa po diecie bezglutenowej Po prowokacji glutenem przeciwciała ujemne, błona śluzowa jelita cienkiego prawidłowa

32 Alergia na gluten Może wystąpić u pacjentów atopowych, manifestuje się reakcją alergiczną typu I lub IV Nie stwierdza zaniku kosmków ani wystąpienia przeciwciał (EmA, AGA, ARA lub ttg) UWAGA: ze względu na możliwość współistnienia celiakii i alergii na gluten należy zawsze przeprowadzić pełną diagnostykę

33 LECZENIE CELIAKII JEDYNĄ METODĄ LECZENIA CHOROBY JEST DIETA BEZGLUTENOWA!

34 Produkty zabronione w leczeniu CD Pszenica Żyto Jęczmień Owies

35 Produkty bezglutenowe w naturalnej postaci nie posiadają glutenu Ziemniaki Ryż Kukurydza Gryka Proso Szarłat Maniok Chleb świętojański Miłka abisyńska

36 Żywność bezglutenowa Dopuszczalny poziom glutenu: do 20 mg/kg

Gdańsk 10.10.2015 r.

Gdańsk 10.10.2015 r. Celiakia- czy nadążamy za zmieniającymi się rekomendacjami Gdańsk 10.10.2015 r. prof. dr hab. n. med. Barbara Kamińska Katedra i Klinika Pediatrii, Gastroenterologii, Hepatologii i Żywienia Dzieci Gdański

Bardziej szczegółowo

Celiakia synonimy: sprue nietropikalna, enteropatia z nadwrażliwością na gluten, choroba trzewna.

Celiakia synonimy: sprue nietropikalna, enteropatia z nadwrażliwością na gluten, choroba trzewna. Definicja celiakii Celiakia synonimy: sprue nietropikalna, enteropatia z nadwrażliwością na gluten, choroba trzewna. Jest definiowana jako trwała nietolerancja glutenu, występująca u osób genetycznie predysponowanych,

Bardziej szczegółowo

Wytyczne Światowej Organizacji Gastroenterologicznej dotyczące celiakii, 2012

Wytyczne Światowej Organizacji Gastroenterologicznej dotyczące celiakii, 2012 Wytyczne Światowej Organizacji Gastroenterologicznej dotyczące celiakii, 2012 Autorzy: Julio C. Bai, Michael Fried, Gino Roberto Corazza, Detlef Schuppan, Michael Farthing, Carlo Catassi, Luigi Greco,

Bardziej szczegółowo

Celiaklia. Celiaklia rodzaje

Celiaklia. Celiaklia rodzaje Celiakia i inne choroby glutenozależne - rodzaje, rozpoznanie Aktualnie, wykrytych jest wiele chorób glutenozależnych, najbardziej znana jest celiakia. Chorobami zależnymi od glutenu są także: alergia

Bardziej szczegółowo

Celiakia. Trwała nietolerancja glutenu

Celiakia. Trwała nietolerancja glutenu Celiakia Trwała nietolerancja glutenu Co to jest celiakia? Celiakia (choroba trzewna) to choroba polegająca na trwałej nietolerancji glutenu czyli białka najpopularniejszych zbóż: pszenicy, żyta, jęczmienia.

Bardziej szczegółowo

Gluten. Jeść, albo nie jeść. Oto jest pytanie! Choroby związane z glutenem. dr Maciej Starachowski www.swiatzdrowia.pl

Gluten. Jeść, albo nie jeść. Oto jest pytanie! Choroby związane z glutenem. dr Maciej Starachowski www.swiatzdrowia.pl Gluten Jeść, albo nie jeść. Oto jest pytanie! Choroby związane z glutenem dr Maciej Starachowski www.swiatzdrowia.pl Spis treści 1. Wstęp 2. Podział chorób związanych z glutenem 3. Jaka jest różnica pomiędzy

Bardziej szczegółowo

Kiedy gluten szkodzi. Czy przyczyną Twoich dolegliwości może być celiakia?

Kiedy gluten szkodzi. Czy przyczyną Twoich dolegliwości może być celiakia? Kiedy gluten szkodzi Czy przyczyną Twoich dolegliwości może być celiakia? Przyczyną Twoich problemów może być gluten Ból brzucha, wzdęcia, biegunka, złe samopoczucie, brak witamin, osłabienie, depresja,

Bardziej szczegółowo

Barbara Aleksandra Cichańska Celiakia. Dieta bezglutenowa. Niezbędne informacje i porady

Barbara Aleksandra Cichańska Celiakia. Dieta bezglutenowa. Niezbędne informacje i porady 1 Barbara Aleksandra Cichańska CELIAKIA DIETA BEZGLUTENOWA NIEZBĘDNE INFORMACJE I PORADY Bydgoszcz 2013 2 Autor: Barbara Aleksandra Cichańska Wydawca: Stowarzyszenie Przyjaciół Chorych na Celiakię "PRZEKREŚLONY

Bardziej szczegółowo

Dieta bezglutenowa potrzeba czy moda?

Dieta bezglutenowa potrzeba czy moda? Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie Wydział Nauk o Żywieniu Człowieka i Konsumpcji Dieta bezglutenowa potrzeba czy moda? Dr hab. Ewa Lange Zakład Dietetyki Dr inż. Joanna Rachtan-Janicka

Bardziej szczegółowo

Nietolerancja glutenu jest w skali światowej jednym z najczęściej występujących zaburzeń.

Nietolerancja glutenu jest w skali światowej jednym z najczęściej występujących zaburzeń. Nietolerancja glutenu jest w skali światowej jednym z najczęściej występujących zaburzeń. 36 cukrzyca a gluten Gluten jest substancją białkową, którą otrzymuje się podczas wymywania pod bieżącą wodą skrobi

Bardziej szczegółowo

Celiakia jest chorobą ogólnoustrojową o podłożu

Celiakia jest chorobą ogólnoustrojową o podłożu Nowoczesna diagnostyka pacjenta podejrzanego o celiakię Modern diagnostics in patient suspected of coeliac disease DIAGNOSTYKA S U M M A R Y Coeliac disease is an autoimmune disorder elicited by dietaty

Bardziej szczegółowo

"Przyczyny, diagnostyka i leczenie trudnych zaparć u dzieci " Urszula Grzybowska-Chlebowczyk

Przyczyny, diagnostyka i leczenie trudnych zaparć u dzieci  Urszula Grzybowska-Chlebowczyk "Przyczyny, diagnostyka i leczenie trudnych zaparć u dzieci " Urszula Grzybowska-Chlebowczyk Evaluation and treatment of functional constipation in infants and children: Evidence Based Recommendations

Bardziej szczegółowo

Nowoczesna diagnostyka pacjenta podejrzanego o celiakię

Nowoczesna diagnostyka pacjenta podejrzanego o celiakię Nowoczesna diagnostyka pacjenta podejrzanego o celiakię D I A G N O S T Y K A Modern diagnostics in patient suspected of coeliac disease S U M M A R Y Coeliac disease is an autoimmune disorder elicited

Bardziej szczegółowo

Dziecko oddaje liczne luźne stolce, bez krwi i śluzu

Dziecko oddaje liczne luźne stolce, bez krwi i śluzu Dziecko oddaje liczne luźne stolce, bez krwi i śluzu Piotr Socha Klinika Gastroenterologii, Hepatologii Zaburzeń Odżywiania i Pediatrii Warszawa Luźne stolce Jak długo? Ostra biegunka W jakim wieku? Stan

Bardziej szczegółowo

Gluten - fakty i mity

Gluten - fakty i mity Gluten - fakty i mity (na podstawie artykułu Porozmawiajmy o glutenie, Food Forum nr 3-4 (6) 2014, Anna Rychłowska) Opracowanie: Paulina Wiśniewska FUNDACJA WSPARCIE NA STARCIE "1 1. Gluten jest niezbędny

Bardziej szczegółowo

Cukrzyca a gluten. Dr hab. n. med. Danuta Pawłowska

Cukrzyca a gluten. Dr hab. n. med. Danuta Pawłowska Cukrzyca a gluten Dr hab. n. med. Danuta Pawłowska pszenica 200g Gluten 15g gliadyna 7.5g ~52 toksycznych fragmentów Gluten jest główną frakcją białek pszenicy (8-14 %) Toksyczność wykazuje gliadyna (50

Bardziej szczegółowo

Zespół jelita nadwrażliwego a celiakia

Zespół jelita nadwrażliwego a celiakia Celiakia 47 Zespół jelita nadwrażliwego a celiakia Choroba trzewna (celiakia) jest chorobą zapalną jelita cienkiego, wywołaną spożywaniem glutenu przez osoby z genetycznie uwarunkowaną nietolerancją glutenu.

Bardziej szczegółowo

Nowe badania w diagnostyce chorób układu immunologicznego. Alicja Bąkowska

Nowe badania w diagnostyce chorób układu immunologicznego. Alicja Bąkowska Nowe badania w diagnostyce chorób układu immunologicznego Alicja Bąkowska Reumatoidalne zapalenie stawów Przewlekła, układowa choroba o podłoŝu autoimmunologicznym, charakteryzująca się postępującą destrukcją

Bardziej szczegółowo

Spis treści. śelazo... 46 Wapń i witamina D... 47 Cynk... 47

Spis treści. śelazo... 46 Wapń i witamina D... 47 Cynk... 47 Spis treści Przedmowa... 9 1. Ustalanie zapotrzebowania energetycznego w róŝnych stanach chorobowych (Danuta Gajewska)... 11 Wiadomości ogólne... 11 Całkowita przemiana materii... 12 Wprowadzenie... 12

Bardziej szczegółowo

Pakiet konsultacji genetycznych zawierający spersonalizowane zalecenia żywieniowe dla pacjenta

Pakiet konsultacji genetycznych zawierający spersonalizowane zalecenia żywieniowe dla pacjenta Pakiet konsultacji genetycznych zawierający spersonalizowane zalecenia żywieniowe dla pacjenta CHOROBY DIETOZALEŻNE W POLSCE 2,150,000 osób w Polsce cierpi na cukrzycę typu II 7,500,000 osób w Polsce cierpi

Bardziej szczegółowo

Celiakia i dieta bezglutenowa

Celiakia i dieta bezglutenowa 1 Polskie Stowarzyszenie Osób z Celiakią i na Diecie Bezglutenowej Celiakia i dieta bezglutenowa praktyczny poradnik Druk poradnika sfinansowano ze środków z 1% podatku przekazywanych Stowarzyszeniu przez

Bardziej szczegółowo

GLUTEN FAKTY I MITY. opracowanie: Paulina Wiśniewska

GLUTEN FAKTY I MITY. opracowanie: Paulina Wiśniewska GLUTEN FAKTY I MITY opracowanie: Paulina Wiśniewska GLUTEN FAKTY I MITY 1. Gluten jest niezbędny dla zdrowia Gluten nie ma wartości odżywczych, ale mają je produkty pełnoziarniste (bogate w witaminy z

Bardziej szczegółowo

Celiakia i dieta bezglutenowa

Celiakia i dieta bezglutenowa 1 Polskie Stowarzyszenie Osób z Celiakią i na Diecie Bezglutenowej Celiakia i dieta bezglutenowa Praktyczny poradnik Druk poradnika sfinansowano ze środków z 1% podatku. Poradnik jest bezpłatnie przekazywany

Bardziej szczegółowo

WCZESNE OBJAWY CHOROBY NOWOTWOROWEJ U DZIECI

WCZESNE OBJAWY CHOROBY NOWOTWOROWEJ U DZIECI WCZESNE OBJAWY CHOROBY NOWOTWOROWEJ U DZIECI Elżbieta Adamkiewicz-Drożyńska Katedra i Klinika Pediatrii, Hematologii i Onkologii Początki choroby nowotworowej u dzieci Kumulacja wielu zmian genetycznych

Bardziej szczegółowo

Nieprawidłowe odżywianie jest szczególnie groźne w wieku podeszłym, gdyż może prowadzić do niedożywienia

Nieprawidłowe odżywianie jest szczególnie groźne w wieku podeszłym, gdyż może prowadzić do niedożywienia Nieprawidłowe odżywianie jest szczególnie groźne w wieku podeszłym, gdyż może prowadzić do niedożywienia Niedożywienie może występować u osób z nadwagą (powyżej 120% masy należnej) niedowagą (poniżej 80%

Bardziej szczegółowo

Rodzaje autoprzeciwciał, sposoby ich wykrywania, znaczenie w ustaleniu diagnozy i monitorowaniu. Objawy związane z mechanizmami uszkodzenia.

Rodzaje autoprzeciwciał, sposoby ich wykrywania, znaczenie w ustaleniu diagnozy i monitorowaniu. Objawy związane z mechanizmami uszkodzenia. Zakres zagadnień do poszczególnych tematów zajęć I Choroby układowe tkanki łącznej 1. Toczeń rumieniowaty układowy 2. Reumatoidalne zapalenie stawów 3. Twardzina układowa 4. Zapalenie wielomięśniowe/zapalenie

Bardziej szczegółowo

Pewnego razu w gabinecie. Dr hab. med. Andrea Horvath Klinika Pediatrii, WUM

Pewnego razu w gabinecie. Dr hab. med. Andrea Horvath Klinika Pediatrii, WUM Pewnego razu w gabinecie. Dr hab. med. Andrea Horvath Klinika Pediatrii, WUM Pewnego razu w gabinecie Niemowlę 10.miesięczne CII PII SN; masa ur. 3600 Wywiad rodzinny bez obciążeń Pewnego razu w gabinecie

Bardziej szczegółowo

Wtórna nietolerancja laktozy, inaczej zwana jest odwracalną lub czasową. Więcej na temat tego, dlaczego wtórna nietolerancja laktozy rozwija się u

Wtórna nietolerancja laktozy, inaczej zwana jest odwracalną lub czasową. Więcej na temat tego, dlaczego wtórna nietolerancja laktozy rozwija się u Wtórna nietolerancja laktozy, inaczej zwana jest odwracalną lub czasową. Więcej na temat tego, dlaczego wtórna nietolerancja laktozy rozwija się u chorych onkologicznie w dalszej części prezentacji. 1

Bardziej szczegółowo

Alergie i nietolerancje pokarmowe. Prof. dr hab. n med. Danuta Pawłowska

Alergie i nietolerancje pokarmowe. Prof. dr hab. n med. Danuta Pawłowska Alergie i nietolerancje pokarmowe Prof. dr hab. n med. Danuta Pawłowska USA 20% Europa 9-15% 10% Alergeny pokarmowe białko mleka krowiego białko jaja kurzego zboża glutenowe wołowina cielęcina ryby skorupiaki

Bardziej szczegółowo

2011-12-02. Plan prezentacji. Diagnostyka serologiczna i genetyczna celiakii. Definicja celiakii. Czym jest gluten? Klasyczne objawy u dzieci

2011-12-02. Plan prezentacji. Diagnostyka serologiczna i genetyczna celiakii. Definicja celiakii. Czym jest gluten? Klasyczne objawy u dzieci Plan prezentacji Diagnostyka serologiczna i genetyczna celiakii Paweł Krzemień, EUROIMMUN Polska Co to jest celiakia? definicja choroby i epidemiologia Rodzaje celiakii Objawy klasyczne i atypowe. Lekarze

Bardziej szczegółowo

NIETOLERANCJA A ALERGIA POKARMOWA

NIETOLERANCJA A ALERGIA POKARMOWA NIETOLERANCJA A ALERGIA POKARMOWA Nietolerancja i alergia pokarmowa to dwie mylone ze sobą reakcje organizmu na pokarmy, które dla zdrowych osób są nieszkodliwe. Nietolerancja pokarmowa w objawach przypomina

Bardziej szczegółowo

POSTĘPOWANIE W ANEMII U PIŁKARZA

POSTĘPOWANIE W ANEMII U PIŁKARZA POSTĘPOWANIE W ANEMII U PIŁKARZA Z PUNKTU WIDZENIA LEKARZA, FIZJOLOGA I DIETETYKA Dr hab. n. med. Dorota Waśko-Czopnik Klinika Gastroenterologii AM we Wrocławiu Dr Bartosz Ochmann Zakład Fizjologii AWF

Bardziej szczegółowo

Hipertransaminazemia- co z tym fantem zrobić? Agnieszka Bakuła

Hipertransaminazemia- co z tym fantem zrobić? Agnieszka Bakuła Hipertransaminazemia- co z tym fantem zrobić? Agnieszka Bakuła Przypadek 1 Dziewczynka 18/12 Dotychczas zdrowa Hospitalizacja z powodu wymiotów, biegunki i gorączki Bad przedm: cechy niewielkiego stopnia

Bardziej szczegółowo

Celiakia problem interdyscyplinarny

Celiakia problem interdyscyplinarny Celiakia problem interdyscyplinarny Celiac disease a multidisciplinary approach S U M M A R Y D I A G N O S T Y K A Celiac disease is a chronic, immune-mediated enteropathy of small intestine. In genetically

Bardziej szczegółowo

Jesteś tym co jesz. Nadwaga/otyłość Cukrzyca Choroby układu krążenia Nowotwory Osteoporoza. Autoimmunologiczny Alergiczny Nieautoimm.

Jesteś tym co jesz. Nadwaga/otyłość Cukrzyca Choroby układu krążenia Nowotwory Osteoporoza. Autoimmunologiczny Alergiczny Nieautoimm. Choroby dietozależne Prof. Hanna Szajewska Klinika Pediatrii WUM Jesteś tym co jesz Choroby dietozależne Nadwaga/otyłość Cukrzyca Choroby układu krążenia Nowotwory Osteoporoza Dodatkowo inne czynniki (np.

Bardziej szczegółowo

Dieta bez glutenu. Daria Nikołajuk, Marta Wysocka Poradnia dietetyczna Yánsè

Dieta bez glutenu. Daria Nikołajuk, Marta Wysocka Poradnia dietetyczna Yánsè Dieta bez glutenu Daria Nikołajuk, Marta Wysocka Poradnia dietetyczna Yánsè Celiakia Celiakia (choroba trzewna) trwająca całe życie autoimmunologiczna choroba o podłożu genetycznym i charakteryzuje się

Bardziej szczegółowo

PROGRAM STUDIÓW PODYPLOMOWYCH ŻYWIENIE KLINICZNE

PROGRAM STUDIÓW PODYPLOMOWYCH ŻYWIENIE KLINICZNE 1. Ramowe treści kształcenia PROGRAM STUDIÓW PODYPLOMOWYCH ŻYWIENIE KLINICZNE L.p. DATA TEMAT ZAJĘĆ LICZBA GODZIN: FORMA ZALI- CZENIA PUNKTY ECTS 1. 2. 22.09.2012 23.09.2012 20.10.2012 21.10.2012 Żywienie

Bardziej szczegółowo

Zewnątrzwydzielnicza niewydolność trzustki u psów

Zewnątrzwydzielnicza niewydolność trzustki u psów Zewnątrzwydzielnicza niewydolność Roman Lechowski Katedra Chorób Małych Zwierząt z Klinika, Wydział Medycyny Weterynaryjnej SGGW w Warszawie Niewystarczajace wytwarzanie enzymów trawiennych przez trzustkę

Bardziej szczegółowo

POSTĘPOWANIE W CUKRZYCY I OPIEKA NAD DZIECKIEM W PLACÓWKACH OŚWIATOWYCH

POSTĘPOWANIE W CUKRZYCY I OPIEKA NAD DZIECKIEM W PLACÓWKACH OŚWIATOWYCH POSTĘPOWANIE W CUKRZYCY I OPIEKA NAD DZIECKIEM W PLACÓWKACH OŚWIATOWYCH CUKRZYCA.? cukrzyca to grupa chorób metabolicznych charakteryzujących się hiperglikemią (podwyższonym poziomem cukru we krwi) wynika

Bardziej szczegółowo

Wpływ rozgotowanych potraw zbożowych i ich lecznicze właściwości dla przewodu pokarmowego

Wpływ rozgotowanych potraw zbożowych i ich lecznicze właściwości dla przewodu pokarmowego Wpływ rozgotowanych potraw zbożowych i ich lecznicze właściwości dla przewodu pokarmowego Lek. Med.Justyna Okupniak Naturalne metody wspierające leczenie chorób przewodu pokarmowego w świetle badań klinicznych

Bardziej szczegółowo

Żywienie człowieka. Karol Augustowski. Konsultacje: Wtorki godz. 8:30 10:

Żywienie człowieka. Karol Augustowski.  Konsultacje: Wtorki godz. 8:30 10: Żywienie człowieka wykład 1 Karol Augustowski Konsultacje: Wtorki godz. 8:30 10:00 kaugustowski@wp.pl karolaug@up.krakow.pl 692-193-931 Karta kursu Obecność na zajęciach Warunki zaliczenia Ocena z testu:

Bardziej szczegółowo

Pakiet konsultacji genetycznych zawierający spersonalizowane zalecenia żywieniowe dla pacjenta

Pakiet konsultacji genetycznych zawierający spersonalizowane zalecenia żywieniowe dla pacjenta Pakiet konsultacji genetycznych zawierający spersonalizowane zalecenia żywieniowe dla pacjenta CHOROBY DIETOZALEŻNE W POLSCE 2,150,000 osób w Polsce cierpi na cukrzycę typu II 7,500,000 osób w Polsce cierpi

Bardziej szczegółowo

GENODIET ZDROWIE ZAPISANE W GENACH

GENODIET ZDROWIE ZAPISANE W GENACH GENODIET ZDROWIE ZAPISANE W GENACH Rodzaje testów Genodiet Test Genodiet składają się z 3 uzupełniających się modułów, stanowiących 3 kroki do poznania indywidualnych zasad zdrowia. Identyfikacja typu

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIA NA EGZAMIN DYPLOMOWY STUDIA MAGISTERSKIE

ZAGADNIENIA NA EGZAMIN DYPLOMOWY STUDIA MAGISTERSKIE ZAGADNIENIA NA EGZAMIN DYPLOMOWY STUDIA MAGISTERSKIE Maj 2016 1. Elementy marketingu mix, rola w działalności przedsiębiorstwa na rynku produktów spożywczych lub usług. 2. Elementy które należy uwzględnić

Bardziej szczegółowo

Konsultacja medyczna: dr n. med. Konrad Bach

Konsultacja medyczna: dr n. med. Konrad Bach Konsultacja medyczna: dr n. med. Konrad Bach Redakcja: Natalia Paszko Skład komputerowy: Piotr Pisiak Projekt okładki: Piotr Pisiak Wydanie III Białystok 2015 ISBN 978-83-64278-30-3 Kontakt z Autorem:

Bardziej szczegółowo

Wyższa Szkoła Medyczna w Białymstoku. Pielęgniarstwo

Wyższa Szkoła Medyczna w Białymstoku. Pielęgniarstwo Nazwa jednostki prowadzącej kierunek: Nazwa kierunku: Poziom kształcenia: Profil kształcenia: Moduły wprowadzające/wymagania wstępne: Nazwa modułu / przedmiotu (przedmiot lub grupa przedmiotów) Osoby prowadzące:

Bardziej szczegółowo

na mąkę i celiakia Bartuzi Z.: Alergia pokarmowa na mąkę i celiakia. Alergia, 2014, 2: 4-10

na mąkę i celiakia Bartuzi Z.: Alergia pokarmowa na mąkę i celiakia. Alergia, 2014, 2: 4-10 Alergia pokarmowa na mąkę i celiakia Food allergy to wheat and celiac disease Prof. dr hab. n. med. Zbigniew Bartuzi Lek. med. Natalia Ukleja- Sokołowska Katedra i Klinika Alergologii, Immunologii Klinicznej

Bardziej szczegółowo

Streszczenie. Summary. Anna Jarzumbek, Jarosław Kwiecień, Katarzyna Bąk-Drabik, Krystyna Karczewska, Katarzyna Ziora

Streszczenie. Summary. Anna Jarzumbek, Jarosław Kwiecień, Katarzyna Bąk-Drabik, Krystyna Karczewska, Katarzyna Ziora Anna Jarzumbek, Jarosław Kwiecień, Katarzyna Bąk-Drabik, Krystyna Karczewska, Katarzyna Ziora Pediatr Med Rodz 2013, 9 (1), p. 91 96 Received: 26.02.2013 Accepted: 11.03.2013 Published: 30.04.2013 Celiakia

Bardziej szczegółowo

Poradnia Immunologiczna

Poradnia Immunologiczna Poradnia Immunologiczna Centrum Onkologii Ziemi Lubelskiej im. św. Jana z Dukli Lublin, 2011 Szanowni Państwo, Uprzejmie informujemy, że w Centrum Onkologii Ziemi Lubelskiej im. św. Jana z Dukli funkcjonuje

Bardziej szczegółowo

OFERTA OD PAŹDZIERNIKA 2016 R. Nazwa testu Badanie wykonane w celu Wynik i zalecenia Cena

OFERTA OD PAŹDZIERNIKA 2016 R. Nazwa testu Badanie wykonane w celu Wynik i zalecenia Cena OFERTA OD PAŹDZIERNIKA 2016 R. Nazwa testu Badanie wykonane w celu Wynik i zalecenia Cena Blossom genetycznych: 13 predyspozycie do otyłości, genetyczne uwarunkowania efektu jo-jo, wykluczenia produktów,

Bardziej szczegółowo

ALERGIE, NIETOLERANCJE POKARMOWE W ŻYWIENIU ZBIOROWYM

ALERGIE, NIETOLERANCJE POKARMOWE W ŻYWIENIU ZBIOROWYM Bożena Kropka- dietetyk, promotor zdrowia Autor poradnika Pokonaj Alergię www.wydawnictworodzina.pl ALERGIE, NIETOLERANCJE POKARMOWE W ŻYWIENIU ZBIOROWYM Alergia-zdezorientowany układ odpornościowy. Choroby

Bardziej szczegółowo

Alergia pokarmowa na mąkę i celiakia

Alergia pokarmowa na mąkę i celiakia Alergia pokarmowa na mąkę i celiakia Prof. dr hab. n. med. Zbigniew Bartuzi Lek. med. Natalia Ukleja- Sokołowska Katedra i Klinika Alergologii, Immunologii Klinicznej i Chorób Wewnętrznych Collegium Medicum

Bardziej szczegółowo

Żywienie w leczeniu i zapobieganiu nieswoistych chorób zapalnych jelit

Żywienie w leczeniu i zapobieganiu nieswoistych chorób zapalnych jelit Żywienie w leczeniu i zapobieganiu nieswoistych chorób zapalnych jelit Janusz Ciok Instytut Żywności i Żywienia Nieswoiste choroby zapalne jelit Colitis ulcerosa wrzodziejące zapalenie jelita grubego Choroba

Bardziej szczegółowo

Gorączka. Dr hab. med. Agnieszka Szypowska Dr med. Anna Taczanowska Lek. Katarzyna Piechowiak. Klinika Pediatrii Warszawski Uniwersytet Medyczny

Gorączka. Dr hab. med. Agnieszka Szypowska Dr med. Anna Taczanowska Lek. Katarzyna Piechowiak. Klinika Pediatrii Warszawski Uniwersytet Medyczny Gorączka Dr hab. med. Agnieszka Szypowska Dr med. Anna Taczanowska Lek. Katarzyna Piechowiak Klinika Pediatrii Warszawski Uniwersytet Medyczny Ciepłota ciała Kontrolowana przez ośrodek termoregulacji w

Bardziej szczegółowo

Zesłpół jelita drażliwego. łac. colon irritabile; ang. Irritable Bowel Syndrome, (w skrócie IBS) (Nerwica jelit)

Zesłpół jelita drażliwego. łac. colon irritabile; ang. Irritable Bowel Syndrome, (w skrócie IBS) (Nerwica jelit) Zesłpół jelita drażliwego łac. colon irritabile; ang. Irritable Bowel Syndrome, (w skrócie IBS) (Nerwica jelit) Co to jest? Zespół jelita drażliwego jest to przewlekła (trwająca przez co najmniej trzy

Bardziej szczegółowo

PAKIET KONSULTACJI GENETYCZNYCH GENODIET ZDROWIE ZAPISANE W GENACH

PAKIET KONSULTACJI GENETYCZNYCH GENODIET ZDROWIE ZAPISANE W GENACH PAKIET KONSULTACJI GENETYCZNYCH GENODIET ZDROWIE ZAPISANE W GENACH Rodzaje pakietów Genodiet Pakiet konsultacji genetycznych Genodiet składaja się z 3 uzupełniających się modułów, stanowiących 3 kroki

Bardziej szczegółowo

ZAJĘCIA Z PEDIATRII ROK III SEMESTR zimowy 2017/2018 PROPEDEUTYKA PEDIATRII

ZAJĘCIA Z PEDIATRII ROK III SEMESTR zimowy 2017/2018 PROPEDEUTYKA PEDIATRII ZAJĘCIA Z PEDIATRII ROK III SEMESTR zimowy 2017/2018 PROPEDEUTYKA PEDIATRII Obowiązujące podręczniki: 1. Pediatria, Kawalec, Grenda, Ziółkowska. 2013, 2. Pediatria. Podręcznik do Lekarskiego Egzaminu Końcowego

Bardziej szczegółowo

Spis tre 1. Podstawy immunologii 11 2. Mechanizmy immunopatologiczne 61

Spis tre 1. Podstawy immunologii 11 2. Mechanizmy immunopatologiczne 61 Spis treści Przedmowa do wydania polskiego 6 Przedmowa do wydania pierwszego oryginalnego 6 Przedmowa do wydania drugiego oryginalnego 7 Przedmowa do wydania drugiego oryginalnego zmienionego i uaktualnionego

Bardziej szczegółowo

Oferta diagnostyczna Instytutu Mikroekologii. Mgr Małgorzata Drobczyńska Instytut Mikroekologii Ul. Sielska 10 60-129 Poznań

Oferta diagnostyczna Instytutu Mikroekologii. Mgr Małgorzata Drobczyńska Instytut Mikroekologii Ul. Sielska 10 60-129 Poznań Oferta diagnostyczna Instytutu Mikroekologii Mgr Małgorzata Drobczyńska Instytut Mikroekologii Ul. Sielska 10 60-129 Poznań INSTYTUT MIKROEKOLOGII Najnowocześniejsza diagnostyka medyczna w leczeniu przewlekłych

Bardziej szczegółowo

HARMONOGRAM ZAJĘĆ Z PRZEDMIOTU PEDIATRIA DLA STUDENTÓW 6 ROKU KIERUNKU LEKARSKIEGO

HARMONOGRAM ZAJĘĆ Z PRZEDMIOTU PEDIATRIA DLA STUDENTÓW 6 ROKU KIERUNKU LEKARSKIEGO HARMONOGRAM ZAJĘĆ Z PRZEDMIOTU PEDIATRIA DLA STUDENTÓW 6 ROKU KIERUNKU LEKARSKIEGO ĆWICZENIA ODBYWAJĄ SIĘ NA ODDZIAŁACH SZPITALNYCH WOJEWÓDZKIEGO SPECJALISTYCZNEGO SZPITALA DZIECIĘCEGO W OLSZTYNIE UL.

Bardziej szczegółowo

HARMONOGRAM ZAJĘĆ Z PRZEDMIOTU PEDIATRIA DLA STUDENTÓW 6 ROKU KIERUNKU LEKARSKIEGO

HARMONOGRAM ZAJĘĆ Z PRZEDMIOTU PEDIATRIA DLA STUDENTÓW 6 ROKU KIERUNKU LEKARSKIEGO HARMONOGRAM ZAJĘĆ Z PRZEDMIOTU PEDIATRIA DLA STUDENTÓW 6 ROKU KIERUNKU LEKARSKIEGO ĆWICZENIA ODBYWAJĄ SIĘ NA ODDZIAŁACH SZPITALNYCH WOJEWÓDZKIEGO SPECJALISTYCZNEGO SZPITALA DZIECIĘCEGO W OLSZTYNIE UL.

Bardziej szczegółowo

Zapalenie ucha środkowego

Zapalenie ucha środkowego Zapalenie ucha środkowego Poradnik dla pacjenta Dr Maciej Starachowski Ostre zapalenie ucha środkowego. Co to jest? Ostre zapalenie ucha środkowego jest rozpoznawane w przypadku zmian zapalnych w uchu

Bardziej szczegółowo

Wydanie I BIAŁYSTOK 2017 ISBN

Wydanie I BIAŁYSTOK 2017 ISBN Redakcja: Mariusz Warda Skład: Iga Figlewska Projekt okładki: Iga Figlewska Tłumaczenie: Anna Marczuk Ilustracje: Elise Gilles Wydanie I BIAŁYSTOK 2017 ISBN 978-83-65404-40-4 First published as Gluten-Comment

Bardziej szczegółowo

(+) ponad normę - odwodnienie organizmu lub nadmierne zagęszczenie krwi

(+) ponad normę - odwodnienie organizmu lub nadmierne zagęszczenie krwi Gdy robimy badania laboratoryjne krwi w wyniku otrzymujemy wydruk z niezliczoną liczbą skrótów, cyferek i znaków. Zazwyczaj odstępstwa od norm zaznaczone są na kartce z wynikami gwiazdkami. Zapraszamy

Bardziej szczegółowo

Spis treści. 1. Choroby żołądka Wiktor Łaszewicz... 15. 2. Choroby jelita cienkiego Anna Zaremba-Woroniecka... 46

Spis treści. 1. Choroby żołądka Wiktor Łaszewicz... 15. 2. Choroby jelita cienkiego Anna Zaremba-Woroniecka... 46 Spis treści 1. Choroby żołądka Wiktor Łaszewicz..................... 15 Zarys budowy i fizjologii żołądka.......................... 15 Budowa żołądka.................................. 15 Wydzielanie żołądkowe..............................

Bardziej szczegółowo

NA ZAKAŻENIE HBV i HCV

NA ZAKAŻENIE HBV i HCV NA ZAKAŻENIE HBV i HCV Wojewódzka Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Gdańsku 18.04.2016r. Aneta Bardoń-Błaszkowska HBV - Hepatitis B Virus Simplified diagram of the structure of hepatitis B virus, Autor

Bardziej szczegółowo

ZDROWE JELITA NOWE SPOSOBY PROFILAKTYKI. Poradnik dla pacjenta o diagnozowaniu i leczeniu chorób jelit

ZDROWE JELITA NOWE SPOSOBY PROFILAKTYKI. Poradnik dla pacjenta o diagnozowaniu i leczeniu chorób jelit ZDROWE JELITA NOWE SPOSOBY PROFILAKTYKI Poradnik dla pacjenta o diagnozowaniu i leczeniu chorób jelit W przypadku choroby nasze jelita mają niewiele możliwości zwrócenia na siebie naszej uwagi. Typowe

Bardziej szczegółowo

Zespół jelita drażliwego u dzieci i młodzieży

Zespół jelita drażliwego u dzieci i młodzieży 52 Zespół jelita drażliwego u dzieci i młodzieży Irritable bowel syndrome in children Mieczysława Czerwionka-Szaflarska, Bartosz Romańczuk Pediatr Pol 2010; 85 (1): 52 56 2010 by Polskie Towarzystwo Pediatryczne

Bardziej szczegółowo

Follow-up of patients with coeliac disease diagnosed according to clinical criteria in infants and small children

Follow-up of patients with coeliac disease diagnosed according to clinical criteria in infants and small children Artykuł oryginalny/original paper Losy pacjentów z klinicznym rozpoznaniem celiakii w okresie niemowlêcym i wczesnodzieciêcym Follow-up of patients with coeliac disease diagnosed according to clinical

Bardziej szczegółowo

Przedmowa. Zawartość. 1. Wprowadzenie Kompleksowe podejście do żywienia Koncepcja równowagi (bilansu)

Przedmowa. Zawartość. 1. Wprowadzenie Kompleksowe podejście do żywienia Koncepcja równowagi (bilansu) 140964 Zawartość Przedmowa 1. Wprowadzenie 1.1. Kompleksowe podejście do żywienia 1.2. Koncepcja równowagi (bilansu) 1.2.1. Model podaży i zapotrzebowania 1.2.2. Przekarmienie 1.2.3. Niedożywienie 1.2.4.

Bardziej szczegółowo

Choroba Gravesa-Basedowa, choroba trzewna i zaburzenia funkcji wątroby u 12-letniej dziewczynki obraz kliniczny i trudności diagnostyczne.

Choroba Gravesa-Basedowa, choroba trzewna i zaburzenia funkcji wątroby u 12-letniej dziewczynki obraz kliniczny i trudności diagnostyczne. zaburzenia funkcji wątroby u 12-letniej dziewczynki obraz kliniczny i trudności diagnostyczne. Dr n. med. Magdalena Góra-Gębka Katedra i Klinika Pediatrii, Gastroenterologii, Hepatologii i Żywienia Dzieci

Bardziej szczegółowo

Pilotażowy Program Profilaktyki Zakażeń HCV

Pilotażowy Program Profilaktyki Zakażeń HCV Pilotażowy Program Profilaktyki Zakażeń HCV HCV zidentyfikowany w 1989 roku należy do rodziny Flaviviridae zawiera jednoniciowy RNA koduje białka strukturalne i niestrukturalne (co najmniej 10) ma 6 podstawowych

Bardziej szczegółowo

Diagnostyka ogólna chorób wewnętrznych. Klinika Hipertensjologii i Chorób Wewnętrznych

Diagnostyka ogólna chorób wewnętrznych. Klinika Hipertensjologii i Chorób Wewnętrznych Diagnostyka ogólna chorób wewnętrznych Klinika Hipertensjologii i Chorób Wewnętrznych Piśmiennictwo: Szczeklik E. Diagnostyka ogólna chorób wewnętrznych. PZWL 1979 Bolechowski F. Podstawy ogólnej diagnostyki

Bardziej szczegółowo

Profilaktyka w pediatrii

Profilaktyka w pediatrii Profilaktyka w pediatrii dr n.med. Jolanta Meller Profilaktyka (gr) - zapobieganie niekorzystnym zjawiskom Zapobieganie zachorowaniom oraz stworzenie warunków do prawidłowego rozwoju pierwszorzędowa nieswoista

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ ZDROWIA PUBLICZNEGO STUDIA STACJONARNE I STOPNIA KIERUNEK DIETETYKA ROK III SEMESTR ZIMOWY ROK AKADEMICKI 2016/2017 ŻYWIENIE KLINICZNE

WYDZIAŁ ZDROWIA PUBLICZNEGO STUDIA STACJONARNE I STOPNIA KIERUNEK DIETETYKA ROK III SEMESTR ZIMOWY ROK AKADEMICKI 2016/2017 ŻYWIENIE KLINICZNE WYDZIAŁ ZDROWIA PUBLICZNEGO STUDIA STACJONARNE I STOPNIA KIERUNEK DIETETYKA ROK III SEMESTR ZIMOWY ROK AKADEMICKI 2016/2017 ŻYWIENIE KLINICZNE WYKŁADY: Sala wykładowa - Budynek WZP SUM w Bytomiu, ul. Piekarska

Bardziej szczegółowo

Nieswoiste zapalenie jelitzespół (AIH+PSC)

Nieswoiste zapalenie jelitzespół (AIH+PSC) Nieswoiste zapalenie jelitzespół nakładania (AIH+PSC) M. Uścinowicz Klinika Pediatrii, Gastroenterologii i Alergologii Dziecięcej Kierownik Kliniki: Prof. D. Lebensztejn Uniwersytecki Dziecięcy Szpital

Bardziej szczegółowo

Czym są witaminy i dlaczego musimy je uzupełniac aby nasz organizm funkcjonował prawidłowo?

Czym są witaminy i dlaczego musimy je uzupełniac aby nasz organizm funkcjonował prawidłowo? Zagłębiając się w temat witamin i ich związku na ludzki organizm powinniśmy sobie zadać pytanie. Czym są witaminy i dlaczego musimy je uzupełniac aby nasz organizm funkcjonował prawidłowo? Witaminy są

Bardziej szczegółowo

Aneks III. Zmiany w odpowiednich punktach charakterystyki produktu leczniczego i ulotkach dla pacjenta

Aneks III. Zmiany w odpowiednich punktach charakterystyki produktu leczniczego i ulotkach dla pacjenta Aneks III Zmiany w odpowiednich punktach charakterystyki produktu leczniczego i ulotkach dla pacjenta Uwaga: Konieczna może być późniejsza aktualizacja zmian w charakterystyce produktu leczniczego i ulotce

Bardziej szczegółowo

Choroba trzewna dzieci i dorosłych. Coeliac disease the disease of children and adults

Choroba trzewna dzieci i dorosłych. Coeliac disease the disease of children and adults Choroba trzewna dzieci i dorosłych Coeliac disease the disease of children and adults Prof. dr hab. n. med. Mieczysława Czerwionka-Szaflarska, Dr n. med. Anna Szaflarska- Popławska Dr n. med. Lucyna Müller

Bardziej szczegółowo

50% pacjentów z chorobą onkologiczną nie uczestniczy w żadnej formie poradnictwa dietetycznego 50% pacjentów z chorobą onkologiczną nie uczestniczy w żadnej formie poradnictwa dietetycznego 20-50% sięga

Bardziej szczegółowo

Witamina D w chorobach przewlekłych wieku rozwojowego

Witamina D w chorobach przewlekłych wieku rozwojowego Witamina D w chorobach przewlekłych wieku rozwojowego Agnieszka Szlagatys-Sidorkiewicz Klinika Pediatrii, Gastroenterologii, Hepatologii i Żywienia Dzieci Gdański Uniwersytet Medyczny Witamina D w chorobach

Bardziej szczegółowo

GENODIET ZDROWIE ZAPISANE W GENACH

GENODIET ZDROWIE ZAPISANE W GENACH GENODIET ZDROWIE ZAPISANE W GENACH Rodzaje testów Genodiet Test Genodiet składają się z 3 uzupełniających się modułów, stanowiących 3 kroki do poznania indywidualnych zasad zdrowia. Identyfikacja typu

Bardziej szczegółowo

EDUKACJA PACJENTA I JEGO RODZINY MAJĄCA NA CELU PODNIESIENIE ŚWIADOMOŚCI NA TEMAT CUKRZYCY, DOSTARCZENIE JAK NAJWIĘKSZEJ WIEDZY NA JEJ TEMAT.

EDUKACJA PACJENTA I JEGO RODZINY MAJĄCA NA CELU PODNIESIENIE ŚWIADOMOŚCI NA TEMAT CUKRZYCY, DOSTARCZENIE JAK NAJWIĘKSZEJ WIEDZY NA JEJ TEMAT. EDUKACJA PACJENTA I JEGO RODZINY MAJĄCA NA CELU PODNIESIENIE ŚWIADOMOŚCI NA TEMAT CUKRZYCY, DOSTARCZENIE JAK NAJWIĘKSZEJ WIEDZY NA JEJ TEMAT. Prowadząca edukację: piel. Anna Otremba CELE: -Kształtowanie

Bardziej szczegółowo

STRES Leczenie żywieniowe w chorobie Hashimoto

STRES Leczenie żywieniowe w chorobie Hashimoto STRES Leczenie żywieniowe w chorobie Ile waży szklanka wody? Stres Przewlekły stres osłabia układ odpornościowy i zaostrza objawy chorób z autoagresji STRES KORTYZOL INSULINOOP. GŁÓD WAGA DEPRESJA WŁOSY

Bardziej szczegółowo

Kod przedmiotu/modułu MK_39 Punkty ETCS: 6. Jednostka: Zakład Immunologii Katedry Immunologii Klinicznej, ul. Rokietnicka 5d, 60-806 Poznań

Kod przedmiotu/modułu MK_39 Punkty ETCS: 6. Jednostka: Zakład Immunologii Katedry Immunologii Klinicznej, ul. Rokietnicka 5d, 60-806 Poznań Kod przedmiotu/modułu MK_39 Punkty ETCS: 6 Nazwa przedmiotu: Immunopatologia Jednostka: Zakład Immunologii Katedry Immunologii Klinicznej, ul. Rokietnicka 5d, 60-806 Poznań Osoba odpowiedzialna za przedmiot:

Bardziej szczegółowo

(12) TŁUMACZENIE PATENTU EUROPEJSKIEGO (19) PL (11) (96) Data i numer zgłoszenia patentu europejskiego: 03.04.2007 07734308.5

(12) TŁUMACZENIE PATENTU EUROPEJSKIEGO (19) PL (11) (96) Data i numer zgłoszenia patentu europejskiego: 03.04.2007 07734308.5 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) TŁUMACZENIE PATENTU EUROPEJSKIEGO (19) PL (11) PL/EP 20013 (13) T3 Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (96) Data i numer zgłoszenia patentu europejskiego: 03.04.2007 07734308.

Bardziej szczegółowo

Aktualne zasady diagnostyki i leczenia chorób zapalnych jelit

Aktualne zasady diagnostyki i leczenia chorób zapalnych jelit Instytut Pomnik Centrum Zdrowia Dziecka Odział Gastroenterologii, Hepatologii, Zaburzeń Odżywiania i Pediatrii Al. Dzieci Polskich 20, 04-730, Warszawa Aktualne zasady diagnostyki i leczenia chorób zapalnych

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Część I Definicja, epidemiologia i koszty otyłości. Część II Etiologia i patogeneza otyłości

Spis treści. Część I Definicja, epidemiologia i koszty otyłości. Część II Etiologia i patogeneza otyłości Spis treści Część I Definicja, epidemiologia i koszty otyłości Rozdział 1. Wprowadzenie: problematyka otyłości w ujęciu historycznym i współczesnym..................................... 15 Problematyka

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIA NA EGZAMIN DYPLOMOWY KIERUNEK: DIETETYKA w roku akademickim 2016/2017

ZAGADNIENIA NA EGZAMIN DYPLOMOWY KIERUNEK: DIETETYKA w roku akademickim 2016/2017 ZAGADNIENIA NA EGZAMIN DYPLOMOWY KIERUNEK: DIETETYKA w roku akademickim 2016/2017 I. Z zakresu ŻYWIENIA CZŁOWIEKA 1. Znaczenie białka w żywieniu człowieka 2. Znaczenie węglowodanów w żywieniu człowieka

Bardziej szczegółowo

Cewkowo-śródmiąższowe zapalenie nerek

Cewkowo-śródmiąższowe zapalenie nerek Cewkowo-śródmiąższowe zapalenie nerek Krzysztof Letachowicz Katedra i Klinika Nefrologii i Medycyny Transplantacyjnej, Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu Kierownik: Prof. dr hab. Marian Klinger Cewkowo-śródmiąższowe

Bardziej szczegółowo

Wydział Zdrowia Publicznego, Kierunek DIETETYKA, Studia I stopnia stacjonarne I rok, Rok akademicki 2013/2014

Wydział Zdrowia Publicznego, Kierunek DIETETYKA, Studia I stopnia stacjonarne I rok, Rok akademicki 2013/2014 Grupa 1 1 63571 2.1 3.1 4.1 8.1 12.1 14.1 2 63572 2.2 3.2 4.2 8.2 12.2 14.2 3 63573 2.3 3.3 4.3 8.3 12.3 14.3 4 63574 2.4 3.4 4.4 8.4 12.4 14.4 5 63575 2.5 3.5 4.5 8.5 12.5 14.5 6 63576 2.6 3.6 5.1 9.1

Bardziej szczegółowo

ŻYCIE Z CELIAKIĄ Trudności w przestrzeganiu diety bezglutenowej

ŻYCIE Z CELIAKIĄ Trudności w przestrzeganiu diety bezglutenowej ŻYCIE Z CELIAKIĄ Trudności w przestrzeganiu diety bezglutenowej Raport przygotowany przez dystrybutora testów GlutenDetect we współpracy z Polskim Stowarzyszeniem Osób z Celiakią i na Diecie Bezglutenowej

Bardziej szczegółowo

Przedmowa do wydania polskiego 11 Wstęp 13 Podziękowania 14

Przedmowa do wydania polskiego 11 Wstęp 13 Podziękowania 14 Spis treści Przedmowa do wydania polskiego 11 Wstęp 13 Podziękowania 14 1. Wstęp i ustalanie rozpoznania 15 Co to jest mukowiscydoza? 15 Skąd nazwa mukowiscydoza? 16 Kiedy można podejrzewać występowanie

Bardziej szczegółowo

Testy dla kobiet w ciąży. Zakażenie HIV i AIDS u dzieci.

Testy dla kobiet w ciąży. Zakażenie HIV i AIDS u dzieci. Testy dla kobiet w ciąży. Zakażenie HIV i AIDS u dzieci. dr n. med. Agnieszka Ołdakowska Klinika Chorób Zakaźnych Wieku Dziecięcego Warszawski Uniwersytet Medyczny Wojewódzki Szpital Zakaźny w Warszawie

Bardziej szczegółowo