Nowotwory trzonu macicy, sromu i pochwy. Jacek Sieńko II Katedra i Klinika Położnictwa i Ginekologii WUM

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Nowotwory trzonu macicy, sromu i pochwy. Jacek Sieńko II Katedra i Klinika Położnictwa i Ginekologii WUM"

Transkrypt

1 Nowotwory trzonu macicy, sromu i pochwy Jacek Sieńko II Katedra i Klinika Położnictwa i Ginekologii WUM

2 Rozrosty błony śluzowej macicy Podział 1. WHO Rozrost bez atypii Prosty Złożony Rozrost z atypią Prosty Złożony II. Wg Muttera BEH łagodny rozrost endometrium EIN śródnabłonkowa neoplazja endometrium EA - gruczolakorak endometrium

3 Rozrosty błony śluzowej macicy ryzyko transformacji nowotworowej Rozrost prosty bez atypii Rozrost prosty z atypią 1% 8% Rozrost złożony bez atypii Rozrost złożony z atypią 3% 29%

4 Podział WHO a podział wg Muttera Rozrost prosty bez atypii Rozrost prosty z atypią 5% Rozrost złożony bez atypii Rozrost złożony z atypią 79% 44% EIN 39% ryzyko raka w ciągu roku

5 Rozrosty endometrium leczenie (1) Okres okołomenopauzalny Rozrost bez atypii Rozrost atypowy Gestageny 3-6 miesięcy Usunięcie macicy D&C lub HSTS Ablacja endometrium, usunięcie macicy Obserwacja, leczenie podtrzymujące Markowska 2006

6 Rozrosty endometrium leczenie (2) Okres rozrodczy Rozrost bez atypii Rozrost atypowy Gestageny w II fazie cyklu lub indukcja owulacji Gestageny w dużych dawkach USG i HSTS USG i HSTS Obserwacja, Gestageny w dużych dawkach Obserwacja USG i HSTS Usunięcie macicy Usunięcie macicy Obserwacja Markowska 2006

7 Nowotwory złośliwe w Polsce w 2006 r. Wojciechowska U., Didkowska J., Zatoński W. Nowotwory złośliwe w Polsce w 2006 roku.

8 Epidemiologia raka trzonu macicy miejsce 3 (4) miejsce 14 Wojciechowska U., Didkowska J., Zatoński W. Nowotwory złośliwe w Polsce w 2006 roku.

9 Epidemiologia raka trzonu macicy Wojciechowska U., Didkowska J., Zatoński W. Nowotwory złośliwe w Polsce w 2006 roku.

10 Czynniki ryzyka raka endometrium Opóźniona menopauza Nadciśnienie tętnicze Cukrzyca Otyłość Wysoki status socjalno-ekonomiczny Stosowanie tamoxifenu HTZ (estrogeny) Zaburzenia miesiączkowania (cykle bezowulacyjne) Przebyte ciąże i porody Późna menarche Palenie papierosów OC

11 Rak trzonu macicy - diagnostyka Wywiad: krwawienie z dróg rodnych wczesnym objawem Badanie podstawowe: frakcjonowane wyłyżeczkowanie kanału szyjki i trzonu macicy. Badania dodatkowe: badanie ginekologiczne przez pochwę i przez odbytnicę USG transwaginalne macicy i przydatków (ocena rozmiarów guza i głębokości naciekania) lub u wybranych chorych MRI TK lub MRI miednicy mniejszej, jamy brzusznej i przestrzeni zaotrzewnowej badanie radiologiczne klatki piersiowej badania podstawowe: morfologia krwi, badanie ogólne moczu, stężenie mocznika, kreatyniny w surowicy transaminazy

12 Rak trzonu macicy - klasyfikacja 1. Rak gruczołowy endometrioidny (inna nazwa endometrioidalny), w tym adenoacanthoma (typ I*) 2. UPSC rak surowiczo brodawkowaty (typ II*) 3. Rak jasnokomórkowy (typ II*) 4. Rak płaskonabłonkowy 5. Rak gruczołowo płaskonabłonkowy 6. Gruczolakorak śluzowy 7. Mięsakorak (carcinosarcoma) 8. Inne typy *wg Bokhmana

13 Rak trzonu typu I a typu II Rak typu I Hiperestrogenizm Tak Nie Rak typu II Wiek Okołomenopauzalny Starość Stan przedrakowy EIN Rak endometrialny wewnątrznabłnkowy wysoki Złośliwość G1, G2, G3 G3 (4) Wzrost Powolny Agresywny Przerzutowanie Wczesne Późne Receptory E/P + - Zaburzenia genetyczne Mutacje PTEN Niestabilność mikrosatelitarna K-ras Mutacja p53

14 Rak trzonu macicy staging (FIGO 2009) Stopień I: Nowotwór ściśle ograniczony do trzonu macicy IA: Brak nacieku lub głębokość nacieku obejmuje <50% mięśniówki IB: Naciek obejmuje 50% mięśniówki Stopień II Nowotwór nacieka podścielisko szyjki macicy, ale nie wychodzi poza macicę Stopień III Lokalne i regionalne naciekanie IIIA Rak nacieka surowicówkę macicy i/lub przydatki IIIB Przerzuty do pochwy i/lub przymacicz IIIC Przerzuty do węzłów miednicy i/lub węzłów przyaortalnych IIIC1 Zajęte węzły miednicy IIIC2 Zajęte węzły okołoaortalne z zajętymi lub nie węzłami miednicy Stopień IV Naciek pęcherza moczowego i/lub śluzówki odbytnicy i/lub odległe przerzuty IVA Naciek pęcherza moczowego i/lub śluzówki odbytnicy IVB Przerzuty odlegle, obejmujące przerzuty do węzłów chłonnych jamy brzusznej i węzłów chłonnych pachwinowych

15 Rak trzonu macicy - grading Stopnie zróżnicowania histopatologicznego: G1 dobrze zróżnicowany (<5% utkania litego) G2 średnio zróżnicowany (6-50% utkania litego) G3 nisko zróżnicowany lub niezróżnicowany (>50% utkania litego).

16 Rak trzonu macicy - leczenie Samodzielne leczenie chirurgiczne Radioterapia: teleterapia + brachyterapia Chirurgia + radioterapia Chirurgia i/lub radioterapia z adiuwantową chemio- lub hormonoterapią Pierwotna radioterapia z następowym leczeniem chirurgicznym

17 Rak trzonu macicy - propozycje postępowania Elementy leczenia chirurgicznego: pobranie płynu otrzewnowego lub popłuczyn z jamy otrzewnej do badań cytologicznych proste wycięcie macicy z przydatkami wycięcie węzłów chłonnych miedniczych (biodrowych i zasłonowych) biopsja węzłów okołoaortalnych w przypadkach: stwierdzenia badaniem doraźnym przerzutów do węzłów chłonnych miedniczych stwierdzenia przerzutów raka trzonu macicy do jajników stwierdzenia palpacyjnie powiększonych węzłów chłonnych okołoaortalnych rozpoznania raka typu surowiczego, jasnokomórkowego lub mięsakoraka trzonu macicy w wyskrobinach w każdym z przypadków a, b, c oraz d obowiązuje także wycięcie sieci większej Warszawa 2009

18 Rak trzonu macicy - propozycje postępowania Warunki odstąpienia od usunięcia węzłów chłonnych miednicznych w stopniu zaawansowania I raka trzonu macicy: Rak trzonu macicy typu endometrioidalnego (typ I) Wysoki stopień zróżnicowania histopatologicznego wyniku z wyskrobin (G1) brak głębokiego naciekania (> 50% grubości) mięśnia macicy w badaniach obrazowych przed operacją lub brak głębokiego naciekania mięśnia macicy w śródoperacyjnym badaniu histopatologicznym lub brak głębokiego naciekania mięśnia macicy w makroskopowej ocenie w trakcie operacji po przecięciu macicy preferowana ocena mikroskopowa lub przedoperacyjna Warszawa 2009

19 Rak trzonu macicy leczenie uzupełniające Rak typu I IB lub G3 brachyterapia II brachyterapia, ew. teleterapia III teleterapia + ew. brachyterapia IV indywidualnie leczenie paliatywne (teleterapia, chemioterapia) Rak typu II IA obserwacja lub chth Powyżej IA chth: Paclitaxel + Karboplatyna Paclitaxel. + Cisplatyna

20 Rak trzonu macicy 5-letnie przeżycia Hacker 2010

21 Mięśniaki macicy Najczęstszy nowotwór (łagodny) macicy Rasa biała 50% Rasa czarna do 100% Wiek rozrodczy (35-45 lat) Hiperestrogenizm Objawy Brak Bóle brzucha Obfite, krwotoczne miesiączki niedokrwistość Guz w jamie brzusznej Zaburzenia oddawania moczu i stolca Niepłodność rzadko jako jedyna przyczyna

22 Mięśniaki macicy Lokalizacja Podsurowicówkowe Podśluzówkowe Śródścienne Międzywięzadłowe Szyjkowe Postaci nietypowe: Aktywne mitotycznie Komórkowe Atypowe Łagodne mięśniaki przerzutowe, rozsiana mięśniakowatość wewnątrzotrzewnowa

23 Mięśniaki ryzyko zezłośliwienia 0,1-0,7% mięśniaków usuniętych operacyjnie to mięsaki Ryzyko większe po menopauzie? Zezłośliwienie czy niewłaściwe rozpoznanie kliniczne? Rzeczywista częstość występowania mięsaków rozwijających się w mięśniakach <0,1%

24 Mięśniaki a mięsaki Mięśniak Mięsak Zwykle liczne Często pojedyncze (76%) Zazwyczaj 3-5 cm Gładkie i twarde w przekroju Koloru białego Rzadko ogniska martwicy Rzadko wzrost po menopauzie (estrogeny) Często ponad >10 cm Miękkie, połyskliwe o fakturze świeżego mięsa Koloru żółtego, brązowego Liczne ogniska krwotoczne i martwicze Wzrost w znacznym stopniu niezależny od statusu hormonalnego

25 Mięśniaki - leczenie Operacyjne: Wyłuszczenie mięśniaków Fundektomia rzadko Amputacja trzonu macicy Całkowite usunięcie macicy Zachowawcze (ograniczona skuteczność) Gestageny Analogi GnRH Inhibitory aromatazy Inne embolizacja tętnic macicznych (kontrowersje)

26 Mięsaki macicy Nowotwory mezenchymalne Grupa heterogenna Bardzo rzadkie (3% nowotworów macicy) Zazwyczaj wysoce złośliwe Rozsiew głównie krwiopochodny Wiek > 50 lat Etiologia nieznana Częściej po radioterapii

27 Mięsaki macicy - klasyfikacja Mięsaki gładkokomórkowe - leiomyosarcoma Mięsaki podścieliskowe Endometrial stromal sarcoma ( dawniej ESS low grade ) Mięsaki podścieliskowe niezróżnicowane UESS (undifferentiated endometrial stromal sarcoma) Mięsakorak Carcinosarcoma

28 Mięsaki staging (LMS, ESS) I Nowotwór ściśle ograniczony do macicy IA <5cm IB 5cm II Nowotwór nacieka miednicę IIA Zajęciem przydatków IIB Nowotwór nacieka poza macicę przylegające tkanki miednicy mniejszej III Nowotwór nacieka tkanki jamy brzusznej (nie tylko przylegające) IIIA W jednym miejscu IIIB Więcej niż w jednym miejscu IIIC Przerzuty do węzłów chłonnych miednicy i/lub okołoaortalnych IV Nowotwór nacieka pęcherz moczowy i/lub odbytnicę i/lub przerzuty odległe IVA Nowotwór nacieka pęcherz moczowy i/lub odbytnicę IVB Przerzuty odległe

29 Mięsaki - leczenie Mięsaki gładkokomórkowe - leiomyosarcoma Leczenie chirurgiczne usunięcie macicy z przydatkami, w przypadkach pierwotnie zaawansowanych cytoredukcja Leczenie uzupełniające: We wczesnych stopniach obserwacja W pozostałych chemioterapia uzupełniająca (Ifosfamid i Adriamycyna)

30 Mięsaki - leczenie Endometrial stromal sarcoma Leczenie chirurgiczne usunięcie macicy z przydatkami, w przypadkach pierwotnie zaawansowanych cytoredukcja Leczenie uzupełniające - gestageny

31 Mięsaki - leczenie Mięsaki podścieliskowe niezróżnicowane (przebieg bardzo agresywny) Leczenie chirurgiczne usunięcie macicy z przydatkami i biopsja węzłów chłonnych miednicy, w przypadkach pierwotnie zaawansowanych cytoredukcja Leczenie uzupełniające: Wyjątkowo obserwacja W pozostałych chemioterapia uzupełniająca (Ifosfamid i Adriamycyna)

32 Mięsaki - leczenie Mięsakorak Leczenie chirurgiczne - jak w raku jajnika Leczenie uzupełniające - jak w raku jajnika

33 Nowotwory złośliwe w Polsce w 2006 r. ICD-10 umiejscowie nie zachorowal ność miejsce umieralność miejsce C50 Sutek C51 Srom C52 Pochwa C53 Szyjka macicy C54 Trzon macicy C56 Jajnik C58 Łożysko Wojciechowska U., Didkowska J., Zatoński W. Nowotwory złośliwe w Polsce w 2006 roku.

34 VIN- śródnabłonkowa neoplazja sromu VIN 1 VIN 2 VIN 3 VIN Podział: Typ zwykły VIN (brodawczakowaty, bazaloidalny, mieszany) HPV (+) 16 >30 r. ż. Wieloogniskowy Typ dobrze zróżnicowany Starsze HPV (-) Jednoogniskowy Współistnieje z dermatozami (liszaj prosty, twardzinowy, rozrost płaskonabłonkowy)

35 VIN objawy Objawy: Brak lub Świąd, pieczenie, Zmiana na sromie (zgrubienie, hiperpigmentacja)

36 VIN diagnostyka i leczenie Rozpoznanie: Kolposkopia Wycinek / biopsja wycinająca Leczenie: Operacyjne: miejscowe wycięcie zmiany, hemiwulwektomia, prosta wulwektomia Destrukcja zmiany (laser, koagulacja brak danych o marginesach) Imiquimod (Aldara) skąpe dane

37 Rak sromu - etiopatogeneza 2 typy etiologiczne I młodsze pacjentki HPV (+) palenie papierosów, na podłożu VIN brodawczakowatego lub bazaloidalnego II starsze, HPV (-) zmiany dystroficzne na sromie VIN rzadko (dobrze zróżnicowane) Średni wiek 65 lat Histopatologia najczęściej rak płaskonabłonkowy

38 Rak sromu staging (FIGO 2009) I Nowotwór ograniczony do sromu IA Zmiana 2cm średnicy na sromie lub kroczu i naciekająca podścielisko 1,0 mm, bez przerzutów w węzłach chłonnych IB Zmiana >2cm średnicy na sromie lub kroczu lub naciekająca podścielisko >1,0 mm, bez przerzutów w węzłach chłonnych II Guz jakiejkolwiek wielkości z naciekaniem przylegających struktur (1/3 dolnego odcinka cewki moczowej, 1/3 dolnej części pochwy lub odbytu), bez przerzutów w węzłach chłonnych III Guz jakiejkolwiek wielkości z/bez przejścia na przylegające struktury (1/3 dolnego odcinka cewki moczowej, 1/3 dolnej części pochwy lub odbytu), zajęte węzły chłonne pachwinowoudowe IIIA z przerzutem do 1 węzła chłonnego ( 5mm) lub przerzutami do 1-2 węzłów chłonnych(<5mm) IIIB z przerzutami do 2 węzłów chłonnych ( 5mm) lub przerzutami do 3 węzłów chłonnych(<5mm) IIIC zajęte węzły chłonne z szerzeniem się nacieku poza torebkę węzła IV Guz nacieka lokalnie pozostałe struktury (2/3 górnego odcinka cewki moczowej, 2/3 górnej części pochwy) lub dający przerzuty odległe IVA Guz naciekający którąkolwiek ze struktur: górny odcinek cewki moczowej i/lub błona śluzowa górnej części pochwy, błony śluzowej pęcherza moczowego, błona śluzowa odbytu, lub przechodzący na kości miednicy, niezmienione lub owrzodzone węzły chłonne pachwinowo-udowe IVB Guz z odległymi przerzutami włączając węzły chłonne miednicy mniejszej

39 Rak sromu 5 letnie przeżycia FIGO n Zgony z powodu choroby Skorygowane 5-letnie przeżycie(%) I II III IV Razem 1, Stan węzłów chłonnych najważniejszy czynnik rokowniczy Rutledge 1970; Boutselis 1972; Morley,1976; Japeze 1977 ; Benedet 1979; Hacker 1983; Cavanagh 1986

40 Rak sromu 5 letnie przeżycia Stan węzłów chł. n 5-letnie przeżycia(%) HR (95% CI) Negatywne Reference 1 pozytywny ( ) 2 pozytywne ( ) 3 pozytywne ( ) 4+ pozytywne ( ) 26th Annual Report on the Results of Treatment in Gynecological Cancer

41 Rak sromu - leczenie Leczenie chirurgiczne Radykalne miejscowe wycięcie Marginesy in vivo 1 cm Marginesy w preparacie 8 mm Hemiwulwektomia Radykalna wulwektomia Limfadenektomia biodrowo-udowa (powyżej IA) Jednostronna (T1, boczna lokalizacja, ujemne węzły ipsilateralne) Obustronna Biopsja węzła wartowniczego Radio(chemio)terapia Uzupełniająca (nieradykalne marginesy, dodatnie w/chł.) Samodzielna radykalna, paliatywna

42 Rak pochwy Najczęściej guzy przerzutowe - szukać ogniska pierwotnego (rak szyjki, trzonu, ale i inne) Pierwotny rak pochwy zachorowalność: 2/ kobiet wiek powyżej 60 lat Etiologia: infekcja HPV 16,18,42 VAIN 1,2,3 Histologia: 85% rak płaskonabłonkowy 7% rak gruczołowy 1% inne

43 Rak pochwy - staging I - ograniczony do ścian pochwy II - nacieki przypochwia nie dochodzące do ścian miednicy III - nacieki dochodzą do ścian miednicy IV - naciek otaczających narządów i/lub przerzuty odległe

44 Rak pochwy - leczenie Leczenie Radioterapia (brachy- i teleterapia) Chirurgiczne rzadko I st. guz 1/3 górnej pochwy Rokowanie I 40-60% przeżyć 5-letnich II 30-40% III 20-30% IV - 0

Rak trzonu macicy. Małgorzata Gajewska

Rak trzonu macicy. Małgorzata Gajewska Rak trzonu macicy Małgorzata Gajewska Rozrosty endometrium Rozrost błony śluzowej trzonu macicy jest to zaburzenie stosunku tkanki gruczołowej do tkanki podścieliska endometrium. W wyniku niezrównoważonej

Bardziej szczegółowo

Rak trzonu macicy. Epidemiologia i etiologia. Diagnostyka. Ocena stopnia zaawansowania klinicznego. Rozpoznanie. Patomorfologia

Rak trzonu macicy. Epidemiologia i etiologia. Diagnostyka. Ocena stopnia zaawansowania klinicznego. Rozpoznanie. Patomorfologia Rak trzonu macicy Epidemiologia i etiologia Rak trzonu macicy (rak endometrium) jest zaliczany do najlepiej rokujących nowotworów złośliwych narządu płciowego kobiety (przeżycie 5 letnie wynosi około 65%

Bardziej szczegółowo

Rak sromu. Małgorzata Gajewska

Rak sromu. Małgorzata Gajewska Rak sromu Małgorzata Gajewska Śródnabłonkowa neoplazja sromu Vulvar intraepithelial neoplasia - VIN Stan przedrakowy zaburzenie dojrzewania komórek + atypia jądra VIN I zmiany obejmują 1/3 dolną część

Bardziej szczegółowo

Algorytmy postępowania w raka szyjki macicy oparto na istniejących wytycznych w ramach ESGO a przygotował je Komitet Edukacyjny ESGO jako narzędzie

Algorytmy postępowania w raka szyjki macicy oparto na istniejących wytycznych w ramach ESGO a przygotował je Komitet Edukacyjny ESGO jako narzędzie Algorytm postępowania Rak szyjki macicy Algorytmy postępowania w raka szyjki macicy oparto na istniejących wytycznych w ramach ESGO a przygotował je Komitet Edukacyjny ESGO jako narzędzie nauczania dla

Bardziej szczegółowo

Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki, pęcherza moczowego i prostaty 2011

Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki, pęcherza moczowego i prostaty 2011 Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki, pęcherza moczowego i prostaty 2011 Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki,

Bardziej szczegółowo

Nowotwory kobiece narządu płciowego: diagnostyka i terapia

Nowotwory kobiece narządu płciowego: diagnostyka i terapia Nowotwory kobiece narządu płciowego: diagnostyka i terapia Zachorowania i zgony na nowotwory złośliwe narzadu płciowego u kobiet w Polsce w latach 1987, 1996, 3 i szacunkowe na 1 r. 1987 1996 3 1 Zachorowania

Bardziej szczegółowo

ŁAGODNE NOWOTWORY NARZĄDU RODNEGO

ŁAGODNE NOWOTWORY NARZĄDU RODNEGO ŁAGODNE NOWOTWORY NARZĄDU RODNEGO *POLIP SZYJKI Łagodny polipowaty przerost błony śluzowej szyjki macicy Objawy: Nieprawidłowe krwawienia, krwawienia kontaktowe, upławy Najczęściej bezobjawowe Postępowanie:

Bardziej szczegółowo

SpiS TreśCi chirurgia narządowa 51. nowotwory układu pokarmowego VII

SpiS TreśCi chirurgia narządowa 51. nowotwory układu pokarmowego VII Spis treści CHIRURGIA NARZĄDOWA... 1005 51. Nowotwory układu pokarmowego... 1007 51.1. Nowotwory przełyku Andrzej W. Szawłowski... 1007 51.1.1. Wstęp... 1007 51.1.2. Patologia... 1008 51.1.3. Rozpoznanie...

Bardziej szczegółowo

PLAN ZAJĘĆ W RAMACH SPECJALIZACJI Z PIELEGNIARSTWA GINEKOLOGICZNEGO

PLAN ZAJĘĆ W RAMACH SPECJALIZACJI Z PIELEGNIARSTWA GINEKOLOGICZNEGO PLAN ZAJĘĆ W RAMACH SPECJALIZACJI Z PIELEGNIARSTWA GINEKOLOGICZNEGO w dniach 05.09.2014 07.09.2014 Data Godziny Tematy zajęć Osoba prowadząca Miejsce realizacji zajęć Forma zajęć Liczba godz. 05.09.14

Bardziej szczegółowo

Onkologia ginekologiczna

Onkologia ginekologiczna Podział nowotworów trzonu macicy Rak błony śluzowej trzonu macicy Nowotwory mezenchymalne mięśniaki nowotwory mezenchymalne potencjalnie złośliwe mięśniakomięsak gładkokomórkowy Nowotwory podścieliska

Bardziej szczegółowo

RAK SROMU (Carcinoma of the Vulva) Katarzyna Bednarek-Rajewska, Konstanty Korski, Jan Bręborowicz

RAK SROMU (Carcinoma of the Vulva) Katarzyna Bednarek-Rajewska, Konstanty Korski, Jan Bręborowicz RAK SROMU (Carcinoma of the Vulva) Katarzyna Bednarek-Rajewska, Konstanty Korski, Jan Bręborowicz (nieobowiązkowe składniki oznaczono +) 1. Rodzaj materiału Srom, inne (określ): 2. Procedura chirurgiczna

Bardziej szczegółowo

Rak piersi - zagrożenie cywilizacyjne

Rak piersi - zagrożenie cywilizacyjne Rak piersi - zagrożenie cywilizacyjne dr n. med. Marcin Wiszniewski, Wojewódzki Szpital Specjalistyczny im. M. Kopernika w Łodzi Regionalny Ośrodek Onkologiczny II Ogólnopolska Konferencja Medycyny Pracy

Bardziej szczegółowo

Rak piersi. Katedra Onkologii i Klinika Onkologii Ginekologicznej Akademii Medycznej we Wrocławiu. Dolnośląskie Centrum Onkologii we Wrocławiu

Rak piersi. Katedra Onkologii i Klinika Onkologii Ginekologicznej Akademii Medycznej we Wrocławiu. Dolnośląskie Centrum Onkologii we Wrocławiu Rak piersi dr drn. n.med. med.agnieszka AgnieszkaIgnatowicz Ignatowicz-Pacyna - Pacyna Katedra Onkologii i Klinika Onkologii Ginekologicznej Akademii Medycznej we Wrocławiu Dolnośląskie Centrum Onkologii

Bardziej szczegółowo

Nowotwory złośliwe jajnika

Nowotwory złośliwe jajnika Nowotwory złośliwe jajnika Raki Epidemiologia i etiologia W Polsce w 2006 roku zarejestrowano 3291 nowych zachorowań na nowotwory złośliwe jajnika (wskaźnik struktury 5,31%, standaryzowany współczynnik

Bardziej szczegółowo

ZBYT PÓŹNE WYKRYWANIE RAKA NERKI ROLA LEKARZA PIERWSZEGO KONTAKTU

ZBYT PÓŹNE WYKRYWANIE RAKA NERKI ROLA LEKARZA PIERWSZEGO KONTAKTU ZBYT PÓŹNE WYKRYWANIE RAKA NERKI ROLA LEKARZA PIERWSZEGO KONTAKTU 14 czerwca 2012 r dr n. med. Piotr Tomczak Klinika Onkologii U.M. Poznań Epidemiologia raka nerki RCC stanowi 2 3% nowotworów złośliwych

Bardziej szczegółowo

ESMO CONSENSUS CONFERECE on ENDOMETRIAL CANCER we współpracy z ESGO i ESTRO

ESMO CONSENSUS CONFERECE on ENDOMETRIAL CANCER we współpracy z ESGO i ESTRO ESMO CONSENSUS CONFERECE on ENDOMETRIAL CANCER we współpracy z ESGO i ESTRO Andrzej Roszak Spotkanie po ASTRO Łódź 2015 Trendy zachorowalności na nowotwory trzonu macicy w Polsce w latach 1980-2010 5125

Bardziej szczegółowo

Nowotwory złośliwe skóry. Katedra Onkologii AM w Poznaniu

Nowotwory złośliwe skóry. Katedra Onkologii AM w Poznaniu Nowotwory złośliwe skóry Katedra Onkologii AM w Poznaniu Nowotwory złośliwe skóry Raki: rak podstawnokomórkowy rak kolczystokomórkowy rak płakonabłonkowy Czerniak Nowotwory złośliwe skóryrak podstawnokomórkowy

Bardziej szczegółowo

Rak szyjki macicy. Dr hab. n. med. Ewa Romejko-Wolniewicz

Rak szyjki macicy. Dr hab. n. med. Ewa Romejko-Wolniewicz Rak szyjki macicy Dr hab. n. med. Ewa Romejko-Wolniewicz Na 100 tys. kobiet na rok Epidemiologia 60 50 40 30 20 10 Zachorowalność na nowotwory złośliwe u kobiet w Polsce 51,9 21,8 19,5 16,9 13,6 12,2 Sutek

Bardziej szczegółowo

RAK JAJOWODU (Carcinoma of the Fallopian Tube) Katarzyna Bednarek-Rajewska, Konstanty Korski, Jan Bręborowicz

RAK JAJOWODU (Carcinoma of the Fallopian Tube) Katarzyna Bednarek-Rajewska, Konstanty Korski, Jan Bręborowicz RAK JAJOWODU (Carcinoma of the Fallopian Tube) Katarzyna Bednarek-Rajewska, Konstanty Korski, Jan Bręborowicz (nieobowiązkowe składniki oznaczono +) 1. Rodzaj materiału Prawy jajowód, lewy jajowód, prawy

Bardziej szczegółowo

RAK SZYJKI MACICY DR N. MED. BARBARA SUCHOŃSKA I KATEDRA I KLINIKA POŁOŻNICTWA I GINEKOLOGII WUM

RAK SZYJKI MACICY DR N. MED. BARBARA SUCHOŃSKA I KATEDRA I KLINIKA POŁOŻNICTWA I GINEKOLOGII WUM RAK SZYJKI MACICY DR N. MED. BARBARA SUCHOŃSKA I KATEDRA I KLINIKA POŁOŻNICTWA I GINEKOLOGII WUM KIEROWNIK KLINIKI: PROF. DR HAB. MED. MIROSŁAW WIELGOŚ SKUTKI ZACHOROWANIA NA RAKA SZYJKI MACICY ZACHOROWALNOŚĆ

Bardziej szczegółowo

NIEPRAWIDŁOWE KRWAWIENIA Z DRÓG RODNYCH. Dr n. med. Monika Szymańska

NIEPRAWIDŁOWE KRWAWIENIA Z DRÓG RODNYCH. Dr n. med. Monika Szymańska Dr n. med. Monika Szymańska PRAWIDŁOWE KRWAWIENIE Z Miesiączka Krwawienie maciczne występujące co 25-35 dni Trwające 3-7 dni Utrata krwi 30-80ml Menarche 9-16rż. (Polska 12,8 lat) Menopauza 49-53 rż (Polska

Bardziej szczegółowo

ZŁOŚLIWE GUZY KOŚCI ZGK Złośliwe guzy kości rozwijają się ze zmienionych nowotworowo pierwotnych komórek kości oraz komórek pochodzących z innych tkanek i narządów. Do rozwoju przerzutów nowotworowych

Bardziej szczegółowo

Pułapki (bardzo) wczesnej diagnostyki nowotworów układu rozrodczego

Pułapki (bardzo) wczesnej diagnostyki nowotworów układu rozrodczego Pułapki (bardzo) wczesnej diagnostyki nowotworów układu rozrodczego Radosław Mądry i Janina Markowska Katedra i Klinika Onkologii Uniwersytet Medyczny im. K. Marcinkowskiego w Poznaniu Poznań 17-10-2014

Bardziej szczegółowo

S T R E S Z C Z E N I E

S T R E S Z C Z E N I E STRESZCZENIE Cel pracy: Celem pracy jest ocena wyników leczenia napromienianiem chorych z rozpoznaniem raka szyjki macicy w Świętokrzyskim Centrum Onkologii, porównanie wyników leczenia chorych napromienianych

Bardziej szczegółowo

Epidemiologia. w roku 2005 w Polsce rozpoznano 4196 przypadków raka endometrium 6,8% wszystkich nowotworów u kobiet zmarło z tego powodu 770 kobiet

Epidemiologia. w roku 2005 w Polsce rozpoznano 4196 przypadków raka endometrium 6,8% wszystkich nowotworów u kobiet zmarło z tego powodu 770 kobiet Rak trzonu macicy WYKONANO W RAMACH NARODOWEGO GRANTU: MODYFIKACJA I WDROŻENIE PROGRAMU NAUCZANIA ONKOLOGII W POLSKICH UCZELNIACH MEDYCZNYCH PRZYGOTOWANO W KATEDRZE ONKOLOGII AKADEMII MEDYCZNEJ, WROCŁAW

Bardziej szczegółowo

Patologia ginekologiczna. Część I

Patologia ginekologiczna. Część I Patologia ginekologiczna Część I Torbiel Bartholina Często związek z zapaleniem (m.in. rzeżączka) Objawy, wiek? Dyskomfort/ból, każdy wiek, zwykle 40 i więcej; może być bardzo duża Ryzyko raka? carcinoma

Bardziej szczegółowo

Rak jajnika. Małgorzata Gajewska

Rak jajnika. Małgorzata Gajewska Rak jajnika Małgorzata Gajewska Epidemiologia Zachorowalność POLSKA 3280/rok wiek, najczęściej 50 59. rok życia późna menopauza nierództwo niepłodność leczona metodą IVF gruczolistość stany zapalne w

Bardziej szczegółowo

LIMFADENEKTOMIA W LECZENIU RAKA TRZONU MACICY. Andrzej Bieńkiewicz Oddział Kliniczny Ginekologii Onkologicznej Uniwersytet Medyczny w Łodzi

LIMFADENEKTOMIA W LECZENIU RAKA TRZONU MACICY. Andrzej Bieńkiewicz Oddział Kliniczny Ginekologii Onkologicznej Uniwersytet Medyczny w Łodzi LIMFADENEKTOMIA W LECZENIU RAKA TRZONU MACICY Andrzej Bieńkiewicz Oddział Kliniczny Ginekologii Onkologicznej Uniwersytet Medyczny w Łodzi II Kongres PTGO, POZNAŃ 2011 ARGUMENTY "ZA" ARGUMENTY "PRZECIW"

Bardziej szczegółowo

Przerzut raka żołądka do migdałka podniebiennego

Przerzut raka żołądka do migdałka podniebiennego Dariusz Kaczmarczyk Przerzut raka żołądka do migdałka podniebiennego Klinika Chirurgii Nowotworów Głowy i Szyi Uniwersytetu Medycznego w Łodzi Kierownik: Prof. dr hab. med. Alina Morawiec Sztandera Opis

Bardziej szczegółowo

leczenie miejscowe leczenie systemowe leczenie skojarzone Leczenie chirurgiczne wznowy miejscowej leczenie radykalne

leczenie miejscowe leczenie systemowe leczenie skojarzone Leczenie chirurgiczne wznowy miejscowej leczenie radykalne Leczenie W terapii raka jelita grubego stosuje się trzy podstawowe metody leczenia onkologicznego: chirurgię, radioterapię oraz chemioterapię. Dwie pierwsze określa się jako leczenie miejscowe, ostania

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Przedmowa Barbara Czerska... 11 Autorzy... 17 Wykaz skrótów... 19

Spis treści. Przedmowa Barbara Czerska... 11 Autorzy... 17 Wykaz skrótów... 19 Przedmowa Barbara Czerska.................................. 11 Autorzy.................................................... 17 Wykaz skrótów.............................................. 19 Rozdział I.

Bardziej szczegółowo

CZĘŚĆ SZCZEGÓŁOWA NAJCZĘSTSZE NOWOTWORY OBJAWY, ROZPOZNAWANIE I LECZENIE

CZĘŚĆ SZCZEGÓŁOWA NAJCZĘSTSZE NOWOTWORY OBJAWY, ROZPOZNAWANIE I LECZENIE CZĘŚĆ SZCZEGÓŁOWA ROZDZIA 4 NAJCZĘSTSZE NOWOTWORY OBJAWY, ROZPOZNAWANIE I LECZENIE Arkadiusz Jeziorski W Polsce do lekarzy onkologów zgłasza się rocznie ponad 130 tysięcy nowych pacjentów; około 80 tysięcy

Bardziej szczegółowo

Ciąża ektopowa. I Katedra i Klinika Położnictwa i Ginekologii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego

Ciąża ektopowa. I Katedra i Klinika Położnictwa i Ginekologii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego Ciąża ektopowa I Katedra i Klinika Położnictwa i Ginekologii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego Definicja: ciąża ektopowa - to ciąża rozwijająca się poza jamą macicy. W ostatnim okresie stwierdza się

Bardziej szczegółowo

Pytania z zakresu ginekologii i opieki ginekologicznej

Pytania z zakresu ginekologii i opieki ginekologicznej Pytania z zakresu ginekologii i opieki ginekologicznej - 2017 1. Proszę wymienić zagrożenia zdrowotne dla kobiety jakie mogą wystąpić w okresie okołomenopauzalnym. 2. Proszę omówić rolę położnej w opiece

Bardziej szczegółowo

Michał Brzewski, Andrzej Marciński, Agnieszka Biejat Zakład Radiologii Pediatrycznej Akademii Medycznej w Warszawie

Michał Brzewski, Andrzej Marciński, Agnieszka Biejat Zakład Radiologii Pediatrycznej Akademii Medycznej w Warszawie DIAGNOSTYKA CHORÓB NARZĄDÓW MIEDNICY MNIEJSZEJ U DZIEWCZĄT Michał Brzewski, Andrzej Marciński, Agnieszka Biejat Zakład Radiologii Pediatrycznej Akademii Medycznej w Warszawie 1 2 2 Cele wykładu Zaprezentowanie

Bardziej szczegółowo

Ciąża ektopowa. I Katedra i Klinika Położnictwa i Ginekologii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego

Ciąża ektopowa. I Katedra i Klinika Położnictwa i Ginekologii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego Ciąża ektopowa I Katedra i Klinika Położnictwa i Ginekologii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego Definicja: ciąża ektopowa - to ciąża rozwijająca się poza jamą macicy. W ostatnim okresie stwierdza się

Bardziej szczegółowo

Rak jajnika. Małgorzata Gajewska

Rak jajnika. Małgorzata Gajewska Rak jajnika Małgorzata Gajewska Epidemiologia Zachorowalność POLSKA 3587/rok Epidemiologia zachorowalność w Polsce 2013r. Umieralność na nowotwory złośliwe w Polsce wśród kobiet 2013r. IV VII Zachorowalność

Bardziej szczegółowo

Macica, trzon, szyjka, prawy/lewy jajnik, prawy/lewy jajowód, sieć. Inne nadesłane do badania narządy (naleŝy wymienić)

Macica, trzon, szyjka, prawy/lewy jajnik, prawy/lewy jajowód, sieć. Inne nadesłane do badania narządy (naleŝy wymienić) RAK TRZONU MACICY/ENDOMETRIUM (Carcinoma of the Endometrium) Anna Nasierowska-Guttmejer, Szymon Wojtylak 1. Rodzaj materiału Macica, trzon, szyjka, prawy/lewy jajnik, prawy/lewy jajowód, sieć Inne nadesłane

Bardziej szczegółowo

Epidemiologia. Czynniki ryzyka. Predyspozycje genetyczne. Polipy gruczołowe. Predyspozycje genetyczne. Rak jelita grubego. Zachorowalność w 2003 roku:

Epidemiologia. Czynniki ryzyka. Predyspozycje genetyczne. Polipy gruczołowe. Predyspozycje genetyczne. Rak jelita grubego. Zachorowalność w 2003 roku: Epidemiologia Rak jelita Szkolenie dla lekarzy rodzinnych 2007 Igor Madej Oddział Chirurgii Onkologicznej II Dolnośląskiego Centrum Onkologii Katedra Onkologii i Klinika Onkologii Onkologicznej Akademii

Bardziej szczegółowo

Rak piersi to najpowszechniej występujący nowotwór kobiecy w Polsce czy nauka poznała przyczyny powstawania tego nowotworu?

Rak piersi to najpowszechniej występujący nowotwór kobiecy w Polsce czy nauka poznała przyczyny powstawania tego nowotworu? Rak piersi to najpowszechniej występujący nowotwór kobiecy w Polsce czy nauka poznała przyczyny powstawania tego nowotworu? Wiele czynników na które mamy bezpośredni wpływ, zwiększa ryzyko zachorowania

Bardziej szczegółowo

Współczesne postępowanie w mięsakach trzonu macicy. Anna Dańska Bidzińska Szpital Kliniczny im. Ks. Anna Mazowieckiej WUM, Warszawa

Współczesne postępowanie w mięsakach trzonu macicy. Anna Dańska Bidzińska Szpital Kliniczny im. Ks. Anna Mazowieckiej WUM, Warszawa Współczesne postępowanie w mięsakach trzonu macicy Anna Dańska Bidzińska Szpital Kliniczny im. Ks. Anna Mazowieckiej WUM, Warszawa 1 Mięsaki macicy klasyfikacja FIGO 2009 2 ENDOMETRIAL STROMAL SARCOMA

Bardziej szczegółowo

RAK JAJNIKA (Carcinoma of the Ovary) Katarzyna Bednarek-Rajewska, Konstanty Korski, Jan Bręborowicz

RAK JAJNIKA (Carcinoma of the Ovary) Katarzyna Bednarek-Rajewska, Konstanty Korski, Jan Bręborowicz RAK JAJNIKA (Carcinoma of the Ovary) Katarzyna Bednarek-Rajewska, Konstanty Korski, Jan Bręborowicz (nieobowiązkowe składniki oznaczono +) 1. Rodzaj materiału: Prawy jajnik, lewy jajnik, prawy jajowód,

Bardziej szczegółowo

Położnictwo i ginekologia

Położnictwo i ginekologia CRASH COURSE Redaktor serii Daniel Horton-Szar Położnictwo i ginekologia Nick Panay, Ruma Dutta, Audrey Ryan, J. A. Mark Broadbent Wydanie pierwsze polskie pod redakcją Jerzego Florjańskiego Wydawnictwo

Bardziej szczegółowo

Ośrodki medyczne wykonujące procedury diagnostyczno-terapeutyczne powinny mieć następujące możliwości:

Ośrodki medyczne wykonujące procedury diagnostyczno-terapeutyczne powinny mieć następujące możliwości: REKOMENDACJE KONSULTANTA KRAJOWEGO W DZIEDZINIE CHIRURGII ONKOLOGICZNEJ ORAZ POLSKIEGO TOWARZYSTWA CHIRURGII ONKOLOGICZNEJ W ZAKRESIE DIAGNOSTYKI I LECZENIA CHORYCH NA RAKA JELITA GRUBEGO REKOMENDACJE

Bardziej szczegółowo

WCZESNE OBJAWY CHOROBY NOWOTWOROWEJ U DZIECI

WCZESNE OBJAWY CHOROBY NOWOTWOROWEJ U DZIECI WCZESNE OBJAWY CHOROBY NOWOTWOROWEJ U DZIECI Elżbieta Adamkiewicz-Drożyńska Katedra i Klinika Pediatrii, Hematologii i Onkologii Początki choroby nowotworowej u dzieci Kumulacja wielu zmian genetycznych

Bardziej szczegółowo

NOWOTWORY LUDZKIEGO GRUCZOŁ PIESIWOEGO. dr hab. inż. Beata Brożek-Płuska

NOWOTWORY LUDZKIEGO GRUCZOŁ PIESIWOEGO. dr hab. inż. Beata Brożek-Płuska NOWOTWORY LUDZKIEGO GRUCZOŁ PIESIWOEGO dr hab. inż. Beata Brożek-Płuska wprowadzenie Nowotwór jest chorobą o podłożu genetycznym, czyli procesem spowodowanym nakładającym się zaburzeniami struktury DNA.

Bardziej szczegółowo

Spojrzenie patologa na diagnostykę guzów neuroendokrynnych. Anna Nasierowska-Guttmejer Zakład Patomorfologii CSK MSW w Warszawie

Spojrzenie patologa na diagnostykę guzów neuroendokrynnych. Anna Nasierowska-Guttmejer Zakład Patomorfologii CSK MSW w Warszawie Spojrzenie patologa na diagnostykę guzów neuroendokrynnych układu pokarmowego Anna Nasierowska-Guttmejer Zakład Patomorfologii CSK MSW w Warszawie Klasyfikacja WHO Stopień dojrzałości, Grading Staging

Bardziej szczegółowo

Rak prostaty męska sprawa. Dr med. Piotr Machoy

Rak prostaty męska sprawa. Dr med. Piotr Machoy Rak prostaty męska sprawa Dr med. Piotr Machoy Wstęp Rocznie w Europie ok. 10% zgonów u mężczyzn z powodu chorób nowotworowych spowodowanych jest przez raka prostaty Rak prostaty (RS) jest jednym z trzech

Bardziej szczegółowo

Pracownia Patologii Ogólnej i Neuropatologii, Katedra Pielęgniarstwa, Gdański Uniwersytet Medyczny

Pracownia Patologii Ogólnej i Neuropatologii, Katedra Pielęgniarstwa, Gdański Uniwersytet Medyczny POZAGONADALNE I POZACZASZKOWE GUZY GERMINALNE (EXTRAGONADAL GERM CELL TUMOR) Ewa IŜycka-Świeszewska Pracownia Patologii Ogólnej i Neuropatologii, Katedra Pielęgniarstwa, Gdański Uniwersytet Medyczny 1.

Bardziej szczegółowo

Rak gruczołu krokowego

Rak gruczołu krokowego Rak gruczołu krokowego Rak stercza (PCa - prostatic cancer) należy do najczęściej występujących nowotworów złośliwych u mężczyzn. W Polsce pod względem zapadalności ustępuje jedynie rakowi płuca i wyprzedza

Bardziej szczegółowo

typ 3, sporadyczny; Techniki Obrazowe

typ 3, sporadyczny; Techniki Obrazowe Guz neuroendokrynny żołądka typ 3, sporadyczny; Techniki Obrazowe Mariusz I.Furmanek CSK MSWiA i CMKP Warszawa Ocena wyjściowa, metody strukturalne WHO 2 (rak wysoko zróżnicowany); Endoskopia i/lub EUS;

Bardziej szczegółowo

Rak gruczołu krokowego - materiały informacyjne dla pacjentów. Pytania i odpowiedzi które warto znać.

Rak gruczołu krokowego - materiały informacyjne dla pacjentów. Pytania i odpowiedzi które warto znać. W TROSCE O PACJENTA CHOREGO NA RAKA GRUCZOŁU KROKOWEGO Ogólnopolski program edukacyjny Rak gruczołu krokowego - materiały informacyjne dla pacjentów. Pytania i odpowiedzi które warto znać. Program realizowany

Bardziej szczegółowo

GRUCZOLAKOWŁÓKNIAK (fibroadenoma mammae) ZWYRODNIENIE WŁÓKNISTPTORBIELOWATE (mastopathia fibrocystica,morbus Kronig, morbus Reclus)

GRUCZOLAKOWŁÓKNIAK (fibroadenoma mammae) ZWYRODNIENIE WŁÓKNISTPTORBIELOWATE (mastopathia fibrocystica,morbus Kronig, morbus Reclus) NOWOTWORY PIERSI NOWOTWORY ŁAGODNE SUTKA: GRUCZOLAKOWŁÓKNIAK (fibroadenoma mammae) TORBIEL (cystis mammae) ZWYRODNIENIE WŁÓKNISTPTORBIELOWATE (mastopathia fibrocystica,morbus Kronig, morbus Reclus) BRODAWCZAK

Bardziej szczegółowo

Przykłady opóźnień w rozpoznaniu chorób nowotworowych u dzieci i młodzieży Analiza przyczyn i konsekwencji

Przykłady opóźnień w rozpoznaniu chorób nowotworowych u dzieci i młodzieży Analiza przyczyn i konsekwencji PROGRAM POPRAWY WCZESNEGO WYKRYWANIA I DIAGNOZOWANIA NOWOTWORÓW U DZIECI W PIĘCIU WOJEWÓDZTWACH POLSKI Przykłady opóźnień w rozpoznaniu chorób nowotworowych u dzieci i młodzieży Analiza przyczyn i konsekwencji

Bardziej szczegółowo

Odrębności diagnostyki i leczenia raka piersi u młodych kobiet

Odrębności diagnostyki i leczenia raka piersi u młodych kobiet Odrębności diagnostyki i leczenia raka piersi u młodych kobiet Barbara Radecka Opolskie Centrum Onkologii Amadeo Modigliani (1884-1920) 1 Młode chore Kto to taki??? Daniel Gerhartz (1965-) 2 3 Grupy wiekowe

Bardziej szczegółowo

Efektywna kontrola chorych po leczeniu nowotworów jąder

Efektywna kontrola chorych po leczeniu nowotworów jąder Efektywna kontrola chorych po leczeniu nowotworów jąder Marzena Wełnicka-Jaśkiewicz Klinika Onkologii i Radioterapii Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego Efektywna kontrola ścisła obserwacja po leczeniu

Bardziej szczegółowo

Ginekologia onkologiczna

Ginekologia onkologiczna Redakcja: Jan Kornafel Zespó autorski: Jan Kornafel, Mariusz Bidziƒski, Krzysztof Gawrychowski, Izabella Rzepka-Górska, Krzysztof Urbaƒski, Jan Zieliƒski Opracowanie oparte na przeglàdzie wspó czesnego

Bardziej szczegółowo

Podstawy diagnostyki onkologicznej. Podstawy diagnostyki onkologicznej. Marcin Stępie. pień

Podstawy diagnostyki onkologicznej. Podstawy diagnostyki onkologicznej. Marcin Stępie. pień Marcin Stępie pień Katedra Onkologii i Klinika Onkologii Ginekologicznej AM Wrocław, Dolnośląskie Centrum Onkologii we Wrocławiu. Cele diagnostyki rozpoznanie choroby nowotworowej; ocena zaawansowania

Bardziej szczegółowo

Nowotwory układu moczowo-płciowego Rak gruczołu krokowego (prostaty, stercza)

Nowotwory układu moczowo-płciowego Rak gruczołu krokowego (prostaty, stercza) Nowotwory układu moczowo-płciowego Rak gruczołu krokowego (prostaty, stercza) Karolina Skóra Gruczoł krokowy Gruczoł krokowy (prostata) jest częścią męskich narządów moczowo-płciowych. Znajduje się on

Bardziej szczegółowo

Wczesna diagnostyka chorób nowotworowych Rak szyjki macicy. lek. Agnieszka Wrzesińska

Wczesna diagnostyka chorób nowotworowych Rak szyjki macicy. lek. Agnieszka Wrzesińska Wczesna diagnostyka chorób nowotworowych Rak szyjki macicy lek. Agnieszka Wrzesińska Sytuacja epidemiologiczna na świecie i w Polsce Epidemiologia raka szyjki macicy Rak szyjki macicy jest DRUGIM po raku

Bardziej szczegółowo

Rak piersi (carcinoma mammae, breast cancer)

Rak piersi (carcinoma mammae, breast cancer) Rak piersi 39 kach konieczna jest operacja (ewakuacja krwiaka, przywrócenie ciągłości osłonek). Piśmiennictwo Fibak J., Chirurgia. Podręcznik dla studentów, wyd. 3, PZWL, Warszawa 2002. Noszczyk W., Chirurgia,

Bardziej szczegółowo

Leczenie nowotworów tarczycy Dr hab. n. med. Sylwia Grodecka-Gazdecka 2007

Leczenie nowotworów tarczycy Dr hab. n. med. Sylwia Grodecka-Gazdecka 2007 Leczenie nowotworów tarczycy Dr hab. n. med. Sylwia Grodecka-Gazdecka 2007 Klasyfikacja guzów tarczycy wg WHO Guzy nabłonkowe 1. Łagodne 2. Złośliwe Gruczolak pęcherzykowy Inne gruczolaki 2.1. Rak pęcherzykowy

Bardziej szczegółowo

Biochemiczne markery nowotworowe

Biochemiczne markery nowotworowe Biochemiczne markery nowotworowe mgr Agnieszka Jeleń Pracownia Diagnostyki Molekularnej i Farmakogenomiki Analityka Medyczna IV rok Nowotwory przewodu pokarmowego zapadalności na nowotwory przewodu pokarmowego

Bardziej szczegółowo

NOWOTWORY SKÓRY. W USA około 20% populacji zachoruje nowotwory skóry.

NOWOTWORY SKÓRY. W USA około 20% populacji zachoruje nowotwory skóry. NOWOTWORY SKÓRY Nowotwory skóry są zmianami zlokalizowanymi na całej powierzchni ciała najczęściej w miejscach, w których nastąpiło uszkodzenie skóry. Najważniejszym czynnikiem etiologicznym jest promieniowanie

Bardziej szczegółowo

STATYSTYKI DOTYCZĄCE RAKA GRUCZOŁU KROKOWEGO

STATYSTYKI DOTYCZĄCE RAKA GRUCZOŁU KROKOWEGO bioprognos OncoPROSTATE Nieinwazyjne badanie krwi umożliwiające zasugerowanie diagnozy u pacjentów z podejrzeniem nowotworu złośliwego gruczołu krokowego oraz ograniczenie liczby nieadekwatnych badań diagnostycznych,

Bardziej szczegółowo

Ocena przydatności klinicznej operacji sprawdzającej. w wieloetapowym leczeniu chorych na raka jajnika. Promotor: prof. dr hab.

Ocena przydatności klinicznej operacji sprawdzającej. w wieloetapowym leczeniu chorych na raka jajnika. Promotor: prof. dr hab. Ocena przydatności klinicznej operacji sprawdzającej w wieloetapowym leczeniu chorych na raka jajnika. ROZPRAWA NA STOPIEŃ DOKTORA NAUK MEDYCZNYCH lek. Sambor Sawicki Promotor: prof. dr hab. Janusz Emerich

Bardziej szczegółowo

Załącznik do OPZ nr 8

Załącznik do OPZ nr 8 Załącznik do OPZ nr 8 Lista raportów predefiniowanych Lp. Tytuł raportu Potencjalny użytkownik raportu 1. Lista chorych na raka stercza w zależności od poziomu antygenu PSA (w momencie stwierdzenia choroby)

Bardziej szczegółowo

EKSPERTYZA WSTĘPNA. Ocena efektywności klinicznej metod diagnostyki zmian nowotworowych narządu rodnego. wersja robocza 0.9.

EKSPERTYZA WSTĘPNA. Ocena efektywności klinicznej metod diagnostyki zmian nowotworowych narządu rodnego. wersja robocza 0.9. EKSPERTYZA WSTĘPNA Ocena efektywności klinicznej metod diagnostyki zmian nowotworowych narządu rodnego wersja robocza 0.9 Jacek Siwiec Magdalena Władysiuk-Blicharz Aleksandra Niezgoda Robert Dobosz Krzysztof

Bardziej szczegółowo

Onkologia ginekologiczna

Onkologia ginekologiczna RAK JAJNIKA 1. Etiopatogeneza: IV co do występowania nowotwór wśród w PL, stanowi 6% wszystkich nowotworów rozpoznanych u częściej rasa biała wiek: 40 74 lata I szczyt: 45 49 r.ż. II szczyt: 65 69 r.ż.

Bardziej szczegółowo

2. Rola ultrasonografi i w rozpoznawaniu powikłań pooperacyjnych

2. Rola ultrasonografi i w rozpoznawaniu powikłań pooperacyjnych Spis treści 7 CZĘŚĆ OGÓLNA 1. Wybrane zagadnienia z zakresu przygotowania do zabiegu i prowadzenia okresu pooperacyjnego w ginekologii Agnieszka Timorek-Lemieszczuk, Beata Śpiewankiewicz, Jerzy Stelmachów........................

Bardziej szczegółowo

WTÓRNE OPERACJE CYTOREDUKCYJNE - ZASADY KWALIFIKACJI

WTÓRNE OPERACJE CYTOREDUKCYJNE - ZASADY KWALIFIKACJI WTÓRNE OPERACJE CYTOREDUKCYJNE - ZASADY KWALIFIKACJI Paweł Basta Klinika Ginekologii i Onkologii Szpitala Uniwersyteckiego w Krakowie Uniwersyteckie Centrum Leczenia Chorób Piersi I Katedra Chirurgii Ogólnej

Bardziej szczegółowo

RAK PRĄCIA (Carcinoma of the Penis) Krzysztof Okoń. 1. Rodzaj materiału: prącie, fragment prącia, wycinek, wycięty guz, napletek, inny

RAK PRĄCIA (Carcinoma of the Penis) Krzysztof Okoń. 1. Rodzaj materiału: prącie, fragment prącia, wycinek, wycięty guz, napletek, inny RAK PRĄCIA (Carcinoma of the Penis) Krzysztof Okoń 1. Rodzaj materiału: prącie, fragment prącia, wycinek, wycięty guz, napletek, inny 2. Procedura chirurgiczna - Biopsja - Wycięcie miejscowe - Obrzezanie

Bardziej szczegółowo

Rak trzonu macicy przegląd publikacji z roku 2013. Jacek Sznurkowski Katedra i Klinika ChirurgiiOnkologicznej Gdański Uniwersytet Medyczny

Rak trzonu macicy przegląd publikacji z roku 2013. Jacek Sznurkowski Katedra i Klinika ChirurgiiOnkologicznej Gdański Uniwersytet Medyczny Rak trzonu macicy przegląd publikacji z roku 2013 Jacek Sznurkowski Katedra i Klinika ChirurgiiOnkologicznej Gdański Uniwersytet Medyczny Plan prezentacji Staging chirurgiczny 1. Nowy algorytm z Mayo Clinic

Bardziej szczegółowo

INFORMATOR DLA PACJENTKI na temat LAPAROSKOPOWEGO I HISTEROSKOPOWEGO LECZENIA MIĘŚNIAKÓW MACICY

INFORMATOR DLA PACJENTKI na temat LAPAROSKOPOWEGO I HISTEROSKOPOWEGO LECZENIA MIĘŚNIAKÓW MACICY INFORMATOR DLA PACJENTKI na temat LAPAROSKOPOWEGO I HISTEROSKOPOWEGO LECZENIA MIĘŚNIAKÓW MACICY Mięśniaki macicy są najczęstszą chorobą narządu rodnego kobiety. Dotyczą prawie 30% kobiet w każdym wieku,

Bardziej szczegółowo

Między nami kobietami. Czy stwierdzono u Ciebie mięśniaki macicy? Na to schorzenie zachorowała bliska Ci osoba?

Między nami kobietami. Czy stwierdzono u Ciebie mięśniaki macicy? Na to schorzenie zachorowała bliska Ci osoba? Między nami kobietami Czy stwierdzono u Ciebie mięśniaki macicy? Na to schorzenie zachorowała bliska Ci osoba? Czy wiesz czym są mięśniaki macicy? Aż dla 61% Polek diagnoza Ma Pani mięśniaki macicy jest

Bardziej szczegółowo

Profilaktyka raka szyjki macicy

Profilaktyka raka szyjki macicy Profilaktyka raka szyjki macicy Lek. Dominika Jasińska-Stasiaczek Katowice, 04.07.2015 Co to jest szyjka macicy? Macica zbudowana jest z trzonu i szyjki. Szyjka macicy składa się z części brzusznej i z

Bardziej szczegółowo

MIĘDZYBŁONIAK OPŁUCNEJ (Malignant Pleural Mesothelioma) Renata Langfort

MIĘDZYBŁONIAK OPŁUCNEJ (Malignant Pleural Mesothelioma) Renata Langfort MIĘDZYBŁONIAK OPŁUCNEJ (Malignant Pleural Mesothelioma) Renata Langfort 1. Rodzaj materiału chirurgicznego: opłucna inne brak moŝliwości określenia 2. Procedura chirurgiczna: dekortykacja opłucnej pleurektomia

Bardziej szczegółowo

Terapeutyczne Programy Zdrowotne 2010 Leczenie raka nerki Załącznik nr 42 do zarządzenia Nr 8/2010/DGL Prezesa NFZ z dnia 20 stycznia 2010 roku

Terapeutyczne Programy Zdrowotne 2010 Leczenie raka nerki Załącznik nr 42 do zarządzenia Nr 8/2010/DGL Prezesa NFZ z dnia 20 stycznia 2010 roku Załącznik nr 42 do zarządzenia Nr 8/2010/DGL Prezesa NFZ z dnia 20 stycznia 2010 roku Nazwa programu: LECZENIE RAKA NERKI ICD-10 C 64 Dziedzina medycyny: Nowotwór złośliwy nerki za wyjątkiem miedniczki

Bardziej szczegółowo

RAK PĘCHERZYKA śółciowego (Carcinoma of the Gallbladder) Krzysztof A. Bardadin

RAK PĘCHERZYKA śółciowego (Carcinoma of the Gallbladder) Krzysztof A. Bardadin RAK PĘCHERZYKA śółciowego (Carcinoma of the Gallbladder) Krzysztof A. Bardadin 1. Materiał chirurgiczny: pęcherzyk Ŝółciowy, wątroba, drogi Ŝółciowe zewnątrzwątrobowe, inne (wymień): 2. Procedura chirurgiczna:

Bardziej szczegółowo

HOT TOPICS 2014. W GINEKOLOGII ONKOLOGICZNEJ WARSZAWA, 01 marzec 2014 r.

HOT TOPICS 2014. W GINEKOLOGII ONKOLOGICZNEJ WARSZAWA, 01 marzec 2014 r. HOT TOPICS 2014 W GINEKOLOGII ONKOLOGICZNEJ WARSZAWA, 01 marzec 2014 r. NOWOTWORY TRZONU MACICY Przegląd publikacji w International Journal of Gynecological Cancer w 2013 roku Paweł Knapp Klinika Ginekologii

Bardziej szczegółowo

DIAGNOSTYKA ULTRASONOGRAFICZNA TARCZYCY. Michał Brzewski Anna Jakubowska Zakład Radiologii Pediatrycznej AM Warszawa

DIAGNOSTYKA ULTRASONOGRAFICZNA TARCZYCY. Michał Brzewski Anna Jakubowska Zakład Radiologii Pediatrycznej AM Warszawa DIAGNOSTYKA ULTRASONOGRAFICZNA TARCZYCY Michał Brzewski Anna Jakubowska Zakład Radiologii Pediatrycznej AM Warszawa 1 PROBLEMY DIAGNOSTYCZNE Wady rozwojowe Wole Guzki tarczycy Nowotwory tarczycy Zaburzenia

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI Przedmowa Mięsaki kości charakterystyka kliniczna i metody leczenia Objawy radiologiczne zmian nowotworowych kości Guzy z tkanki kostnej

SPIS TREŚCI Przedmowa Mięsaki kości charakterystyka kliniczna i metody leczenia Objawy radiologiczne zmian nowotworowych kości Guzy z tkanki kostnej SPIS TREŚCI Przedmowa... 7 1. Mięsaki kości charakterystyka kliniczna i metody leczenia... 9 Zbigniew I. Nowecki, Piotr Rutkowski 1.1. Wstęp... 9 1.2. Epidemiologia i etiologia...... 9 1.3. Objawy kliniczne

Bardziej szczegółowo

Leczenie systemowe raka piersi

Leczenie systemowe raka piersi Leczenie systemowe raka piersi Marcin Napierała specjalista onkologii klinicznej Oddział Onkologii Ogólnej SP ZOZ Szpital Wojewódzki Zielona Góra Leczenie systemowe raka piersi Leczenie systemowe raka

Bardziej szczegółowo

CHIRURGICZNE LECZENIE GUZÓW NEUROENDOKRYNNYCH (NET) UKŁADU POKARMOWEGO:

CHIRURGICZNE LECZENIE GUZÓW NEUROENDOKRYNNYCH (NET) UKŁADU POKARMOWEGO: Andrzej W. SZAWŁOWSKI CHIRURGICZNE LECZENIE GUZÓW NEUROENDOKRYNNYCH (NET) UKŁADU POKARMOWEGO: Żołądka Jelit Trzustki GEP z Kliniki Nowotworów Górnego Odcinka Układu Pokarmowego -Instytut im. Marii Skłodowskiej-Curie

Bardziej szczegółowo

Ale żeby drobne objawy zaniepokoiły zdrowego dotychczas człowieka, musi on posiadać

Ale żeby drobne objawy zaniepokoiły zdrowego dotychczas człowieka, musi on posiadać 1 WSTĘP Książeczka, która dajemy dzisiaj Państwu do rąk, jest kolejną z serii przygotowanej przez Opolską Fundację Antynowotworową. Wszystkie zostały opracowane przez lekarzy onkologów z Wojewódzkiego

Bardziej szczegółowo

ROZPOZNAWANIE I LECZENIE WYBRANYCH NOWOTWORÓW ZŁOŚLIWYCH wprowadzenie do tematu. Sylwia Grodecka-Gazdecka Katedra Onkologii AM w Poznaniu

ROZPOZNAWANIE I LECZENIE WYBRANYCH NOWOTWORÓW ZŁOŚLIWYCH wprowadzenie do tematu. Sylwia Grodecka-Gazdecka Katedra Onkologii AM w Poznaniu ROZPOZNAWANIE I LECZENIE WYBRANYCH NOWOTWORÓW ZŁOŚLIWYCH wprowadzenie do tematu Sylwia Grodecka-Gazdecka Katedra Onkologii AM w Poznaniu 2004 Nowotwór jest chorobą o podłożu genetycznym czyli procesem

Bardziej szczegółowo

ONKOLOGIA KLINICZNA 1. Dane jednostki: Kierownik Katedry Onkologii Kierownik Kliniki Onkologii Osoby odpowiedzialne za dydaktykę:

ONKOLOGIA KLINICZNA 1. Dane jednostki: Kierownik Katedry Onkologii Kierownik Kliniki Onkologii Osoby odpowiedzialne za dydaktykę: ONKOLOGIA KLINICZNA 1. Dane jednostki: Katedra i Klinika Onkologii Akademii Medycznej im. Karola Marcinkowskiego ul. Łąkowa 1/2; 61-878 Poznań tel. 854 90 38; fax 854 90 72; www.oncology.am.poznan.pl/studenci

Bardziej szczegółowo

RAK WĄTROBOWOKOMÓRKOWY (hepatocellular carcinoma HCC) Barbara Górnicka

RAK WĄTROBOWOKOMÓRKOWY (hepatocellular carcinoma HCC) Barbara Górnicka RAK WĄTROBOWOKOMÓRKOWY (hepatocellular carcinoma HCC) Barbara Górnicka 1. Materiał chirurgiczny: wątroba, pęcherzyk Ŝółciowy, inne, brak moŝliwości określenia 2. Procedura chirurgiczna: klinowa resekcja

Bardziej szczegółowo

RAK JAMY USTNEJ, WARG I JĘZYKA (Carcinomas of the Lip and Oral Cavity) Józef Kobos

RAK JAMY USTNEJ, WARG I JĘZYKA (Carcinomas of the Lip and Oral Cavity) Józef Kobos RAK JAMY USTNEJ, WARG I JĘZYKA (Carcinomas of the Lip and Oral Cavity) Józef Kobos 1. Opis umiejscowienia materiału (wycinka) Otrzymano Materiał świeŝy (nieutrwalony) Materiał utrwalony w formalinie Nieokreślono

Bardziej szczegółowo

GUZY PODŚCIELISKOWE PRZEWODU POKARMOWEGO. (Gastrointestinal Stromal Tumor (GIST)) Anna Nasierowska-Guttmejer, Katarzyna Guzińska-Ustynowicz

GUZY PODŚCIELISKOWE PRZEWODU POKARMOWEGO. (Gastrointestinal Stromal Tumor (GIST)) Anna Nasierowska-Guttmejer, Katarzyna Guzińska-Ustynowicz Sformatowano GUZY PODŚCIELISKOWE PRZEWODU POKARMOWEGO (Gastrointestinal Stromal Tumor (GIST)) Anna Nasierowska-Guttmejer, Katarzyna Guzińska-Ustynowicz 1. Materiał chirurgiczny: przełyk, Ŝołądek, jelito

Bardziej szczegółowo

Radioterapia w leczeniu raka pęcherza moczowego - zalecenia

Radioterapia w leczeniu raka pęcherza moczowego - zalecenia Radioterapia w leczeniu raka pęcherza moczowego - zalecenia Radioterapia w leczeniu raka pęcherza moczowego może być stosowana łącznie z leczeniem operacyjnym chemioterapią. Na podstawie literatury anglojęzycznej

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych

Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych Opinia Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych nr 151/2012 z dnia 30 lipca 2012 o projekcie programu Profilaktyka oraz wczesne wykrywanie raka narządu rodnego

Bardziej szczegółowo

Analiza zapotrzebowania na leczenie onkologiczne w raku piersi i najczęstszych nowotworach ginekologicznych na terenie województwa pomorskiego

Analiza zapotrzebowania na leczenie onkologiczne w raku piersi i najczęstszych nowotworach ginekologicznych na terenie województwa pomorskiego Aleksandra Ohler Analiza zapotrzebowania na leczenie onkologiczne w raku piersi i najczęstszych nowotworach ginekologicznych na terenie województwa pomorskiego GDAŃSK 6 Wydano za zgodą Dziekana Wydziału

Bardziej szczegółowo

Agata Abramowicz Centrum Badań Translacyjnych i Biologii Molekularnej Nowotworów Seminarium magisterskie 2013

Agata Abramowicz Centrum Badań Translacyjnych i Biologii Molekularnej Nowotworów Seminarium magisterskie 2013 Agata Abramowicz Centrum Badań Translacyjnych i Biologii Molekularnej Nowotworów Seminarium magisterskie 2013 Standaryzowane według wieku współczynniki zachorowalności na nowotwory złośliwe piersi w skali

Bardziej szczegółowo

SpiS TreśCi chirurgia narządowa 40. nowotwory głowy i szyi VII

SpiS TreśCi chirurgia narządowa 40. nowotwory głowy i szyi VII Spis treści CHIRURGIA NARZĄDOWA... 545 40. Nowotwory głowy i szyi... 547 40.1. Rak części ustnej języka Marcin Kozakiewicz... 547 40.1.1. Epidemiologia... 547 40.1.2. Etiologia i czynniki ryzyka... 547

Bardziej szczegółowo

Mięśniaki macicy - czy potrafią nas jeszcze zaskoczyć? Wywiad z prof. dr hab. med. Włodzimierzem Sawickim

Mięśniaki macicy - czy potrafią nas jeszcze zaskoczyć? Wywiad z prof. dr hab. med. Włodzimierzem Sawickim Mięśniaki macicy - czy potrafią nas jeszcze zaskoczyć? Wywiad z prof. dr hab. med. Włodzimierzem Sawickim Wywiad z prof. dr hab. med. Włodzimierzem Sawickim "Należy pamiętać, że nie wszystkie mięśniaki

Bardziej szczegółowo

1. Materiał chirurgiczny: brodawka Vatera, Ŝołądek, głowa trzustki, dwunastnica, przewód Ŝółciowy wspólny, pęcherzyk Ŝółciowy, inne (wymień)

1. Materiał chirurgiczny: brodawka Vatera, Ŝołądek, głowa trzustki, dwunastnica, przewód Ŝółciowy wspólny, pęcherzyk Ŝółciowy, inne (wymień) RAK BRODAWKI VATERA (carcinoma of the ampullary region) Krzysztof A. Bardadin 1. Materiał chirurgiczny: brodawka Vatera, Ŝołądek, głowa trzustki, dwunastnica, przewód Ŝółciowy wspólny, pęcherzyk Ŝółciowy,

Bardziej szczegółowo

PACLITAXELUM. Zał cznik C.47. NAZWA SUBSTANCJI CZYNNEJ ORAZ, JEŻELI DOTYCZY- DROGA PODANIA

PACLITAXELUM. Zał cznik C.47. NAZWA SUBSTANCJI CZYNNEJ ORAZ, JEŻELI DOTYCZY- DROGA PODANIA Zał cznik C.47. PACLITAXELUM Lp 1. PACLITAXELUM C00 NOWOTWORY ZŁOŚLIWE WARGI 2. PACLITAXELUM C00.0 POWIERZCHNIA ZEWNĘTRZNA WARGI GÓRNEJ 3. PACLITAXELUM C00.1 POWIERZCHNIA ZEWNĘTRZNA WARGI DOLNEJ 4. PACLITAXELUM

Bardziej szczegółowo

NOWOTOWORY DOLNEGO ODCINKA PRZEWODU POKARMOWEGO. Wprowadzenie do ćwiczeń z onkologii dla studentów VI roku Wydziału Lekarskiego

NOWOTOWORY DOLNEGO ODCINKA PRZEWODU POKARMOWEGO. Wprowadzenie do ćwiczeń z onkologii dla studentów VI roku Wydziału Lekarskiego NOWOTOWORY DOLNEGO ODCINKA PRZEWODU POKARMOWEGO Wprowadzenie do ćwiczeń z onkologii dla studentów VI roku Wydziału Lekarskiego Krzysztof Szewczyk Katedra Onkologii Akademii Medycznej we Wrocławiu RAK JELITA

Bardziej szczegółowo

Ginekologia. Klasyfikuj prace ogólne dotyczące ginekologii pediatrycznej w WS 360. Klasyfikuj: Rozmnażanie człowieka w WQ 205.

Ginekologia. Klasyfikuj prace ogólne dotyczące ginekologii pediatrycznej w WS 360. Klasyfikuj: Rozmnażanie człowieka w WQ 205. WP Ginekologia Klasyfikuj prace ogólne dotyczące ginekologii pediatrycznej w WS 360. Klasyfikuj prace dotyczące pielęgniarstwa ginekologicznego oraz opieki nad pacjentami z chorobami ginekologicznymi w

Bardziej szczegółowo