BEZOARY TRUDNOŚCI DIAGNOSTYCZNE NA PRZYKŁADZIE WŁASNYCH OBSERWACJI I PRZEGLĄD PIŚMIENNICTWA

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "BEZOARY TRUDNOŚCI DIAGNOSTYCZNE NA PRZYKŁADZIE WŁASNYCH OBSERWACJI I PRZEGLĄD PIŚMIENNICTWA"

Transkrypt

1 IMiD, Wydawnictwo Aluna Developmental Period Medicine, 2013, XVII, Anna Taczalska, Karolina Nowosławska-Łuniewska, Maria Koziarkiewicz, Paweł Pawlak, Anna Piaseczna-Piotrowska BEZOARY TRUDNOŚCI DIAGNOSTYCZNE NA PRZYKŁADZIE WŁASNYCH OBSERWACJI I PRZEGLĄD PIŚMIENNICTWA BEZOARS DIAGNOSTIC PROBLEMS BASED ON OWN OBSERVATIONS AND LITERATURE REVIEW Klinika Chirurgii i Urologii Dziecięcej, ICZMP w Łodzi Streszczenie Wstęp: Bezoary to ciała obce spotykane w przewodzie pokarmowym człowieka i zwierząt. Typowo objawiają się bólami brzucha i nudnościami, wzdęciem i trudnościami z połykaniem, ale czasami uwidaczniają się jako bezobjawowa masa w przewodzie pokarmowym, prowadząca do niedrożności, a nawet perforacji z objawami ostrego brzucha. Cel: Przedstawienie 3 przypadków dzieci leczonych w naszym ośrodku z powodu niedrożności przewodu pokarmowego spowodowanego obecnością bezoarów, oraz przebieg procesu diagnostyczno-terapeutycznego. Wnioski: Na podstawie obserwacji własnych i przeglądu literatury wykazano, iż bezoary o niewielkich rozmiarach mogą być przez długie lata nierozpoznawalne klinicznie. Szczególnie istotne jest monitorowanie czynników patogenetycznych mogących sprzyjać ich powstawaniu, głównie zaburzeń kompulsywnych. Bezoary powinny być brane pod uwagę w przebiegu diagnostyki różnicowej w przypadkach ostrych objawów brzusznych. Słowa kluczowe: bezoary, dzieci, diagnostyka, niedrożność przewodu pokarmowego Abstract Introduction: Bezoars are concretions of human or vegetable fibers that accumulate in the gastrointestinal tract of humans and animals. Patients may remain asymptomatic for many years, and symptoms develop as bezoars increase in size to the point of obstruction or perforation. The aim of the study was to present: 3 cases of bezoars treated in our centre and review of the current knowledge about this disorder, emphasizing the diagnostic difficulties. Conclusions: Physicians should consider bezoars as a differential diagnosis of acute abdomen. As bezoars may remain asymptomatic for many years, monitoring of pathogenetic and predisposing factors is essential, in particular in compulsive disorders. Key words: bezoars, children, diagnostics, ileus DEV. PERIOD MED., 2013, XVII, 3, WSTĘP Bezoary to ciała obce spotykane w przewodzie pokarmowym człowieka i zwierząt, powiększające się na drodze odkładania włókien lub niestrawionego pokarmu. W większości przypadków bezoary u dzieci tworzą się na bazie połkniętych włosów ludzkich, włosia z zabawek lub szczotek, guzików czy monet. Mogą też powstać w wyniku przypadkowego połknięcia pestek lub tabletek nie rozkładających się w przewodzie pokarmowym. Typowo objawiają się bólami brzucha i nudnościami, wzdęciem i trudnościami w poły-

2 266 Anna Taczalska i wsp. kaniu. Czasami uwidaczniają się jako bezobjawowa masa w przewodzie pokarmowym, prowadząca do niedrożności, a nawet perforacji jelita z objawami ostrego brzucha. CEL PRACY W pracy omówiono 3 przypadki bezoarów u dzieci, leczone w ostatnich latach w naszym ośrodku. Na tej podstawie przedstawiono trudności diagnostyczno-terapeutyczne w tej grupie pacjentów. W trakcie zabiegu operacyjnego stwierdzono powiększony żołądek modelujący się na wypełniającym jego światło tworze guzowatym (ryc. 2). Po nacięciu ściany przedniej żołądka wydobyto ogromny bezoar o wymiarach 28 cm x 8 cm x 9 cm, złożony z włosów (ryc. 3 i 4). Twór wchodził dalej do jelita cienkiego (całkowita długość około 70 cm) (ryc. 5). Kontrola jelit wykazała ponadto obecność perforacji na długości 3 cm jelita krętego w okolicy zastawki Bauchina, którą zaopatrzono w sposób typowy. Przebieg pooperacyjny był bez powikłań. Dziewczynkę wypisano do domu OPISY PRZYPADKÓW Przypadek 1 Dziewczynka W.Ł. lat 13, przyjęta została do szpitala z powodu napadowych bólów brzucha. W okresie ostatnich 2 miesięcy przed przyjęciem do oddziału skarżyła się na coraz częściej występujące bóle brzucha. Bólom nie towarzyszyły nudności ani wymioty. Oddawała prawidłowe stolce bez śladu krwi. W dniu przyjęcia stan ogólny był dobry. W badaniu przedmiotowym węzły chłonne obwodowe nie były powiększone, nad polami płucnymi osłuchowo obustronnie prawidłowy szmer pęcherzykowy, akcja serca miarowa 88/ min, tony czyste dźwięczne prawidłowo akcentowane. Jama brzuszna była palpacyjnie bolesna, w nadbrzuszu wyczuwalny był twardy opór przesuwalny względem podłoża. Temperatura ciała w normie. W wykonanych w trakcie pobytu badaniach laboratoryjnych stwierdzono: leukocytoza 11 tys./ ml, liczba erytrocytów 4,52 mln/ml, stężenie hemoglobiny 11,8 g/dl, białko CRP<0,5 mg/dl, badanie ogólne moczu bez odchyleń od normy. W oddziale bóle brzucha nasiliły się. Wykonano przeglądowe zdjęcia RTG przewodu pokarmowego. Stwierdzono poziomy płynowo-gazowe w rzucie dwunastnicy, końcowym odcinku jelita krętego i w śródbrzuszu po stronie lewej radiologiczne cechy niedrożności. W badaniu USG jamy brzusznej wykazano, iż wyczuwalny palpacyjnie opór w nadbrzuszu odpowiada przepełnionym treścią gazową poszerzonym pętlom jelitowym; pozostałe narządy jamy brzusznej bez zmian patologicznych. Wykonane w trybie pilnym dwufazowe badanie przy użyciu tomografii komputerowej jamy brzusznej i miednicy uwidoczniło w świetle rozciągniętego żołądka niejednorodną masę o wielkości 5x5,5 cm z pojedynczymi zwapnieniami oraz pęcherzykami gazu w warstwach obwodowych. Masa w całości otoczona była przez środek kontrastowy podany doustnie nie miała związku ze ścianą żołądka, ciągnęła się przez cały żołądek i dwunastnicę do pierwszej pętli jelita czczego długość około 30 cm (ryc. 1). Obraz odpowiadał najprawdopodobniej olbrzymiemu bezoarowi w świetle żołądka i dwunastnicy. W dalszych pętlach jelita cienkiego widoczne były 4 twory o długości około 4-6 cm o obrazie zbliżonym do opisanego bezoaru. Obserwowano masywne rozdęcie pierwszej pętli jelita czczego do około 7 cm na długości około 13 cm, światło jelita zwężało się obwodowo uciskane przez konglomerat pętli jelitowych z obrazem pseudowgłobienia. Jelito grube było w całości drożne, bez zmian ogniskowych. Drogi żółciowe wewnątrzwątrobowe nie były poszerzone. Ponadto, stwierdzono obecność dość licznych węzłów krezkowych powiększonych do 12 mm, oraz ślad płynu w zatoce Douglasa do 12 mm. Dziecko zakwalifikowano do pilnej laparotomii. Ryc. 1. Dwufazowe TK jamy brzusznej: w świetle żołądka niejednorodna masa o wielkości 5x5,5 cm z pojedynczymi zwapnieniami oraz pęcherzykami gazu w warstwach obwodowych, bez związku ze ścianą żołądka, przechodząca do jelita cienkiego. Fig. 1. CT of the abdomen: tumor in the stomach 5 x 5.5 cm, with calcifica ons and gas bubbles in peripheral parts, not bound to stomach wall, extending to the duodenum. Ryc. 2. Powiększony żołądek modelujący się na guzie. Fig. 2. Enlarged stomach modeling on the tumor.

3 Bezoary trudności diagnostyczne na przykładzie własnych obserwacji i przegląd piśmiennictwa 267 Ryc. 5. Cały bezoar długości 70 cm usunięty z żołądka i jelit. Fig. 5. Complete bezoar 70cm long removed from the stomach and intes nes. Ryc. 3 i 4. Bezoar w świetle żołądka przechodzący do dwunastnicy. Fig. 3 and 4. Bezoar in the stomach extending to theduodenum. w 14. dobie od chwili zabiegu operacyjnego, z zaleceniem stosowania lekkostrawnej diety i dalszej opieki w poradni chirurgicznej i psychiatrycznej. Przypadek 2 Dziewczynka D.S. lat 8 skierowana do szpitala przez lekarza gastroenterologa została przyjęta początkowo do Kliniki Gastroenterologii z powodu okresowych bólów brzucha i wymiotów. Objawy te występowały u dziecka już od ponad roku i nasiliły się w ciągu 3 miesięcy poprzedzających hospitalizację. W dniu przyjęcia stan ogólny dziecka był dobry. W badaniu przedmiotowym stwierdzono bolesność uciskową w lewym dole biodrowym z wyczuwalnym oporem. Temperatura ciała w normie. W wykonanych badaniach laboratoryjnych stwierdzono: leukocytoza 13,8 tys./ml, liczba erytrocytów 5,53 mln/ml stężenie hemoglobiny 15,2 g/dl, białko CRP<0,5 mg/dl, OB 2 mm, badania biochemiczne (ASPAT, ALAT, bilirubina, mocznik, kreatynina) w normie, badanie ogólne moczu bez odchyleń od normy. Badanie kału na obecność krwi utajonej dodatnie. W drugiej dobie hospitalizacji pojawiły się wymioty treścią żółciową (4x), silne bóle brzucha i wzdęcie oraz luźne stolce. Osłuchowo pojawiły się podwyższone tony w nadbrzuszu. Po konsultacji chirurga wykonano USG jamy brzusznej, w którym stwierdzono nadmierną ilość gazów w nadbrzuszu, a w jelitach i jamie otrzewnej nadmierną ilość płynu (warstwa 3 cm). W badaniu RTG jamy brzusznej widoczne były poziomy płynowo-gazowe, a w nadbrzuszu po stronie prawej długi pojedynczy poziom płynu obraz przemawiający za niedrożnością. Dziewczynka została przeniesiona do Kliniki Chirurgii i zakwalifikowana do pilnej laparotomii. W trakcie zabiegu operacyjnego stwierdzono znacznie poszerzone pętle jelit, a na wysokości początkowych pętli jelita krętego twardy guz całkowicie zamykający światło jelita. Jelito powyżej przeszkody nacięto podłużnie i uwidoczniono bezoar złożony z włosów i resztek pokarmowych o wymiarach 7 cm x 4 cm x 3,5 cm. Po jego wydobyciu jelito zeszyto dwupiętrowo. Z jamy otrzewnej odessano ok. 800 ml żółtego przejrzystego płynu. Pozostawiono dreny w jamie otrzewnej i warstwowo zeszyto powłoki. Przebieg pooperacyjny był bez powikłań. Wyniki badań pobranych przed zabiegiem w Klinice Gastroenterologii nie potwierdziły zakażenia Toxocara canis, ale wykazały obecność grzybów (Candida glabrata) w kale oraz graniczną wartość miana przeciwciał przeciwko Ascaris lumbricoides; włączono leczenie Diflukanem i Vermoxem. Dziewczynkę wypisano do domu w 9. dobie od chwili zabiegu operacyjnego, z zaleceniem stosowania lekkostrawnej diety, kontroli w poradni chirurgicznej i konsultacji psychiatrycznej. Przypadek 3 Dziewczynka lat 18 została przyjęta do Kliniki Chirurgii Ginekologicznej z powodu silnego bólu brzucha, który pojawił się nagle, kilka godzin przed przyjęciem, i stopniowo nasilał, bez wymiotów. Jak wynikało z wywiadu, pacjentka była ogólnie zdrowa, nigdy wcześniej nie hospitalizowana, podobnych dolegliwości nie obserwowano. W chwili przyjęcia do szpitala stan ogólny dziewczynki był średni, skóra blada, język suchy, z szarym nalotem. W badaniu przedmiotowym węzły chłonne obwodowe

4 268 Anna Taczalska i wsp. nie były powiększone, osłuchowo nad polami płucnymi stwierdzono obustronnie prawidłowy szmer pęcherzykowy, akcja serca miarowa 90/min, tony czyste dźwięczne prawidłowo akcentowane. Jama brzuszna była palpacyjnie bolesna zwłaszcza w podbrzuszu, brzuch wzdęty, powłoki napięte, perystaltyka żywa, z obecnymi wysokimi tonami. W wykonanych w trakcie pobytu badaniach laboratoryjnych stwierdzono: białko CRP 27 mg/dl, leukocytoza 11 tys./ml, liczba erytrocytów 4,7 mln/ml stężenie hemoglobiny 9,7 g/dl. W badaniu USG uwidoczniono w lewych przydatkach niejednorodną echogenicznie zmianę o średnicy 12 cm, trudną do oceny z powodu obecności poszerzonych, rozdętych gazami pętli jelitowych, wypełnioną niejednorodną płynną treścią. W miednicy mniejszej obecny był płyn. Z powodu pogarszającego się stanu ogólnego pacjentki odstąpiono od dalszej diagnostyki, a dziewczynkę z podejrzeniem pękniętej torbieli przydatków lewych zakwalifikowano do pilnej laparotomii. W trakcie zabiegu operacyjnego stwierdzono obecność mętnego żółtawego płynu w jamie otrzewnej. Po odessaniu ok. 1 litra płynu uwidoczniono niezmienioną macicę i jajniki oraz rozdęte pętle jelitowe z cechami niedrożności. Nad lewym jajnikiem stwierdzono obecność ogromnej masy guzowatej, o gładkiej powierzchni, ruchomej, sięgającej aż do przepony. Guz okazał się być rozciągniętym żołądkiem modelującym się na bezoarze złożonym z włosów i resztek pokarmowych. Guz wypełniał żołądek i 2/3 dwunastnicy. Przez nacięcie przedniej ściany żołądka usunięto guz o całkowitej masie 2400 g. Po usunięciu bezoaru uwidoczniono perforację na przedniej ścianie żołądka w okolicy wpustu. Miejsce po perforacji (po odświeżeniu brzegów) zeszyto szwem dwupiętrowym. Założono drenaż do jamy brzusznej, który usunięto w drugiej dobie po zabiegu. Przebieg pooperacyjny był niepowikłany. Dziewczynkę w 4. dobie od zabiegu operacyjnego przeniesiono do Kliniki Chirurgii i Urologii Dziecięcej, a po kilku dniach wypisano do domu. Przeprowadzony ponownie wywiad z pacjentką i jej matką ujawnił, iż dolegliwości bólowe ze strony jamy brzusznej występowały już wcześniej, były nawet przyczyną hospitalizacji, którą zakończono na żądanie rodziców przed ukończeniem diagnostyki. Dziewczynka miała długie włosy, które miała zwyczaj przygryzać. DYSKUSJA Bezoary są rzadko występującą formą ciała obcego w przewodzie pokarmowym u dzieci. Złożone są zwykle z włókien pochodzenia roślinnego lub zwierzęcego. Mogą umiejscowić się w każdym odcinku przewodu pokarmowego, najczęściej jednak lokalizują się w żołądku. Słowo bezoar pochodzi z języka arabskiego bedzehr lub perskiego padzhar i oznacza substancję, która chroni przed działaniem trucizn. Pierwszy zapis dotyczący medycznego zastosowania bezoarów pochodzi z XII wieku. W średniowieczu znalezione bezoary oprawiane były w złoto i drogie kamienie i traktowane jako uniwersalny środek na wszystkie trucizny i ciężkie choroby. Do dziś stosowane są w tradycyjnej medycynie chińskiej (1, 2). Po raz pierwszy obecność bezoaru w żołądku człowieka podczas sekcji opisał Budamet w 1779 r. Był to trichobezoar. Pacjent ten zmarł z powodu perforacji żołądka i zapalenia otrzewnej (2, 3). De Bekey i Oshner w 1938 r wprowadzili podział bezoarów w zależności od materiału, z jakiego powstają: trichobezoary, czyli tak zwane guzy włosiane, złożone głównie z włosów, fitobezoary, w skład których wchodzą głównie włókna roślinne, trichofitobezoary o składzie mieszanym oraz złogi. Do ostatniej grupy złogów zalicza się laktobezoary (pierwszy opis w piśmiennictwie z 1959 r.) oraz farmakobezoary, które w swoim składzie zawierają głównie leki (4). Laktobezoary są złogami nierozpuszczalnymi w kwaśnym środowisku żołądkowym, złożone z mleka i komponenty śluzowej (5). Zwykle występują jako wolno pływające ciała w żołądku i sporadycznie w jelicie cienkim. Niemal wyłącznie spotykane są u bardzo małych dzieci, zwłaszcza u przedwcześnie urodzonych noworodków (6-8). Nie udowodniono żadnych predyspozycji genetycznych do ich tworzenia (9-11). Jak wynika z piśmiennictwa, u żadnego z pacjentów z laktobezoarem rozpoznanie to nie było początkowo nawet brane pod uwagę, a w ponad 30% obrazy RTG, mimo iż sugerowały obecność laktobezoara, nie zostały prawidłowo zinterpretowane (11-13). Nie jest znana częstość występowania laktobezoarów, prawdopodobnie dlatego, że nie we wszystkich przypadkach stawiane jest prawidłowe rozpoznanie. Do roku 2012 opublikowano 96 przypadków. W przypadku laktobezoarów najważniejsza jest czujność i odpowiednia diagnostyka, jako że postępowanie terapeutyczne polegające na zaprzestaniu karmienia doustnego, podawanie płynów dożylnie z lub bez płukania żołądka (ew. z podawaniem N-acetylocysteiny) w 85% prowadzi do wyleczenia (12, 14, 15). Trichobezoary w 90% przypadków występują u kobiet poniżej 30. roku życia. Bardzo często są powikłaniem zaburzeń kompulsyjnych trichotillomanii. Choroba ta objawia się wyrywaniem i połykaniem włosów z owłosionej skóry głowy i innych regionów ciała. Połykane włosy mogą pochodzić od samego chorego, ale także od zwierząt, zabawek i innych osób (4, 16). W 1968 r. Venghna i wsp. pierwszy raz opisali trichobezoar sięgający od żołądka, aż po zastawkę krętniczo-kątniczą. Został on nazwany zespołem Raszpunki (Rapunzel Syndrom). Nazwa zespołu została zaczerpnięta z jednej z baśni Braci Grimm. Bohaterka baśni, długowłosa Raszpunka, uwięziona przez złą czarownicę w wysokiej wieży, została uratowana przez księcia, który dostał się do wieży wspinając się po jej długich warkoczach (2, 3). Zespół Raszpunki zwykle rozpoznawany jest u młodych dziewcząt. Do powstania bezoarów mogą predysponować, oprócz zaburzeń kompulsywnych, także zabiegi operacyjne (5-12% pacjentów po gastrotomii), nieprawidłowości w budowie przewodu pokarmowego (uchyłki, zwężenie) oraz zaburzenia motoryki przewodu pokarmowego w przebiegu chorób neurologicznych (Zespół Guillana-Barre a, dystrofia mięśniowa) lub chorób endokrynologicznych (cukrzyca, choroby tarczycy) (4). Objawy obecności bezoaru są niespecyficzne, a nasilenie zależy głównie od jego wielkości i umiejscowienia. Bezoary małych rozmiarów mogą nie dawać żadnych uchwytnych objawów. Wraz z powiększaniem się bezoaru objawy narastają stopniowo. Są to głównie: brak łaknienia, nudności, wymioty, wzdęcia, narastająca nietolerancja pokarmów stałych, bóle brzucha, utrata masy ciała. Ostatecznie może dojść do niedrożności przewodu pokarmowego i jego perforacji (17-20).

5 Bezoary trudności diagnostyczne na przykładzie własnych obserwacji i przegląd piśmiennictwa 269 U osób z trichotillomanią wskazówką diagnostyczną może być występowanie łysienia plackowatego i gnilny zapach z ust. Bezoary o znacznych rozmiarach wykrywane są zwykle w badaniu palpacyjnym jamy brzusznej jako wyczuwalne guzy. Z powodu bezobjawowego przebiegu choroby często rozpoznanie stawiane jest w momencie, w którym dochodzi już do pojawienia się powikłań. Pacjenci i ich rodziny często zatajają nawyki pacjentów lub wcześniejsze pobyty w szpitalu (19). U naszych pacjentów objawy choroby były niespecyficzne. Pierwsza dziewczynka z zespołem Raszpunki przez długi czas nie miała żadnych objawów i dopiero perforacja jelita doprowadziła do hospitalizacji i interwencji chirurgicznej. Druga pacjentka podejrzewana była raczej o zakażenie grzybicze lub pasożytnicze, lub nieswoiste zapalenie jelit, i dopiero cechy niedrożności doprowadziły do odpowiedniego leczenia. Umiejscowienie bezoaru w jelicie, bez zajęcia żołądka, jest szczególnie nietypowe. W trzecim przypadku ukrywanie istotnych faktów z wywiadu opóźniło prawidłowe postępowanie, guz przez długi czas narastał bezobjawowo i dopiero jego bolesny ucisk na przydatki spowodował hospitalizację w Klinice Ginekologii, a pojawienie się ostrych objawów brzusznych interwencję zabiegową, początkowo ginekologiczną, oraz chirurgiczną. WNIOSKI 1. Bezoary o niewielkich rozmiarach mogą być przez długie lata nieuchwytne klinicznie; duże bezoary powinny być rozpoznane podczas badania palpacyjnego i w diagnostyce obrazowej. 2. Nie istnieją prospektywne badania dotyczące większości sugerowanych czynników patogenetycznych i grup objawów. Szczególnie istotne do rozważenia wydaje się być monitorowanie czynników patogenetycznych mogących sprzyjać powstawaniu bezoarów, tj. zaburzeń kompulsywnych, nieprawidłowości w budowie przewodu pokarmowego, zaburzeń motoryki przewodu pokarmowego w przebiegu chorób neurologicznych lub chorób endokrynologicznych. 3. Pomocnym w diagnostyce, zwłaszcza trichobezoarów, byłoby ustalenie obecności szczególnych nawyków w postaci przygryzania włosów, ale o tym lekarz dowiaduje się zwykle post factum. PIŚMIENNICTWO 1. Wang C., Zhao X., Mao S., Wang Y., Cui X.: Management of SAH with traditional Chinese medicine in China. Neurol. Res. 2006, 28, Naik S., Gupta V., Naik S., Rangole A., Chaudhary A.K., Jain P., Sharma A.K.: Rapunzel syndrome reviewed and redefined. Dig. Surg. 2007, 24, Vaughan E.D. Jr., Sawyers J.L., Scott H.W. Jr.: The Rapunzel syndrome. An unusual complication of intestinal bezoar. Surgery 1968, 63, Poniewierka E., Arlukiewicz-Fajkiel A. et al.: Bezoars classification, diagnosis, treatment Gastroenterol. Pol., 2008, 15 (4), Levkoff A.H., Gadsden R.H., Hennigar G.R., Webb C.M.: Lactobezoar and gastric perforation in a neonate. J. Pediatr. 1970, 77, doi: /S (70) Grosfeld J.L., Schreiner R.L., Franken E.A., Lemons J.A., Ballantine T.V.N., Weber T.R., Gresham T.L.: The changing pattern of gastrointestinal bezoar in infants and children. Surgery. 1980, 88, Schreiner R.L., Brady M.S., Franken E.A., Stevens D.C., Lemons J.A., Gresham E.A.: Increased incidence of lactobezoars in low birth weight infants. Am. J. Dis. Child. 1979, 133, Erenberg A., Shaw R.D., Yousefzadeh D.: Lactobezoar in the low birth weight infant. Pediatrics. 1979, 63, Towery H.H., Chan R.K.: Lactobezoar: a case report. Clin. Pediatr. 2004, 43, doi: / Rao P.V.H., Raveenthiran V., Dhannalakshmi M.: Gastric and intestinal lactobezoars. Ind. J. Gastroenterol. 2001, 20, Corzine M.: Radiology case study. Gastric lactobezoar. Neonatal Netw. 2011, Heinz-Erian P., Gassner I., Klein-Franke A.: Gastric lactobezoar a rare disorder? Orphanet. J. Rare Dis. 2012; 7: Sipell W.G., Kalb C., Fendel H.: Lactobezoar in an infant: an unusual cause of upper abdominal tumour persisting for several weeks. Eur. J. Pediatr. 1977, 126, Heinz-Erian P., Klein-Franke A., Gassner I., Kropshofer G., Salvador C., Meister B., Müller T., Scholl-Bürgi S.: Disintegration of large gastric lactobezoars by N-acetyl-cysteine. J. Pediatr. Gastroenterol. Nutr. 2010, 50, DuBose T.M., Southgate V.W.M., Hill J.G.: Lactobezoars: A patient series and literature review. Clin. Pediatr. 2001, 40, Frey A., McKee M., King R.A., Martin A.: Hair apparent: Rapunzel syndrome. Am. J. Psychol., 2005, 162, Wang Y.G., Seitz U., Li L., Soehendra N., Qiao X.A.: Endoscopic management of huge bezoars. Endoscopy, 1998, 30, Pytrus T., Sawicz-Birkowska K., Iwanczak F., Baglaj M.: Zespól Rapunzel bezoar żołądka i jelita cienkiego u 7-letniego chłopca. Gastroenterol. Pol., 2003, 10, Moore B.: Case Studies. pro/ pro development/case e040.htm (accessed ). 20. Tsou V.M., Bishop P.R.: Colonic sunflower seed bezoar. Pediatry, 1997, 99, Author s contributions/wkład Autorów According to the order of the Authorship/Według kolejności Conflicts of interest/konflikt interesu The Authors declare no conflict of interest. Autorzy pracy nie zgłaszają konfliktu interesów. Received/Nadesłano: r. Accepted/Zaakceptowano: r. Published online/dostępne online Adres do korespondencji: Anna Taczalska Klinika Chirurgii i Urologii Dziecięcej, ICZMP ul. Rzgowska 281/289, Łódź tel

Wybrane przypadki medyczne na oddziale chirurgii i onkologii dziecięcej

Wybrane przypadki medyczne na oddziale chirurgii i onkologii dziecięcej Wybrane przypadki medyczne na oddziale chirurgii i onkologii dziecięcej Maria Marciniak Opiekun koła: Dr n. med. Janusz Jabłoński Kierownik kliniki: Prof. dr n med. Ewa Andrzejewska Ostre zespoły brzuszne

Bardziej szczegółowo

Michał Brzewski, Andrzej Marciński, Agnieszka Biejat Zakład Radiologii Pediatrycznej Akademii Medycznej w Warszawie

Michał Brzewski, Andrzej Marciński, Agnieszka Biejat Zakład Radiologii Pediatrycznej Akademii Medycznej w Warszawie DIAGNOSTYKA CHORÓB NARZĄDÓW MIEDNICY MNIEJSZEJ U DZIEWCZĄT Michał Brzewski, Andrzej Marciński, Agnieszka Biejat Zakład Radiologii Pediatrycznej Akademii Medycznej w Warszawie 1 2 2 Cele wykładu Zaprezentowanie

Bardziej szczegółowo

Przypadek kliniczny Akademia Żywienia w Onkologii. Małgorzata Misiak

Przypadek kliniczny Akademia Żywienia w Onkologii. Małgorzata Misiak Przypadek kliniczny Akademia Żywienia w Onkologii Małgorzata Misiak Pacjentka TP l.61 Wzrost 154 cm Wyjściowa masa ciała 47 kg BMI 19.8 Hb 9.8 g/dl; Lym 1.66 G/l TP 56.2 g/l; Alb 28.5 g/l; Prealb 14.0

Bardziej szczegółowo

"Przyczyny, diagnostyka i leczenie trudnych zaparć u dzieci " Urszula Grzybowska-Chlebowczyk

Przyczyny, diagnostyka i leczenie trudnych zaparć u dzieci  Urszula Grzybowska-Chlebowczyk "Przyczyny, diagnostyka i leczenie trudnych zaparć u dzieci " Urszula Grzybowska-Chlebowczyk Evaluation and treatment of functional constipation in infants and children: Evidence Based Recommendations

Bardziej szczegółowo

Ból brzucha ó taczka Guz Uraz P yn w j. brzusznej Wymioty Nadci nienie wrotne Zapalenie trzustki Ostry brzuch Kontrola pooperacyjna

Ból brzucha ó taczka Guz Uraz P yn w j. brzusznej Wymioty Nadci nienie wrotne Zapalenie trzustki Ostry brzuch Kontrola pooperacyjna DIAGNOSTYKA PRZEWODU POKARMOWEGO Zakład Radiologii Pediatrycznej Warszawski Uniwersytet Medyczny WSKAZANIA DO DIAGNOSTYKI PRZEWODU POKARMOWEGO U DZIECI Wymioty, wzdęcie Ból/bóle brzucha Uraz Ciało obce

Bardziej szczegółowo

Podstawowe badania obrazowe. Marcin Szulc Klinika Chorób Wewnętrznych, Nadciśnienia Tętniczego i Angiologii

Podstawowe badania obrazowe. Marcin Szulc Klinika Chorób Wewnętrznych, Nadciśnienia Tętniczego i Angiologii Podstawowe badania obrazowe Marcin Szulc Klinika Chorób Wewnętrznych, Nadciśnienia Tętniczego i Angiologii Prawidłowe myślenie lekarskie Zebranie podstawowych danych (badanie podmiotowe i przedmiotowe)

Bardziej szczegółowo

1. Studia Doktoranckie Uniwersytet Medyczny w Łodzi, Zakład Genetyki Klinicznej i Laboratoryjnej w Łodzi, UM w Łodzi

1. Studia Doktoranckie Uniwersytet Medyczny w Łodzi, Zakład Genetyki Klinicznej i Laboratoryjnej w Łodzi, UM w Łodzi Płód w płodzie fetus in fetu. Hanna Moczulska 1, Maria Respondek-Liberska 2 1. Studia Doktoranckie Uniwersytet Medyczny w Łodzi, Zakład Genetyki Klinicznej i Laboratoryjnej w Łodzi, UM w Łodzi 2. Zakład

Bardziej szczegółowo

WSKAZANIA DO LECZENIA CHIRURGICZNEGO W CHOROBACH ZAPALNYCH JELIT. Zuzanna Kaszycka Klinika Chirurgii Gastroenterologicznej i Transplantologii

WSKAZANIA DO LECZENIA CHIRURGICZNEGO W CHOROBACH ZAPALNYCH JELIT. Zuzanna Kaszycka Klinika Chirurgii Gastroenterologicznej i Transplantologii WSKAZANIA DO LECZENIA CHIRURGICZNEGO W CHOROBACH ZAPALNYCH JELIT Zuzanna Kaszycka Klinika Chirurgii Gastroenterologicznej i Transplantologii Choroba Crohna Zapalenie przewodu pokarmowego w chorobie Crohna

Bardziej szczegółowo

Wrodzone niedrożności jelita

Wrodzone niedrożności jelita Wrodzone niedrożności jelita Maciej Bagłaj Klinika Chirurgii Urologii Dziecięcej, UM Wroclaw Sulisław, 15 maj Scenariusz kliniczny.. Noworodek płci męskiej został przekazany do Kliniki Chirurgii Dziecięcej

Bardziej szczegółowo

Zespół ostrego brzucha - syndroma abdomen acutum

Zespół ostrego brzucha - syndroma abdomen acutum Zespół ostrego brzucha - syndroma abdomen acutum Silne dolegliwości bólowe brzucha o wzrastającym nasileniu Obrona mięśniowa Objawy otrzewnowe Zatrzymanie gazów i stolca Wymioty Objawy ogólne: tachykardia,

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 15 września 2011 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 15 września 2011 r. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 15 września 2011 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu ambulatoryjnej opieki specjalistycznej Na podstawie art. 31d ustawy

Bardziej szczegółowo

INSTYTUT MATKI I DZIECKA w Warszawie, Klinika Patologii i Intensywnej Terapii Noworodka

INSTYTUT MATKI I DZIECKA w Warszawie, Klinika Patologii i Intensywnej Terapii Noworodka Leczenie pod znakiem zapytania, czyli kontrowersje w intensywnej terapii noworodka, Pałac Sulisław; 15-1616 maja 2015 Wrodzone wytrzewienie od prenatalnej diagnozy do decyzji terapeutycznych Magdalena

Bardziej szczegółowo

Jak uniknąć powikłań podczas wytwarzania PEG

Jak uniknąć powikłań podczas wytwarzania PEG Jak uniknąć powikłań podczas wytwarzania PEG Krzysztof Figuła Poradnia Żywieniowa Nutricare w Krakowie. Powikłania wytwarzania PEG Miejscowe Burried bumper syndrome Przetoka żołądkowopoprzeczniczoskórna

Bardziej szczegółowo

Przykłady opóźnień w rozpoznaniu chorób nowotworowych u dzieci i młodzieży Analiza przyczyn i konsekwencji

Przykłady opóźnień w rozpoznaniu chorób nowotworowych u dzieci i młodzieży Analiza przyczyn i konsekwencji PROGRAM POPRAWY WCZESNEGO WYKRYWANIA I DIAGNOZOWANIA NOWOTWORÓW U DZIECI W PIĘCIU WOJEWÓDZTWACH POLSKI Przykłady opóźnień w rozpoznaniu chorób nowotworowych u dzieci i młodzieży Analiza przyczyn i konsekwencji

Bardziej szczegółowo

JAK DZIAŁA WĄTROBA? Wątroba spełnia cztery funkcje. Najczęstsze przyczyny chorób wątroby. Objawy towarzyszące chorobom wątroby

JAK DZIAŁA WĄTROBA? Wątroba spełnia cztery funkcje. Najczęstsze przyczyny chorób wątroby. Objawy towarzyszące chorobom wątroby SPIS TREŚCI JAK DZIAŁA WĄTROBA? Wątroba spełnia cztery funkcje Wątroba jest największym narządem wewnętrznym naszego organizmu. Wątroba jest kluczowym organem regulującym nasz metabolizm (każda substancja

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 15 września 2011 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 15 września 2011 r. Dziennik Ustaw Nr 206 12175 Poz. 1225 1225 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 15 września 2011 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu ambulatoryjnej opieki specjalistycznej

Bardziej szczegółowo

Programy Terapeutyczne 2007 Leczenie choroby Leśniowskiego-Crohna u dzieci. LECZENIE CHOROBY LEŚNIOWSKIEGO-CROHNA U DZIECI

Programy Terapeutyczne 2007 Leczenie choroby Leśniowskiego-Crohna u dzieci. LECZENIE CHOROBY LEŚNIOWSKIEGO-CROHNA U DZIECI Programy Terapeutyczne 27 do zarządzenia Nr 12/27 Prezesa NFZ Nazwa programu: LECZENIE CHOROBY LEŚNIOWSKIEGO-CROHNA U DZIECI ICD-1 K Choroba Leśniowskiego -Crohna [odcinkowe zapalenie jelita] Dziedzina

Bardziej szczegółowo

2 Leczenie żywieniowe

2 Leczenie żywieniowe 2 Leczenie żywieniowe Określenie planowe podawanie odpowiednio dobranych składników pożywienia. Składniki pożywienia podaje się przez przewód pokarmowy (żywienie dojelitowe) lub drogą pozajelitową (żywienie

Bardziej szczegółowo

Z Kliniki Chirurgii i Urologii Dzieci i Młodzieży Akademii Medycznej w Gdańsku Kierownik: dr hab. med. P. Czauderna

Z Kliniki Chirurgii i Urologii Dzieci i Młodzieży Akademii Medycznej w Gdańsku Kierownik: dr hab. med. P. Czauderna FOLIUM 48 ROCZNIK DZIECIĘCEJ K. Lewicki, CHIRURGII M. Sroka, P. URAZOWEJ Czauderna 10 (XXXIV) LUBLIN 2006 Krzysztof Lewicki, Mariusz Sroka, Piotr Czauderna SERIA CZTERECH PRZYPADKÓW PERFORACJI PRZEWODU

Bardziej szczegółowo

WCZESNE OBJAWY CHOROBY NOWOTWOROWEJ U DZIECI

WCZESNE OBJAWY CHOROBY NOWOTWOROWEJ U DZIECI WCZESNE OBJAWY CHOROBY NOWOTWOROWEJ U DZIECI Elżbieta Adamkiewicz-Drożyńska Katedra i Klinika Pediatrii, Hematologii i Onkologii Początki choroby nowotworowej u dzieci Kumulacja wielu zmian genetycznych

Bardziej szczegółowo

Gdańsk 10.10.2015 r.

Gdańsk 10.10.2015 r. Celiakia- czy nadążamy za zmieniającymi się rekomendacjami Gdańsk 10.10.2015 r. prof. dr hab. n. med. Barbara Kamińska Katedra i Klinika Pediatrii, Gastroenterologii, Hepatologii i Żywienia Dzieci Gdański

Bardziej szczegółowo

TOPOGRAFIA JAMY BRZUSZNEJ FIZJOTERAPIA PO OPERACJACH JAMY BRZUSZNEJ DOSTĘPY DO OPERACJI JAMY BRZUSZNEJ

TOPOGRAFIA JAMY BRZUSZNEJ FIZJOTERAPIA PO OPERACJACH JAMY BRZUSZNEJ DOSTĘPY DO OPERACJI JAMY BRZUSZNEJ TOPOGRAFIA JAMY BRZUSZNEJ FIZJOTERAPIA PO OPERACJACH JAMY BRZUSZNEJ DOSTĘPY DO OPERACJI JAMY BRZUSZNEJ WPŁYW OPERACJI W OBRĘBIE JAMY BRZUSZNEJ NA CZYNNOŚĆ UKŁADU ODDECHOWEGO Okolica operacji Natężona pojemność

Bardziej szczegółowo

Zespół jelita drażliwego u dzieci i młodzieży

Zespół jelita drażliwego u dzieci i młodzieży 52 Zespół jelita drażliwego u dzieci i młodzieży Irritable bowel syndrome in children Mieczysława Czerwionka-Szaflarska, Bartosz Romańczuk Pediatr Pol 2010; 85 (1): 52 56 2010 by Polskie Towarzystwo Pediatryczne

Bardziej szczegółowo

Stopa cukrzycowa. Dr med. Anna Korzon-Burakowska Katedra Nadciśnienia Tętniczego i Diabetologii AMG Kierownik prof.dr hab. med. B.

Stopa cukrzycowa. Dr med. Anna Korzon-Burakowska Katedra Nadciśnienia Tętniczego i Diabetologii AMG Kierownik prof.dr hab. med. B. Stopa cukrzycowa Dr med. Anna Korzon-Burakowska Katedra Nadciśnienia Tętniczego i Diabetologii AMG Kierownik prof.dr hab. med. B. Wyrzykowski Stopa cukrzycowa - definicja Infekcja, owrzodzenie lub destrukcja

Bardziej szczegółowo

ZBYT PÓŹNE WYKRYWANIE RAKA NERKI ROLA LEKARZA PIERWSZEGO KONTAKTU

ZBYT PÓŹNE WYKRYWANIE RAKA NERKI ROLA LEKARZA PIERWSZEGO KONTAKTU ZBYT PÓŹNE WYKRYWANIE RAKA NERKI ROLA LEKARZA PIERWSZEGO KONTAKTU 14 czerwca 2012 r dr n. med. Piotr Tomczak Klinika Onkologii U.M. Poznań Epidemiologia raka nerki RCC stanowi 2 3% nowotworów złośliwych

Bardziej szczegółowo

Układ trawienny. Klasyfikuj prace ogólne dotyczące układu trawiennego i zaburzeń układu trawiennego u dzieci w WS 310-312.

Układ trawienny. Klasyfikuj prace ogólne dotyczące układu trawiennego i zaburzeń układu trawiennego u dzieci w WS 310-312. WI Układ trawienny Klasyfikuj prace ogólne dotyczące układu trawiennego i zaburzeń układu trawiennego u dzieci w WS 310-312. Opieka pielęgniarska w chorobach układu trawiennego w WY 156.5. Klasyfikuj prace:

Bardziej szczegółowo

Podstawy diagnostyki onkologicznej. Podstawy diagnostyki onkologicznej. Marcin Stępie. pień

Podstawy diagnostyki onkologicznej. Podstawy diagnostyki onkologicznej. Marcin Stępie. pień Marcin Stępie pień Katedra Onkologii i Klinika Onkologii Ginekologicznej AM Wrocław, Dolnośląskie Centrum Onkologii we Wrocławiu. Cele diagnostyki rozpoznanie choroby nowotworowej; ocena zaawansowania

Bardziej szczegółowo

Prowadzący: dr hab. med. Stanisław MALINGER prof. PWSZ dr Grażyna BĄCZYK mgr piel. Justyna Skrzyńska

Prowadzący: dr hab. med. Stanisław MALINGER prof. PWSZ dr Grażyna BĄCZYK mgr piel. Justyna Skrzyńska Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Gnieźnie Instytut Nauk o Zdrowiu Kierunek - Pielęgniarstwo Studia niestacjonarne

Bardziej szczegółowo

Ciąża ektopowa. I Katedra i Klinika Położnictwa i Ginekologii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego

Ciąża ektopowa. I Katedra i Klinika Położnictwa i Ginekologii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego Ciąża ektopowa I Katedra i Klinika Położnictwa i Ginekologii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego Definicja: ciąża ektopowa - to ciąża rozwijająca się poza jamą macicy. W ostatnim okresie stwierdza się

Bardziej szczegółowo

Jajnik może naprawdę dużo znieść, dlatego nawet przy widocznych oznakach martwicy nie stosuje się jego usunięcia.

Jajnik może naprawdę dużo znieść, dlatego nawet przy widocznych oznakach martwicy nie stosuje się jego usunięcia. Skręt jajnika Jajnik może naprawdę dużo znieść, dlatego nawet przy widocznych oznakach martwicy nie stosuje się jego usunięcia. Przydatki maciczne to parzysta część narządu rodnego, która obejmuje jajniki,

Bardziej szczegółowo

Ciąża ektopowa. I Katedra i Klinika Położnictwa i Ginekologii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego

Ciąża ektopowa. I Katedra i Klinika Położnictwa i Ginekologii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego Ciąża ektopowa I Katedra i Klinika Położnictwa i Ginekologii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego Definicja: ciąża ektopowa - to ciąża rozwijająca się poza jamą macicy. W ostatnim okresie stwierdza się

Bardziej szczegółowo

IV. Ostre choroby jamy brzusznej PYTANIA. Andrzej Żyluk

IV. Ostre choroby jamy brzusznej PYTANIA. Andrzej Żyluk Chirurgia_repetytorium_cz.II-V_druk:Layout 1 2016-05-31 13:35 Strona 109 IV. Ostre choroby jamy brzusznej PYTANIA Andrzej Żyluk Chirurgia_repetytorium_cz.II-V_druk:Layout 1 2016-05-31 13:35 Strona 110

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS PRZEDMIOTU. Obowiązuje od roku akademickiego: 2011/2012

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS PRZEDMIOTU. Obowiązuje od roku akademickiego: 2011/2012 PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS Obowiązuje od roku akademickiego: 2011/2012 Instytut Zdrowia Kierunek studiów: Ratownictwo medyczne Kod kierunku: 12.9 Specjalność: - 1. PRZEDMIOT

Bardziej szczegółowo

NEC i SIP z punktu widzenia neonatologa

NEC i SIP z punktu widzenia neonatologa Sulisław, 15 16 maja 2015 r. NEC i SIP z punktu widzenia neonatologa Ewa Helwich Instytut Matki i Dziecka, Warszawa SIP i NEC Są dwoma odrębnymi chorobami. Różnią się: etiologią histopatologią charakterystyką

Bardziej szczegółowo

Trichotillomania, trichofagia, trichobezoar opis trzech przypadków. Propozycja modelu kontroli endoskopowej pacjentów z trichotillomanią

Trichotillomania, trichofagia, trichobezoar opis trzech przypadków. Propozycja modelu kontroli endoskopowej pacjentów z trichotillomanią Psychiatr. Pol. 2016; 50(1): 145152 PL ISSN 0033-2674 (PRINT), ISSN 2391-5854 (ONLINE) www.psychiatriapolska.pl DOI: http://dx.doi.org/10.12740/pp/43636 Trichotillomania, trichofagia, trichobezoar opis

Bardziej szczegółowo

Pakiet onkologiczny. w podstawowej opiece zdrowotnej

Pakiet onkologiczny. w podstawowej opiece zdrowotnej Pakiet onkologiczny w podstawowej opiece zdrowotnej Agnieszka Jankowska-Zduńczyk Specjalista medycyny rodzinnej Konsultant krajowy w dziedzinie medycyny rodzinnej Profilaktyka chorób nowotworowych Pakiet

Bardziej szczegółowo

Opieka pielęgniarska nad pacjentem w oddziale chirurgii ogólnej, po zabiegu operacyjnym, w wybranych jednostkach chorobowych.

Opieka pielęgniarska nad pacjentem w oddziale chirurgii ogólnej, po zabiegu operacyjnym, w wybranych jednostkach chorobowych. Opieka pielęgniarska nad pacjentem w oddziale chirurgii ogólnej, po zabiegu operacyjnym, w wybranych jednostkach chorobowych. Aby ujednolicić opis opieki pielęgniarskiej nad pacjentem po zabiegu operacyjnym

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Część I Choroby układu krążenia 1 Wendy A. Ware. Część II Choroby układu oddechowego 137 Eleanor C. Hawkins

Spis treści. Część I Choroby układu krążenia 1 Wendy A. Ware. Część II Choroby układu oddechowego 137 Eleanor C. Hawkins Spis treści Część I Choroby układu krążenia 1 Wendy A. Ware 1 Badanie układu krążenia 2 2 Badania dodatkowe stosowane w chorobach układu krążenia 8 3 Leczenie zastoinowej niewydolności serca 29 4 Zaburzenia

Bardziej szczegółowo

CIĄŻA EKTOPOWA: ROZPOZNANIE, RÓŻNICOWANIE I POSTĘPOWANIE Z PACJENTKĄ

CIĄŻA EKTOPOWA: ROZPOZNANIE, RÓŻNICOWANIE I POSTĘPOWANIE Z PACJENTKĄ CIĄŻA EKTOPOWA: ROZPOZNANIE, RÓŻNICOWANIE I POSTĘPOWANIE Z PACJENTKĄ Grzegorz H. Bręborowicz Klinika Perinatologii i Ginekologii UM Poznań CIĄŻA EKTOPOWA Ciąża zlokalizowana poza jama macicy 2% wszystkich

Bardziej szczegółowo

Skopia GOPP (górny odcinek przewodu pokarmowego GOPP)

Skopia GOPP (górny odcinek przewodu pokarmowego GOPP) Kontrastowe badania radiologiczne 1. Skopia przełyku ( ze zdjęciami) 2. Skopia żołądka i dwunastnicy 3. Pasaż przewodu pokarmowego 4. Wlew doodbytniczy 5. Urografia dożylna ( z niejonowym środkiem kontrastowym)

Bardziej szczegółowo

Informacje dla pacjentów przed badaniem jelita grubego*

Informacje dla pacjentów przed badaniem jelita grubego* Informacje dla pacjentów przed badaniem jelita grubego* Konsultacja: prof. dr hab. n. med. Jarosław Reguła Centrum Onkologii Instytut im. Marii Skłodowskiej-Curie Klinika Gastroenterologii Onkologicznej

Bardziej szczegółowo

CZĘŚĆ SZCZEGÓŁOWA NAJCZĘSTSZE NOWOTWORY OBJAWY, ROZPOZNAWANIE I LECZENIE

CZĘŚĆ SZCZEGÓŁOWA NAJCZĘSTSZE NOWOTWORY OBJAWY, ROZPOZNAWANIE I LECZENIE CZĘŚĆ SZCZEGÓŁOWA ROZDZIA 4 NAJCZĘSTSZE NOWOTWORY OBJAWY, ROZPOZNAWANIE I LECZENIE Arkadiusz Jeziorski W Polsce do lekarzy onkologów zgłasza się rocznie ponad 130 tysięcy nowych pacjentów; około 80 tysięcy

Bardziej szczegółowo

Aktualne zasady diagnostyki i leczenia chorób zapalnych jelit

Aktualne zasady diagnostyki i leczenia chorób zapalnych jelit Instytut Pomnik Centrum Zdrowia Dziecka Odział Gastroenterologii, Hepatologii, Zaburzeń Odżywiania i Pediatrii Al. Dzieci Polskich 20, 04-730, Warszawa Aktualne zasady diagnostyki i leczenia chorób zapalnych

Bardziej szczegółowo

Zewnątrzwydzielnicza niewydolność trzustki u psów

Zewnątrzwydzielnicza niewydolność trzustki u psów Zewnątrzwydzielnicza niewydolność Roman Lechowski Katedra Chorób Małych Zwierząt z Klinika, Wydział Medycyny Weterynaryjnej SGGW w Warszawie Niewystarczajace wytwarzanie enzymów trawiennych przez trzustkę

Bardziej szczegółowo

S T R O N C.FORMULARZ ŚWIADOMEJ ZGODY NA OPERACJĘ. Ii. ZLECENIA POOPERACYJNE G. DODATKOWA KARTA CODZIENNYCH OBSERWACJI H. KARTA ZNIECZULENIA

S T R O N C.FORMULARZ ŚWIADOMEJ ZGODY NA OPERACJĘ. Ii. ZLECENIA POOPERACYJNE G. DODATKOWA KARTA CODZIENNYCH OBSERWACJI H. KARTA ZNIECZULENIA (podpis) LEKARZ PROWADZĄCY DATA Rp. ZALECENIA DLA PACJENTKI (data) DOKUMENTACJĘ INDYWIDUALNĄ ZEWNĘTRZNĄ OTRZYMAŁAM str. 12 SPIS ZAŁĄCZNIKÓW ZUS ZLA S. R. P. O. N. M. L. STATYSTYKA MEDYCZNA DOKUMENTACJĘ

Bardziej szczegółowo

Przyczyny, diagnostyka i leczenie trudnych zaparć u dzieci

Przyczyny, diagnostyka i leczenie trudnych zaparć u dzieci Przyczyny, diagnostyka i leczenie trudnych zaparć u dzieci Józef Ryżko Instytut Pielęgniarstwa i Nauk o Zdrowiu UR Klinika Gastroenterologii, Hepatologii i Zaburzeń Odżywiania IP CZD Podział zaparć 95%

Bardziej szczegółowo

Piśmiennictwo... 45. Manometria przełyku Krzysztof Fyderek... 31 Założenia, zasady i wskazania do badania manometrycznego przełyku u dzieci...

Piśmiennictwo... 45. Manometria przełyku Krzysztof Fyderek... 31 Założenia, zasady i wskazania do badania manometrycznego przełyku u dzieci... SPIS TREŚCI ROZWÓJ ONTOGENETYCZNY ORAZ FIZJOLOGIA CZYNNOŚCI MOTORYCZNEJ PRZEWODU POKARMOWEGO Krzysztof Fyderek.. 13 Rozwój strukturalny................. 13 Rozwój śródściennego żołądkowo-jelitowego (enteralnego)

Bardziej szczegółowo

Wywiad cd: początek ostry z wymiotami przebieg identyczny u wszystkich członków rodziny podczas wakacji w Egipcie u dziewczynki objawy nie ustąpiły

Wywiad cd: początek ostry z wymiotami przebieg identyczny u wszystkich członków rodziny podczas wakacji w Egipcie u dziewczynki objawy nie ustąpiły I etap Wywiad: biegunka z domieszką krwi i śluzu oraz bóle brzucha od 2 miesięcy apetyt i masa ciała zachowane wykluczno zakażenie Salmonella, Shigella, Yersinia ujemna konsultacja chirurgiczna I etap

Bardziej szczegółowo

Ropniak opłucnej czy gruźliczy wysięk opłucnowy? - Rola torakoskopii

Ropniak opłucnej czy gruźliczy wysięk opłucnowy? - Rola torakoskopii Michał Pasierbek, Andrzej Grabowski, Filip Achtelik, Wojciech Korlacki Ropniak opłucnej czy gruźliczy wysięk opłucnowy? - Rola torakoskopii Klinika Chirurgii Wad Rozwojowych Dzieci i Traumatologii w Zabrzu

Bardziej szczegółowo

Brodawczaki splotu naczyniówkowego u dzieci

Brodawczaki splotu naczyniówkowego u dzieci Brodawczaki splotu naczyniówkowego u dzieci Choroid plexus papilloma in children Krzysztof Jarmusz, Zdzis³aw Huber, Pawe³ Ma³asiak, Katarzyna Nowakowska, Krzysztof Strzy ewski z Katedry i Kliniki Chirurgii,

Bardziej szczegółowo

Lek. Marcin Polok. Katedra i Klinika Chirurgii i Urologii Dziecięcej UM we Wrocławiu. Ocena skuteczności operacyjnego leczenia wodonercza u dzieci

Lek. Marcin Polok. Katedra i Klinika Chirurgii i Urologii Dziecięcej UM we Wrocławiu. Ocena skuteczności operacyjnego leczenia wodonercza u dzieci Lek. Marcin Polok Katedra i Klinika Chirurgii i Urologii Dziecięcej UM we Wrocławiu Ocena skuteczności operacyjnego leczenia wodonercza u dzieci Rozprawa na stopień doktora nauk medycznych w zakresie medycyny

Bardziej szczegółowo

Urologiczne leczenie paliatywne zaawansowanych raków nerki. Dr n. med. Roman Sosnowski Klinika Nowotworów Układu Moczowego, COI, Warszawa

Urologiczne leczenie paliatywne zaawansowanych raków nerki. Dr n. med. Roman Sosnowski Klinika Nowotworów Układu Moczowego, COI, Warszawa Urologiczne leczenie paliatywne zaawansowanych raków nerki Dr n. med. Roman Sosnowski Klinika Nowotworów Układu Moczowego, COI, Warszawa Nefrektomia Nefrektomia jest metodą umożliwiającą całkowite wyleczenie

Bardziej szczegółowo

... (imię, nazwisko, data urodzenia, nr hist. chor.) Pacjent został zakwalifikowany do operacji przez dr..

... (imię, nazwisko, data urodzenia, nr hist. chor.) Pacjent został zakwalifikowany do operacji przez dr.. LAPAROSKOPIA APPENDECTOMIA CHOLECYSTEKTOMIA dr Informacja dla pacjentów i rodziców dzieci operowanych z powodu zmian chorobowych pęcherzyka żółciowego, wyrostka robaczkowego i innych operacji metodą laparoskopową

Bardziej szczegółowo

FORMULARZ KWALIFIKACYJNY DLA OSÓB Z NADWAGĄ

FORMULARZ KWALIFIKACYJNY DLA OSÓB Z NADWAGĄ Dodatkowe informacje: FORMULARZ KWALIFIKACYJNY DLA OSÓB Z NADWAGĄ lek. med. Laura Grześkowiak prom. zdrowia Alina Łukaszewicz Data wypełnienia: DANE OSOBOWE Imię:... Nazwisko:... Adres:... Tel. kontaktowy:

Bardziej szczegółowo

Wykorzystuje metody obrazowania narządów i specjalistyczny sprzęt do przeprowadzania zabiegów diagnostycznych i leczniczych zastępując, uzupełniając

Wykorzystuje metody obrazowania narządów i specjalistyczny sprzęt do przeprowadzania zabiegów diagnostycznych i leczniczych zastępując, uzupełniając R A D I O L O G I A Z A B I E G O W A Radiologia Zabiegowa Wykorzystuje metody obrazowania narządów i specjalistyczny sprzęt do przeprowadzania zabiegów diagnostycznych i leczniczych zastępując, uzupełniając

Bardziej szczegółowo

TOMOGRAFIA KOMPUTEROWA W KARDIOCHIRURGII

TOMOGRAFIA KOMPUTEROWA W KARDIOCHIRURGII TOMOGRAFIA KOMPUTEROWA W KARDIOCHIRURGII Prof. nadzw. dr hab. med. Marek Jemielity Klinika Kardiochirurgii UM w Poznaniu Szpital Kliniczny Przemienienia Pańskiego TOMOGRAFIA KOMPUTEROWA W KARDIOCHIRURGII

Bardziej szczegółowo

Kombinacja podstawowa dla rejonu ogrzewacza dolnego (układ moczowo-płciowy)

Kombinacja podstawowa dla rejonu ogrzewacza dolnego (układ moczowo-płciowy) dla rejonu ogrzewacza dolnego (układ moczowo-płciowy) Ogrzewacz dolny jest odpowiedzialny za funkcje rozrodcze i wydalanie. Obejmuje podbrzusze i rejon narządów płciowych. Objawy: utrata energii, łatwa

Bardziej szczegółowo

Analysis of infectious complications inf children with acute lymphoblastic leukemia treated in Voivodship Children's Hospital in Olsztyn

Analysis of infectious complications inf children with acute lymphoblastic leukemia treated in Voivodship Children's Hospital in Olsztyn Analiza powikłań infekcyjnych u dzieci z ostrą białaczką limfoblastyczną leczonych w Wojewódzkim Specjalistycznym Szpitalu Dziecięcym w Olsztynie Analysis of infectious complications inf children with

Bardziej szczegółowo

Przedmowa do wydania polskiego 11 Wstęp 13 Podziękowania 14

Przedmowa do wydania polskiego 11 Wstęp 13 Podziękowania 14 Spis treści Przedmowa do wydania polskiego 11 Wstęp 13 Podziękowania 14 1. Wstęp i ustalanie rozpoznania 15 Co to jest mukowiscydoza? 15 Skąd nazwa mukowiscydoza? 16 Kiedy można podejrzewać występowanie

Bardziej szczegółowo

Ból w klatce piersiowej. Klinika Hipertensjologii i Chorób Wewnętrznych PUM

Ból w klatce piersiowej. Klinika Hipertensjologii i Chorób Wewnętrznych PUM Ból w klatce piersiowej Klinika Hipertensjologii i Chorób Wewnętrznych PUM Patomechanizm i przyczyny Źródłem bólu mogą być wszystkie struktury klatki piersiowej, z wyjątkiem miąższu płucnego: 1) serce

Bardziej szczegółowo

Zaawansowany. Zaliczenie drugiego semestru z chirurgii i pielęgniarstwa chirurgicznego.

Zaawansowany. Zaliczenie drugiego semestru z chirurgii i pielęgniarstwa chirurgicznego. 1 Kierunek: PIELĘGNIARSTWO Nazwa przedmiotu Chirurgia i pielęgniarstwo chirurgiczne Kod przedmiotu Poziom przedmiotu Rok studiów Semestr Liczba punktów Metody nauczania Język wykładowy Imię i nazwisko

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr l do Statutu Szpitala Uniwersyteckiego Nr 2 im. dr Jana Biziela w Bydgoszczy

Załącznik nr l do Statutu Szpitala Uniwersyteckiego Nr 2 im. dr Jana Biziela w Bydgoszczy Załącznik nr l do Statutu Szpitala Uniwersyteckiego Nr 2 im. dr Jana Biziela w Bydgoszczy I. Szpital Uniwersytecki Nr 2 im. dr Jana Biziela w Bydgoszczy SZPITAL BIZIELA stanowią: 1. Klinika Alergologii,

Bardziej szczegółowo

Instytut: Nauk o Zdrowiu w Państwowej Wyższej Szkole Zawodowej w Gnieźnie.

Instytut: Nauk o Zdrowiu w Państwowej Wyższej Szkole Zawodowej w Gnieźnie. Europejski System Transferu Punktów Karta opisu przedmiotu Nazwa przedmiotu: Chirurgia i pielęgniarstwo chirurgiczne Kierunek: Specjalność: Pielęgniarstwo Wymiar godzin: 370 godzin Wykłady: 40, Seminaria:

Bardziej szczegółowo

ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA

ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA 42 UZUPEŁNIENIA ZAWARTE W ODPOWIEDNICH PUNKTACH CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO DLA PRODUKTÓW ZAWIERAJĄCYCH

Bardziej szczegółowo

Guzy neuroendokrynne żołądka - klinika. Grażyna Rydzewska Klinika Gastroenterologii CSK MSWiA Warszawa

Guzy neuroendokrynne żołądka - klinika. Grażyna Rydzewska Klinika Gastroenterologii CSK MSWiA Warszawa Guzy neuroendokrynne żołądka - klinika Grażyna Rydzewska Klinika Gastroenterologii CSK MSWiA Warszawa Guzy endokrynne żołądka 1% nowotworów narządu, 9% wszystkich tego typu w układzie pokarmowym 1-2 przypadki

Bardziej szczegółowo

Niecharakterystyczne bóle brzucha. Trudności diagnostyczne na przykładzie 3 przypadków.

Niecharakterystyczne bóle brzucha. Trudności diagnostyczne na przykładzie 3 przypadków. Niecharakterystyczne bóle brzucha. Trudności diagnostyczne na przykładzie 3 przypadków. Katarzyna Frydrych kfrydrych@o2.pl SKN przy Klinice Chirurgii i Onkologii Dziecięcej Ostry brzuch Stan, w którym

Bardziej szczegółowo

Summary. Wstęp. Streszczenie

Summary. Wstęp. Streszczenie ANNALES ACADEMIAE MEDICAE STETINENSIS ROCZNIKI POMORSKIEJ AKADEMII MEDYCZNEJ W SZCZECINIE 2012, 58, 1, 18 22 Sebastian Grzeszewski 1, Zbigniew Ziętek 1,2, Andrzej Żyluk 3, Maciej Zalewski 1, Grzegorz Gerlecki

Bardziej szczegółowo

Zakres usług medycznych dla Wariantu IV

Zakres usług medycznych dla Wariantu IV Załącznik nr 16 Zakres usług medycznych dla Wariantu IV Podmiot Medyczny będzie świadczył następujące usługi wchodzące w zakres stałej opieki ambulatoryjnej: Kompleksowe konsultacje specjalistyczne - W

Bardziej szczegółowo

Neonatologia-hospitalizacja-N20,N24,N25- Oddział Patologii Noworodków

Neonatologia-hospitalizacja-N20,N24,N25- Oddział Patologii Noworodków DZIECIĘCY SZPITAL KLINICZNY IM. PROF. ANTONIEGO GĘBALI W LUBLINIE KONTRAKTY ZAWARTE Z LOW NARODOWEGO FUNDUSZU ZDROWIA -0 rok Lp. WYSZCZEGÓLNIENIE I Leczenie Szpitalne 0 Alergologia-hospitalizacja-Oddział

Bardziej szczegółowo

Zesłpół jelita drażliwego. łac. colon irritabile; ang. Irritable Bowel Syndrome, (w skrócie IBS) (Nerwica jelit)

Zesłpół jelita drażliwego. łac. colon irritabile; ang. Irritable Bowel Syndrome, (w skrócie IBS) (Nerwica jelit) Zesłpół jelita drażliwego łac. colon irritabile; ang. Irritable Bowel Syndrome, (w skrócie IBS) (Nerwica jelit) Co to jest? Zespół jelita drażliwego jest to przewlekła (trwająca przez co najmniej trzy

Bardziej szczegółowo

NIEPRAWIDŁOWE KRWAWIENIA Z DRÓG RODNYCH. Dr n. med. Monika Szymańska

NIEPRAWIDŁOWE KRWAWIENIA Z DRÓG RODNYCH. Dr n. med. Monika Szymańska Dr n. med. Monika Szymańska PRAWIDŁOWE KRWAWIENIE Z Miesiączka Krwawienie maciczne występujące co 25-35 dni Trwające 3-7 dni Utrata krwi 30-80ml Menarche 9-16rż. (Polska 12,8 lat) Menopauza 49-53 rż (Polska

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 7 SECTIO D 2005

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 7 SECTIO D 2005 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 7 SECTIO D 2005 1 Zakład Chorób Układu Nerwowego Wydział Zdrowia Publicznego AM we Wrocławiu, Kierownik Zakładu prof.

Bardziej szczegółowo

Temat badania : Wykorzystanie komórek macierzystych w terapii Przewlekłej Niewydolności Nerek u psów i kotów...

Temat badania : Wykorzystanie komórek macierzystych w terapii Przewlekłej Niewydolności Nerek u psów i kotów... DANE LECZNICY (Nazwa i adres) IMIĘ ZWIERZĘCIA DANE LEKARZA PROWADZACEGO ( Imię, Nazwisko, telefon kontaktowy) GATUNEK RASA PŁEĆ WIEK...... BADANIE OGÓLNE ZWIERZĘCIA (* zaznaczyć odpowiednie ) Stan odżywienia

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie termoablacji prądem wysokiej częstotliwości w leczeniu kostniaka kostnawego

Zastosowanie termoablacji prądem wysokiej częstotliwości w leczeniu kostniaka kostnawego Zastosowanie termoablacji prądem wysokiej częstotliwości w leczeniu kostniaka kostnawego Lek. Szymon Wałejko, dr hab. med. Tomasz Mazurek, lek. Andrzej Klapkowski Katedra i Klinika Ortopedii i Traumatologii

Bardziej szczegółowo

ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA

ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA 25 UZUPEŁNIENIA ZAWARTE W ODPOWIEDNICH PUNKTACH CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO DLA PRODUKTÓW ZAWIERAJĄCYCH

Bardziej szczegółowo

Ken Sinervo, MD, Center for Endometriosis Care tłum. Ewa Dankowska

Ken Sinervo, MD, Center for Endometriosis Care tłum. Ewa Dankowska Ken Sinervo, MD, Center for Endometriosis Care tłum. Ewa Dankowska Wiele z pacjentek odwiedzających Centrum Leczenia Endometriozy zostało wcześniej poinformowanych, iż cierpią na zespół drażliwego jelita

Bardziej szczegółowo

WIEDZA. K_W01 Zna definicje, cele i metody żywienia klinicznego oraz sposoby oceny odżywienia w oparciu o metody kliniczne.

WIEDZA. K_W01 Zna definicje, cele i metody żywienia klinicznego oraz sposoby oceny odżywienia w oparciu o metody kliniczne. Opis zakładanych efektów kształcenia na studiach podyplomowych Nazwa studiów: Żywienie kliniczne Typ studiów: doskonalące Symbol Efekty kształcenia dla studiów podyplomowych WIEDZA K_W01 Zna definicje,

Bardziej szczegółowo

Dolegliwości z przewodu IIIR

Dolegliwości z przewodu IIIR Dolegliwości z przewodu pokarmowego IIIR Zaburzenia Łaknienia- brak łaknienia Anorexia brak łaknienia-małe znaczenie diagnostyczne Choroby nowotworowe, zapalne przewodu pokarmowego, choroba wrzodowa, Choroby

Bardziej szczegółowo

Powiatowa Stacja Sanitarno Epidemiologiczna w Wieruszowie

Powiatowa Stacja Sanitarno Epidemiologiczna w Wieruszowie Powiatowa Stacja Sanitarno Epidemiologiczna w Wieruszowie Hcv HCV to wirus zapalenia wątroby typu C EPIDEMIOLOGIA Wg danych Państwowego Zakładu Higieny i Instytutu Hematologii i Transfuzjologii, uznawanych

Bardziej szczegółowo

Zapalenie ucha środkowego

Zapalenie ucha środkowego Zapalenie ucha środkowego Poradnik dla pacjenta Dr Maciej Starachowski Ostre zapalenie ucha środkowego. Co to jest? Ostre zapalenie ucha środkowego jest rozpoznawane w przypadku zmian zapalnych w uchu

Bardziej szczegółowo

LECZENIE CHOROBY GAUCHERA ICD-10 E

LECZENIE CHOROBY GAUCHERA ICD-10 E załącznik nr 19 do zarządzenia Nr 36/2008/DGL Prezesa NFZ z dnia 19 czerwca 2008 r. Nazwa programu: LECZENIE CHOROBY GAUCHERA ICD-10 E 75 Zaburzenia przemian sfingolipidów i inne zaburzenia spichrzania

Bardziej szczegółowo

Imię i nazwisko Pacjenta:..PESEL/Data urodzenia:... FORMULARZ ZGODY. Imię i nazwisko Pacjenta:... Imię i nazwisko przedstawiciela ustawowego:...

Imię i nazwisko Pacjenta:..PESEL/Data urodzenia:... FORMULARZ ZGODY. Imię i nazwisko Pacjenta:... Imię i nazwisko przedstawiciela ustawowego:... FORMULARZ ZGODY I Informacje o osobach uprawnionych do wyrażenia zgody Imię i nazwisko Pacjenta:... Imię i nazwisko przedstawiciela ustawowego:... PESEL/Data urodzenia Pacjenta:... II Nazwa procedury medycznej

Bardziej szczegółowo

Elżbieta Sosnowska Instytut Hematologii i Transfuzjologii Warszawa

Elżbieta Sosnowska Instytut Hematologii i Transfuzjologii Warszawa Endowaskularne leczenie podnerkowych tętniaków aorty brzusznej w odniesieniu do procedur radiologicznych. Zastosowanie ochrony radiologicznej w Sali Hybrydowej. Elżbieta Sosnowska Instytut Hematologii

Bardziej szczegółowo

Nazwa programu: LECZENIE PIERWOTNYCH NIEDOBORÓW ODPORNOŚCI U DZIECI

Nazwa programu: LECZENIE PIERWOTNYCH NIEDOBORÓW ODPORNOŚCI U DZIECI Załącznik nr 11 do Zarządzenia Nr 41/2009 Prezesa NFZ z dnia 15 września 2009 roku Nazwa programu: LECZENIE PIERWOTNYCH NIEDOBORÓW ODPORNOŚCI U DZIECI ICD 10 D80 w tym D80.0, D80.1, D80.3, D80.4, D80.5,

Bardziej szczegółowo

Definicja INFEKCYJNE ZAPALENIE WSIERDZIA 2015-04-23

Definicja INFEKCYJNE ZAPALENIE WSIERDZIA 2015-04-23 Definicja INFEKCYJNE ZAPALENIE WSIERDZIA II KATEDRA KARDIOLOGII CM UMK 2014 Wewnątrznaczyniowe zakażenie obejmujące struktury serca (np. zastawki, wsierdzie komór i przedsionków), duże naczynia krwionośne

Bardziej szczegółowo

Kompleksowa Ambulatoryjna Opieka Specjalistyczna nad pacjentem z Otępieniem - propozycja ekspercka

Kompleksowa Ambulatoryjna Opieka Specjalistyczna nad pacjentem z Otępieniem - propozycja ekspercka Kompleksowa Ambulatoryjna Opieka Specjalistyczna nad pacjentem z Otępieniem - propozycja ekspercka D. Ryglewicz, M. Barcikowska, A. Friedman, A. Szczudlik, G.Opala Zasadnicze elementy systemu kompleksowej

Bardziej szczegółowo

V LECZNICTWO STACJONARNE

V LECZNICTWO STACJONARNE V LECZNICTWO STACJONARNE V LECZNICTWO STACJONARNE W 2004 r. na terenie województwa lubelskiego funkcjonowało 35 szpitali ogólnych, 3 szpitale psychiatryczne, 1 sanatorium przeciwgruźlicze oraz jeden zakład

Bardziej szczegółowo

Pytanie 3 W powyższym przypadku jeśli kielichy byłyby poszerzone przy miedniczce normalnej wielkości jakie byłoby najbardziej prawdopodobne

Pytanie 3 W powyższym przypadku jeśli kielichy byłyby poszerzone przy miedniczce normalnej wielkości jakie byłoby najbardziej prawdopodobne Pytanie 3 W powyższym przypadku jeśli kielichy byłyby poszerzone przy miedniczce normalnej wielkości jakie byłoby najbardziej prawdopodobne rozpoznanie? Wrodzone wodokielisze (megacalycosis) Pytanie 4

Bardziej szczegółowo

Zaliczenie procedur medycznych

Zaliczenie procedur medycznych Załącznik nr 2 do Indeksu wykonanych zabiegów i procedur medycznych Zaliczenie procedur medycznych wykonanych przez lekarza w czasie staży specjalizacyjnych i kierunkowych realizowanych w ramach specjalizacji

Bardziej szczegółowo

Etiologia i częstość występowania monosymptomatycznego i niemonosymptomatycznego moczenia nocnego w populacji dzieci polskich

Etiologia i częstość występowania monosymptomatycznego i niemonosymptomatycznego moczenia nocnego w populacji dzieci polskich Etiologia i częstość występowania monosymptomatycznego i niemonosymptomatycznego moczenia nocnego w populacji dzieci polskich dr n. med. Agata Korzeniecka - Kozerska Założenia TRUDNOŚCI Z USTALENIEM CZY

Bardziej szczegółowo

Bóle brzucha. Część II

Bóle brzucha. Część II Bóle brzucha Część II Wywiad 1. Lokalizacja bólu 2. Rodzaj bólu 3. NatęŜenie bólu 4. Przebieg bólu 5. Czynniki wywołujące lub modyfikujące przebieg bólu 2. Rodzaj bólu Ból bywa opisywany jako przeszywający,

Bardziej szczegółowo

Warszawa 20-21.11.2009. Organizatorzy: Stowarzyszenie na rzecz wspierania i rozwoju Kliniki Gastroenterologii,

Warszawa 20-21.11.2009. Organizatorzy: Stowarzyszenie na rzecz wspierania i rozwoju Kliniki Gastroenterologii, TRZECIE SYMPOZJUM STANDARDY GASTROENTEROLOGICZNE, HEPATOLOGICZNE I ŻYWIENIOWE W PRAKTYCE LEKARZA RODZINNEGO I PEDIATRY INSTYTUT POMNIK CENTRUM ZDROWIA DZIECKA Warszawa 20-21.11.2009 Organizatorzy: Stowarzyszenie

Bardziej szczegółowo

Podstawowe informacje o chorobach i raku gruczołu krokowego

Podstawowe informacje o chorobach i raku gruczołu krokowego W TROSCE O PACJENTA CHOREGO NA RAKA GRUCZOŁU KROKOWEGO Ogólnopolski program edukacyjny Podstawowe informacje o chorobach i raku gruczołu krokowego Program realizowany pod patronatem Polskiego Towarzystwa

Bardziej szczegółowo

Domowe żywienie enteralne dzieci w praktyce. dr hab. n. med. Jarosław Kierkuś

Domowe żywienie enteralne dzieci w praktyce. dr hab. n. med. Jarosław Kierkuś Domowe żywienie enteralne dzieci w praktyce. dr hab. n. med. Jarosław Kierkuś Klinika Gastroenterologii, Hepatologii, Zaburzeń Odżywiania i Pediatrii IPCZD, Warszawa HEN program domowego żywienia enteralnego

Bardziej szczegółowo

Algorytmy postępowania w przypadku stwierdzenia objawów wskazujących na potencjalną chorobę nowotworową

Algorytmy postępowania w przypadku stwierdzenia objawów wskazujących na potencjalną chorobę nowotworową PROGRAM POPRAWY WCZESNEGO WYKRYWANIA I DIAGNOZOWANIA NOWOTWORÓW U DZIECI W PIĘCIU WOJEWÓDZTWACH POLSKI Algorytmy postępowania w przypadku stwierdzenia objawów wskazujących na potencjalną chorobę nowotworową

Bardziej szczegółowo

O dziewczynce, która trafiła do właściwego Iwona Sakowska-Maliszewska1,

O dziewczynce, która trafiła do właściwego Iwona Sakowska-Maliszewska1, O dziewczynce, która trafiła psychologa. do właściwego Iwona Sakowska-Maliszewska1, Marek Woynarowski2,, Maciej Dądalski2 1Centrum Pediatrii w Sosnowcu, 2IP CZD w Warszawie Wywiad S.Z. dziewczynka, 12

Bardziej szczegółowo

Hipertransaminazemia- co z tym fantem zrobić? Agnieszka Bakuła

Hipertransaminazemia- co z tym fantem zrobić? Agnieszka Bakuła Hipertransaminazemia- co z tym fantem zrobić? Agnieszka Bakuła Przypadek 1 Dziewczynka 18/12 Dotychczas zdrowa Hospitalizacja z powodu wymiotów, biegunki i gorączki Bad przedm: cechy niewielkiego stopnia

Bardziej szczegółowo

WSKAZANIA DO DOMOWEGO ŻYWIENIA POZA- i DOJELITOWEGO. Stanisław Kłęk

WSKAZANIA DO DOMOWEGO ŻYWIENIA POZA- i DOJELITOWEGO. Stanisław Kłęk WSKAZANIA DO DOMOWEGO ŻYWIENIA POZA- i DOJELITOWEGO Stanisław Kłęk ROZWÓJ HPN I Początek HPN: zarezerwowane wyłącznie dla nienowotworowej niewydolności jelit II Szybki wzrost ilości ośrodków i liczby chorych

Bardziej szczegółowo