Zmiany w badaniu morfologii krwi obwodowej we wczesnej fazie ostrego zapalenia trzustki

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Zmiany w badaniu morfologii krwi obwodowej we wczesnej fazie ostrego zapalenia trzustki"

Transkrypt

1 PRACE ORYGINALNE Agnieszka Żyłka 1 Paulina Dumnicka 2 Beata Kuśnierz-Cabala 3 Anna Gurda-Duda 4 Marek Kuźniewski 5 Maria Kapusta 3 Piotr Meryk 6 Jan Kulig 4 Zmiany w badaniu morfologii krwi obwodowej we wczesnej fazie ostrego zapalenia trzustki Changes in the peripheral blood cells count in the early phase of acute pancreatitis 1 Szpital Wojewódzki Nr 2 im. Św. Jadwigi Królowej w Rzeszowie, Kliniczny Oddział Chorób Wewnętrznych, Nefrologii, Endokrynologii z Pracownią Medycyny Nuklearnej Dr n. med. Grzegorz Świder 2 Zakład Diagnostyki Medycznej, Wydział Farmacji Uniwersytet Jagielloński Collegium Medicum, Kraków dr hab. n. med. Ryszard Drożdż 3 Zakład Diagnostyki Katedra Biochemii Klinicznej Uniwersytet Jagielloński Collegium Medicum, Kraków Dr hab. n. med. Bogdan Solnica, prof. UJ 4 I-sza Klinika Chirurgii Ogólnej Kliniki Onkologicznej i Gastroenterologicznej Uniwersytet Jagielloński Collegium Medicum, Kraków Prof. dr hab. med. Jan Kulig 5 Klinika i Katedra Nefrologii Uniwersytet Jagielloński Collegium Medicum, Kraków Prof. dr hab. med. Władysław Sułowicz 6 Szpital Specjalistyczny im. S. Żeromskiego, Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej w Krakowie, Oddział Obserwacyjno- Zakaźny Dorosłych i Dzieci. Dr n. med. Barbara Kłosińska-Postawa Dodatkowe słowa kluczowe: ostre zapalenie trzustki badanie morfologii krwi obwodowej prognozowanie Additional key words: acute pancreatitis peripheral blood cells count prognosis Adres do korespondencji: Dr hab. n. med. Beata Kuśnierz-Cabala Zakład Diagnostyki Katedra Biochemii Klinicznej Uniwersytet Jagielloński Collegium Medicum, ul. Kopernika 15A, Kraków tel./fax: ; Badanie morfologii krwi obwodowej należy do najczęściej zlecanych badań laboratoryjnych wykonywanych w ocenie bieżącego stanu pacjenta. Poza informacjami podstawowymi obejmującymi liczebność poszczególnych populacji krwinek, na wydruku zamieszczone są parametry dodatkowe, które mogą być pomocne w przewidywaniu kierunku rozwoju zmian, także w przebiegu ostrego zapalenia trzustki (OZT). Celem pracy było porównanie wartości parametrów morfologii krwi u pacjentów o różnym stopniu ciężkości przebiegu OZT we wczesnej fazie rozwoju choroby. Potwierdzono znaczącą wartość prognostyczną monitorowania całkowitej liczby krwinek białych, bezwzględnej liczby neutrofili, liczby płytek krwi oraz oceny wartości RDW w okresie pierwszego tygodnia trwania OZT. Zaobserwowano również zależność pomiędzy wartością hematokrytu oraz śmiertelnością w grupie chorych o ciężkim przebiegu OZT. Wstęp Automatyczne analizatory hematologiczne należą obecnie do podstawowego wyposażenia każdego laboratorium diagnostycznego świadczącego usługi dla potrzeb leczenia szpitalnego, natomiast badanie morfologii krwi obwodowej wykonywane przy pomocy licznika jest jednym z pięciu najczęściej zlecanych badań w praktyce lekarskiej. Ocena morfologii krwi stanowi ważny punkt wyjścia do budowy hipotezy diagnostycznej u osób leczonych z powodu schorzeń przewlekłych, i jest niezbędna w stanach nagłych, urazach, czy zatruciach. Nowoczesne technologie pomiarowe umożliwiają szybkie uzyskanie informacji na temat zmiany składu i obrazu morfologii badanej próbki krwi oraz pozwalają na identyfikację niektórych komórek o szczególnym znaczeniu w diagnostyce np. jądrzastych prekursorów krwinek czerwonych (NRBC), innych młodych komórek układu granulocytarnego (IG), nietypowych limfocytów (Abn-limph%), czy analizę rozpiętości rozkładu objętości erytrocytów (RDW). Ocena morfologii krwi, a w szczególności ocena wartości hematokrytu jest badaniem rutynowo wykonywanym u chorych z rozpoznaniem OZT. Mimo upływu lat i wielu badań poświęconych poznaniu patomechanizmu, OZT jest uznawana za chorobę o trudnym do przewidzenia przebiegu, która u ok % chorych wiąże Peripheral blood count belongs to the most frequently ordered laboratory tests performed in the assessment of the current patients condition. In addition to basic information, including analysis of individual cell populations, additional parameters are given that can be helpful in predicting the course of disease, including acute pancreatitis (AP). The aim of the study was to compare the parameters of blood counts in patients with mild and moderate to severe AP in the early stage of the disease. We confirmed a significant predictive value of monitoring the total white blood cell counts, direct neutrophil counts, platelet counts, and the value of RDW in the first week of AP. Also, the relationship was observed between increased hematocrit value and mortality in patients with severe acute pancreatitis. się występowaniem powikłań miejscowych oraz uogólnionych, przedłużonym pobytem na oddziale i 20-30% śmiertelnością w przypadkach ciężkiego przebiegu choroby [1-5]. Statystyki dotyczące śmiertelności u chorych z jałową martwicą trzustki wskazują na ok. 10%, natomiast przy martwicy zakażonej śmiertelność może sięgać do 25% [2,6]. Wczesne rozróżnienie postaci ciężkiej i łagodnej posiada więc ważne implikacje praktyczne, a działania terapeutyczne, obejmujące między innymi wczesne, intensywne nawadnianie dożylne podjęte w ciągu pierwszych godzin trwania OZT decydują o dalszym przebiegu choroby [7]. Badania Baillargeon et al. [4] podkreślają między innymi, że intensywne nawadnianie pacjenta w ciągu pierwszych 6 godzin oraz utrzymanie wartości hematokrytu (HCT) poniżej 44% w pierwszej dobie może istotnie przyczynić się do poprawy rokowania u chorego, obniżać odsetek przypadków martwicy trzustki, wpływać na skrócenie czasu hospitalizacji oraz poprawę statystyki dotyczącej śmiertelności w przebiegu OZT [1,4]. Poza obniżeniem HCT, ważne jest obniżenie stężenia mocznika, kreatyniny i usprawnienie przepływu krwi przez nerki. Wartość diagnostyczną posiada nie tylko pojedynczy pomiar HCT, czy mocznika [8]. Od przeszło 50 lat w diagnostyce OZT wykorzystywana jest skala prognostyczna Ransona, której składową jest HCT, a z nowszych 523

2 skal również APACHE II (Acute Physiology and Chronic Health Evaluation II), czy skala Panc 3 score (HCT>44; BMI>30 kg/m 2, obecność wysięku opłucnowego) [5,9-10]. BISAP (Bedside index for severity in AP) jest skalą wykorzystywaną do wczesnej oceny ryzyka zgonu (pierwsze 24 godziny) u chorych z OZT obejmującą ocenę pięciu elementów tj.: stężenie mocznika, Glasgow Coma Score, obecność SIRS, wiek powyżej 60 lat oraz obecność wysięku opłucnowego [8,10]. Badania Chen et al. [11] porównujące wartość diagnostyczną wieloczynnikowych skal prognostycznych wykazały, że skala BI- SAP posiada wysoką czułość, ale stosunkowo niewielką swoistość dla przewidywania martwicy trzustki oraz niewydolności narządowej [11]. Poza wysokim hematokrytem, w chwili rozpoznania u chorych z martwicą trzustki obserwujemy podwyższoną liczbę krwinek białych (WBC). W badaniach Jordanov et al. [1] wartość odcięcia WBC dla rozpoznania martwicy trzustki wynosiła 15,9x10 3 /µl. Ocena WBC jest również wykorzystywana przy definiowaniu obecności uogólnionego procesu zapalnego - SIRS (Systemic Inflammatory Response Syndrome) [7,12]. SIRS stanowi jedną z głównych przyczyn prowadzących do zgonu w przebiegu OZT [13-14]. W prognozowaniu ciężkiego przebiegu OZT we wczesnej fazie trwania choroby znaczenie diagnostyczne posiada również ocena poszczególnych populacji krwinek białych [13-14]. Badania Pietruczuk et al. [13] wykazały, że około 10 dnia trwania choroby w przypadkach o ciężkim przebiegu dochodzi do krytycznego obniżenia liczby limfocytów (T i B), głównie w populacji CD4+, przy zachowaniu prawidłowej liczby limfocytów CD8+[13]. Celem niniejszego badania było zwrócenie uwagi na znaczenie diagnostyczno-prognostyczne wykonywania pełnego badania morfologii krwi obwodowej przy użyciu automatycznego licznika hematologicznego typu 5-diff u chorych z OZT we wczesnej fazie rozwoju choroby. Materiał i metodyka Grupę badaną stanowiło łącznie 40 chorych z OZT hospitalizowanych i leczonych w I Klinice Chirurgii Ogólnej Kliniki Onkologicznej i Gastroenterologicznej Uniwersytetu Jagiellońskiego Collegium Medicum w Krakowie. Rozpoznanie OZT prowadzono w oparciu o występowanie co najmniej 2 spośród 3 objawów tj.: charakterystyczny ból oraz typowe objawy kliniczne, przynajmniej 3-krotny wzrost aktywności lipazy lub amylazy oraz zmiany w badaniu obrazowym (USG, TK) [7,12]. Średni wiek pacjentów oraz liczbę chorych z uwzględnieniem podziału na kamiczą i niekamiczą etiologię schorzenia podano w Tabeli I. Łącznie do grupy chorych o łagodnym przebiegu zaliczono 28 osób (mild acute pancreatitis-map), u pozostałych 12 osób przebieg choroby w oparciu o aktualne kryteria Atlanta zweryfikowane w 2013 r. [12] oceniany był jako średnio-ciężki (moderate acute pancreatitis) i ciężki (severe acute pancreatitis-sap). Klasyfikacja do poszczególnych grup przeprowadzona była retrospektywnie. Średni czas hospitalizacji chorych z łagodną postacią schorzenia Tabela I Charakterystyka badanej grupy. Characteristics of study group. Parametr Cała grupa MAP SAP p Liczba pacjentów (%) 40 (100) 28 (70) 12 (30) - Płeć: K / M, n (%) 16 (40) / 24 (60) 14 (50) / 14 (50) 2 (17) / 10 (83) 0,05 Wiek [lata] 46,6±13,4 51,8±15,3 42,1±11,5 0,1 Etiologia: kamicza / niekamicza, n (%) 19 (48) / 21 (52) 17 (61) / 11 (39) 2 (17) / 10 (83) 0,01 Amylaza [U/L] 991± ± ±546 0,08 Lipaza [U/L] 2340± ± ±3911 0,04 n - liczba pacjentów; K kobiety; M mężczyźni; MAP łagodna postać OZT; SAP średnio-ciężka i ciężka postać OZT. Podano wartość p dla różnicy między grupą MAP i SAP. Tabela II Średnie wartości parametrów morfologii krwi obwodowej u chorych z łagodną postacią OZT we wczesnej fazie choroby. Mean values of the peripheral blood cell count in patients with mild acute pancreatitis in the early phase of disease. Parametry badane 1 doba 3 doba 5 doba 7 doba p RBC [x10 6 /µl] 4,28±0,60 4,01±0,47 4,06±0,51 3,85±0,51 0,02 HGB [g/dl] 12,9±1,9 11,9±1,4 12,0±1,6 11,2±1,4 0,01 HCT [%] 38±6,0 34±6,0 36,0±4,7 37,0±13,0 0,01 MCV [fl] 88,7±5,7 88,4±4,8 88,3±4,9 88,0±4,0 0,2 MCH [pg/ml] 30,1±1,6 29,6±1,6 29,6±1,6 29,4±1,0 0,07 MCHC [pg/ml] 33,9±1,2 33,5±0,9 33,6±1,1 33,4±0,8 0,2 RDW-CV [%] 13,5±0,9 13,7±1,2 13,7±1,4 13,3±1,5 0,3 WBC [x10 3 /µl] 9,82±4,58 7,85±3,91 6,87±3,15 8,54±2,28 0,2 Neutrofile [x10 3 /µl] 7,87±4,38 6,19±3,48 4,89±2,94 6,21±2,10 0,02 Neutrofile [%] 79,9±8,27 73,8±9,31 67,1±12,4 72,5±9,36 0,001 Limfocyty [x10 3 /µl] 1,01±0,50 1,12±0,38 1,25±0,44 1,33±0,54 0,002 Limfocyty [%] 12,1±6,60 16,5±7,9 21,3±10,4 16,1±6,9 0,002 Współczynnik N/L 9,9±7,9 5,9±3,8 4,5±3,5 6,3±5,7 0,004 Monocyty [x10 3 /µl] 0,64±0,29 0,61±0,40 0,59±0,35 0,79±0,41 0,3 Monocyty [%] 7,1±2,7 7,6±2,2 8,9±4,2 9,1±4,0 0,004 PLT [x103/µl] 189,9±70,7 186,8±74,4 222,1±77,4 240,8±87,7 0,01 HGB stężenie hemoglobiny; HCT wartość hematokrytu; PLT całkowita liczba płytek krwi; MCV średnia objętość krwinki; MCH średnia zawartość hemoglobiny w krwince; MCHC średnie stężenie hemoglobiny w krwince; N/L liczba neutrofili/liczba limfocytów; RDW-CV rozpiętość rozkładu objętości erytrocytów wyrażona jako współczynnik zmienności; RBC całkowita liczba krwinek czerwonych; WBC całkowita liczba krwinek białych. Podano wartość p dla trendu czasowego uzyskaną w teście korelacji rang Spearmana. był krótszy i nie przekraczał 10 dni. W przypadku chorych o ciężkim i powikłanym przebiegu średni czas pobytu na oddziale wynosił 36±47 dni. Najdłużej hospitalizowany pacjent przebywał na oddziale 176 dni. Czterech (10%) pacjentów z powikłaniami wynikającymi z rozwoju zmian martwiczych trzustki/przestrzeni okołotrzustkowej zakwalifikowanych zostało do zabiegu operacyjnego. W wyniku powikłań OZT zmarło 6 (15%) chorych. Badania laboratoryjne wykorzystywane w bieżącej, rutynowej ocenie stanu pacjenta wykonywane były w Zakładzie Diagnostyki Szpitala Uniwersyteckiego począwszy od momentu przyjęcia, a następnie w kolejnych dniach tj. w 3, 5 i 7 dobie zgodnie z założeniem o prowadzeniu obserwacji we wczesnej fazie choroby określonej wg kryterium Atlanta 2013 na okres pierwszych 7 dni trwania choroby. Materiał uzyskiwany do badania pochodził od pacjentów poddawanych rutynowej codziennej ocenie stanu zdrowia, dodatkowo każdy pacjent informowany był o prowadzonym badaniu i złożył pisemną zgodę. Badanie posiadało wymaganą zgodę Komisji Bioetycznej Uniwersytetu Jagiellońskiego. Kryteria wykluczenia z badania obejmowały występowanie jawnej choroby wątroby, nerek, dotyczyły osób poddawanych wcześniej zabiegom chirurgicznym trzustki, resekcji trzustki, chorych z przewlekłym zapaleniem trzustki oraz osoby w wieku poniżej 18 lub powyżej 70 roku życia. Do celów diagnostycznych przeprowadzono pomiar aktywności amylazy oraz lipazy w dniu przyjęcia chorego na oddział. Badania wykonywane były w laboratorium badań pilnych i na ratunek Zakładu Diagnostyki Szpitala Uniwersyteckiego w Krakowie z wykorzystaniem automatycznego analiza- 524 A. Żyłka i wsp.

3 tora Vitros Fusion FS 5.1 firmy OrthoClinical Diagnostic Johnson&Johnson (Rochester, NY, USA). Pomiar aktywności amylazy prowadzono przy użyciu metody EPS (temp. 37 C), a zakres wartości prawidłowych w surowicy wynosił od 62 do 220 U/L, natomiast aktywność lipazy oznaczano wykorzystując metodę kinetyczną z diacetynazą/kinazą glicerolową/oksydazą glicerofosforanową ( U/L). Krew do badania morfologii krwi pobierano poprzez nakłucie żyły łokciowej do probówek próżniowych firmy Sarstead zawierających wersenian dwupotasowy (K 2 EDTA). Pomiar morfologii krwi obwodowej wykonywany był na automatycznym analizatorze hematologicznym typu 5 diff firmy Sysmex XE 2100 (Sysmex Co, Kobe, Japan). Analiza statystyczna Dane przedstawiono jako średnią ± odchylenie standardowe w przypadku zmiennych ciągłych lub liczbę pacjentów (odsetek grupy) dla zmiennych nominalnych. Analizę normalności rozkładów ocenianych parametrów prowadzono przy pomocy testu Kołmogorowa-Smirnowa. Tabele liczności analizowano testem chi-kwadrat. Do oceny różnic pomiędzy grupą chorych o łagodnym oraz o średnio-ciężkim i ciężkim przebiegu (liczonych łącznie jako jedna grupa) wykorzystywano test t-studenta lub Manna-Whitney a (zależnie od rozkładu danej zmiennej), a w przypadku zmiennych nominalnych test chi kwadrat Pearsona. W ocenie trendów czasowych stosowano korelację porządku rang Spearmana. Za znamienne statystycznie uznawano różnice przy poziomie istotności p<0,05. Analizę statystyczną przeprowadzono przy użyciu pakietu Statistica 9.0 (Statsoft Inc. Tulsa, USA). Wykresy zostały wykonane przy użyciu programu SigmaPlot 12.0 (Systat Software Inc.). Wyniki Charakterystykę grupy badanej przedstawiono w Tabeli I. Wartości wybranych parametrów morfologii krwi obwodowej u chorych ze średniociężką i ciężką (SAP) oraz łagodną postacią (MAP) choroby w kolejnych dniach badania wraz z wartością p dla trendu (zmiany danego parametru w czasie) przedstawiono w Tabeli II i III. Pomiędzy 1 i 7 dniem hospitalizacji zanotowano spadek liczby krwinek czerwonych, stężenia hemoglobiny (HGB) i wartości hematokrytu (HCT) zarówno w grupie z SAP, jak i MAP, przy czym u chorych z grupy MAP zmiany te zaznaczały się znacznie łagodniej. Począwszy od 3 doby średnie stężenia HGB w obu badanych grupach mieściły się w dolnych zakresach lub poniżej wartości wyznaczonych u ludzi zdrowych (Tab. II i III). Wartości HCT powyżej 44% w 1 dobie badania zaobserwowano u 9 spośród 40 (22,5%) chorych na OZT, w tym 5 z łagodną postacią schorzenia (19%) oraz 4 (36%) chorych z grupy SAP. W przypadku 3 z tych osób przebieg OZT był powikłany i zakończył się zgonem; najwyższą wartość HCT równą 51,1% zanotowano w 1 dobie badania u pacjenta, który był najdłużej hospitalizowany Tabela III Średnie wartości parametrów morfologii krwi obwodowej u chorych ze średnio-ciężką i ciężką postacią OZT we wczesnej fazie choroby. Mean values of the peripheral blood cell count in patients with moderate and severe acute pancreatitis in the early phase of disease. Parametry badane 1 doba 3 doba 5 doba 7 doba p RBC [x10 6 /µl] 4,53±0,98 3,95±0,59 3,98±0,61 3,74±0,75 0,04 HGB [g/dl] 13,7±3,4 11,4±1,9 11,1±1,6 10,5±2,2 0,005 HCT [%] 39,5±9,0 35±6,0 34,0±5,0 31,0±6,0 0,006 MCV [fl] 87,2±3,1 87,1±6,2 85,1±5,2 82,8±2,3 0,2 MCH [pg/ml] 30,3±3,1 28,8±1,8 28,0±1,2 27,9±1,4 0,002 MCHC [pg/ml] 34,7±2,5 33,1±1,28 33,0±1,39 33,7±1,42 0,008 RDW-CV [%] 14,0±1,5 14,6±1,2 15,1±1,4 15,1±1,3 0,07 WBC [x10 3 /µl] 14,51±5,76 11,45±5,85 11,08±5,36 11,96±3,38 0,04 Neutrofile [x10 3 /µl] 12,17±5,36 8,87±5,79 8,68±5,12 9,37±3,11 0,04 Neutrofile [%] 85,7±8,7 75,9±13,0 74,3±13,4 77,4±7,7 0,03 Limfocyty [x10 3 /µl] 0,96±0,55 1,39±0,82 1,21±0,49 1,41±0,41 0,2 Limfocyty [%] 8,6±7,0 15,4±11,9 14,4±13,0 12,8±5,7 0,2 Współczynnik N/L 18,7±17,1 7,7±4,9 8,6±5,2 7,4±4,0 0,2 Monocyty [x10 3 /µl] 0,61±0,33 0,74±0,36 1,05±0,46 0,94±0,37 0,1 Monocyty [%] 4,5±2,9 6,9±2,2 9,4±3,1 7,8±1,9 0,07 PLT [x10 3 /µl] 256,8±129,1 231,1±98,9 303,3±126,6 338,0±109,9 0,3 HGB stężenie hemoglobiny; HCT wartość hematokrytu; PLT całkowita liczba płytek krwi; MCV średnia objętość krwinki; MCH średnia zawartość hemoglobiny w krwince; MCHC średnie stężenie hemoglobiny w krwince; N/L liczba neutrofili/liczba limfocytów; RDW-CV rozpiętość rozkładu objętości erytrocytów wyrażona jako współczynnik zmienności; RBC całkowita liczba krwinek czerwonych; WBC całkowita liczba krwinek białych. Podano wartość p dla trendu czasowego uzyskaną w teście korelacji rang Spearmana. i zmarł po 176 dniach choroby. W całej grupie, wartość HCT w 1 dobie przekraczająca 44% istotnie częściej występowała u osób, które następnie zmarły w wyniku powikłań choroby (p=0,04). Począwszy od 3 doby u chorych z SAP obserwowano znaczące obniżenie średniej wartości HCT poniżej 35% (Tab. III). Całkowita liczba erytrocytów (RBC) wykazywała nieznaczną tendencję spadkową w kolejnych dobach badania, jednak ich średnie mieściły się w zakresie wartości prawidłowych i nie różniły się istotnie pomiędzy grupami o różnym stopniu ciężkości OZT. Przeanalizowano wartości RDW-CV odpowiednio u chorych z MAP i SAP. Dla obu badanych grup wartości RDW-CV mierzone w 1 dobie mieściły się w zakresie wartości prawidłowych wyznaczonych w populacji zdrowych ochotników (11,5-14,5%). Zauważono natomiast, że wartości RDW-CV w 5 i 7 dobie trwania OZT były wyższe u chorych z SAP w porównaniu z MAP (Ryc. 1A). W ciężkich przypadkach OZT zakończonych zgonem średnia wartość RDW-CV przekraczała 15%. Całkowita liczba krwinek białych (WBC) była znamiennie statystycznie wyższa u chorych z SAP w porównaniu z MAP w każdym dniu badania (Ryc. 1B). U chorych z MAP w czasie prowadzonej obserwacji WBC mieściła się w zakresie wartości prawidłowych (4,0-10,0x10 3 /µl). Wzrost WBC powyżej 12x10 3 /µl w ciągu pierwszych 12 godzin trwania OZT (wartość odcięcia przy definiowaniu cech uogólnionego procesu zapalnego - SIRS) występował u 16 chorych (40%). W grupie tej, u 12 (30%) pacjentów przebieg OZT oceniano jako łagodny, natomiast u 4 (10%) osób jako ciężki i w 3 przypadkach zakończony zgonem. Wszyscy pacjenci, którzy zmarli, byli wcześniej operowani. Zgon pacjentów zanotowano pomiędzy 9 a 176 dniem trwania choroby. Bezwzględna liczba neutrofili różniła się w sposób znamienny statystycznie pomiędzy chorymi z SAP i MAP w ciągu całego badania (Ryc. 1C). U chorych z SAP, zwłaszcza w 1 dobie badania obserwowano również niższe wartości bezwzględne oraz procentowe dla limfocytów, choć różnice nie były istotne statystycznie. Współczynnik N/L wyliczony w pierwszej dobie był 2-krotnie wyższy u chorych z SAP w porównaniu z MAP (Ryc. 1D). U chorych z SAP średnia liczba płytek krwi była znamiennie statystycznie wyższa w porównaniu z MAP w każdym dniu badania (Ryc. 1E). W obu badanych grupach liczba płytek krwi mieściła się w zakresie wartości prawidłowych. Dyskusja Hemokoncentracja obserwowana we wczesnej fazie rozwoju OZT znacznie przyczynia się do upośledzenia mikrokrążenia i może odgrywać ważną rolę w rozwoju martwicy trzustki [4,15]. W badaniach Baillargeon et al. [4] wykazano między innymi, że u chorych z martwicą trzustki w chwili przyjęcia stopień hemokoncentracji oceniany wzrostem wartości hematokrytu, przekraczał zwykle 47% i nie ulegał obniżeniu w kolejnych godzinach 525

4 Rycina 1 Różnice dotyczące wybranych parametrów morfologii krwi obwodowej między pacjentami z łagodnym (MAP) oraz średnio-ciężkim i ciężkim (SAP) ostrym zapaleniem trzustki w kolejnych dobach badania (1, 3, 5, 7). PLT całkowita liczba płytek krwi; N/L liczba neutrofili/liczba limfocytów; RDW-CV rozpiętość rozkładu objętości erytrocytów wyrażona jako współczynnik zmienności; WBC całkowita liczba krwinek białych; * p<0,05; ** p<0,01 Differences regarding selected parameters of peripheral blood count between patients with mild (MAP) and moderate to severe (SAP) acute pancreatitis on consecutive days of the study (1, 3, 5, 7). w porównaniu do pacjentów z obrzękową postacią OZT. Z badań Lee et al. [5] oraz Agrawal et al. [16] wynika, że niska hemokoncentracja w ciągu pierwszych 24 godzin zmniejsza ryzyko rozwoju martwicy trzustki i jest pozytywnym czynnikiem prognostycznym. Poprawienie mikrokrążenia poprzez wdrożenie adekwatnej resuscytacji płynowej oraz zastosowanie heparyn drobnocząsteczkowych w ciągu pierwszych godzin od przyjęcia stanowi zalecany sposób postępowania u chorych z OZT [2,7,15]. Jednak nawet intensywna podaż płynów nie hamuje niedotlenienia trzustki i nie obniża zapotrzebowania narządu na tlen, dołączają się dodatkowe powikłania tj.: ostry obrzęk płuc, obrzęk mózgu, zespół ciasnoty brzusznej (abdominal compartment syndrome - ACS), rozległy obrzęk tkanek miękkich, dochodzi do nasilenia metabolizmu beztlenowego i rozwoju przetrwałej niewydolności narządowej we wczesnej fazie rozwoju OZT [2,10,15]. Według Mentula et al. [2] ACS przyczynia się prawdopodobnie do wczesnej śmiertelności w wyniku rozwoju niewydolności narządowej. Masywna i szybka podaż płynów może z kolei prowadzić do objawów ostrej niedokrwistości (Hct<35%). W badanej grupie autorzy zauważyli, że u chorych o ciężkim przebiegu wartość HCT ulegała wyraźnemu obniżeniu w kolejnych dobach: średnia wartość 35% w 3 dobie oraz 31% w 7 dobie badania (Tabela III), co najprawdopodobniej było wynikiem prowadzonego leczenia. W badaniach prowadzonych przez Mao et al. [15] zauważono, że zbyt gwałtowne obniżenie wartości HCT stanowi ujemny czynnik prognostyczny [15], a za optymalną wartość u chorych z SAP uznano utrzymanie HCT pomiędzy 30-40% w ciągu pierwszych 72 godzin trwania OZT. Pamiętać jednak należy, że wartość HCT mierzona we krwi obwodowej jest w przybliżeniu ok. 10% niższa od wartości w mikrokrążeniu poszczególnych narządów [15]. Analizując układ czerwonokrwinkowy zawsze powinniśmy upewnić się, czy w badanej próbce nie było hemolizy. Zjawisko hemolizy in vivo jest niezwykle rzadkie i dotyczy mniej niż 2% wszystkich zhemolizowanych próbek krwi poddawanych badaniom w laboratorium diagnostycznym. Związek hemolizy z OZT jest stosunkowo mało poznany i nie jest tak analizowany jak wpływ lipemii [17]. Uważa się, że masywna hemoliza może zainicjować OZT, jest również obserwowana u chorych z OZT z powodu innych etiologii [17]. Znaczna ilość uszkodzonych cząsteczek hemu może stymulować czynniki prozapalne, indukując produkcję cytokin prozapalnych, których uwalnianie prowadzi do rozwoju OZT [17]. Jednak ostra anemia hemolityczna w przebiegu OZT znacznie częściej jest wtórna do rozwijającego się zespołu wykrzepiania śródnaczyniowgo (DIC) będącego rezultatem poważnych powikłań ciężkiego przebiegu OZT. Ważną rolę w zaburzeniach mikrokrążenia trzustkowego w przebiegu OZT odgrywa aktywacja płytek krwi. Zaktywowane płytki produkują znaczne ilości wolnych rodników tlenowych oraz mediatorów prozapalnych tj. tromboksan A2, czynnik płytkowy 4, serotonina oraz leukotrieny [18]. Badania Yilmaz i wsp. [18] wykazały dodatkowo znamienny wzrost MPV (mean platelet volume) oraz obniżenie liczby płytek krwi u chorych z OZT. Powszechnie uważa się, że aktywność metaboliczna i enzymatyczna płytek olbrzymich jest większa od płytek mniejszych zawierających mniejsze ilości granulek, receptorów adhezyjnych oraz uwalnianych mediatorów obkurczających naczynia krwionośne [18-19]. Badania własne autorów pracy wykazały zdecydowaną tendencję wzrostową w zakresie liczby płytek we wczesnej fazie rozwoju choroby, przy czym wzrosty te były wyższe w grupie o ciężkim przebiegu choroby (Tab. II, Tab. III). Wyniki te pozostają zgodne z obserwacją, że wzrost liczby płytek powstaje w odpowiedzi na działanie czynników zapalnych, a nowo powstałe płytki mają również większe działanie trombogenne [20]. Uwalniane w przebiegu OZT cytokiny prozapalne TNF-α oraz IL-1 mogą dodatkowo indukować uszkodzenie śródbłonka naczyń krwionośnych, a zmodyfikowany pod wpływem działania proteaz trzustkowych krążący czynnik von Willebranda może z kolei inicjować agregację płytek krwi [21]. Badania Hunziker i wsp. [22] prowadzone u chorych na oddziałach intensywnego nadzoru medycznego wykazały z kolei przydatność prognostyczną monitorowania wartości RDW-CV po włączeniu jej do skali oceny ciężkości APACHE IV i SAPS (Simplified Acute Physiology Score) [22]. Badania Kolber i wsp. [23] wykazały szereg interesujących korelacji pomiędzy RDW- CV oraz markerami stanu zapalnego tj.: czynnikiem martwicy nowotworów (TNF-α), interleukiną 6 (IL-6), interleukiną 18 (IL-18), osteoprotegeryną (OPG) i prokalcytoniną (PCT), a także czasem trwania hospitalizacji i ciężkością przebiegu OZT [23]. Zalecenia CLSI (Clinical and Laboratory Standards Institute) dotyczące automatycznego badania układu białokrwinkowego określają, że do jego pełnej oceny należy podawać zarówno wartości bezwzględne, jak i odsetkowe poszczególnych populacji krwinek białych, a zmiany w zakresie całkowitej liczby WBC powinny być zawsze rozpatrywane łącznie ze zmianami liczebności ich populacji. Przedstawione wytyczne nie zalecają stosowania wzoru odsetkowego do oceny zaburzeń ilościowych, co stanowi stosunkowo częstą praktykę w wielu ośrodkach i może prowadzić do błędnych wniosków. Korzystając z badań morfologii należy pamiętać o ograniczeniach automatycznych analizatorów hematologicznych dotyczących zmian w układzie białokrwinkowym, a opinia, że najlepiej nadają się do badania u ludzi zdrowych, nie jest do końca pozbawiona racji. Celem prezentowanej pracy nie była polemika z ograniczeniami 526 A. Żyłka i wsp.

5 automatycznych analizatorów hematologicznych, ale wykazanie istotnych zalet i zwrócenie uwagi na wartość predykcyjną pełnego badania morfologii krwi u chorych we wczesnej fazie trwania OZT. Wnioski 1. Potwierdzono wartość prognostyczną monitorowania całkowitej liczby leukocytów, bezwzględnej liczby neutrofili oraz liczby płytek krwi w prognozowaniu ciężkości OZT. 2. Korzystając z wykonywanej rutynowo pełnej morfologii krwi z leukogramem oraz szczegółowym erytrogramem do oceny ciężkości OZT wykorzystano pomiar RDW-CV. Wartości RDW-CV powyżej 15% w okresie pierwszych 7 dni trwania choroby stanowią negatywny czynnik prognostyczny u chorych z ciężką postacią OZT. 3. Wzrost wartości hematokrytu powyżej 44% w 1 dobie badania stanowi ujemny czynnik prognostyczny u chorych z ciężką postacią OZT. Piśmiennictwo 1. Jordanov P: Predictors of mortality in acute pancreatitis: a retrospective study. Pancreatology 2012; 3: WMC Mentula P, Leppaniemi A: Position paper: timely interventions in severe acute pancreatitis are crucial for survival. World J Emerg Surg. 2014; 9: Kim BG, Noh MH, Ryu ChH, Nam HS, Woo SM. et al: A comparison of the BISAP score and serum procalcitonin for predicting the severity of acute pancreatitis. Korean J Intern Med. 2013; 28: Baillageon JD, Orav J, Ramagopol V, Tenner SAB, Banks PA: Hemoconcentration as an early risk factor for necrotizing pancreatitis. Am J Gastroenterol. 1998; 93: Lee WS, Huang JF, Chuang WL: Outcome assessment in acute pancreatitis patients. J Med Sci. 2013; 29: Wereszczynska-Siemiatkowska G, Siemiatkowski A: Mediatory procesu zapalenia i koagulopatii w ostrym zapaleniu trzustki wybrane zagadnienia. Postępy Nauk Med. 2011; 3: Tenner S, Baillie J, Vege SS: American College of Gastroenterology guideline: management of acute pancreatitis. Am J Gastroenterol. 2013; 108: Wu B, Johannes RS, Sun X, Conwell DL, Banks PA: Early changes in blood urea nitrogen predict mortality in acute pancreatitis. Gastroenterology 2009; 137: Brown A, James-Stevenson T, Dyson Tm Grunkenmeier D: The Panc3 score: a rapid and accurate test for predicting severity on presentation in acute pancreatitis. J Clin Gastroenterol. 2007; 41: Khanna AK, Meher S, Prakash S, Tiwary SK, Singh U. et al: Comparison of Ranson, Glasgow, MOSS, SIRS, BISAP, APACHE II, CTSI Scores, IL-6, CRP, and procalcitonin in predicting severity, organ failure, pancreatic necrosis and mortality in acute pancreatitis. HPB Surgery 2013; DOI: /2013/ Chen L, Lu G, Zhou Q, Zhan Q: Evaluation of the BISAP Score in predicting severity and prognoses of acute pancreatitis in Chinese patients. Int Surg. 2013; 98: Banks PA, Bollen TL, Dervenis C, Gooszen HG, Johnson CD. et al: Classification of acute pancreatitis 212 revision of the Atlanta classification and definitions by international consensus. Gut 2013; 62: Pietruczuk M, Dąbrowska M, Wereszczyńska-Siemiątkowska G, Dąbrowski A: Alteration of peripheral blood lymphocyte subsets in acute pancreatitis. World J Gastroenterol. 2006; 12: Oiva J, Mustonen H, Kylanpaa ML, Kyhala L, Kuuliala K. et al: Acute pancreatitis with organ dysfunction associated with abnormal blood lymphocyte signaling: controlled laboratory study. Crit Care 2010; 14: R Mao E, Fei J, Peng Y, Huang J, Tang Y, Zhang S: Rapid hemodilution is associated with increased sepsis and mortality among patients with severe acute pancreatitis. Chin Med J. 2010; 123: Agrawal RM: Prognosis in acute pancreatitis. Practical Gastroenterol. 2012; 3: Cook SL, Bruns DE: Persistent hemolysis in patients with pancreatitis. Clin Chem. 2012; 58: Yilmaz N, Ozkan OV, Buyukbas S, Can Y, Ozturk OH. et al: Mean platelet volume in patients with acute pancreatitis. J Clin Exp Inv. 2011; 2: Kakafika A, Papadopoulos V, Mimidis K, Mikhailidis DP: Coagulation, platelets, and acute pancreatitis. Pancreas 2007; 34: Gasparyan AY: Platelets in inflammation and thrombosis. Inflamm Allergy Drug Targets 2010; 9: Silva VA: Thrombotic thrombocytopenic purpura/hemolytic uremic syndrome secondary to pancreatitis. Am J Hematol. 1995: 50: Hunziker A, Celi LA, Lee J, Howell MD: Red cell distribution width improves simplified acute physiology score for risk prediction in unselected critically ill patients. Crit Care 2012; 16: R Kolber W, Sporek M, Dumnicka P, Kusnierz-Cabala B, Kuźniewski M. i wsp: Ostre zapalenie trzustki a analiza rozpiętości rozkładu erytrocytów (RDW) we wczesnej fazie rozwoju choroby. Przegl Lek. 2013; 70:

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM MEDYCZNEGO Nr AM 006

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM MEDYCZNEGO Nr AM 006 PCA Zakres akredytacji Nr AM 006 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM MEDYCZNEGO Nr AM 006 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 7 Data wydania: 2 maja 2016

Bardziej szczegółowo

Jeśli wyniki tego samego badania przeprowadzone dwoma różnymi metodami nie różnią się od siebie

Jeśli wyniki tego samego badania przeprowadzone dwoma różnymi metodami nie różnią się od siebie lek.wet. Agnieszka Dereczeniuk Badania laboratoryjne w hodowli Łódź 24.03.2012 Po co badać? Badania przesiewowe Badania profilaktyczne Badania obowiązkowe dla danej rasy Badania okresowe Badania diagnostyczne

Bardziej szczegółowo

Skale w OIT. Jakub Pniak

Skale w OIT. Jakub Pniak Skale w OIT Jakub Pniak SOFA Sepsis-related Organ Failure Assessment score Ocenia: układ oddechowy (Pa0 2 /FiO 2 ) [mmhg] 0-4 pkt. układ nerwowy (GCS) 0-4 pkt. układ krążenia (MAP i konieczność użycia

Bardziej szczegółowo

Znaczenie wybranych markerów zapalnych dla wczesnego przewidywania ciężkości przebiegu ostrego zapalenia trzustki

Znaczenie wybranych markerów zapalnych dla wczesnego przewidywania ciężkości przebiegu ostrego zapalenia trzustki PRACE ORYGINALNE Beata Kuśnierz-Cabala 1 Anna Gurda-Duda 2 Paulina Dumnicka 3 Marek Kuźniewski 4 Jan Kulig 2 Józefa Panek 5 Bogdan Solnica 1 Znaczenie wybranych markerów zapalnych dla wczesnego przewidywania

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM MEDYCZNEGO Nr AM 007

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM MEDYCZNEGO Nr AM 007 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM MEDYCZNEGO Nr AM 007 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 6 Data wydania: 6 maja 2016 r. Nazwa i adres INVICTA Sp. z

Bardziej szczegółowo

Przykłady opóźnień w rozpoznaniu chorób nowotworowych u dzieci i młodzieży Analiza przyczyn i konsekwencji

Przykłady opóźnień w rozpoznaniu chorób nowotworowych u dzieci i młodzieży Analiza przyczyn i konsekwencji PROGRAM POPRAWY WCZESNEGO WYKRYWANIA I DIAGNOZOWANIA NOWOTWORÓW U DZIECI W PIĘCIU WOJEWÓDZTWACH POLSKI Przykłady opóźnień w rozpoznaniu chorób nowotworowych u dzieci i młodzieży Analiza przyczyn i konsekwencji

Bardziej szczegółowo

S T R E S Z C Z E N I E

S T R E S Z C Z E N I E STRESZCZENIE Cel pracy: Celem pracy jest ocena wyników leczenia napromienianiem chorych z rozpoznaniem raka szyjki macicy w Świętokrzyskim Centrum Onkologii, porównanie wyników leczenia chorych napromienianych

Bardziej szczegółowo

Nowości z posiedzenia Światowego Stowarzyszenia Trzustkowego w Szanghaju

Nowości z posiedzenia Światowego Stowarzyszenia Trzustkowego w Szanghaju Nowości z posiedzenia Światowego Stowarzyszenia Trzustkowego w Szanghaju Dr n. med. Michał Lipiński Klinika Chorób Wewnętrznych i Gastroenterologii CSK MSW w Warszawie Kierownik Kliniki: prof. dr hab.

Bardziej szczegółowo

PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU FAKULTATYWNEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2015/2016 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY

PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU FAKULTATYWNEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2015/2016 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU FAKULTATYWNEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2015/2016 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY 1. NAZWA PRZEDMIOTU : FAKULTET DIAGNOSTYKA LABORATORYJNA PRZY ŁÓŻKU CHOREGO 2. NAZWA

Bardziej szczegółowo

Znaczenie diagnostyczne zmian stężenia wapnia u chorych z ostrym zapaleniem trzustki

Znaczenie diagnostyczne zmian stężenia wapnia u chorych z ostrym zapaleniem trzustki diagnostyka laboratoryjna Journal of Laboratory Diagnostics 2010 Volume 46 Number 3 293-298 Praca oryginalna Original Article Znaczenie diagnostyczne zmian stężenia wapnia u chorych z ostrym zapaleniem

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 7 SECTIO D 2005

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 7 SECTIO D 2005 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 7 SECTIO D 5 1 Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Białej Podlaskiej Instytut Pielęgniarstwa Higher State Vocational School

Bardziej szczegółowo

WYCIECZKA DO LABORATORIUM

WYCIECZKA DO LABORATORIUM WYCIECZKA DO LABORATORIUM W ramach projektu e-szkoła udaliśmy się do laboratorium w Krotoszynie na ul. Bolewskiego Mieliśmy okazję przeprowadzić wywiad z kierowniczką laboratorium Panią Hanną Czubak Oprowadzała

Bardziej szczegółowo

x ± SD (min max) 7,676 ± 2,821 (4,7 19,1) 4,35 ± 0,48 (3,4 5,33) 13,36 ± 1,66 (7,1 16,6) 39,6 ± 4,3 (25 47) 216,2 ± 61,7 (72 349)

x ± SD (min max) 7,676 ± 2,821 (4,7 19,1) 4,35 ± 0,48 (3,4 5,33) 13,36 ± 1,66 (7,1 16,6) 39,6 ± 4,3 (25 47) 216,2 ± 61,7 (72 349) 4. WYNIKI 4. 1. Ocena parametrów laboratoryjnych u chorych z bólem w klatce piersiowej w chwili przyjęcia do Izby Przyjęć /Szpitalnego Oddziału Ratunkowego. U wszystkich osób zakwalifikowanych do grupy

Bardziej szczegółowo

Aktywność fosfatazy alkalicznej w neutrofilach u pacjentów z przewlekłą białaczką szpikową

Aktywność fosfatazy alkalicznej w neutrofilach u pacjentów z przewlekłą białaczką szpikową Aktywność fosfatazy alkalicznej w neutrofilach u pacjentów z przewlekłą białaczką szpikową Radosław Charkiewicz praca magisterska Zakład Diagnostyki Hematologicznej Uniwersytet Medyczny w Białymstoku Przewlekła

Bardziej szczegółowo

Pro/con debate: should synthetic colloids be used in patients with septic shock? James Downar and Stephen Lapinsky Critical Care 2009 Koloidy są powszechnie stosowane w celu uzyskania i utrzymania adekwatnej

Bardziej szczegółowo

Ocena ryzyka rozwoju odleżyn na podstawie wybranych czynników ryzyka i skali D.Norton Aleksandra Popow, Maria T. Szewczyk, Katarzyna Cierzniakowska, Elżbieta Kozłowska Zakład Pielęgniarstwa Chirurgicznego,

Bardziej szczegółowo

(+) ponad normę - odwodnienie organizmu lub nadmierne zagęszczenie krwi

(+) ponad normę - odwodnienie organizmu lub nadmierne zagęszczenie krwi Gdy robimy badania laboratoryjne krwi w wyniku otrzymujemy wydruk z niezliczoną liczbą skrótów, cyferek i znaków. Zazwyczaj odstępstwa od norm zaznaczone są na kartce z wynikami gwiazdkami. Zapraszamy

Bardziej szczegółowo

Metody diagnozowania i chirurgicznego leczenia martwiczego zapalenia trzustki.

Metody diagnozowania i chirurgicznego leczenia martwiczego zapalenia trzustki. Metody diagnozowania i chirurgicznego leczenia martwiczego zapalenia trzustki. Ciężką postać ostrego zapalenia trzustki stwierdza się u 15-20% chorych. Śmiertelność w przypadku martwiczego zapalenia trzustki

Bardziej szczegółowo

Zaawansowany. Zaliczenie pierwszego semestru z anatomii i z patologii

Zaawansowany. Zaliczenie pierwszego semestru z anatomii i z patologii 1 Kierunek: PILĘGNIARSTWO Nazwa przedmiotu Chirurgia i pielęgniarstwo chirurgiczne Kod przedmiotu Poziom przedmiotu Rok studiów Semestr Liczba punktów Metody nauczania Język wykładowy Imię i nazwisko wykładowcy

Bardziej szczegółowo

Badania przesiewowe w ocenie stanu odżywienia

Badania przesiewowe w ocenie stanu odżywienia LECZENIE ŻYWIENIOWE DLA ZESPOŁÓW ŻYWIENIOWYCH Kurs pod patronatem POLSPEN. Gdynia, dnia 8.04.2015 Badania przesiewowe w ocenie stanu odżywienia Sylwia Małgorzewicz Katedra Żywienia Klinicznego GUMed Celem

Bardziej szczegółowo

LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2

LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2 załącznik nr 11 do zarządzenia Nr 36/2008/DGL Prezesa NFZ z dnia 19 czerwca 2008 r. Nazwa programu LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2 - nadpłytkowość samoistna Dziedzina medycyny: hematologia.

Bardziej szczegółowo

" Rezultaty badan przeprowadzonych na analizatorach hematologicznych firmy Beckman Coulter serii LH / DXH800, pozwalajace na wykrycie nieprawidlowych

 Rezultaty badan przeprowadzonych na analizatorach hematologicznych firmy Beckman Coulter serii LH / DXH800, pozwalajace na wykrycie nieprawidlowych " Rezultaty badan przeprowadzonych na analizatorach hematologicznych firmy Beckman Coulter serii LH / DXH800, pozwalajace na wykrycie nieprawidlowych komórek obecnych w infekcjach bakteryjnych, posocznicach,

Bardziej szczegółowo

Ocena immunologiczna i genetyczna białaczkowych komórek macierzystych

Ocena immunologiczna i genetyczna białaczkowych komórek macierzystych Karolina Klara Radomska Ocena immunologiczna i genetyczna białaczkowych komórek macierzystych Streszczenie Wstęp Ostre białaczki szpikowe (Acute Myeloid Leukemia, AML) to grupa nowotworów mieloidalnych,

Bardziej szczegółowo

RAK PŁUCA A CHOROBY WSPÓŁISTNIEJĄCE

RAK PŁUCA A CHOROBY WSPÓŁISTNIEJĄCE Beata Brajer-Luftmann Katedra i Klinika Pulmonologii, Alergologii i Onkologii Pulmonologicznej UM w Poznaniu TPT 30.11.2013r. Najczęstszy nowotwór na świecie (ok. 1,2 mln zachorowań i ok. 1,1ml zgonów)

Bardziej szczegółowo

Streszczenie projektu badawczego

Streszczenie projektu badawczego Streszczenie projektu badawczego Dotyczy umowy nr 2014.030/40/BP/DWM Określenie wartości predykcyjnej całkowitej masy hemoglobiny w ocenie wydolności fizycznej zawodników dyscyplin wytrzymałościowych Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Testy wysiłkowe w wadach serca

Testy wysiłkowe w wadach serca XX Konferencja Szkoleniowa i XVI Międzynarodowa Konferencja Wspólna SENiT oraz ISHNE 5-8 marca 2014 roku, Kościelisko Testy wysiłkowe w wadach serca Sławomira Borowicz-Bieńkowska Katedra Rehabilitacji

Bardziej szczegółowo

Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa Niedoceniany problem?

Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa Niedoceniany problem? Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa Niedoceniany problem? Żylna Choroba Zakrzepowo-Zatorowa (ŻChZZ) stanowi ważny ny, interdyscyplinarny problem współczesnej medycyny Zakrzepica żył głębokich (ZŻG) (Deep

Bardziej szczegółowo

Grant NCN 2011/03/B/ST7/03649. Reguły systemu wsparcia decyzji: wskazania/przeciwskazania trombolizy

Grant NCN 2011/03/B/ST7/03649. Reguły systemu wsparcia decyzji: wskazania/przeciwskazania trombolizy Grant NCN 2011/03/B/ST7/03649 Reguły systemu wsparcia decyzji: wskazania/przeciwskazania trombolizy Kryterium Dane (jakie) Dane (źródło) Reguła Moduł wiek wiek pacjent/osoba > 18 lat (włączająca) kliniczne

Bardziej szczegółowo

V LECZNICTWO STACJONARNE

V LECZNICTWO STACJONARNE V LECZNICTWO STACJONARNE V LECZNICTWO STACJONARNE W 2004 r. na terenie województwa lubelskiego funkcjonowało 35 szpitali ogólnych, 3 szpitale psychiatryczne, 1 sanatorium przeciwgruźlicze oraz jeden zakład

Bardziej szczegółowo

Czy istnieją nowe i stare glukometry? Bogdan Solnica Katedra Biochemii Klinicznej Uniwersytet Jagielloński Collegium Medicum Kraków

Czy istnieją nowe i stare glukometry? Bogdan Solnica Katedra Biochemii Klinicznej Uniwersytet Jagielloński Collegium Medicum Kraków Czy istnieją nowe i stare glukometry? Bogdan Solnica Katedra Biochemii Klinicznej Uniwersytet Jagielloński Collegium Medicum Kraków Glukometry nowe stare lepsze gorsze Glukometry mają ok. 45 lat Nowe glukometry

Bardziej szczegółowo

Materiały edukacyjne. Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego

Materiały edukacyjne. Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego Materiały edukacyjne Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego Klasyfikacja ciśnienia tętniczego (mmhg) (wg. ESH/ESC )

Bardziej szczegółowo

Nazwa programu LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2 - nadpłytkowość samoistna Dziedzina medycyny: hematologia.

Nazwa programu LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2 - nadpłytkowość samoistna Dziedzina medycyny: hematologia. Załącznik nr 10 do Zarządzenia Nr 59/2011/DGL Prezesa NFZ z dnia 10 października 2011 roku Nazwa programu LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2 - nadpłytkowość samoistna Dziedzina medycyny:

Bardziej szczegółowo

Zasady, Kryteria Przyjęć i Wypisów Pacjentów do Oddziału Intensywnej Terapii

Zasady, Kryteria Przyjęć i Wypisów Pacjentów do Oddziału Intensywnej Terapii Dr n. med. Krzysztof Powała-Niedźwiecki Zasady, Kryteria Przyjęć i Wypisów Pacjentów do Oddziału Intensywnej Terapii Centrum Onkologii Ziemi Lubelskiej im. św. Jana z Dukli Lublin, 2011 1. Do OIT będą

Bardziej szczegółowo

SYTUACJA ZDROWOTNA DZIECI I MŁODZIEŻY W WOJEWÓDZTWIE ŁÓDZKIM

SYTUACJA ZDROWOTNA DZIECI I MŁODZIEŻY W WOJEWÓDZTWIE ŁÓDZKIM SYTUACJA ZDROWOTNA DZIECI I MŁODZIEŻY W WOJEWÓDZTWIE ŁÓDZKIM 2 LICZBA LUDNOŚCI W 2010 ROKU 2010 województwo łódzkie miasto Łódź liczba ludności ogółem 2552000 737098 0 19 r.ż. 504576 (19,7) 117839 (15,9)

Bardziej szczegółowo

CHIRURGICZNE LECZENIE ZWĘŻEŃ TĘTNIC SZYJNYCH

CHIRURGICZNE LECZENIE ZWĘŻEŃ TĘTNIC SZYJNYCH CHIRURGICZNE LECZENIE ZWĘŻEŃ TĘTNIC SZYJNYCH KATEDRA I KLINIKA CHIRURGII NACZYŃ I ANGIOLOGII AKADEMII MEDYCZNEJ W LUBLINIE Kierownik: Dr hab.n. med. Jacek Wroński UDROŻNIENIE T. SZYJNEJ WEWNĘTRZNEJ WSKAZANIA

Bardziej szczegółowo

Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki, pęcherza moczowego i prostaty 2011

Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki, pęcherza moczowego i prostaty 2011 Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki, pęcherza moczowego i prostaty 2011 Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki,

Bardziej szczegółowo

Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją

Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją 234 Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją The effectiveness of local anesthetics in the reduction of needle

Bardziej szczegółowo

Wpływ rehabilitacji na stopień niedokrwienia kończyn dolnych w przebiegu miażdżycy.

Wpływ rehabilitacji na stopień niedokrwienia kończyn dolnych w przebiegu miażdżycy. Marek Ciecierski, Zygmunt Mackiewicz, Arkadiusz Jawień Wpływ rehabilitacji na stopień niedokrwienia kończyn dolnych w przebiegu miażdżycy. Z Katedry i Kliniki Chirurgii Ogólnej AM w Bydgoszczy Kierownik

Bardziej szczegółowo

I. STRESZCZENIE Cele pracy:

I. STRESZCZENIE Cele pracy: I. STRESZCZENIE Przewlekłe zapalenie trzustki (PZT) jest przewlekłym procesem zapalnym, powodującym postępujące i nieodwracalne włóknienie trzustki. Choroba przebiega z okresami remisji i zaostrzeń, prowadząc

Bardziej szczegółowo

Wydłużenie życia chorych z rakiem płuca - nowe możliwości

Wydłużenie życia chorych z rakiem płuca - nowe możliwości Wydłużenie życia chorych z rakiem płuca - nowe możliwości Pulmonologia 2015, PAP, Warszawa, 26 maja 2015 1 Epidemiologia raka płuca w Polsce Pierwszy nowotwór w Polsce pod względem umieralności. Tendencja

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie antykoagulacji cytrynianowej w ciągłej terapii nerkozastępczej u niemowląt z ostrym uszkodzeniem nerek.

Zastosowanie antykoagulacji cytrynianowej w ciągłej terapii nerkozastępczej u niemowląt z ostrym uszkodzeniem nerek. Zastosowanie antykoagulacji cytrynianowej w ciągłej terapii nerkozastępczej u niemowląt z ostrym uszkodzeniem nerek. Klinka Kardiologii i Nefrologii Uniwersytet Medyczny im. K. Marcinkowskiego w Poznaniu

Bardziej szczegółowo

2. Etiopatogeneza astmy... 14 2.1. Układ oddechowy... 14 2.2. Układ krążenia... 16

2. Etiopatogeneza astmy... 14 2.1. Układ oddechowy... 14 2.2. Układ krążenia... 16 INTENSYWNA TERAPIA STANU ASTMATYCZNEGO 1. Definicja... 13 2. Etiopatogeneza astmy... 14 2.1. Układ oddechowy... 14 2.2. Układ krążenia... 16 3. Obraz kliniczny... 17 3.1. Rozpoznanie... 17 3.2. Diagnostyka

Bardziej szczegółowo

Samokształcenie (Sk) Zajęcia praktyczne (W) (Ć) (L) (S) (Zp) laboratoryjne III 30 35 15 3

Samokształcenie (Sk) Zajęcia praktyczne (W) (Ć) (L) (S) (Zp) laboratoryjne III 30 35 15 3 Kod przedmiotu: IOZRM-L-3k18-2012-S Pozycja planu: B18 1. INFORMACJE O PRZEDMIOCIE A. Podstawowe dane Nazwa przedmiotu Kierunek studiów Poziom studiów Profil studiów Forma studiów Specjalność - Jednostka

Bardziej szczegółowo

Podstawy diagnostyki onkologicznej. Podstawy diagnostyki onkologicznej. Marcin Stępie. pień

Podstawy diagnostyki onkologicznej. Podstawy diagnostyki onkologicznej. Marcin Stępie. pień Marcin Stępie pień Katedra Onkologii i Klinika Onkologii Ginekologicznej AM Wrocław, Dolnośląskie Centrum Onkologii we Wrocławiu. Cele diagnostyki rozpoznanie choroby nowotworowej; ocena zaawansowania

Bardziej szczegółowo

TROMBOELASTOMETRIA W OIT

TROMBOELASTOMETRIA W OIT TROMBOELASTOMETRIA W OIT Dr n. med. Dominika Jakubczyk Katedra i Klinika Anestezjologii Intensywnej Terapii Tromboelastografia/tromboelastometria 1948 - Helmut Hartert, twórca techniki tromboelastografii

Bardziej szczegółowo

Diagnostyka mikrobiologiczna zakażeń krwi Paweł Zwierzewicz

Diagnostyka mikrobiologiczna zakażeń krwi Paweł Zwierzewicz Diagnostyka mikrobiologiczna zakażeń krwi Paweł Zwierzewicz Diagnostyka mikrobiologiczna sepsy oferta firmy biomerieux Automatyczne analizatory do posiewów krwi Automatyczne analizatory do identyfikacji

Bardziej szczegółowo

Marcin Leszczyk SKN przy Klinice Chorób Wewnętrznych i Kardiologii WUM

Marcin Leszczyk SKN przy Klinice Chorób Wewnętrznych i Kardiologii WUM Marcin Leszczyk SKN przy Klinice Chorób Wewnętrznych i Kardiologii WUM Definicja NS to zespół kliniczny, w którym wskutek dysfunkcji serca jego pojemność minutowa jest zmniejszona w stosunku do zapotrzebowania

Bardziej szczegółowo

Problemy kostne u chorych ze szpiczakiem mnogim doświadczenia własne

Problemy kostne u chorych ze szpiczakiem mnogim doświadczenia własne Problemy kostne u chorych ze szpiczakiem mnogim doświadczenia własne dr n.med. Piotr Wojciechowski Szpiczak Mnogi Szpiczak Mnogi (MM) jest najczęstszą przyczyną pierwotnych nowotworów kości u dorosłych.

Bardziej szczegółowo

Telefon 1: Ulica: Kod pocztowy: Województwo: Miejsce: Kraj: Poland. 90,55 kg 184,0 cm 26,7 kg/m²

Telefon 1: Ulica: Kod pocztowy: Województwo: Miejsce: Kraj: Poland. 90,55 kg 184,0 cm 26,7 kg/m² Wiek: Płeć: 29 lat 8 mies. mężczyzna Telefon 1: Ulica: Kod pocztowy: Województwo: Miejsce: Kraj: Poland Dane podstawowe Data: 13.04.23 Godzina: 10:53 90,55 kg 184,0 cm 26,7 kg/m² Płyn Pomiar całkowitej

Bardziej szczegółowo

Znaczenie PFS oraz OS w analizach klinicznych w onkologii

Znaczenie PFS oraz OS w analizach klinicznych w onkologii Znaczenie PFS oraz OS w analizach klinicznych w onkologii experience makes the difference Magdalena Władysiuk, lek. med., MBA Cel terapii w onkologii/hematologii Kontrola rozwoju choroby Kontrola objawów

Bardziej szczegółowo

Stopa cukrzycowa. Dr med. Anna Korzon-Burakowska Katedra Nadciśnienia Tętniczego i Diabetologii AMG Kierownik prof.dr hab. med. B.

Stopa cukrzycowa. Dr med. Anna Korzon-Burakowska Katedra Nadciśnienia Tętniczego i Diabetologii AMG Kierownik prof.dr hab. med. B. Stopa cukrzycowa Dr med. Anna Korzon-Burakowska Katedra Nadciśnienia Tętniczego i Diabetologii AMG Kierownik prof.dr hab. med. B. Wyrzykowski Stopa cukrzycowa - definicja Infekcja, owrzodzenie lub destrukcja

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK BADAŃ KONTROLNYCH

DZIENNIK BADAŃ KONTROLNYCH DZIENNIK BADAŃ KONTROLNYCH IMIĘ I NAZWISKO: CHOROBA PODSTAWOWA: CHOROBA WSPÓŁISTNIEJĄCA: NAZWA PLACÓWKI MEDYCZNEJ: NAZWA PORADNI: - 2015 - SPIS TREŚCI I. INFORMACJE OGÓLNE Z ZAKRESU CHOROBY: 1. Imię i

Bardziej szczegółowo

Hiperkaliemia. Dzienne zapotrzebowanie. Kierownik Kliniki: Prof. dr hab. n. med. Anna Wasilewska. 1 meq/kg/dobę. 1 meq K + - 2,5cm banana

Hiperkaliemia. Dzienne zapotrzebowanie. Kierownik Kliniki: Prof. dr hab. n. med. Anna Wasilewska. 1 meq/kg/dobę. 1 meq K + - 2,5cm banana Kierownik Kliniki: Prof. dr hab. n. med. Anna Wasilewska Dzienne zapotrzebowanie 1 meq/kg/dobę 1 meq K + - 2,5cm banana Dzienne zapotrzebowanie osoby 70 kg = 30 cm banana 1 Prawidłowe wartości potasu w

Bardziej szczegółowo

Ocena narażenia dzieci w wieku przedszkolnym na kadm i ołów

Ocena narażenia dzieci w wieku przedszkolnym na kadm i ołów Program Wieloletni Zadanie Opracowanie i Wdrożenie Modelowego Lokalnego Planu Działań na Rzecz Środowiska i Zdrowia Podzadanie Ocena narażenia dzieci w wieku przedszkolnym na kadm i ołów Dr Elżbieta Kulka,

Bardziej szczegółowo

Faza przedanalityczna w hematologii (cz. II)

Faza przedanalityczna w hematologii (cz. II) Faza przedanalityczna w hematologii (cz. II) Prawidłowe pobranie próbki krwi odgrywa ważną rolę w procesie przedanalitycznym. W części pierwszej opracowania Faza przedanalityczna w hamatologii znajdują

Bardziej szczegółowo

Udział medycznego laboratorium diagnostycznego w opiece nad pacjentem. Przewodniczący sesji: prof. dr hab. n. med. Jan Kulpa

Udział medycznego laboratorium diagnostycznego w opiece nad pacjentem. Przewodniczący sesji: prof. dr hab. n. med. Jan Kulpa SALMED LABORATORIUM Udział medycznego laboratorium diagnostycznego w opiece nad pacjentem (konferencja trzydniowa) 10.00-17.00 10-12.03.2010 Sala konferencyjna, pawilon 5, parter Program konferencji Środa,

Bardziej szczegółowo

Wpływ umiarkowanej hiperwentylacji na głębokość anestezji wywołanej dożylnym wlewem propofolu u chorych poddawanych operacjom wewnątrzczaszkowym

Wpływ umiarkowanej hiperwentylacji na głębokość anestezji wywołanej dożylnym wlewem propofolu u chorych poddawanych operacjom wewnątrzczaszkowym Marcin Antoni Siciński Wpływ umiarkowanej hiperwentylacji na głębokość anestezji wywołanej dożylnym wlewem propofolu u chorych poddawanych operacjom wewnątrzczaszkowym Rozprawa na stopień doktora nauk

Bardziej szczegółowo

Automatyczna kalkulacja bolusów w pompach insulinowych

Automatyczna kalkulacja bolusów w pompach insulinowych Automatyczna kalkulacja bolusów w pompach insulinowych Dr hab. med. Agnieszka Szypowska Kliniczny Oddział Diabetologii i Pediatrii Klinika Pediatrii Warszawski Uniwersytet Medyczny Funkcjonalna insulinoterapia

Bardziej szczegółowo

Lek. Marcin Polok. Katedra i Klinika Chirurgii i Urologii Dziecięcej UM we Wrocławiu. Ocena skuteczności operacyjnego leczenia wodonercza u dzieci

Lek. Marcin Polok. Katedra i Klinika Chirurgii i Urologii Dziecięcej UM we Wrocławiu. Ocena skuteczności operacyjnego leczenia wodonercza u dzieci Lek. Marcin Polok Katedra i Klinika Chirurgii i Urologii Dziecięcej UM we Wrocławiu Ocena skuteczności operacyjnego leczenia wodonercza u dzieci Rozprawa na stopień doktora nauk medycznych w zakresie medycyny

Bardziej szczegółowo

WIEDZA. K_W01 Zna definicje, cele i metody żywienia klinicznego oraz sposoby oceny odżywienia w oparciu o metody kliniczne.

WIEDZA. K_W01 Zna definicje, cele i metody żywienia klinicznego oraz sposoby oceny odżywienia w oparciu o metody kliniczne. Opis zakładanych efektów kształcenia na studiach podyplomowych Nazwa studiów: Żywienie kliniczne Typ studiów: doskonalące Symbol Efekty kształcenia dla studiów podyplomowych WIEDZA K_W01 Zna definicje,

Bardziej szczegółowo

Choroby osierdzia 2010. Ostre zapalenia osierdzia OZO Płyn w osierdziu ropne zapalenie osierdzia RZO

Choroby osierdzia 2010. Ostre zapalenia osierdzia OZO Płyn w osierdziu ropne zapalenie osierdzia RZO Choroby osierdzia 2010 Ostre zapalenia osierdzia OZO Płyn w osierdziu ropne zapalenie osierdzia RZO Klasyczne kryteria rozpoznania OZO (2 z trzech) Typowy ból w klatce piersiowej swoisty szmer tarcia osierdzia

Bardziej szczegółowo

Lek. Joanna Marciniak

Lek. Joanna Marciniak Lek. Joanna Marciniak Katedra i Klinika Dermatologii, Wenerologii i Alergologii Uniwersytetu Medycznego im. Piastów Śląskich we lekarz rezydent Wpływ atopowego zapalenia skóry na jakość życia chorych dzieci

Bardziej szczegółowo

LECZENIE NIEDOKRWISTOŚCI W PRZEBIEGU PRZEWLEKŁEJ NIEWYDOLNOŚCI

LECZENIE NIEDOKRWISTOŚCI W PRZEBIEGU PRZEWLEKŁEJ NIEWYDOLNOŚCI Nazwa programu: Terapeutyczne Programy Zdrowotne 2008 załącznik nr 18 do zarządzenia Nr 36/2008/DGL Prezesa NFZ z dnia 19 czerwca 2008 r. LECZENIE NIEDOKRWISTOŚCI W PRZEBIEGU PRZEWLEKŁEJ NIEWYDOLNOŚCI

Bardziej szczegółowo

LECZENIE CHOROBY GAUCHERA ICD-10 E

LECZENIE CHOROBY GAUCHERA ICD-10 E załącznik nr 19 do zarządzenia Nr 36/2008/DGL Prezesa NFZ z dnia 19 czerwca 2008 r. Nazwa programu: LECZENIE CHOROBY GAUCHERA ICD-10 E 75 Zaburzenia przemian sfingolipidów i inne zaburzenia spichrzania

Bardziej szczegółowo

Diagnostyka i monitorowanie cukrzycy i chorób nerek

Diagnostyka i monitorowanie cukrzycy i chorób nerek Diagnostyka i monitorowanie cukrzycy i chorób nerek Business Development Manager Konferencja naukowo-szkoleniowa Ryn Badania laboratoryjne w chorobach nerek Wyzwaniem dla współczesnej medycyny jest badanie

Bardziej szczegółowo

Możliwość sumowania. świadczenie dedykowane do sumowania dla określonej JGP. kat. 1a. kat. 1b

Możliwość sumowania. świadczenie dedykowane do sumowania dla określonej JGP. kat. 1a. kat. 1b Katalog świadczeń Możliwość sumowania Nazwa do 1 2 3 4 7 8 9 10 11 2 5.53.01.0000035 Implantacja portu naczyniowego 50 obejmuje koszt wyrobu medycznego (portu) 6 5.53.01.0000938 Plazmafereza lecznicza

Bardziej szczegółowo

LECZENIE ZAAWANSOWANEGO RAKA JELITA GRUBEGO (ICD-10 C 18 C 20)

LECZENIE ZAAWANSOWANEGO RAKA JELITA GRUBEGO (ICD-10 C 18 C 20) Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 511 Poz. 42 Załącznik B.4. LECZENIE ZAAWANSOWANEGO RAKA JELITA GRUBEGO (ICD-10 C 18 C 20) ZAKRES ŚWIADCZENIA GWARANTOWANEGO ŚWIADCZENIOBIORCY 1. Leczenie zaawansowanego

Bardziej szczegółowo

Nazwa programu: LECZENIE PIERWOTNYCH NIEDOBORÓW ODPORNOŚCI U DZIECI

Nazwa programu: LECZENIE PIERWOTNYCH NIEDOBORÓW ODPORNOŚCI U DZIECI Załącznik nr 11 do Zarządzenia Nr 41/2009 Prezesa NFZ z dnia 15 września 2009 roku Nazwa programu: LECZENIE PIERWOTNYCH NIEDOBORÓW ODPORNOŚCI U DZIECI ICD 10 D80 w tym D80.0, D80.1, D80.3, D80.4, D80.5,

Bardziej szczegółowo

Testy dla kobiet w ciąży. Zakażenie HIV i AIDS u dzieci.

Testy dla kobiet w ciąży. Zakażenie HIV i AIDS u dzieci. Testy dla kobiet w ciąży. Zakażenie HIV i AIDS u dzieci. dr n. med. Agnieszka Ołdakowska Klinika Chorób Zakaźnych Wieku Dziecięcego Warszawski Uniwersytet Medyczny Wojewódzki Szpital Zakaźny w Warszawie

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych

Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych Opinia Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych nr 20/2014 z dnia 7 stycznia 2014 r. o projekcie programu Program skutecznego zwalczania infekcji poprzez szybkie

Bardziej szczegółowo

Wskaźniki włóknienia nerek

Wskaźniki włóknienia nerek Wskaźniki włóknienia nerek u dzieci z przewlekłą chorobą nerek leczonych zachowawczo Kinga Musiał, Danuta Zwolińska Katedra i Klinika Nefrologii Pediatrycznej Uniwersytetu Medycznego im. Piastów Śląskich

Bardziej szczegółowo

Dlaczego tak późno trafiamy do reumatologa?

Dlaczego tak późno trafiamy do reumatologa? Dlaczego tak późno trafiamy do reumatologa? Wyniki najnowszego badania Narodowego Instytutu Geriatrii, Reumatologii i Rehabilitacji im. prof. dr hab. med. Eleonory Reicher. Wczesne rozpoznanie Ustalenie

Bardziej szczegółowo

LECZENIE CHOROBY LEŚNIOWSKIEGO - CROHNA (chlc) (ICD-10 K 50)

LECZENIE CHOROBY LEŚNIOWSKIEGO - CROHNA (chlc) (ICD-10 K 50) Załącznik B.32. LECZENIE CHOROBY LEŚNIOWSKIEGO - CROHNA (chlc) (ICD-10 K 50) ZAKRES ŚWIADCZENIA GWARANTOWANEGO ŚWIADCZENIOBIORCY SCHEMAT DAWKOWANIA LEKÓW W PROGRAMIE BADANIA DIAGNOSTYCZNE WYKONYWANE W

Bardziej szczegółowo

Analiza danych ilościowych i jakościowych

Analiza danych ilościowych i jakościowych Wydział Matematyki, Informatyki i Mechaniki Uniwersytetu Warszawskiego 8 kwietnia 2010 Plan prezentacji 1 Zbiory danych do analiz 2 3 4 5 6 Implementacja w R Badanie depresji Depression trial data Porównanie

Bardziej szczegółowo

Analiza fali tętna u dzieci z. doniesienie wstępne

Analiza fali tętna u dzieci z. doniesienie wstępne Analiza fali tętna u dzieci z chorobami kłębuszków nerkowych doniesienie wstępne Piotr Skrzypczyk, Zofia Wawer, Małgorzata Mizerska-Wasiak, Maria Roszkowska-Blaim Katedra i Klinika Pediatrii i Nefrologii

Bardziej szczegółowo

Standardy leczenia wirusowych zapaleń wątroby typu C Rekomendacje Polskiej Grupy Ekspertów HCV - maj 2010

Standardy leczenia wirusowych zapaleń wątroby typu C Rekomendacje Polskiej Grupy Ekspertów HCV - maj 2010 Standardy leczenia wirusowych zapaleń wątroby typu C Rekomendacje Polskiej Grupy Ekspertów HCV - maj 2010 1. Leczeniem powinni być objęci chorzy z ostrym, przewlekłym zapaleniem wątroby oraz wyrównaną

Bardziej szczegółowo

Niedokrwistość u pacjentów OIT opracowała lek. Paulina Kołat

Niedokrwistość u pacjentów OIT opracowała lek. Paulina Kołat Niedokrwistość u pacjentów OIT opracowała lek. Paulina Kołat na podstawie Anaemia during critical illness T.S. Walsh, Ezz-El El-Din Saleh Br J Anaesth, July 2006 DEFINICJA Stężenie hemoglobiny poniżej

Bardziej szczegółowo

OCENA PRZYCZYN I KONSEKWENCJI WYSTĘPOWANIA TĘTNIAKA TĘTNICY PŁUCNEJ U PACJENTÓW Z NADCIŚNIENIEM PŁUCNYM

OCENA PRZYCZYN I KONSEKWENCJI WYSTĘPOWANIA TĘTNIAKA TĘTNICY PŁUCNEJ U PACJENTÓW Z NADCIŚNIENIEM PŁUCNYM OCENA PRZYCZYN I KONSEKWENCJI WYSTĘPOWANIA TĘTNIAKA TĘTNICY PŁUCNEJ U PACJENTÓW Z NADCIŚNIENIEM PŁUCNYM Marcin Kurzyna, Instytut Gruźlicy i Chorób Płuc w Warszawie Grzegorz Harańczyk, StatSoft Polska Choroby

Bardziej szczegółowo

Hipotermia po NZK. II Katedra Kardiologii

Hipotermia po NZK. II Katedra Kardiologii Hipotermia po NZK II Katedra Kardiologii Hipotermia Obniżenie temperatury wewnętrznej < 35 st.c łagodna 32 do 35 st. C umiarkowana 28 do 32 st. C ciężka - < 28 st. C Terapeutyczna hipotermia kontrolowane

Bardziej szczegółowo

Wanda Siemiątkowska - Stengert

Wanda Siemiątkowska - Stengert Wanda Siemiątkowska - Stengert Wpływ zabiegu odsysania z tchawicy na ciśnienie śródczaszkowe i układ krążenia noworodków wymagających wentylacji zastępczej, po zastosowaniu różnej premedykacji farmakologicznej.

Bardziej szczegółowo

Pilotażowy Program Profilaktyki Zakażeń HCV

Pilotażowy Program Profilaktyki Zakażeń HCV Pilotażowy Program Profilaktyki Zakażeń HCV HCV zidentyfikowany w 1989 roku należy do rodziny Flaviviridae zawiera jednoniciowy RNA koduje białka strukturalne i niestrukturalne (co najmniej 10) ma 6 podstawowych

Bardziej szczegółowo

ZAKAŻENIA SZPITALNE. Michał Pytkowski Zdrowie Publiczne III rok

ZAKAŻENIA SZPITALNE. Michał Pytkowski Zdrowie Publiczne III rok ZAKAŻENIA SZPITALNE Michał Pytkowski Zdrowie Publiczne III rok REGULACJE PRAWNE WHO Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi Rozporządzenie Ministra

Bardziej szczegółowo

Annex I. Podsumowanie naukowe i uzasadnienie dla wprowadzenia zmiany w warunkach pozwolenia

Annex I. Podsumowanie naukowe i uzasadnienie dla wprowadzenia zmiany w warunkach pozwolenia Annex I Podsumowanie naukowe i uzasadnienie dla wprowadzenia zmiany w warunkach pozwolenia Podsumowanie naukowe Biorąc pod uwagę Raport oceniający komitetu PRAC dotyczący Okresowego Raportu o Bezpieczeństwie

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 8 grudnia 2011 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 8 grudnia 2011 r. Dziennik Ustaw Nr 269 15678 Poz. 1593 1593 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 8 grudnia 2011 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu programów zdrowotnych Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Zespół Gilberta u chorego z rozpoznaniem przewlekłego wzw B, wrzodziejącego zapalenia jelita grubego i HFE-hemochromatozy

Zespół Gilberta u chorego z rozpoznaniem przewlekłego wzw B, wrzodziejącego zapalenia jelita grubego i HFE-hemochromatozy Zespół Gilberta u chorego z rozpoznaniem przewlekłego wzw B, wrzodziejącego zapalenia jelita grubego i HFE-hemochromatozy Katarzyna Sikorska Gdański Uniwersytet Medyczny ABC Hepatologii dziecięcej 16.10-17.10.2015,

Bardziej szczegółowo

PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU OBOWIĄZKOWEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2014/2015 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY dla studentów V roku

PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU OBOWIĄZKOWEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2014/2015 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY dla studentów V roku PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU OBOWIĄZKOWEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2014/2015 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY dla studentów V roku 1. NAZWA PRZEDMIOTU : Nefrologia 2. NAZWA JEDNOSTKI (jednostek )

Bardziej szczegółowo

Stosowanie preparatu BioCardine900 u chorych. z chorobą wieńcową leczonych angioplastyką naczyń

Stosowanie preparatu BioCardine900 u chorych. z chorobą wieńcową leczonych angioplastyką naczyń Jan Z. Peruga, Stosowanie preparatu BioCardine900 u chorych z chorobą wieńcową leczonych angioplastyką naczyń wieńcowych II Katedra Kardiologii Klinika Kardiologii Uniwersytetu Medycznego w Łodzi 1 Jednym

Bardziej szczegółowo

Czy dobrze leczymy w Polsce ostre zespoły wieńcowe?

Czy dobrze leczymy w Polsce ostre zespoły wieńcowe? Czy dobrze leczymy w Polsce ostre zespoły wieńcowe? co można jeszcze poprawić? Grzegorz Opolski I Katedra i Klinika Kardiologii WUM Porównanie liczby ppci/mln mieszkańców w 37 krajach (dane za 2007 i

Bardziej szczegółowo

Aneks I Wnioski naukowe i podstawy zmiany warunków pozwoleń na dopuszczenie do obrotu

Aneks I Wnioski naukowe i podstawy zmiany warunków pozwoleń na dopuszczenie do obrotu Aneks I Wnioski naukowe i podstawy zmiany warunków pozwoleń na dopuszczenie do obrotu Wnioski naukowe Uwzględniając sprawozdanie oceniające PRAC w sprawie okresowych raportów o bezpieczeństwie (PSUR) dotyczących

Bardziej szczegółowo

ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA

ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA 25 UZUPEŁNIENIA ZAWARTE W ODPOWIEDNICH PUNKTACH CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO DLA PRODUKTÓW ZAWIERAJĄCYCH

Bardziej szczegółowo

Pakiet onkologiczny. w podstawowej opiece zdrowotnej

Pakiet onkologiczny. w podstawowej opiece zdrowotnej Pakiet onkologiczny w podstawowej opiece zdrowotnej Agnieszka Jankowska-Zduńczyk Specjalista medycyny rodzinnej Konsultant krajowy w dziedzinie medycyny rodzinnej Profilaktyka chorób nowotworowych Pakiet

Bardziej szczegółowo

Lublin, 26 maja, 2015 roku

Lublin, 26 maja, 2015 roku Lublin, 26 maja, 2015 roku Recenzja pracy doktorskiej lek. Iwony Kubickiej- Mendak pt. Ocena przyczyn niepowodzenia leczenia i ryzyka późnych powikłań brachyterapii LDR i HDR chorych na raka szyjki macicy

Bardziej szczegółowo

Terapeutyczne Programy Zdrowotne 2010 Leczenie raka nerki Załącznik nr 42 do zarządzenia Nr 8/2010/DGL Prezesa NFZ z dnia 20 stycznia 2010 roku

Terapeutyczne Programy Zdrowotne 2010 Leczenie raka nerki Załącznik nr 42 do zarządzenia Nr 8/2010/DGL Prezesa NFZ z dnia 20 stycznia 2010 roku Załącznik nr 42 do zarządzenia Nr 8/2010/DGL Prezesa NFZ z dnia 20 stycznia 2010 roku Nazwa programu: LECZENIE RAKA NERKI ICD-10 C 64 Dziedzina medycyny: Nowotwór złośliwy nerki za wyjątkiem miedniczki

Bardziej szczegółowo

Leczenie przeciwpłytkowe w niewydolności nerek (PCHN) Dr hab. Dorota Zyśko, prof. nadzw Łódź 2014

Leczenie przeciwpłytkowe w niewydolności nerek (PCHN) Dr hab. Dorota Zyśko, prof. nadzw Łódź 2014 Leczenie przeciwpłytkowe w niewydolności nerek (PCHN) Dr hab. Dorota Zyśko, prof. nadzw Łódź 2014 Leki przeciwpłytkowe (ASA, clopidogrel) Leki przeciwzakrzepowe (heparyna, warfin, acenocumarol) Leki trombolityczne

Bardziej szczegółowo

Rola laparoskopowa adrenalektomii w leczeniu pacjentów z neuroblastomadoświadczenia

Rola laparoskopowa adrenalektomii w leczeniu pacjentów z neuroblastomadoświadczenia Rola laparoskopowa adrenalektomii w leczeniu pacjentów z neuroblastomadoświadczenia trzech ośrodków. Marcin Łosin 1, Wojciech Korlacki 2, Przemysław Mańkowski 3, Maciej Murawski 1, Andrzej Grabowski 2,

Bardziej szczegółowo