OCENA JAKOŚCI WYBRANYCH GATUNKÓW WARZYW JAKO WAŻNYCH ELEMENTÓW ŻYWNOŚCI FUNKCJONALNEJ Sprawozdanie

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "OCENA JAKOŚCI WYBRANYCH GATUNKÓW WARZYW JAKO WAŻNYCH ELEMENTÓW ŻYWNOŚCI FUNKCJONALNEJ Sprawozdanie"

Transkrypt

1 OCENA JAKOŚCI WYBRANYCH GATUNKÓW WARZYW JAKO WAŻNYCH ELEMENTÓW ŻYWNOŚCI FUNKCJONALNEJ Sprawozdanie Kierownik tematu dr hab. Inż. Czesław Puchalski Prof. UR dr inż. Józef Gorzelany Katedra Inżynierii Rolno-Spożywczej prof. dr hab. inż. Jan Oszmiański dr inż. Tomasz Cebulak dr Ireneusz Kapusta Katedra Technologii i Oceny Jakości Produktów Roślinnych Celem badań było określenie przydatności technologicznej warzyw jako komponentów żywności funkcjonalnej pod względem zawartości w wybranych gatunkach warzyw: zawartości związków polifenolowych zawartości witaminy C zawartości witaminy B 2 zawartości azotanów zawartości karotenoidów potencjału antyoksydacyjnego tekstury wybranych warzyw korzeniowych zmian barwy zmiany w/w parametrów w czasie obróbki termicznej (blanszowanie) W pierwszym etapie badań chodzi o rozpoznaniu różnic międzygatunkowych w zawartości polifenoli i substancji biologicznie aktywnych. W tym celu wytypowano po dwie odmiany w ramach danego gatunku. Kolejne zamierzenia badawcze zostaną skierowane w kierunku poznania różnic odmianowych w obrębie wytypowanych gatunków. Dlatego też podjęto starania zmierzające do wyłonienia tych gatunków, które w polskich warunkach

2 klimatycznych posiadają najwyższy potencjał biologicznie aktywnych związków. W pierwszym roku badań zostało wytypowanych 14 gatunków warzyw pochodzących z gospodarstw rolnych produkujących na rynek, jak i zakładów przetwórczych. Badaniami objęto między innymi sprawdzone odmiany towarowe, zalecane przez służby kontraktacyjne zakładów Hortino w Leżajsku. W następnych latach wymagana jest kontynuacja badań nad pozostałymi gatunkami warzyw, ale równocześnie założenie plantacji doświadczalnych z odmianami tych gatunków, które wykazały się najwyższą aktywnością związków biologicznie aktywnych w pierwszym roku badań. Parametry barwy, badanych gatunkach warzyw Świeżo dostarczony materiał badawczy został poddany procedurze przygotowania próbek do analiz. Proces przygotowania próbek polegał na myciu i oddzieleniu części próby do oznaczeń na świeżym materiale (sucha masa, ph, vit. C, barwa, azotany), pozostała część materiału badawczego była zabezpieczana poprzez liofilizację. Barwa warzyw oznaczana była za pomocą kolorymetru Hunter Lab w świetle odbitym w zakresie nm wykorzystując skalę CIE L*a*b* Parametr a* dodatni określa ilość barwy czerwonej, ujemny zielonej. Parametr b* dodani określa ilość barwy żółtej, ujemny ilość barwy niebieskiej. Parametr L* przyjmuje wartość od 0 (czarna) do 100 (biała. Barwa warzyw oznaczana była w stanie świeżym, po procesie blanszowania w wodzie jak i blanszowania w parze wodnej. Przy czym ustaloną formą warzyw do procesu blanszowania była kostka, a przyjęty czas blanszowania wynosił 3 minuty dla wody i 2 minuty dla pary. Ze względu na zakładany pilotażowy charakter badań, który obejmował szeroki wachlarz badanych gatunków warzyw i małą liczbę odmian w obszarze gatunku trudno jest przeprowadzić obliczenia zależności statystycznych. Jednak na podstawie obserwacji uzyskanych wyników (tabela 1) można stwierdzić, że obserwowany poziom zmian barwy warzyw uzależniony był od sposobu obróbki termicznej. W każdym przypadku obróbka termiczna powodowała zmianę barwy w porównaniu do próbki warzyw a świeżego. Oraz tych zmian nasilał się w przypadku blanszowania w wodzie, był nieco mniejszy w przypadku użycia pary. I tak proces blanszowania najmniej przyczynił się do zmiany barwy cukinii, patisona, brukselki marchwi i selera. W wymienionych gatunkach zmiany parametrów oceny były niewielkie. Natomiast wśród warzyw u których zaobserwowane wyraźniejsze zmiany zabarwienia podczas

3 procesów blanszowania znalazła się kapusta czerwona, w której szczególnie parametry a * i b * uległy przesunięciu. Parametr a * średnio o 3,4 punktu w kierunku barwy zielonej, a parametr b * średnio o 3 punkty w stronę barwy niebieskiej. Podobnie w przypadku buraka ćwikłowego blanszowanie w wodzie przesunęło parametry barwy a * średnio o 12,3 punktu w kierunku barwy zielonej, a parametru b * o 5,7 punktu w kierunku barwy niebieskiej. Kolejnym warzywem w którym procesy blanszowania przyczyniły się do pogorszenia barwy była cebula czerwona. W tym przypadku wyraźnej zmianie uległy wszystkie odczytywane parametry barwy L * a * b *, odpowiednio parametr L* średnio o 17 punktów w kierunku barwy czarnej, parametr a * średnio o 2,8 punktu w kierunku barwy zielonej, a parametr b * średnio o 0,8 punktu w kierunku barwy niebieskiej. Zaobserwowano różnice w barwie także między różyczką a łodyżką w kalafiorze i brokule, zmiany te widoczne były zarówno w materiale świeżym jak i poddanym obróbce termicznej. W każdym analizowanym przypadku zmiany barwy w skali CIE L*a*b* miały bardziej wyraźny charakter dla warzyw blanszowanych w wodzie niż blanszowanych w parze wodnej. Wnioski Blanszowanie warzyw zmienia ich wybarwienie. Stopień tych zmian uzależniony jest od rodzaju blanszowania. Najmniejsze zmiany barwy zaobserwowano w przypadku blanszowania w parze, blanszowanie w wodzie prowadziło do większych zmian w barwie analizowanych odmian w ramach badanych gatunków. Jednak dla pełniejszego rozeznania tematu potrzebne są dalsze szczegółowe badania uwzględniające różne kombinacje czasu obróbki termicznej. Zawartość witaminy C, witaminy B 2, azotanów, karotenoidów cukrów ogółem w badanych gatunkach warzyw Poziom zawartości witaminy C w badanych warzywach uzależnione był zarówno od gatunku odmiany i sposobu blanszowania (tabela 2). Analiza witaminy C prowadzona była metodą HPLC w ekstrakcie warzyw świeżych. Oznaczona ilość witaminy C zawierała się w granicach od ilości śladowych w przypadku ogórka (średnio 1,5 mg/100g) do 104 mg/100g dla brukselki świeżej. We wszystkich przypadkach blanszowanie warzyw prowadziło do obniżenia zawartości witaminy C. Witamina C należy do jednych z najmniej trwałych witamin. Pod wpływem temperatury, światła wysokiego ph następuje szybka jej degradacja.

4 Dlatego też jest cennym składnikiem warzyw świeżych i krótko mrożonych. Wśród badanych gatunków warzyw w czołówce pod względem zawartości witaminy C znalazły się odmiany kapusty brukselki i brokuła. Ze wszystkich przebadanych warzyw najwięcej witaminy C oznaczono w brukselce odmiany Cumulus (105 mg/100g ś.m.), w drugiej badanej odmianie Ajax 103 mg/100g ś.m.. Blanszowanie w wodzie obniżyło poziom analizowanej witaminy średnio o 32%, zaś w parze wodnej o 27,6% w odmianie Cumulus, natomiast w odmianie Ajax odpowiednio o 39% i 31%. W brokułach odmiany Monako zawartości witaminy C w wyniku blanszowania w wodzie obniżyła się z poziomu 98 mg/100g ś.m. do 67 mg/100g ś.m., to jest o 32%. Stwierdzono podobny spadek zawartości witaminy C w odmianie Parthenon. Kapusta głowiasta znalazła się na kolejnym miejscu w zawartości witaminy C. Wyniki analiz stwierdziły poziom witaminy C w analizowanych odmianach na poziomie od 44 mg/100g ś.m. w odmianie Kingston do 60 mg/100g ś.m. w odmianie Adaptor. Ubytek zawartości witaminy C pod wpływem blanszowania w wodzie określono na poziomie 39% dla odmiany Agresor, 36% dla odmiany Kingston, 32% dla odmiany Kalina, natomiast spadek zawartości witaminy C w warzywach blanszowanych para wodną kształtował się następująco: 24% dla odmiany Agresor, 20% dla odmiany Kingston 22%, dla odmiany Kalina i 18% dla odmiany Adaptor i 27% dla odmiany Ula. Dla analizowanych odmian kalafiora poziom witaminy C kształtował się od 25 mg/100g ś.m. dla odmiany Seul do 43 mg/100g ś.m. w odmianie Sloop. Blanszowanie w wodzie obniżyło oznaczoną zawartość witaminy C o 43% w odmianie Altamira, 24% w odmianie Escale, 32% w odmianie Seul, 39% w odmianie Raft i 37% w odmianie Sloop. U pozostałych analizowanych gatunków oprócz kapusty czerwonej stwierdzono niska zawartość witaminy C. Najmniejszą zawartość witaminy C oprócz ogórka oznaczono w cebuli odmiany Polanowska 11 mg/100g ś.m., marchwi odmian Anastasia i Ceradec 6 mg/100g ś.m., w czosnku Bułgar 9 mg/100g ś.m., czosnku odmiany Harnaś 14 mg/100g ś.m., selerze odmiany Balena 6 mg/100g ś.m., selerze odmiany Diamont 11 mg/100g ś.m., cebuli czerwonej odmiany Red Baron 12 mg/100g ś.m., buraku ćwikłowym odmiany Pablo mg/100g ś.m.. Wszystkie przeprowadzone analizy ze względu na pilotażowy charakter obejmowały małą liczbę odmian w obrębie gatunku, dlatego tez istnieje konieczność w następnych latach rozszerzyć liczbę badanych odmian w obszarze gatunków z najwyższą zawartością witaminy C. Poziom ryboflawiny witaminy B 2 w analizowanych odmianach w ramach badanych gatunków okazał się raczej wyrównany (tabela 2). Jedynie w przypadku odmian brokuła i kapusty brukselskiej nieznacznie wyższy niż w pozostałych badanych odmianach. Najwyższą stwierdzoną zawartość ryboflawiny odnotowano w odmianach brukselki Cumulus 0,16 mg/100g ś.m. i Ajax 0,15 mg/100g ś.m., nieznacznie

5 mniej w odmianach brokuła Monaco i Parthenon, odpowiednio 0,12 mg/100g ś.m. i 0,11 mg/100g ś.m., oraz w odmianach czosnku Harnaś 0,11 mg/100g ś,m. i Bułgar 0,10 mg/100g ś.m. Odmianami a najmniejszej oznaczonej zawartości ryboflawiny było odmiany cukini Atena Polka i Zielona Soraja (0,03 mg/100g ś,m.), odmiany ogórka Grot i Junak ( 0,03 mg/100g ś,m.), cebuli odmian Polanowska, Armstrong, Napoleon, Lorenzos, Mission (0,03 mg/100g ś,m.). Proces blanszowania obniżył zawartość ryboflawiny w badanych warzywach. Największy oznaczony ubytek ryboflawiny zanotowano w odmianie kapusty Agresor blanszowanie w wodzie obniżyło poziom ryboflawiny o 50%. Nieco mniejsze obniżenie ryboflawiny w badanych odmianach następowało w przypadku użycia pary wodnej w procesie blanszowania. Poziom azotanów w badanych odmianach warzyw kształtował się w szerokich granicach od 33 mg/100g ś,m. w przypadku odmiany kapusty brukselskiej Ajax do 1752 mg/100g ś,m. w odmanie buraka ćwikłowego Alto (tabela 2). Wysoki poziom azotanów oznaczono w odmianch gatunków: buraka ćwikłowego średnio 1661 mg/100g ś,m., kapusty czerwonej 1467 mg/100g ś,m. selera 1385 mg/100g ś,m.. Niski poziom azotanów stwierdzono w odmianach gatunków: ogórka średnio 82 mg/100g ś,m., czosnku 63 mg/100g ś,m., cukini 40 mg/100g ś,m. oraz kapusty brukselki 34 mg/100g ś,m. Proces blanszowania skuteczninie prowadził do dalszego obniżenia zawartości azotanów w badanych warzywach. W przypadku cukini blanszowanie w wodzie obniżyło zawartość oznaczonych azotanów średnio o 28%, w parze o 27%. Dla blanszowanych brokułów odpowiednio 27% i 19%. W blanszowanej wodą cebuli stwierdzono obniżenie zawartości azotanów o 21% a w cebuli blanszowanej w parze o 14%. Blanszowanie w wodzie główki kapusty brukselskiej straciły średnio 26% początkowej zawartości azotanów, a te blanszowane w parze wodnej 16%. Jednym z najwyżej zanotowanych ubytków azotanów stwierdzono w liściach kapusty głowiastej blanszowanej w wodzie, średnia 28%, a dla liści blanszowanych w parze wodnej 17%. Podobnie duże obniżenie w zawartości azotanów odnotowano w przypadku blanszowanych róż kalafiora. Blanszowane w wodzie róże kalafiora straciły średnio 36% początkowej zawartości azotanów, a blanszowane w parze 21%. Blanszowana w wodzie kostka marchwi średnio utraciła 35% pierwotnej zawartości azotanów, natomiast blanszowana w parze w granicach 20%. Zawartość azotanów w plasterkach czerwonej cebuli w wyniku blanszowania w wodzie obniżyła się średnio do poziomu 83,5 mg/100g ś,m. z 134,5 mg/100g ś,m., zaś blanszowanej w parze do 108 mg/100g ś,m.. Liście kapusty czerwonej w wyniku termicznej obróbki gorącą wodą straciły średnio 37% początkowej zawartości azotanów, a te blanszowane parą 22%.. Redukcja w zawartości azotanów dotyczyła także plastrów buraka ćwikłowego.

6 Potraktowanie plastrów gorącą wodą spowodowało 30% ubytek azotanów, a parą wodną 16%. Potencjał przeciwutleniający ABTS, DPPH, FRAP, ORAC badanych warzyw Najczęściej wykorzystywaną metodą do oznaczania aktywności przeciwutleniającej materiału roślinnego jest metoda z użyciem roztworu DPPH (2,2-difenylo-1-pikrylohydrazyl) jako jednego z kilku stabilnych i komercyjnie dostępnych rodników azowych. Rodnik DPPH w roztworze alkoholu ma barwę purpurową z maksimum absorbancji przy długości fali 515 nm. Wczasie reakcji wychwytuje on elektrony od substancji antyultleniającej i przechodzi do słabo zabarwionego produktu, powodując zmianę barwy mieszaniny reakcyjnej na żółtą. Zmianę tę monitoruje się spektrofotometrycznie. W licznych opracowaniach naukowych wykazano, że aktywność przeciwultleniająca badanego materiału jest wprost proporcjonalna do ogólnej zawartości polofenoli. Bardzo często więc potencjał antyoksydacyjny wyraża się jako całkowitą zawartość polifenoli, oznaczaną za pomocą metody z zastosowaniem odczynnika Folin-Ciocalteau. Metoda opiera się na przeprowadzeniu reakcji barwnej pomiędzy związkami fenolowymi a odczynnikiem F-C oraz spektrofotometrycznym pomiarze natężenia barwy przy długości fali 670 nm. Wyniki pomiaru przedstawia się jako ilości równoważników substancji odniesienia (kwas galusowy w mg/100g). Wykonane analizy wskazują na wysoki potencjał antyoksydacyjny brokułów, cebuli, kapusty brukselskiej, kapusty czerwonej i cebuli czerwonej. Potwierdzeniem sa wysoko oznaczone ekwiwalenty kwasu galusowego metodą ABTS której metoda polega na oznaczania aktywności antyoksydacyjnej poprzez określenie stopnia zmiatania rodników ABTS+ wytworzonych uprzednio podczas reakcji chemicznych (np. z ditlenkiem manganu, związkiem ABAP oraz nadsiarczanem potasu).wytworzone podczas reakcji rodniki mają barwę niebieskozieloną, antyoksydanty, redukując kationorodnik, powodują zanik barwy roztworu, przy czym spadek intensywności zabarwienia zależy od zawartości przeciwutleniaczy w roztworze. Najnowocześniejszą metodą pozwalającą określić całkowitą zdolność antyoksydacyjną substancji biologicznie aktywnych w badanym materiale roślinnym jest metoda ORAC (Oxygen Radical Absorbance Capacity). Wykonane ta metodą oznaczenia pozwoliły na wytypowanie odmian cechujących się najwyższym potencjałem antyoksydacyjnym, więc takich których wykorzystanie jako składników żywności funkcjonalnej jest jak najbardziej uzasadnione (tabela 3). W grupie tych warzyw znalazły się cebula, kapusta brukselka, brokuł, kapusta głowiasta, kalafior, burak ćwikłowy. Obniżenie zdolności antyoksydacyjnych pod wpływem termicznej obróbki wodą i parą wodną najwyraźniej zaobserwowano w przypadku

7 cebuli. Wśród warzyw o najmniejszym potencjale ORAC znalazła się cukinia średnia pomiarów 16 mg/100g ekwiwalentu kwasu askorbinowego, seler średnia 8 mg/100g ekwiwalentu kwasu askorbinowego, czosnek 5 mg/100g ekwiwalentu kwasu askorbinowego, marchew 15 mg/100g ekwiwalentu kwasu askorbinowego. Zawartość cukrów w analizowanych warzywach mieściła się w granicach od 0,53 g/100g ś.m. w ogórku odmiany Grot do 9,54 g/100g ś.m. w buraku ćwikłowym odmiany Pablo. Wysoką zawartość sumy cukrów z pośród analizowanych gatunków oznaczono w cebuli średnio 4,93 g/100g ś.m., marchwi średnia 6,86 g/100g ś.m.. Analizowane odmiany marchwi, cukinii i brokuła z grupy badanych warzyw okazały się najzasobniejsze w karotenoidy, średnia zawartość karotenów w marchwi wyniosła 16 g/100g ś.m., cukini 4,5 g/100g ś.m., brokułu 4,9 g/100g ś.m.. Wnioski Najmniej związków karoteinoidowych stwierdzono w odmianach ogórka, kapusty czerwonej, kapusty głowiastej i cebuli. Ze względu na pilotażowy charakter tych badań i małą liczba przebadanych odmian w ramach gatunków istnieje potrzeba w dalszych latach rozszerzenia badań na większa liczbę odmian.

8 Tabela 1 Parametry barwy badanych warzyw (światło odbite) w skali CIE L * a * b * (średnie 3 pomiarów) Warzywa świeże Warzywa blanszowane w wodzie Warzywa blanszowane w parze L * a * b * L * a * b * L * a * b * BRUKSELKA CUMULUS 44,74-9,87 25,3 43,71-9,31 26,47 44,12-9,55 25,98 BRUKSELKA AJAX 36,19-10,17 19,36 42,76-8,75 27,47 39,75-9,76 23,74 PATISON SUNNY DELIGHT 55,92 8,3 51,88 61,39 5,61 51,65 58,45 6,76 51,77 KAPUSTA CZERWONA FUTURIMA 25,9 4,84 0,96 27,34 2,23-2,59 26,63 3,47-1,58 KAPUSTA CZERWONA RENDERO 26 4,9 1,14 27,15 0,71-1,3 26,75 2,83 0,12 BURAK ĆWIKŁOWY DETROIT 23,16 25, ,64 12,15 3,82 21,73 17,49 7,36 BURAK ĆWIKŁOWY PABLO 22,98 25,57 7,73 19,78 10,9 2,92 21,47 19,54 4,53 BURAK ĆWIKŁOWY ALTO 22,37 21,61 7,15 19,53 12,6 2,91 21,86 17,97 5,14 CEBULA CZERWONA RED BARON 57,62 3,78-0,17 37,61 0,33-1,75 46,84 2,25-0,97 CEBULA CZERWONA RETENO 58,78 3,19-0,04 44,45 1,02 0,22 50,59 2,57 0,15 CEBULA POLANOWSKA 71,06-2,26 6,69 44,84-2,55 3,29 58,64-2,34 4,75 CEBULA ARMSTRONG 69,11-2,68 7,54 44,18-2,53 3,31 55,32-2,58 5,85 CEBULA NAPOLEON 71,47-2,66 8,94 44,23-2,38 2,09 55,86-2,47 5,47 CEBULA LORENZOS 67,99-1,9 6,02 41,77-2,3 1,13 58,43-2,1 4,63

9 Tabela 1 c.d. Parametry barwy badanych warzyw (światło odbite) w skali CIE L * a * b * (średnie 3 pomiarów) Warzywa świeże Warzywa blanszowane w wodzie Warzywa blanszowane w parze L * a * b * L * a * b * L * a * b * KALAFIOR ALTAMIRA 80,86-2,12 10,17 68,06-3,95 6,52 73,67-2,89 8,45 KALAFIOR ESCALE 82,78-1,82 11,27 76,34-1,58 6,87 79,53-1,74 8,42 KALAFIOR SEUL 84,93-1,65 10,31 73,76-3,25 7,48 77,57-2,43 9,21 KALAFIOR RAFT 82,53-1,96 10,29 72,16-3,09 5,76 76,74-2,65 7,97 KALAFIOR SLOOP 82,57-1,64 8,92 63,01-4,34 4,46 74,53-3,26 6,74 łodyżka KALAFIOR ALTAMIRA 86,58-0,2 22,23 73,64-3,21 17,79 78,74-2,21 19,87 KALAFIOR ESCALE 86,45 0,16 23,73 73,69-3,31 18,58 79,65-1,74 20,88 KALAFIOR SEUL 87,05-0,13 22,81 71,71-3,54 18,65 80,74-1,78 20,77 KALAFIOR RAFT 85,28 0,46 24,14 75,48-3,69 16,94 79,43-2,11 19,37 KALAFIOR SLOOP 86,34 0,12 22,28 72,56-3,34 17,98 79,34-2,05 20,58 różyczka BROKUŁ MONAKO BROKUŁ PARTHENON łodyżka 72,02-6,52 27,25 57,99-8,93 23,33 65,58-7,16 25,78 67,44-7,25 28,45 57,33-8,99 23,32 61,85 8,31 25,75 BROKUŁ MONAKO BROKUŁ PARTHENON różyczka 33,87-5,06 9,55 28,25-11,87 20,95 30,85-7,73 16,54 39,79-6,4 9,4 31,32-8,46 18,45 35,47-7,37 14,75

10 Tabela 1 c.d. Parametry barwy badanych warzyw (światło odbite) w skali CIE L * a * b * (średnie 3 pomiarów) Warzywa świeże Warzywa blanszowane w wodzie Warzywa blanszowane w parze L * a * b * L * a * b * L * a * b * CUKINIA ATENA-POLKA 79,94-0,69 24,91 78,47-2,25 23,08 79,16-1,64 24,11 CUKINIA ZIELONA SORAJA 73,89 3,32 23,54 80,93-2,75 23,74 76,56 1,08 23,67 MARCHEW ANASTASIA MARCHEW kora 53,16 33,36 41,99 52,95 28,76 42,2 53,04 30,76 42,11 CERADEC 56,5 34,13 44,83 48,93 28,03 42,8 53,53 31,84 43,77 MARCHEW ANASTASIA MARCHEW rdzeń 48,04 25,53 33,24 45,73 17,43 28,12 46,86 21,42 30,43 CERADEC 44,94 25,83 31,61 46,44 19,1 28,43 45,54 22,75 29,44 KAPUSTA AGRESOR 81,55-5,39 21,21 60,07-5,38 32,23 72,77-5,38 27,74 KAPUSTA KINGSTON 81,21-6,81 26,05 61,81-3,35 22,36 73,76-4,86 24,54 KAPUSTA KALINA 81,17-4,38 17,43 62,54-3,25 22,18 72,54-3,88 19,86 KAPUSTA ADAPTOR 79,39-6,78 25,59 62,12-2,43 29,19 73,85-4,63 26,93 KAPUSTA ULA 81,92-3,2 14,28 60,93-3,24 26,32 71,63-3,22 18,43 SELER DIAMONT 89,09-1,56 11,65 85,47-1,85 15,32 44,12-9,55 25,98 SELER BALENA 87,91-1,21 13,96 85,87-1,78 14,39 39,75-9,76 23,74

11 Tabela 2. Zawartość witaminy C, witaminy B2 oraz azotanów w badanych gatunkach warzyw świeżych jak i blanszowanych vit.c mg/100g ś.m Vit.B2 mg/100g ś.m Azotany mg/100g ś.m. CUKINIA ATENA-POLKA 27 0,03 45 CUKINIA ATENA-POLKA BLA 14 0,02 27 CUKINIA ATENA-POLKA BL PAR 18 0,02 31 CUKINIA ZIELONA SORAJA 21 0,03 36 CUKINIA ZIELONA SORAJA BL 14 0,02 23 CUKINIA ZIELONA SORAJA BL PARA 17 0,02 28 BROKUŁ MONAKO 98 0, BROKUŁ MONAKO BL 67 0, BROKUŁ MONAKO BL PAR 75 0,1 144 BROKUŁ PARTHENON 87 0, BROKUŁ PARTHENON BL 59 0, BROKUŁ PARTHENON BL PAR 64 0, CEBULA POLANOWSKA 11 0, CEBULA POLANOWSKA BL 5 0,02 89 CEBULA POLANOWSKA BL PAR 8 0, CEBULA ARMSTRONG 12 0, CEBULA ARMSTRONG BL 3 0,02 85 CEBULA ARMSTRONG BL PAR 6 0,02 97 CEBULA NAPOLEON 14 0,03 98 CEBULA NAPOLEON BL 4 0,02 73 CEBULA NAPOLEON BL PAR 9 0,02 81 CEBULA LORENZOS 15 0, CEBULA LORENZOS BL 3 0,02 88 CEBULA LORENZOS BL PAR 9 0,02 98 CEBULA MISSION 15 0, CEBULA MISSION BL 4 0,02 91 CEBULA MISSION BL PAR 7 0,02 83 BRUKSELKA CUMULUS 105 0,16 35 BRUKSELKA CUMULUS BL 68 0,1 26 BRUKSELKA CUMULUS BL PAR 76 0,12 29 BRUKSELKA AJAX 103 0,15 33 BRUKSELKA AJAX BL 63 0,1 24 BRUKSELKA AJAX BL PAR 71 0,12 28 KAPUSTA AGRESOR 57 0, KAPUSTA AGRESOR BL 35 0, KAPUSTA AGRESOR BL PAR 43 0, KAPUSTA KINGSTON 44 0, KAPUSTA KINGSTON BL 28 0, KAPUSTA KINGSTON BL PAR 35 0, KAPUSTA KALINA 49 0, KAPUSTA KALINA BL 33 0,03 298

12 Tabela 2. c.d. Zawartość witaminy C, witaminy B2 oraz azotanów w badanych gatunkach warzyw świeżych jak i blanszowanych vit.c mg/100g ś.m Vit.B2 mg/100g ś.m Azotany mg/100g ś.m. KAPUSTA KALINA BL PAR 38 0, KAPUSTA ADAPTOR 60 0, KAPUSTA ADAPTOR BL 45 0, KAPUSTA ADAPTOR BL PAR 49 0, KAPUSTA ULA 59 0, KAPUSTA ULA BL 38 0, KAPUSTA ULA BL PAR 43 0, SELER DIAMONT 11 0, SELER DIAMONT BL 7 0, SELER DIAMONT BL PAR 8 0, SELER BALENA 6 0, SELER BALENA BL 4,5 0, SELER BALENA BL PAR 5 0, OGÓREK MARKUS 1,5 0,04 87 OGÓREK GROT 1 0,03 84 OGÓREK JUNAK 2 0,03 76 PATISON SUNNY DELIGHT 10 0, KALAFIOR ALTAMIRA 37 0,1 134 KALAFIOR ALTAMIRA BL 21 0,06 97 KALAFIOR ALTAMIRA BL PAR 28 0, KALAFIOR ESCALE 25 0, KALAFIOR ESCALE BL 19 0,06 98 KALAFIOR ESCALE BL PAR 45 0, KALAFIOR SEUL 28 0, KALAFIOR SEUL BL 19 0, KALAFIOR SEUL BL PAR 23 0, KALAFIOR RAFT 53 0, KALAFIOR RAFT BL 32 0, KALAFIOR RAFT BL PAR 39 0, KALAFIOR SLOOP 43 0, KALAFIOR SLOOP BL 27 0, KALAFIOR SLOOP BL PAR 35 0, CZOSNEK HARNAŚ 14 0,11 58 CZOSNEK BUŁGAR 9 0,1 69 MARCHEW ANASTASIA 6 0, MARCHEW ANASTASIA BL 3 0, MARCHEW ANASTASIA BL PAR 4 0, MARCHEW CERADEC 6 0, MARCHEW CERADEC BL 3 0, MARCHEW CERADEC BL PAR 4 0, CEBULA CZERWONA RED BARON 12 0,08 114

13 Tabela 2. c.d. Zawartość witaminy C, witaminy B2 oraz azotanów w badanych gatunkach warzyw świeżych jak i blanszowanych vit.c mg/100g ś.m Vit.B2 mg/100g ś.m Azotany mg/100g ś.m. CEBULA CZERWONA RED BARON BL 7 0,05 73 CEBULA CZERWONA RED BARON BL PAR 8 0,05 91 CEBULA CZERWONA RETENO 15 0, CEBULA CZERWONA RETENO BL 8 0,05 94 CEBULA CZERWONA RETENO BL PAR 9 0, KAPUSTA CZERWONA FUTURIMA 61 0, KAPUSTA CZERWONA FUTURIMA BL 45 0, KAPUSTA CZERWONA FUTURIMA BL PAR 51 0, KAPUSTA CZERWONA RENDERO 53 0, KAPUSTA CZERWONA RENDERO BL 31 0, KAPUSTA CZERWONA RENDERO BL PAR 38 0, BURAK ĆWIKŁOWY DETROIT 12 0, BURAK ĆWIKŁOWY DETROIT BL 6 0, BURAK ĆWIKŁOWY DETROIT BL PAR 7 0, BURAK ĆWIKŁOWY PABLO 10 0, BURAK ĆWIKŁOWY PABLO BL 5 0, BURAK ĆWIKŁOWY PABLO BL PAR 5 0, BURAK ĆWIKŁOWY ALTO 15 0, BURAK ĆWIKŁOWY ALTO BL 7 0, BURAK ĆWIKŁOWY ALTO BL PAR 8 0, BL blanszowane w gorącej wodzie BL PAR blanszowane w parze wodnej

14 Tabela 3 Potencjał antyoksydacyjny badanych warzyw mierzony metodą DPPH, ABTS, FRAP i ORAC Metoda DPPH - ekwiwalent kwasu galusowego [mg/100g] Metoda ABTS - ekwiwalent kwasu galusowego [mg/100g] Metoda FRAP - współczynnik [Fe3+]0/[Fe2+] Potencjał ORAC - ekwiwalent kwasu askorbinowego [mmol/g] Potencjał ORAC - ekwiwalent kwasu askorbinowego [mg/100g] CUKINIA ATENA-POLKA ,4 7 CUKINIA ATENA-POLKA BLA ,33 5 CUKINIA ATENA-POLKA BL PAR ,25 4 CUKINIA ZIELONA SORAJA ,44 25 CUKINIA ZIELONA SORAJA BL ,39 21 CUKINIA ZIELONA SORAJA BL PARA ,41 23 BROKUŁ MONAKO ,5 20 8, BROKUŁ MONAKO BL , BROKUŁ MONAKO BL PAR , BROKUŁ PARTHENON ,5 21 6, BROKUŁ PARTHENON BL ,10 90 BROKUŁ PARTHENON BL PAR ,56 98 CEBULA POLANOWSKA , CEBULA POLANOWSKA BL ,02 36 CEBULA POLANOWSKA BL PAR ,76 66 CEBULA ARMSTRONG , CEBULA ARMSTRONG BL ,42 7 CEBULA ARMSTRONG BL PAR ,53 58 CEBULA NAPOLEON , CEBULA NAPOLEON BL ,61 11 CEBULA NAPOLEON BL PAR ,54 68 CEBULA LORENZOS , CEBULA LORENZOS BL ,60 11 CEBULA LORENZOS BL PAR ,75 46 CEBULA MISSION , CEBULA MISSION BL ,48 8 CEBULA MISSION BL PAR ,88 23 BRUKSELKA CUMULUS , BRUKSELKA CUMULUS BL , BRUKSELKA CUMULUS BL PAR , BRUKSELKA AJAX , BRUKSELKA AJAX BL , , BRUKSELKA AJAX BL PAR , KAPUSTA AGRESOR , KAPUSTA AGRESOR BL ,61 81 KAPUSTA AGRESOR BL PAR ,47 96 KAPUSTA KINGSTON ,55 63 KAPUSTA KINGSTON BL ,00 53 KAPUSTA KINGSTON BL PAR ,16 56 KAPUSTA KALINA , KAPUSTA KALINA BL ,49 79 KAPUSTA KALINA BL PAR ,06 89

15 Tabela 3 c.d. Potencjał antyoksydacyjny badanych warzyw mierzony metodą DPPH, ABTS, FRAP i ORAC Metoda DPPH - ekwiwalent kwasu galusowego [mg/100g] Metoda ABTS - ekwiwalent kwasu galusowego [mg/100g] Metoda FRAP - współczynnik [Fe3+]0/[Fe2+] Potencjał ORAC - ekwiwalent kwasu askorbinowego [mmol/g] Potencjał ORAC - ekwiwalent kwasu askorbinowego [mg/100g] KAPUSTA ADAPTOR , KAPUSTA ADAPTOR BL ,50 79 KAPUSTA ADAPTOR BL PAR , KAPUSTA ULA , KAPUSTA ULA BL ,65 64 KAPUSTA ULA BL PAR ,85 85 SELER DIAMONT ,45 8 SELER DIAMONT BL ,40 7 SELER DIAMONT BL PAR ,41 7 SELER BALENA ,44 8 SELER BALENA BL ,04 1 SELER BALENA BL PAR ,14 2 OGÓREK MARKUS ,17 21 OGÓREK GROT ,46 8 OGÓREK JUNAK ,29 23 PATISON SUNNY DELIGHT ,43 43 KALAFIOR ALTAMIRA ,59 63 KALAFIOR ALTAMIRA BL ,33 59 KALAFIOR ALTAMIRA BL PAR ,46 61 KALAFIOR ESCALE ,15 55 KALAFIOR ESCALE BL ,72 48 KALAFIOR ESCALE BL PAR ,85 50 KALAFIOR SEUL ,21 57 KALAFIOR SEUL BL ,90 69 KALAFIOR SEUL BL PAR ,36 59 KALAFIOR RAFT ,54 80 KALAFIOR RAFT BL ,44 78 KALAFIOR RAFT BL PAR ,48 79 KALAFIOR SLOOP ,93 52 KALAFIOR SLOOP BL ,88 68 KALAFIOR SLOOP BL PAR ,85 68 CZOSNEK HARNAŚ ,37 7 CZOSNEK BUŁGAR ,16 3 MARCHEW ANASTASIA ,07 19 MARCHEW ANASTASIA BL ,13 2 MARCHEW ANASTASIA BL PAR ,37 7 MARCHEW CERADEC ,54 10 MARCHEW CERADEC BL ,48 8 MARCHEW CERADEC BL PAR ,51 9

16 Tabela 3. c.d. Potencjał antyoksydacyjny badanych warzyw mierzony metodą DPPH, ABTS, FRAP i ORAC Metoda DPPH - ekwiwalent kwasu galusowego [mg/100g] Metoda ABTS - ekwiwalent kwasu galusowego [mg/100g] Metoda FRAP - współczynnik [Fe3+]0/[Fe2+] Potencjał ORAC - ekwiwalent kwasu askorbinowego [mmol/g] Potencjał ORAC - ekwiwalent kwasu askorbinowego [mg/100g] CEBULA CZERWONA RED BARON , CEBULA CZERWONA RED BARON BL ,93 69 CEBULA CZERWONA RED BARON BL PAR ,25 75 CEBULA CZERWONA RETENO , CEBULA CZERWONA RETENO BL ,02 53 CEBULA CZERWONA RETENO BL PAR ,25 75 KAPUSTA CZERWONA FUTURIMA ,5 97 KAPUSTA CZERWONA FUTURIMA BL ,9 121 KAPUSTA CZERWONA FUTURIMA BL PAR ,8 120 KAPUSTA CZERWONA RENDERO ,7 136 KAPUSTA CZERWONA RENDERO BL ,3 141 KAPUSTA CZERWONA RENDERO BL PAR ,2 141 BURAK ĆWIKŁOWY DETROIT * 61 * 8,5 189 BURAK ĆWIKŁOWY DETROIT BL * 64 * 9, BURAK ĆWIKŁOWY DETROIT BL PAR * 62 * 9,3 174 BURAK ĆWIKŁOWY PABLO * 67 * 8, BURAK ĆWIKŁOWY PABLO BL * 71 * 9, BURAK ĆWIKŁOWY PABLO BL PAR * 70 * 9, BURAK ĆWIKŁOWY ALTO * 61 * 8, BURAK ĆWIKŁOWY ALTO BL * 65 * 7, BURAK ĆWIKŁOWY ALTO BL PAR * 63 * BL blanszowane w gorącej wodzie BL PAR blanszowane w parze wodnej * maksimum absorbancji substancji czynnych w buraku ćwikłowym, jest w zakresie maksimum absorbancji substancji oznaczanej w metodzie DPPH FRAP

17 Tabela 3 Zawartość suchej masy, cukrów ogółem, sumy karotenoidów i ph analizowanych warzyw (średnie z trzech pomiarów) sucha masa % cukry ogółem Karotenoidy w g/100g ś.m. mg/100g ś.m. Kwasowość ph CUKINIA ATENA-POLKA 6,76 2,11 4,15 5,8 CUKINIA ZIELONA SORAJA 9,78 1,78 4,86 6,4 BROKUŁ MONAKO 9,78 1,78 4,86 6,4 BROKUŁ PARTHENON 9,89 1,88 4,93 6,4 CEBULA POLANOWSKA 12,36 4,57 0,37 5,4 CEBULA ARMSTRONG 12,75 4,66 0,28 5,3 CEBULA NAPOLEON 13,27 4,87 0,31 5,5 CEBULA LORENZOS 13,43 5,93 0,27 5,4 CEBULA MISSION 12,94 4,66 0,23 5,5 BRUKSELKA CUMULUS 14,37 2,74 3,11 6,3 BRUKSELKA AJAX 15,37 2,93 3,21 6,3 KAPUSTA AGRESOR 7,23 2,14 0,43 5,7 KAPUSTA KINGSTON 7,87 2,17 0,48 5,6 KAPUSTA KALINA 8,11 2,57 0,52 5,6 KAPUSTA ADAPTOR 7,36 2,22 0,49 5,7 KAPUSTA ULA 7,64 2,26 0,51 5,7 SELER DIAMONT 11,98 3,43 2,34 5,3 SELER BALENA 12,74 3,56 2,56 5,4 OGÓREK MARKUS 1,05 0,67 0,21 5,4 OGÓREK GROT 0,99 0,53 0,17 5,4 OGÓREK JUNAK 1,09 0,58 0,15 5,5 PATISON SUNNY DELIGHT 8,97 1,76 0,27 5,4 KALAFIOR ALTAMIRA 9,65 2,3 0 5,6 KALAFIOR ESCALE 8,3 1,93 0 5,9 KALAFIOR SEUL 7,9 1,88 0 5,8 KALAFIOR RAFT 7,7 1,95 0 5,8 KALAFIOR SLOOP 7,8 1,86 0 5,8 CZOSNEK HARNAŚ 41,5 1,03 0 5,8 CZOSNEK BUŁGAR 40,8 1,01 0 5,9 MARCHEW ANASTASIA 12,76 6,74 15,76 6,3 MARCHEW CERADEC 13,36 6,98 16,28 6,4 CEBULA CZERWONA RED BARON 13,05 1,67 0,21 5,4 CEBULA CZERWONA RETENO 13,16 1,73 0,17 5,5 KAPUSTA CZERWONA FUTURIMA 7,91 3,67 0,25 5,5 KAPUSTA CZERWONA RENDERO 7,95 3,37 0,16 5,7 BURAK ĆWIKŁOWY DETROIT 11,56 9,25 0 5,6 BURAK ĆWIKŁOWY PABLO 12,36 9,54 0 5,7 BURAK ĆWIKŁOWY ALTO 11,32 9,17 0 5,8

18 Analiza jakościowa i ilościowa związków polifenolowych w wybranych gatunkach warzyw. 1. Materiał i metody: 1.1. Materiał roślinny. Materiał roślinny w postaci świeżych warzyw został podzielony na małe porcje, połowa materiału poddana została od razu procesowi głębokiego mrożenia, a druga połowa poddana został procesowi obróbki termicznej (blanszowania). Po odcedzeniu i ostygnięciu, porcje warzyw również zostały zamrożone. Temperatura mrożenia wynosiła 27 o C. Po 24 godzinach zamrożony materiał został poddany procesowi liofilizacji. Wysuszony materiał został następnie zmielony i poddany dalszym procesom celem wyodrębnienia związków polifenolowych Ekstrakcja materiału roślinnego. Ekstrakcja próbek roślinnych został przeprowadzona przy pomocy wysokociśnieniowego ekstraktora do ekstrakcji równoległej. Ilość materiału użyta do tego celu wynosiła 300 mg. Ekstrakcję przeprowadzono w dwóch powtórzeniach, łączny czas ekstrakcji wynosił 25 min. Temperatura procesu wynosiła 100 o C przy ciśnieniu 100 barów. Rozpuszczalnik jaki zastosowano to 70% metanol w wodzie. 1.3.Ekstrakcja do fazy stałej (SPE). W celu wyodrębnienia frakcji fenolowej z ekstraktów roślinnych zastosowano metodę ekstrakcji do fazy stałej SPE. Wcześniej przygotowane ekstrakty roślinne odparowano na wyparce próżniowej celem pozbycia się metanolu, pozostałość uzupełniono wodą i naniesiono na mikrokolumienki Sep-Pack C-18 uprzednio ustabilizowane metanolem i wodą. Zaabsorbowany ekstrakt przemyto n astępnie wodą celem usunięcia cukrowców a następnie 40% metanolem w celu wymycia frakcji fenolowej. Frakcje tą następnie odparowano do sucha i ponownie rozpuszczono w 2 ml mieszaniny acetonitryl : woda 50 : 50. Tak przygotowane próbki wykorzystane zostały do przeprowadzenia analiz jakościowych i ilościowych związków polifenolowych z zastosowaniem ultrasprawnej chromatografii cieczowej UPLC. 1.4.Ultrasprawna chromatografia cieczowa (UPLC) Rozdziałów oraz identyfikacji związków dokonano na ultrasprawnym chromatografie cieczowym wyposażonym w zestaw dwustopniowych pomp gradientowych, automatyczny podajnik próbek oraz detektory: o matrycy diodowej (PDA) i detektora mas w postaci potrójnego kwadrupola. Rozdział przeprowadzony został na kolumnie C18 BEH 100 mm x 2.1 mm 1.7µm. Temperatura kolumny wynosiła 50 C. Rozdziały wykonano przy prędkości

19 przepływu fazy ruchomej 0.35 ml/min. w układzie gradientowym woda : acetonitryl Czas analizy wynosił 9.5 min. Objętość nastrzyków wynosiła 2µl. 1.5.Analizy jakościowe. Zakwalifikowania poszczególnych związków do grupy polifenolowej dokonano na podstawie charakterystycznych dla tej grupy maksimów absorpcji promieniowania UV. Identyfikacji pojedynczych związków ą dokonano wykorzystując w tym celu detektor mas oraz wyznaczone dla nich wartości ś masy cząsteczkowej oraz jonów fragmentarycznych powstałych w wyniku aktywowanej kolizją ą dysocjacji. Ubytki masy i powstałe jony potomne pozwoliły zidentyfikować ć poszczególne składowe cząsteczki ą oraz określić ś ć typ występującego ę ą aglikonu. Otrzymane widma porównywano z dostępnymi wzorcami oraz danymi dostępnymi ę w literaturze. 1.6.Analizy ilościowe. Oznaczenia ilościowe wykonano w oparciu o rejestracje pojedynczego jonu (SIR) przypisanego do konkretnego pojedynczego związku. ą Przeliczeń ń dokonano na podstawie krzywych kalibracyjnych zależności ż ś pola powierzchni piku od stężenia wprowadzonej na kolumnę ę substancji wzorcowej w przedziale stężeń ń od % ilości spodziewanej. Do oznaczeń ń statystycznych wykorzystano program Microsof Excel Omówienie wyników. 2.1.Cebula. Na podstawie rozdziału chromatograficznego (Rys. 1.) oraz analizy widm masowych, w cebuli zidentyfikowano 6 związków flawonoidowych. Były to odpowiednio 4 glikozydy kwercetyny oraz 2 glikozydy izoramnetyny (Tab. 1.) Rys. 1. Chromatogram związków polifenolowych cebuli.

20 Lp. 1 diglukozyd Kwercetyny [M-H]- 625 MS/MS 463, glukozyd Kwercetyny glukozyd Kwercetyny glukozyd Kwercetyny diglukozyd Izoramnetyny , glukozyd Izoramnetyny Tab. 1. Zidentyfikowane związki polifenolowe w cebuli. Dominującym ą związkiem był dwuglukozyd kwercetyny stanowiący ok 40 % sumy flawonoidów, pozostałe 3 glukozydy kwercetyny występowały w ilościach ś mniejszych wynosząc ą łącznie ą ok 50 % całkowitej ilości flawonoidów. Udział glukozydów izoramnetyny wahał się ę w granicach 10 % całości (Wyk. 1.). Wyk. 1. Porównanie ilości poszczególnych glukozydów flawonoidowych w 5 odmianach cebuli w mg/100g suchej masy. Całkowita zawartość związków polifenolowych w przebadanych odmianach cebuli wahała się ę w granicach od mg/100 g suchej masy. Największą ą zawartością ś ą charakteryzowała się ę odmiana Lorenzos natomiast najmniejszą ą Amstrong (ok. 20% mniej w porównaniu z Lorenzos). Pozostałe odmiany: Mission, Napoleon, Polan odznaczały się porównywalną ą zawartością ś ą badanych związków ą wynoszącą ą ą odpowiednio: , i mg/100 g suchej masy (Wyk. 2.). Obróbka termiczna powodowała spadek zawartości flawonoidów we wszystkich analizowanych odmianach w porównaniu do próbek świerzych. Największą ę ą degradację ę zaobserwowano dla odmiany Lorenzos 31%, odmiany Mission i Amstrong odnotowały ok. 20% spadek natomiast w odmianach Napoleon i Polan ubytek związków polifenolowych był najmniejszy i wynosił ok. 10% (Wyk. 3.).

21 Wyk. 2. Porównanie sumy flawonoidów w 5 odmianach cebuli w mg/100g suchej masy. Wyk. 3. Wpływ obróbki termicznej na zawartość flawonoidów w cebuli w mg/100g suchej masy. 2.2.Brokuł W brokule zidentyfikowano największa ę ilość związków polifenolowych w liczbie 26 glukozydów (Rys. 2.). Wśród ś nich występowały glukozydy: kwercetyny, kemferolu, izoramnetyny, kwasu synapowego, gentobiozydy oraz ich acylowane pochodne z kwasem ferulowym, kawowym i synapowym (Tab. 2.). Dwóch związków nie udało się ę zidentyfikować, ć charakterystyka spektralna wskazywała, iż ż były to glukozydy kwercetyny, jednak bez wzorcowych substancji referencyjnych nie udało się ę tego jednoznacznie potwierdzić.

22 Rys. 2. Chromatogram związków polifenolowych w brokule. Lp. 1 di-glukozyd Kemferolu [M-H] MS/MS 447, Glukozyd Kemferolu synapylo-di-glukozyd Kemferolu , 447, di-glukozyd Kwercetyny , tri-glukozyd-7-di-glukozyd Kemferolu , 771, 609, 447, di-glukozyd Kwercetyny , di-Glukozyd-7-Glukozyd Kemferolu , 609, 447, di-glukozyd Kemferolu , Glukozyd Izoramnetyny Glukozyd kwasu synapowego , kawylo-di-Glukozyd Kemferolu , 447, niezidentyfikowany , di-glukozyd Kemferolu , di-synapylo-tri-Glukozyd Glukozyd-7-di-Glukozyd Kemferolu , 609, Glukozyd Kemferolu Glukozyd Izoramnetyny ferylo-di-Glukozyd-7-Glukozyd Kemferolu , 609, 447, di-synapylo-di-glukozyd Kwercetyny , 463, niezidentyfikowany , di-synapylo-tri-Glukozyd Glukozyd-7-di-Glukozyd Kemferolu , 609, ,2-di-synapylogentobiozyd synapylo-2-ferylogentobiozyd ,2-di-ferylogentobiozyd ,2,2 -tri-synapylogentobiozyd ,2 -disynapylo-2-ferylogentobiozyd kawylo-di-glukozyd-7-glukozyd Kemferolu , 609, 447, 285 Tab. 2. Zidentyfikowane związki polifenolowe w brokule.

23 Dominujący ą związek stanowił glukozyd izoramnetyny w ilości 27 % całkowitej zawartości ś związków ą flawonoidowych. Na uwagę ę zasługuje również ż wysoki odsetek gentobiozydów (łącznie ą 5 pochodnych) wynoszący 58 %. Pozostałe związki ą występowały ę w ilościach ś nie przekraczających 5 % (Wyk. 3.). Wyk. 3. Porównanie ilości poszczególnych glukozydów flawonoidowych w 2 odmianach brokuła w mg/100g suchej masy. W analizowanych odmianach brokuła całkowita zawartość związków polifenolowych wynosiła mg/100 g suchej masy w odmianie Monaco, natomiast w odmianie Parthenon była o 13 % niższa i wynosiła mg/100 g suchej masy (Wyk. 4). Wyk. 4. Porównanie sumy flawonoidów w 2 odmianach brokuła w mg/100g suchej masy. Obróbka termiczna powodowała znaczący ą spadek zawartości polifenoli w porównaniu z próbkami świeżymi sięgający ę ok. 80 % (Wyk. 5.).

24 Wyk. 5. Wpływ obróbki termicznej na zawartość flawonoidów w brokule w mg/100g suchej masy. 2.3.Kalafior Profil związków ą polifenolowych występujący ę ą w kalafiorze był bardzo zbliżony ż do tego jaki występował ę w brokule (Rys. 3.). Wśród 25 zidentyfikowanych związków ą znalazły się ę pochodne kwercetyny, kemferolu oraz ich acylowane pochodne. Wśród reszt acylowych znalazły się ę pochodne kwasów: kawowego, synapowego i ferulowego (Tab. 3.). W porównaniu z brokułem kalafior odznaczał się ę większą ę ą liczbą ą reszt glukozowych występujących ę ą w cząsteczce ą zawierających ą 3 a niekiedy cztery cząsteczki ą w strukturze. Związkiem dominującym był glukozyd kemferolu stanowiący ok. 30 % całkowitej ilości ś związków polifenolowych. Rys. 3. Chromatogram związków polifenolowych w kalafiorze.

25 Wyk. 6. Porównanie ilości poszczególnych glukozydów flawonoidowych w 5 odmianach kalafiora w mg/100g suchej masy. Lp. 1 tri-glukozyd-kwercetyny [M-H] MS/MS 625, 463, tri-glukozyd-kwercetyny , 463, di-glukozyd Kwercetyny , di- Glukozyd Kemferolu , tri-glukozyd Kemferolu , 447, tetra-glukozyd Kwercetyny , 625, 463, tetra-glukozyd Kemferolu , 609, 447, Glukozyd Kemferolu tri-glukozyd Kwercetyny , tetra-glukozyd Kemferolu , 447, Synapylo-tri-Glukozyd Kwercetyny , 463, tetra-glukozyd Kemferolu , tri-glukozyd Kemferolu , Kawylo-di-Glukozyd Kemferolu , Glukozyd Izoramnetyny Glukozyd Kwercetyny di-glukozyd Kemferolu di Glc Kemferolu , di-glukozyd Kemferolu , Glukozyd Izoramnetyny Glukozyd Kemferolu hydroxyferylo-tri-glukozyd Kwercetyny , 609, Synapylo-di-Glukozyd Kwercetyny , di-synapylo Gentobiozyd , Ferylo-di-Glukozyd Kwercetyny , 301

26 Tab. 3. Zidentyfikowane związki polifenolowe w kalafiorze. Całkowita zawartość związków polifenolowych w przebadanych odmianach kalafiora wahała się ę w granicach od mg/100 g suchej masy. Największą ą zawartością ś ą charakteryzowała się ę odmiana Escale natomiast najmniejszą ą Altamira (ok. 35% mniej w porównaniu z Escale). Pozostałe odmiany: Raft, Sloop, Seul, zawierały odpowiednio: , , i mg/100 g suchej masy (Wyk. 7.). Wyk. 7. Porównanie sumy flawonoidów w 5 odmianach kalafiora w mg/100g suchej masy. Poddanie próbek kalafiora procesowi blanszowania spowodowało ok. 20 % spadek zawartości polifenoli we wszystkich odmianach (Wyk. 8.). Wyk. 8. Wpływ obróbki termicznej na zawartość flawonoidów w kalafiorze w mg/100g suchej masy. 2.4.Kapusta głowiasta i kapusta brukselska. Zarówno w kapuście ś głowiastej jak i kapuście ś brukselskiej występował ę ten sam profil związków ą polifenolowych, składający ą się ę z 15 związków ą i charakteryzujący ą się ę występowaniem pochodnych: kwercetyny, kemferolu i izoramnetyny, stwierdzono również obecność gentobiozydów (Rys. 4.). Warty podkreślenia jest fakt występowania ę wolnych

27 kwasów fenolowych: chlorogenowego oraz protokatechowego. W największej ilości ś występował ę glukozyd kemferolu stanowiący ą 40 % całkowitej ilości ś analizowanych związków ą zarówno w kapuście głowiastej jak i brukselskiej (Tab. 4.). Rys. 4. Chromatogram związków polifenolowych w kapuście. Lp. 1 Kwas chlorogenowy 2 Glukozyd Kwercetyny 3 Glukozyd Kemferolu 4 Kwas chlorogenowy 5 Glukozyd kwasu Protokatechowego 6 Glukozyd Izoramnetyny [M-H] - MS/MS , 179, , 179 Glukozyd kwasu Protokatechowego , Glukozyd kwasu Synapowego Kwas chlorogenowy , di-ferylo-di-glukozyd , Glukozyd Izoramnetyny di-synapylo-ferylo-tri-glukozyd , 705, ,2-disinapylogentobiozyd sinapylo-2-ferylogentobiozyd ,2,2 -trisinapylogentobiozyd ,2 -disinapylo-2-ferylogentobiozyd Tab. 4. Zidentyfikowane związki polifenolowe w kapuście. Pomiędzy ę kapustą ą głowiastą ą a brukselską ą nie stwierdzono różnic ż w składzie jakościowym, ś gatunki różniły ż się ę natomiast składem ilościowym. ś Wśród ś analizowanych odmian kapusty głowiastej zawartość związków polifenolowych najmniejsza ilością charakteryzowała się ę odmiana Kingston wynoszącą ą ą mg/100g suchej masy i była o ok. 40 % niższa ż od odmiany Ula charakteryzującej ą się ę najwyższą ż ą zawartością ś ą mg/100g suchej masy. Dla pozostałych odmian: Kalina, Adaptor i Agresor ilość związków ą

28 polifenolowych plasowała się ę na zbliżonym poziomie i wynosiła odpowiednio: , i mg/100g suchej masy. Kapusta brukselska w porównaniu z kapusta głowiastą zawierała większą ę ą ilość związków ą fenolowych średnio o ok. 35 %. Wśród ś 2 analizowanych odmian więcej ę wspomnianych związków ą występowało ę w odmianie Culumbus mg/100g suchej masy. Ilość polifenoli w odmianie Ajax wynosiła mg/100g suchej masy i była niższa o ok. 15 % w porównaniu do odmiany Culumbus. Wyk. 9 i 10. Porównanie ilości poszczególnych glukozydów flawonoidowych w 5 odmianach kapusty głowiastej i 2 odmianach kapusty brukselskiej w mg/100g suchej masy. Wyk. 11 i 12. Porównanie sumy flawonoidów w 5 odmianach kapusty głowiastej i 2 odmianach kapusty brukselskiej w mg/100g suchej masy. Obróbka termiczna podobnie jak w przypadku poprzednich warzyw powodowała degradację ę analizowanych związków. Dla kapusty głowiastej poziom degradacji był większy ę i wynosił ok. 50 % w porównaniu z próbkami świeżymi. Kapusta brukselska okazała się być ć

29 odporniejsza na degradujący wpływ temperatury, poziom degradacji był mniejszy i wynosił ok. 30 % w porównaniu do próbek świeżych. Wyk. 13 i 14. Wpływ obróbki termicznej na zawartość flawonoidów w kapuście głowiastej i brukselskiej w mg/100g suchej masy. 2.5.Ogórek Analiza chromatogramu (Rys. 5.) oraz widm uzyskanych za pośrednictwem detektora mas w ekstrakcie z ogórka zidentyfikowano 13 związków fenolowych. Były to glukozydy izoskoparyny, izoviteksyny y i apigeniny oraz ich acylowane pochodne, głównie kwasem ferulowym i kumarowym (Tab. 5.). Rys. 5. Chromatogram związków polifenolowych w ogórku. Ilości ś poszczególnych glukozydów były mniej więcej na podobnym poziomie we wszystkich trzech przebadanych odmianach za wyjątkiem odmiany Junak gdzie trzy związki ą pełniły rolę ę dominujących. ą Były to związki ą 1, 6 i 7 ich ilość była większa ę o ok. 30 % w porównaniu do reszty (Wyk. 15.). Różnice ż te spowodowały, że odmiana ta charakteryzowała się największą sumaryczną ą ilością ś ą związków ą fenolowych wynoszącą ą ą mg/100g suchej

30 masy i była o ok. 25 % większa w porównaniu do pozostałych odmian: Grot i Markus gdzie ilość ta wynosiła odpowiednio: i mg/100g suchej masy (Wyk. 16.). Lp. 1 Kumarylo-Glukozyd Izoskoparyny [M-H] MS/MS 623, 461, Ferylo-Glukozyd Izoskoparyny , 461, Ferylo Izoskoparyna , Izoviteksyna Ferylo-Glukozyd Apigeniny , Kumarylo-tri-Glukozyd Apigeniny , 431, Ferylo-tri-Glukozyd Apigeniny , 431, Glukozyd Apigeniny Glukozyd Izoviteksyny , Ferylo-Glukozyd Apigeniny , Glukozyd Apigeniny Kumarylo-Glukozyd Izoviteksyny , Ferylo-Glukozyd Izoviteksyny , 431, 269 Tab. 5. Zidentyfikowane związki polifenolowe w ogórku. Wyk. 15. Porównanie ilości poszczególnych glukozydów flawonoidowych w 3 odmianach ogórka w mg/100g suchej masy. Wyk. 16. Porównanie sumy flawonoidów w 3 odmianach ogórka w mg/100g suchej masy.

31 Poddanie próbek ogórka procesowi blanszowania spowodowało ok. 50 % spadek zawartości polifenoli we wszystkich trzech odmianach (Wyk. 17.). Wyk. 17. Wpływ obróbki termicznej na zawartość flawonoidów w ogórku w mg/100g suchej masy. 2.6.Patison. Patison charakteryzował się ę występowaniem ę 11 związków flawonoidowych w większości ę ś glukozydów apigeniny i luteoliny. W profilu znalazły się ę również ż pochodne kwasu ferulowego i hydroksyferulowego (Tab. 6.). Rys. 6. Chromatogram związków polifenolowych w patisonie. Związki 2 i 7 odpowiednio glukozydy apigeniny i luteoliny były związkami dominującymi ą w całym profilu. Łącznie ą stanowiły ponad połowę ę sumarycznej ilości ś polifenoli (ok. 60 %) z mg/100g suchej masy (Wyk. 18.).

32 Lp. 1 Glukozyd-Pentozyd Luteoliny [M-H] MS/MS 447, Glukozyd Apigeniny pochodna kwasu hydroksyferulowego , 163, Acyl-di-Glukozyd Luteoliny , pochodna kwasu hydroksyferulowego , Glukozyd kwasu ferulowego Glukozyd Luteoliny pochodna Apigeniny pochodna Apigeniny , di-glukozyd Luteoliny , di-glukozyd Apigeniny , 269 Tab. 6. Zidentyfikowane związki polifenolowe w patisonie. Wyk. 18. Porównanie ilości poszczególnych glukozydów flawonoidowych w patisonie w mg/100g suchej masy. Obróbka termiczna spowodowała ok. 40 % spadek sumarycznej zawartości analizowanych związków (Wyk. 19.).

33 Wyk. 19. Wpływ obróbki termicznej na zawartość flawonoidów w patisonie w mg/100g suchej masy. 2.7.Cukinia Profil związków ą polifenolowych cukinii (Rys. 7.) składał się ę z 10 zidentyfikowanych połączeń ą ń na które składały się pochodne luteoliny, apigeniny oraz izoramnetyny (Tab. 7.). O ile w odmianie Soraja zawartość poszczególnych związków była na porównywalnym poziomie to w odmianie Atena Polka ilości ś te były bardziej zróżnicowane. Dominującym ą związkiem ą okazał się ę być ć glukozyd luteoliny stanowiący 40 % sumy związków fenolowych (Wyk. 20.). Rys. 7. Chromatogram związków polifenolowych w patisonie. Lp. [M-H] - MS/MS 1 Pentozyd-Glukozyd Apigeniny , Glukozyd Luteoliny Glukouronid Luteoliny Ferylo-Pentozyd-Glukozyd Apigeniny , Kumarylo-Pentozyd-Ramnozyd Izoramnetyny , 461, di-glukozyd Luteoliny , Kumarylo-Glukozyd-Ramnozyd Izoramnetyny , Glukozyd-Ramnozyd Izoramnetyny , Glukozyd-Ramnozyd Izoramnetyny Kumarylo-Pentozyd-Ramnozyd Izoramnetyny , 315 Tab. 7. Zidentyfikowane związki polifenolowe w cukinii. Porównując ą zawartość obu analizowanych odmian stwierdzono drastyczną różnicę ż ę w ilości ś związków polifenolowych. Odmiana Atena Polka charakteryzowała się większą ę ą o ok. 70 % zawartością ś ą w porównaniu do odmiany Soraja (Wyk. 21.). Obie odmiany charakteryzowały się ę stosunkowo wysoka odpornością ś ą na działanie wysokiej temperatury. Obróbka termiczna powodowała degradację ę polifenoli o ok. 25 % w porównaniu do próbek świeżych (Wyk. 22.).

34 Wyk. 20. Porównanie ilości poszczególnych glukozydów flawonoidowych w 2 odmianach cukinii w mg/100g suchej masy. Wyk. 21. Porównanie sumy flawonoidów w 2 odmianach cukinii w mg/100g suchej masy. Wyk. 22. Wpływ obróbki termicznej na zawartość flawonoidów w 2 odmianach cukinii w mg/100g suchej masy.

35 2.8.Seler Seler charakteryzował się ę występowaniem ę 8 związków polifenolowych, pochodnych: apigeniny, luteoliny oraz chryzeriolu (Tab. 8.) Na uwagę ę zasługuje fakt występowania ę acetylowych oraz malonylowych pochodnych, których obecności nie stwierdzono we wcześniejszych ś warzywach. W obu odmianach dominującym ą związkiem była acetylowa pochodna rutynozydu apigeniny stanowiąca ok. 30 % sumy flawonoidów (Wyk. 23.). Rys. 8. Chromatogram związków polifenolowych w selerze. Obie odmiany w sposób nieznaczny różniły ż się ę zawartością ś ą polifenoli. Odmiana Balena zawierała mg/100g suchej masy związków fenolowych i była wyższa ż o ok. 10 % w porównaniu z odmiana Diamant gdzie ilość ta wynosiła mg/100g suchej masy (Wyk. 24.). Lp. 1 Glukozyd-Pentozyd Apigeniny [M-H] Malonyl-Glukozyd-Pentozyd Luteoliny Acetyl-Glcukozyd-Pentozyd Luteoliny Glukozyd Chryzeriolu Glukozyd-Pentozyd Chryzeriolu Acetyl-Glukozyd-Pentozyd Apigeniny Acetyl-Glukozyd-Pentozyd Chryzeriolu Malonyl-Glukozyd-Pentozyd Chryzeriolu 679 Tab. 8. Zidentyfikowane związki polifenolowe w selerze. MS/MS 431, , 447, , 447, , , , , 431, 299

36 Wyk. 23. Porównanie ilości poszczególnych glukozydów flawonoidowych w 2 odmianach selera w mg/100g suchej masy. Wyk. 24. Porównanie sumy flawonoidów w 2 odmianach selera w mg/100g suchej masy. Obróbka termiczna spowodowała utratę około połowy początkowej ilości związków ą polifenolowych w obu analizowanych odmianach selera. Wyk. 25. Wpływ obróbki termicznej na zawartość flawonoidów w 2 odmianach selera w mg/100g suchej masy.

OCENA JAKOŚCI WYBRANYCH GATUNKÓW WARZYW JAKO WAŻNYCH ELEMENTÓWŻYWNOŚCI FUNKCJONALNEJ Sprawozdanie rok 2012

OCENA JAKOŚCI WYBRANYCH GATUNKÓW WARZYW JAKO WAŻNYCH ELEMENTÓWŻYWNOŚCI FUNKCJONALNEJ Sprawozdanie rok 2012 OCENA JAKOŚCI WYBRANYCH GATUNKÓW WARZYW JAKO WAŻNYCH ELEMENTÓWŻYWNOŚCI FUNKCJONALNEJ Sprawozdanie rok 2012 SPRAWOZDANIE O STANIE REALIZACJI ZADANIA z wykonania badań podstawowych na rzecz postępu biologicznego

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE. warzywnictwa metodami ekologicznymi. pt.: OPRACOWANIE METOD PRZETWÓRSTWA WARZYW Z UPRAW EKOLOGICZNYCH I OCENA ICH JAKOŚCI

SPRAWOZDANIE. warzywnictwa metodami ekologicznymi. pt.: OPRACOWANIE METOD PRZETWÓRSTWA WARZYW Z UPRAW EKOLOGICZNYCH I OCENA ICH JAKOŚCI SPRAWOZDANIE z prowadzenia w 2008r. badań podstawowych na rzecz rolnictwa ekologicznego w zakresie: warzywnictwa metodami ekologicznymi pt.: OPRACOWANIE METOD PRZETWÓRSTWA WARZYW Z UPRAW EKOLOGICZNYCH

Bardziej szczegółowo

STRESZCZENIE PRACY DOKTORSKIEJ Mgr inż. Michalina Adaszyńska-Skwirzyńska

STRESZCZENIE PRACY DOKTORSKIEJ Mgr inż. Michalina Adaszyńska-Skwirzyńska STRESZCZENIE PRACY DOKTORSKIEJ Mgr inż. Michalina Adaszyńska-Skwirzyńska W ostatnich latach na rynku krajowym pojawiło się wiele nowych odmian lawendy lekarskiej. Odmiany te mogą różnić się składem chemicznym,

Bardziej szczegółowo

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych UNIWERSYTET GDAŃSKI Pracownia studencka Zakład Analizy Środowiska Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych Ćwiczenie nr 3 Oznaczanie witaminy E w oleju metodą HPLC ANALIZA PRODUKTÓW POCHODZENIA NATURALNEGO

Bardziej szczegółowo

Cz. 5. Podstawy instrumentalizacji chromatografii. aparatura chromatograficzna w skali analitycznej i modelowej - -- w części przypomnienie -

Cz. 5. Podstawy instrumentalizacji chromatografii. aparatura chromatograficzna w skali analitycznej i modelowej - -- w części przypomnienie - Chromatografia cieczowa jako technika analityki, przygotowania próbek, wsadów do rozdzielania, technika otrzymywania grup i czystych substancji Cz. 5. Podstawy instrumentalizacji chromatografii aparatura

Bardziej szczegółowo

Instytut Warzywnictwa im. Emila Chroboczka w Skierniewicach. Sprawozdanie z realizacji zadania w 2010 roku Streszczenie

Instytut Warzywnictwa im. Emila Chroboczka w Skierniewicach. Sprawozdanie z realizacji zadania w 2010 roku Streszczenie 1 Instytut Warzywnictwa im. Emila Chroboczka w Skierniewicach Sprawozdanie z realizacji zadania w 2010 roku Streszczenie WPŁYW PRZECHOWYWANIA NA JAKOŚĆ WARZYW ŚWIEŻYCH I PRZETWORZONYCH Z PRODUKCJI EKOLOGICZNEJ

Bardziej szczegółowo

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych UNIWERSYTET GDAŃSKI WYDZIAŁ CHEMII Pracownia studencka Katedry Analizy Środowiska Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych Ćwiczenie nr 3 Oznaczanie chlorków metodą spektrofotometryczną z tiocyjanianem rtęci(ii)

Bardziej szczegółowo

Warsztaty dla Rodziców. Wiosenne śniadanie. Warszawa 26.05.2015 r.

Warsztaty dla Rodziców. Wiosenne śniadanie. Warszawa 26.05.2015 r. Warsztaty dla Rodziców Wiosenne śniadanie Warszawa 26.05.2015 r. Urozmaicenie Uregulowanie Umiarkowanie Umiejętności Unikanie Prawidłowe żywienie 7 zasad wg prof. Bergera + Uprawianie sportu + Uśmiech

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE 2. Usuwanie chromu (VI) z zastosowaniem wymieniaczy jonowych

ĆWICZENIE 2. Usuwanie chromu (VI) z zastosowaniem wymieniaczy jonowych ĆWICZENIE 2 Usuwanie chromu (VI) z zastosowaniem wymieniaczy jonowych Część doświadczalna 1. Metody jonowymienne Do usuwania chromu (VI) można stosować między innymi wymieniacze jonowe. W wyniku przepuszczania

Bardziej szczegółowo

OZNACZANIE ŻELAZA METODĄ SPEKTROFOTOMETRII UV/VIS

OZNACZANIE ŻELAZA METODĄ SPEKTROFOTOMETRII UV/VIS OZNACZANIE ŻELAZA METODĄ SPEKTROFOTOMETRII UV/VIS Zagadnienia teoretyczne. Spektrofotometria jest techniką instrumentalną, w której do celów analitycznych wykorzystuje się przejścia energetyczne zachodzące

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE 3. I. Analiza miareczkowa mocnych i słabych elektrolitów

ĆWICZENIE 3. I. Analiza miareczkowa mocnych i słabych elektrolitów ĆWICZENIE 3 I. Analiza miareczkowa mocnych i słabych elektrolitów Alkacymetria jest metodą opartą na reakcji zobojętniania jonów hydroniowych jonami wodorotlenowymi lub odwrotnie. H 3 O+ _ + OH 2 O Metody

Bardziej szczegółowo

UNIWERSYTET MEDYCZNY w Lublinie KATEDRA I ZAKŁAD BOTANIKI FARMACEUTYCZNEJ ul. dr W. Chodźki 1, 20-093 Lublin; tel. 081-742-37-02

UNIWERSYTET MEDYCZNY w Lublinie KATEDRA I ZAKŁAD BOTANIKI FARMACEUTYCZNEJ ul. dr W. Chodźki 1, 20-093 Lublin; tel. 081-742-37-02 UNIWERSYTET MEDYCZNY w Lublinie KATEDRA I ZAKŁAD BOTANIKI FARMACEUTYCZNEJ ul. dr W. Chodźki 1, 20-093 Lublin; tel. 081-742-37-02 Ocena rozprawy doktorskiej mgr Urszuli Szymanowskiej p.t.: Wpływ wybranych

Bardziej szczegółowo

Tabela potwierdzenia informacji rejestracyjnych przedsiębiorstwa produkcji importowanego mleka pasteryzowanego

Tabela potwierdzenia informacji rejestracyjnych przedsiębiorstwa produkcji importowanego mleka pasteryzowanego Tabela potwierdzenia informacji rejestracyjnych przedsiębiorstwa produkcji importowanego mleka pasteryzowanego 1. Podstawowe informacje na temat przedsiębiorstwa (wypełnia przedsiębiorstwo ubiegające się)

Bardziej szczegółowo

Ocena dostępności i jakości nasion warzyw z upraw ekologicznych

Ocena dostępności i jakości nasion warzyw z upraw ekologicznych Zakład Uprawy i Nawożenia Roślin Warzywnych Ocena dostępności i jakości nasion warzyw z upraw ekologicznych Autorzy: prof. dr hab. Stanisław Kaniszewski dr Anna Szafirowska Opracowanie redakcyjne: dr Ludwika

Bardziej szczegółowo

METODY CHEMOMETRYCZNE W IDENTYFIKACJI ŹRÓDEŁ POCHODZENIA

METODY CHEMOMETRYCZNE W IDENTYFIKACJI ŹRÓDEŁ POCHODZENIA METODY CHEMOMETRYCZNE W IDENTYFIKACJI ŹRÓDEŁ POCHODZENIA AMFETAMINY Waldemar S. Krawczyk Centralne Laboratorium Kryminalistyczne Komendy Głównej Policji, Warszawa (praca obroniona na Wydziale Chemii Uniwersytetu

Bardziej szczegółowo

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych UNIWERSYTET GDAŃSKI WYDZIAŁ CHEMII Pracownia studencka Katedra Analizy Środowiska Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych Ćwiczenie nr 2 OPTYMALIZACJA ROZDZIELANIA MIESZANINY WYBRANYCH FARMACEUTYKÓW METODĄ

Bardziej szczegółowo

Rola materiałów odniesienia w zapewnieniu jakości wyników pomiarów chemicznych

Rola materiałów odniesienia w zapewnieniu jakości wyników pomiarów chemicznych Uniwersytet Warszawski Wydział Chemii Pasteura 1, 02-093 Warszawa Rola materiałów odniesienia w zapewnieniu jakości wyników pomiarów chemicznych Ewa Bulska ebulska@chem.uw.edu.pl Slide 1 Opracowanie i

Bardziej szczegółowo

Rynek owoców i warzyw świeżych

Rynek owoców i warzyw świeżych Nr 34/2015 ` Rynek owoców i warzyw świeżych 27 sierpnia 2015r. NOTOWANIA W DNIACH: 17.08.2015-27.08.2015 r. I. Badanie prowadzone jest w wybranych spółdzielniach ogrodniczych, zakładach przetwórczych i

Bardziej szczegółowo

Oznaczanie mocznika w płynach ustrojowych metodą hydrolizy enzymatycznej

Oznaczanie mocznika w płynach ustrojowych metodą hydrolizy enzymatycznej Oznaczanie mocznika w płynach ustrojowych metodą hydrolizy enzymatycznej Wprowadzenie: Większość lądowych organizmów kręgowych część jonów amonowych NH + 4, produktu rozpadu białek, wykorzystuje w biosyntezie

Bardziej szczegółowo

Opracował dr inż. Tadeusz Janiak

Opracował dr inż. Tadeusz Janiak Opracował dr inż. Tadeusz Janiak 1 Uwagi dla wykonujących ilościowe oznaczanie metodami spektrofotometrycznymi 3. 3.1. Ilościowe oznaczanie w metodach spektrofotometrycznych Ilościowe określenie zawartości

Bardziej szczegółowo

JAKOŚĆ SENSORYCZNA WARZYWNYCH PRZETWORÓW EKOLOGICZNYCH Z PAPRYKI I FASOLI SZPARAGOWEJ

JAKOŚĆ SENSORYCZNA WARZYWNYCH PRZETWORÓW EKOLOGICZNYCH Z PAPRYKI I FASOLI SZPARAGOWEJ JAKOŚĆ SENSORYCZNA WARZYWNYCH PRZETWORÓW EKOLOGICZNYCH Z PAPRYKI I FASOLI SZPARAGOWEJ SENSORY QUALITY OF PROCESSED VEGETABLES FROM ORGANIC PEPPER AND GREEN BEANS Ryszard Kosson, Krystyna Elkner, Anna Szafirowska-Walędzik

Bardziej szczegółowo

WYKORZYSTANIE ZJAWISKA CHEMILUMINESCENCJI DO OZNACZANIA POLIFENOLI W UKŁADACH PRZEPŁYWOWYCH

WYKORZYSTANIE ZJAWISKA CHEMILUMINESCENCJI DO OZNACZANIA POLIFENOLI W UKŁADACH PRZEPŁYWOWYCH UNIWERSYTET W BIAŁYMSTOKU WYDZIAŁ BIOLOGICZNO-CHEMICZNY Edyta Monika Nalewajko-Sieliwoniuk WYKORZYSTANIE ZJAWISKA CHEMILUMINESCENCJI DO OZNACZANIA POLIFENOLI W UKŁADACH PRZEPŁYWOWYCH (streszczenie) Praca

Bardziej szczegółowo

II. ODŻELAZIANIE LITERATURA. Zakres wiadomości obowiązujących do zaliczenia przed przystąpieniem do wykonania. ćwiczenia:

II. ODŻELAZIANIE LITERATURA. Zakres wiadomości obowiązujących do zaliczenia przed przystąpieniem do wykonania. ćwiczenia: II. ODŻELAZIANIE LITERATURA 1. Akty prawne: Aktualne rozporządzenie dotyczące jakości wody do picia i na potrzeby gospodarcze. 2. Chojnacki A.: Technologia wody i ścieków. PWN, Warszawa 1972. 3. Hermanowicz

Bardziej szczegółowo

JAK WYZNACZA SIĘ PARAMETRY WALIDACYJNE

JAK WYZNACZA SIĘ PARAMETRY WALIDACYJNE JAK WYZNACZA SIĘ PARAMETRY WALIDACYJNE 1 Przykład walidacji procedury analitycznej Piotr KONIECZKA Katedra Chemii Analitycznej Wydział Chemiczny Politechnika Gdańska ul. G. Narutowicza 11/1 80-33 GDAŃSK

Bardziej szczegółowo

Test diagnostyczny. Dorota Lewandowska, Lidia Wasyłyszyn, Anna Warchoł. Część A (0 5) Standard I

Test diagnostyczny. Dorota Lewandowska, Lidia Wasyłyszyn, Anna Warchoł. Część A (0 5) Standard I strona 1/9 Test diagnostyczny Dorota Lewandowska, Lidia Wasyłyszyn, Anna Warchoł Część A (0 5) Standard I 1. Przemianą chemiczną nie jest: A. mętnienie wody wapiennej B. odbarwianie wody bromowej C. dekantacja

Bardziej szczegółowo

1. Udział dochodów z działalności rolniczej w dochodach gospodarstw domowych z użytkownikiem gospodarstwa rolnego w 2002 r.

1. Udział dochodów z działalności rolniczej w dochodach gospodarstw domowych z użytkownikiem gospodarstwa rolnego w 2002 r. 1 UWAGI ANALITYCZNE 1. Udział dochodów z działalności rolniczej w dochodach gospodarstw domowych z użytkownikiem gospodarstwa rolnego w 2002 r. W maju 2002 r. w województwie łódzkim było 209,4 tys. gospodarstw

Bardziej szczegółowo

Instrukcja ćwiczenia laboratoryjnego HPLC-2 Nowoczesne techniki analityczne

Instrukcja ćwiczenia laboratoryjnego HPLC-2 Nowoczesne techniki analityczne Instrukcja ćwiczenia laboratoryjnego HPLC-2 Nowoczesne techniki analityczne 1) OZNACZANIE ROZKŁADU MASY CZĄSTECZKOWEJ POLIMERÓW Z ASTOSOWANIEM CHROMATOGRAFII ŻELOWEJ; 2) PRZYGOTOWANIE PRÓBKI Z ZASTOSOWANIEM

Bardziej szczegółowo

OFERTA TEMATÓW PROJEKTÓW DYPLOMOWYCH (MAGISTERSKICH) do zrealizowania w Katedrze INŻYNIERII CHEMICZNEJ I PROCESOWEJ

OFERTA TEMATÓW PROJEKTÓW DYPLOMOWYCH (MAGISTERSKICH) do zrealizowania w Katedrze INŻYNIERII CHEMICZNEJ I PROCESOWEJ OFERTA TEMATÓW PROJEKTÓW DYPLOMOWYCH (MAGISTERSKICH) do zrealizowania w Katedrze INŻYNIERII CHEMICZNEJ I PROCESOWEJ Badania kinetyki utleniania wybranych grup związków organicznych podczas procesów oczyszczania

Bardziej szczegółowo

Analiza Organiczna. Jan Kowalski grupa B dwójka 7(A) Własności fizykochemiczne badanego związku. Zmierzona temperatura topnienia (1)

Analiza Organiczna. Jan Kowalski grupa B dwójka 7(A) Własności fizykochemiczne badanego związku. Zmierzona temperatura topnienia (1) Przykład sprawozdania z analizy w nawiasach (czerwonym kolorem) podano numery odnośników zawierających uwagi dotyczące kolejnych podpunktów sprawozdania Jan Kowalski grupa B dwójka 7(A) analiza Wynik przeprowadzonej

Bardziej szczegółowo

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych UNIWERSYTET GDAŃSKI Pracownia studencka Katedry Analizy Środowiska Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych Ćwiczenie nr 1 Ekstrakcja i oznaczanie zawartości związków fenolowych z produktów roślinnych ANALIZA

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z działalności Miejskiego Urzędu Pracy w Lublinie - I półrocze 2011 r. -

Sprawozdanie z działalności Miejskiego Urzędu Pracy w Lublinie - I półrocze 2011 r. - Miejski Urząd Pracy w Lublinie ul. Niecała 14, 20-080 Lublin www.mup.lublin.pl Sprawozdanie z działalności Miejskiego Urzędu Pracy w Lublinie - I półrocze 2011 r. - Lublin, wrzesień 2011 Spis treści 1.

Bardziej szczegółowo

Chemia kryminalistyczna

Chemia kryminalistyczna Chemia kryminalistyczna Wykład 2 Metody fizykochemiczne 21.10.2014 Pytania i pomiary wykrycie obecności substancji wykazanie braku substancji identyfikacja substancji określenie stężenia substancji określenie

Bardziej szczegółowo

Rozdział 4. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw. Województwo dolnośląskie

Rozdział 4. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw. Województwo dolnośląskie Melania Nieć, Joanna Orłowska, Maja Wasilewska Rozdział 4. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw Województwo dolnośląskie Struktura podmiotowa przedsiębiorstw aktywnych W 2013 r. o ponad

Bardziej szczegółowo

Analiza spektralna i pomiary spektrofotometryczne

Analiza spektralna i pomiary spektrofotometryczne Analiza spektralna i pomiary spektrofotometryczne Zagadnienia: 1. Absorbcja światła. 2. Współrzędne trójchromatyczne barwy, Prawa Gassmana. 3. Trójkąt barw. Trójkąt nasyceń. 4. Rozpraszanie światła. 5.

Bardziej szczegółowo

Zapytanie ofertowe nr 1/2014 ( dotyczy zamówienia badań )

Zapytanie ofertowe nr 1/2014 ( dotyczy zamówienia badań ) Zdrochem Sp. z o.o. Warszawa, 27 stycznia 2014 r. tel. +48 223900990, 609 019 283 fax. +48 223507490 info@zdrochem.pl www.zdrochem.pl I. ZAMAWIAJĄCY Zdrochem Sp. z o.o. NIP: 7010333468 REGON: 145983792

Bardziej szczegółowo

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych. Ćwiczenie nr 2

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych. Ćwiczenie nr 2 UNIWERSYTET GDAŃSKI WYDZIAŁ CHEMII ZAKŁAD ANALIZY ŚRODOWISKA Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych Ćwiczenie nr 2 Wykrywanie benzoesanu denatonium w skażonym alkoholu etylowym metodą wysokosprawnej chromatografii

Bardziej szczegółowo

TRANSPROJEKT-WARSZAWA 01-793 Warszawa, ul. Rydygiera 8 bud.3a, tel.(0-22) 832-29-15, fax:832 29 13

TRANSPROJEKT-WARSZAWA 01-793 Warszawa, ul. Rydygiera 8 bud.3a, tel.(0-22) 832-29-15, fax:832 29 13 BIURO PROJEKTOWO - BADAWCZE DRÓG I MOSTÓW Sp. z o.o. TRANSPROJEKT-WARSZAWA 01-793 Warszawa, ul. Rydygiera 8 bud.3a, tel.(0-22) 832-29-15, fax:832 29 13 PRACOWNIA RUCHU I STUDIÓW DROGOWYCH GENERALNY POMIAR

Bardziej szczegółowo

Pytania z Wysokosprawnej chromatografii cieczowej

Pytania z Wysokosprawnej chromatografii cieczowej Pytania z Wysokosprawnej chromatografii cieczowej 1. Jak wpłynie 50% dodatek MeOH do wody na retencję kwasu propionowego w układzie faz odwróconych? 2. Jaka jest kolejność retencji kwasów mrówkowego, octowego

Bardziej szczegółowo

Rynek owoców i warzyw świeżych

Rynek owoców i warzyw świeżych Nr 2/2015 ` Rynek owoców i warzyw świeżych 15 stycznia 2015r. NOTOWANIA W DNIACH 5.01.2014 15.01.2015 r. I. Badanie prowadzone jest w wybranych spółdzielniach ogrodniczych, zakładach przetwórczych i chłodniach,

Bardziej szczegółowo

Szczegółowe wymagania - warzywa kiszone i konserwowe. L.p Nazwa produktu Wymagania jakościowe

Szczegółowe wymagania - warzywa kiszone i konserwowe. L.p Nazwa produktu Wymagania jakościowe Szczegółowe wymagania - warzywa kiszone i konserwowe Załącznik do ZADANIA NR 2 L.p Nazwa produktu Wymagania jakościowe 1 2 Buraczki konserwowe tarte Chrzan tarty z kwaskiem cytrynowym Buraczki ćwikłowe

Bardziej szczegółowo

HPLC? HPLC cz.1. Analiza chromatograficzna. Klasyfikacja metod chromatograficznych

HPLC? HPLC cz.1. Analiza chromatograficzna. Klasyfikacja metod chromatograficznych HPLC cz.1 ver. 1.0 Literatura: 1. Witkiewicz Z. Podstawy chromatografii 2. Szczepaniak W., Metody instrumentalne w analizie chemicznej 3. Snyder L.R., Kirkland J.J., Glajch J.L. Practical HPLC Method Development

Bardziej szczegółowo

Analiza edukacyjnej wartości dodanej dla Gimnazjum w Bolimowie w roku 2011

Analiza edukacyjnej wartości dodanej dla Gimnazjum w Bolimowie w roku 2011 Analiza edukacyjnej wartości dodanej dla Gimnazjum w Bolimowie w roku 2011 W kwietniu 2011 roku na egzaminie gimnazjalnym arkusz standardowy rozwiązywało 42 uczniów. Z tej grupy uczniów udało się zestawić

Bardziej szczegółowo

Opracował: mgr inż. Krzysztof Opoczyński. Zamawiający: Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad. Warszawa, 2001 r.

Opracował: mgr inż. Krzysztof Opoczyński. Zamawiający: Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad. Warszawa, 2001 r. GENERALNY POMIAR RUCHU 2000 SYNTEZA WYNIKÓW Opracował: mgr inż. Krzysztof Opoczyński Zamawiający: Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad Warszawa, 2001 r. SPIS TREŚCI 1. Wstęp...1 2. Obciążenie

Bardziej szczegółowo

Rynek owoców i warzyw świeżych

Rynek owoców i warzyw świeżych Nr 31/2015 ` Rynek owoców i warzyw świeżych 6 sierpnia 2015r. NOTOWANIA W DNIACH: 27.07.2015-06.08.2015 r. I. Badanie prowadzone jest w wybranych spółdzielniach ogrodniczych, zakładach przetwórczych i

Bardziej szczegółowo

Średnia zawartość białka w ziarnie, z wszystkich wariantów agrotechniki wynosiła 12,3 % sm. Wyższa była po rzepaku ozimym w obydwóch terminach siewu

Średnia zawartość białka w ziarnie, z wszystkich wariantów agrotechniki wynosiła 12,3 % sm. Wyższa była po rzepaku ozimym w obydwóch terminach siewu PSZENICA OZIMA W tabelach 1-2 przedstawiono porównanie plonowania pszenicy ozimej w latach 2009-2011 w województwie i w Głubczycach, a w tabeli 3 w - Głubczycach w ostatnim roku w różnych wariantach agrotechnicznych,

Bardziej szczegółowo

Walidacja metod analitycznych Raport z walidacji

Walidacja metod analitycznych Raport z walidacji Walidacja metod analitycznych Raport z walidacji Małgorzata Jakubowska Katedra Chemii Analitycznej WIMiC AGH Walidacja metod analitycznych (według ISO) to proces ustalania parametrów charakteryzujących

Bardziej szczegółowo

UWAGI ANALITYCZNE. Gospodarstwa z użytkownikiem gospodarstwa indywidualnego. Wyszczególnienie. do 1 ha użytków rolnych. powyżej 1 ha.

UWAGI ANALITYCZNE. Gospodarstwa z użytkownikiem gospodarstwa indywidualnego. Wyszczególnienie. do 1 ha użytków rolnych. powyżej 1 ha. UWAGI ANALITYCZNE UDZIAŁ DOCHODÓW Z DZIAŁALNOŚCI ROLNICZEJ W DOCHODACH OGÓŁEM GOSPODARSTW DOMOWYCH W Powszechnym Spisie Rolnym w woj. dolnośląskim spisano 140,7 tys. gospodarstw domowych z użytkownikiem

Bardziej szczegółowo

Laboratorium Utylizacji Odpadów (Laboratorium Badawcze Biologiczno Chemiczne)

Laboratorium Utylizacji Odpadów (Laboratorium Badawcze Biologiczno Chemiczne) Laboratorium Utylizacji Odpadów (Laboratorium Badawcze Biologiczno Chemiczne) mgr inż. Maria Sadowska mgr Katarzyna Furmanek mgr inż. Marcin Młodawski Laboratorium prowadzi prace badawcze w zakresie: Utylizacji

Bardziej szczegółowo

RAPORT Z MONITORINGU POZOSTAŁOŚCI PESTYDYCÓW W PRÓBKACH ŻYWNOŚCI W POLSCE PRZEPROWADZONYCH PRZEZ PAŃSTWOWĄ INSPEKCJĘ SANITARNĄ W 2007 R.

RAPORT Z MONITORINGU POZOSTAŁOŚCI PESTYDYCÓW W PRÓBKACH ŻYWNOŚCI W POLSCE PRZEPROWADZONYCH PRZEZ PAŃSTWOWĄ INSPEKCJĘ SANITARNĄ W 2007 R. RAPORT Z MONITORINGU POZOSTAŁOŚCI PESTYDYCÓW W PRÓBKACH ŻYWNOŚCI W POLSCE PRZEPROWADZONYCH PRZEZ PAŃSTWOWĄ INSPEKCJĘ SANITARNĄ W 2007 R. Warszawa, 2008 rok MONITORING I URZĘDOWA KONTROLA POZOSTAŁOŚCI PESTYCYDÓW

Bardziej szczegółowo

l.dz. 239/TZ/DW/2015 Oświęcim, dnia 17.07.2015 r. Dotyczy: zaproszenie do złożenia oferty cenowej na dostawę urządzeń laboratoryjnych dla

l.dz. 239/TZ/DW/2015 Oświęcim, dnia 17.07.2015 r. Dotyczy: zaproszenie do złożenia oferty cenowej na dostawę urządzeń laboratoryjnych dla l.dz. 239/TZ/DW/2015 Oświęcim, dnia 17.07.2015 r. Dotyczy: zaproszenie do złożenia oferty cenowej na dostawę urządzeń laboratoryjnych dla Wyposażenia Laboratorium badawczo-rozwojowego środków ochrony roślin

Bardziej szczegółowo

Zastanów się, co jesz.

Zastanów się, co jesz. 1 Zastanów się, co jesz. Czas trwania zajęć: 45 minut Potencjalne pytania badawcze: 1. Co dzieje się z witaminą C pod wpływem wysokiej temperatury? Hipoteza sformułowana przez uczniów: 1. Gotowanie albo

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1. Wytyczne do konstrukcji fotochromowych dozymetrów promieniowania nadfioletowego

Załącznik nr 1. Wytyczne do konstrukcji fotochromowych dozymetrów promieniowania nadfioletowego Załącznik nr 1 Wytyczne do konstrukcji fotochromowych dozymetrów promieniowania nadfioletowego 1. Zasada działania dozymetrów fotochromowych Opracowana koncepcja wytwarzania dozymetrów promieniowania UV,

Bardziej szczegółowo

Deproteinizacja jako niezbędny etap przygotowania próbek biologicznych

Deproteinizacja jako niezbędny etap przygotowania próbek biologicznych Deproteinizacja jako niezbędny etap przygotowania próbek biologicznych Instrukcja do ćwiczeń opracowana w Katedrze Chemii Środowiska Uniwersytetu Łódzkiego. 1. Wstęp Określenie próbka biologiczna jest

Bardziej szczegółowo

Atomowa spektrometria absorpcyjna i emisyjna

Atomowa spektrometria absorpcyjna i emisyjna Nowoczesne techniki analityczne w analizie żywności Zajęcia laboratoryjne Atomowa spektrometria absorpcyjna i emisyjna Cel ćwiczenia: Celem ćwiczenia jest oznaczenie zawartości sodu, potasu i magnezu w

Bardziej szczegółowo

Dokumentacja do wniosku o wszczęcie postępowania habilitacyjnego Autoreferat AUTOREFERAT

Dokumentacja do wniosku o wszczęcie postępowania habilitacyjnego Autoreferat AUTOREFERAT AUTOREFERAT 1. Imię i nazwisko Barbara Pliszka 2. Posiadane stopnie naukowe Doktor nauk rolniczych w dyscyplinie agronomia Akademii Rolniczo-Technicznej (obecnie Uniwersytet Warmińsko-Mazurski) w Olsztynie,

Bardziej szczegółowo

Rynek owoców i warzyw świeżych

Rynek owoców i warzyw świeżych Nr 26/2015 02 lipca 2015r. ` Rynek owoców i warzyw świeżych NOTOWANIA W DNIACH: 22.06.2015-02.07.2015 r. I. Badanie prowadzone jest w wybranych spółdzielniach ogrodniczych, zakładach przetwórczych i chłodniach,

Bardziej szczegółowo

Odczyn roztworu Skala ph. Piotr Zawadzki i Aleksandra Jarocka

Odczyn roztworu Skala ph. Piotr Zawadzki i Aleksandra Jarocka Odczyn roztworu Skala ph Piotr Zawadzki i Aleksandra Jarocka Wskaźniki a odczyn Ph Wskaźniki, to związki, które w zależności od odczynu roztworu zmieniają barwę. Najczęściej spotykanymi w naszym otoczeniu

Bardziej szczegółowo

POTWIERDZANIE TOŻSAMOSCI PRZY ZASTOSOWANIU RÓŻNYCH TECHNIK ANALITYCZNYCH

POTWIERDZANIE TOŻSAMOSCI PRZY ZASTOSOWANIU RÓŻNYCH TECHNIK ANALITYCZNYCH POTWIERDZANIE TOŻSAMOSCI PRZY ZASTOSOWANIU RÓŻNYCH TECHNIK ANALITYCZNYCH WSTĘP Spełnianie wymagań jakościowych stawianych przed producentami leków jest kluczowe dla zapewnienia bezpieczeństwa pacjenta.

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIE WYSOKOSPRAWNEJ CHROMATOGRAFII CIECZOWEJ DO OZNACZANIA BENZOESANU SODU W PRODUKTACH SPOŻYWCZYCH

ZASTOSOWANIE WYSOKOSPRAWNEJ CHROMATOGRAFII CIECZOWEJ DO OZNACZANIA BENZOESANU SODU W PRODUKTACH SPOŻYWCZYCH ZASTOSOWANIE WYSOKOSPRAWNEJ CHROMATOGRAFII CIECZOWEJ DO OZNACZANIA BENZOESANU SODU W PRODUKTACH SPOŻYWCZYCH Instrukcja do ćwiczeń opracowana w Katedrze Chemii Środowiska Uniwersytetu Łódzkiego. 1. Wstęp

Bardziej szczegółowo

Wyrażanie stężeń. Materiały pomocnicze do zajęć wspomagających z chemii. opracował: dr Błażej Gierczyk Wydział Chemii UAM

Wyrażanie stężeń. Materiały pomocnicze do zajęć wspomagających z chemii. opracował: dr Błażej Gierczyk Wydział Chemii UAM Wyrażanie stężeń Materiały pomocnicze do zajęć wspomagających z chemii opracował: dr Błażej Gierczyk Wydział Chemii UAM Stężenie procentowe Stężenie procentowe (procent wagowy, procent masowy) wyraża stosunek

Bardziej szczegółowo

Katedra Fizyki i Biofizyki instrukcje do ćwiczeń laboratoryjnych dla kierunku Lekarskiego

Katedra Fizyki i Biofizyki instrukcje do ćwiczeń laboratoryjnych dla kierunku Lekarskiego Ćw. M8 Zjawisko absorpcji i emisji światła w analityce. Pomiar widm absorpcji i stężenia ryboflawiny w roztworach wodnych za pomocą spektrofotometru. Wyznaczanie stężeń substancji w roztworze metodą fluorescencyjną.

Bardziej szczegółowo

WYBRANE SKŁADNIKI POKARMOWE A GENY

WYBRANE SKŁADNIKI POKARMOWE A GENY WYBRANE SKŁADNIKI POKARMOWE A GENY d r i n ż. Magdalena Górnicka Zakład Oceny Żywienia Katedra Żywienia Człowieka WitaminyA, E i C oraz karotenoidy Selen Flawonoidy AKRYLOAMID Powstaje podczas przetwarzania

Bardziej szczegółowo

URZĄD STATYSTYCZNY W WARSZAWIE ul. 1 Sierpnia 21, 02-134 Warszawa BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE W WOJEWÓDZTWIE MAZOWIECKIM W 2014 R.

URZĄD STATYSTYCZNY W WARSZAWIE ul. 1 Sierpnia 21, 02-134 Warszawa BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE W WOJEWÓDZTWIE MAZOWIECKIM W 2014 R. URZĄD STATYSTYCZNY W WARSZAWIE ul. 1 Sierpnia 21, 02-134 Warszawa Informacja sygnalna Data opracowania 13.07.2015 r. Kontakt: e-mail:sekretariatuswaw@stat.gov.pl tel. 22 464 23 15 faks 22 846 76 67 Internet:

Bardziej szczegółowo

Gospodarka odpadami komunalnymi w województwie lubelskim w 2014 roku

Gospodarka odpadami komunalnymi w województwie lubelskim w 2014 roku URZĄD STATYSTYCZNY W LUBLINIE OPRACOWANIA SYGNALNE Lublin, lipiec 2015 r. Kontakt: SekretariatUSLUB@stat.gov.pl Tel. 81 533 20 51, Fax 81 533 27 61 Internet: http://lublin.stat.gov.pl Gospodarka odpadami

Bardziej szczegółowo

Uwarunkowania prawne obejmujące zagadnienia dotyczące wprowadzania ścieków komunalnych do środowiska

Uwarunkowania prawne obejmujące zagadnienia dotyczące wprowadzania ścieków komunalnych do środowiska Uwarunkowania prawne obejmujące zagadnienia dotyczące wprowadzania ścieków komunalnych do środowiska Katarzyna Kurowska Ścieki komunalne - definicja Istotnym warunkiem prawidłowej oceny wymagań, jakim

Bardziej szczegółowo

Materiał obowiązujący do ćwiczeń z analizy instrumentalnej II rok OAM

Materiał obowiązujący do ćwiczeń z analizy instrumentalnej II rok OAM Materiał obowiązujący do ćwiczeń z analizy instrumentalnej II rok OAM Ćwiczenie 1 Zastosowanie statystyki do oceny metod ilościowych Błąd gruby, systematyczny, przypadkowy, dokładność, precyzja, przedział

Bardziej szczegółowo

(12) TŁUMACZENIE PATENTU EUROPEJSKIEGO (19) PL (11) (13) T3 (96) Data i numer zgłoszenia patentu europejskiego: 20.07.2004 04763429.

(12) TŁUMACZENIE PATENTU EUROPEJSKIEGO (19) PL (11) (13) T3 (96) Data i numer zgłoszenia patentu europejskiego: 20.07.2004 04763429. RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) TŁUMACZENIE PATENTU EUROPEJSKIEGO (19) PL (11) PL/EP 166029 (13) T3 (96) Data i numer zgłoszenia patentu europejskiego:.07.04 04763429.0 (1) Int. Cl. A23B7/00 (06.01) (97) O

Bardziej szczegółowo

II. BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE

II. BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE II. BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE 1. Mieszkania oddane do eksploatacji w 2007 r. 1 Według danych Głównego Urzędu Statystycznego, w Polsce w 2007 r. oddano do użytku 133,8 tys. mieszkań, tj. o około 16% więcej

Bardziej szczegółowo

Informacja na temat wyników Badania 6- i 7-latków na starcie szkolnym

Informacja na temat wyników Badania 6- i 7-latków na starcie szkolnym Informacja na temat wyników Badania 6- i 7-latków na starcie szkolnym Sześcioletnie i siedmioletnie dzieci kończą pierwszą klasę z takim samym poziomem umiejętności. Na pójściu do szkoły najbardziej zyskują

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1188

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1188 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1188 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 5, Data wydania: 19 maja 2014 r. Nazwa i adres AB 1188,,WODOCIĄGI

Bardziej szczegółowo

Węglowodany metody jakościowe oznaczania cukrów reakcja Molisha, Fehlinga, Selivanowa; ilościowe oznaczanie glukozy metodą Somogyi Nelsona

Węglowodany metody jakościowe oznaczania cukrów reakcja Molisha, Fehlinga, Selivanowa; ilościowe oznaczanie glukozy metodą Somogyi Nelsona Ćwiczenie nr 7 Węglowodany metody jakościowe oznaczania cukrów reakcja Molisha, Fehlinga, Selivanowa; ilościowe oznaczanie glukozy metodą Somogyi Nelsona Celem ćwiczenia jest: zapoznanie z metodami jakościowej

Bardziej szczegółowo

C 6 H 12 O 6 2 C 2 O 5 OH + 2 CO 2 H = -84 kj/mol

C 6 H 12 O 6 2 C 2 O 5 OH + 2 CO 2 H = -84 kj/mol OTRZYMYWANIE BIOETANOLU ETAP II (filtracja) i III (destylacja) CEL ĆWICZENIA: Celem ćwiczenia jest przeprowadzenie procesu filtracji brzeczki fermentacyjnej oraz uzyskanie produktu końcowego (bioetanolu)

Bardziej szczegółowo

EKOLOGICZNE I PROZDROWOTNE METODY PRZETWARZANIA OWOCÓW I WARZYW Z PRODUKCJI EKOLOGICZNEJ

EKOLOGICZNE I PROZDROWOTNE METODY PRZETWARZANIA OWOCÓW I WARZYW Z PRODUKCJI EKOLOGICZNEJ EKOLOGICZNE I PROZDROWOTNE METODY PRZETWARZANIA OWOCÓW I WARZYW Z PRODUKCJI EKOLOGICZNEJ Wprowadzenie Liczne badania przeprowadzone w Europie i w Polsce wskazują, że warzywa z produkcji ekologicznej są

Bardziej szczegółowo

Pięć minut dla Twojego zdrowia! Copyright profit Sp. z o.o.

Pięć minut dla Twojego zdrowia! Copyright profit Sp. z o.o. Pięć minut dla Twojego zdrowia! Piramida zdrowia i witalności Trzy filary zdrowia to Aktywność fizyczna Racjonalne odżywianie Zarządzanie stresem (relaks) Szlachetne zdrowie Nikt się nie dowie Jako smakujesz,

Bardziej szczegółowo

1. Analiza wskaźnikowa... 3 1.1. Wskaźniki szczegółowe... 3 1.2. Wskaźniki syntetyczne... 53 1.2.1.

1. Analiza wskaźnikowa... 3 1.1. Wskaźniki szczegółowe... 3 1.2. Wskaźniki syntetyczne... 53 1.2.1. Spis treści 1. Analiza wskaźnikowa... 3 1.1. Wskaźniki szczegółowe... 3 1.2. Wskaźniki syntetyczne... 53 1.2.1. Zastosowana metodologia rangowania obiektów wielocechowych... 53 1.2.2. Potencjał innowacyjny

Bardziej szczegółowo

S T R E S Z C Z E N I E

S T R E S Z C Z E N I E STRESZCZENIE Cel pracy: Celem pracy jest ocena wyników leczenia napromienianiem chorych z rozpoznaniem raka szyjki macicy w Świętokrzyskim Centrum Onkologii, porównanie wyników leczenia chorych napromienianych

Bardziej szczegółowo

Zasady wykonania walidacji metody analitycznej

Zasady wykonania walidacji metody analitycznej Zasady wykonania walidacji metody analitycznej Walidacja metod badań zasady postępowania w LOTOS Lab 1. Metody badań stosowane w LOTOS Lab należą do następujących grup: 1.1. Metody zgodne z uznanymi normami

Bardziej szczegółowo

Chemia jesienią. Profil chemiczny spotkanie II. mgr Ewelina Zielińska

Chemia jesienią. Profil chemiczny spotkanie II. mgr Ewelina Zielińska Chemia jesienią Profil chemiczny spotkanie II mgr Ewelina Zielińska Barwniki roślinne Do barwienia tkanin i innych przedmiotów codziennego użytku stosowane były już około 4000 lat p.n.e. w Chinach, Indiach

Bardziej szczegółowo

MIESZKANIA ODDANE DO UŻYTKOWANIA W WOJEWÓDZTWIE MAŁOPOLSKIM W 2005 R.

MIESZKANIA ODDANE DO UŻYTKOWANIA W WOJEWÓDZTWIE MAŁOPOLSKIM W 2005 R. URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE Informacja sygnalna Data opracowania - maj 2006 r. Kontakt: e-mail:sekretariatuskrk@stat.gov.pl tel. 012 415 38 84 Internet: http://www.stat.gov.pl/urzedy/krak Nr 8 MIESZKANIA

Bardziej szczegółowo

Małżeństwa i rozwody. Materiały dydaktyczne Zakład Demografii i Gerontologii Społecznej UŁ

Małżeństwa i rozwody. Materiały dydaktyczne Zakład Demografii i Gerontologii Społecznej UŁ Małżeństwa i rozwody Materiały dydaktyczne Zakład Demografii i Gerontologii Społecznej UŁ Małżeństwa podstawowe pojęcia Zawarcie małżeństwa akt zawarcia związku między dwiema osobami płci odmiennej, pociągającego

Bardziej szczegółowo

IR II. 12. Oznaczanie chloroformu w tetrachloroetylenie metodą spektrofotometrii w podczerwieni

IR II. 12. Oznaczanie chloroformu w tetrachloroetylenie metodą spektrofotometrii w podczerwieni IR II 12. Oznaczanie chloroformu w tetrachloroetylenie metodą spektrofotometrii w podczerwieni Promieniowanie podczerwone ma naturę elektromagnetyczną i jego absorpcja przez materię podlega tym samym prawom,

Bardziej szczegółowo

Metody oznaczania przeciwutleniaczy

Metody oznaczania przeciwutleniaczy WPŁYW CZYIKÓW FIZYKO-CHEMICZYCH ORAZ WARUKÓW PRZECHOWYWAIA A WŁAŚCIWOŚCI PRZECIWUTLEIAJĄCE WYBRAYCH PRODUKTÓW ŻYWOŚCIOWYCH Metody oznaczania przeciwutleniaczy W ciągu ostatnich kilkunastu lat ukazały się

Bardziej szczegółowo

Barwniki spożywcze. Anna Rychter i Michalina Kolan. II Liceum Ogólnokształcące z oddziałami dwujęzycznymi i międzynarodowymi imienia Mikołaja

Barwniki spożywcze. Anna Rychter i Michalina Kolan. II Liceum Ogólnokształcące z oddziałami dwujęzycznymi i międzynarodowymi imienia Mikołaja Barwniki spożywcze Anna Rychter i Michalina Kolan II Liceum Ogólnokształcące z oddziałami dwujęzycznymi i międzynarodowymi imienia Mikołaja Kopernika w Lesznie Czym są barwniki? To chemiczne związki organiczne

Bardziej szczegółowo

Wykaz metod badawczych stosowanych w Pracowni w Szczecinie:

Wykaz metod badawczych stosowanych w Pracowni w Szczecinie: Wykaz metod badawczych stosowanych w Pracowni w Szczecinie: L.p. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 11 12 13 14 15 16 Badane obiekty/ grupy obiektów Środki Ŝywienia zwierząt Badane cechy i metody badawcze Zawartość białka

Bardziej szczegółowo

Magdalena Nowikiewicz

Magdalena Nowikiewicz 1 Magdalena Nowikiewic ZAWARTOŚĆ WITAMINY C W MALINACH (Rubus idaeus L.) ODMIANY POLANA W ZALEŻNOŚCI OD SPOSOBU, CZASU I TEMPERATURY PRZECHOWYWANIA ORAZ W OGÓRKACH (Cucumis dativus L.) ODMIANY KRAK F 1

Bardziej szczegółowo

3. Warunki hydrometeorologiczne

3. Warunki hydrometeorologiczne 3. WARUNKI HYDROMETEOROLOGICZNE Monitoring zjawisk meteorologicznych i hydrologicznych jest jednym z najważniejszych zadań realizowanych w ramach ZMŚP. Właściwe rozpoznanie warunków hydrometeorologicznych

Bardziej szczegółowo

OZNACZANIE STĘŻENIA GLUKOZY WE KRWI METODĄ ENZYMATYCZNĄ-OXY

OZNACZANIE STĘŻENIA GLUKOZY WE KRWI METODĄ ENZYMATYCZNĄ-OXY OZNACZANIE STĘŻENIA GLUKOZY WE KRWI METODĄ ENZYMATYCZNĄ-OXY ZASADA OZNACZENIA Glukoza pod wpływem oksydazy glukozowej utlenia się do kwasu glukonowego z wytworzeniem nadtlenku wodoru. Nadtlenek wodoru

Bardziej szczegółowo

Trichlorek fosforu. metoda oznaczania dr EWA GAWĘDA Centralny Instytut Ochrony Pracy Państwowy Instytut Badawczy 00-701 Warszawa ul.

Trichlorek fosforu. metoda oznaczania dr EWA GAWĘDA Centralny Instytut Ochrony Pracy Państwowy Instytut Badawczy 00-701 Warszawa ul. Podstawy i Metody Oceny Środowiska Pracy 2012, nr 1(71), s. 135 139 Trichlorek fosforu metoda oznaczania dr EWA GAWĘDA Centralny Instytut Ochrony Pracy Państwowy Instytut Badawczy 00-701 Warszawa ul. Czerniakowska

Bardziej szczegółowo

Piwniczka Babuni... to oryginalne przetwory wytwarzane od ponad 15 lat, starannie według tradycyjnej polskiej receptury.

Piwniczka Babuni... to oryginalne przetwory wytwarzane od ponad 15 lat, starannie według tradycyjnej polskiej receptury. Piwniczka Babuni... to oryginalne przetwory wytwarzane od ponad 15 lat, starannie według tradycyjnej polskiej receptury. Składniki używane przy produkcji pochodzą z najczystszych regionów Polski. Produkty

Bardziej szczegółowo

Zmiana barwy wskaźników w roztworach kwaśnych, obojętnych i zasadowych.

Zmiana barwy wskaźników w roztworach kwaśnych, obojętnych i zasadowych. Zmiana barwy wskaźników w roztworach kwaśnych, obojętnych i zasadowych. Doświadczenie1: Poznanie barwy wskaźników w roztworach kwasów, zasad i wody. Wykonanie doświadczenia: Do pięciu probówek wlewamy

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 4. Identyfikacja wybranych cukrów w oparciu o niektóre reakcje charakterystyczne

Ćwiczenie 4. Identyfikacja wybranych cukrów w oparciu o niektóre reakcje charakterystyczne Klasyczna Analiza Jakościowa Organiczna, Ćw. 4 - Identyfikacja wybranych cukrów Ćwiczenie 4 Identyfikacja wybranych cukrów w oparciu o niektóre reakcje charakterystyczne Zagadnienia teoretyczne: 1. Budowa

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY CHROMATOGRAFII GAZOWEJ

PODSTAWY CHROMATOGRAFII GAZOWEJ Politechnika Gdańska Wydział Chemiczny Katedra Chemii Analitycznej ĆWICZENIE LABORATORYJNE PODSTAWY CHROMATOGRAFII GAZOWEJ Opracowała: dr Lidia Wolska ZAKRES WYMAGANEGO MATERIAŁU: 1. Chromatografia: definicja,

Bardziej szczegółowo

Edukacyjna wartość dodana: Czy nasza szkoła dobrze uczy?

Edukacyjna wartość dodana: Czy nasza szkoła dobrze uczy? Edukacyjna wartość dodana: Czy nasza szkoła dobrze uczy? rok szkolny 2014/2015 Metoda EWD to zestaw technik statystycznych pozwalających określić wkład szkoły w wyniki nauczania. Wyniki egzaminacyjne uczniów

Bardziej szczegółowo

BIOLOGICZNIE AKTYWNY SUPLEMENT DIETY. www.calivita.com.pl

BIOLOGICZNIE AKTYWNY SUPLEMENT DIETY. www.calivita.com.pl BIOLOGICZNIE AKTYWNY SUPLEMENT DIETY WOLNE RODNIKI TO AKTYWNE ATOMY LUB CZĄSTECZKI, KTÓRE ZGUBIŁY JEDEN ELEKTRON. PRÓBUJĄC GO ODZYSKAĆ, SZYBKO WCHODZĄ W REAKCJE Z RÓŻNYMI ELEMENTAMI KOMÓREK, USZKADZAJĄC

Bardziej szczegółowo

Opracowała: mgr inż. Ewelina Nowak

Opracowała: mgr inż. Ewelina Nowak Materiały dydaktyczne na zajęcia wyrównawcze z chemii dla studentów pierwszego roku kierunku zamawianego Inżynieria Środowiska w ramach projektu Era inżyniera pewna lokata na przyszłość Opracowała: mgr

Bardziej szczegółowo

GraŜyna Chwatko Zakład Chemii Środowiska

GraŜyna Chwatko Zakład Chemii Środowiska Chromatografia podstawa metod analizy laboratoryjnej GraŜyna Chwatko Zakład Chemii Środowiska Chromatografia gr. chromatos = barwa grapho = pisze Michaił Siemionowicz Cwiet 2 Chromatografia jest metodą

Bardziej szczegółowo

Przewaga klasycznego spektrometru Ramana czyli siatkowego, dyspersyjnego nad przystawką ramanowską FT-Raman

Przewaga klasycznego spektrometru Ramana czyli siatkowego, dyspersyjnego nad przystawką ramanowską FT-Raman Porównanie Przewaga klasycznego spektrometru Ramana czyli siatkowego, dyspersyjnego nad przystawką ramanowską FT-Raman Spektroskopia FT-Raman Spektroskopia FT-Raman jest dostępna od 1987 roku. Systemy

Bardziej szczegółowo

WARZYWA JAKIE I ILE W WYBRANYCH SCHORZENIACH

WARZYWA JAKIE I ILE W WYBRANYCH SCHORZENIACH WARZYWA JAKIE I ILE W WYBRANYCH SCHORZENIACH dr inż. Dominika Głąbska Zakład Dietetyki Katedra Dietetyki Wydział Nauk o Żywieniu Człowieka i Konsumpcji SGGW warzywa i owoce są istotnym elementem codziennej

Bardziej szczegółowo

NOWE PRZEPISY. ZNAKOWANIE ŻYWNOŚCI PAKOWANEJ i NIEOPAKOWANEJ

NOWE PRZEPISY. ZNAKOWANIE ŻYWNOŚCI PAKOWANEJ i NIEOPAKOWANEJ NOWE PRZEPISY ZNAKOWANIE ŻYWNOŚCI PAKOWANEJ i NIEOPAKOWANEJ I. ROZPORZADZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY (UE) nr 1169/2011 z dnia 25 pa ździernika 2011 W dniu 12 grudnia 2011 r. weszło w życie rozporządzenie

Bardziej szczegółowo

MAZOWIECKI RYNEK PRACY LUTY 2014 R.

MAZOWIECKI RYNEK PRACY LUTY 2014 R. MAZOWIECKI RYNEK PRACY LUTY 2014 R. Na koniec lutego 2014 r. stopa bezrobocia na Mazowszu pozostała na poziomie sprzed miesiąca (11,4%). Jak wynika z informacji publikowanych przez GUS, przeciętne zatrudnienie

Bardziej szczegółowo