Komunikacja niewerbalna jako innowacyjny przekaz w reklamie telewizyjnej

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Komunikacja niewerbalna jako innowacyjny przekaz w reklamie telewizyjnej"

Transkrypt

1 Rozdział i. Komunikacja niewerbalna jako innowacyjny przekaz w reklamie telewizyjnej Michał Makowski 1 Streszczenie W opracowaniu przedstawiono problem wieloznacznego definiowania komunikacji niewerbalnej, zaprezentowano dorobek w zakresie badań nad problematyką komunikacji niewerbalnej. W dalszej części wskazano role współistniejących elementów niewerbalnej komunikacji wraz z przekazem werbalnym w przykładowych filmach reklamowych emitowanych w telewizji. Ponadto, podkreślając innowacyjność intencjonalnego wykorzystania przekazu niewerbalnego ukazano problematykę badania skuteczności reklamy, w której wykorzystuje się komunikację niewerbalną. Wstęp Silna konkurencja na rynku oraz dynamiczny postęp technologiczny w zakresie komunikacji sprawiają, iŝ przedsiębiorstwa coraz więcej uwagi poświęcają skuteczności podejmowanych działań komunikacyjnych. Stosowane są innowacyjne techniki wywołujące zainteresowanie odbiorców komunikatów, którzy w efekcie ich stosowania powinni być bardziej chętni do wykonywania zakomunikowanych im działań. W reklamie telewizyjnej, coraz bardziej istotne staje się odpowiednie komponowanie komunikatu, w którym intencjonalnie zakodowane zostaną treści niewerbalne, wzmacniające sugestywność treści werbalnych, ułatwiając tym samym zrealizowanie ustalonych celów reklamy. Niewerbalizmy współistniejące z 1 dr Michał Makowski, Dziekan Wydziału Zarządzania WyŜszej Szkoły Zarządzania w Kwidzynie. 1

2 2 Komunikacja niewerbalna jako innowacyjny przekaz w reklamie telewizyjnej przekazem werbalnym mogą zatem implikować skuteczność działań reklamowych. Komunikacja niewerbalna pojawiająca się w przekazie reklamowym moŝe pojawić się spontanicznie jak równieŝ w sposób zamierzony. Bez względu na intencjonalność, komunikaty niewerbalne, podobnie jak werbalizmy, powinny podlegać identyfikacji oraz interpretacji ich wpływu na zachowanie się odbiorców przekazów reklamowych. Podstawowa trudność polega jednak na konieczności stosowania innowacyjnych metod badawczych, gdyŝ komunikaty niewerbalne, mimo iŝ są jawne, przenikają do świadomości człowieka w sposób niezwykle dyskretny. i.1. Wielorakość definicji komunikacji niewerbalnej Komunikacja niewerbalna (nonverbal communication NVC) często określana jest synonimicznie jako komunikacja pozasłowna, co w konsekwencji oznacza potoczne jej traktowanie jako porozumiewanie się bez uŝycia słów. Do tej grupy kolokwialnych definicji zaliczyć moŝna równieŝ stwierdzenie, iŝ komunikacja niewerbalna występuje wówczas, gdy nadawca komunikatu nie posługuje się dźwiękiem lub teŝ, gdy adresat odczytuje komunikat na podstawie zachowania się nadawcy mimiki, gestów, dotyku, etc. Kolokwialne, a zatem często intuicyjnie pojmowane komunikowanie niewerbalne sygnalizuje moŝliwość szerokiego traktowania tego zjawiska, na wiele nierzadko odmiennych sposobów. Naukowe podejście do definicji komunikacji niewerbalnej, zaleŝne od reprezentowanej dyscypliny naukowej wskazuje równieŝ wieloaspektowość tego pojęcia, inaczej bowiem definiować moŝe to zagadnienie psycholog, socjolog, językoznawca czy teŝ specjalista z zakresu marketingu. Ustalenie i przyjęcie uniwersalnej definicji komunikacji niewerbalnej jest utrudnione, jednakŝe dostrzegalne jest korzystne zjawisko zainteresowania tą problematyką, prowadzące do ewoluowania tejŝe definicji i jej konkretyzowania. Pierwsze definicje komunikacji niewerbalnej lakonicznie upraszczały komunikację niewerbalną, traktując ją jako porozumiewanie się bez wypowiadania słów. Nie oddają one jednak w pełni jej istoty. Słowa zapisane na tradycyjnym papierze, w formie listu elektronicznego czy wiadomości przesyłanej telefonicznej jako SMS równieŝ nie są wypowiadane, zatem wydawać by się mogło, Ŝe spełniony zostaje warunek komunikacji niewerbalnej zawartej w tejŝe definicji. Zdaniem W. Głodkowskiego (1999) trafniejsze jest stwierdzenie, iŝ komunikacja niewerbalna to wszelkie przekazy, które nie zawierają słowa zarówno pisanego jak i wypowiadanego, obejmujące sygnały mogące oddziaływać na adresata przekazu.

3 Michał Makowski 3 Komunikację niewerbalną, w opinii C. Matusewicza (1979), moŝna rozumieć szeroko - jako zamierzone i/bądź niezamierzone pozasłowne przekazywanie informacji, oraz wąsko - jako przekazywanie informacji za pomocą ruchów ciała, tj. gestów i mimiki. Podobnie E. Aronson, T.D. Wilson oraz R.M. Akert (1997) traktują komunikację niewerbalną jako sposób intencjonalnego lub nieintencjonalnego komunikowania za pomocą mimiki, tonu głosu, gestów, pozycji i ruchu ciała, dotyku i spoglądania. Inna grupa definicji akcentuje podobieństwo komunikacji niewerbalnej do komunikatów słownych, i zdaniem A. J. Biernacha (1997) domyślnie powinna ona posiadać swoiste reguły gramatyczne i interpunkcyjne, a kaŝdy gest winien być odpowiednikiem przynajmniej jednego słowa wypowiadanego. Dokonując przeglądu naukowych definicji komunikacji niewerbalnej moŝna znaleźć równieŝ inne określenia synonimicznie, jak przykładowo komunikowanie się pozasłowne oraz ekspresja niewerbalna. W przypadku określeń komunikowanie oraz komunikowanie się istota rozróŝnienia zdaniem P.G. Zimbardo oraz F.L. Ruch (1994) polega na tym, iŝ samo komunikowanie dotyczy emitowania stanu emocjonalnego samego nadawcy w sposób zamierzony i intencjonalny, zaś komunikowanie się oznacza istnienie odbiorcy i wymianę (zwrotne sprzęŝenie) komunikowanych treści. Natomiast określenie ekspresja niewerbalna, oznacza w szerokim ujęciu wszelkie porozumiewanie się, które nie opiera się wyłącznie na słowach lub ich symbolach. Pojęcie to naleŝy jednak rozpatrywać odrębnie ze względu na istotę określenia ekspresja, które wskazuje na wyjątkowość, wymowność, siłę wyrazu czy teŝ sugestywność komunikatu niewerbalnego. Definiując ekspresję niewerbalną w szerszym ujęciu moŝna stwierdzić, Ŝe jest to najbardziej wyrazisty bezsłowny sygnał emitowany przez nadawcę komunikatu. W węŝszym ujęciu natomiast oznacza ona dominujący 2 typ przekazu niewerbalnego, a mianowicie: mimiczny, kinezjetyczny (pozycja ciała, postawa, gesty oraz inne ruchy ciała), proksemiczny (dystans interakcyjny), parajęzykowy (tempo mówienia, zakłócenia płynności mowy, etc.). Warto jednak zauwaŝyć, iŝ ekspresja niewerbalna nie posiada jedynie charakteru nawykowego co do wzorców czy przyzwyczajeń. MoŜe bowiem stanowić istotne tło intencjonalne (kontekst) świadomego eksponowania określonych treści werbalnych, uwzględniwszy zasadę wzajemnego dopełniania się (komplementarności) obu kanałów przekazu. i.2. Badania naukowe w zakresie pragmatyzmu komunikacji niewerbalnej 2 Określenie dominujący naleŝy traktować jako najczęściej ujawniany przez nadawcę lub najbardziej eksponowany (preferowany).

4 4 Komunikacja niewerbalna jako innowacyjny przekaz w reklamie telewizyjnej Zainteresowanie komunikacją niewerbalną sięga czasów staroŝytnych, kiedy istotną rolę przypisywano elementom niewerbalnym przekazu jako środkom retoryki, zwiększającym skuteczność perswazji. Naukowe podejście do studiów nad komunikacją niewerbalną rozkwitło na początku XVII wieku. Z czasem coraz większa grupa badaczy, reprezentujących róŝne dziedziny nauki wyraŝała swe zainteresowanie problematyką skuteczności komunikacji niewerbalnej. Dorobek wielu badaczy stanowi współcześnie podwaliny wielu teorii, które nadal są precyzowane i systematyzowane. Zestawienie przedstawicieli zajmujących się problematyką komunikacji niewerbalnej ujęto w tabeli 1. Tabela 1. Zakres badań nad problematyką komunikacji niewerbalnej Okres historyczny Postać badacza Zakres pracy naukowej XVII wiek Francis Bacon Krytyka działań Arystotelesa, który zaniedbywał istotę gestów w kontekście mowy retorycznej. John Bulwer Opracowania dotyczące języka migowego ludzi głuchoniemych. XVIII wiek Joshua Steele Analiza znaczenia głosu w komunikowaniu się. XIX wiek Gilbert Austin Francois Delsarte Andrea de Jorio C.B. Duchenne de Boulogne Karol Darwin Klasyfikacja gestów zbliŝona do typologii znanych współcześnie. Skodyfikował i ustalił podstawowe zasady naukowego podejścia do kultury mowy oraz języka ruchów i gestów. Zbiór quasi-werbalnych symboli gestycznych oraz mimicznych. Pionierskie prace w zakresie ekspresji mimicznej człowieka. Badania ekspresji emocjonalnej w zachowaniach niewerbalnych ludzi oraz zwierząt, mających bezpośredni wpływ na współczesne badania ekspresji mimicznej.

5 Michał Makowski 5 XX wiek David Efron Paul Ekman, Wallace Freisen Mark Knapp Klaus R. Scherer, Harald G. Wallbott Badania wpływu kultury na ruch ciała i gestykulację. Klasyfikacja semiotyczna gestów oraz zasady kodowania przekazu niewerbalnego. Klasyfikacja zachowań niewerbalnych na podstawie relacji między kanałami werbalnym i niewerbalnym. Określenie funkcji zachowań niewerbalnych. David McNeill Źródło: opracowanie własne. Typologia gestów niewerbalnych jako elementów metaforycznych. Na początku XX wieku badania nad kwestią komunikacji niewerbalnej w istotny sposób wzbogaciła praca D. Efrona (1941), w której udowodniono znaczącą rolę kultury jako czynnika kształtującego ruch ciała i gestykulację. Autor ten dokonał równieŝ istotnego podziału gestów na dwa rodzaje: gesty komunikujące znaczenia niezaleŝne od treści werbalnej (gesty deiktyczne, ilustratory oraz gesty symboliczne); gesty nabierające znaczenia jedynie w połączeniu z wypowiedzią werbalną (batuty oraz ideografy). Pod koniec lat 60-ych XX wieku P. Ekman i W. Friesen (1969) ustalili pierwszą semiotyczną klasyfikacje gestów wyróŝniając następujące ich typy: emblematy zastępują zwroty lub frazy, łatwo dając się przetransponować na słowa powszechnie wypowiadane, ilustratory oferują komentarz do wypowiadanych słów, wprowadzając dodatkowe znaczenie nie wypowiedziane werbalnie przez nadawcę przekazu, wskaźniki emocji mają na celu okazanie przeŝywanych stanów emocjonalnych, regulatory konwersacji umoŝliwiają modyfikowanie ról uczestników podczas toczącego się procesu komunikowania się, adaptatory słuŝą do osiągnięcia najbardziej komfortowej sytuacji konwersacyjnej dla nadawcy komunikatu, autoadaptatory pozwalają doprowadzić do uregulowania napięć psychicznych na poziomie poŝądanym przez stronę komunikującą.

6 6 Komunikacja niewerbalna jako innowacyjny przekaz w reklamie telewizyjnej Badacze, P. Ekman i W. Friesen, ustalili równieŝ trzy zasady kodowania przekazu niewerbalnego, a więc związki zachowań niewerbalnych z komunikowanym znaczeniem. Kodowanie to moŝe więc być arbitralne, a więc zachowanie podlegające takiemu kodowaniu nie jest umotywowane i w rezultacie nie przypomina wizualnie tego, co ma oznaczać. Kodowanie moŝe mieć charakter ikoniczny, co oznacza, Ŝe zachowania są podobne do tego co oznaczają, a ich rozpoznanie opiera się na odnajdywaniu rzeczywistych podobieństw. Z kolei kodowanie wewnętrzne same w sobie są swymi znaczeniami. Pod koniec lat 70-ych XX wieku M. Knapp (1978) zaproponował inną klasyfikację zachowań niewerbalnych, skupiając uwagę na typach relacji, zachodzących pomiędzy kanałami werbalnym i niewerbalnym. W efekcie ustalone zostały następujące typy tychŝe relacji: powtarzanie przekaz zawarty w kanale słownym zostaje powielony w kanale niewerbalnym, zastąpienie zamiast wypowiadania słów moŝna wykonać odpowiednią sekwencję niewerbalną, oddającą istotę zastąpionego w ten sposób przekazu słownego, akcentowanie tekstu wypowiadanego kinezjetyka podkreśla znaczenie wypowiadanych pojedynczo słów oraz wypowiadanych fraz, regulacja konwersacji zachowania niewerbalne sygnalizują zmianę ról nadawcy i adresata w procesie komunikowania się, maskowanie zachowania niewerbalne tłumią prawdziwe przekonania i emocje. Kolejną, nieco inną klasyfikację zachowań niewerbalnych zaproponowali K.R. Scherer oraz H.G. Wallbott (1985). Stwierdzili oni, iŝ zachowania niewerbalne mogą pełnić następujące funkcje: semantyczną zachowania posiadające samodzielne znaczenie referencjalne lub modyfikujące znaczenie komunikowane w kanale werbalnym; syntaktyczną organizującą sekwencje słowne, segmentujące przekaz słowny; pragmatyczną słuŝącą oddziaływaniu na partnera przekazu jako wyróŝnik określonego statusu społecznego nadawcy lub wyznawanych wartości; regulowania konwersacji komunikaty niewerbalne pełnią rolę sygnałów zmiany tur w konwersacji. Kolejną istotną postacią współcześnie zajmującą się komunikacją niewerbalna jest D. McNeill (1992), który badając gesty dociekał moŝliwości tworzenia w ludzkim umyśle metafor na podstawie przekazywanych komunikatów niewer-

7 Michał Makowski 7 balnych. Opracowana przez niego typologia zakłada istnienie następujących gestów: gesty deiktyczne odnoszą się do tzw. deiksów, tj. elementów w abstrakcyjnej przestrzeni mentalnej komunikującego treść werbalną, który nie ma innych realnych i konkretnych elementów do wskazania; uderzenia (beats) rytmiczne gesty intonacyjne, wyraźnie podkreślające tok słowny (por. tzw. batuty w terminologii Efrona), mające równieŝ logicznie dzielić komunikowany tekst; gesty kohezywne pełnią rolę łącznika tematycznie bliskich, lecz oddalonych w czasie wątków przekazu werbalnego, a ich ponowne przywołanie stanowi spojenie toku werbalnego przekazu i wskazanie adresatowi miejsca, do którego odnosi się dalszy ciąg dyskursu; gesty ikoniczne w naturalny sposób zawierają bezpośrednie podobieństwo między strukturą komunikowaną oraz formą gestu, są zatem obrazowe i konkretne (por. tzw. ilustratory Ekmana i Friesena); gesty metaforyczne są oznaką zachodzących procesów myślowych, zatem ich obraz przedstawia abstrakcyjną ideę związaną z komunikatem werbalnym. Historia badań komunikacji niewerbalnej nie odnosi się jedynie do kwestii gestów. Badacze próbowali równieŝ zrozumieć istotę proksemiki w komunikacji niewerbalnej, a takŝe zajęli się kwestiami parajęzykowych elementów w procesie komunikacji. Podjęto takŝe szereg badań nad znaczeniem roli spojrzeń, kontaktu wzrokowego, rolą wokalnej ekspresji emocjonalnej, pauzą i wahaniem w toku wywodu, jak równieŝ zachowaniem się źrenic adresata przekazu werbalnego czy teŝ ekspresją mimiczną. Uwzględniając istotną rolę D. McNeill a, który udowodnił tezę o współtworzeniu znaczenia wypowiedzi przez znaki werbalne i niewerbalne na podstawie obserwacji gestów wykonywanych rękoma warto zauwaŝyć, iŝ współcześnie wielu badaczy w sposób analogiczny, celowo ogranicza proces badawczy do wybranych rodzajów przekazu niewerbalnego. Ograniczenia takie dają przejrzystość metodologiczną, jednakŝe ograniczają wnioskowanie, poprzez wyłączenie z analiz innych zachowań niewerbalnych, mogących w konsekwencji wpłynąć na skuteczność procesu komunikacji. i.3. Komunikat niewerbalny w przekazie reklamowym Pojęcie reklama w ujęciu etymologicznym pochodzi od łacińskiego słowa clamo ( clamare ), co tłumacząc oznacza: krzyczeć, głośno wołać, przywoływać, jak równieŝ wyraźnie wskazywać, świadczyć. W XVIII wieku upo-

8 8 Komunikacja niewerbalna jako innowacyjny przekaz w reklamie telewizyjnej wszechniono pojęcie reklamy w Anglii, określając je słowem advertising (od łacińskiego słowa advertere zawiadomienie, ogłaszanie, anonsowanie) 3. Współcześnie P. Kotler, G. Armstrong, J. Saunders, oraz V. Wong (2002) proponują, by reklamę definiować jako wszelką płatną postać bezosobowej prezentacji oraz promocji idei, dóbr i usług w środkach masowego przekazu, takich jak gazety, czasopisma, telewizja lub radio, przez dającego się zidentyfikować nadawcę oraz zindywidualizowanych środkach przekazu. Biorąc pod uwagę całościowy cel komunikacji marketingowej przedsiębiorstw, reklama względem określonego audytorium docelowego spełnia określone zadania (cele) cząstkowe w danym przedziale czasowym. Przykładowe cele oraz ich szczegółowe wyznaczniki ujęto w tabeli. 2. Tabela 2. Cele działań reklamowych i ich wyznaczniki Cele reklamy Informowanie Przypominanie Perswazja Przykładowe wyznaczniki charakteryzujące cel o nowym produkcie, o nowych moŝliwościach i efektach, o zasadach funkcjonowania produktu, o błędnych wyobraŝeniach o produkcie i oferencie, o bezpieczeństwie związanym z zakupem produktu; o konieczności odnowienia zakupu (restytucji), o istnieniu oferty poza sezonem, o miejscach, w których moŝna skorzystać z oferty, o kompleksowej ofercie; wywołująca preferencję oferty, zachęcająca do skorzystania z preferowanej oferty, skłaniająca do zmiany sposobu postrzegania cech produktów, nakłaniająca do skorzystania z produktu bezzwłocznie. Źródło: P. Kotler, G. Armstrong, J. Saunders, V. Wong, op. cit., tab , s Ocena efektów reklamy dokonywana jest przez pryzmat osiąganych celów, dla których środek reklamy został przygotowany i wyemitowany. Jednym z niepodwaŝalnych wyznaczników skutecznej reklamy jest ocena przyciągania uwagi, rozpatrywana jako: podstawowe zwrócenie uwagi na środek reklamy, 3 W literaturze odnaleźć moŝna równieŝ określenie commercial (zwłaszcza w USA) odnoszące się najczęściej do reklamy radiowej, telewizyjnej oraz kinowej.

9 Michał Makowski 9 wtórne wywołanie uwagi, pozwalające na zapamiętanie emitowanego środka reklamy, marki produktu i jego cech oraz sensu głównego przekazu reklamy. Skuteczne przyciągnięcie uwagi nie jest zadaniem łatwym, poniewaŝ informacji jest tak wiele, Ŝe umysł człowieka nie jest w stanie ich wszystkich przetworzyć. Niektóre więc wiadomości są ignorowane, inne zaś w ogóle do niego nie trafiają. Przyczyną takiego stanu rzeczy jest fakt, iŝ człowiek w sposób selektywny odbiera otaczające go środowisko, dokonuje selektywnego zapamiętania, a takŝe w sposób selektywny zniekształca docierający do niego przekaz. Szansę dotarcia do adresata mają tylko najsilniejsze przekazy, co w praktyce oznacza, Ŝe na jedne środki reklamy klienci zwracają większą uwagę niŝ na inne, czasem wręcz ich nie dostrzegają. Wynika to z wielu powodów, do których naleŝą m.in.: właściwości podmiotu spostrzegającego gdy klient planuje zakup określonego produktu staje się bardziej wyczulony na wszelkie informacje w mediach, dotyczące tego właśnie produktu i jego substytutów, właściwości emitowanego (spostrzeganego) przekazu im bardziej wyróŝnia się on spośród innych, tym większe ma on szanse, Ŝe zostanie zauwaŝony przez adresatów i skupi ich uwagę. Przekaz reklamowy nie zawsze prowadzi do właściwie ustalonych celów. W takich sytuacjach moŝna mówić o nieskuteczności komunikacji. Wśród czynników przyczyniających się do takiej sytuacji M. Rydel (2001) wskazuje: czynniki po stronie nadawcy komunikatu przypadkowość działań oraz brak nadzoru nad wykonywanymi czynnościami reklamowymi (np. brak badań reakcji audytorium na emitowany komunikat reklamowy); czynniki zawarte w komunikacie dotyczą głównie słabego wyróŝnienia przekazu na tle innych ze względu na posługiwanie się stereotypowymi cechami bądź mało pomysłową fabułą; czynniki wynikające z kanału komunikacji związane są z niewłaściwym doborem środków przekazu komunikatu (mediów) w stosunku do określonej grupy docelowej; czynniki po stronie odbiorcy komunikatu audytorium moŝe nie być gotowe do przyjęcia argumentów zawartych w przekazie reklamowym. Powodów nieskuteczności reklamy moŝe być wiele. WaŜne jest jednak wczesne zdiagnozowanie i wyeliminowanie bądź zminimalizowanie ich przyczyny. Brak reakcji moŝe doprowadzić do nieodwracalnych skutków finansowych i rynkowych dla reklamodawców. Przekaz reklamowy dociera do audytorium dzięki technicznym moŝliwościom mediów, które określane są jako środki przekazu. RóŜnorodność otaczających człowieka mediów powoduje w efekcie wielorakość kształtowania (for-

10 10 Komunikacja niewerbalna jako innowacyjny przekaz w reklamie telewizyjnej mowania) przekazów reklamowych. Zatem zastosowany środek przekazu definiuje formę reklamy. Biorąc pod uwagę techniczne moŝliwości mediów przekaz reklamowy zapisywany jest na odpowiednim nośniku i zawiera określone treści werbalne i niewerbalne. Z tego teŝ względu moŝna powiedzieć, iŝ środek reklamy składa się z dwóch elementów materialnego (fizycznego) nośnika przekazu oraz niematerialnego przekazu werbalnego i niewerbalnego. Zagadnienie to zaprezentowano schematycznie na rysunku 1. Rysunek 1. Przykładowy schemat ekspozycji środka reklamy z przekazem słownym i niewerbalnym Źródło: opracowanie własne. Kreatywność w zakresie konfiguracji tych elementów, a takŝe róŝnorodność mediów warunkują wielorakość moŝliwych do zastosowania środków reklamy. Podstawowy zaś cel wyboru środka reklamy pozostaje niezmienny, wskazując moŝliwość przekazania adresatom określonych treści słownych i niewerbalnych, warunkujących ich zachowanie się na rynku. Kierowany do audytorium komunikat niewerbalny w reklamie moŝe być celowym, świadomym elementem przekazu, stanowiąc tym samym intencjonalne wzmocnienie komunikowanych treści kanałem werbalnym. Odgrywa w tym przypadku rolę komplementarnego przekazu, pozostając w zgodzie z reklamowym komunikatem werbalnym. Odbiorca bez trudu dokonuje interpretacji tego

11 Michał Makowski 11 typu komunikatu. Przykłady zastosowania tego typu niewerbalizmów przedstawiono na rysunku 2. Rysunek 2. Przykładowe kadry filmów reklamowych z ekspozycją komplementarnych niewerbalizmów Źródło: opracowanie własne na podstawie serwisu Macroscope OMD. Przekaz niewerbalny pojawiający się w reklamie w sposób nieintencjonalny (spontaniczny) moŝe pozostawać w zgodzie z komunikatem bądź stanowić zaprzeczenie komunikatu werbalnego. Zatem odgrywać będzie rolę wzmacniającą bądź antagonistyczną w stosunku do treści werbalnej, odkrywając w sposób emocjonalnie inne przesłanie komunikatu werbalnego zawartego w reklamie. Na rysunku 3 przedstawiono kadry z wybranych filmów reklamowych, na których wskazano niewerbalne komunikaty, sprzeczne z komunikatem werbalnym. Rysunek 3. Przykładowe kadry filmów reklamowych z ekspozycją antagonistycznych niewerbalizmów Źródło: opracowanie własne na podstawie serwisu Macroscope OMD. Fakt sprzeczności komunikacji jest jednakŝe trudny do uchwycenia, gdyŝ pojawiający się fragment (kadr lub kadry) eksponujący owe zachowanie trwa zaledwie w kilku sekundach podczas emitowanego przekazu reklamowego. Ponadto trudno równieŝ dokonać właściwej, świadomej interpretacji4. i.4. Badanie skuteczności komunikatu niewerbalnego w przekazie reklamowym 4 Interpretacja przedstawionych kadrów z filmów reklamowych w dalszej części rozdziału.

12 12 Komunikacja niewerbalna jako innowacyjny przekaz w reklamie telewizyjnej Mając na uwadze intencjonalne wykorzystanie niewerbalnego komunikatu w przekazie reklamowym, konieczne staje się określenie skuteczności tego typu innowacyjnego rozwiązania w komunikacji marketingowej. Kwestia ta okazuje się dość skomplikowana, zwaŝywszy iŝ interpretacja wszelkich komunikatów odbieranych przez człowieka zachodzi w mózgu, przy większym lub mniejszym stopniu jego świadomości. Najprostsze w odbiorze, a zarazem paradoksalnie najmniej wartościowe są komunikaty werbalne. P. Renvoisé oraz Ch. Morin (2007) przytoczyli wyniki badań prowadzonych przez A. Mehrabiana, z których wynika, Ŝe zaledwie 7% wartości przekazu płynie z wypowiedzi słownych. Najistotniejsza wartość przekazu zawarta jest w obrazie mowy ciała (55%) oraz w elementach parajęzykowych (38%) 5. Nie trudno zatem dojść do wniosku, iŝ badanie skuteczności komunikacji niewerbalnej powinno w większym stopniu odnosić się do pomiaru zachodzących przemian w mózgu oraz naturalnych reakcji fizycznych człowieka, wynikających z funkcji mózgu zarówno podczas, jak i po ekspozycji środków reklamy 6. Intencjonalne zastosowanie komunikatu niewerbalnego wymaga innowacyjnego pomiaru skuteczności jego uŝycia. Biorąc pod uwagę fakt, iŝ odbierane elementy niewerbalne interpretowane są podświadomie, konieczne jest zastosowanie technik, umoŝliwiających rejestrowanie naturalnych reakcji człowieka w przypadku ich zastosowania. W tym celu konieczne wydaje się wykorzystanie instrumentów pomiarowych sztucznych mechanicznych, do których S. Kaczmarczyk (1999) zalicza przykładowo: wizometr, psychogalwanometr, tachistoskop. Z punktu widzenia badań komunikacji niewerbalnej przydatnymi instrumentami pomiarowymi mogą być równieŝ: elektroencefalogram, kamera termowizyjna, fonoskop czy teŝ wariograf. Zastosowanie tego typu instrumentów pomiarowych moŝe być utrudnione ze względu na ich ograniczoną dostępność, a takŝe wysoki koszt specjalistycznych pomiarów i interpretacji uzyskanych wyników. Prostym, a zarazem skutecznym sposobem interpretowania skuteczności komunikatów niewerbalnych moŝe być prowadzenie obserwacji ruchów gałek 5 Mając na uwadze tę zaleŝność warto wskazać potoczne określenia typu: zobacz jak to pachnie, zobacz jakie to smaczne, spójrz jakie to miękkie, popatrz co on mówi przykłady te sugerować mogą ułomność innych zmysłów w stosunku do wzroku. 6 W przypadku badania skuteczości zastosowanych elementów werbalnych najczęściej wykorzystuje się badania sondaŝowe, w których instrumentem pomiarowym jest zwykle kwestionariusz (instrument pomiarowy sztuczny konwencjonalny). Uzyskane odpowiedzi odnoszą się wówczas do cech świadomie odbranego komunikatu -np. znam markę X, podoba mi się produkt Y, kupię/spróbuje produkt Z, odraŝający jest przekaz reklamowy oferenta ABC, etc.

13 Michał Makowski 13 ocznych towarzyszących wypowiedzi werbalnej. Schemat interpretacji niewerbalnego komunikatu przedstawiono na rysunku 4. Rysunek 4. Interpretacja niewerbalizmu komunikowanego ruchem gałek ocznych Źródło: A. Biernach, op.cit., s. 32. Osoba, która podczas wypowiedzi werbalnej kieruje wzrok w stronę prawą ma tendencję do konfabulacji. Natomiast jeŝeli spogląda raczej w stronę lewą próbuje przypomnieć sobie określone wydarzenia. Nerwowe, naprzemienne spoglądanie w lewo i prawo oznacza próbę myślenia i przypomnienia sobie lub w desperacji zmyślenia określonego faktu 7. Tę prostą zasadę wykorzystać moŝna do zweryfikowania werbalnych ocen przekazu reklamowego dokonywanych przez respondentów podczas sondaŝy bezpośrednich. Wydaje się równieŝ, iŝ 7 Warto zauwaŝyć, iŝ najczęściej nerwowe, naprzemienne spoglądanie w prawą i lewą stronę odbywa się ze źrenicami skierowanymi ku górze, co ponownie potwierdza tezę przywiązywanie większej uwagi do obrazów; bez istotnego znaczenia jest tu fakt czy odnosi się do wizualizacji rzeczywistych czy tylko wyimaginowanych.

14 14 Komunikacja niewerbalna jako innowacyjny przekaz w reklamie telewizyjnej schemat ten w pewnym stopniu moŝe być uŝyteczny do ujawnienia przekazów niewerbalnych zarejestrowanych i zinterpretowanych podświadomie przez człowieka 8. Przedstawiony na rysunku 4 schemat ułatwia ponadto interpretację antagonistycznych niewerbalizmów w filmach reklamowych zaprezentowanych na rysunku 3. Spoglądające postacie w prawą stronę opisują swoje odczucia wyraźnie kłamiąc, wyobraŝając sobie jedynie jak powinny zagrać zadowolenie/niezadowolenie. Kierunek spoglądania nie jest przypadkowy i wynika z określonych funkcji mózgu. Spoglądanie w stronę prawą związane jest z zaangaŝowaniem lewej półkuli, zaś spoglądanie w stronę lewą oznacza aktywizację prawej półkuli mózgu człowieka. Schematycznie zaleŝności te przedstawiono na rysunku 5. Rysunek 5. ZaleŜność widzianych obszarów od interpretacji przez półkule mózgu Źródło: opracowanie własne. Lewa półkula (racjonalna) odpowiedzialna jest za czytanie, mówienie, pisanie, zdolności obliczeniowe, konfabulację (racjonalizm) zaś prawa (emocjonalna) 8 Autor prowadzi badania w tym zakresie.

15 Michał Makowski 15 odpowiada za rozpoznawanie kształtów i struktur geometrycznych, komunikatów niewerbalnych, prostych zwrotów emocjonalnych (morałów, metafor, humoru, przekleństw) oraz kojarzenie oglądanych przedmiotów. Wiedza na temat percepcji przekazywanych treści okazuje się o tyle istotna, Ŝe łatwiej w ten sposób zaplanować treść i rodzaj komunikatu marketingowego. ZwaŜywszy, iŝ prawa półkula mózgu dokonuje emocjonalnej interpretacji niewerbalnych komunikatów, treści owe powinny być częściej zawarte w lewym polu widzialnym. Aspekt ten równieŝ powinien podlegać badaniu, w celu określenia skuteczności przekazu reklamowego, skomponowanego zarówno z elementów werbalnych jak i niewerbalnych. i.5. Zakończenie Koegzystencja komunikatu werbalnego wraz z komunikatem niewerbalnym w przekazie reklamowym jest bezsporna. Występujące treści niewerbalne, stanowią często niedoceniane tło dla eksponowanego komunikatu werbalnego. W przypadku elementów niewerbalnych odkodowanie komunikatu zawartego w przekazie reklamowym nie następuje w sposób świadomy i zamierzony, zatem jego interpretowanie przez audytorium dokonuje się podświadomie, często na podstawie osobistych zachowań lub doświadczeń Ŝyciowych. Kreatywne komponowanie przekazu reklamowego, wymaga uświadomienia sobie na ile zawarty komunikat niewerbalny stanowi treść zamierzoną, a na ile treść spontaniczną. Często bowiem komunikaty niewerbalne stanowią swoisty sprawdzian wiarygodności dla wyolbrzymianej werbalizmami oferty. Intencjonalne zastosowanie komunikatu niewerbalnego wymaga innowacyjnego pomiaru skuteczności jego zastosowania. Biorąc pod uwagę fakt, iŝ odbierane elementy niewerbalne interpretowane są podświadomie, konieczne jest zastosowanie technik, umoŝliwiających rejestrowanie naturalnych reakcji człowieka w przypadku pojawienia się niewerbalizmów. W tym celu konieczne wydaje się wykorzystanie instrumentów pomiarowych sztucznych mechanicznych. Zastosowanie tego typu instrumentów pomiarowych moŝe być utrudnione ze względu na ich ograniczoną dostępność, a takŝe wysoki koszt specjalistycznych pomiarów i interpretacji uzyskanych wyników. Zarówno intencjonalne wykorzystywanie niekonwencjonalnego przekazu niewerbalnego, jak i nowatorskie metody badania skuteczności przekazu marketingowego, stanowić mogą o konkurencyjności podmiotów gospodarczych, której źródłem są wiedza oraz innowacyjność. Bibliografia

16 16 Komunikacja niewerbalna jako innowacyjny przekaz w reklamie telewizyjnej Aronson E., Wilson T. D., Akert R.M. (1997), Psychologia społeczna. Serce i umysł, Zysk i sp-ka, Poznań. Biernach A.J. (1997), Komunikacja niewerbalna. Sztuka czytania z twarzy, Astrum, Wrocław. Efron D. (1941), Gesture and Environment, Morningside Heights, NY. Ekman P., Friesen W.V. (1969), The repertoire of nonverbal behavior: categories, origins, usage and coding, Semiotica, No. 1, ss Głodkowski W. (1999), Bez słowa. Komunikacyjne funkcje zachowań niewerbalnych, Hansa Communication, Warszawa. Kaczmarczyk S. (1999), Badania marketingowe, metody i techniki, PWE, Warszawa. Knapp M. (1978), Nonverbal Communication In Human Interaction, NY. Kotler P., Armstrong G., Saunders J., Wong V. (2002), Marketing. Podręcznik europejski, PWE, Warszawa. Matusewicz C. (1979), Komunikacja niewerbalna. Przegląd zagadnień, Przegląd Psychologiczny, nr 2, s McNeill D. (1992), Human and mind, What gestures reveal about thought, Chicago. Renvoisé P., Morin Ch. (2007), Neuromarketing, Thomas Nelson Inc., Nashville. Rydel M. (2001), Komunikacja jako element marketingu, [w:] M. Rydel (red.), Komunikacja marketingowa, ODDK, Gdańsk. Scherer K.R., Wallbott H.G. (1985), Analysis of nonverbal behavior, [w:] T.A. van Dijk, Handbook of discourse analysis, London. Zimbardo P.G., Ruch F.L. (1994), Psychologia i Ŝycie, PWN, Warszawa.

17

KOMUNIKACJA INTERPERSONALNA MOWA CIAŁA

KOMUNIKACJA INTERPERSONALNA MOWA CIAŁA KOMUNIKACJA INTERPERSONALNA MOWA CIAŁA KOMUNIKACJA INTERPERSONALNA KOMUNIKACJA INTERPERSONALNA to psychologiczny proces, dzięki któremu jednostka przekazuje i otrzymuje informacje w bezpośrednim kontakcie

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Talent autoprezentacji Sztuka zaprezentowania własnej osoby Katarzyna Lipska Wyższa Szkoła Ekonomii, Prawa i Nauk Medycznych im. prof. Edwarda Lipińskiego w Kielcach 26

Bardziej szczegółowo

Temat 1: Ja i inni, czyli komunikacja interpersonalna

Temat 1: Ja i inni, czyli komunikacja interpersonalna Temat 1: Ja i inni, czyli komunikacja interpersonalna Kraków, 30 października 2015 Warsztaty z komunikacji społecznej: Język ciała z elementami komunikacji interpersonalnej mgr Dominik Borowski www.dominikborowski.eu

Bardziej szczegółowo

KOMUNIKACJA MIĘDZYLUDZKA. mjr Danuta Jodłowska

KOMUNIKACJA MIĘDZYLUDZKA. mjr Danuta Jodłowska KOMUNIKACJA MIĘDZYLUDZKA mjr Danuta Jodłowska KOMUNIKACJA WERBALNA Komunikacja werbalna to przekazywanie informacji za pomocą wyrazów. Dużą rolę odgrywają tu takie czynniki, jak: akcent (badania dowiodły,

Bardziej szczegółowo

Anna Kozłowska, Reklama. Techniki perswazyjne, OW SGH, Warszawa 2011

Anna Kozłowska, Reklama. Techniki perswazyjne, OW SGH, Warszawa 2011 Anna Kozłowska, Reklama. Techniki perswazyjne, OW SGH, Warszawa 2011 Ze wstępu do książki Reklama to nieodłączny element naszego życia codziennego - jest obecna wszędzie (na ulicy, w pracy, w szkole, w

Bardziej szczegółowo

Podstawy komunikacji interpersonalnej. Poznań 2013 Copyright by Danuta Anna Michałowska

Podstawy komunikacji interpersonalnej. Poznań 2013 Copyright by Danuta Anna Michałowska Podstawy komunikacji interpersonalnej 1 Podstawy komunikacji interpersonalnej Umiejętności interpersonalne: otwartość i zaufanie Informacje zwrotne kontakt 2 abc 3 Umiejętności interpersonalne zainicjowanie

Bardziej szczegółowo

KATEGORIA OBSERWATORA A PROCES WIZUALIZACJI

KATEGORIA OBSERWATORA A PROCES WIZUALIZACJI Grażyna Habrajska Uniwersytet Łódzki KATEGORIA OBSERWATORA A PROCES WIZUALIZACJI Opublikowano w: Komunikacja wizualna w przestrzeni publicznej, red. Anna Obrębska, Łódź 2009, s. 9-19 Kategoria obserwatora

Bardziej szczegółowo

Komunikacja społeczna. Opracowanie: Aneta Stosik

Komunikacja społeczna. Opracowanie: Aneta Stosik Komunikacja społeczna Opracowanie: Aneta Stosik Proces komunikowania się Komunikowanie się to wzajemne przekazywanie informacji, umiejętności, pojęć, idei, uczuć, itp. za pomocą symboli tworzonych przez

Bardziej szczegółowo

Podstawy komunikacji personalnej. Analiza elementów komunikacji

Podstawy komunikacji personalnej. Analiza elementów komunikacji Podstawy komunikacji personalnej Analiza elementów komunikacji Etymologia terminu komunikacja Pojęcie komunikacja pochodzi z łacińskiego: - communico, communicare: uczynić wspólnym, połączyć, udzielić

Bardziej szczegółowo

Darmowy fragment www.bezkartek.pl

Darmowy fragment www.bezkartek.pl Copyright by Oficyna Wydawnicza Impuls, Kraków 2010 Recenzent: prof. dr hab. Władysława Pilecka Redakcja wydawnicza: Zespół Fotografie: Agnieszka Lasota Projekt okładki: Ewa Beniak-Haremska ISBN 978-83-7587-272-9

Bardziej szczegółowo

SYLABUS/ OPIS PRZEDMIOTU. Nonverbal communication with elements of observation

SYLABUS/ OPIS PRZEDMIOTU. Nonverbal communication with elements of observation 1. Nazwa przedmiotu w języku polskim SYLABUS/ OPIS PRZEDMIOTU Komunikacja niewerbalna z elementami obserwacji. 2. Nazwa przedmiotu w języku angielskim Nonverbal communication with elements of observation

Bardziej szczegółowo

Jak się porozumiewać i być zrozumianym - kilka słów o komunikacji niewerbalnej.

Jak się porozumiewać i być zrozumianym - kilka słów o komunikacji niewerbalnej. Jak się porozumiewać i być zrozumianym - kilka słów o komunikacji niewerbalnej. AAC to w skrócie komunikacja alternatywna i wspomagająca. To wszystkie sposoby porozumiewania się, które są wykorzystywane

Bardziej szczegółowo

Jeszcze nie mówi, a już porozumiewa się - rozwój komunikowania się małych dzieci

Jeszcze nie mówi, a już porozumiewa się - rozwój komunikowania się małych dzieci Jeszcze nie mówi, a już porozumiewa się - rozwój komunikowania się małych dzieci Pierwsze miesiące życia dziecka 1. interakcje twarzą w twarz z opiekunem Pierwsze miesiące życia dziecka 1. interakcje twarzą

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Księgarnia PWN: Dale G. Leathers - Komunikacja niewerbalna. Przedmowa... 11

Spis treści. Księgarnia PWN: Dale G. Leathers - Komunikacja niewerbalna. Przedmowa... 11 Księgarnia PWN: Dale G. Leathers - Komunikacja niewerbalna Przedmowa... 11 część I KOMUNIKACJA NIEWERBALNA... 15 Rozdział 1. Natura komunikacji niewerbalnej... 17 1.1. Funkcjonalne znaczenie komunikacji

Bardziej szczegółowo

Temat 3: Czy ciało może przekazywać informacje? Wprowadzenie do komunikacji niewerbalnej

Temat 3: Czy ciało może przekazywać informacje? Wprowadzenie do komunikacji niewerbalnej Temat 3: Czy ciało może przekazywać informacje? Wprowadzenie do komunikacji niewerbalnej Kraków, 27 listopada 2015 Warsztaty z komunikacji społecznej: Język ciała z elementami komunikacji interpersonalnej

Bardziej szczegółowo

Komunikacja niewerbalna: uwarunkowania kulturowe

Komunikacja niewerbalna: uwarunkowania kulturowe Komunikacja niewerbalna: uwarunkowania kulturowe Kulturowe uniwersalizmy 1. Te same części ciała wykorzystywane są do przesyłania niewerbalnych komunikatów. 2. Niewerbalne kanały wykorzystywane są do przekazywania

Bardziej szczegółowo

WPROWADZENIE DO KOMUNIKACJI MOWA CIAŁA

WPROWADZENIE DO KOMUNIKACJI MOWA CIAŁA WPROWADZENIE DO KOMUNIKACJI MOWA CIAŁA One cannot not communicate (Watzlavick i in. 1967) Nie da się nie komunikować MOWA CIAŁA - TEMATY 1. Czym jest mowa ciała a czym komunikacja niewerbalna? 2. Co wchodzi

Bardziej szczegółowo

Jak złowić klienta? Analiza sieci społecznych jako nowe narzędzie badań marketingowych

Jak złowić klienta? Analiza sieci społecznych jako nowe narzędzie badań marketingowych Jak złowić klienta? Analiza sieci społecznych jako nowe narzędzie badań marketingowych dr Dominik Batorski inŝ. Paweł Kucharski Interdyscyplinarne Centrum Modelowania Matematycznego i Komputerowego, Uniwersytet

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Talent autoprezentacji Sztuka zaprezentowania własnej osoby Dr Magdalena Daszkiewicz Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu 18 listopada 2013 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET

Bardziej szczegółowo

Analiza zawartości a analiza treści jako metody badawcze. mgr Magdalena Szpunar

Analiza zawartości a analiza treści jako metody badawcze. mgr Magdalena Szpunar Analiza zawartości a analiza treści jako metody badawcze mgr Magdalena Szpunar Znaczenie analizy zawartości Najbardziej widocznym i dostępnym przejawem działania mediów są niesione przezeń przekazy Bodźcami

Bardziej szczegółowo

Tworzenie planu medialnego

Tworzenie planu medialnego REFORMA 2012 Tworzenie planu medialnego Dorota Błaszczyk, Julita Machowska A.27.3 Podręcznik do nauki zawodu TECHNIK ORGANIZACJI REKLAMY spis treści 3 Wstęp... 7 I. Przekaz reklamowy... 9 1 Komunikacja

Bardziej szczegółowo

Umiejętność "odczytywania" i wykorzystywania komunikatów wynikających ze sfery pozawerbalnej człowieka

Umiejętność odczytywania i wykorzystywania komunikatów wynikających ze sfery pozawerbalnej człowieka "POTĘGA WIZERUNKU" W OBSZARZE WERBALNYM I NIEWERBALNYM - autorskie narzędzia skutecznej komunikacji i treningu charyzmy wykorzystywane podczas wystąpień publicznych i spotkań biznesowych Kod szkolenia:

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Akademia Młodego Ekonomisty Autoprezentacja sztuka dobrych wystąpień Jak dobrze wypaść przed innymi? Dr Magdalena Daszkiewicz Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu 21 listopada 2016 r. Autoprezentacja to

Bardziej szczegółowo

Komunikacja interpersonalna w zespole

Komunikacja interpersonalna w zespole Komunikacja interpersonalna w zespole Partnerzy LOB Sylwia Sobiesiak TRAINING TREE Komunikacja łac. CommunicaLo = łączność, wymiana, rozmowa Jak rozmawiać? NADAWCA intencja kodowanie wiadomość przekaz

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp... 9 KOMUNIKACJA MARKETINGOWA UCZELNI WYŻSZEJ... 11 ZNACZENIE MARKI W KOMUNIKACJI MARKETINGOWEJ UCZELNI WYŻSZEJ...

Spis treści. Wstęp... 9 KOMUNIKACJA MARKETINGOWA UCZELNI WYŻSZEJ... 11 ZNACZENIE MARKI W KOMUNIKACJI MARKETINGOWEJ UCZELNI WYŻSZEJ... Spis treści Wstęp... 9 Rozdział I KOMUNIKACJA MARKETINGOWA UCZELNI WYŻSZEJ... 11 Rozdział II ZNACZENIE MARKI W KOMUNIKACJI MARKETINGOWEJ UCZELNI WYŻSZEJ... 33 Rozdział III ROLA SERWISU INTERNETOWEGO UCZELNI

Bardziej szczegółowo

Badania marketingowe 2013_2. Krzysztof Cybulski Katedra Marketingu Wydział Zarządzania Uniwersytet Warszawski

Badania marketingowe 2013_2. Krzysztof Cybulski Katedra Marketingu Wydział Zarządzania Uniwersytet Warszawski Badania marketingowe 2013_2 Krzysztof Cybulski Katedra Marketingu Wydział Zarządzania Uniwersytet Warszawski Ramowy program konwersatorium 1. System informacji rynkowej i jego składowe 2. Istota oraz klasyfikacja

Bardziej szczegółowo

Medialne mechanizmy reklamy Kod przedmiotu

Medialne mechanizmy reklamy Kod przedmiotu Medialne mechanizmy reklamy - opis przedmiotu Informacje ogólne Nazwa przedmiotu Medialne mechanizmy reklamy Kod przedmiotu 15.3-WP-PEDP-MMR-W-S14_pNadGenWWLVO Wydział Kierunek Wydział Pedagogiki, Psychologii

Bardziej szczegółowo

BARIERY W KOMUNIKACJI I SPOSOBY ICH PRZEŁAMYWANIA

BARIERY W KOMUNIKACJI I SPOSOBY ICH PRZEŁAMYWANIA BARIERY W KOMUNIKACJI I SPOSOBY ICH PRZEŁAMYWANIA Sylwia Wrona Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Wrocław, 29.05.2015 KOMUNIKACJA - proces przekazywania (wymiany) informacji między jej uczestnikami -

Bardziej szczegółowo

Wystąpienia publiczne i prezentacje? To lubię lub polubię!

Wystąpienia publiczne i prezentacje? To lubię lub polubię! Wystąpienia publiczne i prezentacje? To lubię lub polubię! CEL PREZENTACJI: Przekazanie wskazówek, jak przygotować się do wystąpienia publicznego PLAN PREZENTACJI: 1. Jak myślimy o wystąpieniach publicznych?

Bardziej szczegółowo

Natalia Gorynia-Pfeffer STRESZCZENIE PRACY DOKTORSKIEJ

Natalia Gorynia-Pfeffer STRESZCZENIE PRACY DOKTORSKIEJ Natalia Gorynia-Pfeffer STRESZCZENIE PRACY DOKTORSKIEJ Instytucjonalne uwarunkowania narodowego systemu innowacji w Niemczech i w Polsce wnioski dla Polski Frankfurt am Main 2012 1 Instytucjonalne uwarunkowania

Bardziej szczegółowo

3. Czy ciało może przekazywać informacje? Wprowadzenie do komunikacji niewerbalnej

3. Czy ciało może przekazywać informacje? Wprowadzenie do komunikacji niewerbalnej 3. Czy ciało może przekazywać informacje? Wprowadzenie do komunikacji niewerbalnej Kraków, 19 listopada 2016 roku grudnia Warsztaty z komunikacji interpersonalnej mgr Dominik Borowski www.dominikborowski.eu

Bardziej szczegółowo

1.1.4 Zasady skutecznego porozumiewania się

1.1.4 Zasady skutecznego porozumiewania się 1.1.4 Zasady skutecznego porozumiewania się Treść: to co chcemy przekazać musi być krótko i precyzyjnie określone. Wtedy łatwiej będzie to przedstawić, a dla naszego słuchacza zrozumieć. Zainteresowanie:

Bardziej szczegółowo

45 h wykład, 15 h laboratorium 6 ECTS egzamin, zal. z oceną Przedmioty z zakresu nauk podstawowych

45 h wykład, 15 h laboratorium 6 ECTS egzamin, zal. z oceną Przedmioty z zakresu nauk podstawowych Załącznik Nr 1.11 pieczątka jednostki organizacyjnej OPIS PRZEDMIOTU, PROGRAMU NAUCZANIA ORAZ SPOSOBÓW WERYFIKACJI EFEKTÓW KSZTAŁCENIA CZEŚĆ A * (opis przedmiotu i programu nauczania) OPIS PRZEDMIOTU Nazwa

Bardziej szczegółowo

SYLABUS/ OPIS PRZEDMIOTU

SYLABUS/ OPIS PRZEDMIOTU 1. Nazwa przedmiotu w języku polskim SYLABUS/ OPIS PRZEDMIOTU Psychologia społeczna 2. Nazwa przedmiotu w języku angielskim Social Psychology 3. Jednostka prowadząca przedmiot Wydział Nauk Historycznych

Bardziej szczegółowo

OPIS PRZEDMIOTU / MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS)

OPIS PRZEDMIOTU / MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) OPIS PRZEDMIOTU / MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) 1. Nazwa przedmiotu / modułu w języku polskim Media w edukacji 2. Nazwa przedmiotu / modułu w języku angielskim Media in Education 3. Jednostka prowadząca

Bardziej szczegółowo

Komunikacja. mgr Jolanta Stec-Rusiecka

Komunikacja. mgr Jolanta Stec-Rusiecka Komunikacja Przedstaw się imię w wersji jaką najbardziej lubisz; Doświadczenia w pracy zespołowej; Czym chciałbyś się zająć po ukończeniu studiów? Komunikacja obejmuje przekazywanie i rozumienie znaczeń

Bardziej szczegółowo

Metody badawcze Marta Więckowska

Metody badawcze Marta Więckowska Metody badawcze Marta Więckowska Badania wizualne pozwalają zrozumieć proces postrzegania oraz obserwować jakie czynniki wpływają na postrzeganie obrazu. Czynniki wpływające na postrzeganie obrazu to:

Bardziej szczegółowo

Badania marketingowe. - Konspekt wykładowy

Badania marketingowe. - Konspekt wykładowy Badania marketingowe - Konspekt wykładowy Badania marketingowe w logistyce Zakres materiału do egzaminu: 1. Wprowadzenie do przedmiotu - istota, przesłanki oraz użyteczność badań marketingowych 2. Informacja

Bardziej szczegółowo

REKLAMA A WYWIERANIE WPŁYWU. Opracowanie: dr Marcin Stencel

REKLAMA A WYWIERANIE WPŁYWU. Opracowanie: dr Marcin Stencel REKLAMA A WYWIERANIE WPŁYWU Opracowanie: dr Marcin Stencel Działanie mające na celu zachęcenie potencjalnych klientów do zakupu konkretnych towarów lub do skorzystania z określonych usług. Etapy reakcji

Bardziej szczegółowo

technologii informacyjnych kształtowanie , procesów informacyjnych kreowanie metod dostosowania odpowiednich do tego celu środków technicznych.

technologii informacyjnych kształtowanie , procesów informacyjnych kreowanie metod dostosowania odpowiednich do tego celu środków technicznych. Informatyka Coraz częściej informatykę utoŝsamia się z pojęciem technologii informacyjnych. Za naukową podstawę informatyki uwaŝa się teorię informacji i jej związki z naukami technicznymi, np. elektroniką,

Bardziej szczegółowo

Rozpoznawanie kłamstwa i manipulacji w biznesie. SZKOLENIE DEDYKOWANE DLA: managerowie negocjatorzy sprzedawcy handlowcy. 2 dni. KLUCZOWE zagadnienia

Rozpoznawanie kłamstwa i manipulacji w biznesie. SZKOLENIE DEDYKOWANE DLA: managerowie negocjatorzy sprzedawcy handlowcy. 2 dni. KLUCZOWE zagadnienia Rozpoznawanie 2 dni SZKOLENIE DEDYKOWANE DLA: managerowie negocjatorzy sprzedawcy handlowcy KLUCZOWE zagadnienia Wywieranie wpływu; System Kodowania Ruchów Twarzy Dlaczego nasi partnerzy biznesowi kłamią?

Bardziej szczegółowo

Europejski system opisu kształcenia językowego

Europejski system opisu kształcenia językowego Europejski system opisu kształcenia językowego Opis poziomów Poziom językowy A1 - Poziom początkowy Potrafię zrozumieć znane mi słowa i bardzo podstawowe wyrażenia dotyczące mnie osobiście, mojej rodziny

Bardziej szczegółowo

Wstęp... 7. Rozdział 1. Skuteczność i efektywność jako kryteria ocen ekonomicznych. 13

Wstęp... 7. Rozdział 1. Skuteczność i efektywność jako kryteria ocen ekonomicznych. 13 Spis treści Wstęp... 7 Rozdział 1. Skuteczność i efektywność jako kryteria ocen ekonomicznych. 13 1.1. Podejście komplementarne do interpretacji efektywności i skuteczności... 14 1.2. Efektywność jako

Bardziej szczegółowo

Neuropsychologia w służbie reklamy

Neuropsychologia w służbie reklamy dr Jolanta Tkaczyk Akademia Leona Koźmińskiego Katedra Marketingu artykuł opublikowany w czasopiśmie Pro-Kreacja 4/2006 s.49 Neuropsychologia w służbie reklamy Często zdarza się, że reklamy oceniane przez

Bardziej szczegółowo

werbalna i niewerbalna Komunikacja dr hab. inż. arch. Zbigniew Bromberek, prof. nadzw. PP informacja w założeniu ma adresta

werbalna i niewerbalna Komunikacja dr hab. inż. arch. Zbigniew Bromberek, prof. nadzw. PP informacja w założeniu ma adresta Komunikacja werbalna i niewerbalna dr hab. inż. arch. Zbigniew Bromberek, prof. nadzw. PP Wydział Budownictwa i Inżynierii Środowiska Politechnika Poznańska zbigniew.bromberek@put.poznan.pl Komunikacji

Bardziej szczegółowo

1 Dziecko partnerem w komunikacji Justyna Mach

1 Dziecko partnerem w komunikacji Justyna Mach 1 2 Spis treści Wstęp......5 Rozdział I: Komunikacja interpersonalna......7 Rozdział II: Komunikacja niewerbalna.... 16 Rozdział III: Analiza transakcyjna.... 24 Rozdział IV: Jak rozmawiać z dzieckiem....

Bardziej szczegółowo

Umiejętności szkolne i ich wykorzystanie w podstawie funkcjonowania sensomotorycznego. Opracowała mgr Dorota Rudzińska-Friedel

Umiejętności szkolne i ich wykorzystanie w podstawie funkcjonowania sensomotorycznego. Opracowała mgr Dorota Rudzińska-Friedel Umiejętności szkolne i ich wykorzystanie w podstawie funkcjonowania sensomotorycznego Opracowała mgr Dorota Rudzińska-Friedel OGÓLNE Umiejętność, które wykorzystujemy we wszelkiego typu działaniach SAMOREGULACJI

Bardziej szczegółowo

SEGMENTACJA RYNKU A TYPY MARKETINGU

SEGMENTACJA RYNKU A TYPY MARKETINGU SEGMENTACJA SEGMENTACJA...... to proces podziału rynku na podstawie określonych kryteriów na względnie homogeniczne rynki cząstkowe (względnie jednorodne grupy konsumentów) nazywane SEGMENTAMI, które wyznaczają

Bardziej szczegółowo

Etapy przygotowań do przeprowadzenia badań marketingowych. dr Grzegorz Kotliński, Katedra Bankowości AE w Poznaniu

Etapy przygotowań do przeprowadzenia badań marketingowych. dr Grzegorz Kotliński, Katedra Bankowości AE w Poznaniu 1 Etapy przygotowań do przeprowadzenia badań marketingowych 2 Badania marketingowe a funkcje marketingu Analiza otoczenia Analiza klientów Planowanie produktów i usług Planowanie dystrybucji Planowanie

Bardziej szczegółowo

Najwspanialsza mądrość to poznanie samego siebie

Najwspanialsza mądrość to poznanie samego siebie Podsumowanie panelu zajęć w ramach Projektu w zakresie uzyskanych rezultatów jakościowych Badaniu wstępnemu poddano 143 osoby, zaś badaniu końcowemu 96 osób. Cel badania Ocena wpływu procesu aktywizacji

Bardziej szczegółowo

ćwiczenia 15 zaliczenie z oceną

ćwiczenia 15 zaliczenie z oceną Wydział: Zarządzanie i Finanse Nazwa kierunku kształcenia: Zarządzanie Rodzaj przedmiotu: specjalnościowy Opiekun: dr Barbara Jacennik Poziom studiów (I lub II stopnia): I stopnia Tryb studiów: Niestacjonarne

Bardziej szczegółowo

Mariola Kajfasz Magdalena Krzak Magda Kaczmarczyk Anna Jabłońska

Mariola Kajfasz Magdalena Krzak Magda Kaczmarczyk Anna Jabłońska Mariola Kajfasz Magdalena Krzak Magda Kaczmarczyk Anna Jabłońska Plan prezentacji 1. Podstawowe definicje produkt, marka 2. Dwojakie spojrzenie na markę; 3. Postawa wobec marki; 4. Tożsamość marki 5. Rodzaje

Bardziej szczegółowo

Marketing-mix. Promocja. Co to promocja? Rola instrumentów promocji. Klasyfikacja środków konkurencji wg McCarthy ego - 4 P

Marketing-mix. Promocja. Co to promocja? Rola instrumentów promocji. Klasyfikacja środków konkurencji wg McCarthy ego - 4 P Marketing-mix Promocja Klasyfikacja środków konkurencji wg McCarthy ego - 4 P PRODUKT (product) CENA (price) dr Grzegorz Mazurek DYSTRYBUCJA (place) PROMOCJA (promotion) 7 (P) (+ Process, Personnel, Physical

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA OCENIANIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO W KLASACH IV - VI

KRYTERIA OCENIANIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO W KLASACH IV - VI KRYTERIA OCENIANIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO W KLASACH IV - VI Ocena celująca: uczeń swobodnie operuje strukturami gramatycznymi określonymi w rozkładzie materiału z łatwością buduje spójne zdania proste i

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny z języka angielskiego dla klas VI szkoły podstawowej.

Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny z języka angielskiego dla klas VI szkoły podstawowej. Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny z języka angielskiego dla klas VI szkoły podstawowej. 1. Skala ocen : GRAMATYKA I SŁOWNICTWO 6 Uczeń bardzo swobodnie operuje strukturami gramatycznymi określonymi

Bardziej szczegółowo

POSTAW NA ROZWÓJ! 19.05.2011 KONFERENCJA PODSUMOWUJĄCA PROJEKT

POSTAW NA ROZWÓJ! 19.05.2011 KONFERENCJA PODSUMOWUJĄCA PROJEKT 19.05.2011 KONFERENCJA PODSUMOWUJĄCA PROJEKT POSTAW NA ROZWÓJ! Kampania informacyjno promocyjna oraz doradztwo dla osób dorosłych w zakresie kształcenia ustawicznego edycja 2 Projekt współfinansowany przez

Bardziej szczegółowo

EFEKTYWNOŚĆ OSOBISTA. CYKL WARSZTATÓW natalis- psychoterapia dla pracowników firm

EFEKTYWNOŚĆ OSOBISTA. CYKL WARSZTATÓW natalis- psychoterapia dla pracowników firm EFEKTYWNOŚĆ OSOBISTA CYKL WARSZTATÓW natalis- psychoterapia dla pracowników firm Efektywność osobista Cele: Rozwinięcie umiejętności interpersonalnych i intrapersonalnych Odkrycie swojego potencjału i

Bardziej szczegółowo

Opis wymaganych umiejętności na poszczególnych poziomach egzaminów DELF & DALF

Opis wymaganych umiejętności na poszczególnych poziomach egzaminów DELF & DALF Opis wymaganych umiejętności na poszczególnych poziomach egzaminów DELF & DALF Poziom Rozumienie ze słuchu Rozumienie tekstu pisanego Wypowiedź pisemna Wypowiedź ustna A1 Rozumiem proste słowa i potoczne

Bardziej szczegółowo

Rozpoznawanie kłamstwa i manipulacji w biznesie. SZKOLENIE DEDYKOWANE DLA: managerowie negocjatorzy sprzedawcy handlowcy pracownicy działów HR

Rozpoznawanie kłamstwa i manipulacji w biznesie. SZKOLENIE DEDYKOWANE DLA: managerowie negocjatorzy sprzedawcy handlowcy pracownicy działów HR Rozpoznawanie Katowice 26-27.06 SZKOLENIE DEDYKOWANE DLA: managerowie negocjatorzy sprzedawcy handlowcy pracownicy działów HR KLUCZOWE zagadnienia Wywieranie wpływu; System Kodowania Ruchów Twarzy Dlaczego

Bardziej szczegółowo

Pedagogika medialna - opis przedmiotu

Pedagogika medialna - opis przedmiotu Pedagogika medialna - opis przedmiotu Informacje ogólne Nazwa przedmiotu Pedagogika medialna Kod przedmiotu 03.4-WP-PEDP-PMed-W-S14_pNadGenI2SUL Wydział Kierunek Wydział Pedagogiki, Psychologii i Socjologii

Bardziej szczegółowo

Dziecko z zespołem Aspergera w przedszkolu. Dorota Kalinowska - psycholog

Dziecko z zespołem Aspergera w przedszkolu. Dorota Kalinowska - psycholog Dziecko z zespołem Aspergera w przedszkolu Dorota Kalinowska - psycholog Zespół Aspergera vs Autyzm Podobieństwa: Nieprawidłowości w zakresie interakcji społecznych; Stereotypowy, ograniczony repertuar

Bardziej szczegółowo

KOMUNIKACJA SPOŁECZNA

KOMUNIKACJA SPOŁECZNA KOMUNIKACJA SPOŁECZNA Cel szkolenia: Komunikacja społeczna jest podstawą dla wielu innych umiejętności: zarządzania, przewodzenia, efektywnej pracy w zespole, a można jej się nauczyć jedynie w praktyce

Bardziej szczegółowo

SŁOWNICTWO I GRAMATYKA

SŁOWNICTWO I GRAMATYKA Wymagania edukacyjne z Języka angielskiego dla klasy III d 1 SŁOWNICTWO I GRAMATYKA -uczeń swobodnie operuje strukturami gramatycznymi określonymi w programie nauczania oraz zna niektóre wykraczające poza

Bardziej szczegółowo

Wybrane metody aktywizujące

Wybrane metody aktywizujące Wybrane metody aktywizujące Referat na konferencję Zespołu Nauczycielskiego w Zakładzie Poprawczym i Schronisku dla Nieletnich w Raciborzu Opracował: mgr Rafał Lazar Racibórz 2008 Podział metod nauczania

Bardziej szczegółowo

Badania marketingowe 2013_7. Krzysztof Cybulski Katedra Marketingu Wydział Zarządzania Uniwersytet Warszawski

Badania marketingowe 2013_7. Krzysztof Cybulski Katedra Marketingu Wydział Zarządzania Uniwersytet Warszawski Badania marketingowe 2013_7 Krzysztof Cybulski Katedra Marketingu Wydział Zarządzania Uniwersytet Warszawski Ramowy program konwersatorium 1. System informacji rynkowej i jego składowe 2. Istota oraz klasyfikacja

Bardziej szczegółowo

Komunikacja i promocja marketingowa na rynku usług edukacyjnych. Warsztaty

Komunikacja i promocja marketingowa na rynku usług edukacyjnych. Warsztaty Komunikacja i promocja marketingowa na rynku usług edukacyjnych. Warsztaty Przyczyny potrzeby promocji szkoły Rynek usług edukacyjnych zaczyna coraz wyraźniej dawać znać o sobie takŝe na poziomie konkurowania

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS PRZEDMIOTU. Inżynieria mechaniczna, Inżynieria produkcji żywności, Ekoenergetyka 1.

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS PRZEDMIOTU. Inżynieria mechaniczna, Inżynieria produkcji żywności, Ekoenergetyka 1. PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS PRZEDMIOTU rok akademicki: 2009/2010 Instytut: Techniczny Kierunek studiów: Zarządzanie i inżynieria produkcji Kod kierunku: 06.9 Specjalność: Inżynieria

Bardziej szczegółowo

SPOŁECZNOŚCI INTERNETOWE

SPOŁECZNOŚCI INTERNETOWE SPOŁECZNOŚCI INTERNETOWE Wykorzystanie nowoczesnych technologii w badaniach konsumenckich Inquiry sp. z o.o. O INQUIRY Od ponad 10 lat prowadzimy badania konsumenckie dla klientów z branży FMCG, sieci

Bardziej szczegółowo

Negocjacje. Komunikacja perswazyjna Negocjacje jako metoda rozwiązywania sporu vs negocjacje jako walka Bez komunikacji nie ma negocjacji

Negocjacje. Komunikacja perswazyjna Negocjacje jako metoda rozwiązywania sporu vs negocjacje jako walka Bez komunikacji nie ma negocjacji Mediacje Pozasądowa metoda rozwiązywania sporów Wypracowanie satysfakcjonującego obie strony rozwiązania przy pomocy osoby trzeciej Ugoda nie rozstrzyga o winie i karze, nie wskazuje wygranych i przegranych

Bardziej szczegółowo

Podstawy komunikacji personalnej. Komunikacja niewerbalna

Podstawy komunikacji personalnej. Komunikacja niewerbalna Podstawy komunikacji personalnej Komunikacja niewerbalna Komunikacja niewerbalna Komunikacja niewerbalna Musi istnieć jakiś język, który obywa się bez słów. Jeśli nauczę się rozszyfrowywać ten język bez

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z języka angielskiego klasy 4-6

Wymagania edukacyjne z języka angielskiego klasy 4-6 klasy - Ocena Gramatyka i słownictwo uczeń swobodnie operuje strukturami gramatycznymi określonymi w rozkładzie z łatwością buduje spójne zdania proste i złożone, poprawne pod względem gramatycznym i logicznym

Bardziej szczegółowo

Copyright by Danuta Anna Michałowska. Poznań

Copyright by Danuta Anna Michałowska. Poznań 1 Interpersonalna Masowa i medialna Grupowa i publiczna Międzykulturowa 2 proces tworzenia unikatowego znaczenia wspólnego dla grupy osób gra (kalambury) wzajemna współpraca złożona transakcja, dwustronny,

Bardziej szczegółowo

Metodyka indywidualnego poradnictwa zawodowego

Metodyka indywidualnego poradnictwa zawodowego Metodyka indywidualnego poradnictwa zawodowego Doradztwo zawodowe R. Lamb określa je jako proces, w którym doradca zawodowy pomaga klientowi w osiągnięciu lepszego zrozumienia samego siebie w odniesieniu

Bardziej szczegółowo

Prof. zw. dr hab. inż. dr h.c. Stanisław Urban Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu

Prof. zw. dr hab. inż. dr h.c. Stanisław Urban Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Prof. zw. dr hab. inż. dr h.c. Stanisław Urban Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Analiza rynku. Badania produktów By decyzje podejmowane na różnych etapach zarządzania produktem były trafne, trzeba

Bardziej szczegółowo

Komunikacja interpersonalna. Szczecin, r.

Komunikacja interpersonalna. Szczecin, r. Komunikacja interpersonalna Szczecin, 27.06.2012 r. 1/211 Pojęcie komunikacji Z komunikacją mamy do czynienia kiedy ktoś wysyła przekaz ze świadomym zamiarem wywołania odpowiedzi. Wysyłający informację

Bardziej szczegółowo

MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH

MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH Beata Nowotarska-Romaniak wydanie 3. zmienione Warszawa 2013 SPIS TREŚCI Wstęp... 7 Rozdział 1. Istota marketingu usług zdrowotnych... 11 1.1. System marketingu usług... 11

Bardziej szczegółowo

STATYSTYKA EKONOMICZNA

STATYSTYKA EKONOMICZNA STATYSTYKA EKONOMICZNA Analiza statystyczna w ocenie działalności przedsiębiorstwa Opracowano na podstawie : E. Nowak, Metody statystyczne w analizie działalności przedsiębiorstwa, PWN, Warszawa 2001 Dr

Bardziej szczegółowo

WPROWADZENIE DO KOMUNIKACJI JĘZYK

WPROWADZENIE DO KOMUNIKACJI JĘZYK WPROWADZENIE DO KOMUNIKACJI JĘZYK JĘZYK -TEMATY CZĘŚĆ WPROWADZAJĄCA 1. Czym jest język? 2. Jak nasze myśli wpływają na język? 3. Zasady jak się porozumiewać by być zrozumianym. 4. Jak język wpływa na nasze

Bardziej szczegółowo

Osiągnięcia edukacyjne dla dzieci z oddziału przedszkolnego na rok szkolny 2014/2015 Oczekiwane efekty aktywności społecznej dziecka

Osiągnięcia edukacyjne dla dzieci z oddziału przedszkolnego na rok szkolny 2014/2015 Oczekiwane efekty aktywności społecznej dziecka Osiągnięcia edukacyjne dla dzieci z oddziału przedszkolnego na rok szkolny 2014/2015 Oczekiwane efekty aktywności społecznej dziecka podaje swoje dane osobowe swobodnie wypowiada się na temat swojej rodziny

Bardziej szczegółowo

Zachowania organizacyjne - opis przedmiotu

Zachowania organizacyjne - opis przedmiotu Zachowania organizacyjne - opis przedmiotu Informacje ogólne Nazwa przedmiotu Zachowania organizacyjne Kod przedmiotu 14.4-WP-PSChP-ZO Wydział Kierunek Wydział Pedagogiki, Psychologii i Socjologii Psychologia

Bardziej szczegółowo

Promocja w marketingu mix

Promocja w marketingu mix Promocja w marketingu mix Promocja Promocja- jest procesem komunikowania się przedsiębiorstwa z rynkiem i obejmuje zespół środków, za pomocą których przedsiębiorstwo przekazuje na rynek informacje charakteryzujące

Bardziej szczegółowo

Metodologia badań psychologicznych

Metodologia badań psychologicznych Metodologia badań psychologicznych Lucyna Golińska SPOŁECZNA AKADEMIA NAUK Psychologia jako nauka empiryczna Wprowadzenie pojęć Wykład 5 Cele badań naukowych 1. Opis- (funkcja deskryptywna) procedura definiowania

Bardziej szczegółowo

LP. TEMAT TREŚĆ METODA 1 Praca w życiu człowieka.

LP. TEMAT TREŚĆ METODA 1 Praca w życiu człowieka. STRATEGIA DORADZTWA ZAWODOWEGO LP. TEMAT TREŚĆ METODA 1 Praca w życiu człowieka. 2 Czy marzenia pomagają w wyborze zawodu? 3 Poznawanie siebie. Precyzowanie własnego sukcesu. 4 Dlaczego sukces gwarantuje

Bardziej szczegółowo

Pułapki ilościowych badań pre-testowych. Przygotowali: Małgorzata Kozarow Krzysztof Tomczak

Pułapki ilościowych badań pre-testowych. Przygotowali: Małgorzata Kozarow Krzysztof Tomczak Pułapki ilościowych badań pre-testowych Przygotowali: Małgorzata Kozarow Krzysztof Tomczak O czym chcemy powiedzieć? O perswazyjności, i jej ograniczeniach jako głównej miary w pre-testach O komunikacji,

Bardziej szczegółowo

Umiejętności psychologiczne w pracy doradcy cz 2. komunikacja interpersonalna. dr Małgorzata Artymiak

Umiejętności psychologiczne w pracy doradcy cz 2. komunikacja interpersonalna. dr Małgorzata Artymiak Umiejętności psychologiczne w pracy doradcy cz 2. komunikacja interpersonalna dr Małgorzata Artymiak Komunikacja Komunikacja jest procesem ukierunkowanym na przekazywanie informacji i/lub wywoływanie określonych

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty. Techniki szybkiego uczenia się Praktyczne zastosowanie technik zapamiętywania. Sylwester Mariusz Pilipczuk.

Akademia Młodego Ekonomisty. Techniki szybkiego uczenia się Praktyczne zastosowanie technik zapamiętywania. Sylwester Mariusz Pilipczuk. Akademia Młodego Ekonomisty Techniki szybkiego uczenia się Praktyczne zastosowanie technik zapamiętywania Sylwester Mariusz Pilipczuk Uniwersytet w Białymstoku 24 listopada 2011 r. Cele: Zaznajomienie

Bardziej szczegółowo

INDWIDUALNE WYWIADY POGŁĘBIONE (IDI)

INDWIDUALNE WYWIADY POGŁĘBIONE (IDI) INDWIDUALNE WYWIADY POGŁĘBIONE (IDI) Indywidualne wywiady swobodne/pogłębione (IDI ang. In-Depth Interview)- technika komunikacyjna, polegająca na indywidualnej rozmowie osoby badanej z prowadzącą badanie,

Bardziej szczegółowo

Proces badawczy schemat i zasady realizacji

Proces badawczy schemat i zasady realizacji Proces badawczy schemat i zasady realizacji Agata Górny Zaoczne Studia Doktoranckie z Ekonomii Warszawa, 23 października 2016 Metodologia i metoda naukowa 1 Metodologia Metodologia nauka o metodach nauki

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie projektami UE

Zarządzanie projektami UE Zarządzanie projektami UE Produkty Produkty określają dobra i usługi, które powstaną w wyniku działań podjętych w ramach projektu. Produktem (skwantyfikowanym za pomocą wskaźnika produktu) moŝe być: liczba

Bardziej szczegółowo

KOMUNIKOWANIE SIĘ sztuka i umiejętność

KOMUNIKOWANIE SIĘ sztuka i umiejętność KOMUNIKOWANIE SIĘ sztuka i umiejętność 1. ISTOTA I ZNACZENIE KOMUNIKOWANIA SIĘ 2. PROCES KOMUNIKOWANIA SIĘ 3. STYLE KOMUNIKOWANIA SIĘ 4. PRZESZKODY W KOMUNIKOWANIU SIĘ 1.ISTOTA I ZNACZENIE KOMUNIKOWANIA

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA OCENIANIA Z JĘZYKA NIEMIECKIEGO

KRYTERIA OCENIANIA Z JĘZYKA NIEMIECKIEGO KRYTERIA OCENIANIA Z JĘZYKA NIEMIECKIEGO W nauczaniu języka obcego ćwiczone są następujące sprawności: - ustna, - pisemna, -rozumienie ze słuchu, -rozumienie tekstu czytanego, Zasady oceniania - uczeń

Bardziej szczegółowo

InteractiveVision. agencja interaktywna. www.interactivevison.pl tel.: +48 510 069 9 9 3

InteractiveVision. agencja interaktywna. www.interactivevison.pl tel.: +48 510 069 9 9 3 InteractiveVision agencja interaktywna www.interactivevison.pl tel.: +48 510 069 9 9 3 WWW Agencja InteractiveVision zajmuje się tworzeniem stron internetowych oraz ich zarządzaniem dla klientów indywidualnych

Bardziej szczegółowo

Zasady redagowania pism w korespondencji biurowej

Zasady redagowania pism w korespondencji biurowej Zasady redagowania pism w korespondencji biurowej Korespondencja biurowa jest waŝną i nieodłączną częścią pracy biurowej. KaŜdy pracownik biurowy, niezaleŝnie od zajmowanego stanowiska, redaguje w czasie

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie projektami. Wykład 7 Zarządzanie komunikacją w projekcie

Zarządzanie projektami. Wykład 7 Zarządzanie komunikacją w projekcie Zarządzanie projektami Wykład 7 Zarządzanie komunikacją w projekcie Podstawowe elementy procesu komunikowania się Komunikowanie się w projekcie (uwzględnienie wszystkich interesariuszy, zasady formalne)

Bardziej szczegółowo

Mózg ludzki stanowi częśd ośrodkowego układu nerwowego. Jego główną funkcją jest sterowanie wszystkimi procesami zachodzącymi w organizmie.

Mózg ludzki stanowi częśd ośrodkowego układu nerwowego. Jego główną funkcją jest sterowanie wszystkimi procesami zachodzącymi w organizmie. Mózg ludzki stanowi częśd ośrodkowego układu nerwowego. Jego główną funkcją jest sterowanie wszystkimi procesami zachodzącymi w organizmie. Mózg nie jest symetryczny ani pod względem strukturalnym, ani

Bardziej szczegółowo

Komunikacja dawniej i dziś

Komunikacja dawniej i dziś Komunikacja dawniej i dziś *Komunikowanie *Komunikacja- porozumiewanie się między ludzkie. Komunikowanie jest procesem złożonymprzekazywaniem wiadomości pomiędzy ludźmi i wśród ludzi- za pośrednictwem

Bardziej szczegółowo

III. Budowanie wizerunku marki poprzez public relations (Maciej Rydel)

III. Budowanie wizerunku marki poprzez public relations (Maciej Rydel) Komunikacja marketingowa. Red.: Maciej Rydel Wstęp I. Komunikacja jako element marketingu (Maciej Rydel) 1. Zasady marketingu partnerskiego (relationship marketing) 2. Kultura firmowa styl firmowy 3. Zasady

Bardziej szczegółowo