ANALIZA HIERARCHICZNA PROBLEMU W SZACOWANIU RYZYKA PROJEKTU INFORMATYCZNEGO METODĄ PUNKTOWĄ. Joanna Bryndza

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "ANALIZA HIERARCHICZNA PROBLEMU W SZACOWANIU RYZYKA PROJEKTU INFORMATYCZNEGO METODĄ PUNKTOWĄ. Joanna Bryndza"

Transkrypt

1 ANALIZA HIERARCHICZNA PROBLEMU W SZACOWANIU RYZYKA PROJEKTU INFORMATYCZNEGO METODĄ PUNKTOWĄ Joanna Bryndza Wprowadzenie Jednym z kluczowych problemów w szacowaniu poziomu ryzyka przedsięwzięcia informatycznego za pomocą metody punktowej jest określenie wpływu poszczególnych czynników ryzyka na jego łączny poziom. Znaczenie poszczególnych obszarów, w których mogą wystąpić zagroŝenia moŝe być istotnie róŝne w zaleŝności od przedsięwzięcia, dlatego teŝ operacja przydzielania przez ekspertów wag obszarom powinna mieć miejsce w poszczególnych typach projektów. Określenie wag przez eksperta, bądź ekspertów moŝe się odbywać z wykorzystaniem zaproponowanej przez Saaty ego metody analizy hierarchicznej problemu. W artykule przedstawiono moŝliwość przeprowadzenia badań ankietowych wśród kilku ekspertów i wykorzystanie wyników do ustalenia wpływu poszczególnych czynników na łączny poziom ryzyka dla projektu. Zastosowanie metody AHP w procesie szacowania ryzyka projektu Metoda AHP umoŝliwia określenie wag elementów wpływających na cel, w tym przypadku wpływu poszczególnych obszarów ryzyka na jego

2 łączny poziom dla całego projektu informatycznego. Na wstępie decydent albo decydenci określają, jakie obszary mają wpływ na poziom ryzyka i dla wszystkich wyodrębnionych obszarów ustalają hierarchię kryteriów szczegółowych.. KaŜdy poziom hierarchii jest analizowany odrębnie w ramach wydzielonych grup. Wyniki porównań są zapisywane w postaci macierzy. Zasada określona przez twórcę metody AHP Saaty ego mówi, iŝ charakterystyki są porównywane parami, przy czym eksperci przedstawiają wyniki porównań w skali od 1 do 9[Rogo98]. Wyznaczone przez ekspertów oceny są zapisywane w macierzy: Zachodzi tutaj równanie: Tabela 1 Macierz porównań w metodzie AHP a 1 a 2 a 3 a 1 a 11 a 12 a 13 a 2 a 21 a 22 a 23 a 3 a 31 a 32 a 33 a = 1, dla i= j. ij Oznacza to, Ŝe elementy po przekątnej macierzy są jedynkami (ocena charakterystyk względem nich samych wynosi 1), a macierz jest odwrotnie symetryczna, tzn. jeśli ocena charakterystyki a 1 względem a 2 wynosi 3, to ocena a 2 względem a 1 będzie wynosić 1/3, czyli a ij 1 =. a ji W uproszczonej postaci metody AHP po ustaleniu macierzy priorytetów dokonuje się normalizacji wyników w kolumnach, następnie te

3 znormalizowane wartości są sumowane po wierszach. Kolejnym krokiem jest wyliczenie średniej w wierszu jest ona wagą kryterium. Normalizacji dokonuje się na podstawie wzoru: gdzie: b ij = a ij a j Wagi poszczególnych charakterystyk są obliczane na podstawie wzoru: b ij wartość znormalizowana oceny a ij ; a j suma ocen w kolumnie j. gdzie waga b i suma ocen w wierszu i; i bij =. n n ilość ocen w wierszu i.. DuŜą zaletą metody AHP, wobec arbitralności porównań charakterystyk, jest moŝliwość weryfikacji wiarygodności ekspertów, poprzez badanie niespójności. Saaty zaproponował następujący sposób mierzenia niespójności [DaKr00]: gdzie: ICI = ( λmax n) ( n 1)

4 λ max największa wartość własna macierzy priorytetów; n liczba charakterystyk. Wartość ICI przekraczająca 0,10 mówi - według Saaty ego o zbyt małej spójności macierzy priorytetów, którą naleŝy odrzucić, a proces ustalania wag charakterystyk rozpocząć na nowo [DaKr00]. Taka metoda moŝe być stosowana do wyznaczenia wag kryteriów takiego zadania decyzyjnego, jakim jest ocena ryzyka projektu informatycznego. Ocena ryzyka dokonywana jest na podstawie określonej przez decydentów hierarchii, wagi wyodrębnionych kryteriów moŝna wyliczyć z wykorzystaniem metody AHP. W procedurze wyznaczania wag charakterystyk we wspomnianej metodzie moŝna wyróŝnić następujące etapy [BrDu04]: Budowa mapy kryteriów, mającej wpływ na ocenę syntetyczną ryzyka projektu informatycznego. Tworzenie tabel słuŝących do porównywania kryteriów i podkryteriów. Przeprowadzenie przez eksperta oceny poszczególnych kryteriów względem wyznaczonego celu. Normalizacja elementów w kolumnach tabeli. Obliczanie średnich arytmetycznych dla wierszy w tabeli (otrzymanie wag kryteriów). Utworzenie tablicy zawierającej oceny eksperta. Według ustalonej hierarchii (przykład rysunek 1.) eksperci oceniają kryteria parami przyjmując następujące oznaczenia [DaKr00]:

5 1 - jednakowo waŝne, 3 - słabe znaczenie jednego działania względem innych, 5 - zasadnicze lub silne znaczenie, 7 - bardzo silne lub narzucające się znaczenie, 9 - absolutne znaczenie, 2,4,6,8 - wartości pośrednie 1. Poziom 0 Poziom 1 Ocena ryzyka projektu informatycznego Grupa kryteriów A Personel Grupa kryteriów B Klient Poziom 2 Absencja Wypowiedzenia Zrozumienie wymagań Dotychczasowe problemy Rysunek 1. Mapa kryteriów i podkryteriów oceny ryzyka projektu informatycznego Przy porównaniu ustala się waŝność kryterium z wiersza w stosunku do kryterium z kolumny. Procedurę tę przeprowadza się dla kaŝdego poziomu (oprócz poziomu 0) (tab. 2. oraz tab. 3.). Dla przykładowej hierar- 1 W tym przypadku wartości pośrednie są następujące: 2 oznacza wartość pośrednią między 1 a 3, 4 między 3 a 5, 6 między 5 a 7 oraz 8 między 7 a 9.

6 chii, która została przedstawiona na rysunku 1. powstają trzy tabele, w których są zapisane oceny ekspertów: porównanie waŝności kryteriów z poziomu 1.: Personel i Klient (tabela 2.); porównanie waŝności kryteriów z poziomu 2. grupa Personel, tzn.: Wypowiedzenia i Absencja (tabela 3.); porównanie waŝności kryteriów z poziomu 2. grupa Klient, tzn. Zrozumienie wymagań i Dotychczasowe problemy. Tabela 2. Oceny kryteriów z poziomu 1 Personel Klient Personel 1 3 Klient 1/3 1 Tabela 3. Oceny kryteriów z poziomu 2 Personel Absencja Wypowiedzenia Absencja 1 4 Wypowiedzenia 1/4 1 Przechodzimy kolejno do normalizowania wszystkich kolumn w utworzonych tabelach - tutaj na przykładzie tabeli ocen kryteriów z poziomu 1.(tabela 4.). Tabela 4. Wartości znormalizowane dla poziomu 1 Personel Klient Personel 0,75 0,75

7 Klient 0,25 0,25 Następnie na podstawie tabeli wartości znormalizowanych wyliczamy średnie w wierszach i otrzymujemy wagi kryteriów (tabela 5.). Tabela 5. Wagi grup kryteriów dla poziomu 1 Kryterium Waga Personel 0,75 Klient 0,25 Po określeniu wag kryteriów oceny z poziomu 1 i 2 otrzymujemy tablicę zbudowaną na podstawie ocen jednego eksperta (tabela 6.). Tabela 6. Wagi wskaźników z grup A i B Grupa Waga grupy Wskaźnik Waga Waga* Personel 0,75 Wypowiedzenia 0,8 0,6 Absencja 0,2 0,15 Zrozumienie Klient 0,25 problemy 0,25 0,0625 wymagań Dotychczasowe 0,75 0,1875 SUMA 2 1 Waga* - wagi wskaźników po uwzględnieniu waŝności grupy Metoda AHP bazuje na pojedynczych ocenach, dokonanych przez jednego decydenta, ewentualnie ich grupę na zasadzie tzw. burzy mózgów. W niniejszej pracy zaproponowano moŝliwość przeprowadzenia ankiety

8 wśród kilku ekspertów i wykorzystania ich ocen do wyznaczenia wagi kryteriów. Proponowana procedura obliczania wagi na podstawie wielu ankiet jest opisana w kolejnym punkcie. W przypadku, kiedy dane zdarzenie wymaga przeprowadzenia analizy i oceny przez przynajmniej dwóch ekspertów, moŝna sporządzić syntetyczne zestawienie wyników uzyskanych metodą AHP według opisanej procedury przez kaŝdego eksperta. W takim zestawieniu przedstawione są wagi wszystkich kryteriów oceny ryzyka projektu informatycznego, które zostały ujęte w hierarchii. Takie zestawienie moŝe być podstawą do określenia, czy wagi poszczególnych kryteriów są podobne u róŝnych ekspertów. Odpowiedź twierdząca oznacza, Ŝe podobnie określają oni wpływ danego kryterium na ocenę końcową. Ocena wag kryteriów z uwzględnieniem odpowiedzi kilku ekspertów Na podstawie ankiety moŝna wyliczyć wiarygodność wszystkich ekspertów według wskazanego powyŝej wzoru. Wskaźniki niespójności ekspertów mogą posłuŝyć jako podstawa obliczenia waŝności poszczególnych ekspertów dla kaŝdego obszaru porównań z osobna. Do nadania ekspertom wag zaproponowano równieŝ zastosowanie metody Saaty ego, przy czym została ona odpowiednio zmodyfikowana. Na podstawie wyliczonych współczynników wiarygodności porównano, wg podanej w tabeli 7. skali, poszczególnych ekspertów.

9 Tabela 7. Skala porównania wiarygodności ekspertów Punkty Opis 1 jednakowa wiarygodność (róŝnica: r<0,02) 2 0,02<=r<0,03 3 słabe znaczenie względem innych (0,03<=r<0,04) 4 0,04<=r<0,05 5 zasadnicze lub silne znaczenie (0,05<=r<0,06 ) 6 0,06<=r<0,07 7 bardzo silne lub narzucające się znaczenie (0,07<=r<0,08) 8 0,08<=r<0,09 9 absolutne znaczenie (róŝnica r>=0,09) Dla kaŝdej z tabel porównawczych moŝna wyprowadzić tabelę taką jak przedstawiona dla kryteriów głównych tabela 8. Tabela 8. Porównanie wiarygodności ekspertów: kryteria główne Eksperci / /2 1/9 1 Eksperci, dla których uzyskano zbyt wysokie współczynniki niespójności powinni zostać wyeliminowani z ocen w tabeli. Dla wszystkich tabel porównań przeprowadza się analizę, w wyniku której ustala się wagi kaŝdego z ekspertów (tabela 9.). Niespójność tabel porównań wiarygodności ekspertów nie powinna przekraczać 0,1. Wagi ekspertów dla kaŝdego z kryteriów, zgodnie z załoŝeniem metody Saaty ego sumują się do 1.

10 Tabela 9. Wagi ekspertów Grupa kryteriów Eksperci Kryteria główne 0, ,8086 0,0739 Grupa A 0,2 0,25 0,25 0,3 Grupa B 0,25 0 0,4 0,35 Eksperci, którzy ze względu na zbyt wysoki poziom niespójności zostali odrzuceni z analizy otrzymali wagi równe 0. Na podstawie obliczonych wag ekspertów wylicza się wagi poszczególnych kryteriów. Zaproponowano tutaj wzór: W i = w w + w w w i1 e1 i2 e2 ij w ej gdzie: W i w ij w ej waga łączna i-tego kryterium; waga i-tego kryterium nadana przez j-tego eksperta; waga j-tego eksperta. Taką metodę wyliczenia wag stosuje się dla kaŝdej z otrzymanych na podstawie ankiety tabel porównań. W ten sposób dla kaŝdego z czynników oceny otrzymujemy średnią waŝoną wagi, określającej jego wpływ na łączny poziom ryzyka w projekcie informatycznym. Dodatkową zaletą takiego wykorzystania ocen ekspertów jest moŝliwość odrzucenia niewiarygodnych zestawów porównań.

11 Zakończenie Metoda AHP moŝe być zastosowana w przypadku tworzenia systemu oceny ryzyka projektu informatycznego. UmoŜliwia ona w przypadku budowy tablicy punktowej wiarygodne określenie wpływu poszczególnych kryteriów na poziom ryzyka. Budowa tablicy oceny, w sytuacji braku danych historycznych, wymaga uwzględnienia doświadczenia ekspertów. Metoda AHP ułatwia wykorzystanie takiego doświadczenia poprzez określone procedury obliczania wag charakterystyk, dodatkowo daje moŝliwość weryfikacji odpowiedzi. Analiza jednocześnie waŝności tylko dwóch charakterystyk w połączeniu z kontrolowaniem odpowiedzi ekspertów za pomocą współczynnika niespójności sprawia, Ŝe ta metoda wyznaczania wag kryteriów jest bardzo wiarygodna. Jeśli analizujemy odpowiedzi kilku ekspertów, przy jednoczesnej kontroli ich wiarygodności, zyskujemy pewność, Ŝe uwzględnimy kilka punktów widzenia, jednocześnie spada ryzyko niewłaściwego uwzględnienia wpływu poszczególnych czynników na łączne ryzyko projektu informatycznego. Literatura [Rogo98] [DaKr00] Rogowski G.: Metody analizy i oceny banku na potrzeby zarządzania strategicznego, Wydawnictwo WyŜszej Szkoły Bankowej, Poznań Dahlgaard J., Kristesen K., Kanji G.: Podstawy zarządzania jakością, PWN, Warszawa 2000.

12 [BrDu04] Bryndza J., Dudycz H.: Zastosowanie macierzy graficznej w metodzie analizy hierarchicznej problemu, PN AE nr 1051, Wrocław Informacje o autorce Dr Joanna Bryndza Katedra Teorii Informatyki Akademia Ekonomiczna ul. Komandorska 118/ Wrocław Polska Numer telefonu +48/71/

Metoda analizy hierarchii Saaty ego Ważnym problemem podejmowania decyzji optymalizowanej jest często występująca hierarchiczność zagadnień.

Metoda analizy hierarchii Saaty ego Ważnym problemem podejmowania decyzji optymalizowanej jest często występująca hierarchiczność zagadnień. Metoda analizy hierarchii Saaty ego Ważnym problemem podejmowania decyzji optymalizowanej jest często występująca hierarchiczność zagadnień. Istnieje wiele heurystycznych podejść do rozwiązania tego problemu,

Bardziej szczegółowo

LOGISTYKA DYSTRYBUCJI II ćwiczenia 3 WYBÓR DOSTAWCY USŁUG WIELOKRYTERIALNE MODELE DECYZYJNE. AUTOR: dr inż. ROMAN DOMAŃSKI WYBÓR DOSTAWCY USŁUG

LOGISTYKA DYSTRYBUCJI II ćwiczenia 3 WYBÓR DOSTAWCY USŁUG WIELOKRYTERIALNE MODELE DECYZYJNE. AUTOR: dr inż. ROMAN DOMAŃSKI WYBÓR DOSTAWCY USŁUG 1 LOGISTYKA DYSTRYBUCJI II ćwiczenia 3 WIELOKRYTERIALNE MODELE DECYZYJNE AUTOR: dr inż. ROMAN DOMAŃSKI METODY OCENY I WYBORU DOSTAWCÓW 2 Wybór odpowiedniego dostawcy jest gwarantem niezawodności realizowanych

Bardziej szczegółowo

DOBÓR ŚRODKÓW TRANSPORTOWYCH DLA GOSPODARSTWA PRZY POMOCY PROGRAMU AGREGAT - 2

DOBÓR ŚRODKÓW TRANSPORTOWYCH DLA GOSPODARSTWA PRZY POMOCY PROGRAMU AGREGAT - 2 InŜynieria Rolnicza 14/2005 Michał Cupiał, Maciej Kuboń Katedra InŜynierii Rolniczej i Informatyki Akademia Rolnicza im. Hugona Kołłątaja w Krakowie DOBÓR ŚRODKÓW TRANSPORTOWYCH DLA GOSPODARSTWA PRZY POMOCY

Bardziej szczegółowo

Analiza wyników sprawdzianu w województwie pomorskim latach

Analiza wyników sprawdzianu w województwie pomorskim latach Barbara Przychodzeń Analiza wyników sprawdzianu w województwie pomorskim latach 2012-2014 W niniejszym opracowaniu porównano uzyskane w województwie pomorskim wyniki zdających, którzy rozwiązywali zadania

Bardziej szczegółowo

MoŜliwa do uzyskania liczba punktów w ocenie tego kryterium wynosi od 1 do 5. Punktujemy: 1) miejsce projektu: - obszary Natura 2000

MoŜliwa do uzyskania liczba punktów w ocenie tego kryterium wynosi od 1 do 5. Punktujemy: 1) miejsce projektu: - obszary Natura 2000 KARTA MERYTORYCZNEJ OCENY WNIOSKU O PRZYZNANIE DOFINANSOWANIA PROJEKTU ZE ŚRODKÓW EUROPEJSKIEGO FUNDUSZU ROZWOJU REGIONALNEGO W RAMACH RPOWL KRYTERIA STRATEGICZNE Numer i nazwa Osi Priorytetowej: VI Środowisko

Bardziej szczegółowo

Technologia informacyjna

Technologia informacyjna Technologia informacyjna Pracownia nr 9 (studia stacjonarne) - 05.12.2008 - Rok akademicki 2008/2009 2/16 Bazy danych - Plan zajęć Podstawowe pojęcia: baza danych, system zarządzania bazą danych tabela,

Bardziej szczegółowo

WyŜsza Szkoła Zarządzania Ochroną Pracy MS EXCEL CZ.2

WyŜsza Szkoła Zarządzania Ochroną Pracy MS EXCEL CZ.2 - 1 - MS EXCEL CZ.2 FUNKCJE Program Excel zawiera ok. 200 funkcji, będących predefiniowanymi formułami, słuŝącymi do wykonywania określonych obliczeń. KaŜda funkcja składa się z nazwy funkcji, która określa

Bardziej szczegółowo

KOMPUTEROWE WSPOMAGANIE ZARZĄDZANIA PROJEKTAMI W PRZEDSIĘBIORSTWIE

KOMPUTEROWE WSPOMAGANIE ZARZĄDZANIA PROJEKTAMI W PRZEDSIĘBIORSTWIE KOMPUTEROWE WSPOMAGANIE ZARZĄDZANIA PROJEKTAMI W PRZEDSIĘBIORSTWIE Seweryn SPAŁEK Streszczenie: Zarządzanie projektami staje się coraz bardziej powszechne w przedsiębiorstwach produkcyjnych, handlowych

Bardziej szczegółowo

Zarządzenie Nr 71/2010 Burmistrza Miasta Czeladź. z dnia 28 kwietnia 2010r.

Zarządzenie Nr 71/2010 Burmistrza Miasta Czeladź. z dnia 28 kwietnia 2010r. Zarządzenie Nr 71/2010 Burmistrza Miasta Czeladź z dnia 28 kwietnia 2010r. w sprawie : wprowadzenia procedury Identyfikacji zagroŝeń oraz oceny ryzyka zawodowego na stanowiskach pracy w Urzędzie Miasta

Bardziej szczegółowo

Nowe narzędzia zarządzania jakością

Nowe narzędzia zarządzania jakością Nowe narzędzia zarządzania jakością Agnieszka Michalak 106947 Piotr Michalak 106928 Filip Najdek 106946 Co to jest? Nowe narzędzia jakości - grupa siedmiu nowych narzędzi zarządzania jakością, które mają

Bardziej szczegółowo

PLAN ZARZĄDZANIA WYMAGANIAMI PROJEKT WERSJA

PLAN ZARZĄDZANIA WYMAGANIAMI PROJEKT <NAZWA PROJEKTU> WERSJA <NUMER WERSJI DOKUMENTU> Załącznik nr 4.4 do Umowy nr 35-ILGW-253-.../20.. z dnia... MINISTERSTWO FINANSÓW DEPARTAMENT INFORMATYKI PLAN ZARZĄDZANIA WYMAGANIAMI PROJEKT WERSJA numer wersji

Bardziej szczegółowo

Procedura zarządzania ryzykiem w Państwowej WyŜszej Szkole Zawodowej w Elblągu

Procedura zarządzania ryzykiem w Państwowej WyŜszej Szkole Zawodowej w Elblągu Procedura zarządzania ryzykiem w Państwowej WyŜszej Szkole Zawodowej w Elblągu Załącznik nr 2 do zarządzenia Celem procedury jest zapewnienie mechanizmów identyfikowania ryzyk zagraŝających realizacji

Bardziej szczegółowo

METODYCZNE PROBLEMY OCENY WI- TRYN BANKOWOŚCI ELEKTRONICZNEJ

METODYCZNE PROBLEMY OCENY WI- TRYN BANKOWOŚCI ELEKTRONICZNEJ METODYCZNE PROBLEMY OCENY WI- TRYN BANKOWOŚCI ELEKTRONICZNEJ Witold Chmielarz Wprowadzenie W niniejszym artykule przedstawiono dyskusję wraz z zastosowaniem nowej metody oceny witryn internetowych. Stanowi

Bardziej szczegółowo

Wymogi kryterium TAK NIE

Wymogi kryterium TAK NIE Załącznik nr II.6.3 Wzór karty oceny merytorycznej wniosku o dofinansowanie projektu w ramach RPOWP (Działanie 1.4. Wsparcie inwestycyjne przedsiębiorstw) - 2009 r. UNIA EUROPEJSKA EUROPEJSKI FUNDUSZ ROZWOJU

Bardziej szczegółowo

D. Miszczyńska, M.Miszczyński KBO UŁ 1 GRY KONFLIKTOWE GRY 2-OSOBOWE O SUMIE WYPŁAT ZERO

D. Miszczyńska, M.Miszczyński KBO UŁ 1 GRY KONFLIKTOWE GRY 2-OSOBOWE O SUMIE WYPŁAT ZERO D. Miszczyńska, M.Miszczyński KBO UŁ GRY KONFLIKTOWE GRY 2-OSOBOWE O SUMIE WYPŁAT ZERO Gra w sensie niżej przedstawionym to zasady którymi kierują się decydenci. Zakładamy, że rezultatem gry jest wypłata,

Bardziej szczegółowo

Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 roku Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych (Dz.U. Nr 157, poz. 1241)

Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 roku Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych (Dz.U. Nr 157, poz. 1241) Zenon Decyk Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 roku Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych (Dz.U. Nr 157, poz. 1241) Od 2001 roku funkcjonowała w postaci kontroli finansowej, która dotyczyła

Bardziej szczegółowo

Analiza wyników egzaminu gimnazjalnego w województwie pomorskim w latach

Analiza wyników egzaminu gimnazjalnego w województwie pomorskim w latach Barbara Przychodzeń Analiza wyników egzaminu gimnazjalnego w województwie pomorskim w latach 2012-2013 W 2012 roku po raz pierwszy został przeprowadzony egzamin gimnazjalny według nowych zasad. Zmiany

Bardziej szczegółowo

MoŜliwa do uzyskania liczba punktów w ocenie tego kryterium wynosi od 1 do 5. Punktujemy: 1) miejsce projektu: 1

MoŜliwa do uzyskania liczba punktów w ocenie tego kryterium wynosi od 1 do 5. Punktujemy: 1) miejsce projektu: 1 KARTA MERYTORYCZNEJ OCENY WNIOSKU O PRZYZNANIE DOFINANSOWANIA PROJEKTU ZE ŚRODKÓW EUROPEJSKIEGO FUNDUSZU ROZWOJU REGIONALNEGO W RAMACH RPOWL KRYTERIA STRATEGICZNE Numer i nazwa Osi Priorytetowej: VI Środowisko

Bardziej szczegółowo

Komputerowe systemy wspomagania decyzji Computerized systems for the decision making aiding. Poziom przedmiotu: II stopnia

Komputerowe systemy wspomagania decyzji Computerized systems for the decision making aiding. Poziom przedmiotu: II stopnia Nazwa przedmiotu: Kierunek: Informatyka Rodzaj przedmiotu: obowiązkowy w ramach treści dodatkowych Rodzaj zajęć: wykład, ćwiczenia I KARTA PRZEDMIOTU CEL PRZEDMIOTU Komputerowe systemy wspomagania decyzji

Bardziej szczegółowo

Paczki przelewów w ING BankOnLine

Paczki przelewów w ING BankOnLine Paczki przelewów w ING BankOnLine Aby rozpocząć proces tworzenia paczki w usłudze ING BankOnLine naleŝy wybrać opcję Przelewy => Przelewy (1) => Paczki przelewów (2). Funkcjonalność paczek przelewów umoŝliwia

Bardziej szczegółowo

Wyznaczanie symulacyjne granicy minimalnej w portfelu Markowitza

Wyznaczanie symulacyjne granicy minimalnej w portfelu Markowitza Wyznaczanie symulacyjne granicy minimalnej w portfelu Markowitza Łukasz Kanar UNIWERSYTET WARSZAWSKI WYDZIAŁ NAUK EKONOMICZNYCH WARSZAWA 2008 1. Portfel Markowitza Dany jest pewien portfel n 1 spółek giełdowych.

Bardziej szczegółowo

Analiza metod prognozowania kursów akcji

Analiza metod prognozowania kursów akcji Analiza metod prognozowania kursów akcji Izabela Łabuś Wydział InŜynierii Mechanicznej i Informatyki Kierunek informatyka, Rok V Specjalność informatyka ekonomiczna Politechnika Częstochowska izulka184@o2.pl

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA WYPEŁNIANIA KONKRETNYCH POZYCJI WNIOSKU

INSTRUKCJA WYPEŁNIANIA KONKRETNYCH POZYCJI WNIOSKU Załącznik 2a Instrukcja wypełniania załącznika nr 2 INSTRUKCJA WYPEŁNIANIA KONKRETNYCH POZYCJI WNIOSKU 21. Numer wniosku o płatność - naleŝy w tym miejscu podać numer wniosku o płatność. Numer powinien

Bardziej szczegółowo

Raport Coachowie Europa i Polska

Raport Coachowie Europa i Polska Raport Coachowie Europa i Polska COACHING W związku z róŝnymi definicjami i róŝnym rozuminiem coachingu, obliczenie zapotrzebowania na coachów i adekwatny do tego potencjał szkół coachingu został oparty

Bardziej szczegółowo

Metoda pojedynczego kąta Metoda kierunkowa

Metoda pojedynczego kąta Metoda kierunkowa PodstawyGeodezji Pomiar kątów poziomych Metoda pojedynczego kąta Metoda kierunkowa mgr inŝ. Geodeta Tomasz Miszczak e-mail: tomasz@miszczak.waw.pl Metody pomiaru kątów poziomych 1. Odmiany metody kątowej:

Bardziej szczegółowo

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Departament Zamówień Publicznych ul. Szamocka 3, 5, 01-748 Warszawa tel: 22 667 17 04, faks: 22 667 17 33

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Departament Zamówień Publicznych ul. Szamocka 3, 5, 01-748 Warszawa tel: 22 667 17 04, faks: 22 667 17 33 Zakład Ubezpieczeń Społecznych Departament Zamówień Publicznych ul. Szamocka 3, 5, 01-748 Warszawa tel: 22 667 17 04, faks: 22 667 17 33 993200/370/IN-402/2012 Warszawa, dnia 22.05.2012 r. Informacja dla

Bardziej szczegółowo

Laboratorium Wiedzy REALIZOWANEGO W RAMACH PROJEKTU AKTYWIZACJA JEDNOSTEK SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO I ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH TERAZ SZKOŁA

Laboratorium Wiedzy REALIZOWANEGO W RAMACH PROJEKTU AKTYWIZACJA JEDNOSTEK SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO I ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH TERAZ SZKOŁA Laboratorium Wiedzy REALIZOWANEGO W RAMACH PROJEKTU AKTYWIZACJA JEDNOSTEK SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO I ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH TERAZ SZKOŁA Prowadzący: Piotr Urbaniak 1. CELE PROGRAMU Myślą przewodnią

Bardziej szczegółowo

Fundacja na rzecz Nauki Polskiej. Konferencja: Koncepcja systemu ewaluacji polityki naukowej w Polsce Warszawa, 3 grudnia 2010 r.

Fundacja na rzecz Nauki Polskiej. Konferencja: Koncepcja systemu ewaluacji polityki naukowej w Polsce Warszawa, 3 grudnia 2010 r. Fundacja na rzecz Nauki Polskiej Marta Łazarowicz-Kowalik Konferencja: Koncepcja systemu ewaluacji polityki naukowej w Polsce Warszawa, 3 grudnia 2010 r. O Fundacji Największa pozarządowa organizacja finansująca

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA oceny ryzyka zawodowego na stanowiskach pracy oraz wynikające z niej działania w Starostwie Powiatowym w Gryfinie

INSTRUKCJA oceny ryzyka zawodowego na stanowiskach pracy oraz wynikające z niej działania w Starostwie Powiatowym w Gryfinie Załącznik Nr 1 do Zarządzenia Nr 98/2009 z dnia 27 października2009 r. INSTRUKCJA oceny ryzyka zawodowego na stanowiskach pracy oraz wynikające z niej działania w Starostwie Powiatowym w Gryfinie 1. DEFINICJE.

Bardziej szczegółowo

Zarządzenie nr 85/2011 BURMISTRZA WYSZKOWA z dnia 20 maja 2011r.

Zarządzenie nr 85/2011 BURMISTRZA WYSZKOWA z dnia 20 maja 2011r. Zarządzenie nr 85/2011 BURMISTRZA WYSZKOWA z dnia 20 maja 2011r. w sprawie zasad i trybu wyznaczania celów i zadań w Urzędzie Miejskim w Wyszkowie i gminnych jednostkach organizacyjnych oraz procedury

Bardziej szczegółowo

Diagramy obiegu dokumentów a UML w modelowaniu procesów biznesowych. Stanisław Niepostyn, Ilona Bluemke Instytut Informatyki, Politechnika Warszawska

Diagramy obiegu dokumentów a UML w modelowaniu procesów biznesowych. Stanisław Niepostyn, Ilona Bluemke Instytut Informatyki, Politechnika Warszawska Diagramy obiegu dokumentów a UML w modelowaniu procesów biznesowych Stanisław Niepostyn, Ilona Bluemke Instytut Informatyki, Politechnika Warszawska Wprowadzenie Modelowanie biznesowe jest stykiem między

Bardziej szczegółowo

Techniki grupowania danych w środowisku Matlab

Techniki grupowania danych w środowisku Matlab Techniki grupowania danych w środowisku Matlab 1. Normalizacja danych. Jedne z metod normalizacji: = = ma ( y =, rσ ( = ( ma ( = min = (1 + e, min ( = σ wartość średnia, r współczynnik, σ odchylenie standardowe

Bardziej szczegółowo

PROGNOZOWANIE RENTOWNOŚCI PRODUKCJI WĘGLA KAMIENNEGO Z WYKORZYSTANIEM MODELU KOMPUTEROWEGO

PROGNOZOWANIE RENTOWNOŚCI PRODUKCJI WĘGLA KAMIENNEGO Z WYKORZYSTANIEM MODELU KOMPUTEROWEGO PROGNOZOWANIE RENTOWNOŚCI PRODUKCJI WĘGLA KAMIENNEGO Z WYKORZYSTANIEM MODELU KOMPUTEROWEGO Jolanta BIJAŃSKA, Krzysztof WODARSKI Streszczenie: W artykule przedstawiono model komputerowy, który został opracowany

Bardziej szczegółowo

Wniosek o dofinansowanie realizacji projektu

Wniosek o dofinansowanie realizacji projektu Wniosek o dofinansowanie realizacji projektu Zał. 8.1.2 do Dokumentacji Konkursowej w ramach Działania 6.2 PO KL Wniosek o dofinansowanie w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki wypełniany jest poprzez

Bardziej szczegółowo

Ekonometria. Modele regresji wielorakiej - dobór zmiennych, szacowanie. Paweł Cibis pawel@cibis.pl. 1 kwietnia 2007

Ekonometria. Modele regresji wielorakiej - dobór zmiennych, szacowanie. Paweł Cibis pawel@cibis.pl. 1 kwietnia 2007 Modele regresji wielorakiej - dobór zmiennych, szacowanie Paweł Cibis pawel@cibis.pl 1 kwietnia 2007 1 Współczynnik zmienności Współczynnik zmienności wzory Współczynnik zmienności funkcje 2 Korelacja

Bardziej szczegółowo

Marek Masztalerz Katedra Rachunkowości Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu METODY ROZLICZANIA KOSZTÓW DZIAŁALNOŚCI POMOCNICZNEJ. 1.

Marek Masztalerz Katedra Rachunkowości Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu METODY ROZLICZANIA KOSZTÓW DZIAŁALNOŚCI POMOCNICZNEJ. 1. Marek Masztalerz Katedra Rachunkowości Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu METODY ROZLICZANIA KOSZTÓW DZIAŁALNOŚCI POMOCNICZNEJ 1. Wstęp Celem artykułu jest prezentacja i porównanie róŝnych metod rozliczania

Bardziej szczegółowo

ANALIZA DWUZMIENNOWA. czyli ABC KOREALCJI

ANALIZA DWUZMIENNOWA. czyli ABC KOREALCJI ANALIZA DWUZMIENNOWA czyli ABC KOREALCJI DZIASIAJ PoŜegnanie ze statystyką: Krótko o tym, co to znaczy, Ŝe e ze sobą korelują Jak te korelacje badać Kilka ćwiczeń praktycznych Skończymy 15 min wcześniej

Bardziej szczegółowo

Porównanie generatorów liczb losowych wykorzystywanych w arkuszach kalkulacyjnych

Porównanie generatorów liczb losowych wykorzystywanych w arkuszach kalkulacyjnych dr Piotr Sulewski POMORSKA AKADEMIA PEDAGOGICZNA W SŁUPSKU KATEDRA INFORMATYKI I STATYSTYKI Porównanie generatorów liczb losowych wykorzystywanych w arkuszach kalkulacyjnych Wprowadzenie Obecnie bardzo

Bardziej szczegółowo

System KIKUM dla Biura Księgowości i Kontrasygnaty

System KIKUM dla Biura Księgowości i Kontrasygnaty Biuro Informatyki Wydział Rozwoju Systemów Teleinformatycznych System KIKUM dla Biura Księgowości i Kontrasygnaty Instrukcja uŝytkownika Moduły: Przelewy Wprowadzanie przelewów 20% udziału naleŝnego gminie

Bardziej szczegółowo

LOGISTYKA ZAOPATRZENIA PRODUKCJI. Katedra Systemów Logistycznych

LOGISTYKA ZAOPATRZENIA PRODUKCJI. Katedra Systemów Logistycznych LOGISTYKA ZAOPATRZENIA I PRODUKCJI Katedra Systemów Logistycznych ĆwICZENIA 6 wybór DOSTAwCY wybór ODPOwIEDNIEGO DOSTAwCY JEST GwARANTEm NIEZAwODNOśCI REALIZOwANYCh DOSTAw materiałów Metody oceny i wyboru

Bardziej szczegółowo

BANK NAJLEPSZY DLA ROLNIKA

BANK NAJLEPSZY DLA ROLNIKA 2017 BANK NAJLEPSZY DLA ROLNIKA 2017 Martin & Jacob przygotował ranking Bank Najlepszy dla Rolnika. Wstęp Ranking Bank Najlepszy dla Rolnika jest pierwszym tego typu rankingiem w Polsce. Zrealizowała go

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie hierarchicznej analizy problemowej w badaniach efektywności inwestowania w elektroenergetyce

Zastosowanie hierarchicznej analizy problemowej w badaniach efektywności inwestowania w elektroenergetyce Zastosowanie hierarchicznej analizy problemowej w badaniach efektywności inwestowania w elektroenergetyce Autor: prof. dr hab. inż. Waldemar Kamrat Politechnika Gdańska, Katedra Elektroenergetyki ( Energetyka

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie nr 1: Systemy liczbowe

Ćwiczenie nr 1: Systemy liczbowe Ćwiczenie nr 1: Systemy liczbowe Barbara Łukawska, Adam Krechowicz, Tomasz Michno Podstawowym systemem liczbowym uŝywanym na co dzień jest system dziesiętny. Podstawą tego systemu jest 10 cyfr 0, 1, 2,

Bardziej szczegółowo

KURS ACCESS 2003 Wiadomości wstępne

KURS ACCESS 2003 Wiadomości wstępne KURS ACCESS 2003 Wiadomości wstępne Biorąc c udział w kursie uczestnik zapozna się z tematyką baz danych i systemu zarządzania bazami danych jakim jest program Microsoft Access 2003. W trakcie kursu naleŝy

Bardziej szczegółowo

Bazy Danych 2008 Część 1 Egzamin Pisemny

Bazy Danych 2008 Część 1 Egzamin Pisemny Bazy Danych 2008 Część Egzamin Pisemny. Zagadnienia związane z CDM a) Model danych SłuŜy do wyraŝania struktury danych, projektowanego lub istniejącego systemu. Przez strukturę rozumiemy typ danych, powiązania

Bardziej szczegółowo

RÓWNOWAŻNOŚĆ METOD BADAWCZYCH

RÓWNOWAŻNOŚĆ METOD BADAWCZYCH RÓWNOWAŻNOŚĆ METOD BADAWCZYCH Piotr Konieczka Katedra Chemii Analitycznej Wydział Chemiczny Politechnika Gdańska Równoważność metod??? 2 Zgodność wyników analitycznych otrzymanych z wykorzystaniem porównywanych

Bardziej szczegółowo

Polsko-Niemiecka Współpraca MłodzieŜy Podręcznik uŝytkownika Oprogramowania do opracowywania wniosków PNWM

Polsko-Niemiecka Współpraca MłodzieŜy Podręcznik uŝytkownika Oprogramowania do opracowywania wniosków PNWM Strona 1 / 10 1.1 Wniosek zbiorczy Moduł Wniosek zbiorczy pomoŝe Państwu zestawić pojedyncze wnioski, by je złoŝyć w PNWM celem otrzymania wstępnej decyzji finansowej wzgl. później do rozliczenia. Proszę

Bardziej szczegółowo

Wersja: 2.0. Załącznik do Zarządzenia Nr 165/10 Marszałka Województwa Łódzkiego z dnia 30 listopada 2010 r.

Wersja: 2.0. Załącznik do Zarządzenia Nr 165/10 Marszałka Województwa Łódzkiego z dnia 30 listopada 2010 r. Procedura okresowych ocen pracowników Urzędu Marszałkowskiego w Łodzi zatrudnionych na stanowiskach urzędniczych, w tym kierowniczych stanowiskach urzędniczych oraz kierowników wojewódzkich samorządowych

Bardziej szczegółowo

NUK w Banku Spółdzielczym (19) System IT w zarządzaniu ryzykiem kredytowym

NUK w Banku Spółdzielczym (19) System IT w zarządzaniu ryzykiem kredytowym 1 NUK w Banku Spółdzielczym (19) System IT w zarządzaniu ryzykiem kredytowym Przyszedł czas, aby po nowemu spojrzeć na zarządzanie ryzykiem w banku spółdzielczym, zwłaszcza przed wyborem oferty systemu

Bardziej szczegółowo

INFORMATYCZNE SYSTEMY ZARZĄDZANIA

INFORMATYCZNE SYSTEMY ZARZĄDZANIA Dyspozycje do sprawozdania z ćwiczeń laboratoryjnych do przedmiotu INFORMATYCZNE SYSTEMY ZARZĄDZANIA Str. 1 Wydział Informatyki i Zarządzania Wrocław, dnia 18/02/2013 r. 2012/2013 Dyspozycje do sprawozdania

Bardziej szczegółowo

DLA OPERATORÓW SYSTEMÓW DYSTRYBUCYJNYCH NA LATA

DLA OPERATORÓW SYSTEMÓW DYSTRYBUCYJNYCH NA LATA RÓŻNICA BILANSOWA LA OPERATORÓW SYSTEMÓW YSTRYBUCYJNYCH NA LATA 2012-2015 1. Wstęp Prezes URE zlecił opracowanie modelu do oceny efektywności OS w zakresie wolumenu różnicy bilansowej zewnętrznym ekspertom

Bardziej szczegółowo

Data wydruku: 23.01.2016. Dla rocznika: 2015/2016. Opis przedmiotu

Data wydruku: 23.01.2016. Dla rocznika: 2015/2016. Opis przedmiotu Sylabus przedmiotu: Specjalność: Badania marketingowe Zarządzanie technologią Data wydruku: 23.01.2016 Dla rocznika: 2015/2016 Kierunek: Wydział: Zarządzanie i inżynieria produkcji Inżynieryjno-Ekonomiczny

Bardziej szczegółowo

Procesy aktywne. PoŜyczki Kredyty Pozostałe procesy aktywne

Procesy aktywne. PoŜyczki Kredyty Pozostałe procesy aktywne ZADANIA ĆWICZENIOWE - ADONIS Moduł 1: Struktura obszaru przedsiębiorstwa Pierwszym etapem jest analiza i strukturyzacja badanego obszaru przedsiębiorstwa. W tym celu stosowany jest typ modelu ADONISa mapa

Bardziej szczegółowo

Hierarchiczna analiza skupień

Hierarchiczna analiza skupień Hierarchiczna analiza skupień Cel analizy Analiza skupień ma na celu wykrycie w zbiorze obserwacji klastrów, czyli rozłącznych podzbiorów obserwacji, wewnątrz których obserwacje są sobie w jakimś określonym

Bardziej szczegółowo

Art. 2 pkt 2 16/03/2010 r.

Art. 2 pkt 2 16/03/2010 r. Firmy inwestycyjne Art. 2 pkt 2 16/03/2010 r. Czy zmiana danych akcjonariusza w księdze akcyjnej lub w depozycie dokonywana przez dom maklerski na podstawie zrealizowanej umowy kupna-sprzedaŝy akcji jest

Bardziej szczegółowo

Kurs obsługi arkusza kalkulacyjnego EXCEL dla nauczycieli Szkoły Podstawowej nr5 w Wodzisławiu Śląskim w roku szkolnym 2004/2005

Kurs obsługi arkusza kalkulacyjnego EXCEL dla nauczycieli Szkoły Podstawowej nr5 w Wodzisławiu Śląskim w roku szkolnym 2004/2005 Kurs obsługi arkusza kalkulacyjnego EXCEL dla nauczycieli Szkoły Podstawowej nr5 w Wodzisławiu Śląskim w roku szkolnym 2004/2005 Kurs z zakresu obsługi arkusza kalkulacyjnego Excel przeznaczony jest dla

Bardziej szczegółowo

WPUSZCZANIE PIENIĘDZY W KANAŁ

WPUSZCZANIE PIENIĘDZY W KANAŁ WPUSZCZANIE PIENIĘDZY W KANAŁ Cel(e): Zrozumienie, Ŝe woda jest wyczerpywalnym naturalnym zasobem i Ŝe codziennie marnujemy jej znaczne ilości. Wykształcenie odpowiedzialności za zuŝycie wody i zmniejszenie

Bardziej szczegółowo

Przetworniki analogowo-cyfrowe - budowa i działanie" anie"

Przetworniki analogowo-cyfrowe - budowa i działanie anie Przetworniki analogowo-cyfrowe - budowa i działanie" anie" Wprowadzenie Wiele urządzeń pomiarowych wyposaŝonych jest obecnie w przetworniki A/C. Końcówki takich urządzeń to najczęściej typowe interfejsy

Bardziej szczegółowo

Wstępne wyniki badań benchmarkingowych, w ramach X edycji konkursu Bank Przyjazny dla Przedsiębiorców.

Wstępne wyniki badań benchmarkingowych, w ramach X edycji konkursu Bank Przyjazny dla Przedsiębiorców. Wstępne wyniki badań benchmarkingowych, w ramach X edycji konkursu Bank Przyjazny. Wprowadzenie Krajowa Izba Gospodarcza i Polsko-Amerykańska Fundacja Doradztwa dla Małych Przedsiębiorstw, organizatorzy

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie hierarchicznej analizy problemowej w badaniach efektywności inwestowania w elektroenergetyce 2)

Zastosowanie hierarchicznej analizy problemowej w badaniach efektywności inwestowania w elektroenergetyce 2) Waldemar Kamrat 1) Zastosowanie hierarchicznej analizy problemowej w badaniach efektywności inwestowania w elektroenergetyce 2) Analytic hierarchy process application for investment effectiveness studies

Bardziej szczegółowo

Definicja. Ryzyko jest to moŝliwość zaistnienia zdarzenia, które będzie miało wpływ na realizację załoŝonych celów. Zarządzanie ryzykiem

Definicja. Ryzyko jest to moŝliwość zaistnienia zdarzenia, które będzie miało wpływ na realizację załoŝonych celów. Zarządzanie ryzykiem Zarządzanie ryzykiem dr Anna Kłopotek Katedra Zarządzania Innowacjami, SGH Doradca ekonomiczny, NIK anna.klopotek@sgh.waw.pl Definicja Ryzyko jest to moŝliwość zaistnienia zdarzenia, które będzie miało

Bardziej szczegółowo

Józef Myrczek, Justyna Partyka Bank Spółdzielczy w Katowicach, Akademia Techniczno-Humanistyczna w Bielsku-Białej

Józef Myrczek, Justyna Partyka Bank Spółdzielczy w Katowicach, Akademia Techniczno-Humanistyczna w Bielsku-Białej Józef Myrczek, Justyna Partyka Bank Spółdzielczy w Katowicach, Akademia Techniczno-Humanistyczna w Bielsku-Białej Analiza wraŝliwości Banków Spółdzielczych na dokapitalizowanie w kontekście wzrostu akcji

Bardziej szczegółowo

Metodyka zarządzania ryzykiem w obszarze bezpieczeństwa informacji

Metodyka zarządzania ryzykiem w obszarze bezpieczeństwa informacji 2012 Metodyka zarządzania ryzykiem w obszarze bezpieczeństwa informacji Niniejszy przewodnik dostarcza praktycznych informacji związanych z wdrożeniem metodyki zarządzania ryzykiem w obszarze bezpieczeństwa

Bardziej szczegółowo

Proces decyzyjny na przykładzie zmiany systemu wynagrodzenia studium przypadku Energia S.A. 1

Proces decyzyjny na przykładzie zmiany systemu wynagrodzenia studium przypadku Energia S.A. 1 Michał Teczke Ćwiczenie 9. Proces decyzyjny na przykładzie zmiany systemu wynagrodzenia studium przypadku Energia S.A. 1 Zakres tematyczny: Proces decyzyjny związany z doskonaleniem systemu wynagrodzeń.

Bardziej szczegółowo

Konferencja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Konferencja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Program Operacyjny Kapitał Ludzki Zmiany w Zasadach finansowania PO KL (od 01.01.2011 r.) Grzegorz Kowalczyk Kielce, 13.09.2011 r. Zmiany w dokumentach finansowych PO KL: - Zasady finansowania PO KL -

Bardziej szczegółowo

Wycena nieruchomości za pomocą wyboru wielokryterialnego w warunkach niepewności rozmytej oraz klasycznie: metodą pp i kcś

Wycena nieruchomości za pomocą wyboru wielokryterialnego w warunkach niepewności rozmytej oraz klasycznie: metodą pp i kcś Wycena nieruchomości za pomocą wyboru wielokryterialnego w warunkach niepewności rozmytej oraz klasycznie: metodą pp i kcś Materiały reklamowe ZAWAM-Marek Zawadzki Wybór wielokryterialny jako jadna z metod

Bardziej szczegółowo

Szczegóły Generatora Wniosków Aplikacyjnych w wersji 7.5. Na co powinni zwrócić uwagę autorzy projektów?

Szczegóły Generatora Wniosków Aplikacyjnych w wersji 7.5. Na co powinni zwrócić uwagę autorzy projektów? Szczegóły Generatora Wniosków Aplikacyjnych w wersji 7.5. Na co powinni zwrócić uwagę autorzy projektów? Dariusz Kurcman Regionalny Ośrodek EFS w Kielcach Kielce, 30.01.2012 Zanim uruchomimy GWA Czytamy

Bardziej szczegółowo

Instrukcja przeprowadzania samooceny kontroli zarządczej w Kujawsko-Pomorskim Centrum Pulmonologii w Bydgoszczy

Instrukcja przeprowadzania samooceny kontroli zarządczej w Kujawsko-Pomorskim Centrum Pulmonologii w Bydgoszczy Instrukcja przeprowadzania samooceny kontroli zarządczej w Kujawsko-Pomorskim Centrum Pulmonologii w Bydgoszczy SPIS TREŚCI ROZDZIAŁ 1 Podstawowe informacje na temat kontroli zarządczej... 1 1. Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

AHP pomoże podjąć decyzję

AHP pomoże podjąć decyzję Akademia Wiedzy BCC /akademia AHP pomoże podjąć decyzję Narzędzie dla menedżerów Czy tylko intuicja? Zarządzanie projektami od kilku lat jest ważną częścią biznesu wielu firm komercyjnych (m.in. konsultingowych,

Bardziej szczegółowo

Cel i podstawa prowadzenia wyodrębnionej księgowości projektu w prawie unijnym i polskim

Cel i podstawa prowadzenia wyodrębnionej księgowości projektu w prawie unijnym i polskim Obowiązek prowadzenia wyodrębnionej ewidencji księgowej kosztów poniesionych w ramach projektu. Agnieszka Glaza Samodzielny Specjalista Sekcja Kontroli Gdańsk, 2011-06-30 Cel i podstawa prowadzenia wyodrębnionej

Bardziej szczegółowo

Metody i analiza danych

Metody i analiza danych 2015/2016 Metody i analiza danych Macierze Laboratorium komputerowe 2 Anna Kiełbus Zakres tematyczny 1. Funkcje wspomagające konstruowanie macierzy 2. Dostęp do elementów macierzy. 3. Działania na macierzach

Bardziej szczegółowo

Podejmowanie decyzji i zarządzanie finansami. Martyna Zazga

Podejmowanie decyzji i zarządzanie finansami. Martyna Zazga Podejmowanie decyzji i zarządzanie finansami Martyna Zazga Rodzaje problemów przed jakimi stają menadżerowie Działania o charakterze badawczym i sprawczym Problem złożoności Rozpoznanie i ocena sytuacji

Bardziej szczegółowo

METODYKA OCENY EFEKTYWNOŚCI KOSZTOWEJ

METODYKA OCENY EFEKTYWNOŚCI KOSZTOWEJ METODYKA OCENY EFEKTYWNOŚCI KOSZTOWEJ PRZEDSIĘWZIĘĆ ZGŁOSZONYCH W RAMACH PROGRAMU PRIORYTETOWEGO WSPÓŁFINANSOWANIE PROGRAMU LIFE Ireneusz Mirowski Wydział ds. Programu LIFE Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska

Bardziej szczegółowo

POMIAR KĄTÓW POZIOMYCH. Pomiar kąta metodą pojedynczego kąta

POMIAR KĄTÓW POZIOMYCH. Pomiar kąta metodą pojedynczego kąta POMIR KĄTÓW POZIOMYCH W niniejszym rozdziale poświęcimy uwagę przede wszystkim trzem metodom pomiaru kątów poziomych. Są to : 1. Pomiar kątów metodą pojedynczego kąta. 2. Pomiar kątów metodą kierunkową.

Bardziej szczegółowo

16. Analiza finansowa...

16. Analiza finansowa... 16. Analiza finansowa... Spis treści 16.1 ZałoŜenia... 16-2 16.2 Obliczenie proponowanego poziomu wsparcia środkami pomocowymi, wraz z oceną finansowej wykonalności przedsięwzięcia... 16-3 16.3 Wyniki

Bardziej szczegółowo

Oprogramowanie dla biznesu Numer 11 (69) Listopad 2009 JAK SZYBKO I SKUTECZNIE ZAMKNĄĆ ROK?

Oprogramowanie dla biznesu Numer 11 (69) Listopad 2009 JAK SZYBKO I SKUTECZNIE ZAMKNĄĆ ROK? Oprogramowanie dla biznesu Numer 11 (69) Listopad 2009 JAK SZYBKO I SKUTECZNIE ZAMKNĄĆ ROK? CZY TO MOśLIWE, ABY PRZEZ PROCES ZAMKNIĘCIA ROKU W DUśEJ FIRMIE LEASINGOWEJ PRZEJŚĆ SZYBKO I BEZBOLEŚNIE? MY

Bardziej szczegółowo

Poradnik dla uŝytkowników Subiekta 5 Euro dotyczący zmian w podatku od towarów i usług obowiązujących od 01.01.2011r.

Poradnik dla uŝytkowników Subiekta 5 Euro dotyczący zmian w podatku od towarów i usług obowiązujących od 01.01.2011r. Poradnik dla uŝytkowników Subiekta 5 Euro dotyczący zmian w podatku od towarów i usług obowiązujących od 01.01.2011r. Od 1 stycznia 2011r. wchodzi w Ŝycie nowelizacja ustawy o podatku od towarów i usług,

Bardziej szczegółowo

Opracowanie narzędzi informatycznych dla przetwarzania danych stanowiących bazę wyjściową dla tworzenia map akustycznych

Opracowanie narzędzi informatycznych dla przetwarzania danych stanowiących bazę wyjściową dla tworzenia map akustycznych Opracowanie zasad tworzenia programów ochrony przed hałasem mieszkańców terenów przygranicznych związanych z funkcjonowaniem duŝych przejść granicznych Opracowanie metody szacowania liczebności populacji

Bardziej szczegółowo

Funkcje warstwy sieciowej. Podstawy wyznaczania tras. Dostarczenie pakietu od nadawcy od odbiorcy (RIP, IGRP, OSPF, EGP, BGP)

Funkcje warstwy sieciowej. Podstawy wyznaczania tras. Dostarczenie pakietu od nadawcy od odbiorcy (RIP, IGRP, OSPF, EGP, BGP) Wyznaczanie tras (routing) 1 Wyznaczanie tras (routing) 17 Funkcje warstwy sieciowej Podstawy wyznaczania tras Routing statyczny Wprowadzenie jednolitej adresacji niezaleŝnej od niŝszych warstw (IP) Współpraca

Bardziej szczegółowo

POLSKIE TOWARZYSTWO ELEKTROCIEPŁOWNI ZAWODOWYCH

POLSKIE TOWARZYSTWO ELEKTROCIEPŁOWNI ZAWODOWYCH POLSKIE TOWARZYSTWO ELEKTROCIEPŁOWNI ZAWODOWYCH Koncepcja rozdziału zobowiązań redukcji SO2 i NOx z duŝych źródeł spalania, zapewniająca osiągnięcie limitów tych zanieczyszczeń zapisanych w Traktacie o

Bardziej szczegółowo

MOŻLIWOŚCI WERYFIKACJI WYCEN WARTOŚCI NIERUCHOMOŚCI Z POMOCĄ NARZĘDZI ANALIZY WIELOKRYTERIALNEJ

MOŻLIWOŚCI WERYFIKACJI WYCEN WARTOŚCI NIERUCHOMOŚCI Z POMOCĄ NARZĘDZI ANALIZY WIELOKRYTERIALNEJ MOŻLIWOŚCI WERYFIKACJI WYCEN WARTOŚCI NIERUCHOMOŚCI Z POMOCĄ NARZĘZI ANALIZY WIELOKRYTERIALNEJ Mirosław YTCZAK, Grzegorz GINA, Maciej SZPRINGIER Streszczenie: Wycena uwarunkowana jest wieloma prawnymi

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie. Radio Track 2005 za pomocą oprogramowania. Soft Report Explorer. do analizy danych z badania

Wprowadzenie. Radio Track 2005 za pomocą oprogramowania. Soft Report Explorer. do analizy danych z badania Wprowadzenie do analizy danych z badania Radio Track 2005 za pomocą oprogramowania Soft Report Explorer SMG/KRC Poland Media S.A. Ul. Nowoursynowska 154a 02-797 Warszawa Tel 52 52 000 Fax 54 52 100 www.smgkrc.pl

Bardziej szczegółowo

Porównanie opłacalności kredytu w PLN i kredytu denominowanego w EUR Przykładowa analiza

Porównanie opłacalności kredytu w PLN i kredytu denominowanego w EUR Przykładowa analiza Porównanie opłacalności kredytu w PLN i kredytu denominowanego w EUR Przykładowa analiza Opracowanie: kwiecień 2016r. www.strattek.pl strona 1 Spis 1. Parametry kredytu w PLN 2 2. Parametry kredytu denominowanego

Bardziej szczegółowo

Testy nieparametryczne

Testy nieparametryczne Testy nieparametryczne Testy nieparametryczne możemy stosować, gdy nie są spełnione założenia wymagane dla testów parametrycznych. Stosujemy je również, gdy dane można uporządkować według określonych kryteriów

Bardziej szczegółowo

NARODOWY FUNDUSZ OCHRONY ŚRODOWISKA I GOSPODARKI WODNEJ

NARODOWY FUNDUSZ OCHRONY ŚRODOWISKA I GOSPODARKI WODNEJ UNIA EUROPEJSKA FUNDUSZ SPÓJNOŚCI Załącznik nr 13 a do Regulaminu Konkursu nr 1/POIiŚ/9.2/2010 Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko 2007-2013 Priorytet IX. Infrastruktura energetyczna przyjazna

Bardziej szczegółowo

METODA SIŁ KRATOWNICA

METODA SIŁ KRATOWNICA Część. METDA SIŁ - RATWNICA.. METDA SIŁ RATWNICA Sposób rozwiązywania kratownic statycznie niewyznaczalnych metodą sił omówimy rozwiązują przykład liczbowy. Zadanie Dla kratownicy przedstawionej na rys..

Bardziej szczegółowo

Nr sprawy: BDG-II-281-17-PC/09 Warszawa dn. 29 października 2009 r.

Nr sprawy: BDG-II-281-17-PC/09 Warszawa dn. 29 października 2009 r. Nr sprawy: BDG-II-281-17-PC/09 Warszawa dn. 29 października 2009 r. Treść zapytań wraz z wyjaśnieniami do SIWZ W związku ze złoŝeniem pytań dotyczących treści specyfikacji istotnych warunków zamówienia,

Bardziej szczegółowo

Program do obsługi ubezpieczeń minifort

Program do obsługi ubezpieczeń minifort Program do obsługi ubezpieczeń minifort Dokumentacja uŝytkownika Rozliczanie z TU Kraków, grudzień 2008r. Rozliczanie z TU Pod pojęciem Rozliczenie z Towarzystwem Ubezpieczeniowym będziemy rozumieć ogół

Bardziej szczegółowo

FORMULARZ OFERTY. na zakup usługi: obsługa bankowa Funduszu o wartości poniŝej 14 000 euro

FORMULARZ OFERTY. na zakup usługi: obsługa bankowa Funduszu o wartości poniŝej 14 000 euro ., dnia (miejscowość) FORMULARZ OFERTY na zakup usługi: obsługa bankowa Funduszu o wartości poniŝej 14 000 euro l. Nazwa i adres ZAMAWIAJĄCEGO: Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowe kryteria to: a. Wysoki poziom ubóstwa i wykluczenia. b. Wysoka stopa długotrwałego bezrobocia. c. Niekorzystne trendy demograficzne.

Przedmiotowe kryteria to: a. Wysoki poziom ubóstwa i wykluczenia. b. Wysoka stopa długotrwałego bezrobocia. c. Niekorzystne trendy demograficzne. Uwarunkowania realizacji projektów z zakresu mieszkalnictwa w ramach Działania 3.2 Rewitalizacja zdegradowanych obszarów miejskich Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Lubelskiego na lata 2007-2013

Bardziej szczegółowo

R L. Badanie układu RLC COACH 07. Program: Coach 6 Projekt: CMA Coach Projects\ PTSN Coach 6\ Elektronika\RLC.cma Przykłady: RLC.cmr, RLC1.

R L. Badanie układu RLC COACH 07. Program: Coach 6 Projekt: CMA Coach Projects\ PTSN Coach 6\ Elektronika\RLC.cma Przykłady: RLC.cmr, RLC1. OAH 07 Badanie układu L Program: oach 6 Projekt: MA oach Projects\ PTSN oach 6\ Elektronika\L.cma Przykłady: L.cmr, L1.cmr, V L Model L, Model L, Model L3 A el ćwiczenia: I. Obserwacja zmian napięcia na

Bardziej szczegółowo

Plan. Zarządzanie zespołem rozproszonym. 1. O co chodzi w Agile (bez Manifestu!) 2. Rozpoczynanie projektu. 3. Utrzymywanie komunikacji

Plan. Zarządzanie zespołem rozproszonym. 1. O co chodzi w Agile (bez Manifestu!) 2. Rozpoczynanie projektu. 3. Utrzymywanie komunikacji Zarządzanie zespołem rozproszonym Jakub Dziwisz kuba@agiletuning.com Plan 1. O co chodzi w Agile (bez Manifestu!) 2. Rozpoczynanie projektu 3. Utrzymywanie komunikacji 4. Zrozumienie wymagań uŝytkownika

Bardziej szczegółowo

Ogólne wymagania dotyczące monitorowania wskaźników w projekcie

Ogólne wymagania dotyczące monitorowania wskaźników w projekcie Załącznik nr 6 do Regulaminu konkursu nr RPMP.09.01.01-IP.01-12-007/15 Ogólne wymagania dotyczące monitorowania wskaźników w projekcie Wskaźniki są głównym narzędziem słuŝącym monitorowaniu postępu w realizacji

Bardziej szczegółowo

Wielokryterialne wspomaganie decyzji Redakcja naukowa Tadeusz Trzaskalik

Wielokryterialne wspomaganie decyzji Redakcja naukowa Tadeusz Trzaskalik Wielokryterialne wspomaganie decyzji Redakcja naukowa Tadeusz Trzaskalik W książce autorzy przedstawiają dyskretne problemy wielokryterialne, w których liczba rozpatrywanych przez decydenta wariantów decyzyjnych

Bardziej szczegółowo

Bazy danych 1. Wykład 5 Metodologia projektowania baz danych. (projektowanie logiczne)

Bazy danych 1. Wykład 5 Metodologia projektowania baz danych. (projektowanie logiczne) Bazy danych 1 Wykład 5 Metodologia projektowania baz danych (projektowanie logiczne) Projektowanie logiczne przegląd krok po kroku 1. Usuń własności niekompatybilne z modelem relacyjnym 2. Wyznacz relacje

Bardziej szczegółowo

Systemy ekspertowe : Tablice decyzyjne

Systemy ekspertowe : Tablice decyzyjne Instytut Informatyki Uniwersytetu Śląskiego 16 marzec 2010 Tablica decyzyjna Klasy nierozróżnialności i klasy decyzyjne Rdzeń Redukt Macierz nierozróżnialności Rdzeń i redukt w macierzy nierozróżnialności

Bardziej szczegółowo

SPRAWDZIAN NR 1 ROBERT KOPERCZAK, ID studenta : k4342

SPRAWDZIAN NR 1 ROBERT KOPERCZAK, ID studenta : k4342 TECHNIKI ANALITYCZNE W BIZNESIE SPRAWDZIAN NR 1 Autor pracy ROBERT KOPERCZAK, ID studenta : k4342 Kraków, 22 Grudnia 2009 2 Spis treści 1 Zadanie 1... 3 1.1 Szereg rozdzielczy wag kobiałek.... 4 1.2 Histogram

Bardziej szczegółowo

MATEMATYKA I SEMESTR ALK (PwZ) 1. Sumy i sumy podwójne : Σ i ΣΣ

MATEMATYKA I SEMESTR ALK (PwZ) 1. Sumy i sumy podwójne : Σ i ΣΣ MATEMATYKA I SEMESTR ALK (PwZ). Sumy i sumy podwójne : Σ i ΣΣ.. OKREŚLENIE Ciąg liczbowy = Dowolna funkcja przypisująca liczby rzeczywiste pierwszym n (ciąg skończony), albo wszystkim (ciąg nieskończony)

Bardziej szczegółowo

Jak wybrać priorytety kampanii PR w mediach

Jak wybrać priorytety kampanii PR w mediach Jak wybrać priorytety kampanii PR w mediach Po sformułowaniu celów/zadań kampanii public relations naleŝy ustalić ich hierarchię (priorytety). Większość organizacji jest w stanie wygenerować więcej materiałów

Bardziej szczegółowo

Postanowienia ogólne. W ramach realizacji projektu Informatycy Akademii Ekonomicznej w Katowicach motorem regionalnej

Postanowienia ogólne. W ramach realizacji projektu Informatycy Akademii Ekonomicznej w Katowicach motorem regionalnej Załącznik nr 1 do zarządzenia Rektora nr /09 REGULAMIN przyznawania i wypłacania stypendiów dla studentów studiujących na kierunku zamawianym Informatyka realizowanym w Akademii Ekonomicznej im. Karola

Bardziej szczegółowo