Popunkcyjne bóle głowy

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Popunkcyjne bóle głowy"

Transkrypt

1 Popunkcyjne bóle głowy Andrzej Marciniak Klinika Anestezjologii i Intensywnej Terapii Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego

2 Popunkcyjne bóle głowy Historia Toward the evening I was forced to take to bed and remained there for nine days, because all the manifestations recurred as soon as I got up. At midnight a violent headache set in that quickly became insupportable. August Bier 1898 a personal experience of post-dural puncture headache.

3 Popunkcyjne bóle głowy Objawy Ortostatyczny ból głowy początek i ustąpienie w ciągu kilkudziesięciu sekund po zmianie pozycji ból piekący, tępy lub/i pulsujący silny, średni lub lekki okolica czoła lub potylicy z promieniowaniem do szyi lub ramion kaszel, kichanie, manewr Valsalvy, ucisk na gałki oczne nasilają ból

4 Popunkcyjne bóle głowy Objawy Ortostatyczny ból głowy może mu towarzyszyć ból dolnej okolicy pleców, zawroty głowy, szum w uszach, zaburzenia słuchu, podwójne widzenie, ślepota, światłowstręt, nudności może pojawić się od kilku godzin do kilku miesięcy po nakłuciu 90% - 72 godz. 66% - 48 godz. Rzadko 5-14 dzień

5 Diagnostyka ICHD II (The International Classification of Headache Disorders) A. ból głowy nasilający się w ciągu 15 min po przyjęciu pozycji siedzącej lub stojącej i zmniejszający się w ciągu 15 min po położeniu się, z przynajmniej jednym objawem towarzyszącym (nudności, sztywność karku, niedosłuch, szum w uszach lub światłowstręt). B. dane z wywiadu informują o nakłuciu lędźwiowym C. ból pojawia się do 5 dni po wykonaniu nakłucia lędźwiowego D. ból ustępuje samoistnie w ciągu tygodnia lub też w ciągu 48 godz. po odpowiednim leczeniu przyczynowym (zazwyczaj po łacie z krwi )

6 Diagnostyka różnicowa Ból ortostatyczny 1. Samoistne niskie ciśnienie płynu m-r 2. Samoistny wyciek płynu m-r (idiopatyczny, uraz) 3. Nadmierny drenaż płynu m-r 4. Hypowolemia

7 Diagnostyka różnicowa Ból popunkcjny 1. Ból niespecyficzny 2. Zakrzepica zatok i żył mózgu 3. Krwiak podtwardówkowy lub podpajęczynówkowy 4. Zapalenie opon m-r 5. Migrena 6. Odstawienie kofeiny 7. PIH 8. Ból głowy indukowany laktacją 9. Połóg 10. Guz mózgu 11. Odma wewnątrzczaszkowa

8 Patofizjologia

9 ml/min , , , ,3 2,5 2 0,3 0 22G Quincke 90 22G Quincke 90 22G Whitecare 25G Quincke 90 25G Quincke 60 25G Quincke 30

10 SA/ADP Wypływ CSF Artemin Ciśnienie CSF NOS camp GFRα3 Gęstość CSF Ucisk i pociąganie struktur wrażliwych na ból NO Receptorów adenozynowych TH/CGRP Sympathetic/ Catecholaminergic Transmission Pobudzenia nocyceptywnego Rozszerzenie naczyń Rozszrzenie naczyń TH hydroksylaza tyrozyny CGRP peptyd zależny od genu kalcytoniny PDPH SA- spinal anesthesia ADP accidental dural puncture

11 Epidemiologia i czynniki ryzyka Czynniki zależne od pacjenta 1. Wiek (10-19(10%), 20-29(16%), 40-49(8%), 50-59(4%)) 2. Płeć (2-3 krotnie rzadziej u mężczyzn) 3. Niskie BMI 4. PDPH w wywiadzie 5. Chroniczny ból głowy w wywiadzie 6. Inne: wysoki wzrost, niskie SBP, zredukowana płynoterapia przed zabiegiem, niepalenie papierosów.

12 Epidemiologia i czynniki ryzyka Czynniki niezależne od pacjenta 1. Rozmiar igły 2. Kształt igły 3. Orientacja ścięcia igły 4. Kąt wkłucia 5. Liczba punkcji 6. Powtórne włożenie mandrynu 7. Doświadczenie anestezjologa

13 Typ igły Rozmiar PDPH Spinocan 22 G 39% 22 G 36% Quincke 25 G 25% 26 G 2 12% > 26 G < 2% 22 G 2% Whitacre 25 G 1,2% 27 G 0,37% Atraucan 26 G 5% Gertie Marx 24 G 0-4% Sprotte 24 G 1,5-2,8% Eldor 26 G 0% Touhy G 50-70%

14 Historia igieł podpajęczynówkowych Igła Bier a (1898) Igła Barkera (1907) Igła Quincke_Babcok a(1914) Igła Labata(1921)

15 Historia igieł podpajęczynówkowych Herbert Green 1926 Barnett Green 1950 Igła Whitacre 1951

16 Historia igieł podpajęczynówkowych Igła Sprotta 1987 Atraucan 1993 Igła Eldora 1996 Igła Ballpen 2000

17 Orientacja ścięcia igły

18 Orientacja ścięcia igły Rozdzielanie Rozdzieranie

19 Powtórne włożenie mandrynu Strupp M. J Neurol., 1998 Sep;245(9)

20 Czynniki ryzyka 1. Młody wiek 2. Płeć żeńska 3. Niskie BMI 4. Wysoki wzrost 5. Niepalenie 6. Depresja w wywiadzie 7. Migrena w wywiadzie 8. Ciąża 9. Doświadczenie anestezjologa 10.Zmęczenie, brak snu, praca nocna Wang F.:Pain and Treatment 2014 Edited by Gabor B.

21 Czynniki ryzyka Wang F.:Pain and Treatment 2014 Edited by Gabor B.

22 Popunkcyjne bóle głowy Leczenie Cele: 1. Zmniejszenie utraty płynu m-r 2. Zamknięcie otworu w oponie twardej 3. Opanowanie rozszerzenia naczyń mózgowych

23 Popunkcyjne bóle głowy Leczenie 1. Leczenie zachowawcze 2. Leczenie agresywne 3. Konwencjonalne leczenie inwazyjne 4. Agresywne leczenie inwazyjne

24 Leczenie zachowawcze Leżenie Bandażowanie brzucha Nawadnianie Leki przeciwbólowe Paracetamol NSAID Leki przeciwwymiotne

25 Leczenie agresywne Metyloksantyny Kofeina Coffecorn forte tabl (1 mg ergotaminy mg kofeiny) 1 dzień 1 tabl. co 4 godz. 2 dzień 1 tabl. co 6 godz. 3 dzień 1 tabl. co 8 godz. 4 dzień 1 tabl. co 12 godz. Teofilina 5mg/kg m.c., a następnie 0,4-1mg/kg m.c. co 12h mg ACTH (Synacthen) 1. Stymulacja kory nadnerczy 2. Aktywacja cyklazy adenylowej camp produkcji CSF 3. Wzrost β-endorfin w OUN 0,25-0,5 mg co 4-6h s.c., i.m., i.v lub ciągły wlew dożylny 1-2mg/d

26 Leczenie agresywne Gabapentyna i pregabalina Sumatryptan Mitrazepina Hydrokortyzon 3 x 100 mg iv przez 2 dni Blokada nerwów potylicznych

27 Konwencjonalne leczenie inwazyjne EBP Epidural blood patch 1960 Gormley 2 3 ml krwi

28 EBP Mechanizm działania Efekt masy Skrzep na dziurze

29 EBP Objętość krwi 58 ml 20 ml 5-10 ml 2-3 ml Gormley 1960 DiGiovanni 1970 Crawford 1980 Riley 2009

30 Objętość krwi 7,5 ml vs 15 ml Bez istotnej różnicy w ustąpieniu objawów Częstszy ból podczas podawania krwi w grupie 15 ml

31 Objętość krwi Anesth Analg 2011;113:126 33) n= 121 (pacjentki z PDPH po ADP) 3 grupy: 15 ml, 20 ml, 30 ml Bez różnic w częstości : Całkowite ustąpienie bólu Częściowe ustąpienie bólu Poważne powikłania żadnych we wszystkich grupach

32 EBP Czas wykonania Time vs. success rate for epidural blood patch. 24 pacjentki z PDPH po ADP Anesthesiology Aug;49(2):147-8 Grupa wczesna - EBP < 24 godz. od ADP Grupa późna EBP > 24 godz. od ADP Sukces Grupa wczesna 29% Grupa późna 96%

33 The influence of timing on the effectiveness of epidural blood patches in parturients. Int J Obstet Anesth Nov;22(4): pacjentki z PDPH Grupa I - EBP < 24 godz. Grupa II EBP godz. Grupa III EBP > 48 godz. EBP Czas wykonania 50% 65% 86% Gr I Gr II Gr III

34 Powikłania EBP przejściowa sztywność i ból pleców parestezje podrażnienie opon mózgowo-rdzeniowych zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych i mózgu krwiak zewnątrzoponowy (z objawami neurologicznymi) zespół ogona końskiego szum w uszach zawroty głowy gorączka

35 Alternatywa EBP 0,95% NaCl ml bolus 35 ml/godz. przez godz. Dekstran HES Morfina 3 mg (zewnątrzoponowo)

36 Agresywne leczenie inwazyjne Klej fibrynowy Operacja

37 Popunkcyjne bóle głowy Profilaktyka Po każdym nakłuciu lędźwiowym Tylko po niezamierzonym nakłuciu opony twardej (ADP accidental dural puncture)

38 Profilaktyka popunkcyjnych bólów głowy Leżenie i picie

39 Popunkcyjne bóle głowy Profilaktyka po ADP cewnik w przestrzeni pp < 24 godz > 24 godz profilaktyczna łata z krwi morfina zewnątrzoponowo lub pp fentanyl pp kofeina ACTH iv deksametazon iv aminofilina iv 0,9% NaCl zewnątrzoponowo 0,9% NaCl podpajęczynówkowo

40 Profilaktyka popunkcyjnych bólów głowy

41

42 Czy profilaktyczna łata z krwi (PEBP) redukuje PDPH? Zakwalifikowano 3 RCT 1 streszczenie nieopublikowanego badania Wniosek: PEBP istotnie statystycznie redukuje częstość występowania PDPH Jeżeli usuniemy streszczenie bez istotnej statystycznie różnicy

43 Popunkcyjne bóle głowy Profilaktyka Interwencja Rodzaj badania Punkt końcowy RR(%) (95 CI) Cewnik w pp > 24 godz Bez randomizacji PDPH 0,21 (0,02-2,65) Morfina zewnątrzoponowo Randomizowane PDPH 0,25 (0,08-0,78) Profilaktyczna EBP Randomizowane PDPH 0,32 (0,10-1,03) Profilaktyczna EBP Bez randomizacji PDPH 0,48 (0,23-0,99) 0.95% NaCl pp Bez randomizacji PDPH 0,51 (0,26-1,03) 0,95% NaCl epidural Bez randomizacji PDPH 0,65 (0,40-1,09) Cewnik w pp < 24 godz Bez randomizacji PDPH 0,88 (0,68-1,14) Razem 0,41 (0,24-0,71)

44 Popunkcyjne bóle głowy Profilaktyka Morfina zewnątrzoponowo ACTH dożylnie Aminofilina dożylnie Leki pierwszego rzutu w profilaktyce PDPH po niezamierzonym nakłuciu opony twardej

45 Popunkcyjne bóle głowy Profilaktyka Bez wpływu na częstość ADP Mniej PDPH po ADP Can J Anaesth Jun;53(6):572-8.

46 Popunkcyjne bóle głowy Profilaktyka

Headache after an epidural or spinal injection What you need to know Bόl głowy po znieczuleniu zewnątrzoponowym lub podpajęczym (rdzeniowym)

Headache after an epidural or spinal injection What you need to know Bόl głowy po znieczuleniu zewnątrzoponowym lub podpajęczym (rdzeniowym) Polish Headache after an epidural or spinal injection What you need to know Bόl głowy po znieczuleniu zewnątrzoponowym lub podpajęczym (rdzeniowym) Co powinnaś wiedzieć Celem tej ulotki jest podanie informacji

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 7 SECTIO D 2005

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 7 SECTIO D 2005 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 7 SECTIO D 2005 1 Z Kliniki Neurologii Akademii Medycznej w Białymstoku Neurology Clinic Medical University of Białystok

Bardziej szczegółowo

Techniki anestezjologii regionalnej stosowane w ortopedii. Ewa Chabierska NZOZ Klinika Chirurgii Endoskopowej Sportklinika Żory

Techniki anestezjologii regionalnej stosowane w ortopedii. Ewa Chabierska NZOZ Klinika Chirurgii Endoskopowej Sportklinika Żory Techniki anestezjologii regionalnej stosowane w ortopedii Ewa Chabierska NZOZ Klinika Chirurgii Endoskopowej Sportklinika Żory CSE - połączone znieczulenie podpajęczynówkowozewnątrzoponowe Pionierem tej

Bardziej szczegółowo

Szpital bez bólu. Znieczulenie do zabiegów. informator dla pacjentów. Anestezjologia

Szpital bez bólu. Znieczulenie do zabiegów. informator dla pacjentów. Anestezjologia Anestezjologia Znieczulenie do zabiegów informator dla pacjentów Szpital bez bólu Szpital Medicover, al. Rzeczypospolitej 5, 02-972 Warszawa (Miasteczko Wilanów), tel.: 500 900 900 www.szpitalmedicover.pl

Bardziej szczegółowo

BLOKADY CENTRALNE. I Klinika Anestezjologii i Intensywnej Terapii WUM

BLOKADY CENTRALNE. I Klinika Anestezjologii i Intensywnej Terapii WUM BLOKADY CENTRALNE I Klinika Anestezjologii i Intensywnej Terapii WUM S Blokady centralne Część anestezji regionalnej obejmująca metody bezpośredniego znieczulenia rdzenia kręgowego i korzeni nerwów rdzeniowych.

Bardziej szczegółowo

1. Protezowanie aparatami (przewodnictwo powietrzne i kostne). 2. Ćwiczenia logopedyczne.

1. Protezowanie aparatami (przewodnictwo powietrzne i kostne). 2. Ćwiczenia logopedyczne. 2. Implantacje mikroelektrod do ślimaka przekazywanie odpowiednio dobranych sygnałów elektrycznych do receptorów w sposób sterowany komputerem. Rehabilitacja w uszkodzeniach słuchu: 1. Protezowanie aparatami

Bardziej szczegółowo

WCZESNE OBJAWY CHOROBY NOWOTWOROWEJ U DZIECI

WCZESNE OBJAWY CHOROBY NOWOTWOROWEJ U DZIECI WCZESNE OBJAWY CHOROBY NOWOTWOROWEJ U DZIECI Elżbieta Adamkiewicz-Drożyńska Katedra i Klinika Pediatrii, Hematologii i Onkologii Początki choroby nowotworowej u dzieci Kumulacja wielu zmian genetycznych

Bardziej szczegółowo

Doustne środki antykoncepcyjne a ryzyko wystąpienia zakrzepicy. Dr hab. Jacek Golański Zakład Zaburzeń Krzepnięcia Krwi Uniwersytet Medyczny w Łodzi

Doustne środki antykoncepcyjne a ryzyko wystąpienia zakrzepicy. Dr hab. Jacek Golański Zakład Zaburzeń Krzepnięcia Krwi Uniwersytet Medyczny w Łodzi Doustne środki antykoncepcyjne a ryzyko wystąpienia zakrzepicy Dr hab. Jacek Golański Zakład Zaburzeń Krzepnięcia Krwi Uniwersytet Medyczny w Łodzi Żylna choroba zakrzepowozatorowa (ŻChZZ) stanowi ważny

Bardziej szczegółowo

Układ krzepnięcia a znieczulenia przewodowe

Układ krzepnięcia a znieczulenia przewodowe Układ krzepnięcia a znieczulenia przewodowe We wszystkich obecnie dyscyplinach zabiegowych obowiązuje standard profilaktyki przeciwzakrzepowej z zastosowaniem heparyn (zwłaszcza drobnocząsteczkowych).

Bardziej szczegółowo

Grant NCN 2011/03/B/ST7/03649. Reguły systemu wsparcia decyzji: wskazania/przeciwskazania trombolizy

Grant NCN 2011/03/B/ST7/03649. Reguły systemu wsparcia decyzji: wskazania/przeciwskazania trombolizy Grant NCN 2011/03/B/ST7/03649 Reguły systemu wsparcia decyzji: wskazania/przeciwskazania trombolizy Kryterium Dane (jakie) Dane (źródło) Reguła Moduł wiek wiek pacjent/osoba > 18 lat (włączająca) kliniczne

Bardziej szczegółowo

Informator dla pacjentów. Szpital bez bólu. Znieczulenie do zabiegów

Informator dla pacjentów. Szpital bez bólu. Znieczulenie do zabiegów Informator dla pacjentów Szpital bez bólu Znieczulenie do zabiegów Pragniemy, by operacje i zabiegi przeprowadzane w Szpitalu Medicover odznaczały się nie tylko bezpieczeństwem i profesjonalizmem, ale

Bardziej szczegółowo

Inwazyjna choroba meningokokowa. Posocznica (sepsa) meningokokowa

Inwazyjna choroba meningokokowa. Posocznica (sepsa) meningokokowa Inwazyjna choroba meningokokowa Posocznica (sepsa) meningokokowa Sepsa, posocznica, meningokoki to słowa, które u większości ludzi wzbudzają niepokój. Każdy z nas: rodzic, opiekun, nauczyciel, dorosły

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIE I POSTĘPOWANIE Z CEWNIKAMI ZEWNĄTRZOPONOWYMI W CENTRUM ONKOLOGII W WARSZAWIE

ZASTOSOWANIE I POSTĘPOWANIE Z CEWNIKAMI ZEWNĄTRZOPONOWYMI W CENTRUM ONKOLOGII W WARSZAWIE ZASTOSOWANIE I POSTĘPOWANIE Z CEWNIKAMI ZEWNĄTRZOPONOWYMI W CENTRUM ONKOLOGII W WARSZAWIE Tabela nr 1 UNERWIENIE NARZĄDÓW narząd nerwy rdzeniowe ilość segmentów płuco Th2 Th10 9 przełyk Th4 Th5 2 żołądek

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ 1 ZARYS HISTORII ANESTEZJOLOGII I JEJ PRZYSZŁOŚĆ Janusz Andres, Bogdan Kamiński, Andrzej Nestorowicz... 13

ROZDZIAŁ 1 ZARYS HISTORII ANESTEZJOLOGII I JEJ PRZYSZŁOŚĆ Janusz Andres, Bogdan Kamiński, Andrzej Nestorowicz... 13 SPIS TREŚCI ROZDZIAŁ 1 ZARYS HISTORII ANESTEZJOLOGII I JEJ PRZYSZŁOŚĆ Janusz Andres, Bogdan Kamiński, Andrzej Nestorowicz...... 13 ROZDZIAŁ 2 CELE ZNIECZULENIA I MOŻLIWOŚCI WSPÓŁCZESNEJ ANESTEZJOLOGII

Bardziej szczegółowo

Diagnostyka różnicowa omdleń

Diagnostyka różnicowa omdleń Diagnostyka różnicowa omdleń II KATEDRA KARDIOLOGII CM UMK 2014 Omdlenie - definicja Przejściowa utrata przytomności spowodowana zmniejszeniem perfuzji mózgu (przerwany przepływ mózgowy na 6-8sek lub zmniejszenie

Bardziej szczegółowo

TO SIĘ ZDARZYŁO W CENTRUM ONKOLOGII

TO SIĘ ZDARZYŁO W CENTRUM ONKOLOGII TO SIĘ ZDARZYŁO W CENTRUM ONKOLOGII Witold Lepieszko Centrum Onkologii Instytut im Marii Skłodowskiej Curie w Warszawie Irmina Śmietańska Klinika Anestezjologii i Intensywnej Terapii Gdański Uniwersytet

Bardziej szczegółowo

Imię i nazwisko Pacjenta:..PESEL/Data urodzenia:... FORMULARZ ZGODY. Imię i nazwisko Pacjenta:... Imię i nazwisko przedstawiciela ustawowego:...

Imię i nazwisko Pacjenta:..PESEL/Data urodzenia:... FORMULARZ ZGODY. Imię i nazwisko Pacjenta:... Imię i nazwisko przedstawiciela ustawowego:... FORMULARZ ZGODY I Informacje o osobach uprawnionych do wyrażenia zgody Imię i nazwisko Pacjenta:... Imię i nazwisko przedstawiciela ustawowego:... PESEL/Data urodzenia Pacjenta:... II Nazwa procedury medycznej

Bardziej szczegółowo

Drodzy Rodzice! Przygotowanie dziecka do znieczulenia

Drodzy Rodzice! Przygotowanie dziecka do znieczulenia Drodzy Rodzice! Wasze dziecko zostało zakwalifikowane przez chirurga do zabiegu operacyjnego. Jako anestezjolodzy będziemy uczestniczyć w zaplanowanym zabiegu, aby zadbać o bezbolesność oraz bezpieczeństwo

Bardziej szczegółowo

Hiperkalcemia w nowotworach złośliwych

Hiperkalcemia w nowotworach złośliwych Hiperkalcemia w nowotworach złośliwych Emilia Mórawska Katerda i Klinika Chorób Wewnętrznych i Endokrynologii Warszawski Uniwersytet Medyczny Plan prezentacji 1.Wstęp 2.Epidemiologia 3.Podział i Patogeneza

Bardziej szczegółowo

STAN PADACZKOWY. postępowanie

STAN PADACZKOWY. postępowanie STAN PADACZKOWY postępowanie O Wytyczne EFNS dotyczące leczenia stanu padaczkowego u dorosłych 2010; Meierkord H., Boon P., Engelsen B., Shorvon S., Tinuper P., Holtkamp M. O Stany nagłe wydanie 2, red.:

Bardziej szczegółowo

Kręgozmyk, choroba Bechterowa, reumatyzm stawów, osteoporoza

Kręgozmyk, choroba Bechterowa, reumatyzm stawów, osteoporoza Kręgozmyk, choroba Bechterowa, reumatyzm stawów, osteoporoza Kręgozmyk (spondylolisteza) - jest to zsunięcie się kręgu do przodu (w kierunku brzucha) w stosunku do kręgu położonego poniżej. Dotyczy to

Bardziej szczegółowo

Ocena ogólna: Raport całkowity z okresu od 04.05.2007 do 15.11.2007

Ocena ogólna: Raport całkowity z okresu od 04.05.2007 do 15.11.2007 W Niepublicznym Zakładzie Opieki Zdrowotnej ABC medic Praktyka Grupowa Lekarzy Rodzinnych w Zielonej Górze w okresie od 04.05.2007-15.11.2007 została przeprowadzona ocena efektów klinicznych u pacjentów

Bardziej szczegółowo

PostępowaniP anpstpzjologicznp W urazach czaszkowo-mózgowych MózgMwy przepływ krwi CBF = 50 ml/100g/min CBF = CPP / Mpór naczyń mózgu Zależy Md RR, pco2, po2 i zapmtrzebmwania metabmlicznegm mózgu Ciśnienie

Bardziej szczegółowo

Porównanie analgezji zewnątrzoponowej z obustronną analgezją doopłucnową u dzieci po operacji lejkowatej klatki piersiowej metodą Nussa

Porównanie analgezji zewnątrzoponowej z obustronną analgezją doopłucnową u dzieci po operacji lejkowatej klatki piersiowej metodą Nussa Urszula Izwaryn Porównanie analgezji zewnątrzoponowej z obustronną analgezją doopłucnową u dzieci po operacji lejkowatej klatki piersiowej metodą Nussa Tezy rozprawy na stopień doktora nauk medycznych

Bardziej szczegółowo

Wpływ umiarkowanej hiperwentylacji na głębokość anestezji wywołanej dożylnym wlewem propofolu u chorych poddawanych operacjom wewnątrzczaszkowym

Wpływ umiarkowanej hiperwentylacji na głębokość anestezji wywołanej dożylnym wlewem propofolu u chorych poddawanych operacjom wewnątrzczaszkowym Marcin Antoni Siciński Wpływ umiarkowanej hiperwentylacji na głębokość anestezji wywołanej dożylnym wlewem propofolu u chorych poddawanych operacjom wewnątrzczaszkowym Rozprawa na stopień doktora nauk

Bardziej szczegółowo

Wanda Siemiątkowska - Stengert

Wanda Siemiątkowska - Stengert Wanda Siemiątkowska - Stengert Wpływ zabiegu odsysania z tchawicy na ciśnienie śródczaszkowe i układ krążenia noworodków wymagających wentylacji zastępczej, po zastosowaniu różnej premedykacji farmakologicznej.

Bardziej szczegółowo

Gamma Knife bezinwazyjna alternatywa dla leczenia operacyjnego guzów wewnątrzczaszkowych oraz innych patologii mózgu

Gamma Knife bezinwazyjna alternatywa dla leczenia operacyjnego guzów wewnątrzczaszkowych oraz innych patologii mózgu Gamma Knife bezinwazyjna alternatywa dla leczenia operacyjnego guzów wewnątrzczaszkowych oraz innych patologii mózgu Leszek Lombarski Klinika Neurochirurgii i Urazów Układu Nerwowego CMKP, Warszawa Stereotaksja

Bardziej szczegółowo

Wykład I 01.10.2008. Znieczulenie przewodowe (miejscowe, regionalne)

Wykład I 01.10.2008. Znieczulenie przewodowe (miejscowe, regionalne) A N E S T E Z J O L O G I A Wykład I 01.10.2008. Znieczulenie przewodowe (miejscowe, regionalne) 1. Ryzyko znieczulenia. Pacjentowi, który przystępuje do zabiegu w dobrym ogólnym stanie zdrowia, niesłychanie

Bardziej szczegółowo

Blokada centralna się nie udała i co dalej. Andrzej Daszkiewicz Śląski Uniwersytet Medyczny

Blokada centralna się nie udała i co dalej. Andrzej Daszkiewicz Śląski Uniwersytet Medyczny Blokada centralna się nie udała i co dalej Andrzej Daszkiewicz Śląski Uniwersytet Medyczny Blokada centralna się nie udała i co dalej Część I: Znieczulenie podpajęczynówkowe Nieudane znieczulenie pp próba

Bardziej szczegółowo

57.94 Wprowadzenie na stałe cewnika do pęcherza moczowego

57.94 Wprowadzenie na stałe cewnika do pęcherza moczowego ICD9 kod Nazwa 03.31 Nakłucie lędźwiowe 03.311 Nakłucie lędźwiowe w celu pobrania płynu mózgowo-rdzeniowego 100.62 Założenie cewnika do żyły centralnej 23.0103 Porada lekarska 23.0105 Konsultacja specjalistyczna

Bardziej szczegółowo

Gl. '8X O ~~24 72 83, II, 817 40~ ~:;;, Pawia" 3418, te124 71 32. . Glaxo Sp. z 0.0..

Gl. '8X O ~~24 72 83, II, 817 40~ ~:;;, Pawia 3418, te124 71 32. . Glaxo Sp. z 0.0.. Glaxo 111 N Gl.. Glaxo Sp. z 0.0.. Oddzial W warszaw\e Jana Pawia II 34/6 141 Warszawa, A. W PL fax 247129 '8X O ~~24 72 83, II, 817 40~ ~:;;, Pawia" 3418, te124 71 32 OZla. IInformacji.. Naukowej 00-141

Bardziej szczegółowo

42 Choroby wysokogórskie PORADA PORADA 42 ROBERT SZYMCZAK. Choroby. wysokogórskie

42 Choroby wysokogórskie PORADA PORADA 42 ROBERT SZYMCZAK. Choroby. wysokogórskie 4 Choroby wysokogórskie PORADA 4 ROBERT SZYMCZAK Choroby wysokogórskie 4 4 Choroby wysokogórskie W rozdziale omówimy choroby związane ze zmniejszającą się dostępnością tlenu na wysokości: Ostrą Chorobę

Bardziej szczegółowo

Leczenie bólu pooperacyjnego u dzieci. Andrzej Piotrowski

Leczenie bólu pooperacyjnego u dzieci. Andrzej Piotrowski Leczenie bólu pooperacyjnego u dzieci Andrzej Piotrowski Ból - co to takiego? Nieprzyjemne doznania pod wpływem bodźców uszkadzających tkanki, lub zagrażających ich uszkodzeniem Międzynarodowe Stowarzyszenie

Bardziej szczegółowo

Przygotowanie do samodzielnej pracy z pacjentem masaż w dyskopatii jako jedna z metod neurorehabilitacji

Przygotowanie do samodzielnej pracy z pacjentem masaż w dyskopatii jako jedna z metod neurorehabilitacji Przygotowanie do samodzielnej pracy z pacjentem masaż w dyskopatii jako jedna z metod neurorehabilitacji Czym jest dyskopatia? Jest to szerokie pojęcie obejmujące schorzenia krążka międzykręgowego. W większości

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. Sirdalud MR Kapsułki o zmodyfikowanym uwalnianiu, twarde, 6 mg. Tizanidinum

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. Sirdalud MR Kapsułki o zmodyfikowanym uwalnianiu, twarde, 6 mg. Tizanidinum ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA Sirdalud MR Kapsułki o zmodyfikowanym uwalnianiu, twarde, 6 mg Tizanidinum Należy zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku. Należy zachować

Bardziej szczegółowo

Spis treści. 1. Ryzyko znieczulenia i operacji Wojciech Michalewski... 13

Spis treści. 1. Ryzyko znieczulenia i operacji Wojciech Michalewski... 13 Spis treści 1. Ryzyko znieczulenia i operacji Wojciech Michalewski... 13 1.1. Zasady interdyscyplinarnej współpracy w operacyjnym leczeniu chorych 13 1.2. Podstawowe składniki procesu leczenia operacyjnego...

Bardziej szczegółowo

Informacja dla pacjentów

Informacja dla pacjentów info Informacja dla pacjentów ze szpiczakiem mnogim leczonych bortezomibem Polineuropatia indukowana bortezomibem Konsultacja merytoryczna: Prof. dr hab. Lidia Usnarska-Zubkiewicz Katedra i Klinika Hematologii,

Bardziej szczegółowo

Elektrostymulacja zamiast leków?

Elektrostymulacja zamiast leków? 15.12.2014 Nowa metoda leczenia migreny jest już dostępna w Polsce Elektrostymulacja zamiast leków? Pacjenci cierpiący na uporczywe bóle głowy mają alternatywę. Zamiast farmakologii powodującej liczne

Bardziej szczegółowo

Nazwa programu LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2 - nadpłytkowość samoistna Dziedzina medycyny: hematologia.

Nazwa programu LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2 - nadpłytkowość samoistna Dziedzina medycyny: hematologia. Załącznik nr 10 do Zarządzenia Nr 59/2011/DGL Prezesa NFZ z dnia 10 października 2011 roku Nazwa programu LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2 - nadpłytkowość samoistna Dziedzina medycyny:

Bardziej szczegółowo

LECZENIE BÓLU OPARZENIOWEGO U DZIECI

LECZENIE BÓLU OPARZENIOWEGO U DZIECI LECZENIE BÓLU OPARZENIOWEGO U DZIECI Krzysztof Kobylarz, Iwona Szlachta-Jezioro, Ma³gorzata Maciejowska-Sata³a 15 Ból jest sta³ym objawem choroby oparzeniowej. Leczenie go u dzieci jest zadaniem niezwykle

Bardziej szczegółowo

USTAWA o Państwowym Ratownictwie Medycznym Rozdział 4a

USTAWA o Państwowym Ratownictwie Medycznym Rozdział 4a Jacek Nowakowski USTAWA o Państwowym Ratownictwie Medycznym Rozdział 4a Centra urazowe Art. 39a. W centrum urazowym świadczenia zdrowotne, o których mowa w art. 39c ust. 1, są udzielane pacjentowi urazowemu

Bardziej szczegółowo

Znieczulenie w laparoskopii

Znieczulenie w laparoskopii Journal of Clinical Anesthesia, 2006 Anesthesia for laparoscopy: a reviev Znieczulenie w laparoskopii Frederick J.Gerges, Ghassan E. Kenazi, Samar I. Jabbour Khoury Szpital Uniwersytecki w Bejrucie Opracował:

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA Ksylometazoliny chlorowodorek Basic Pharma 1 mg/ml, krople do nosa, roztwór Xylomethazolini hydrochloridum Należy przeczytać uważnie całą ulotkę, ponieważ

Bardziej szczegółowo

Ból w klatce piersiowej. Klinika Hipertensjologii i Chorób Wewnętrznych PUM

Ból w klatce piersiowej. Klinika Hipertensjologii i Chorób Wewnętrznych PUM Ból w klatce piersiowej Klinika Hipertensjologii i Chorób Wewnętrznych PUM Patomechanizm i przyczyny Źródłem bólu mogą być wszystkie struktury klatki piersiowej, z wyjątkiem miąższu płucnego: 1) serce

Bardziej szczegółowo

ZAGROŻENIA NEUROLOGICZNE

ZAGROŻENIA NEUROLOGICZNE ZAGROŻENIA NEUROLOGICZNE Zaburzenia świadomości, śpiączka Drgawki Zawroty głowy Bóle głowy Bóle grzbietu Zakażenia Zaburzenia naczyniowe ZABURZENIA ŚWIADOMOŚCI 1. Obustronne uszkodzenia półkul mózgowych

Bardziej szczegółowo

ZBYT PÓŹNE WYKRYWANIE RAKA NERKI ROLA LEKARZA PIERWSZEGO KONTAKTU

ZBYT PÓŹNE WYKRYWANIE RAKA NERKI ROLA LEKARZA PIERWSZEGO KONTAKTU ZBYT PÓŹNE WYKRYWANIE RAKA NERKI ROLA LEKARZA PIERWSZEGO KONTAKTU 14 czerwca 2012 r dr n. med. Piotr Tomczak Klinika Onkologii U.M. Poznań Epidemiologia raka nerki RCC stanowi 2 3% nowotworów złośliwych

Bardziej szczegółowo

Kompleksowa Ambulatoryjna Opieka Specjalistyczna nad pacjentem z Otępieniem - propozycja ekspercka

Kompleksowa Ambulatoryjna Opieka Specjalistyczna nad pacjentem z Otępieniem - propozycja ekspercka Kompleksowa Ambulatoryjna Opieka Specjalistyczna nad pacjentem z Otępieniem - propozycja ekspercka D. Ryglewicz, M. Barcikowska, A. Friedman, A. Szczudlik, G.Opala Zasadnicze elementy systemu kompleksowej

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Ogólne zasady postępowania w stanach nagłych Psy i koty

Spis treści. Ogólne zasady postępowania w stanach nagłych Psy i koty Ogólne zasady postępowania w stanach nagłych Psy i koty 1 Leczenie infuzyjne (płynoterapia)....................................................... 3 Objętość płynów..................................................................................

Bardziej szczegółowo

6.2. Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego DUOKOPT przeznaczone do wiadomości publicznej

6.2. Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego DUOKOPT przeznaczone do wiadomości publicznej 6.2. Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego DUOKOPT przeznaczone do wiadomości publicznej 6.2.1. Podsumowanie korzyści wynikających z leczenia Co to jest T2488? T2488

Bardziej szczegółowo

nazwisko i imię pacjenta PESEL / wiek adres masa ciała / wzrost (cm) nr historii choroby

nazwisko i imię pacjenta PESEL / wiek adres masa ciała / wzrost (cm) nr historii choroby nazwisko i imię pacjenta PESEL / wiek adres masa ciała / wzrost (cm) nr historii choroby wypełnia lekarz Przed wypełnieniem ankiety anestezjologicznej prosimy o zapoznanie się z informacjami o znieczuleniu

Bardziej szczegółowo

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta. FENTANYL WZF, 50 mikrogramów/ml, roztwór do wstrzykiwań. Fentanylum

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta. FENTANYL WZF, 50 mikrogramów/ml, roztwór do wstrzykiwań. Fentanylum Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta FENTANYL WZF, 50 mikrogramów/ml, roztwór do wstrzykiwań Fentanylum Należy uważnie zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku, ponieważ

Bardziej szczegółowo

Ewaluacja badań medycznych według EBM (medycyny opartej na dowodach naukowych) poziomy wiarygodności... 613 Wykaz skrótów... 613

Ewaluacja badań medycznych według EBM (medycyny opartej na dowodach naukowych) poziomy wiarygodności... 613 Wykaz skrótów... 613 IX 1. MECHANIZMY POWSTAWANIA BÓLU Jerzy Wordliczek, Jan Dobrogowski... 1 Patomechanizm bólu ostrego... 3 Patomechanizm bólu przewlekłego... 9 Ból neuropatyczny... 10 Ośrodkowa sensytyzacja... 15 2. METODY

Bardziej szczegółowo

Radiologia zabiegowa. Radiologia zabiegowa. Radiologia zabiegowa. dr n.med. Jolanta Meller

Radiologia zabiegowa. Radiologia zabiegowa. Radiologia zabiegowa. dr n.med. Jolanta Meller Radiologia zabiegowa dr n.med. Jolanta Meller Radiologia zabiegowa wykorzystuje metody obrazowania narządów oraz sprzęt i techniki stosowane w radiologii naczyniowej do przeprowadzania zabiegów leczniczych

Bardziej szczegółowo

Kręgozmyk. Typowy obraz kręgozmyku L5-S1. Czerwoną linią zaznaczona wielkość przesunięcia. Inne choroby mylone z kręgozmykiem:

Kręgozmyk. Typowy obraz kręgozmyku L5-S1. Czerwoną linią zaznaczona wielkość przesunięcia. Inne choroby mylone z kręgozmykiem: Kręgozmyk Kręgozmyk (inaczej - spondylolisteza) jest to forma przewlekłej niestabilności kręgosłupa. Polega ona na przesunięciu (podwichnięciu) kręgów względem siebie (wyższy kręg ulega podwichnięciu do

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 99 SECTIO D 2005

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 99 SECTIO D 2005 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 99 SECTIO D 2005 Studenckie Koło Naukowe przy Katedrze i Zakładzie Epidemiologii w Lublinie Wydział Lekarski Akademii

Bardziej szczegółowo

Problemy kostne u chorych ze szpiczakiem mnogim doświadczenia własne

Problemy kostne u chorych ze szpiczakiem mnogim doświadczenia własne Problemy kostne u chorych ze szpiczakiem mnogim doświadczenia własne dr n.med. Piotr Wojciechowski Szpiczak Mnogi Szpiczak Mnogi (MM) jest najczęstszą przyczyną pierwotnych nowotworów kości u dorosłych.

Bardziej szczegółowo

LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2

LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2 załącznik nr 11 do zarządzenia Nr 36/2008/DGL Prezesa NFZ z dnia 19 czerwca 2008 r. Nazwa programu LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2 - nadpłytkowość samoistna Dziedzina medycyny: hematologia.

Bardziej szczegółowo

ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA

ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA 25 UZUPEŁNIENIA ZAWARTE W ODPOWIEDNICH PUNKTACH CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO DLA PRODUKTÓW ZAWIERAJĄCYCH

Bardziej szczegółowo

JAK BEZPIECZNIE WYKONAĆ? BADANIE PRZY POMOCY REZONANSU MAGNETYCZNEGO

JAK BEZPIECZNIE WYKONAĆ? BADANIE PRZY POMOCY REZONANSU MAGNETYCZNEGO JAK BEZPIECZNIE WYKONAĆ? BADANIE PRZY POMOCY REZONANSU MAGNETYCZNEGO WSKAZANIA I PRZECIWSKAZANIA KATARZYNA KATULSKA Pracownia Rezonansu Magnetycznego Katedry i Kliniki Kardiologii UM w Poznaniu Zalety

Bardziej szczegółowo

ANKIETA DLA PACJENTKI. Imię:. Nazwisko:... Data urodzenia:

ANKIETA DLA PACJENTKI. Imię:. Nazwisko:... Data urodzenia: Data:... ANKIETA DLA PACJENTKI Imię:. Nazwisko:.... Data urodzenia: Szanowna Pani, serdecznie prosimy o poświęcenie 15 minut na wypełnienie poniższego dokumentu. Zawiera on pytania, które bardzo pomogą

Bardziej szczegółowo

Hipoglikemia. przyczyny, objawy, leczenie. Beata Telejko

Hipoglikemia. przyczyny, objawy, leczenie. Beata Telejko Hipoglikemia przyczyny, objawy, leczenie Beata Telejko Klinika Endokrynologii, Diabetologii i Chorób Wewnętrznych Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku Definicja hipoglikemii w cukrzycy Zespół objawów

Bardziej szczegółowo

VOCALMED jest projektem realizowanym w ramach programu Leonardo da Vinci - transfer Innowacji.

VOCALMED jest projektem realizowanym w ramach programu Leonardo da Vinci - transfer Innowacji. VOCALMED VOCALMED jest projektem realizowanym w ramach programu Leonardo da Vinci - transfer Innowacji. Ankieta kierowana jest do osób, które miały pod opieką pacjentów mówiących innymi językami niż język

Bardziej szczegółowo

OBJAWY USZNE U OSÓB NURKUJĄCYCH SPOWODOWANE PRZEZ CHOROBY I DYSFUNKCJE NARZĄDU ŻUCIA

OBJAWY USZNE U OSÓB NURKUJĄCYCH SPOWODOWANE PRZEZ CHOROBY I DYSFUNKCJE NARZĄDU ŻUCIA J. Walczyńska OBJAWY USZNE U OSÓB NURKUJĄCYCH SPOWODOWANE PRZEZ CHOROBY I DYSFUNKCJE NARZĄDU ŻUCIA W artykule przedstawiono choroby i dysfunkcje narządu żucia mające wpływ na działalność nurkową. Opracowanie

Bardziej szczegółowo

DO ROZWAŻENIA NA KAŻDYM STOPNIU DRABINY:

DO ROZWAŻENIA NA KAŻDYM STOPNIU DRABINY: DRABINA ANALGETYCZNA schemat opracowany na potrzeby terapii bólów nowotworowych, który można stosowad także w innych stanach bólowych jako pewną wytyczną. DO ROZWAŻENIA NA KAŻDYM STOPNIU DRABINY: -koanalgetyki,

Bardziej szczegółowo

CHIRURGICZNE LECZENIE ZWĘŻEŃ TĘTNIC SZYJNYCH

CHIRURGICZNE LECZENIE ZWĘŻEŃ TĘTNIC SZYJNYCH CHIRURGICZNE LECZENIE ZWĘŻEŃ TĘTNIC SZYJNYCH KATEDRA I KLINIKA CHIRURGII NACZYŃ I ANGIOLOGII AKADEMII MEDYCZNEJ W LUBLINIE Kierownik: Dr hab.n. med. Jacek Wroński UDROŻNIENIE T. SZYJNEJ WEWNĘTRZNEJ WSKAZANIA

Bardziej szczegółowo

Miejski Szpital Zespolony w Olsztynie INFORMACJA DLA PACJENTA W ZAKRESIE UDZIELENIA ŚWIADOMEJ ZGODY NA ZNIECZULENIE

Miejski Szpital Zespolony w Olsztynie INFORMACJA DLA PACJENTA W ZAKRESIE UDZIELENIA ŚWIADOMEJ ZGODY NA ZNIECZULENIE Miejski Szpital Zespolony w Olsztynie INFORMACJA DLA PACJENTA W ZAKRESIE UDZIELENIA ŚWIADOMEJ ZGODY NA ZNIECZULENIE HCh 56a/W Miejski Szpital Zespolony 10-045 Olsztyn Ul. Niepodległości 44 Jak pacjent

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych

Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych Rada Przejrzystości Stanowisko Rady Przejrzystości nr 5/2012 z dnia 27 lutego 2012 r. w zakresie zakwalifikowania/niezasadności zakwalifikowania leku Valdoxan (agomelatinum)

Bardziej szczegółowo

ZNIECZULENIA ZEWNĄTRZOPONOWE I PODPAJĘCZYNÓWKOWE

ZNIECZULENIA ZEWNĄTRZOPONOWE I PODPAJĘCZYNÓWKOWE ZNIECZULENIA ZEWNĄTRZOPONOWE I PODPAJĘCZYNÓWKOWE Igła Tuohy do znieczuleń zewnątrzoponowych Cewnik do znieczuleń zewnątrzoponowych Filtr do znieczuleń zewnątrzoponowych Strzykawka niskooporowa do znieczuleń

Bardziej szczegółowo

Zespoły bólowe kręgosłupa

Zespoły bólowe kręgosłupa Zespoły bólowe kręgosłupa W około 70-80% przypadków pierwszego spotkania pacjenta i lekarza nie daje ustalić się dokładnie przyczyny bólów kręgosłupa. Świadczy to o złożoności tego problemu. Mimo tego

Bardziej szczegółowo

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla użytkownika

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla użytkownika Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla użytkownika Clexane forte, 150 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań Enoxaparinum natricum (logo) Należy uważnie zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem

Bardziej szczegółowo

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta Miacalcic, 50 j.m./ml, roztwór do wstrzykiwań Miacalcic, 100 j.m./ml, roztwór do wstrzykiwań Calcitoninum salmonis Należy zapoznać się z treścią

Bardziej szczegółowo

Płynoterapia w anestezjologii pediatrycznej

Płynoterapia w anestezjologii pediatrycznej Płynoterapia w anestezjologii pediatrycznej Andrzej Piotrowski, Marcin Gach Kliniczny Oddział Intensywnej Terapii i Anestezjologii II Katedra Pediatrii UM w Łodzi Zmiany rozdziału płynów wg wieku Zapotrzebowanie

Bardziej szczegółowo

Spis treści ZASADY WYKONYWANIA REGIONALNYCH BLOKAD NERWÓW. Przedmowa... Przedmowa do wydania polskiego... Wstęp... Autorzy...

Spis treści ZASADY WYKONYWANIA REGIONALNYCH BLOKAD NERWÓW. Przedmowa... Przedmowa do wydania polskiego... Wstęp... Autorzy... Spis treści Przedmowa................................................ Przedmowa do wydania polskiego.............................. Wstęp.................................................... Autorzy...................................................

Bardziej szczegółowo

Spis treści Wprowadzenie do anestezji geriatrycznej Biologiczne uwarunkowania procesu starzenia Starzenie na poziomie narządowym

Spis treści Wprowadzenie do anestezji geriatrycznej Biologiczne uwarunkowania procesu starzenia Starzenie na poziomie narządowym Spis treści CZĘŚĆ OGÓLNA 11. Wprowadzenie do anestezji geriatrycznej Laura Wołowicka... 3 Wybrane informacje demograficzne... 3 Światowe tendencje demograficzne... 4 Europejskie badania demograficzne...

Bardziej szczegółowo

spis treści Część i: Podstawy neuroanatomii i neurofizjologii... 15 Cele rozdziałów... 16 Słowa kluczowe... 16

spis treści Część i: Podstawy neuroanatomii i neurofizjologii... 15 Cele rozdziałów... 16 Słowa kluczowe... 16 spis treści Część i: Podstawy neuroanatomii i neurofizjologii... 15 Cele rozdziałów... 16 Słowa kluczowe... 16 1. Rozwój i podział układu nerwowego Janusz Moryś... 17 1.1. Rozwój rdzenia kręgowego... 17

Bardziej szczegółowo

Grypa jest jedną z najczęściej występujących wirusowych chorób zakaźnych.

Grypa jest jedną z najczęściej występujących wirusowych chorób zakaźnych. WIRUS GRYPY Grypa jest jedną z najczęściej występujących wirusowych chorób zakaźnych. Wirus grypy przenosi się drogą kropelkową poprzez kichanie, kaszel, rozmowę. W czasie kichnięcia wirus grypy porusza

Bardziej szczegółowo

Bóle głowy związane ze zmianą ciśnienia śródczaszkowego

Bóle głowy związane ze zmianą ciśnienia śródczaszkowego ISSN 1734 5251 Bóle głowy związane ze zmianą ciśnienia śródczaszkowego Adam Stępień Klinika Neurologii Wojskowego Instytutu Medycznego w Warszawie STRESZCZENIE Bóle głowy spowodowane zmianami ciśnienia

Bardziej szczegółowo

Zapalenie ucha środkowego

Zapalenie ucha środkowego Zapalenie ucha środkowego Poradnik dla pacjenta Dr Maciej Starachowski Ostre zapalenie ucha środkowego. Co to jest? Ostre zapalenie ucha środkowego jest rozpoznawane w przypadku zmian zapalnych w uchu

Bardziej szczegółowo

Paweł Daszkiewicz Klinika Neurochirurgii Instytut Pomnik Centrum Zdrowia Dziecka Kierownik: prof.dr.hab.n.med Marcin Roszkowski

Paweł Daszkiewicz Klinika Neurochirurgii Instytut Pomnik Centrum Zdrowia Dziecka Kierownik: prof.dr.hab.n.med Marcin Roszkowski Banalne objawy poważnych problemów w neurochirurgii Paweł Daszkiewicz Klinika Neurochirurgii Instytut Pomnik Centrum Zdrowia Dziecka Kierownik: prof.dr.hab.n.med Marcin Roszkowski Czynnik uszkadzający

Bardziej szczegółowo

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta. TRYMIGA 2,5 mg, tabletki powlekane. Naratriptanum

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta. TRYMIGA 2,5 mg, tabletki powlekane. Naratriptanum Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta TRYMIGA 2,5 mg, tabletki powlekane Naratriptanum Należy uważnie zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku, ponieważ zawiera ona informacje

Bardziej szczegółowo

PODWYŻSZONE CIŚNIENIE WEWNĄTRZCZASZKOWE U DZIECI INTRACRANIAL PRESSURE ICP

PODWYŻSZONE CIŚNIENIE WEWNĄTRZCZASZKOWE U DZIECI INTRACRANIAL PRESSURE ICP PODWYŻSZONE CIŚNIENIE WEWNĄTRZCZASZKOWE U DZIECI INTRACRANIAL PRESSURE ICP Nadmierne ciśnienie wewnątrz niepodatnego sklepienia czaszki, upośledzające funkcje neurologiczne. PRZYCZYNY ICP Wynik zmian zwiększających

Bardziej szczegółowo

Rozwój Neurologii Interwencyjnej

Rozwój Neurologii Interwencyjnej Rozwój Neurologii Interwencyjnej Centra Interwencyjnego Leczenia Udaru Mózgu Adam Kobayashi Centrum Interwencyjnego Leczenia Udaru Mózgu II Klinika Neurologiczna INSTYTUT PSYCHIATRII I NEUROLOGII, WARSZAWA

Bardziej szczegółowo

Program Profilaktyki Zdrowotnej

Program Profilaktyki Zdrowotnej Załącznik Nr 1 do Uchwały Nr IX/56/2011 Program Profilaktyki Zdrowotnej Realizowany w roku 2011 pod nazwą Badania wad postawy wśród dzieci klas pierwszych szkół podstawowych miasta Tczewa w ramach programu

Bardziej szczegółowo

INFORMACJE O WYKONYWANYCH BADANIACH RTG RTG kręgosłupa lędźwiowego

INFORMACJE O WYKONYWANYCH BADANIACH RTG RTG kręgosłupa lędźwiowego ...... RTG kręgosłupa lędźwiowego Badanie RTG kręgosłupa lędźwiowego jest krótkie i bezbolesne. Na badanie należy zgłosić się ze skierowaniem od lekarza i dokumentem tożsamości. Przygotowanie pacjenta

Bardziej szczegółowo

Aktualne zasady diagnostyki i leczenia chorób zapalnych jelit

Aktualne zasady diagnostyki i leczenia chorób zapalnych jelit Instytut Pomnik Centrum Zdrowia Dziecka Odział Gastroenterologii, Hepatologii, Zaburzeń Odżywiania i Pediatrii Al. Dzieci Polskich 20, 04-730, Warszawa Aktualne zasady diagnostyki i leczenia chorób zapalnych

Bardziej szczegółowo

Kombinacja podstawowa dla rejonu ogrzewacza dolnego (układ moczowo-płciowy)

Kombinacja podstawowa dla rejonu ogrzewacza dolnego (układ moczowo-płciowy) dla rejonu ogrzewacza dolnego (układ moczowo-płciowy) Ogrzewacz dolny jest odpowiedzialny za funkcje rozrodcze i wydalanie. Obejmuje podbrzusze i rejon narządów płciowych. Objawy: utrata energii, łatwa

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. Nurofen Ultima 200 mg + 500 mg tabletki powlekane (Ibuprofenum + Paracetamolum)

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. Nurofen Ultima 200 mg + 500 mg tabletki powlekane (Ibuprofenum + Paracetamolum) ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA Nurofen Ultima 200 mg + 500 mg tabletki powlekane (Ibuprofenum + Paracetamolum) Należy przeczytać uważnie całą ulotkę, ponieważ zawiera ona informacje ważne

Bardziej szczegółowo

chorych na ITP Krzysztof Chojnowski Warszawa, 27 listopada 2009 r.

chorych na ITP Krzysztof Chojnowski Warszawa, 27 listopada 2009 r. Współczesne leczenie chorych na ITP Krzysztof Chojnowski Klinika Hematologii UM w Łodzi Warszawa, 27 listopada 2009 r. Dlaczego wybór postępowania u chorych na ITP może być trudny? Choroba heterogenna,

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. Sirdalud Tabletki, 4 mg. Tizanidinum

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. Sirdalud Tabletki, 4 mg. Tizanidinum ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA Sirdalud Tabletki, 4 mg Tizanidinum Należy zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku. Należy zachować tę ulotkę, aby w razie potrzeby móc ją

Bardziej szczegółowo

Urologiczne leczenie paliatywne zaawansowanych raków nerki. Dr n. med. Roman Sosnowski Klinika Nowotworów Układu Moczowego, COI, Warszawa

Urologiczne leczenie paliatywne zaawansowanych raków nerki. Dr n. med. Roman Sosnowski Klinika Nowotworów Układu Moczowego, COI, Warszawa Urologiczne leczenie paliatywne zaawansowanych raków nerki Dr n. med. Roman Sosnowski Klinika Nowotworów Układu Moczowego, COI, Warszawa Nefrektomia Nefrektomia jest metodą umożliwiającą całkowite wyleczenie

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA. Strona 1 z 6

ULOTKA DLA PACJENTA. Strona 1 z 6 ULOTKA DLA PACJENTA Strona 1 z 6 ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA NORPROLAC 25 mikrogramów, 50 mikrogramów, tabletki NORPROLAC 75 mikrogramów, tabletki NORPROLAC 150 mikrogramów, tabletki

Bardziej szczegółowo

Informacja do Formularza Kontroli Jakości Nr 1

Informacja do Formularza Kontroli Jakości Nr 1 Formularz Kontroli Jakości Nr Informacja do Formularza Kontroli Jakości Nr Droga Koleżanko, drogi Kolego. Formularz Kontroli Jakości Nr (formularz w kolorze pomarańcowym) zawiera pytania dotyczące anamnezy,

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych

Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych Rada Przejrzystości Stanowisko Rady Przejrzystości nr 45/2014 z dnia 28 stycznia 2014 r. w sprawie oceny leku Botox (toksyna botulinowa typu A 100 jednostek) we wskazaniu

Bardziej szczegółowo

Clexane, 20 mg/0,2 ml, roztwór do wstrzykiwań Clexane, 40 mg/0,4 ml, roztwór do wstrzykiwań Clexane, 60 mg/0,6 ml, roztwór do wstrzykiwań Clexane, 80

Clexane, 20 mg/0,2 ml, roztwór do wstrzykiwań Clexane, 40 mg/0,4 ml, roztwór do wstrzykiwań Clexane, 60 mg/0,6 ml, roztwór do wstrzykiwań Clexane, 80 Clexane, 20 mg/0,2 ml, roztwór do wstrzykiwań Clexane, 40 mg/0,4 ml, roztwór do wstrzykiwań Clexane, 60 mg/0,6 ml, roztwór do wstrzykiwań Clexane, 80 mg/0,8 ml, roztwór do wstrzykiwań Clexane, 100 mg/1

Bardziej szczegółowo

Co boli, kiedy boli głowa?

Co boli, kiedy boli głowa? Co boli, kiedy boli głowa? Ból jest doznaniem subiektywnym, cechuje się brakiem adaptacji. Na siłę jego odczuwania mają wpływ zarówno doświadczenia z przeszłości, jak i aktualny stan fizyczny, psychiczny

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. PLOFED 1%, 10 mg/ml, emulsja do wstrzykiwań lub infuzji (Propofolum)

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. PLOFED 1%, 10 mg/ml, emulsja do wstrzykiwań lub infuzji (Propofolum) ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA PLOFED 1%, 10 mg/ml, emulsja do wstrzykiwań lub infuzji (Propofolum) Należy zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku. - Należy zachować tę

Bardziej szczegółowo

Aneks III. Zmiany odpowiednich punktów Charakterystyki Produktu Leczniczego i ulotek dołączonych do opakowania

Aneks III. Zmiany odpowiednich punktów Charakterystyki Produktu Leczniczego i ulotek dołączonych do opakowania Aneks III Zmiany odpowiednich punktów Charakterystyki Produktu Leczniczego i ulotek dołączonych do opakowania Uwaga: Niniejsza Charakterystyka Produktu Leczniczego i ulotka dołączona do opakowania są wynikiem

Bardziej szczegółowo

MIGRENY. Henryk Dyczek 2010

MIGRENY. Henryk Dyczek 2010 MIGRENY Henryk Dyczek 2010 Wstęp http://zdrowie.flink.pl/migrenowe_bole_glowy.php Migrenowe bóle głowy stanowią problem epidemiologiczny, diagnostyczny i terapeutyczny. Powszechnie występuje niedostateczna

Bardziej szczegółowo