Nie pod le głość Li twy w 1990 r. sta ła się

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Nie pod le głość Li twy w 1990 r. sta ła się"

Transkrypt

1 ZE ŚWIATA Wspieranie rozwoju dziecka na Litwie Na świe cie za uwa ża się wy raź ną ten den cję do wspie ra nia roz wo ju dziec ka. Uza leż nio ne jest to jed nak od tra dy cji edu ka cyj nych, kul tu ro wych oraz sy tu acji po li tycz no -eko no micz nej da ne go kra ju. n Danuta Al-Khamisy Nie pod le głość Li twy w 1990 r. sta ła się prze słan ką do re for mo wa nia sys te - mu oświa ty. Wkrót ce po tym wy da rze niu w 1991 ro ku wy szła usta wa o in te gra cji so - cjal nej osób nie peł no spraw nych. Do ku ment ten okre śla pra wa dzie ci o spe cjal nych po - trze bach do kształ ce nia w in sty tu cjach znaj - du ją cych się jak naj bli żej miej sca za miesz - ka nia, a więc w przed szko lach i szko łach ogól nych. W 1992 r. mi ni ster oświa ty za twier dził kon cep cję oświa ty na Li twie oraz pro gram re for my edu ka cyj nej na Li twie. Pod sta wą sys te mu oświa ty są war to ści, ta kie jak: mi - łość bliź nie go, rów ność, to le ran cja. Za sa dy oświa ty li tew skiej to: hu ma nizm, de mo kra - cja, toż sa mość na ro do wa, od no wa. Wod po wie dzi na po trze by co raz licz - niej szej gru py dzie ci nie peł no spraw nych w pla ców kach kształ ce nia ogól ne go, w 1993 ro ku Ko le gium Mi ni ster stwa Oświa ty i Kul - tu ry przy ję ło uchwa łę o try bie udzie la nia spe cjal nej po mo cy pe da go gicz nej dzie ciom nie peł no spraw nym w szko le ogól nej. Po sta - no wie nie to moż na uwa żać ja ko wy raź ny po - stęp na dro dze do kształ ce nia dzie ci nie peł - no spraw nych z ich zdro wy mi ró wie śni ka mi. Po raz pierw szy mó wi się tu o przy sto so wa - niu pro gra mów na ucza nia po szcze gól nych przed mio tów, aby umoż li wić kształ ce nie dzie ci w for mie cał ko wi tej lub czę ścio wej in - te gra cji. W pla ców ce oświa to wej po win - na funk cjo no wać ko mi sja do spraw kształ ce - nia spe cjal ne go. Usta wo daw stwo na Li twie za pew nia dzie ciom i ich ro dzi com moż li wość wy bo ru na ucza nia. W związ ku z tym wie le dzie ci nie peł no spraw nych za czę ło uczęsz czać do szkół w miej scu za miesz ka nia. W 1997 ro ku za koń czył się pierw szy etap re for my edu ka cyj nej na Li twie. Wy szły pod - sta wo we ak ty praw ne re gu lu ją ce róż no rod - ne dzie dzi ny oświa ty, pro jek ty pro gra mów ogól nych i dla po szcze gól nych klas. Wy da no no we pod ręcz ni ki ja ko wy nik wie lu prze - kształ ceń w tre ściach na ucza nia. Dla dzie ci o spe cjal nych po trze bach edu - ka cyj nych two rzo no no we pro jek ty i mo de le kształ ce nia. Dzie ci, któ re do 1990 ro ku 24 Wychowanie w Przedszkolu

2 uzna wa ne by ły ja ko nie na da ją ce się do kształ ce nia, szcze gól nie ze sprzę żo ną nie peł no spraw no ścią, za czę to kształ cić w ośrod kach szkol nych zwa nych Vil tis (Na dzie ja). W 1998 ro ku wy szła zno we li zo wa - na z 1991 r. usta wa RL o oświa cie, któ ra okre śla ro lę służb pe da go gicz no -psy cho lo - gicz nych w oce nie spe cjal nych po trzeb kształ ce nia dzie ci, pra wa ro dzi ców i dzie ci do wy bo ru przed szko la i szko ły znaj du ją cej się naj bli żej miej sca za miesz ka nia. Art. 3, pkt. 16 tej usta wy de fi niu je po ję cie tej służ - by i okre śla jej funk cje. Jest to za tem in - sty tu cja bu dże to wa, któ ra za zgo dą ro dzi - ców usta la spe cjal ne po trze by edu ka cyj ne dziec ka, kwa li fi ku je do kształ ce nia spe cjal - ne go i udzie la po mo cy pe da go gicz nej i psy - cho lo gicz nej dzie ciom, ro dzi com, in sty tu - cjom oświa to wym i do mom opie ki. Od tej po ry na wet naj bar dziej upo śle dzo ne dzie ci ma ją pra wo do kształ ce nia. Jak in for mu ją da ne, do 1990 ro ku oso by o śred nim i znacz - nym za bu rze niu umy sło wym nie by ły ob ję te edu ka cją, tyl ko opie ką. Do ku ment ten okre śla rów nież struk tu rę kształ ce nia spe cjal ne go, pod sta wy za rzą dza - nia i or ga ni zo wa nia kształ ce nia dzie ci nie - peł no spraw nych w wie ku przed szkol nym i wcze snosz kol nym. De fi niu je też po ję cie ko mi sji kształ ce nia spe cjal ne go funk cjo nu - ją cej w szko le (art. 3, pkt. 17):. jest to gru pa spe cja li stów, któ ra do ko nu je wstęp - nej oce ny po trzeb spe cjal nych dzie ci w szko - le, kie ru je je do placówek służb pe da go gicz - no -psy cho lo gicz nych, roz wią zu je kwe stie or ga ni za cji i tre ści na ucza nia. Usta wo daw stwo na Li twie za pew nia dzie ciom i ich ro dzi com moż li wość wy bo ru placówek i form na ucza nia. W związ ku z tym wie le dzie ci nie peł no spraw nych za czę ło uczęsz czać do szkół w miej scu za miesz ka nia. No wo cze sny sys tem kształ ce nia dzie ci nie peł no spraw nych wspie ra ny jest przez no - wo po wsta łą sieć usług pe da go gicz no -psy - cho lo gicz nych, co po wo du je, że licz ba uczniów w szko łach spe cjal nych w ro ku szkol nym 1999/2000 zmniej szy ła się o 43%. 5/2006 Dru gi etap re for my obej mu je re ali za cję na stę pu ją cych ce lów: l Mo der ni za cja szkol nic twa i stu diów oraz po pra wa ja ko ści na ucza nia. l Po pra wa wa run ków szko le nia i stu diów pe da go gów spe cjal nych. l Har mo ni za cja sys te mu edu ka cji. W tro sce o dzie ci nie peł no spraw ne prio - ry te tem dru gie go eta pu jest two rze nie ta kie - go sys te mu szkol nic twa, któ ry bę dzie uwzględ niał rów ne moż li wo ści na każ dym eta pie kształ ce nia. Sa mo rzą do wa służ ba pe da go gicz no - -psy cho lo gicz na do ko nu je szcze gó ło wej oce ny osób nie uczęsz cza ją cych do pla có wek oświa to wych, tak że i tych uczą cych się w szko łach ogól nych i w do mu. W ro ku 2000 za twier dzo no sześć ak tów praw nych, któ re uzu peł nia ją Usta wę o kształ ce niu spe cjal nym. Są to m.in.: l Tryb oce ny spe cjal nych po trzeb edu ka - cyj nych oso by. Usta la on in sty tu cje i spe - cja li stów, któ rzy oce nia ją spe cjal ne po - trze by edu ka cyj ne oso by od na ro dzin do 21 ro ku ży cia. Spe cjal ne po trze by edu - ka cyj ne dzie ci od na ro dzin do 13 ro ku ży - cia oce nia ze spół spe cja li stów służ by wcze snej re ha bi li ta cji, zgod nie z wy ma ga - nia mi Mi ni ster stwa Ochro ny Zdro wia. Oce nę spe cjal nych po trzeb edu ka cyj nych dzieci od na ro dzin do 3 ro ku ży cia nie uczęsz cza ją cych do placówek służ by wcze snej re ha bi li ta cji i osób od 3 do 21 ro ku ży cia do ko nu je Ko mi sja Kształ ce nia Spe cjal ne go da nej pla ców ki edu ka cyj nej. Sa mo rzą do wa służ ba pe da go gicz no -psy- cho lo gicz na do ko nu je szcze gó ło wej oce - ny osób nie uczęsz cza ją cych do pla có wek oświa to wych, tak że i tych uczą cych się w szko łach ogól nych i w do mu. Je że li wszko le nie ma ko mi sji ds. kształ ce nia spe cjal ne go, a dzie ci ma ją pro ble my edu - ka cyj ne, wte dy kie row nik in sty tu cji 25

3 za zgo dą ro dzi ców zwra ca się do służ by pe da go gicz no -psy cho lo gicz nej. Tryb kwa li fi ko wa nia do kształ ce nia spe cjal ne go Dzie ci o spe cjal nych po trze bach edu ka - cyj nych od naj młod sze go wie ku do 3 lat są kwa li fi ko wa ne do przed szko la czy też do udzie le nia spe cjal nej po mo cy pe da go gicz - nej w do mu po wstęp nej dia gno zie je go spe - cjal nych po trzeb przez SPP. Po dob na służ ba kwa li fi ku je dzie ci od 3 do 7 lat do kształ ce nia spe cjal ne go w pla ców ce przed szkol nej. Szkol na ko mi sja ds. kształ ce nia spe cjal - ne go z pe da go giem spe cjal nym czy lo go pe - dą za twier dza zmo dy fi ko wa ny pro gram na - ucza nia dla ta kie go ucznia, któ re mu ten pro gram wy star cza. Do przed szko li oraz grup przed szkol nych przyj mo wa ne są dzie ci do 7 ro ku ży cia ze spe cjal ny mi po trze ba mi edu ka cyj ny mi, po przed sta wie niu od po wied nich do ku men tów orze ka ją cych. Je że li uczeń po wi nien uczyć się we dług zmo dy fi ko wa ne go pro gra mu, czy pro gra mu spe cjal ne go, a w szkol nej ko mi sji brak jest spe cja li stów, wte dy kształ ce nie spe cjal ne usta la SPP, któ ra do ko nu je oce ny po trzeb spe cjal nych ucznia. Uczniom wy ma ga ją cym po mo cy lo go - pe dy, kształ ce nie spe cjal ne wy zna cza szkol na ko mi sja ds. kształ ce nia spe cjal ne - go na pod sta wie przed sta wio ne go przez szkol ne go lo go pe dę wnio sku oce ny mo wy i moż li wo ści ko mu ni ka cyj nych dziec ka oraz li sty uzgod nio nej wcze śniej z ob słu gu - ją cą szko łę SPP i za twier dzo nej przez kie - row ni ka szko ły. W tym przy pad ku, je śli nie ma w przed szko lu czy szko le lo go pe dy, dziec ko jest ba da ne i kwa li fi ko wa ne przez SPP. For ma kształ ce nia spe cjal ne go mo że być przy zna na na sta łe lub na pe wien okres. Do przed szko li oraz grup przed szkol - nych przyj mo wa ne są dzie ci do 7 ro ku ży cia ze spe cjal ny mi po trze ba mi edu ka cyj ny mi, po przed sta wie niu od po wied nich do ku men - tów orze ka ją cych. Kształ ce nie spe cjal ne na Li twie re ali zo - wa ne jest w opar ciu o ogól ne za sa dy edu ka - cji i za sa dy kształ ce nia spe cjal ne go. Są one na stę pu ją ce: 1. Rów ne moż li wo ści, czy li dzie ciom nie peł - no spraw nym two rzo ne są jed na ko we wa - run ki na ucza nia i kształ ce nia jak in nym człon kom spo łecz no ści lo kal nej. 2. In te gra cja ozna cza ją ca kształ ce nie i sa - mo kształ ce nie się osób nie peł no spraw - nych wraz z in ny mi człon ka mi spo łe czeń - stwa i rów no praw ny udział w je go ży ciu. 3. De cen tra li za cja przez udział ro dzi ny, spo łecz no ści oraz lo kal nych in sty tu cji sa - mo rzą do wych w kształ ce niu osób ma ją - cych spe cjal ne po trze by. 4. Po wszech ność, czy li kształ ce nie wszyst - kich osób ma ją cych spe cjal ne po trze by. 5. Cią głość, a więc kształ ce nie i sa mo kształ - ce nie się osób nie peł no spraw nych przez ca łe ży cie. 6. Kon ty nu acja i gięt kość, czy li zgod na dzia - łal ność szkół spe cjal nych i ogól nych, za - pew nia ją ca kon ty nu ację kształ ce nia osób nie peł no spraw nych. 7. Funk cjo nal ność kształ ce nia przez kształ - to wa nie sa mo dziel no ści osób nie peł no - spraw nych i zdol no ści do ży cia w ota cza - ją cym śro do wi sku. Za da nia kształ ce nia spe cjal ne go 1. Po moc dzie ciom nie peł no spraw nym w ro - zu mie niu ogól nych war to ści ludz kich. 2. Przy go to wa nie oso by nie peł no spraw nej do sa mo dziel ne go ży cia w ota cza ją cym je śro do wi sku. 3. Udzie la nie wy kwa li fi ko wa nej po mo cy pe da go gicz no -psy cho lo gicz nej oso bom nie peł no spraw nym. 4. Za pew nie nie rów nych praw oso bom nie - peł no spraw nym w zdo by wa niu po cząt ko - we go, pod sta wo we go i śred nie go wy - kształ ce nia oraz za wo du. 26 Wychowanie w Przedszkolu

4 5. Stwo rze nie wa run ków do in te gra cji w kształ ce niu osób nie peł no spraw nych wszko łach ogól nych. Licz ba dzie ci nie peł no spraw nych uczą - cych się w przed szko lach spe cjal nych zmniej sza się z ro ku na rok. Na Li twie po wsta je co raz wię cej służb wcze snej re ha bi li ta cji przy pla ców kach opie - ki zdro wot nej; obec nie jest ich po nad 35. Po ło wę Li twy obej mu je już sieć służb pe da - go gicz no -psy cho lo gicz nych za rów no szcze - bla sa mo rzą do we go, jak i okrę go we go. Funk cjo nu je też Cen trum Pe da go gicz no - -Psy cho lo gicz ne z 8 od dzia ła mi. Roz sze rza się sys tem ba dań i ocen po trzeb spe cjal nych dzie ci. W więk szo ści przed szko li i szkół funk cjo nu ją ko mi sje ds. kształ ce nia spe cjal - ne go, w wie lu ogól nych szko łach spe cjal nej po mo cy pe da go gicz nej i psy cho lo gicz nej udzie la ją spe cja li ści. Uczy nio no też waż ny krok w kie run ku przy go to wa nia za wo do we - go przy szłych na uczy cie li. Wszyst kie po ma - tu ral ne i wyż sze uczel nie wpro wa dzi ły tre ści zza kre su pe da go gi ki spe cjal nej i psy cho lo - gii kli nicz nej. Wy ni ka to z na ro do wej kon - cep cji kształ ce nia pe da go gów, któ ra wy raź - nie okre śla wy ma ga nia do ty czą ce kwa li fi ka cji każ de go na uczy cie la, któ ry koń - czy stu dia. Ma on być zdol nym do pra cy z dzieć mi o spe cjal nych po trze bach edu ka - cyj nych kształ cą cych się w for mie peł nej in - te gra cji. Trud no ści go spo dar cze, wpły wa ją ce na fi nan so wa nie oświa ty, utrud nia ły wspar - cie dla pro gra mu rzą do we go prze wi du ją ce - go mo der ni za cję kształcenia, któ re mia ło pod nieść ja kość na ucza nia dzie ci nie - peł no spraw nych. W związ ku z tym pań stwo li tew skie nie jest w sta nie za pew nić pra wa do na uki wszyst kim potrze bu ją cym dzie - ciom nie peł no spraw nym, mi mo gwa ran cji, ja kie za pi su je Kon sty tu cja RL i De kla ra cja Kon wen cji Praw Dziec ka. Bez rze czo we go wspar cia rzą du przed szko la i szko ły li tew - skie oraz ad mi ni stra cje sa mo rzą do we nie są w sta nie roz wią zać te go pro ble mu sa mo - dziel nie. Dą ży się do re ali za cji efek tyw ne go mo de lu fi nan so wa nia sys te mu oświa ty 5/2006 przy za ło że niu, że zre ali zu je się ha sło pie- nią dze za dziec kiem. Na le ży prze wi dzieć do dat ko we środ ki nie zbęd ne na wy po sa że - nie pla có wek, opła ca nie spe cja li stów, aby in te gra cja by ła efek tyw na. Am bi cją władz oświa to wych na Li twie jest edu ka cja dla wszyst kich, stwo rze nie wa - run ków do kszta łe nia dzie ci do lat 16, z uwzględ nie niem ich moż li wo ści i róż no - rod no ści po trzeb. W ra por cie OECD stwier dza się, że szko ła li tew ska po win - na na dal iść w kie run ku in te gra cji dzie ci i mło dzie ży w sys te mie kształ ce nia ogól ne - go, być bar dziej ela stycz ną w sto sun ku do dzie ci o róż nych zdol no ściach i po trze - bach, do sto so wy wać me to dy do moż li wo ści dziec ka, a nie od wrot nie. Am bi cją władz oświa to wych na Li twie jest edu ka cja dla wszyst kich, stwo rze nie wa run ków do kszta łe nia dzie ci do lat 16, z uwzględ nie niem ich moż li wo ści iróż no rod no ści po trzeb. Wce lu pod no sze nia efek tyw no ści kształ - ce nia spe cjal ne go oraz wy mia ny idei i do - świad czeń edu ka cji in te gra cyj nej w 1997 mi - ni stro wie oświa ty Li twy, Ło twy i Es to nii zwró ci li się do Ra dy Mi ni strów państw pół - noc nych o wspar cie dla re ali za cji De kla ra cji zsa la man ki w kra jach bał tyc kich. W wy ni ku po ro zu mie nia na Li twie wio sną 2000 ro ku roz po czę to re ali za cję pro jek tu Szko ła dla wszyst kich, któ ry trwa do dzi siaj. Po cząt ko - wo Li twa wraz z Ło twą i Es to nią włą czo ne by ły do pro jek tu na za sa dzie ob ser wa to rów, obec nie są ak tyw ny mi je go uczest ni ka mi. Opie ka nad dziec kiem o spe cjal nych po trze bach edu ka cyj nych Przy wró ce nie nie pod le gło ści na Li twie roz po czę ło re or ga ni za cję sys te mu wy cho wa - nia przed szkol ne go. Dzie ci z wa da mi w roz - wo ju prze waż nie mia ły swo je miej sce w spe - cjal nych pla ców kach przed szkol nych, któ re po sta wi ły so bie za cel udzie la nie po mo cy dzie ciom nie peł no spraw nym w in te gra cji ze 27

5 spo łe czeń stwem. Naj bar dziej ak tu al ne za - da nie spe cjal nych przed szko li to wy kry cie ido sko na le nie moc nych stron dziec ka, kom - pen so wa nie luk w roz wo ju je go oso bo wo ści, ja kie po wsta ły na sku tek wa dy. W 2000 ro ku pra wie 4000 dzie ci z róż ny mi dys funk cja mi uczęsz cza ło do przed szko li, lo go pe dycz nych żłob ków, przed szko li dla dzie ci cier pią cych na cho ro by dróg od de cho wych, z wa da mi wzro ku, słu chu, za bu rze nia mi w roz wo ju in - te lek tu. W przed szko lu spe cjal nym by wa rów nież od dział żłob ko wy, w któ rym dzie ci prze by - wa ją ca ły dzień, a nie któ re na wet ca ły ty - dzień. Są to z re gu ły do syć du że bu dyn ki, w któ rych mie ści się oko ło 12 grup. Trud no ści go spo dar cze, wpły wa ją ce na fi nan so wa nie oświa ty, utrud nia ły wspar cie dla pro gra mu rzą do we go prze wi du ją ce go mo der ni za cję kształcenia, któ re mia ło pod nieść ja kość na ucza nia dzie ci nie peł no spraw nych. Jed nym z wzor co wych przed szko li spe - cjal nych, oglą da nych prze ze mnie pod czas wi zy ty w Wil nie, jest przed szko le Ciau sku - tis. Zgod nie z pra wa mi nor ma tyw ny mi, po - win no do nie go uczęsz czać 140 dzie ci z wa - da mi mo wy, lecz uczęsz cza ich od 150 do 155. Wśród nich są dzie ci z na stę pu ją cy - mi wa da mi: l dzie ci z za bu rze nia mi fo ne tycz ny mi i fo - no lo gicz ny mi mo wy, nie znacz nym nie do - ro zwo jem mo wy, przy tym z za bu rze nia - mi pro ce sów po znaw czych, l dzie ci z symp to ma ty ką neu ro lo gicz ną oraz śred nim i znacz nym nie do ro zwo jem mo wy (ala lia, dyz ar tria, ry no la lia), l dzie ci, któ rych mo wa się nie roz wi ja z po - wo du osła bio ne go słu chu, po wol niej sze - go roz wo ju psy chicz ne go, za bu rzeń in te - lek tu, pa to lo gii po stę po wa nia, skut ków pa ra li żu mó zgo we go, l dzie ci ją ka ją ce się. Pla ców ka pro wa dzi pra ce we dług pro gra - mów opar tych na edu ka cji ca ło ścio wej, mię - dzy in ny mi Ve ri ne lis O. Mon ke vi cie ne dla dzie ci w wie ku przed szkol nym. Głów nym je - go ce lem jest roz wi ja nie mo wy nie roz wi nię - tej u dzie ci w wie ku przed szkol nym przez róż no rod ne jej uak tyw nia nie. Wszy scy pe da go dzy ma ją wy kształ ce nie wyż sze lub śred nie spe cjal ne i na dal pod no - szą i do sko na lą swo je kwa li fi ka cje. Przy za - sto so wa niu no wo cze snych mo de li lo go pe - dycz nych przed szko le to osią ga bar dzo do bre efek ty z dzieć mi z syn dro mem Do - wna. Ze spół pe da go gów pró bu je do po móc tym dzie ciom w ukształ to wa niu od po wied - niej kon cep cji oso by nie peł no spraw nej i do - po móc im w in te gro wa niu się ze spo łe czeń - stwem, unie za leż nia jąc się od in nych osób. Ko mi sja pe da go gicz no -psy cho lo gicz - na dzia ła ją ca w przed szko lu peł ni też funk - cję kon sul ta cyj ną dla ro dzi ców dzie ci z za - bu rze nia mi mo wy dla re jo nu dziel ni cy, mia sta, a na wet po wia tu. Przed szko le sta wia so bie za cel przy go to - wa nie dzie ci do na uki w szko łach ogól no - kształ cą cych i do in te gra cji ze spo łe czeń - stwem. DA NU TA AL -KHA MI SY dr, Uniwersytet Warszawski (Wydział Pedagogiczny) 28 Wychowanie w Przedszkolu

PRAWO ODRĘBNEJ WŁASNOŚCI LOKALU

PRAWO ODRĘBNEJ WŁASNOŚCI LOKALU PRAWO SPÓŁDZIELCZE I MIESZKANIOWE... Część 6, rozdział 1, punkt 4.1, str. 1 6.1.4. PRAWO ODRĘBNEJ WŁASNOŚCI LOKALU 6.1.4.1. Usta no wie nie od ręb nej wła sno ści Z człon kiem spół dziel ni ubie ga ją

Bardziej szczegółowo

Kluczpunktowaniaarkusza Kibicujmy!

Kluczpunktowaniaarkusza Kibicujmy! Kluczpunktowaniaarkusza Kibicujmy! KLUCZODPOWIEDZIDOZADAŃZAMKNIĘTYCH zadania 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17. 18. 19. 20. Poprawna odpowiedź D B A D C D D C B C C B D B B C B

Bardziej szczegółowo

POLA ELEKTROMAGNETYCZNE

POLA ELEKTROMAGNETYCZNE 5. Pro mie nio wa nie elek tro ma gne tycz ne (PEM) nie jo ni - zu ją ce wy stę pu je w po sta ci na tu ral nej (źró dła mi są Zie - mia, Słoń ce, zja wi ska at mos fe rycz ne) oraz sztucz nej (zwią za

Bardziej szczegółowo

Na jaką pomoc mogą liczyć pracownicy Stoczni?

Na jaką pomoc mogą liczyć pracownicy Stoczni? 2 Na jaką pomoc mogą liczyć pracownicy Stoczni? biuletyn informacyjny dotyczący ochrony praw pracowników USTA WA z dnia 19 grud nia 2008 r. o po stę po wa niu kom pen sa cyj nym w pod mio tach o szcze

Bardziej szczegółowo

ORGANIZACJA I ZARZĄDZANIE WSTĘP...9 ISTO TA I PRZED MIOT NA UKI O OR GA NI ZA CJI...11

ORGANIZACJA I ZARZĄDZANIE WSTĘP...9 ISTO TA I PRZED MIOT NA UKI O OR GA NI ZA CJI...11 SPIS TRE ŚCI WSTĘP.....................................................9 ROZ DZIAŁ I ISTO TA I PRZED MIOT NA UKI O OR GA NI ZA CJI.......................11 1. TEO RIE OR GA NI ZA CJI A NA UKI O ZAR ZĄ

Bardziej szczegółowo

Opakowania na materiały niebezpieczne

Opakowania na materiały niebezpieczne Założyciel firmy Georg Utz 1916 1988 Opakowania na materiały 208 GGVS Opakowania na materiały 209 Opakowania na materiały Cer ty fi ko wa ne po jem ni ki Utz jest pro du cen tem sze ro kiej ga my opa ko

Bardziej szczegółowo

Doskonalenie w zakresie edukacji zdrowotnej kurs dla nauczycieli wf w gimnazjach

Doskonalenie w zakresie edukacji zdrowotnej kurs dla nauczycieli wf w gimnazjach BAR BA RA WOY NA ROW SKA, MA RIA SO KO OW SKA, MAG DA LE NA WOY NA ROW SKA -SO DAN Doskonalenie w zakresie edukacji zdrowotnej kurs dla nauczycieli wf w gimnazjach W nowej podstawie programowej kszta³cenia

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI Próbna Matura z OPERONEM i Gazetą Wyborczą. Wiedza o społeczeństwie Poziom podstawowy

KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI Próbna Matura z OPERONEM i Gazetą Wyborczą. Wiedza o społeczeństwie Poziom podstawowy KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI Wiedza o społeczeństwie Poziom podstawowy Listopad 2011 W ni niej szym sche ma cie oce nia nia za dań otwar tych są pre zen to wa ne przy kła do we po praw ne od po wie dzi.

Bardziej szczegółowo

Montaż okna połaciowego

Montaż okna połaciowego Montaż okna połaciowego L Okna do pod da szy do star czają na pod da sze pra wie 40% świa tła wię cej niż okna o tej sa mej po wierzch ni za mon to wa ne pio no wo. Wy bór okna za le ży od: po wierzch

Bardziej szczegółowo

Konstrukcja szkieletowa

Konstrukcja szkieletowa Obudowa wanny Obudowę wanny mocuje się na konstrukcji szkieletowej zbudowanej z listewek o grubości 40 x 40 mm, rozstawionej wzdłuż boków wanny i przymocowanej do ściany. NARZĘDZIA poziomnica wyrzynarka

Bardziej szczegółowo

1. PRZEWODNIK. 1.1. Spis treœci 1.2. Zespó³ autorski 1.3. Skorowidz rzeczowy 1.4. Wykaz skrótów 1.5. Objaœnienia piktogramów PRZEWODNIK.

1. PRZEWODNIK. 1.1. Spis treœci 1.2. Zespó³ autorski 1.3. Skorowidz rzeczowy 1.4. Wykaz skrótów 1.5. Objaœnienia piktogramów PRZEWODNIK. PRZEWODNIK Rozdzia³ 1, str. 1 SKUTECZNE ZARZ DZANIE SPÓ DZIELNI MIESZKANIOW Spis treœci 1. PRZEWODNIK 1.1. Spis treœci 1.2. Zespó³ autorski 1.3. Skorowidz rzeczowy 1.4. Wykaz skrótów 1.5. Objaœnienia piktogramów

Bardziej szczegółowo

JUŻ PRA CU JĄ! materiały prasowe

JUŻ PRA CU JĄ! materiały prasowe JUŻ PRA CU JĄ! materiały prasowe Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych Projekt jest współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach działania

Bardziej szczegółowo

Na uczy ciel jest oso bą wspo ma ga ją cą,

Na uczy ciel jest oso bą wspo ma ga ją cą, DZIELIMY SIĘ DOŚWIADCZENIAMI Ratujmy kasztanowce Metoda projektu Istota metody projektów polega na tym, że grupa osób uczących się samodzielnie inicjuje, planuje i wykonuje pewne przedsięwzięcia, a następnie

Bardziej szczegółowo

STA TUT ZWI Z KU KY NO LO GICZ NE GOWPOL SCE

STA TUT ZWI Z KU KY NO LO GICZ NE GOWPOL SCE Statut Zwi zku Kynologicznego w Polsce 2/ 1 STA TUT ZWI Z KU KY NO LO GICZ NE GOWPOL SCE Roz dzia³ I Po sta no wie nia og l ne 1 Sto wa rzy sze nie no si na zw Zwi zek Ky no lo gicz ny w Pol sceµ zwa ny

Bardziej szczegółowo

Terminy określone w ogólnych warunkach umowy podstawowej stosuje się odpowiednio w niniejszych ogólnych warunkach ubezpieczenia.

Terminy określone w ogólnych warunkach umowy podstawowej stosuje się odpowiednio w niniejszych ogólnych warunkach ubezpieczenia. Ogólne warunki dodatkowego ubezpieczenia na wypadek śmierci lub trwałego i całkowitego inwalidztwa w wyniku nieszczęśliwego wypadku Niniejsze ogólne warunki ubezpieczenia na wypadek śmierci lub trwałego

Bardziej szczegółowo

Elżbieta Judasz. Prawo pra cy. pierwsze kroki

Elżbieta Judasz. Prawo pra cy. pierwsze kroki Elżbieta Judasz Prawo pra cy pierwsze kroki War sza wa 2012 Aktualizacja Katarzyna Piecyk Pro jekt okład ki www.jsphoto.eu Opra co wa nie re dak cyj ne Izabella Skrzecz Opra co wa nie ty po gra ficz ne

Bardziej szczegółowo

Nowe zasady prowadzenia ewidencji odpadów

Nowe zasady prowadzenia ewidencji odpadów Wojciech Świątek Nowe zasady prowadzenia ewidencji odpadów Praktyczne wskazówki dla specjalistów ds. ochrony środowiska Ochrona środowiska VERLAG DASHÖFER www.dashofer.pl Wydawnictwo VERLAG DASHOFER Sp.

Bardziej szczegółowo

ARKUSZ PRÓBNEJ MATURY Z OPERONEM CHEMIA

ARKUSZ PRÓBNEJ MATURY Z OPERONEM CHEMIA Miejsce na naklejk z kodem ARKUSZ PRÓBNEJ MATURY Z OPERONEM CHEMIA Instrukcja dla zdajàcego POZIOM PODSTAWOWY Czas pracy 120 minut 1. Spraw dê, czy ar kusz eg za mi na cyj ny za wie ra 11 stron (zadania

Bardziej szczegółowo

Modele odpowiedzi do arkusza Próbnej Matury z OPERONEM. Chemia Poziom podstawowy

Modele odpowiedzi do arkusza Próbnej Matury z OPERONEM. Chemia Poziom podstawowy Modele odpowiedzi do arkusza Próbnej Matury z PERNEM Chemia Poziom podstawowy Listopad 2010 W klu czu są pre zen to wa ne przy kła do we pra wi dło we od po wie dzi. Na le ży rów nież uznać od po wie dzi

Bardziej szczegółowo

Jaki podatek. zapłaci twórca? podatki. prawo. Twór ca i ar ty sta wy ko naw ca w pra wie au tor skim

Jaki podatek. zapłaci twórca? podatki. prawo. Twór ca i ar ty sta wy ko naw ca w pra wie au tor skim Jaki podatek zapłaci twórca? Zbliża się czas rozliczenia z fiskusem. Wielu twórcom rozliczenia podatkowe mogą nastręczać trudności, zwłaszcza, gdy prowadzą kilka rodzajów działalności, albo osiągają przychody

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI Próbna Matura z OPERONEM. Wiedza o społeczeństwie Poziom rozszerzony

KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI Próbna Matura z OPERONEM. Wiedza o społeczeństwie Poziom rozszerzony KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI Próbna Matura z OPERONEM Wiedza o społeczeństwie Poziom rozszerzony Listopad 2011 W ni niej szym sche ma cie oce nia nia za dań otwar tych są pre zen to wa ne przy kła do

Bardziej szczegółowo

Jak działa mikroskop? Konspekt lekcji

Jak działa mikroskop? Konspekt lekcji Jak działa mikroskop? Konspekt lekcji Zajęcia zgodne z niniejszym konspektem przeprowadzono z uczniami klasy I gimnazjum podczas Klubu Młodego Odkrywcy DawBas, działającego przy Zespole Szkół w Górsku.

Bardziej szczegółowo

1. Zdecydowane masowanie wzdłuż ramienia: 2. Zdecydowane uciskanie całego ramienia: od nad garst ka w kie run ku ra mie nia

1. Zdecydowane masowanie wzdłuż ramienia: 2. Zdecydowane uciskanie całego ramienia: od nad garst ka w kie run ku ra mie nia masazyk_layout 1 10/9/13 2:29 PM Page 1 Ćwi cze nie Spo sób wy ko na nia Ma su je te ra peu ta lub sa mo dziec ko ko lej no każ dą rę kę od od ra mie nia w kie run ku dło ni po stro nie ze wnętrz nej ra

Bardziej szczegółowo

FASADY FOTOWOLTAICZNE

FASADY FOTOWOLTAICZNE JANUSZ MARCHWIŃSKI FASADY FOTOWOLTAICZNE TECHNOLOGIA PV W ARCHITEKTURZE WARSZAWA 2012 SPIS TREŚCI WSTĘP...........................................................7 1. Przedmiot, uzasadnienie i cel pracy....................................7

Bardziej szczegółowo

Marek Ko odziej INFORMATYKA PROGRAM NAUCZANIA DLA GIMNAZJUM. G d y n i a 2 0 0 9

Marek Ko odziej INFORMATYKA PROGRAM NAUCZANIA DLA GIMNAZJUM. G d y n i a 2 0 0 9 Marek Ko odziej INFORMATYKA PROGRAM NAUCZANIA DLA GIMNAZJUM G d y n i a 2 0 0 9 Program nauczania do nowej podstawy programowej (Rozporzàdzenie Ministra Edukacji Narodowej z dn. 23.2.2008 r.) skonsultowany

Bardziej szczegółowo

Metoda projekt w. badawczych. Po szu ku j¹c no wych spo so b w za in te re so -

Metoda projekt w. badawczych. Po szu ku j¹c no wych spo so b w za in te re so - Metoda projekt w badawczych Me to da pro jek t w jest spo so bem wspie ra nia ak tyw ne go za an ga o wa nia i ce lo we go ucze nia siê oraz roz wo ju in te lek tu al ne go, a dla nie kt rych na uczy cie

Bardziej szczegółowo

Świat współczesny. 1 wy mie nia głów ne kie run ki pol skiej. z sąsia da mi i pań stwa mi Unii Eu ro - wymienia zadania am ba sa d i kon -

Świat współczesny. 1 wy mie nia głów ne kie run ki pol skiej. z sąsia da mi i pań stwa mi Unii Eu ro - wymienia zadania am ba sa d i kon - 1 Plan wy ni ko wy Pol ska we współ - cze snym świe cie NA TO od zim nej woj ny do współ - ist nie nia In te gra cja eu ro - pej ska Pol ska w sys te - mie po li tycz nym i go spo dar czym Świat współczesny

Bardziej szczegółowo

Ogólne warunki grupowego pracowniczego ubezpieczenia na życie GRU/P. Ogólne warunki dodatkowych ubezpieczeń grupowych

Ogólne warunki grupowego pracowniczego ubezpieczenia na życie GRU/P. Ogólne warunki dodatkowych ubezpieczeń grupowych Ogólne warunki grupowego pracowniczego ubezpieczenia na życie GRU/P Ogólne warunki dodatkowych ubezpieczeń grupowych Szanowni Państwo, Wychodząc naprzeciw oczekiwaniom naszych Klientów, zamieściliśmy

Bardziej szczegółowo

War sza wa 2015 PUBLIKACJA DYSTRYBUOWANA BEZPŁATNIE

War sza wa 2015 PUBLIKACJA DYSTRYBUOWANA BEZPŁATNIE Pu bli ka cja po wsta ła w ra mach pro jek tu re ali zo wa ne go z do fi nan so wa niem NFOŚiGW w ra mach pro gra mu prio ry te to we go Edu ka cja eko lo gicz na Lider projektu: Wyż sza Szko ła Eko lo

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI Próbna Matura z OPERONEM Geografia Poziom podstawowy

KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI Próbna Matura z OPERONEM Geografia Poziom podstawowy KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI Próbna Matura z OPERONEM Geografia Poziom podstawowy Listopad 2011 W ni niej szym sche ma cie oce nia nia za dań otwar tych są pre zen to wa ne przy kła do we po praw ne od.

Bardziej szczegółowo

Sztuka i komputer. Fotografia opracowana w kom pu te ro wym pro gra mie gra ficz nym.

Sztuka i komputer. Fotografia opracowana w kom pu te ro wym pro gra mie gra ficz nym. Sztuka i komputer Jak już wie cie, za po mo cą kom pu te ro wych pro gra mów gra ficz nych moż na wy ko ny wać róż ne dzie ła pla stycz ne, czy li two rzyć gra fi kę kom pu te ro wą. Ta ki ob raz moż na

Bardziej szczegółowo

3. Pro po zy cje ćwi czeń z za kre su edu ka cji zdro wot no ru cho wej

3. Pro po zy cje ćwi czeń z za kre su edu ka cji zdro wot no ru cho wej 3. Pro po zy cje ćwi czeń z za kre su edu ka cji zdro wot no ru cho wej Te mat: Ćwi cze nia na to rze prze szkód wrot ki, ro we ry, kół ka hu la - ho op, słup ki, ła wecz ki, rów no waż nia Zbiór ka na

Bardziej szczegółowo

Uczeƒ z dysleksjà w domu

Uczeƒ z dysleksjà w domu Marta Bogdanowicz Anna Adryjanek Ma gorzata Ro yƒska Uczeƒ z dysleksjà w domu Poradnik nie tylko dla rodziców G d y n i a 2 0 1 0 Re cenzja merytoryczna: dr hab. Gra yna Krasowicz-Kupis, prof. UMCS Re

Bardziej szczegółowo

Dostosuj swój zakład do obowiązującego prawa pracy

Dostosuj swój zakład do obowiązującego prawa pracy Stanisław Staszewski Dostosuj swój zakład do obowiązującego prawa pracy Lista kontrolna z komentarzem, materiał pomocniczy dla pracodawców Warszawa 2010 Lista kontrolna z komentarzem Sta ni sław Sta szew

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczenia osobowe. Ogólne Warunki Ubezpieczenia Spłaty Rat Kredytu dla Kredytobiorców MultiBanku PAKIET STANDARD. Allianz ubezpieczenia od A do Z.

Ubezpieczenia osobowe. Ogólne Warunki Ubezpieczenia Spłaty Rat Kredytu dla Kredytobiorców MultiBanku PAKIET STANDARD. Allianz ubezpieczenia od A do Z. Ubezpieczenia osobowe Ogólne Warunki Ubezpieczenia Spłaty Rat Kredytu dla Kredytobiorców MultiBanku PAKIET STANDARD Allianz ubezpieczenia od A do Z. Spis treści.........................................................................................................

Bardziej szczegółowo

Rada Unii Europejskiej. Ministerstwo Spraw Zagranicznych 2010

Rada Unii Europejskiej. Ministerstwo Spraw Zagranicznych 2010 Rada Unii Europejskiej Ministerstwo Spraw Zagranicznych 2010 1 Autorzy: Aleksander Parzych, Aureliusz Wlaź Projekt graficzny serii: Techna Studio www.techna.pl Zdjęcia na okładce i w tekście: The Audiovisual

Bardziej szczegółowo

Modele odpowiedzi do arkusza Próbnej Matury z OPERONEM. Wiedza o społeczeństwie Poziom podstawowy

Modele odpowiedzi do arkusza Próbnej Matury z OPERONEM. Wiedza o społeczeństwie Poziom podstawowy Modele odpowiedzi do arkusza Próbnej Matury z OPERONEM Wiedza o społeczeństwie Poziom podstawowy Listopad 2010 W klu czu są pre zen to wa ne przy kła do we pra wi dło we od po wie dzi. Na le ży rów nież

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczenia osobowe. Og lne Warunki Ubezpieczenia Sp³aty Kredytu dla Kredytobiorc w Banku PAKIET MULTIBEZPIECZNY. Allianz ubezpieczenia od A do Z.

Ubezpieczenia osobowe. Og lne Warunki Ubezpieczenia Sp³aty Kredytu dla Kredytobiorc w Banku PAKIET MULTIBEZPIECZNY. Allianz ubezpieczenia od A do Z. Ubezpieczenia osobowe Og lne Warunki Ubezpieczenia Sp³aty Kredytu dla Kredytobiorc w Banku PAKIET MULTIBEZPIECZNY Allianz ubezpieczenia od A do Z. Spis treœci.........................................................................................................

Bardziej szczegółowo

Rzeczpospolita Polska Ministerstwo Spraw Zagranicznych. Europejska inicjatywa obywatelska

Rzeczpospolita Polska Ministerstwo Spraw Zagranicznych. Europejska inicjatywa obywatelska Rzeczpospolita Polska Ministerstwo Spraw Zagranicznych Europejska inicjatywa obywatelska Publikacja opracowana na zlecenie Ministerstwa Spraw Zagranicznych przez Instytut Europeistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego

Bardziej szczegółowo

Fotografia kliniczna w kosmetologii i medycynie estetycznej

Fotografia kliniczna w kosmetologii i medycynie estetycznej aparatura i technika Dr n. farm. Sławomir Wilczyński Katedra i Zakład Biofizyki Wydziału Farmaceutycznego z OML w Sosnowcu, SUM w Katowicach Kierownik Katedry: prof. zw. dr hab. n. fiz. Barbara Pilawa

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczenia osobowe. Og lne Warunki Ubezpieczenia Sp³aty Kredytu dla Kredytobiorc w Banku PAKIET MULTIBEZPIECZNY. Allianz ubezpieczenia od A do Z.

Ubezpieczenia osobowe. Og lne Warunki Ubezpieczenia Sp³aty Kredytu dla Kredytobiorc w Banku PAKIET MULTIBEZPIECZNY. Allianz ubezpieczenia od A do Z. Ubezpieczenia osobowe Og lne Warunki Ubezpieczenia Sp³aty Kredytu dla Kredytobiorc w Banku PAKIET MULTIBEZPIECZNY Allianz ubezpieczenia od A do Z. Spis treœci.........................................................................................................

Bardziej szczegółowo

Piotr Wojciechowski PRAWO PRACY. Poradnik dla pracodawcy

Piotr Wojciechowski PRAWO PRACY. Poradnik dla pracodawcy Piotr Wojciechowski PRAWO PRACY Poradnik dla pracodawcy Projekt graficzny okładki Dorota Zając Opracowanie redakcyjne Izabella Skrzecz Opracowanie typograficzne i łamanie Barbara Charewicz Copyright Główny

Bardziej szczegółowo

ARKUSZ PRÓBNEJ MATURY Z OPERONEM JĘZYK NIEMIECKI

ARKUSZ PRÓBNEJ MATURY Z OPERONEM JĘZYK NIEMIECKI Miejsce na identyfikację szkoły ARKUSZ PRÓBNEJ MATURY Z OPERONEM JĘZYK NIEMIECKI POZIOM ROZSZERZONY CZĘŚĆ I LISTOPAD 2010 Instrukcja dla zdającego Czas pracy 120 minut 1. Sprawdź, czy ar kusz eg za mi

Bardziej szczegółowo

Ogólne warunki ubezpieczenia Plan Inwestycyjny Multi Progres

Ogólne warunki ubezpieczenia Plan Inwestycyjny Multi Progres inwestycje Ogólne warunki ubezpieczenia Plan Inwestycyjny Multi Progres ubezpieczenie na życie z ubezpieczeniowymi funduszami kapitałowymi ze składką podstawową opłacaną jednorazowo indeks PIMP/11/11/02

Bardziej szczegółowo

Układanie paneli z PCV

Układanie paneli z PCV Układanie paneli z PCV Wybór paneli 1. Panele z PVC są produktem gotowym do użytku. Można kłaść je we wszystkich rodzajach pomieszczeń. Szczególnie dobrze sprawdzają się w pomieszczeniach wilgotnych (łazienki,

Bardziej szczegółowo

1 Teoretyczne podstawy edukacji wczesnoszkolnej

1 Teoretyczne podstawy edukacji wczesnoszkolnej 1 Teoretyczne podstawy edukacji wczesnoszkolnej MałgorzataChojak Lublin Współpraca rodziców i nauczycieli trud ne, waż ne i ko niecz ne za da nie N ie ule ga wąt pli wo ści pi sze M. Ło boc ki iż współ

Bardziej szczegółowo

www.nie bo na zie mi.pl

www.nie bo na zie mi.pl Nie bo Na Zie mi www.nie bo na zie mi.pl Kon rad Mi lew ski Wszel kie pra wa za strze żo ne. Nie au to ry zo wa ne roz po wszech nia nie ca ło ści lub frag men tu ni niej szej pu bli ka cji w ja kiej kol

Bardziej szczegółowo

250 pytań rekrutacyjnych

250 pytań rekrutacyjnych 250 pytań rekrutacyjnych które pomogą Ci zatrudnić właściwych ludzi 250 pytań rekrutacyjnych, które pomogą Ci zatrudnić właściwych ludzi Autorzy Katarzyna Chudzińska dyrektor zarządzający zasobami ludzkimi

Bardziej szczegółowo

str. 28 DZIENNIK URZÊDOWY KG PSP 1 2 Zarz¹dzenie nr 3

str. 28 DZIENNIK URZÊDOWY KG PSP 1 2 Zarz¹dzenie nr 3 str. 28 DZIENNIK URZÊDOWY KG PSP 1 2 Zarz¹dzenie nr 3 Ko men dan ta G³ówne go Pa ñ stwo wej Stra y Po a r nej z dnia 24 lu te go 2006 r. w spra wie spo so bu pro wa dze nia przez prze³o o nych do ku men

Bardziej szczegółowo

Wykonanie posadzki betonowej

Wykonanie posadzki betonowej Wykonanie posadzki betonowej Gładź betonowa grubości 8-10 cm powinna być zbrojona siatką stalową. NARZĘDZIA I MATERIAŁY poziomnica miarka deski grubości 27 mm linijka deski grubości 12 mm, służące do wyznaczenia

Bardziej szczegółowo

Izabela Mańkowska Małgorzata Rożyńska. Ortograffiti Z BRATKIEM PROGRAM. G d y n i a

Izabela Mańkowska Małgorzata Rożyńska. Ortograffiti Z BRATKIEM PROGRAM. G d y n i a Izabela Mańkowska Małgorzata Rożyńska Ortograffiti Z BRATKIEM PROGRAM G d y n i a 2 0 1 1 Spis tre ści Wstęp... 3 I. Za ło że nia i ce le pro gra mu ORTOGRAFFITI z Brat kiem kla sa dru ga... 4 II. Or ga

Bardziej szczegółowo

Odpowiedzialny pracodawca, czyli bezpieczne i higieniczne warunki pracy

Odpowiedzialny pracodawca, czyli bezpieczne i higieniczne warunki pracy higiena pracy mgr Arleta Mrugała mgr Dorota Wodzisławska-Czapla Wojewódzka Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Katowicach Odpowiedzialny pracodawca, czyli bezpieczne i higieniczne warunki pracy Zachowanie

Bardziej szczegółowo

Umowy o pracę

Umowy o pracę www.pip.gov.pl Kilka słów o umowie o pracę Przez za war cie umo wy o pra cę pra cow nik zo bo wią - zu je się do wy ko ny wa nia pra cy okre ślo ne go ro dza ju na rzecz pra co daw cy i pod je go kie row

Bardziej szczegółowo

Budowa i zasada działania. Budowa. instrukcja obsługi grupy pompowej. powrót GW 1/2. zasilanie GW 1/2

Budowa i zasada działania. Budowa. instrukcja obsługi grupy pompowej. powrót GW 1/2. zasilanie GW 1/2 instrukcja obsługi grupy pompowej Rys. 1. Budowa grupy pompowej powrót 2 3 GW 1/2 6 7 1 zasilanie 4 GW 1/2 1. zawór termostatyczny ZT 2. zawór regulacyjny ZR 3. zawór odcinający G1" belki zasilającej 4.

Bardziej szczegółowo

Układanie wykładzin podłogowych

Układanie wykładzin podłogowych Układanie wykładzin podłogowych Sposoby układania Sposób układania Układanie swobodne Zastosowanie Zalety Wady W małych pomieszczeniach, tam gdzie wystarcza jeden arkusz lub rzadko odwiedzanych Szybkie

Bardziej szczegółowo

1 3Przyj 0 1cie FOT. MAT. PRASOWE CUKIERNIA KACZMARCZYK. 58 magazyn wesele

1 3Przyj 0 1cie FOT. MAT. PRASOWE CUKIERNIA KACZMARCZYK. 58 magazyn wesele 1 3Przyj 0 1cie W E S E L N E 58 magazyn wesele 1 3 Tortowy zawr t g 0 0owy C o fantazjach w 0 2wiecie s 0 0odko 0 2ci C u kier ni czy 0 2wiat roz wi ja si 0 1 w b 0 0y ska wicz - nym tem pie, ofe ru j

Bardziej szczegółowo

Walizki. Walizki i pojemniki zamykane

Walizki. Walizki i pojemniki zamykane Założyciel firmy Georg Utz 1916 1988 Pod kluczem 62 i pojemniki zamykane 63 Systemy zamknięć Po jem ni ki RA KO moż na za my kać za po mo cą po kry - wy z za wia sa mi. Je że li do te go na dłuż szym bo

Bardziej szczegółowo

Regulamin prowadzenia rachunków bankowych dla Klientów indywidualnych w Allianz Bank Polska S.A.

Regulamin prowadzenia rachunków bankowych dla Klientów indywidualnych w Allianz Bank Polska S.A. Regulamin prowadzenia rachunków bankowych dla Klientów indywidualnych w Allianz Bank Polska S.A. Roz dział 1 In for ma cje ogól ne 1. Po sta no wie nia ogól ne 1. Re gu la min pro wa dze nia ra chun ków

Bardziej szczegółowo

Niezbędnik finansowy. Bezpieczne oszczędzanie na wymarzony cel. Produkty oszczędnościowe

Niezbędnik finansowy. Bezpieczne oszczędzanie na wymarzony cel. Produkty oszczędnościowe Niezbędnik finansowy Bezpieczne oszczędzanie na wymarzony cel Produkty oszczędnościowe Pro duk ty ofe ro wa ne przez ban ki są two rzo ne z my ślą o klien tach i ich po - trze bach. Planując co miesiąc

Bardziej szczegółowo

Otwar cie 1. Zna cze nie Otwar cie 1 ma na stę pu ją ce zna cze nia:

Otwar cie 1. Zna cze nie Otwar cie 1 ma na stę pu ją ce zna cze nia: 20 Wspólny Język 2010 Wspólny J zyk 2010 Standard Otwar cie Zna cze nie Otwar cie ma na stę pu ją ce zna cze nia: A) 5 kar w si le 12 17, B) układ 4441 z czwór ką ka ro w si le 12 17, C) układ 4 ka ra,

Bardziej szczegółowo

Unij ne pie nią dze na do cho do we pro jek ty

Unij ne pie nią dze na do cho do we pro jek ty LUTY 2009 15 lutego 14 marca 2009 nr 2/27 Wydawnictwo Eurosystem Warszawa www.forumsamorzadowe.pl ISSN 1897-0079 INDEX 226424 Cena 12 zł (0% VAT) FORUM SAMORZĄDOWE n i e z a l e ż n y m i e s i ę c z n

Bardziej szczegółowo

Dys kry mi na cja bez po śred nia: Dys kry mi na cja po śred nia:

Dys kry mi na cja bez po śred nia: Dys kry mi na cja po śred nia: Objawy dyskryminacji Rodzaje dyskryminacji Kodeks pracy zobowiązuje do równego traktowania osób za trud nio nych, jak i sta ra ją cych się o pra cę. Pra co - daw ca dys kry mi nu je pra cow ni ka je że

Bardziej szczegółowo

dr To masz To kar ski er go no mia pra cy z lap to pem

dr To masz To kar ski er go no mia pra cy z lap to pem dr To masz To kar ski er go no mia pra cy z lap to pem War sza wa 2010 Pro jekt okład ki Do ro ta Za jąc Zdję cie na okład ce Wojciech Sternak Opra co wa nie re dak cyj ne Iza bel la Skrzecz Re dak cja

Bardziej szczegółowo

ISBN: 978-83-931598-0-2

ISBN: 978-83-931598-0-2 ISBN: 978-83-931598-0-2 Fundacja dla Polski ul. Narbutta 20/30 02-541 Warszawa tel. (0-22) 542 5880 fax.(0-22) 542 9890 e-mail: fdp@fdp.org.pl www.fdp.org.pl ISBN: 978-83-931598-0-2 Autorzy: Dominika

Bardziej szczegółowo

za ba wy i gry te re no we w edu ka cji wcze snosz kol nej

za ba wy i gry te re no we w edu ka cji wcze snosz kol nej za ba wy i gry te re no we w edu ka cji wcze snosz kol nej Kształcenie na etapie edukacji wczesnoszkolnej ma charakter edukacji zintegrowanej. Jest łagodnym przejściem od wychowania przedszkolnego do edukacji

Bardziej szczegółowo

BEZPIECZEŃSTWO UŻYTKOWANIA MASZYN

BEZPIECZEŃSTWO UŻYTKOWANIA MASZYN Włodzimierz Łabanowski BEZPIECZEŃSTWO UŻYTKOWANIA MASZYN Poradnik dla pracodawców Warszawa 2013 Spis treści 1. Wprowadzenie 2. Europejska koncepcja bezpieczeństwa użytkowania maszyn 3. Wymagania dla maszyn

Bardziej szczegółowo

Lublin moje miasto. (hi sto ria, kul tu ra, go spo dar ka i spo łe czeń stwo) Pro po zy cja pro jek tu in ter dy scy pli nar ne go

Lublin moje miasto. (hi sto ria, kul tu ra, go spo dar ka i spo łe czeń stwo) Pro po zy cja pro jek tu in ter dy scy pli nar ne go Lublin moje miasto Forum edukacyjne (hi sto ria, kul tu ra, go spo dar ka i spo łe czeń stwo) Pro po zy cja pro jek tu in ter dy scy pli nar ne go Ome to dzie pro jek tu sły szał chy ba każ dy z nas. Wie

Bardziej szczegółowo

Ogólne warunki ubezpieczenia Plan Inwestycyjny Multi Duo

Ogólne warunki ubezpieczenia Plan Inwestycyjny Multi Duo inwestycje Ogólne warunki ubezpieczenia Plan Inwestycyjny Multi Duo ubezpieczenie na życie z ubezpieczeniowymi funduszami kapitałowymi ze składką podstawową opłacaną jednorazowo indeks PIMD/12/10/01 Ogólne

Bardziej szczegółowo

OGسLNE ZASADY zamieszczania nekrolog w

OGسLNE ZASADY zamieszczania nekrolog w OGسLNE ZASADY zamieszczania nekrolog w I. DEKLARACJA WYDAWCY II. OKREعLENIA Ago ra SA, wy daw ca Ga ze ty Wy bor czej wiad czy kom plek so wà usùu gو Ne kro lo gi, po le ga jà cà na za miesz cza niu ne

Bardziej szczegółowo

ubezpieczenia komunikacyjne ogólne warunki ubezpieczeń komunikacyjnych

ubezpieczenia komunikacyjne ogólne warunki ubezpieczeń komunikacyjnych ubezpieczenia komunikacyjne ogólne warunki ubezpieczeń komunikacyjnych Ogólne Warunki Ubezpieczenia Odpowiedzialności Cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych w ruchu zagranicznym - Zielona Karta 24.02.2016

Bardziej szczegółowo

Prawo pracy pierwsze kroki

Prawo pracy pierwsze kroki Prawopracy_PierwszeKroki.pdf 2014-04-23 14:24:09 Elżbieta Judasz Jak powinna być sformułowana dobra umowa o pracę? Jakie są Twoje uprawnienia jako pracownika? Kiedy będzie można skorzystać z urlopu? Dla

Bardziej szczegółowo

Medyczny laser CO2. C jaki aparat jest optymalny dla lekarza medycyny estetycznej/dermatologa?

Medyczny laser CO2. C jaki aparat jest optymalny dla lekarza medycyny estetycznej/dermatologa? 1 3aparatura i technika Dr n. farm. S 0 0awomir Wilczy Ґski Katedra i Zak 0 0ad Podstawowych Nauk Biomedycznych, Wydzia 0 0 Farmaceutyczny z OML w Sosnowcu 0 1l 0 2skiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach

Bardziej szczegółowo

2/2013 2014. Czasopismo Ośrodka Doskonalenia Nauczycieli w Poznaniu ISSN 1641-5825. Sylwia Pragłowska

2/2013 2014. Czasopismo Ośrodka Doskonalenia Nauczycieli w Poznaniu ISSN 1641-5825. Sylwia Pragłowska Czasopismo Ośrodka Doskonalenia Nauczycieli w Poznaniu 2/2013 2014 ISSN 1641-5825 Sylwia Pragłowska Od redakcji W świe cie zdo mi no wa nym przez po śpiech, w któ rym sil niej si i spraw niej si zwy cię

Bardziej szczegółowo

Praca w wakacje. www.pip.gov.pl

Praca w wakacje. www.pip.gov.pl www.pip.gov.pl Pierwsza praca Jeżeli chcesz podjąć pracę jako pracownik młodociany mu sisz: mieć co najmniej ukończone gimnazjum oraz po sia dać świa dec two le kar skie stwier dza ją ce, że praca którą

Bardziej szczegółowo

Odpowiedzialnoœو prawna lekarza medycyny estetycznej

Odpowiedzialnoœو prawna lekarza medycyny estetycznej gabinet i prawo Dr n. prawn. Katarzyna D¹bek-Krajewska, radca prawny Odpowiedzialnoœو prawna lekarza medycyny estetycznej Kwestie odpowiedzialnoœci prawnej lekarzy z tytu³u udzielania œwiadcze medycznych

Bardziej szczegółowo

Terapia DHEA u kobiet

Terapia DHEA u kobiet Dr n. med. Micha³ Rabijewski Klinika Endokrynologii CMKP w Warszawie Kierownik Kliniki: dr hab. n. med. Wojciech Zgliczy ski, prof. nadzw. w CMKP Terapia DHEA u kobiet Nie do b r an dro ge n w u ko biet

Bardziej szczegółowo

SPIS TREЊCI ZIELONE ЊWIATЈO DLA SZEЊCIOLATKA. 35 Urszula Nadolna Ile nуg ma stonoga? 38 Anna Pawіowska-Niedbaіa. 44 Beata Szurowska Ptaszki na topoli

SPIS TREЊCI ZIELONE ЊWIATЈO DLA SZEЊCIOLATKA. 35 Urszula Nadolna Ile nуg ma stonoga? 38 Anna Pawіowska-Niedbaіa. 44 Beata Szurowska Ptaszki na topoli 82010300905005 SPIS TREЊCI PEDAGOGIKA l PSYCHOLOGIA l ORGANIZACJA 5 Iwona Samborska Komercjalizacja dzieciсstwa ZIELONE ЊWIATЈO DLA SZEЊCIOLATKA 35 Urszula Nadolna Ile nуg ma stonoga? KSZTAЈCENIE I DOSKONALENIE

Bardziej szczegółowo

Legalność zatrudnienia cudzoziemców

Legalność zatrudnienia cudzoziemców Jarosław Cichoń Legalność zatrudnienia cudzoziemców Informator dla pracodawców Warszawa 2012 Projekt okładki Dorota Zając Opracowanie redakcyjne Monika Kolitowska-Sokół Opracowanie typograficzne i łamanie

Bardziej szczegółowo

Odpowiedzialność nauczyciela wf za rozwój i sprawność fizyczną wychowanków

Odpowiedzialność nauczyciela wf za rozwój i sprawność fizyczną wychowanków WOJCIECH SAKŁAK Odpowiedzialność nauczyciela wf za rozwój i sprawność fizyczną wychowanków W odbiorze społecznym wychowanie fizyczne zostało sprowadzone do rangi przedmiotu szkolnego. A ponieważ wszyscy

Bardziej szczegółowo

Po zna je my wy da rze nia z dzie j w PRL -u

Po zna je my wy da rze nia z dzie j w PRL -u Po zna je my wy da rze nia z dzie j w PRL -u Scenariusz lekcji w III klasie gimnazjum Przed sta wia my Ko le an kom i Ko le gom pro po zy cjê sce na riu sza lek cji ote ma cie nie ³a twym, szcze g l nie

Bardziej szczegółowo

Docieplanie domu we³n¹ mineraln¹ i uk³adanie sidingu winylowego

Docieplanie domu we³n¹ mineraln¹ i uk³adanie sidingu winylowego Docieplanie domu we³n¹ mineraln¹ i uk³adanie sidingu winylowego We³ na mi ne ral na jest to ma te ria³ ter mo izo la cyj ny w for mie p³yt, mat lub gra nu la tu. Zna ko mi cie na da je siê do do cie pla

Bardziej szczegółowo

Środ ka mi ochro ny indywidualnej wska za ny mi w oce nie ry zy ka za wo do we go przy ob słu dze LPG są także: oku

Środ ka mi ochro ny indywidualnej wska za ny mi w oce nie ry zy ka za wo do we go przy ob słu dze LPG są także: oku BHP NA STACJACH LPG Pra cow nik, przy stę pu jąc do pra cy na sta no wi sku ope ra to ra LPG po wi nien za po znać się z oce ną ry zy - ka za wo do we go dla je go sta no wi ska oraz sto so wać odzież

Bardziej szczegółowo

No we li za cja Dy rek ty wy EPBD 2010/31/UE z 15 ma -

No we li za cja Dy rek ty wy EPBD 2010/31/UE z 15 ma - mb0110 TEMAT WYDANIA mgr inż. Jerzy B. Zembrowski* No wy wy miar ener go osz częd no ści w bu dow nic twie No we li za cja Dy rek ty wy EPBD 2010/31/UE z 15 ma - ja 2010 r. w spra wie cha rak te ry sty

Bardziej szczegółowo

ISSN 1233-9784 11/2012

ISSN 1233-9784 11/2012 ISSN 1233-9784 11/2012 W numerze: PrzejÊciowe wsparcie krajowe w 2013 r. Zmiana ustawy o paszach Ponad 1,5 mld zł dla przetwórstwa PłatnoÊci bezpoêrednie za 2012 r. PROW 2007-2013 dla przedsi biorców Wydawcy:

Bardziej szczegółowo

Reklama 2 PRO MEDICO WRZESIEŃ 2010

Reklama 2 PRO MEDICO WRZESIEŃ 2010 Reklama 2 PRO MEDICO WRZESIEŃ 2010 z mojego punktu widzenia Kon kurs ofert na 2011 rok. Po wie dzieć, że wzbu dził wąt pli wo ści, to był by grzecz no ścio wy eu fe mizm. Wo kół pro ce du ry kon trak to

Bardziej szczegółowo

Elżbieta Judasz. Prawo pracy pierwsze kroki. www.pip.gov.pl

Elżbieta Judasz. Prawo pracy pierwsze kroki. www.pip.gov.pl Elżbieta Judasz Prawo pracy pierwsze kroki www.pip.gov.pl Elżbieta Judasz PRAWO PRA CY PIERWSZE KROKI War sza wa 2016 Aktualizacja Katarzyna Piecyk Pro jekt okład ki Dorota Zając Opra co wa nie re dak

Bardziej szczegółowo

Opis techniczny Przeznaczenie Instrukcja montażu

Opis techniczny Przeznaczenie Instrukcja montażu Sys tem ko mi no wy HY BRY DA IZO to re wo lu cyj ne roz wią za nie w tech ni ce ko mi no wej i ab so lut nie no wy pro dukt fir my Spi ro flex. Wie lo let nie do świad cze nie po zwo li ło nam na stwo

Bardziej szczegółowo

Pro to kół Zwy czaj ne go Ogól ne go Ze bra nia Pol skie go. dnia 1 wrze śnia 2010 r. w Pu ła wach. Po rzą dek ze bra nia: Prze bieg Ze bra nia:

Pro to kół Zwy czaj ne go Ogól ne go Ze bra nia Pol skie go. dnia 1 wrze śnia 2010 r. w Pu ła wach. Po rzą dek ze bra nia: Prze bieg Ze bra nia: Wiadomoœci Parazytologiczne 2010, 56(4), 355 359 Copyright 2010 Polskie Towarzystwo Parazytologiczne Pro to kół Zwy czaj ne go Ogól ne go Ze bra nia Pol skie go To wa rzy stwa Pa ra zy to lo gicz ne go,

Bardziej szczegółowo

Design przestrzeni De ko ra cyj ne, in no wa cyj ne, zo rien to wa ne na pro jekt.

Design przestrzeni De ko ra cyj ne, in no wa cyj ne, zo rien to wa ne na pro jekt. Design przestrzeni De ko ra cyj ne, in no wa cyj ne, zo rien to wa ne na pro jekt. Grzej ni ki po ko jo we LUX RAD ofe ru ją bo gac two aran żo wa nia no wo czes nych miesz kań. In no wa cyj ne wzo ry,

Bardziej szczegółowo

porad i informacji udzielają prawnicy

porad i informacji udzielają prawnicy Jak skutecznie reklamować towary konsumpcyjne HALO, KONSUMENT! Chcesz poznać swoje prawa? Szukasz pomocy? ZADZWOŃ DO INFOLINII KONSUMENCKIEJ BEZPŁATNY TELEFON 0 800 800 008 W dni powszednie od 9.00 do

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Broszura powstała w 2015 r., dzięki dofinansowaniu ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych

Spis treści. Broszura powstała w 2015 r., dzięki dofinansowaniu ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych RuSzaMy po zdrowie Broszura powstała w 2015 r., dzięki dofinansowaniu ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych Opracowanie merytoryczne i zdjęcia: Tomasz Gładysz Opracowanie

Bardziej szczegółowo

197 5 P O L I T Y K A S P O Ł E C Z N A A W S P Ó L N O T A

197 5 P O L I T Y K A S P O Ł E C Z N A A W S P Ó L N O T A 197 P OLITYKA 5 SPOŁECZNA A WSPÓLNOTA 198 199 5.1. Wstęp Ko mu ni ta ry stycz na kry ty ka po li ty ki spo łecz nej mo że się na pierw szy rzut oka wy dać pa ra dok sal na, gdy spoj rzy my na efek tyw

Bardziej szczegółowo

Niezbędnik finansowy. Finansujemy nasze marzenia. Kredyty

Niezbędnik finansowy. Finansujemy nasze marzenia. Kredyty Niezbędnik finansowy Finansujemy nasze marzenia Kredyty Pro duk ty ofe ro wa ne przez ban ki są two rzo ne z my ślą o klien tach i ich po - trze bach. Planując co miesiąc do mo wy bu dżet, do brze jed

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Za miast ty tu łu: Cza sa mi je śli chcesz zo ba czyć zmia ny na lep sze po wi nie neś wziąć spra wy w swo je rę ce.

Spis treści. Za miast ty tu łu: Cza sa mi je śli chcesz zo ba czyć zmia ny na lep sze po wi nie neś wziąć spra wy w swo je rę ce. Od re dak cji Za miast ty tu łu: Cza sa mi je śli chcesz zo ba czyć zmia ny na lep sze po wi nie neś wziąć spra wy w swo je rę ce. Clint Eastwo od Treść, wie dza, po gląd na spra wę, ma ła fot ka i kil

Bardziej szczegółowo

2.1. Identyfikacja Interesariuszy. G4 25a

2.1. Identyfikacja Interesariuszy. G4 25a 16 17 2.1. Identyfikacja Interesariuszy Gru py In te re sa riu szy zo sta y wy bra ne w opar ciu o ana li z dzia al - no Êci ope ra cyj nej Gru py Ban ku Mil len nium. W wy ni ku pro ce su ma - po wa nia

Bardziej szczegółowo

Mi chał Gólcz Stres w pra cy

Mi chał Gólcz Stres w pra cy Mi chał Gólcz Stres w pra cy Po rad nik dla pra co daw cy War sza wa 2014 Projekt okładki Dorota Zając Opracowanie redakcyjne Izabella Dobrzańska Opracowanie typograficzne i łamanie Barbara Charewicz Wydanie

Bardziej szczegółowo

Źródło: Bińczycki B., Organizacja procesu rekrutacji w urzędzie administracji samorządowej na przykładzie Miasta Krakowa [w:] Doskonalenie systemów zarządzania w społeczeństwie informacyjnym, red. A. Stabryła,

Bardziej szczegółowo

60 zł. 80 zł. Warszawa ul. Sobieskieg o 102a pokoje 2 i 3 osobowe. za dobę dla lekarza Śląskiej Izby Lekarskiej. dla pozostałych gości

60 zł. 80 zł. Warszawa ul. Sobieskieg o 102a pokoje 2 i 3 osobowe. za dobę dla lekarza Śląskiej Izby Lekarskiej. dla pozostałych gości 60 zł za dobę dla lekarza Śląskiej Izby Lekarskiej 80 zł dla pozostałych gości możliwość wystawienia faktury na gabinet Warszawa ul. Sobieskieg o 102a pokoje 2 i 3 osobowe rezerwacje i opłaty w Śląskiej

Bardziej szczegółowo

Mi chał Gólcz. Stres. w pra cy. Po rad nik dla pra cow ni ka

Mi chał Gólcz. Stres. w pra cy. Po rad nik dla pra cow ni ka Mi chał Gólcz Stres w pra cy Po rad nik dla pra cow ni ka War sza wa 2014 Pro jekt okład ki DO RO TA ZA JĄC Opra co wa nie re dak cyj ne IZA BEL LA DOBRZAŃSKA Opra co wa nie ty po gra ficz ne i ła ma nie

Bardziej szczegółowo

DZIELIMY SIĘ DOŚWIADCZENIAMI. Zwykłe i niezwykłe

DZIELIMY SIĘ DOŚWIADCZENIAMI. Zwykłe i niezwykłe DZIELIMY SIĘ DOŚWIADCZENIAMI Zwykłe i niezwykłe techniki plastyczne Za ję cia pla stycz ne to ulu bio na dzia łal ność dziec ka wna ucza niu zin te gro wa nym. Są one for mą od re ago wa nia na pięć, roz

Bardziej szczegółowo