OSOBOWOCIOWE I SPOŁECZNE PROBLEMY UCZESTNIKÓW WIZIENNEJ TERAPII UZALENIENIA OD ALKOHOLU ATLANTIS

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "OSOBOWOCIOWE I SPOŁECZNE PROBLEMY UCZESTNIKÓW WIZIENNEJ TERAPII UZALENIENIA OD ALKOHOLU ATLANTIS"

Transkrypt

1 ROCZNIKI PSYCHOLOGICZNE Tom XI, numer 2 28 SŁAWOMIR LASKI 1 OSOBOWOCIOWE I SPOŁECZNE PROBLEMY UCZESTNIKÓW WIZIENNEJ TERAPII UZALENIENIA OD ALKOHOLU ATLANTIS W badaniach postawiono ogóln hipotez, e osoby uczestniczce w programie leczenia uzalenie w zakładzie karnym przejawiaj wicej problemów psychologicznych, społecznych, prawnych i medycznych ni osoby uzalenione poza wizieniem. Za pomoc Testu Przymiotników i wywiadu zbadano grup eksperymentaln 118 wi niów uzalenionych od alkoholu i uczestniczcych w psychoterapii Atlantis, a take grup kontroln 29 osób uzalenionych od alkoholu i uczestniczcych w psychoterapii poza zakładem karnym. Stwierdzono, e wi niowie charakteryzuj si nastpujcymi problemami: popełnili czyny karalne przeciwko rodzinie, mieniu i czyny zabójstwa, wykazuj bardzo niski poziom samokrytyki w zakresie swoich problemów interpersonalnych, rodzinnych, z przemoc i somatycznych, przejawiaj due nasilenie postaw obronnych i samokontroli zachowania, prezentuj niski poziom de i osigania celów zwizanych z utrzymywaniem abstynencji alkoholowej. W przyszłych badaniach naley uwzgldni szersz diagnoz struktury osobowoci całej sfery emocjonalnej, a take sfery poznawczej osób poddajcych si psychoterapii uzalenie w wizieniu. Słowa kluczowe: uzalenienie od alkoholu, wi niowie. W ostatnich kilkunastu latach w Polsce nastpiły powane zmiany w sposobie podejcia do leczenia uzalenie od alkoholu. Zmiany te zaowocowały powstaniem rónorodnych programów i procedur terapeutycznych na bazie psycholo- DR SŁAWOMIR LASKI, Instytut Psychologii Uniwersytet Kard. St. Wyszyskiego, ul. Dewajtis, 1-81 Warszawa;

2 16 SŁAWOMIR LASKI gicznego i Anonimowych Alkoholików modelu uzalenie (laski, 1996). W programach takich dla kadego uczestnika zgodnie ze standardami merytorycznymi wymaga si przygotowania adekwatnej diagnozy psychospołecznej. W niniejszym artykule zastosowano do diagnozy metod testow i wywiad psychospołeczny zgodnie z wymogami schematu badawczego z jednym pomiarem w grupie badawczej i kontrolnej (Sułek, 1983). Istotne było to, by przygotowa odpowiedni program psychoterapii dla kadej osoby, uwzgldniajc jej preferencje psychologiczne i w konsekwencji zainicjowa dalsze pozytywne zmiany w strukturze osobowoci wi nia. Przegldajc współczesn literatur dotyczc osób uzalenionych od alkoholu i bdcych w zakładzie karnym, mona pokusi si o ich charakterystyk. W stosunku do osób, które uczestniczyły w leczeniu uzalenie na wolnoci, charakteryzowały si one: długimi epizodami uywania alkoholu lub narkotyków; były czciej hospitalizowane z tego powodu (Rapp, 23); rzadziej uczestniczyły w mitingach Anonimowych Alkoholików; przejawiały niszy poziom uspołecznienia (Kulpa, 1983; Moss, 2, 23; laski, 2); były czciej konfliktowe (Holahan, 21); rzadziej załoyły rodzin; były czciej bezrobotne, a take czciej karane przez sdy; nie wykazywały chci do zmian (Boyle, 2); czciej były bezdomne i samotne (Black, 2); słabo sobie radziły ze stresem; czciej przejawiały problemy psychiatryczne (Sławiska, 1989; Weisner, 23); miały deficyty poznawcze, wysoki poziom agresji i złoci oraz wyszy poziom lku (Longato-Stadler, 22; laski, 26); były bardziej wraliwe na krytyk (Pilecka, 1991; Miller, 22). Nie spotkano jednak adnych bada w literaturze przedmiotu dotyczcych charakterystyki osobowoci wi niów uzalenionych od alkoholu za pomoc Testu Przymiotnikowego (ACL). Jest to istotne z punktu widzenia wielu bada, z których wynika, e diagnoza struktury osobowoci ludzi niedostosowanych społecznie (m.in. wi niowie, osoby uzalenione od alkoholu) ułatwi terapeutom opracowanie adekwatnego programu pomocy takim osobom. Bo przecie taki plan pomocy ma słuy uczestnikom do wyboru satysfakcjonujcego stylu ycia (bez udziału alkoholu) i niepowracania na drog ponownego przestpstwa (Ostrowska, 1981; Mellibruda, 1992; Masiak, 1989; Walfish, Blount, 1989; McMurran, 1989, 199; Rapp, 23; Moss, 24). Dlatego podsumowujc przedstawione badania, mona postawi pytanie badawcze: jaka bdzie charakterystyka psychospołeczna wi niów uczestniczcych w programie psychoterapii uzalenie?

3 ATLANTIS TERAPIA UZALENIENIA OD ALKOHOLU 161 W ramach przedstawionego pytania badawczego mona te postawi ogóln hipotez: osoby uczestniczce w programie leczenia uzalenie w zakładzie karnym przejawiaj wicej problemów psychologicznych, społecznych, prawnych i medycznych ni osoby uzalenione poza wizieniem. Szczegółowe hipotezy za mona sformułowa nastepujco: osoby biorce udział w wiziennej terapii uzalenie róni si od uczestników w wolnociowym programie leczenia w nastpujcym zakresie: wiksz czstotliwoci karania przez sdy; rzadszym podejmowaniem pracy; dłuszym okresem uzalenienia od alkoholu; wiksz liczb zaburze psychiatrycznych; mniejsz gotowoci do poddania si psychoterapii; mniejszym podporzdkowaniem innym ludziom; mniejsz potrzeb wsparcia emocjonalnego; wyszym poziomem konfliktów z innymi lud mi; niszym poziomem uspołecznienia i yczliwoci wobec innych osób; niszym poziomem przystosowania osobistego. I. METODA 1. Osoby badane i przebieg bada Badania przeprowadzono w Zakładzie Karnym na Słuewcu w Warszawie, w oddziale terapii uzalenie, w którym wprowadzono po raz pierwszy w Polsce program dla osób uzalenionych od alkoholu Atlantis. Badania testowe i wywiad prowadzono indywidualnie i grupowo w populacji 118 mczyzn. Udział w badaniach był dobrowolny; badanie zajmowało pacjentowi około 3 minut. Wi niów badano w pierwszym tygodniu pobytu w oddziale terapii uzalenie. Warunkiem uczestnictwa w programie był brak objawów psychopatologicznych. Grup kontroln stanowiło 29 osób uzalenionych od alkoholu (kobiety N =, mczy ni N = 24), z jednego z warszawskich orodków pomocy społecznej, które uczestniczyły w programie psychoterapii wywodzcym si z teorii i praktyki modelu Anonimowych Alkoholików (podobnie jak w programie Atlantis). Badania stanu psychicznego pacjentów odbywały si przed rozpoczciem programu pomocy osobom uzalenionym. Charakterystyka demograficzna badanych. Badana grupa (ZK) składała si ze 118 osób w wieku 18-4 lata (rednia wieku wyniosła 34,1 roku). Z tabeli 1 wynika, e najwicej osób badanych (46,6%) wystpowało w przedziale wiekowym 3-44 lata. Natomiast w grupie kontrolnej (OPS) dominowały osoby(%) nieco starsze (przedział wieku 44-4 lata).

4 162 SŁAWOMIR LASKI W grupie ZK nie było konkubentów. Rozkład badanych w pozostałych grupach onatych, rozwodników i kawalerów był niemale równomierny. Wród badanych osób dominowało wykształcenie podstawowe i zasadnicze zawodowe, co stanowiło 92,2% badanej grupy. Zwraca uwag to, e brakowało osób uzalenionych z wykształceniem wyszym. Mona zauway, e w grupie uzalenionych wi niów nie ma emerytów, przewaaj osoby bezrobotne (2,3%). Wród uzalenionych bdcych w zakładzie karnym mało było osób samotnych (26,4%), a jednak wielu zamieszkiwało z rodzin (,6%). Odwrotn zaleno mona zauway w grupie osób uzalenionych, leczcych si w orodku pomocy społecznej. 2. Zastosowane metody badawcze Weryfikacja postawionego pytania badawczego wymagała pomiaru u badanych struktury osobowoci i problemów psychospołecznych. W tym celu zastosowano metod testow (ACL) i wywiad psychospołeczny własnej konstrukcji. Test Przymiotników (ACL) H. G. Gougha i A. B. Heilbruna (198) to lista trzystu przymiotników przeznaczonych do opisu ludzi. Pocztkowo test zawierał 24 skale, w których wikszo uwzgldniała teori potrzeb H. J. Murraya. Pó niej dołczono skale skonstruowane na bazie teorii transakcyjnej oraz teorii twórczo- ci i inteligencji. Obecna wersja zawiera 3 skal i została zaadaptowana do warunków polskich przez Jurosa i Olesia (199). Rzetelno testu Cronbacha wyniosła dla poszczególnych skal od,4 do,94, za trafno testu przeprowadzona analiz czynnikow była zgodna z wersj amerykask. Do opisania badanej populacji pod wzgldem zmiennych socjo-demograficznych i problemu alkoholowego zastosowano wywiad psychospołeczny własnej konstrukcji. Obejmował on m.in. nastpujce kwestie: dane demograficzne, rodzaj i czas uzalenienia, motywy podejmowania terapii uzalenienia, rodzaj dotychczas podejmowanej terapii uzalenie itp. II. WYNIKI Uzyskane wyniki dotyczce poszczególnych problemów psychospołecznych wród badanych osób zostały przedstawione w tab. 1.

5 ATLANTIS TERAPIA UZALENIENIA OD ALKOHOLU 163 Tab. 1. Dane socjodemograficzne osób z grupy uczestniczcej w OPS (N = 29) i osób z grupy uczestniczcej w ZK (N = 118) w programie psychoterapii uzalenie 1. Płe: kobiety mczy ni Nazwa zmiennej 2. Wiek badanych: lata lata lata lata - ponad lat 3. Stan cywilny: - onaty/zamna - rozwodnik/rozwódka - konkubent/konkubina - kawaler/panna - wdowiec/wdowa 4. Wykształcenie: - podstawowe - zasadnicze zawodowe - rednie - wysze. Zatrudnienie: - pracuje na etacie - pracuje dorywczo - rencista/rencistka - emeryt/emerytka - bezrobotny/bezrobotna 6. Z kim mieszka: - samotnie - z rodzin - z innymi osobami - bezdomny. Zamieszkiwanie z osob naduywajc alkoholu: - tak - nie 8. Czas uzalenienia od alkoholu: - do lat lat lat lat lat - powyej 2 lat Osoby uczestniczce w programie OPS Osoby uczestniczce w programie ZK liczba osób % liczba osób % , 82, 3, 1, 24 1, 21 1, 3 48, 41 3, 1, 4, 1, 3, , 38 3, ,6 2,3 46,6 8, 23,9 29, 32,2 4,2 46,6 4,6,8 2,3 42, 6,9 2,3 26,4,6 2,3 2, ,2 39 2,4 13,2 3,1 3,1

6 164 SŁAWOMIR LASKI 9. Naduywanie: - narkotyki - leki 1. Uzalenienie w rodzinie pierwotnej 11. Przyczyny podejmowania leczenia uzalenienia: - sam szukał pomocy - skierowany do placówki - presja rodziny - presja otoczenia (ops) - zobowizanie przez sd 12. Dotychczasowe leczenie uzalenie: - brak leczenia - antikol lub esperal - grupy AA - detoksykacja - oddział psychiatryczny - terapia psychologiczna - orodek pomocy społecznej - klub abstynenta 13. Pobyt w zakładach karnych: - nie był - jeden raz - drugi raz - trzeci raz - cztery razy i wicej 3 11, , liczba wskaza nie sumuje si , 2 1, % 14 2,6 16, liczba wskaza nie sumuje si ,4 8,9 3,6,8 2,3 % 43,1 2,9 14,4,2,2 3,6 3,6 liczba osób % liczba osób % ,6 22,9 2, 1. Charakterystyka problemu alkoholowego badanych redni czas trwania uzalenienia w badanej grupie wynosi 12, roku, natomiast w grupie kontrolnej 16,2 roku. Z tabeli 1 wynika, e w zakładzie karnym najwicej badanych osób (39%) podejmowało psychoterapi, gdy uzalenienie trwało od 6 do 1 lat, za w grupie kontrolnej w przedziale 21-2 lat i stanowiło 38% badanych. Kwalifikacja osób przyjmowanych do terapii uzalenienia od alkoholu była do staranna, poniewa wi niowie uzalenieni od alkoholu byli wikszoci (94,1% całej grupy). Reszt badanej grupy, tj.,9%, stanowiły osoby uzalenione od alkoholu i leków. Prawdopodobnie było to

7 ATLANTIS TERAPIA UZALENIENIA OD ALKOHOLU 16 wynikiem przestarzałych pogldów w polskim lecznictwie uzalenie, w którym do koca lat osiemdziesitych starannie unikano łczenia w terapii pacjentów uzalenionych od rónych substancji psychoaktywnych (laski, 1996). Jeli chodzi o uprzednie uzalenienie w rodzinie, nie wyłania si tu tendencja, zgodnie z któr uprzednie uzalenienie w rodzinie bd brak uzalenienia w rodzinie miałoby wpływ na pó niejsze uzalenienie od alkoholu w badanych grupach. Przyczyny podejmowania terapii uzalenienia od alkoholu w zakładzie karnym były róne. Ponad połowa badanych podejmowała psychoterapi uzalenienia z racji presji rodziny (3,6%) i zobowizania przez sd (2,3%), za w grupie kontrolnej z powodu presji orodka pomocy społecznej (2%). Dua cz badanej grupy (43,1%) do tej pory nie skorzystała jednak z adnej formy leczenia uzalenienia. Mona zauway, e na terenach, skd pochodz badani (cz rodkowa i wschodnia Polski), dominował medyczny model pomocy osobom uzalenionym od alkoholu (antikol, esperal, oddział psychiatryczny, detoksykacja), co dotyczy 46,1% badanej grupy. 2. Charakterystyka kryminologiczno-penitencjarna badanych Opisywana grupa wi niów uzalenionych od alkoholu składała si z osób, które były zrónicowane pod wzgldem recydywy penitencjarnej. Jednak zdecydowana wikszo badanych (4,6%) to osoby pierwszy raz odbywajce kar pozbawienia wolnoci (tab. 1). Natomiast w grupie z OPS 1 osób (2%) nie było dotd karanych sdownie. Wi niowie, którzy uczestniczyli w programie terapii uzalenie Atlantis, odbywali kar pozbawienia wolnoci za czyny karalne wyrónione w tabeli 2. Niektórzy osadzeni mieli na swoim koncie dwa lub nawet trzy przestpstwa. Mona zauway, e s to przede wszystkim sprawcy przestpstw przeciwko rodzinie i mieniu (z włamaniem i agresj). Natomiast w grupie kontrolnej dominowała kradzie i brak było przestpstw typu zgwałcenie, gorszenie czynem nierzdnym i zabójstwo.

8 166 SŁAWOMIR LASKI Tab. 2. Rozkład przestpstw popełnionych przez badanych według Kodeksu karnego z 199 roku Nazwa czynu karalnego Liczba czynów w grupie OPS % Liczba czynów w grupie ZK Zncanie si nad osobami bliskimi ( 2) 9 28,1 3 23, Kradzie zuchwała lub z włamaniem ( 29) 3 9,4 32 2,3 Niepłacenie alimentów ( 29) 6 18, 29 18, Rozbój ( 28) 1,6 24 1,3 Kradzie zwykła ( 28) 6 18, 13 8,2 Uszkodzenie ciała ( 1) 2 6,3 9, Zabójstwo ( 148) 6 3, Gorszenie czynem nierzdnym ( 2) 3 1,8 Czyn o charakterze chuligaskim ( 222) 1 3,2 3 1,8 Zgwałcenie ( 19) 2 1,2 Ogółem % 3. Charakterystyka psychospołeczna badanych osób Aby odpowiedzie na dalsz cz pytania badawczego i dokładniej scharakteryzowa badane osoby, zastosowano skale samoopisowe do rónych problemów (np. finansowych, prawnych czy rodzinnych) i Test Przymiotnikowy (ACL). Do obliczania wyników surowych i przeliczonych korzystano z programu komputerowego opracowanego na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim w 1993 roku. Rezultaty bada oceniano take przez porównywanie uzyskanych wyników w badanych grupach. W analizie statystycznej (do sprawdzenia hipotez) uywano testu U Manna-Whitneya dla grup niezalenych (poziom istotnoci p<,). Wyniki zamieszczone w tabeli 3 ilustruj to, e osoby z grupy kontrolnej (OPS) uczestniczcy w psychoterapii uzalenie s bardziej krytyczne wobec wielu problemów ni osoby z grupy badawczej (ZK). Wida te wyra nie, e w grupie kontrolnej bardziej ni w grupie eksperymentalnej dominuj problemy interpersonalne (Z =,46, p<,1), problemy rodzinne (Z = 4,6, p<,4), problemy z przemoc (Z = 2,4, p<,1) i problemy somatyczne (Z = 3,86, p<,1). Natomiast w grupie osób poddanych leczeniu w wizieniu wystpuj czciej problemy prawne (Z = -,4, p<,1).

9 ATLANTIS TERAPIA UZALENIENIA OD ALKOHOLU 16 Tab. 3. Rozkład wyników badanych osób według wyrónionych problemów w grupach OPS i ZK uczestniczcych w programie psychoterapii uzalenie Nazwa zmiennej Grupa OPS Me Grupa ZK Me Warto testu Z Poziom istotnoci p<,* Problemy w pracy 1 -,2, Problemy interpersonalne 4 1,46,1 Problemy rodzinne 4 2 4,6,4 Problemy finansowe 4 1,61,9 Problemy z prawem 1 -,4,1 Stosowanie przemocy 2 1 2,4,1 Problemy somatyczne 4 2 3,86,1 Problemy psychiczne 3 3 -,9,23 * dla testów dwustronnych W wyrónionych 3 zmiennych testu ACL istotne statystycznie rónice wystpiły w 24 zmiennych pomidzy grup osób uczestniczcych w psychoterapii uzalenie w orodku pomocy społecznej i zakładzie karnym (tab. 4). Rónice dotycz nastpujcych zmiennych: Fav liczba przymiotników pozytywnych (Z = 2,9, p<,9), Ufv Liczba przymiotników negatywnych (Z = -4,91, p<,1), Com Typowo (Z = -2,69, p<,), Ach Potrzeba osigni (Z = -3,22, p<,1), Dom Potrzeba dominacji (Z = 2,, p<,1), Nur Potrzeba opiekowania si (Z = -2,6, p<,8), Aff Potrzeba afiliacji (Z = -3,91, p<,8), Exh Potrzeba ujawniania si (Z = 2,4, p<,6), Agg Potrzeba agresji (Z =,26, p<,1), Cha Potrzeba zmiany (Z = 2,29, p<,2), Crs Gotowo na poddanie si poradnictwu psychologicznemu (Z = 3,63, p<,3), Scn Samokontrola (Z = 2,, p<,), Iss Idealny obraz siebie (Z = 2,89, p<,4), Mas Msko (Z = -3,38, p<,), Fem Kobieco (Z = -4,4, p<,9), Cp Krytyczny rodzic (Z = -3,9, p<,1), A Dorosły (Z = 3,32, p<,) i Fc Wolne dziecko (Z = -3,4, p<,3), (Ac) Adaptowane dziecko (Z = 2,39, p<,1), A1 Wysoka oryginalno, niska inteligencja (Z = -2,1, p<,6), A2 Wysoka oryginalno, wysoka inteligencja (Z = -4,14, p<,3), A3 Niska oryginalno, niska inteligencja (Z = -3,34, p<,9), A4 Niska oryginalno, wysoka inteligencja (Z = -2,93, p<,3).

10 168 SŁAWOMIR LASKI Tab. 4. Rozkład wyników badanych osób w Tecie Przymiotnikowym (ACL) Nazwa zmiennej Grupa OPS Me Grupa ZK Me Warto testu Z Poziom istotnoci p<,* Nck 66-1,81,6 Fav ,9,9 Ufv 3 6-4,91,1 Com 3-2,69, Ach 2-3,22,1 Dom 2 1 2,,1 End 2 3 -,1,61 Ord 2 3 -,29,6 Int 4-1,,12 Nur 3 6-2,6,8 Aff 11-3,91,8 Het 3 4 -,2,8 Exh 4 2,4,6 Aut 2 1 1,4, Agg 1,26,1 Cha 2 1 2,29,2 Suc 2 2 -,14,88 Aba 2 3-1,26,26 Def 2 2 -,46,63 Crs 3 3,63,3 Scn 2 1 2,, Scf 3 3 -,48,64 Pad 4 3 -,3,41 Iss 4 2,89,4 Cps 1 2,34,1 Mls 3 3 -,1,61 Mas 2-3,38, Fem 4-4,4,9 Cp 3-3,9,1 Np 2 2 -,31,4 A 4 3,32, Fc 3 3,4,3 Ac 6 4 2,33,1 A ,1,6 A2 2-4,14,3 A3 2-3,34,9 A ,93,3 * dla testów dwustronnych

11 ATLANTIS TERAPIA UZALENIENIA OD ALKOHOLU 169 Z uwagi na wielo zmiennych, jakie wystpiły w badaniach testem ACL, trudno wnioskowa, które ze zmiennych były istotne dla uczestnictwa badanych w programie psychoterapii uzalenie. Std te (za Płuek, 198) wyróniono nastpujce zespoły zmiennych, które były wane dla tych osób i ich optymalnego funkcjonowania: postawy obronne i samokontrola skale: Liczba przymiotników pozytywnych, Potrzeba podporzdkowania, Samokontrola, Zaufanie do siebie; Potrzeby zwizane z deniami i osiganiem celów skale: Potrzeba osigni, Potrzeba dominacji, Potrzeba wytrwałoci, Potrzeba porzdku; potrzeby zwizane ze stosunkami interpersonalnymi skale: Potrzeba rozumienia siebie i innych, Potrzeba opiekowania si innymi, Potrzeba afiliacji, Potrzeba kontaktów heteroseksualnych, Dobre przystosowanie. Powysz klasyfikacj uwzgldniono w charakterystyce psychologicznej uzalenionych osób, w analizie bada. III. ANALIZA WYNIKÓW Analizujc dane demograficzne i psychospołeczne uzyskane w przeprowadzonych badaniach, mona zauway rónice w problemach, jakie wystpuj u osób podejmujcych psychoterapi uzalenienia od alkoholu w zakładzie karnym w porównaniu z osobami z orodka pomocy społecznej. Mianowicie, był to mczyzna w wieku 3-44 lat, a wic młodszy rednio o 1 lat od podopiecznego w programie wolnociowym, a take czciej bdcy onaty; nie było tutaj adnego konkubenta. Jest to zgodne z innymi badaniami prowadzonymi w Polsce i za granic, z których wynika, e w tym wieku najwicej mczyzn podejmuje rónego rodzaju leczenie (medyczne lub psychologiczne) uzalenienia od alkoholu w zwizku z wystpujcymi problemami zdrowotnymi lub zawodowymi (Wald, 199; Moss, 23). Wród podopiecznych z zakładu karnego było mniej osób samotnych, ale wicej osób zamieszkujcych z rodzin oraz wicej osób bezdomnych. Jeli chodzi o zatrudnienie, to w grupie osób z zakładu karnego przewaały osoby bez pracy, natomiast nie było wi niów o statusie emeryta. Osoby biorce udział w wiziennej terapii charakteryzowały si krótszym rednim czasem uzalenienia (12, roku, natomiast w grupie kontrolnej 16,2 roku) i zarazem niskim poziomem naduywania leków. Motywacj do podjcia leczenia uzalenienia od alkoholu wród wi niów była presja najbliszych osób (utrata ony, dzieci) oraz zobowizanie przez sd.

12 1 SŁAWOMIR LASKI Istotny w tym opisie moe by fakt, e 89,2% badanej grupy nie korzystało do tej pory z terapii uzalenienia w sposób adekwatny do aktualnego stanu wiedzy o uzalenieniach (model psychologiczny lub Anonimowych Alkoholików). Wane moe by take to, e w grupie tej było mało prób podejmowania leczenia uzalenienia od alkoholu. Uczestnicy wiziennej terapii to osoby najczciej przebywajce w odosobnieniu po raz pierwszy za czyny karalne przeciwko rodzinie, mieniu, ale te czyny zabójstwa. Bardzo wany jest brak recydywy, gdy tacy wi niowie najlepiej rokuj w terapii uzalenienia od alkoholu (McMurran, 199). Potwierdził si te stan, o którym wiadomo nie od dzi, e w wymienionych kategoriach przestpstw (przeciwko mieniu i zdrowiu) uywanie alkoholu w 6% było katalizatorem negatywnych zachowa. Fakt ten moe stanowi bardzo istotn przesłank do prowadzenia terapii uzalenie w zakładzie karnym dla tych osób ze wzgldów społecznych (Hołyst, 1999; Boyle, 2). Osoby uzalenione z zakładu karnego wykazuj niestety bardzo niski poziom samokrytyki w zakresie swoich problemów interpersonalnych, rodzinnych, z przemoc i somatycznych. Jedyne, co dostrzegaj w swoim yciu, to najczciej problemy prawne. Znajduje to odzwierciedlenie we wczeniejszych badaniach Holahana (21) i Longato-Stadler (22), z których wynika, e wi niowie czsto nie dostrzegaj swoich problemów interpersonalnych i rodzinnych. Powysze badania mona zinterpretowa te w nastpujcy sposób. Wi - niowie odnieli swoje kontakty midzyludzkie tylko do zakładu karnego i tam rzeczywicie wikszo z nich (szczególnie podkultura grypsujcych) miała dobre samopoczucie w kontaktach z innymi lud mi, ale nie widziała adekwatnie swoich umiejtnoci interpersonalnych poza zakładem karnym. Z tego powodu moe wyłoni si take wane zadanie dla terapeutów, by mocno zwrócili uwag na ten problem, poniewa poprawa funkcjonowania wizi rodzinnych lub małeskich (partnerskich) moe by pozytywnym bod cem do utrzymania trze woci badanych wi niów po opuszczeniu zakładu karnego. Na ten fakt zwraca mocno uwag take Juczyski i współautorzy (1992) oraz Burdon i współpracownicy (24). Na podstawie wyników otrzymanych w tecie ACL w grupie wi niów uzalenionych od alkoholu mona scharakteryzowa ich funkcjonowanie psychologiczne. S to osoby prowokujce swoim zachowaniem oraz słabo przestrzegajce społecznych norm i wartoci. Z trudnoci nawizuj kontakty interpersonalne, szybko si obraaj i czasami s wrogo nastawione lub obojtne w stosunku do innych. Wykazuj duy poziom energii i przedsibiorczoci w realizowaniu swoich osobistych celów, nawet z uyciem agresji, chocia w tych badaniach poziom agresji jest obniony, co moe wiadczy o nieprzywizywaniu wagi do tego

13 ATLANTIS TERAPIA UZALENIENIA OD ALKOHOLU 11 problemu. Nie wykazuj one take duego poziomu gotowoci do pomocy innym ludziom ani te chci do zmian w swoim yciu. Pomimo rónych zdolnoci, trudno im cokolwiek do koca zrealizowa, co moe skutkowa podwyszonym poziomem wewntrznej irytacji i złoci. Analizujc uzyskane wyniki i uwzgldniajc klasyfikacj Płuek (198) mona powiedzie, e u badanych wi niów wystpiło due nasilenie postaw obronnych i samokontroli zachowania, co le rokuje dla uczestnictwa w programie psychoterapii osób uzalenionych, bo wiadczy o braku rozbicia mechanizmów obronnych podtrzymujcych destrukcyjny wzór picia alkoholu. Potwierdzaj to wczeniejsze badania Millera (22). Dotyczy to take w takim samym stopniu samokontroli zachowania, gdy moe ono by skoncentrowane na kontroli picia alkoholu i zachowa z nim zwizanych. Moe to by zrozumiałe w wietle tego, co podaje Siek (198): funkcjonowanie nawet dobrze przystosowanej osoby jest niemoliwe bez uywania przez ni mechanizmów obronnych. Wydaje si wic jasne, e w chwili przyjcia na oddział terapii uzalenie, w nowe miejsce, do nowych ludzi, wielu wi niów mogło zareagowa wzmoonym poziomem samokontroli. Wane fakt dla terapeutów by to moe, by taki stan nie utrzymywał si przez cały okres psychoterapii, poniewa bdzie ona nieefektywna. W grupie potrzeb zwizanych z deniami i osiganiem celów prawie wszystkie zmienne były na niskim poziomie, co moe by take duym utrudnieniem w postpach w psychoterapii uzalenie. Ale te było wielkim wyzwaniem dla terapeutów do obudzenia w wi niach chci do osigania przez nich celów dotyczcych zdobywania umiejtnoci psychologicznych słucych do prowadzenia trze wego ycia, aby umiejtnoci psychologiczne nabyte w zakładzie karnym były wykorzystane do zadowalajcego stylu ycia bez udziału alkoholu take poza wizieniem. Podobne postulaty sformułował take Chodkiewicz (21) oraz Prendergast i współautorzy (24). W grupie potrzeb zwizanych z zachowaniami interpersonalnymi uzalenionych wi niów poziom zmiennych był niski, co w wietle wczeniejszej charakterystyki demograficznej wydaje si prawdopodobne, poniewa u wikszoci z nich problemy prawne wynikały ze słabych kontaktów personalnych (spowodowanych niepłaceniem alimentów, przemoc). Podobn charakterystyk osób leczcych si z uzalenienia przedstawił po swych badaniach Moos (2, 24), który wskazał na wan rol zwizków interpersonalnych i wsparcia, jakie daj inne osoby w tym procesie. Zasygnalizował te znaczenie takich czynników, jak radzenie sobie ze stresem oraz podjcie pracy zawodowej.

14 12 SŁAWOMIR LASKI IV. WNIOSKI 1. Dalsze badania powinny i w kierunku szerszej diagnozy struktury osobowoci badanych, np. poziomu lku i niepokoju, by moe całej sfery emocjonalnej. Z dowiadcze wynikajcych z przeprowadzonych bada wida, e wana byłaby take diagnoza sfery poznawczej osób poddajcych si psychoterapii uzalenie w zakładzie karnym. 2. Osoby uczestniczce w wiziennej terapii uzalenie potrzebuj przede wszystkim długotrwałej, zindywidualizowanej pomocy psychologicznej, co wymaga dobrego przygotowania merytorycznego kadry terapeutycznej, ale te odpowiednio zorganizowanej opieki postpenitencjarnej. BIBLIOGRAFIA Black, D., James M., Rogers, P. (2). The association between a self-reported history of mental health problems of parasuicide in a sample of UK male prisoners. International Journal of Nursing Studies, 3, Boyle, K., Polinsky, M. L., Hser, Y. (2). Resistance to drug abuse treatment: A comparison of drug users who accept or decline treatment referral assessment. Journal of Drug Issues, 3, 6-4. Burdon, W. M., Messina, N. P., Prendergast, M. L. (24). The California treatment expansion initiative: Aftercare participation, recidivism, and predictors of outcomes. Prison Journal, 1, Chodkiewicz, J. (21). Rola zasobów osobistych w utrzymaniu abstynencji przez mczyzn uzalenionych od alkoholu. Alkoholizm i Narkomania, 2, Gough, H. G., Heilbrun, A. B. (198). The Adjective Check List. Palo Alto, CA: Manual Consulting Psychologists Press. Holahan, C. J., Moos, R. H., Holahan, C. K. (21). Drinking to cope, emotional distress and alcohol use and abuse: A ten year model. Journal of Studies on Alcohol, 2, Hołyst, B. (1999). Kryminologia. Warszawa: PWN. Juczyski, Z., Szamborska, J., Jdrzejczyk, A. (1992). Wyznaczniki efektywnoci leczenia osób uzalenionych od alkoholu. Psychiatria Polska,, Juros, A., Ole, P. (199). Test Przymiotników ACL H. G. Gougha i A. B. Heilbruna (mps). Kulpa, A. (1983). Obraz samego siebie u chorych z zespołem zalenoci alkoholowej. Problemy Alkoholizmu, 6, 9-1. Longato-Stadler, E., Klinteberg, B., Hallman, J. (22). Personality traits and platelet monoamine oxidase activity in a Swedish male criminal population. Neuropsychobiology, 4, Masiak, M., Chuchra, M., Gszcz, E., Leszczuk, A. (1989). Czynniki osobowociowe i rodowiskowe a efektywno leczenia uzalenienia alkoholowego w warunkach oddziału psychiatrycznego i nerwicowego. W: Z. Bizo, W. Szyszkowski (red.), Zagadnienia alkoholizmu i innych uzalenie (s ). Warszawa: PWN.

15 ATLANTIS TERAPIA UZALENIENIA OD ALKOHOLU 13 McMurran, M. (199). Alcohol interventions in prisons. Psychology, Crime & Law, 1, McMurran, M., Baldwin, S. (1989). Services for prisoners with alcohol-related problems: A survey of U.K. prisons. British Journal of Addiction, 84, Mellibruda, J. (1992). O programach intensywnej terapii uzalenienia. Alkoholizm i Narkomania, 1, Miller, W. R., Walters, S. T., Bennett, M. E. (21). How effective is alcoholism treatment? Journal of Studies on Alcohol, 2, Moos, R. H., Finney, J. W., Moos, B. S. (2). Inpatient substance abuse care and the outcome of subsequent community residential and outpatient care. Addiction, 6, Moos, R. H. (23). Addictive disorders in context: Principles and puzzles of effective treatment and recovery. Psychology of Addictive Behaviors, 1, Moos, R. H., Brennan, P., Moos, B. S. (24). Ten-year patterns of alcohol consumption and drinking problems older women and men. Addiction,, Ostrowska, K. (1981). Psychologiczne determinanty przestpczoci młodocianych. Warszawa: PWN. Pilecka, B. (1991). Koncepcja własnej osobowoci u osób uzalenionych od rodków odurzajcych. Rzeszów: WSP. Płuek, Z., Łazowski, J. (198). Porównanie pacjentów z chorob wrzodow i z grupami kontrolnymi w badaniach poszczególnymi testami. W: J. Łazowski (red.), Problemy psychosomatyczne w chorobie wrzodowej ołdka i dwunastnicy (s. 8-9). Warszawa: PZWL. Prendergast, M. L., Campos, M., Farabee, D. (24). Reducing substance use in prison: The California Department of Corrections. Prison Journal, 2, Rapp, R. C., Siegal, H. A., DeLiberty, R. N. (23). Demographic, and clinical correlates of client motivation among substance abusers. Health & Social Work, 2, Siek, S. (198). Autopsychoterapia. Warszawa: ATK. Sławiska, J. (1989). Wi niowie uzalenieni od alkoholu w wietle bada MMPI. Problemy Alkoholizmu, 12, Sułek, A. (1983). Logika analizy socjologicznej. Warszawa: Wyd. UW. laski, S. (1996). Charakterystyka modeli uzalenie wystpujcych w Polsce. Studia z Psychologii, 6, laski, S. (2). Kondycja psychiczna u osób uzalenionych od alkoholu zmiany po psychoterapii. W: M. Ledziska, G. Rudkowska, L. Wrona (red.), Psychologia współczesna: oczekiwania i rzeczywisto (s ). Kraków: AP. laski, S. (26). Ocena zmian samowiadomoci prywatnej i publicznej w trakcie psychoterapii wi niów uzalenionych od alkoholu. Psychiatria Polska, 3, Wald, I. (199). II raport o polityce wobec alkoholu. Warszawa: MZiOS. Walfish, S., Blount, W. (1989). Alcohol and crime. Criminal Justice and Behavior, 16, Weisner, C., Matzger, H., Kaskutas, L. A. (23). How important is treatment? One-year outcomes of treated and untreated alcohol-dependent individuals. Addiction,,

16 14 SŁAWOMIR LASKI PERSONALITY AND SOCIAL PROBLEMS OF THE PARTICIPANTS OF THE PENITENTIARY THERAPY OF ALCOHOL ADDICTION ATLANTIS S u m m a r y This study tested a general hypothesis that the participants of addiction therapy programme in a penitentiary institution reveal more psychological, social, legal and medical disorders than addicts who are not imprisoned. One hundred eighteen prisoners with alcohol dependence who participated in therapy were investigated as well as a control group of 29 alcohol addicts participating in therapy at large. The Adjective Check List and interview techniques were used. The following personal problems were identified among the imprisoned participants: they committed criminal offences against family, property and murders, the revealed a very limited self-assessment with respect to their interpersonal and family problems, with violent behaviour or somatic problems. They revealed strong defensive behaviour and self-control, low ambitions and little perseverance in pursuit of alcohol abstinence. Future research should take into account wider diagnosis of the personality structure the entire emotions sphere and the cognitive characteristics of the persons undergoing addiction psychotherapy in prison. Key words: alcohol addiction, prisoners.

ODPOWIEDZIALNO KARANA NIELETNICH

ODPOWIEDZIALNO KARANA NIELETNICH ODPOWIEDZIALNO KARANA NIELETNICH Odpowiedzialno karn nieletnich reguluje w zasadniczej czci ustawa o postpowaniu w sprawach nieletnich i kodeks karny. 1. USTAWA z dnia 26 padziernika 1982 r. o postpowaniu

Bardziej szczegółowo

Obraz siebie osób chorych na schizofreni leczonych neuroleptykami atypowymi

Obraz siebie osób chorych na schizofreni leczonych neuroleptykami atypowymi ARTYKU REDAKCYJNY / LEADING ARTICLE Obraz siebie osób chorych na schizofreni leczonych neuroleptykami atypowymi Self-concept of the schizophrenics patients treated with atypical neuroleptics Katarzyna

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM PROFILAKTYKI I ROZWIZYWANIA PROBLEMÓW ALKOHOLOWYCH ORAZ PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII NA ROK 2006 DLA GMINY WARKA.

GMINNY PROGRAM PROFILAKTYKI I ROZWIZYWANIA PROBLEMÓW ALKOHOLOWYCH ORAZ PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII NA ROK 2006 DLA GMINY WARKA. Załcznik nr 1 do Uchwały Rady Miejskiej w Warce Nr XLII/454/06 z dnia 3 marca 2006 GMINNY PROGRAM PROFILAKTYKI I ROZWIZYWANIA PROBLEMÓW ALKOHOLOWYCH ORAZ PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII NA ROK 2006 DLA GMINY

Bardziej szczegółowo

Sławomir Ślaski Efektywność psychoterapii uzależnienia od alkoholu mężczyzn w ośrodku pomocy społecznej. Studia Psychologica nr 2, 213-220

Sławomir Ślaski Efektywność psychoterapii uzależnienia od alkoholu mężczyzn w ośrodku pomocy społecznej. Studia Psychologica nr 2, 213-220 Sławomir Ślaski Efektywność psychoterapii uzależnienia od alkoholu mężczyzn w ośrodku pomocy społecznej Studia Psychologica nr 2, 213-220 2001 Studia Psychologica UKSW 2 (2001) s. 213-220 SŁAW OMIR ŚLĄSKI

Bardziej szczegółowo

TEST PRZYMIOTNIKOWY ACL

TEST PRZYMIOTNIKOWY ACL materiał do dyspozycji klienta TEST PRZYMIOTNIKOWY ACL (Adjective Check List, H. B. Gough, A.B. Heilbrun) DLA PANI X Y Warszawa, dnia 30.10.2012 roku PREZENTACJA NARZĘDZIA TEST PRZYMIOTNIKOWY ACL (Adjective

Bardziej szczegółowo

Zadania, o których mowa w w/w ustawie to:

Zadania, o których mowa w w/w ustawie to: Załcznik Nr 1 do Uchwały Rady Miasta Sandomierza Nr XXXIV/307/2006 GMINNY PROGRAM PROFILAKTYKI I ROZWIZYWANIA PROBLEMÓW ALKOHOLOWYCH W SANDOMIERZU NA 2006 ROK Gminny Program Profilaktyki i Rozwizywania

Bardziej szczegółowo

W Y K A Z PROGRAMY DLA SPRAWCÓW PRZESTĘPSTW PRZEMOCY W RODZINIE

W Y K A Z PROGRAMY DLA SPRAWCÓW PRZESTĘPSTW PRZEMOCY W RODZINIE W Y K A Z programów leczniczych, terapeutycznych oraz korekcyjno edukacyjnych dla realizacji art. 72 1 pkt 6 kk na terenie działalności Sądu Okręgowego w Zamościu. PROGRAMY DLA SPRAWCÓW PRZESTĘPSTW PRZEMOCY

Bardziej szczegółowo

MIEJSKI PROGRAM PROFILAKTYKI I ROZWIZYWANIA PROBLEMÓW ALKOHOLOWYCH NA ROK 2005

MIEJSKI PROGRAM PROFILAKTYKI I ROZWIZYWANIA PROBLEMÓW ALKOHOLOWYCH NA ROK 2005 Załcznik do Uchwały Nr Rady Miejskiej Leszna z dnia.. 2004 r. MIEJSKI PROGRAM PROFILAKTYKI I ROZWIZYWANIA PROBLEMÓW ALKOHOLOWYCH NA ROK 2005 Leszno 02.12.2004 rok 1 MIEJSKI PROGRAM PROFILAKTYKI I RO ZWIZYWANIA

Bardziej szczegółowo

Polskie Forum Psychologiczne, 2013, tom 18, numer 4, s. 441-456

Polskie Forum Psychologiczne, 2013, tom 18, numer 4, s. 441-456 Polskie Forum Psychologiczne, 2013, tom 18, numer 4, s. 441-456 Anna Ratajska 1 2 1 1 Instytut Psychologii, Uniwersytet Kazimierza Wielkiego Institute of Psychology, Kazimierz Wielki University in Bydgoszcz

Bardziej szczegółowo

Analiza polityki WOW NFZ w Poznaniu wobec mieszkaców regionu koniskiego

Analiza polityki WOW NFZ w Poznaniu wobec mieszkaców regionu koniskiego Analiza polityki WOW NFZ w Poznaniu wobec mieszkaców regionu koniskiego Pogarszajca si sytuacja finansowa WSZ w Koninie wymaga od osób zarzdzajcych podjcia prawidłowych działa, aby doprowadzi do stabilizacji

Bardziej szczegółowo

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI Przez program profilaktyczny rozumie si działania psychoedukacyjne, których celem jest zapobieganie zachowaniom ryzykownym uczniów i szkodom wynikajcym z problemów w ich otoczeniu.

Bardziej szczegółowo

Spis treści. w którym stosuje się szczególne środki lecznicze lub rehabilitacyjne, w zakładzie zamkniętym sprawcy przestępstwa

Spis treści. w którym stosuje się szczególne środki lecznicze lub rehabilitacyjne, w zakładzie zamkniętym sprawcy przestępstwa Przedmowa do 2. wydania... V Przedmowa... VII Wykaz skrótów... XV Rozdział I. Istota środków zabezpieczających.... 1 1. Pojęcie i istota środków zabezpieczających.... 3 2. Środki zabezpieczające a kary

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 6. Lp. Profil oraz rodzaj komórki organizacyjnej Warunki realizacji świadczenia gwarantowanego

Załącznik nr 6. Lp. Profil oraz rodzaj komórki organizacyjnej Warunki realizacji świadczenia gwarantowanego Załącznik nr 6 WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH AMBULATORYJNYCH PSYCHIATRYCZNYCH I LECZENIA ŚRODOWISKOWEGO (DOMOWEGO) ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Lp. Profil oraz rodzaj komórki

Bardziej szczegółowo

Projekty Taryf świadczeń w odniesieniu do świadczeń gwarantowanych w rodzaju opieka psychiatryczna i leczenie uzależnień

Projekty Taryf świadczeń w odniesieniu do świadczeń gwarantowanych w rodzaju opieka psychiatryczna i leczenie uzależnień Projekty Taryf świadczeń w odniesieniu do świadczeń gwarantowanych w rodzaju opieka psychiatryczna i leczenie uzależnień Lp Zakres Świadczenie jednostkowe Projekt Taryfy Uwagi dodatkowe 1 świadczenia psychiatryczne

Bardziej szczegółowo

STAWIAMY NA TERAPIĘ PROFILAKTYCZNY WYMIAR ODDZIAŁYWAŃ TERAPEUTYCZNYCH PROWADZONYCH W PODKARPACKICH JEDNOSTKACH PENITENCJARNYCH. ppłk Andrzej Leńczuk

STAWIAMY NA TERAPIĘ PROFILAKTYCZNY WYMIAR ODDZIAŁYWAŃ TERAPEUTYCZNYCH PROWADZONYCH W PODKARPACKICH JEDNOSTKACH PENITENCJARNYCH. ppłk Andrzej Leńczuk STAWIAMY NA TERAPIĘ PROFILAKTYCZNY WYMIAR ODDZIAŁYWAŃ TERAPEUTYCZNYCH PROWADZONYCH W PODKARPACKICH JEDNOSTKACH PENITENCJARNYCH ppłk Andrzej Leńczuk OISW RZESZÓW 2014 OBSZARY ODDZIAŁYWAŃ PSYCHOKOREKCYJNYCH

Bardziej szczegółowo

Nazwa zadania: Diagnoza zjawiska przemocy w rodzinie

Nazwa zadania: Diagnoza zjawiska przemocy w rodzinie Raport z zadania realizowanego w ramach Gminnego Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych orazgminnego Programu Przeciwdziałania Narkomanii Dla Miasta Lublin w roku 2015 Nazwa zadania:

Bardziej szczegółowo

SPECJALNY ORODEK SZKOLNO- WYCHOWAWCZY im. Polskich Olimpijczyków w Warlubiu. Program Profilaktyki Szkolnej

SPECJALNY ORODEK SZKOLNO- WYCHOWAWCZY im. Polskich Olimpijczyków w Warlubiu. Program Profilaktyki Szkolnej SPECJALNY ORODEK SZKOLNO- WYCHOWAWCZY im. Polskich Olimpijczyków w Warlubiu Program Profilaktyki Szkolnej PODSTAWA PRAWNA Podstaw prawn do wprowadzenia działa profilaktycznych w ramach szkolnego programu

Bardziej szczegółowo

strony: 83 98 Sławomir Ślaski

strony: 83 98 Sławomir Ślaski Psychoterapia 2 (165) 2013 strony: 83 98 Sławomir Ślaski Transgresja a psychoterapia mężczyzn uzależnionych od alkoholu Transgression and psychotherapy of alcohol dependent men Instytut Psychologii Uniwersytetu

Bardziej szczegółowo

MIEJSKI PROGRAM PROFILAKTYKI I ROZWIZYWANIA PROBLEMÓW ALKOCHOLOWYCH W PABIANICACH. 2005 roku

MIEJSKI PROGRAM PROFILAKTYKI I ROZWIZYWANIA PROBLEMÓW ALKOCHOLOWYCH W PABIANICACH. 2005 roku MIEJSKI PROGRAM PROFILAKTYKI I ROZWIZYWANIA PROBLEMÓW ALKOHOLOWYCH W PABIANICACH 2005 roku CELE MIEJSKIEGO PROGRAMU: I. Zwikszenie dostpnoci pomocy terapeutycznej i rehabilitacyjnej dla osób uzalenionych

Bardziej szczegółowo

ZAKRES PRZEDMIOTOWY PROGRAMU SZKOLENIOWEGO

ZAKRES PRZEDMIOTOWY PROGRAMU SZKOLENIOWEGO Załącznik nr 1 ZAKRES PRZEDMIOTOWY PROGRAMU SZKOLENIOWEGO I Program szkolenia w zakresie podstawowych umiejętności udzielania profesjonalnej pomocy psychologicznej obejmuje: 1) Trening interpersonalny

Bardziej szczegółowo

Gminny Program Profilaktyki Uzalenie i Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie dla Gminy Sandomierz na 2008 rok

Gminny Program Profilaktyki Uzalenie i Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie dla Gminy Sandomierz na 2008 rok Załcznik Nr 1 do Uchwały Rady Miasta Sandomierza Nr XX/171/2008 z dnia 16 kwietnia 2009 r. Gminny Program Profilaktyki Uzalenie i Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie dla Gminy Sandomierz na 2008 rok Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

WARUNKI WOBEC ŚWIADCZENIODAWCÓW

WARUNKI WOBEC ŚWIADCZENIODAWCÓW YJNEJ 1 2 świadczenia w oddziale psychiatrycznym świadczenia w oddziale psychiatrycznym dla dzieci i młodzieży 4700 4701 4703 4705 oddział psychiatryczny oddział psychiatryczny dla dzieci, oddział psychiatryczny

Bardziej szczegółowo

KONTRAKT SOCJALNY narzędziem w realizacji projektów systemowych

KONTRAKT SOCJALNY narzędziem w realizacji projektów systemowych KONTRAKT SOCJALNY narzędziem w realizacji projektów systemowych Podstawa prawna Ustawa o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004r. (Dz. U. Nr 64, poz. 593, z późn. zm.) Rozporządzenie Ministra Polityki

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji

Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji www.aotmit.gov.pl OBWIESZCZENIE PREZESA AGENCJI OCENY TECHNOLOGII MEDYCZNYCH I TARYFIKACJI Z DNIA 30 WRZEŚNIA 2015 R. W SPRAWIE TARYF ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH

Bardziej szczegółowo

Argumenty na poparcie idei wydzielenia OSD w formie tzw. małego OSD bez majtku.

Argumenty na poparcie idei wydzielenia OSD w formie tzw. małego OSD bez majtku. Warszawa, dnia 22 03 2007 Zrzeszenie Zwizków Zawodowych Energetyków Dotyczy: Informacja prawna dotyczca kwestii wydzielenia Operatora Systemu Dystrybucyjnego w energetyce Argumenty na poparcie idei wydzielenia

Bardziej szczegółowo

PROGRAM SZKOLENIA: PSYCHOSPOŁECZNE UWARUNKOWANIA ROZWOJU DZIECI I MŁODZIEZY PSYCHOLOGIA ROZWOJOWA, KSZTAŁTOWANIE SIĘ OSOBOWOŚCI

PROGRAM SZKOLENIA: PSYCHOSPOŁECZNE UWARUNKOWANIA ROZWOJU DZIECI I MŁODZIEZY PSYCHOLOGIA ROZWOJOWA, KSZTAŁTOWANIE SIĘ OSOBOWOŚCI PROGRAM SZKOLENIA: PSYCHOSPOŁECZNE UWARUNKOWANIA ROZWOJU DZIECI I MŁODZIEZY Tematy szkolenia PSYCHOLOGIA ROZWOJOWA, KSZTAŁTOWANIE SIĘ OSOBOWOŚCI Wykład 2 godz. - Podejście do rozwoju psychicznego w kontekście

Bardziej szczegółowo

KLUB INTEGRACJI SPOŁECZNEJ W KURZTNIKU

KLUB INTEGRACJI SPOŁECZNEJ W KURZTNIKU KLUB INTEGRACJI SPOŁECZNEJ W KURZTNIKU JAKO AKTYWNA FORMA PRZECIWDZIAŁANIA ANIA WYKLUCZENIU SPOŁECZNEMU Dariusz Falkowski Olsztyn 12 kwietnia 2007 Praca napisana w ramach kursu Jak pomóc c Wykluczonym

Bardziej szczegółowo

Obraz siebie i samoocena mają olbrzymi wpływ na funkcjonowanie człowieka.

Obraz siebie i samoocena mają olbrzymi wpływ na funkcjonowanie człowieka. 92 Psychologia sportu Obraz siebie i samoocena mają olbrzymi wpływ na funkcjonowanie człowieka. Tancerzy obraz własny Badania opisane w artykule miały na celu określenie obrazu siebie realnego i idealnego

Bardziej szczegółowo

BLIZEJ SIEBIE DALEJ OD NARKOTYKÓW, DOPALACZY

BLIZEJ SIEBIE DALEJ OD NARKOTYKÓW, DOPALACZY BLIZEJ SIEBIE DALEJ OD NARKOTYKÓW, DOPALACZY Narkotyki i prawo Posiadanie narkotyków jest czynem karalnym, ale łamanie prawa przez dziecko biorące narkotyki związane bywa także ze zdobywaniem pieniędzy.

Bardziej szczegółowo

! "#$%&$&'()(*+',-&./#0%($',%,+./#0! +,1&%($',%,#"&2

! #$%&$&'()(*+',-&./#0%($',%,+./#0! +,1&%($',%,#&2 ! ! "#$%&$&'()(*+',-&./#0%($',%,+./#0! +,1&%($',%,#"&2 ($',%,+."-(3456-"(758 ($',%,+."-(34561,$",95-/7*$+&4#(."&: ($',%,+."-(3456#$&*51,$,*+&-&."&%($1'&#/,'&$*+&;51'&#/: ($',%,+."-(345614#" ($',%,+."-(34569"()*#&$&9"(*$7&."&2

Bardziej szczegółowo

Gminny Program Przeciwdziałania Narkomanii na lata 2006-2010

Gminny Program Przeciwdziałania Narkomanii na lata 2006-2010 Gminny Program Przeciwdziałania Narkomanii na lata 2006-2010 Lp. Rodzaj zadania Tabela Nr 1 OPIS SZCZEGÓŁOWY PROGRAMU Instytucje odpowiedzialne za Odbiorcy realizacj i współrealizacj Efekt Termin realizacji

Bardziej szczegółowo

Zjazd I sesja wyjazdowa trening interpersonalny 57 h. Zjazd II sesja wyjazdowa trening intrapsychiczny 58 h

Zjazd I sesja wyjazdowa trening interpersonalny 57 h. Zjazd II sesja wyjazdowa trening intrapsychiczny 58 h S t r o n a 1 Studiium Psychoterapiiii Uzalleżniień Harmonogram szkolleniia edycjja 2010/2011 II SEMESTR Zjazd I sesja wyjazdowa trening interpersonalny 57 h Zjazd II sesja wyjazdowa trening intrapsychiczny

Bardziej szczegółowo

Nazwy zadań ujęte w Miejskim Programie Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych oraz Miejskim Programie Przeciwdziałania Narkomanii

Nazwy zadań ujęte w Miejskim Programie Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych oraz Miejskim Programie Przeciwdziałania Narkomanii Załącznik do Zarządzenia nr 22/2014 Prezydenta Miasta Zamość z dnia 17 stycznia 2014 r. Zasady finansowania realizacji zadań ujętych w Miejskim Programie Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych

Bardziej szczegółowo

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH AMBULATORYJNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH AMBULATORYJNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Projekt z dnia 28.11.2014 r. WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH AMBULATORYJNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Załącznik nr 7 Lp. Profil lub rodzaj komórki organizacyjnej

Bardziej szczegółowo

Agencja(Oceny(Technologii(Medycznych(i(Taryfikacji

Agencja(Oceny(Technologii(Medycznych(i(Taryfikacji Agencja(Oceny(Technologii(Medycznych(i(Taryfikacji(!! www.aotmit.gov.pl( OBWIESZCZENIE PREZESA AGENCJI OCENY TECHNOLOGII MEDYCZNYCH I TARYFIKACJI Z DNIA 29 CZERWCA 2016 R. W SPRAWIE TARYF ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH

Bardziej szczegółowo

Program działania Punktu Konsultacyjnego w Gminie Siechnice

Program działania Punktu Konsultacyjnego w Gminie Siechnice Program działania Punktu Konsultacyjnego w Gminie Siechnice Opis zadania 1. Nazwa zadania Punkt Konsultacyjny Gminy Siechnice 2. Miejsce wykonywania zadania: Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej, 55 011 Siechnice,

Bardziej szczegółowo

1 Agresja Katarzyna Wilkos

1 Agresja Katarzyna Wilkos 1 2 Spis treści Wstęp 6 Rozdział I: Ujęcie wiktymologiczne przestępstw z użyciem przemocy 9 1. Rodzaje przestępstw z użyciem przemocy 9 Podział według J. Bafii 12 2. Psychospołeczne funkcjonowanie ofiar

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr XXXIV/305/06 Rady Miejskiej w Polanowie z dnia 28 lutego 2006r.

Uchwała Nr XXXIV/305/06 Rady Miejskiej w Polanowie z dnia 28 lutego 2006r. Uchwała Nr XXXIV/305/06 Rady Miejskiej w Polanowie z dnia 28 lutego 2006r. w sprawie uchwalenia Gminnego Programu Przeciwdziałania Narkomanii na lata 2006-2010 Na podstawie artykułu 18 ust. 2 pkt. 15 ustawy

Bardziej szczegółowo

ZMIANY W KRZYWIZNACH KRGOSŁUPA MCZYZN I KOBIET W POZYCJI SIEDZCEJ W ZALENOCI OD TYPU POSTAWY CIAŁA WSTP

ZMIANY W KRZYWIZNACH KRGOSŁUPA MCZYZN I KOBIET W POZYCJI SIEDZCEJ W ZALENOCI OD TYPU POSTAWY CIAŁA WSTP Elbieta CHLEBICKA Agnieszka GUZIK Wincenty LIWA Politechnika Wrocławska ZMIANY W KRZYWIZNACH KRGOSŁUPA MCZYZN I KOBIET W POZYCJI SIEDZCEJ W ZALENOCI OD TYPU POSTAWY CIAŁA WSTP siedzca, która jest przyjmowana

Bardziej szczegółowo

Spis treści Wprowadzenie... 11 MIEJSCE PSYCHOLOGII W BADANIACH NAD PROKREACJA Rozdział 1 Biologiczne, kulturowe i społeczne aspekty prokreacji...

Spis treści Wprowadzenie... 11 MIEJSCE PSYCHOLOGII W BADANIACH NAD PROKREACJA Rozdział 1 Biologiczne, kulturowe i społeczne aspekty prokreacji... Spis treści Wprowadzenie... 11 MIEJSCE PSYCHOLOGII W BADANIACH NAD PROKREACJA Rozdział 1 Biologiczne, kulturowe i społeczne aspekty prokreacji... 21 Prokreacja, zdrowie reprodukcyjne, zdrowie prokreacyjne...

Bardziej szczegółowo

Szkolenie przygotowujące do zawodu profilaktyka uzależnień. Osoba uzależniona od przetworów konopi w systemie lecznictwa odwykowego w Polsce

Szkolenie przygotowujące do zawodu profilaktyka uzależnień. Osoba uzależniona od przetworów konopi w systemie lecznictwa odwykowego w Polsce Szkolenie przygotowujące do zawodu profilaktyka uzależnień Osoba uzależniona od przetworów konopi w systemie lecznictwa odwykowego w Polsce Boguslawa Bukowska Krajowe Biuro ds. Przeciwdziałania Narkomanii

Bardziej szczegółowo

,,BĄDŹ CZUJNY, NIE ULEGAJ NAŁOGOM

,,BĄDŹ CZUJNY, NIE ULEGAJ NAŁOGOM ,,BĄDŹ CZUJNY, NIE ULEGAJ NAŁOGOM UZALEŻNIENIE UZALEŻNIENIE TO NABYTA SILNA POTRZEBA WYKONYWANIA JAKIEJŚ CZYNNOŚCI LUB ZAŻYWANIA JAKIEJŚ SUBSTANCJI. WSPÓŁCZESNA PSYCHOLOGIA TRAKTUJE POJĘCIE UZALEŻNIENIA

Bardziej szczegółowo

DECYZJA. odmawiam uwzgldnienia wniosku. Uzasadnienie

DECYZJA. odmawiam uwzgldnienia wniosku. Uzasadnienie Decyzja Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia 6 lipca 2005 r. dotyczca przetwarzania danych osobowych córki Skarcego, przez Stowarzyszenie, poprzez publikacj informacji na temat rodziny

Bardziej szczegółowo

OPIS PRZEDMIOTU. Instytut Psychologii, Katedra Psychologii Klinicznej Kierunek. Mgr Ewa Wyrzykowska

OPIS PRZEDMIOTU. Instytut Psychologii, Katedra Psychologii Klinicznej Kierunek. Mgr Ewa Wyrzykowska OPIS PRZEDMIOTU Nazwa przedmiotu Kod przedmiotu Psychologia kliniczna dorosłego Wydział Wydział Pedagogiki i Psychologii Instytut/Katedra Instytut Psychologii, Katedra Psychologii Klinicznej Kierunek psychologia

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII W GMINIE KURZĘTNIK NA ROK 2008

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII W GMINIE KURZĘTNIK NA ROK 2008 Załącznik do Uchwały Rady Gminy w Kurzętniku z dnia GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII W GMINIE KURZĘTNIK NA ROK 2008 I. Wstęp. Przeciwdziałanie narkomanii jest jednym z podstawowych i najbardziej

Bardziej szczegółowo

1) Instytucje kształcce w tym zawodzie (w kraju i we Wrocławiu). 2) Moliwoci podnoszenia kwalifikacji i dokształcania w tym zawodzie.

1) Instytucje kształcce w tym zawodzie (w kraju i we Wrocławiu). 2) Moliwoci podnoszenia kwalifikacji i dokształcania w tym zawodzie. Spis treci: I. Wprowadzenie II. Zadania i czynnoci 1) Potencjalne miejsca pracy. 2) Zakres obowizków. III. Wymagania zawodu 1) Wymagania fizyczne i zdrowotne 2) Wymagania psychologiczne IV. Kształcenie

Bardziej szczegółowo

Studium Psychoterapii Uzależnień Vis Salutis-Akredytacja PARPA

Studium Psychoterapii Uzależnień Vis Salutis-Akredytacja PARPA Studium Psychoterapii Uzależnień Vis Salutis-Akredytacja PARPA Informacje o usłudze Numer usługi 2016/02/03/7294/2820 Cena netto 6 300,00 zł Cena brutto 6 300,00 zł Cena netto za godzinę 0,00 zł Cena brutto

Bardziej szczegółowo

Depresja a uzależnienia. Maciej Plichtowski Specjalista psychiatra Specjalista psychoterapii uzależnień

Depresja a uzależnienia. Maciej Plichtowski Specjalista psychiatra Specjalista psychoterapii uzależnień Depresja a uzależnienia Maciej Plichtowski Specjalista psychiatra Specjalista psychoterapii uzależnień Alkoholizm w chorobach afektywnych Badania NIMH* (1990) (uzależnienie + nadużywanie) Badania II Kliniki

Bardziej szczegółowo

Wymierne korzyci wynikajce z analizy procesów

Wymierne korzyci wynikajce z analizy procesów Wymierne korzyci wynikajce z analizy procesów Analiza procesu jest narzdziem do osignicia wyszej efektywnoci organizacji (midzy innymi). Wymaga ona zbudowania modelu procesu biznesowego bdcego opisem funkcjonowania

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 318 SECTIO D 2005

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 318 SECTIO D 2005 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 318 SECTIO D 2005 Akademii Wychowania Fizycznego w Krakowie Academy of Physical Education, Krakow URSZULA MIĄZEK, MIROSŁAW

Bardziej szczegółowo

Dz. U. nr 3/2000 Poz 44

Dz. U. nr 3/2000 Poz 44 Dz. U. nr 3/2000 Poz 44 Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 31 grudnia 1999 r. w sprawie organizacji, kwalifikacji personelu, zasad funkcjonowania i rodzajów zakładów lecznictwa odwykowego oraz udziału

Bardziej szczegółowo

Zjazd I sesja wyjazdowa trening interpersonalny 57 h. Zjazd II sesja wyjazdowa trening intrapsychiczny 58 h

Zjazd I sesja wyjazdowa trening interpersonalny 57 h. Zjazd II sesja wyjazdowa trening intrapsychiczny 58 h S t r o n a 1 Studiium Psychoterapiiii Uzalleżniień Harmonogram szkolleniia edycjja 2013/2014 II SEMESTR Zjazd I sesja wyjazdowa trening interpersonalny 57 h Zjazd II sesja wyjazdowa trening intrapsychiczny

Bardziej szczegółowo

Narzędzie pracy socjalnej nr 15 Wywiad z osobą uzależnioną od alkoholu 1 Przeznaczenie narzędzia:

Narzędzie pracy socjalnej nr 15 Wywiad z osobą uzależnioną od alkoholu 1 Przeznaczenie narzędzia: Narzędzie pracy socjalnej nr 15 Wywiad z osobą uzależnioną od alkoholu 1 Przeznaczenie narzędzia: Etap I (1b) Ocena / Diagnoza (Pogłębienie wiedzy o sytuacji związanej z problemem osoby/ rodziny) Zastosowanie

Bardziej szczegółowo

ACTA UNIVERSITATIS LODZIENSIS IWONA KOCEMBA WSPARCIE SPOŁECZNE A KONTROLA POZIOMU CUKRU WE KRWI W CUKRZYCY TYPU 2

ACTA UNIVERSITATIS LODZIENSIS IWONA KOCEMBA WSPARCIE SPOŁECZNE A KONTROLA POZIOMU CUKRU WE KRWI W CUKRZYCY TYPU 2 ACTA UNIVERSITATIS LODZIENSIS FOLIA PSYCHOLOGICA 11, 2007 Zakład Psychopatologii i Psychologii Klinicznej Instytut Psychologii UŁ IWONA KOCEMBA WSPARCIE SPOŁECZNE A KONTROLA POZIOMU CUKRU WE KRWI W CUKRZYCY

Bardziej szczegółowo

Priorytety promocji zdrowia psychicznego dla Powiatu Kieleckiego na lata 2012 2015

Priorytety promocji zdrowia psychicznego dla Powiatu Kieleckiego na lata 2012 2015 Załącznik nr 1 do Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego Powiatu Kieleckiego na lata 2012-2015 Priorytety promocji zdrowia psychicznego dla Powiatu Kieleckiego na lata 2012 2015 Na podstawie Rozporządzenia

Bardziej szczegółowo

Informacja miesiczna o rynku pracy

Informacja miesiczna o rynku pracy Informacja miesiczna o rynku pracy grudzie 2010 województwo pomorskie Opracowano w Zespole Bada i Analiz Gdask, stycze 2011 r. Informacje biece Według stanu na 31 grudnia 2010 r. liczba bezrobotnych zarejestrowanych

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM PROFILAKTYKI I ROZWIZYWANIA PROBLEMÓW ALKOHOLOWYCH W SANDOMIERZU NA 2005 ROK. Wstp

GMINNY PROGRAM PROFILAKTYKI I ROZWIZYWANIA PROBLEMÓW ALKOHOLOWYCH W SANDOMIERZU NA 2005 ROK. Wstp GMINNY PROGRAM PROFILAKTYKI I ROZWIZYWANIA PROBLEMÓW ALKOHOLOWYCH W SANDOMIERZU NA 2005 ROK Wstp Gminny Program Profilaktyki i Rozwizywania Problemów Alkoholowych przedstawia zadania własne gminy wynikajce

Bardziej szczegółowo

PROGRAM STUDIÓW PODYPLOMOWYCH Z PSYCHOLOGII KLINICZNEJ 1

PROGRAM STUDIÓW PODYPLOMOWYCH Z PSYCHOLOGII KLINICZNEJ 1 Załącznik nr 1 do Uchwały nr 164 A/09 Senatu WUM z dnia 30 listopada 2009 r. PROGRAM STUDIÓW PODYPLOMOWYCH Z PSYCHOLOGII KLINICZNEJ 1 I. ZAŁOŻENIA ORGANIZACYJNO-PROGRAMOWE ZAKRES WIEDZY TEORETYCZNEJ 1.

Bardziej szczegółowo

zaburzenia zachowania (F00 odpowiadające świadczeniu gwarantowanemu (ICD 10) Zaburzenia psychiczne i F99);

zaburzenia zachowania (F00 odpowiadające świadczeniu gwarantowanemu (ICD 10) Zaburzenia psychiczne i F99); Dziennik Ustaw 51 Poz. 1386 Załącznik nr 6 WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH AMBULATORYJNYCH PSYCHIATRYCZNYCH I LECZENIA ŚRODOWISKOWEGO (DOMOWEGO) ORAZ WARUNKI REALIZACJI TYCH ŚWIADCZEŃ

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI Wykaz skrótów Wstęp Rozdział 1 Kryminologia jako nauka Rozdział 2 Jednostka i społeczeństwo Rozdział 3 Teorie kryminologiczne

SPIS TREŚCI Wykaz skrótów Wstęp Rozdział 1 Kryminologia jako nauka Rozdział 2 Jednostka i społeczeństwo Rozdział 3 Teorie kryminologiczne SPIS TREŚCI Wykaz skrótów... 11 Wstęp... 13 Rozdział 1 Kryminologia jako nauka... 15 1.1. Pojęcie i zakres nauki kryminologii... 15 1.2. Kryminologia a inne nauki... 15 1.3. Podstawowe nurty w kryminologii...

Bardziej szczegółowo

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH AMBULATORYJNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI REALIZACJI TYCH ŚWIADCZEŃ

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH AMBULATORYJNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI REALIZACJI TYCH ŚWIADCZEŃ Załącznik nr 7 WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH AMBULATORYJNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI REALIZACJI TYCH ŚWIADCZEŃ Lp. Nazwa świadczenia gwarantowanego Warunki realizacji

Bardziej szczegółowo

Długotrwale bezrobotni. na wielkopolskim rynku pracy. 2005 rok

Długotrwale bezrobotni. na wielkopolskim rynku pracy. 2005 rok Długotrwale bezrobotni na wielkopolskim rynku pracy 2005 rok 2 SPIS TRECI Wstp...5 Długotrwale bezrobotni w województwie wielkopolskim w latach 2000-2004...7 Wiek długotrwale bezrobotnych...8 Wykształcenie

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz skrótów... 11. CZĘŚĆ PIERWSZA Elementy psychologii ogólnej dla sędziów i prokuratorów

Spis treści. Wykaz skrótów... 11. CZĘŚĆ PIERWSZA Elementy psychologii ogólnej dla sędziów i prokuratorów Wykaz skrótów................................................. 11 Wstęp.......................................................... 13 CZĘŚĆ PIERWSZA Elementy psychologii ogólnej dla sędziów i prokuratorów

Bardziej szczegółowo

Profilaktyka uzależnień?

Profilaktyka uzależnień? Instytut Psychiatrii i Neurologii w Warszawie Krzysztof Ostaszewski Profilaktyka uzależnień? Co to jest profilaktyka? Profilaktyka to zapobieganie problemom zanim one wystąpią Dlatego, profilaktyka ma

Bardziej szczegółowo

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH AMBULATORYJNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI REALIZACJI TYCH ŚWIADCZEŃ

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH AMBULATORYJNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI REALIZACJI TYCH ŚWIADCZEŃ Załącznik nr 3 WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH AMBULATORYJNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI REALIZACJI TYCH ŚWIADCZEŃ Lp. Nazwa świadczenia gwarantowanego Warunki realizacji

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM OCHRONY OFIAR PRZEMOCY W RODZINIE na rok 2008

GMINNY PROGRAM OCHRONY OFIAR PRZEMOCY W RODZINIE na rok 2008 Załcznik do uchwały Nr... z dnia...rady Miasta Sandomierza GMINNY PROGRAM OCHRONY OFIAR PRZEMOCY W RODZINIE na rok 2008 Gminny Program Ochrony Ofiar Przemocy w Rodzinie okrela lokaln strategi na rok 2008

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr VII/31/2007 Rady Miejskiej w cinawie z dnia 28 lutego 2007 r.

Uchwała Nr VII/31/2007 Rady Miejskiej w cinawie z dnia 28 lutego 2007 r. Uchwała Nr VII/31/2007 Rady Miejskiej w cinawie z dnia 28 lutego 2007 r. w sprawie przyjcia Gminnego Programu Profilaktyki i Rozwizywania Problemów Alkoholowych, Przeciwdziałania Narkomanii i Przeciwdziałania

Bardziej szczegółowo

SPIS ZAŁĄCZNIKÓW: Nr 1 Wzór certyfikatu specjalisty psychoterapii uzależnień Nr 2 Wzór certyfikatu instruktora terapii uzależnień Nr 3 Wzór wniosku o

SPIS ZAŁĄCZNIKÓW: Nr 1 Wzór certyfikatu specjalisty psychoterapii uzależnień Nr 2 Wzór certyfikatu instruktora terapii uzależnień Nr 3 Wzór wniosku o SPIS ZAŁĄCZNIKÓW: Nr 1 Wzór certyfikatu specjalisty psychoterapii uzależnień Nr 2 Wzór certyfikatu instruktora terapii uzależnień Nr 3 Wzór wniosku o potwierdzenie statusu osoby uczestniczącej w programie

Bardziej szczegółowo

Badania marketingowe w pigułce

Badania marketingowe w pigułce Jolanta Tkaczyk Badania marketingowe w pigułce Dlaczego klienci kupuj nasze produkty lub usługi? To pytanie spdza sen z powiek wikszoci menederom. Kady z nich byłby skłonny zapłaci due pienidze za konkretn

Bardziej szczegółowo

Wykaz świadczeń gwarantowanych z zakresu opieki psychiatrycznej i leczenia uzależnień oraz warunków ich realizacji

Wykaz świadczeń gwarantowanych z zakresu opieki psychiatrycznej i leczenia uzależnień oraz warunków ich realizacji Załącznik do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia (poz. ) Wykaz świadczeń gwarantowanych z zakresu opieki psychiatrycznej i leczenia uzależnień oraz warunków ich realizacji L.p. Nazwa świadczenia gwarantowanego

Bardziej szczegółowo

Osoba uzależniona od przetworów konopi w systemie lecznictwa odwykowego w Polsce

Osoba uzależniona od przetworów konopi w systemie lecznictwa odwykowego w Polsce Osoba uzależniona od przetworów konopi w systemie lecznictwa odwykowego w Polsce Minimalne standardy jakości w redukcji popytu na narkotyki Boguslawa Bukowska Krajowe Biuro ds. Przeciwdziałania Narkomanii

Bardziej szczegółowo

P L A N P R A C Y Z R O D Z I N

P L A N P R A C Y Z R O D Z I N Załcznik Nr 1 do Planu Pracy Placówki na rok szkolny 2005/2006 P L A N P R A C Y Z R O D Z I N DOMU DZIECKA NR 2 W RZESZOWIE NA ROK SZKOLNY 2005/2006 Zadanie główne Zadania szczegółowe Sposób realizacji

Bardziej szczegółowo

Por. A. Kłonkowska, K. Kyszk

Por. A. Kłonkowska, K. Kyszk - - - - - - Por. A. Kłonkowska, K. Kyszk Wykres 1. Rozkład próby badawczej pod wzgldem transpłciowoci. N=95 82% 5% 13% Tak, jestem Tak, byłam/byłem Inne Wykres 2. Uczestnictwo osób transpłciowych w warsztatach

Bardziej szczegółowo

Sylabus na rok 2014/2015

Sylabus na rok 2014/2015 Sylabus na rok 204/205 () Nazwa przedmiotu Psychologia (2) Nazwa jednostki prowadzącej Wydział Medyczny przedmiot (3) Kod przedmiotu (4) Studia Kierunek studiów Poziom kształcenia Forma studiów Położnictwo

Bardziej szczegółowo

Zielona Góra, 28.01.2015 r.

Zielona Góra, 28.01.2015 r. Zielona Góra, 28.0.205 r. INFORMACJA PEŁNOMOCNIKA DS. PROFILAKTYKI I ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW ALKOHOLOWYCH O ROZSTRZYGNIĘCIU ZAPROSZENIA DO SKŁADANIA OFERT DOTYCZĄCYCH ZAKUPU USŁUG W 205 ROKU W ZAKRESIE

Bardziej szczegółowo

POWIATOWY PROGRAM DZIAŁA NA RZECZ OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH

POWIATOWY PROGRAM DZIAŁA NA RZECZ OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH POWIATOWY PROGRAM DZIAŁA NA RZECZ OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH Załcznik do Uchwały Nr XXVIII/75/03 Rady Powiatu Pabianickiego z dnia 13 listopada 2003 r. (w zakresie : rehabilitacji społecznej, rehabilitacji

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z działalności Punktu Pomocy Kryzysowej przy Miejsko Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w Trzciance za rok 2013 976 porad 283 osoby

Sprawozdanie z działalności Punktu Pomocy Kryzysowej przy Miejsko Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w Trzciance za rok 2013 976 porad 283 osoby Sprawozdanie z działalności Punktu Pomocy Kryzysowej przy Miejsko Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w Trzciance za rok 2013 Specjaliści terapii uzależnień i współuzależnienia zatrudnieni w Punkcie Pomocy

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z realizacji Gminnego Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych za 2004 r.

Sprawozdanie z realizacji Gminnego Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych za 2004 r. Sprawozdanie z realizacji Gminnego Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych za 2004 r. Gminny Program Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych ( zwany dalej Gminnym Programem

Bardziej szczegółowo

Księgarnia PWN: Irena Heszen, Helena Sęk - Psychologia zdrowia

Księgarnia PWN: Irena Heszen, Helena Sęk - Psychologia zdrowia Księgarnia PWN: Irena Heszen, Helena Sęk - Psychologia zdrowia Spis treści Wstęp.... 15 Rozdział 1 Narodziny i rozwój psychologii zdrowia... 19 1.1. Źródła wyodrębnienia się psychologii zdrowia..... 20

Bardziej szczegółowo

Poziom postaw twórczych analiza wybranych przypadków metod Biofeedback

Poziom postaw twórczych analiza wybranych przypadków metod Biofeedback Henryk NOGA Uniwersytet Pedagogiczny im. KEN w Krakowie, Polska Poziom postaw twórczych analiza wybranych przypadków metod Biofeedback Wst p Przeprowadzone badania miały na celu ukazanie, czy i ewentualnie

Bardziej szczegółowo

HCV. Wirusowe zapalenie wtroby typu C

HCV. Wirusowe zapalenie wtroby typu C HCV Wirusowe zapalenie wtroby typu C Kampania edukacyjna dla uczniów szkół rednich. Temat: Wirusowe zapalenie wtroby typu C. Inicjator działa: Stowarzyszenie Pomocy Chorym z HCV Prometeusze Patronat merytoryczny:

Bardziej szczegółowo

SYLABUS/ OPIS PRZEDMIOTU

SYLABUS/ OPIS PRZEDMIOTU 1. Nazwa przedmiotu w języku polskim SYLABUS/ OPIS PRZEDMIOTU Zajęcia terenowe - kontakt ze sprawcą przemocy domowej. Moduł 106: Diagnoza i terapia osób, które doznały interpersonalnej traumy w dzieciństwie

Bardziej szczegółowo

w sprawie uchwalenia Gminnego Programu Profilaktyki i Rozwizywania Problemów Alkoholowych dla Gminy i Miasta Zduny na 2006r.

w sprawie uchwalenia Gminnego Programu Profilaktyki i Rozwizywania Problemów Alkoholowych dla Gminy i Miasta Zduny na 2006r. U c h w a ł a nr XXX/214/05 Rady Miejskiej w Zdunach z dnia 29 grudnia 2005 r. w sprawie uchwalenia Gminnego Programu Profilaktyki i Rozwizywania Problemów Alkoholowych dla Gminy i Miasta Zduny na 2006r.

Bardziej szczegółowo

Kobiety kształtujmy własn przyszło - wersja wstpna-

Kobiety kształtujmy własn przyszło - wersja wstpna- II raport okresowy z ewaluacji projektu: Kobiety kształtujmy własn przyszło - wersja wstpna- - Malbork, padziernik 2007 - opracował: Jakub Lobert Projekt dofinansowany przez Ministerstwo Pracy i Polityki

Bardziej szczegółowo

KARTA KURSU. Biologia z przyrodą. Nazwa Psychologiczne podstawy wychowania i nauczania 1. Kod Punktacja ECTS* 2

KARTA KURSU. Biologia z przyrodą. Nazwa Psychologiczne podstawy wychowania i nauczania 1. Kod Punktacja ECTS* 2 KARTA KURSU Biologia z przyrodą Nazwa Psychologiczne podstawy wychowania i nauczania 1 Nazwa w j. ang. Psychological bases of education and teaching 1 Kod Punktacja ECTS* 2 Koordynator Dr Grażyna Rudkowska

Bardziej szczegółowo

Nadwyka operacyjna w jednostkach samorzdu terytorialnego w latach 2003-2005

Nadwyka operacyjna w jednostkach samorzdu terytorialnego w latach 2003-2005 Nadwyka operacyjna w jednostkach samorzdu terytorialnego w latach 2003-2005 Warszawa, maj 2006 Spis treci Wprowadzenie...3 Cz I Zbiorcze wykonanie budetów jednostek samorzdu terytorialnego...7 1. Cz operacyjna...7

Bardziej szczegółowo

dr hab. Mieczysław Ciosek, prof. UG, kierownik Zakładu Psychologii Penitencjarnej i Resocjalizacji Instytutu Psychologii UG:

dr hab. Mieczysław Ciosek, prof. UG, kierownik Zakładu Psychologii Penitencjarnej i Resocjalizacji Instytutu Psychologii UG: Niedostosowanie społeczne nieletnich. Działania, zmiana, efektywność. Justyna Siemionow Publikacja powstała na podstawie praktycznych doświadczeń autorki, która pracuje z młodzieżą niedostosowaną społecznie

Bardziej szczegółowo

NARODOWY FUNDUSZ ZDROWIA

NARODOWY FUNDUSZ ZDROWIA NARODOWY FUNDUSZ ZDROWIA SZCZEGÓŁOWE MATERIAŁY INFORMACYJNE O PRZEDMIOCIE POSTĘPOWANIA W SPRAWIE ZAWARCIA UMÓW O UDZIELANIE ŚWIADCZEŃ OPIEKI ZDROWOTNEJ w rodzaju: programy profilaktyczne i promocja zdrowia

Bardziej szczegółowo

1. Młodzieżowy Ośrodek Rehabilitac yjny Warszawskiego Towarzystwa Dobroczynności Kazuń Bielany 288 ul. Działkowa 13 05 152 Czosnów tel.

1. Młodzieżowy Ośrodek Rehabilitac yjny Warszawskiego Towarzystwa Dobroczynności Kazuń Bielany 288 ul. Działkowa 13 05 152 Czosnów tel. NARKOTYKI PLACÓWKI STACJONARNE 1. Młodzieżowy Ośrodek Rehabilitac yjny Warszawskiego Towarzystwa Dobroczynności Kazuń Bielany 288 ul. Działkowa 13 05 152 Czosnów tel. (22) 794 02 97 liczba miejsc 30, ubezpieczenie

Bardziej szczegółowo

OBRAZ SIEBIE I OBRAZ AUTORYTETU U MŁODZIEŻY

OBRAZ SIEBIE I OBRAZ AUTORYTETU U MŁODZIEŻY ROCZNIKI TEOLOGICZNE Tom LIV, zeszyt 10 2007 BEATA PAWŁOWSKA EWA KOCIŃSKA MAŁGORZATA MAJ OBRAZ SIEBIE I OBRAZ AUTORYTETU U MŁODZIEŻY Obraz siebie jest jednym z najważniejszych elementów osobowości, regulującym

Bardziej szczegółowo

! "#$!%&'(#!) "34! /(5$67%&'8#!)

! #$!%&'(#!) 34! /(5$67%&'8#!) 3 4! " #"$ % # " &# & ' & & (! " % &$ #) * & & &*## " & + # % &! & &*),*&&,) &! "& &-&. && *# &) &!/ & *) *&" / &*0 & /$ % &&, # ) *&")",$&%& 1&&2& 3 '! "#$!%&'(#!) % *+ +, - (. /0 *1 ", + 2 + -.-1- "34!

Bardziej szczegółowo

Wojewódzki Urzd Pracy w Gdasku

Wojewódzki Urzd Pracy w Gdasku Wojewódzki Urzd Pracy w Gdasku nformacj opracowano w Zespole Bada, Analiz i nformacji czerwiec 2007 r. Według stanu na 31 maja 2007 r. liczba bezrobotnych zarejestrowanych w powiatowych urzdach pracy województwa

Bardziej szczegółowo

Depresja u chorych na łuszczycę czwartek, 25 sierpnia 2011 11:43

Depresja u chorych na łuszczycę czwartek, 25 sierpnia 2011 11:43 Jednym z najczęciej występujcych zaburzeń psychologicznych w przebiegu łuszczycy jest depresja. Poniższy artykuł pozwoli czytelnikom dowiedzieć się czym jest depresja, jak j rozpoznać i skutecznie leczyć.

Bardziej szczegółowo

POCZUCIE ZMIANY OBRAZU SIEBIE LIDERÓW MŁODZIEŻOWYCH W WYNIKU DZIAŁAŃ EDUKACYJNYCH.

POCZUCIE ZMIANY OBRAZU SIEBIE LIDERÓW MŁODZIEŻOWYCH W WYNIKU DZIAŁAŃ EDUKACYJNYCH. dr Ewa Ziarek Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna Nr 3 w Lublinie POCZUCIE ZMIANY OBRAZU SIEBIE LIDERÓW MŁODZIEŻOWYCH W WYNIKU DZIAŁAŃ EDUKACYJNYCH. (Artykuł opublikowany [w:] Margasiński A., Zajęcka

Bardziej szczegółowo

Najważniejsze wyniki badań socjodemograficznych dla województwa pomorskiego Lata 2003-2009

Najważniejsze wyniki badań socjodemograficznych dla województwa pomorskiego Lata 2003-2009 Najważniejsze wyniki badań socjodemograficznych dla województwa pomorskiego Lata 3-9 1. Bezdomność w Województwie pomorskim to podobnie jak w całym województwie pomorskim problem typowo męski w roku 9

Bardziej szczegółowo

PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU FAKULTATYWNEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2015/2016 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY

PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU FAKULTATYWNEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2015/2016 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU FAKULTATYWNEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2015/2016 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY 1. NAZWA PRZEDMIOTU : Psychiatria w pytaniach i odpowiedziach. 2. NAZWA JEDNOSTKI (jednostek

Bardziej szczegółowo

NARODOWY PROGRAM ZDROWIA 2007-2015

NARODOWY PROGRAM ZDROWIA 2007-2015 Teresa Karwowska 1 z 6 NARODOWY PROGRAM ZDROWIA 2007-2015 1 : Okrela gówne kierunki polityki zdrowotnej pastwa Jest prób zjednoczenia wysików rónych organów administracji rzdowej, organizacji pozarzdowych

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 25 czerwca 2012 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 25 czerwca 2012 r. Dz.U.2012.734 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 25 czerwca 2012 r. w sprawie organizacji, kwalifikacji personelu, sposobu funkcjonowania i rodzajów podmiotów leczniczych wykonujących świadczenia

Bardziej szczegółowo

Informacja. Nr 337. Organizacja lecznictwa i rehabilitacji osób uzależnionych

Informacja. Nr 337. Organizacja lecznictwa i rehabilitacji osób uzależnionych KANCELARIA SEJMU BIURO STUDIÓW I EKSPERTYZ WYDZIAŁ ANALIZ EKONOMICZNYCH I SPOŁECZNYCH Organizacja lecznictwa i rehabilitacji osób uzależnionych Sierpień 1995 Grzegorz Ciura Informacja Nr 337 Leczenie i

Bardziej szczegółowo