Implementacja prawa klimatyczno-energetycznego UE w Polsce

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Implementacja prawa klimatyczno-energetycznego UE w Polsce"

Transkrypt

1 Implementacja prawa klimatyczno-energetycznego UE w Polsce

2 2 Fundacja ClientEarth Poland jest częścią międzynarodowej organizacji prawniczej z siedzibą w Londynie oraz oddziałami w Warszawie i Brukseli. Zajmujemy się prawem ochrony środowiska zarówno na etapie jego tworzenia jak i przestrzegania. Interesuje nas praca analityczna oraz działanie w miejscach, gdzie potrzebują tego ludzie i natura. Wydawca: Fundacja ClientEarth Poland Al. Ujazdowskie 39/4, Warszawa Stan prawny na dzień 14 września 2013 r. Redakcja naukowa: Marcin Stoczkiewicz Opracowanie redakcyjne: Michał Olszewski Druk i oprawa: Grafix Bis Zakład Poligraficzny Szymański S. Copyright by ClientEarth Poland, Warszawa 2013 ISBN

3 Implementacja prawa klimatyczno-energetycznego Unii Europejskiej w Polsce 3

4 Spis treści 6 Wstęp 7 Obowiązki państw członkowskich wobec stosowania się do zasad prawa Unii Europejskiej 12 Dyrektywa w sprawie handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych Dyrektywa 2009/29/WE 20 Dyrektywa w sprawie odnawialnych źródeł energii Dyrektywa 2009/28/WE - energia 32 Dyrektywa w sprawie odnawialnych źródeł energii Dyrektywa 2009/28/WE - transport 38 Dyrektywa w sprawie składowania dwutlenku węgla Dyrektywa 2009/31/WE 44 Dyrektywa w sprawie końcowego wykorzystanie energii i usług elektrycznych Dyrektywa 2006/32/WE 58 Dyrektywa w sprawie ekoprojektu dla produktów związanych z energią Dyrektywa 2009/125/WE 64 Dyrektywa w sprawie informacji o zużyciu energii przez produkty Dyrektywa 2010/30/UE 72 Dyrektywa w sprawie charakterystyki energetycznej budynków Dyrektywa 2010/31/UE 78 Dyrektywa w sprawie czystości paliw Dyrektywa 2009/30/WE 82 Dyrektywa w sprawie czystszego powietrza dla Europy (CAFE) Dyrektywa 2008/50/WE 88 Dyrektywa w sprawie emisji przemysłowych Dyrektywa 2010/75/UE 92 Dyrektywa o ocenach oddziaływania na środowisko Dyrektywa 2011/92/UE 100 Notki biograficzne 101 Streszczenie 5

5 Wstęp Maria Magdalena Kenig-Witkowska, Marcin Stoczkiewicz 6 Warszawska Konferencja Stron Ramowej Konwencji Organizacji Narodów Zjednoczonych (ONZ) w sprawie zmian klimatu (UNFCCC COP19) zainspirowała organizację pozarządową ClientEarth do dokonania przeglądu i oceny stanu prawa ochrony klimatu w Polsce. Obowiązujące polskie akty prawne, które składają się na prawo ochrony klimatu, są efektem wdrożenia do prawa krajowego aktów prawnych Unii Europejskiej w tym przedmiocie. Jak wiadomo, adresowane do państw członkowskich dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady dla osiągnięcia swojej skuteczności wymagają przede wszystkim ich transpozycji do prawa krajowego oraz stworzenia krajowych ram instytucjonalnych dla ich stosowania i przestrzegania. Z tej perspektywy 19 Konferencja Stron Ramowej Konwencji ONZ w sprawie zmian klimatu jest właściwą okazją do postawienia pytania o stan wdrożenia europejskiego prawa ochrony klimatu w Polsce, zwłaszcza dotyczącego redukcji tzw. gazów cieplarnianych. Polska ma znaczne osiągnięcia w dziedzinie redukcji emisji gazów cieplarnianych. Należy jednak pamiętać, że istotne zmniejszenie emisji gazów cieplarnianych w Polsce jest przede wszystkim wynikiem procesu dostosowania parametrów technicznych polskiego przemysłu do europejskich norm środowiskowych w związku ze wstąpieniem Polski do Unii Europejskiej w roku 2004, poprzedzonym procesem transformacji gospodarczej, która dokonała się w Polsce z latach 90. XX w., a w wyniku której zamknięto wiele najbardziej przestarzałych instalacji przemysłowych. Wdrażane normy prawa UE w dziedzinie ochrony klimatu wyznaczają wartości brzegowe ograniczenia emisji gazów cieplarnianych w najbliższych latach. Od terminowości i jakości wdrożenia tego prawa zależy więc, czy trend redukcji emisji utrzyma się w następnych latach i czy polska gospodarka stanie się gospodarką niskoemisyjną zgodnie z polityką UE w tej dziedzinie. W oddawanej do rąk Czytelnika publikacji, która jest rodzajem raportu, dokonano przeglądu i analizy stanu wdrożenia w Polsce najważniejszych dyrektyw składających się na prawo ochrony klimatu Unii Europejskiej. Jego zakres obejmuje przede wszystkim dyrektywy tzw. pakietu klimatyczno-energetycznego oraz powiązane z nimi funkcjonalnie dyrektywy dotyczące efektywności energetycznej, emisji przemysłowych oraz jakości powietrza. Ich pełne wdrożenie może dać pozytywny efekt w postaci stałej tendencji redukcji emisji gazów cieplarnianych. Konkluzje raportu nie są niestety optymistyczne. Jak się okazało, większość dyrektyw nie została transponowana do prawa polskiego we właściwym terminie, co ma zasadniczy wpływ na ich implementację i co oznacza, że realizacja celów dyrektyw jest w znacznym stopniu zagrożona. Na szczególną uwagę zasługuje brak transpozycji tzw. drugiej dyrektywy w sprawie handlu uprawnieniami do emisji (2009/28/WE) oraz dyrektywy w sprawie emisji przemysłowych (2010/75/ UE). Zaniedbania te spowodowały uruchomienie przez Komisję Europejską postępowań w trybie art. 258 i art. 260 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Wyniki raportu stają się jeszcze bardziej alarmujące w świetle statystyk sporządzanych przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej i Komisję Europejską. Wynika z nich, że w 2012 r. Polska zajęła niechlubne pierwsze miejsce w ilości skarg skierowanych do Trybunału Sprawiedliwości UE przez Komisję przeciwko państwu członkowskiemu w związku z łamaniem prawa europejskiego (12 spraw). Były to głównie sprawy z zakresu prawa energetycznego i prawa środowiska. Według statystyk Komisji, w 2011 r. Polska zajmowała pierwsze miejsce wśród państw członkowskich UE w kategorii postępowań wszczętych przez Komisję w związku z brakiem dokonania terminowej transpozycji dyrektyw (46 spraw). Zaniedbania w zakresie wdrażania w Polsce unijnego prawa ochrony klimatu wymagają od organów państwa szybkiej reakcji zmierzającej do naprawy tego stanu rzeczy. Zaniedbania te prowadzą do negatywnych konsekwencji dla Polski i jej obywateli, m.in. do naruszenia wizerunku państw polskiego jako państwa prawa, a brak szybkiej poprawy w zakresie wdrażania prawa klimatycznego w Polsce może spowodować także przegrane procesy, sankcje finansowe nałożone na państwo polskie oraz zablokowanie przez Komisję Europejską części funduszy strukturalnych Unii Europejskiej. Postulując ww. działania należy podkreślić, że dyrektywy UE dotyczące prawa ochrony klimatu łączą ochronę środowiska i klimatu ze stymulowaniem rozwoju gospodarczego. Zaniechania w przedmiocie wdrażania tych przepisów do prawa krajowego to w konsekwencji utracone możliwości dla polskiej gospodarki i utracone wymierne szanse obywateli Polski. Dowodzi się bowiem, że działania służące redukcji emisji gazów cieplarnianych, wpisane w szerszą politykę redukcji emisji, mogłyby doprowadzić do poprawy jakości elementów środowiska najbardziej istotnych z perspektywy poprawy jakości życia Polaków. Ponadto, właściwe wdrożenie przepisów prawa ochrony klimatu UE łączy się z powstawaniem lokalnych miejsc pracy w małych i średnich przedsiębiorstwach (zwłaszcza w sektorze efektywności energetycznej i odnawialnych źródeł energii) oraz wzrostem oszczędności i wydajności w sferze publicznej i prywatnej, co w konsekwencji prowadzi do unowocześnienia gospodarki. Z tej perspektywy retorycznym wydaje się być pytanie, czy Polska potrafi i może wykorzystać te szanse oraz możliwości? Mamy nadzieję, że niniejszy raport chociaż w części może się przyczynić do oczekiwanej odpowiedzi. Prof. zw. dr hab. Maria Magdalena Kenig-Witkowska Rada Programowa ClientEarth Poland Dr Marcin Stoczkiewicz Członek Zarządu ClientEarth Poland

6 Obowiązki państw członkowskich zasad prawa Unii Europejskiej Sharon Turner Wstęp Obowiązek nałożony na państwa członkowskie wobec stosowania się do zasad prawa UE jest jednym z najlepiej zdefiniowanych zobowiązań. Obowiązek ten jest jasno ustanowiony jako fundamentalne konstytucyjne zobowiązanie, związane z członkostwem w Unii Europejskiej. Charakter i zakres tego obowiązku były przy wielu okazjach przytaczane przez Trybunał Sprawiedliwości i w konsekwencji jest to przedmiotem obszernej i jednoznacznej wykładni prawa. Obowiązek ten obejmuje nie tylko zobowiązanie do stosowania się do warunków Traktatów Europejskich (będących pierwotnym źródłem prawa UE) oraz ogólnych zasad prawa UE, ale także zobowiązanie do stosowania się do prawa wtórnego UE (rozporządzeń, decyzji i dyrektyw przyjętych przez instytucje Unii Europejskiej), a także postanowień Trybunałów Europejskich. Kamieniem węgielnym tego obowiązku jest ogólne zobowiązanie do lojalnej współpracy, zapisane od samego początku w Traktatach Europejskich. Obecnie jest ono zawarte w art. 4 ust 3. Traktatu o Unii Europejskiej (TUE). Po pierwsze, zobowiązanie to stanowi, że państwa członkowskie i instytucje UE muszą wzajemnie się szanować i udzielać sobie wzajemnego wsparcia w wykonywaniu zadań wynikających z Traktatów. Po drugie, wymagane jest, aby państwa członkowskie podejmowały wszelkie środki ogólne lub szczególne właściwe dla zapewnienia wykonania zobowiązań wynikających z traktatów lub aktów instytucji Unii. Po trzecie, państwa członkowskie ponadto muszą ułatwiać wypełnianie przez Unię jej zadań i powstrzymywać się od podejmowania wszelkich środków, które mogłyby zagrażać urzeczywistnieniu celów Unii. Stosowanie się do zasad prawa UE jest bez wątpienia jedną z najbardziej fundamentalnych konsekwencji ogólnej zasady lojalnej współpracy. W przypadku, jeśli jakieś państwo członkowskie nie spełni warunków Traktatów Europejskich lub nie spełni obowiązku włączenia przepisów wtórnego prawodawstwa UE do krajowego porządku prawnego, Komisja Europejska, zgodnie z art. 258 i art. 260 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE), jest uprawniona do wszczęcia postępowań egzekucyjnych przeciw temu państwu. Podjęcie kroków prawnych może doprowadzić nie tylko do wiążącej decyzji Trybunału Europejskiego nakazującej zastosowanie się do odpowiednich przepisów, ale potencjalnie również do dodatkowego nałożenia znacznych sankcji finansowych. Niniejszy rozdział ma dwojaki cel, a jest nim przedstawienie zarysu: a) charakteru i zakresu obowiązku państw członkowskich wobec stosowania się do zasad prawa UE, w szczególności skupiając się na obowiązku stosowania się do prawa wtórnego UE, b) uprawnień Komisji Europejskiej do wszczęcia postępowania egzekucyjnego i nakładania sankcji finansowych w przypadku ujawnienia niezgodności z przepisami. 1. Art. 1 TFUE 2. [1963] ECR 3 Część 1 Obowiązek państw członkowskich wobec zasad prawa UE Aby zrozumieć charakter i zakres obowiązku państw członkowskich wobec stosowania się do zasad prawa UE, należy zacząć od wyjaśnienia różnych źródeł prawa UE. Istnieje sześć głównych źródeł prawa UE: 1. Prawo pierwotne składające się z Traktatów i Karty Praw Podstawowych 2. Ogólne zasady prawa UE 3. Prawo wtórne składające się z rozporządzeń, dyrektyw i decyzji 4. Wyroki Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości Można stwierdzić, że istnieje pewna hierarchia między źródłami prawa UE, jednak różnice między tymi kategoriami są raczej natury formalnej, a nie faktycznej; wszystkie źródła są tak samo wiążące prawnie. Pierwotne źródła prawa UE Traktaty Europejskie uznawane są za pierwotne źródła prawa UE. Określa się je w ten sposób, ponieważ instytucje europejskie nie mogą ich zmieniać. W tej kategorii Traktat o Unii Europejskiej (TUE) oraz Traktat o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE) postrzegane są jako Traktaty Konstytucyjne Unii, ponieważ oba stanowią podstawę prawną leżącą u podstaw założenia Unii Europejskiej 1. Oba zostały zawarte na nieokreślony czas i oba mają równy status prawny (tzn. żaden nie jest podległy względem drugiego). TUE określa zasady, misję, wartości podstawowe, prawa, cele i strukturę instytucjonalną UE, podczas gdy TFUE określa bardziej szczegółowe zasady dotyczące funkcjonowania Unii. Należy również zauważyć, że podczas gdy oba te Traktaty były przedmiotem ostatniej zmiany w szerokim zakresie poprzez Traktat Lizboński w 2009 r. Traktat Lizboński jako taki nie istniał niezależnie, wobec czego nie jest on uznawany za jeden z traktatów konstytucyjnych UE. Traktat EURATOM w dalszym ciągu istnieje równolegle z traktatami założycielskimi lub głównymi konstytucyjnymi traktatami, dlatego też pozostaje wiążącym źródłem prawa pierwotnego UE. Warto również zwrócić uwagę na to, że Karta Praw Podstawowych UE, w świetle której muszą być interpretowane wszystkie przepisy traktatów założycielskich (Protokół 30) ma taki sam status prawny jak te traktaty. Jedną z najważniejszych cech podkreślających wiążącą moc traktatów UE jest to, że nie można ich porównać do klasycznych traktatów międzynarodowych. W sprawie 26/62 Van Gend en Loos 2 Trybunał Europejski orzekł, że traktat założycielski (obecnie zapisany w TUE i TFUE) jest więcej niż umową, która jedynie tworzy obopólne zobowiązania między umawiającymi się państwami oraz, że Wspólnota [obecnie Unia ] stanowi nowy porządek prawny prawa międzynarodowego, który tworzy prawa i obowiązki nie tylko dla państw członkowskich, ale, co ważniejsze, dla ich obywateli, co staje się częścią dziedzictwa ich kultury prawnej. 7

7 Główne zasady prawa Główne zasady prawa UE reprezentują kategorię prawa ustanowionego przez sędziów, ponieważ przyjmowane były i rozwijały się przez dekady poprzez orzeczenia Trybunałów Unii Europejskiej, w szczególności Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości. Dla obecnych celów prawo UE obejmuje przestrzeganie następujących ogólnych zasad: 1. Zasada proporcjonalności 2. Podstawowe prawa 3. Pewność prawna 4. Uzasadnione oczekiwania 5. Równość 6. Zasada ostrożności 7. Sprawiedliwość proceduralna Zasady te zostały opracowane przez Trybunał podczas interpretowania traktatów, jak również do interpretacji znaczenia i prawomocności ustawodawstwa UE. Dlatego też, zważywszy na to, że wszystkie źródła prawa UE będą interpretowane w świetle ogólnych zasad, mogą one być stosowane jako podstawa do unieważnienia prawa wtórnego UE. Wtórne źródła prawa UE Zgodnie z art. 228 TFUE, instytucje Unii są wyposażone w szerokie uprawnienia do przyjmowania aktów prawnych wdrażających cele określone w traktatach oraz w celu nadawania pełnej mocy prawu i zasadom UE. W rezultacie instytucje UE są odpowiednio uprawnione do tworzenia prawa. Artykuł 228 daje instytucjom UE uprawnienia do przyjmowania 3 rodzajów aktów prawnych: 1. rozporządzeń 2. dyrektyw 3. decyzji Mimo tego, że te akty prawne mają różny charakter, wszystkie są prawnie wiążące. Zasadniczo, Traktat stworzył trzy różne kategorie środków UE ze względu na to, że w różnych okolicznościach są potrzebne różne środki legislacyjne. Przed odniesieniem się do natury tych form legislacji UE ważne jest, aby zauważyć, że art. 288 TFUE uprawnia również instytucje UE do przyjmowania zaleceń i opinii. Jednakże art. 288 stanowi również, że środki te nie mają mocy prawnej. Zalecenia i opinie nie są prawnie wiążące, jednak nie są całkowicie pozbawione mocy prawnej. W gruncie rzeczy uznaje się, że tworzą część miękkiego prawa UE, zawierającego wskazówki, plany działania, strategie i porozumienia przyjęte przez instytucje UE głównie przez Komisję. Mimo tego, że środki miękkiego prawa nie są wiążące prawnie, mają one wagę prawną podczas interpretacji prawa UE. Fakt ten został potwierdzony przez Trybunał Europejski w sprawie 322/88 Grimaldi 3, w której orzekł, że sądy krajowe i państwa członkowskie mają brać pod uwagę zalecenia i opinie podczas interpretacji prawa UE. Aby zrozumieć moc prawną rozporządzeń, decyzji i dyrektyw, należy zaznaczyć kilka ogólnych kwestii: 1. Nie istnieje żadna hierarchia pomiędzy tymi środkami, wszystkie mają taką samą wagę prawną. 2. Instytucje UE mogą decydować o tym, czy stosować rozporządzenia, decyzje czy dyrektywy w celu zastosowania środków UE w danym kontekście. Środki te, jak zostało to przedstawione poniżej, mają różne funkcje, dlatego też to, które z nich zostaną przyjęte, zależy od głównego kontekstu. Biorąc powyższe pod uwagę, można stwierdzić, że istnieje wiele obszarów przepisów UE regulowanych poprzez kombinację rozporządzeń, decyzji i dyrektyw. Na przykład może być rozporządzenie założycielskie, po którym następuje cały szereg związanych z nim dyrektyw i decyzji. Jednakże równie dobrze może być to dyrektywa (zwykle nazywana dyrektywą ramową ), po której wydawane są bardziej szczegółowe dyrektywy. 3. Zgodnie ze zmianami wprowadzonymi Traktatem Lizbońskim rozporządzenia, dyrektywy i decyzje mogą mieć formę aktów legislacyjnych, delegowanych lub wykonawczych. Forma, jaką przyjmą, nie będzie mieć wpływu na ich naturę opisaną poniżej, a wszystkie formy każdego środka są prawnie wiążące. Różnice pomiędzy nimi można streścić następująco: a) Rozporządzenia, dyrektywy lub decyzje przyjęte poprzez zwykłą procedurę legislacyjną (wcześniej nazwaną współ-decyzją ) lub poprzez specjalne procedury legislacyjne (stosowane w szczególnym kontekście) ustanowione w Traktatach uznawane są za akty legislacyjne. b) Rozporządzenia, dyrektywy lub decyzje przyjęte bez zastosowania procedury legislacyjnej będą uznawane za rozporządzenia, dyrektywy bądź decyzje delegowane lub wykonawcze. Jednakże, pomimo tego, że środki te formalnie uznawane są za środki nielegislacyjne, są one prawnie wiążące. Termin delegowany lub wykonawczy będzie używany w tytule danego środka w celu wyjaśnienia jego natury 4. Ad. Akty delegowane: zgodnie z art. 290 TFUE Komisja może przyjmować rozporządzenia, dyrektywy lub decyzje jako akty delegowane wyłącznie, jeśli jest wyraźnie do tego umocowana poprzez środki przyjęte jako akty legislacyjne. Zgodnie z zasadami określonymi w art. 290 TFUE akty delegowane nie są przyjmowane przez Komisję za radą komitetów składających się z państwowych ekspertów technicznych (nie tak jak według starej procedury komitetowej ), ale podlegają nadzorowi Parlamentu Europejskiego i Rady. Akty delegowane faktycznie są tym, co w wielu krajowych systemach prawnych byłoby postrzegane jako legislacja wtórna lub delegowana. Mimo tego, że są one określane jako akty nielegislacyjne o zastosowaniu ogólnym, są one prawnie wiążące i stosuje się je do całej Unii Europejskiej. Akty delegowane mogą uzupełniać lub zmieniać niektóre, inne niż podstawowe, elementy rozporządzeń, dyrektyw lub decyzji podjętych na drodze procedur legislacyjnych. Komisja przyjęła stosowanie Komunikatów w celu dalszego wyjaśnienia natury procesu tworzenia aktów delegowanych 5. Ad. Akty wykonawcze: przyjęcie środków będących aktami wykonawczymi podlega art. 291 TFUE. Tak jak akty delegowane, akty wykonawcze mogą mieć ogólne zastosowanie do całej Unii Europejskiej. Główna różnica między tymi aktami polega na tym, że akty wykonawcze są 8 3. [1989] ECR Te nowe kategorie legislacji UE są rozwinięciem procesu wcześniej używanego przez Komisję UE w celu przyjęcia bardziej szczegółowych technicznych (ale wiążących) zasad potrzebnych do zapewnienia celów legislacji UE. Przed Traktatem Lizbońskim środki te były przyjmowane poprzez procedurę komitetową oraz poprzez szeroki wachlarz środków, poczynając od ustalania zasad do bardziej wykonawczych wytycznych; nie było rozróżnienia między tymi typami środków, które mogły być przyjęte. 5. Wdrożenie art. 290 TFUE COM(2009) 673 wersja ostateczna.

8 pomyślane w taki sposób, aby wykonać akt legislacyjny bez zmiany czy uzupełnienia. Akty wykonawcze są przyjmowane, gdy istnieje potrzeba zapewnienia jednakowych warunków wdrożenia. 4. Aby zrozumieć naturę rozporządzeń, dyrektyw i decyzji, należy podkreślić niżej wymienione ważne punkty. Warto powtórzyć, że wszystkie te trzy kategorie legislacji UE są tak samo wiążące prawnie, bez względu na to, czy są przyjęte w formie legislacyjnej, delegowanej czy wykonawczej: a) Rozporządzenia mają zasięg ogólny (np. dla całej Unii), wiążą w całości i są bezpośrednio stosowane we wszystkich państwach członkowskich. W efekcie rozporządzenia używane są do wprowadzania zobowiązań prawnych dotyczących całej Unii Europejskiej i wchodzą w życie z datą ich przyjęcia przez UE. b) Decyzje tak samo jak rozporządzenia są prawnie wiążące i wchodzą w życie z datą ich przyjęcia przez UE, jednakże różnią się tym, że używane są do wprowadzania zobowiązań prawnych dotyczących poszczególnych państw członkowskich lub grup państw członkowskich, a nie dotyczą Unii Europejskiej jako całości. Tak więc decyzje są wiążące wyłącznie dla państw członkowskich, których dotyczą. c) Dyrektywy tak samo jak pozostałe formy aktów prawnych są prawnie wiążące, ale różnią się w dwóch kwestiach: I. Mogą być stosowane odnośnie do całej Unii Europejskiej lub do poszczególnych państw członkowskich / grup państw członkowskich. II. Wymagają procesu transpozycji do porządku prawnego państw członkowskich i praktycznego wdrożenia przez państwa członkowskie. Rozumienie mocy prawnej dyrektyw Dyrektywy są najczęściej używanymi z trzech wymienionych aktów UE, ponieważ przeznaczone są w szczególności do usprawnienia procesu harmonizacji norm prawnych w Unii Europejskiej. Mimo tego, że wymaga się, aby państwa członkowskie stosowały się do warunków określonych dyrektywami, większość dyrektyw daje państwom członkowskim określony czas na dokonanie odpowiednich ustaleń w celu zapewnienia dostosowania się do wspólnych norm UE. Okres ten nazywa się okresem transpozycji. Okres transpozycji każdej dyrektywy zależy od tego, jak bardzo złożone są zmiany prawne wymagane na poziomie krajowym, lub od skali zmian ekonomicznych, społecznych, infrastrukturalnych lub instytucjonalnych wymaganych na poziomie krajowym w celu zapewnienia zgodności. Należy zwrócić uwagę, że podczas gdy okres transpozycji trwa dłuższy czas (zwykle około dwóch lat), w niektórych przypadkach dyrektywy nie określają konkretnego terminu na ich wdrożenie, w takim przypadku wymagane jest pełne ich przestrzeganie na poziomie krajowym 20 dni od publikacji w Dzienniku Urzędowym UE. Jednakże należy zaznaczyć, że art. 288 TFUE przyznaje państwom członkowskim pewien stopień prawa do decydowania co do formy i metody uzyskania zgodności, jednak podlega on ostrym ograniczeniom wykonalnym z mocy prawa, ich charakter został jasno określony przez Trybunał Europejski. Orzecznictwo Trybunału w tej kwestii jest rozległe i dobrze udokumentowane 6. Ograniczenia stopnia decydowania państw członkowskich można streścić następująco: 1. Transpozycję prawną można osiągnąć wyłącznie poprzez państwową legislację. W Sprawie 102/79 Komisja przeciwko Belgii 7 Trybunał Europejski orzekł, że państwa członkowskie nie mogą osiągnąć zgodności poprzez zastosowanie nieformalnych lub nielegislacyjnych środków (takich jak środki administracyjne) na poziomie krajowym. Wymaganie odnośnie do transpozycji dyrektyw do państwowego porządku prawnego oparte jest na trosce Trybunału o to, żeby państwa członkowskie zapewniły pewność prawną na poziomie krajowym wobec wymagań dyrektyw UE Państwa członkowskie muszą zapewnić, że warunki dyrektywy są w całości i odpowiednio transponowane do prawa krajowego. Transpozycja prawa musi być zakończona w terminie określonym w danej dyrektywie. Dlatego opóźnienie lub częściowa bądź wybiórcza transpozycja prawna do krajowego porządku prawnego stanowi naruszenie art. 288 TFUE. 3. Państwa członkowskie muszą zapewnić terminową transpozycję prawną na całym swoim terytorium. Wobec czego wprowadzenie pełnej transpozycji prawa wyłącznie w odniesieniu do pewnych regionów państwa członkowskiego stanowi naruszenie obowiązku zgodności. W Sprawie C-157/89 Komisja przeciwko Włochom 9 Trybunał Europejski orzekł, że państwo członkowskie nie może polegać na wewnętrznych ustaleniach konstytucyjnych przekazujących uprawnienia legislacyjne regionalnym władzom administracyjnym, jako obronę przed zbyt późną lub niekompletną transpozycją. 4. Państwa członkowskie muszą również zapewnić zachowanie zgodności w praktyce. Obowiązek osiągnięcia rezultatów wymaganych dyrektywą obejmuje obowiązek dokonania wszelkich infrastrukturalnych, regulacyjnych, instytucjonalnych, społecznych, ekonomicznych, środowiskowych czy innych potrzebnych zmian koniecznych do zapewnienia, że w rzeczywistości osiągnięte zostaną rezultaty wymagane dyrektywą. Wobec czego, nawet jeśli państwo członkowskie zapewni pełną transpozycję legislacyjną, a w praktyce nie zostaną osiągnięte wyniki wymagane dyrektywą, będzie to stanowiło naruszenie obowiązku zgodności. Na przykład jeśli państwo członkowskie zapewni pełną transpozycję legislacyjną Dyrektywy 2009/28/WE w sprawie promowania stosowania energii z odnawialnych źródeł, ale w praktyce nie spełni docelowego wzrostu zużycia energii z odnawialnych źródeł określonego w dyrektywie dla danego państwa członkowskiego, będzie to stanowić naruszenie obowiązku zgodności. Przed upływem okresu transpozycji nie można egzekwować od państwa członkowskiego stosowania się do przepisów dyrektywy na poziomie krajowym 10. Jednakże po upływie okresu transpozycji sytuacja prawna dramatycznie się zmienia. Nawet jeśli państwo członkowskie w określonym terminie nie dokona właściwej lub kompletnej transpozycji danej dyrektywy do krajowego porządku prawne- 6. To prawo precedensowe podlega również szerokiej analizie naukowej; wiodące przykłady to: S. Prechal, Directives in EC Law (Oxford University Press, 2005) oraz R. Schűtze, European Constitutional Law (Cambridge University Press, 2012). 7. [1980] ECR Sprawa C-58/89 Komisja przeciwko Niemcom [1991] ECR I [1991] ECR I Sprawa 80/86 Postępowanie karne przeciwko Kolpinghuis Nijmegeb BV [1987] ECR

9 go, dyrektywa i tak stanie się bezpośrednio obowiązująca 11 i wobec tego osiąga swój pełny skutek prawny po upływie tego terminu. Konsekwencje tego można podsumować następująco: 1. Komisja Europejska jest uprawniona do użycia swoich uprawnień wykonawczych (omówionych w Części 2), aby przeciwdziałać wszelkim niezgodnościom. Postępowanie takie może doprowadzić nie tylko do tego, że Trybunał Europejski wyda wyrok przeciwko danemu państwu członkowskiemu, ale potencjalnie do nałożenia znacznej kwoty ryczałtowej i/lub sankcji finansowych za każdy dzień trwania wykroczenia. Jeśli dyrektywa zawiera również dodatkowe terminy dotyczące wykonania konkretnych praktycznych zmian (np. nowej infrastruktury lub zmian źródeł energii zużywanej w danym państwie), nieuzyskanie żądanych wyników może być kwestionowane wyłącznie po upływie tych terminów. 2. Jednostki (i spółki) mogą ubiegać się przed sądami krajowymi o bezpośrednie zaspokojenie swoich praw i obowiązków zawartych w dyrektywie przez dane państwo członkowskie. Sądy krajowe będą również zobowiązani interpretować prawo krajowe w zakresie, w jakim to możliwe, tak aby nadać skuteczność warunkom dyrektywy. 3. Jednostka lub spółka może pozwać państwo członkowskie o odszkodowanie za wszelkie straty spowodowane w wyniku nie zastosowania się danego państwa członkowskiego do przepisów dyrektywy (pod warunkiem, że spełnione są odpowiednie okoliczności). W tym kontekście pojęcie państwo zawiera naruszenia dotyczące obszarów związanych z legislacją, wykonawstwem i sądownictwem 12. Część 2 Uprawnienia wykonawcze Komisji Europejskiej Jak wyżej wskazano na początku, art. 4 ust. 3 TUE nakłada na państwa członkowskie ogólny obowiązek lojalnej współpracy, który zobowiązuje je do współpracy ze sobą oraz do współpracy z instytucjami UE w celu pomocy przy wykonywaniu zadań wynikających z traktatów, a w szczególności w celu podjęcia odpowiednich środków do zapewnienia wykonania obowiązków wynikających z traktatu lub z innych źródeł prawa UE, a także w celu zaprzestania jakichkolwiek działań, które zagrażałyby celom UE. Mimo tego, że z Części 1 powyżej jasno wynika, że obowiązek lojalnej współpracy wymaga, aby państwa członkowskie stosowały się do znacznej liczby źródeł prawa UE, nie ma wątpliwości, że osiągnięcie celów UE zależy przede wszystkim od tego, czy państwo członkowskie w całości, terminowo i jednolicie będzie spełniało korpus prawa UE określanego wspólnie aquis communautaire. Bez tego proces harmonizacji prawa UE jest niemożliwy, a polityczna solidarność, od której zależy projekt UE, jest zasadniczo narażona na szwank. Być może nie jest zaskoczeniem to, że biorąc pod uwagę niezmierną ważność tego, aby państwo członkowskie stosowało się do przepisów UE, prawo UE tworzy znaczne ramy prawne i instytucjonalne, aby ten cel osiągnąć. Pomimo tego, że gracze na rynku krajowym są uprawnieni do tego, aby brać udział w procesie egzekwowania prawa UE, i wymaga się tego od nich (np. jednostki, spółki, społeczeństwa obywatelskie, agencje regulacyjne i sądy krajowe), Traktaty Europejskie nadają Komisji Europejskiej konstytucyjnie przypisaną rolę strażnika Traktatów. Art. 17 TFUE jasno wymaga, aby Komisja promowała ogólne interesy Unii i podejmowała w tym celu odpowiednie środki. W szczególności, zgodnie z artykułami TFUE, Komisji nadane są szerokie uprawnienia w celu podjęcia czynności wykonawczych przeciwko państwu członkowskiemu, które według niej narusza prawo UE, w tym uprawnienia do nakładania kar finansowych. Pomimo tego, że polityką Komisji jest ścisła współpraca z państwami członkowskimi w celu wspierania zgodności, nie ma wątpliwości co do tego, że połączenie jej uprawnień wykonawczych z uprawnieniami przyznanymi Europejskiemu Trybunałowi Sprawiedliwości oraz z obowiązkiem państw członkowskich do lojalnej współpracy z instytucjami UE tworzy mocne narzędzie pomagające do zachowania zgodności nawet w razie głębokiego oporu. Dla obecnych celów, uprawnienia Komisji jako strażnika Traktatów można streścić następująco: 1. Po pierwsze, Komisja ma rozległe uprawnienia do zbierania informacji dotyczących natury i jakości zgodności państwa członkowskiego. Obowiązek działania zgodnie z zasadą lojalnej współpracy oznacza, że wszystkie organy danego państwa na poziomie krajowym oraz wszystkie organy publiczne podlegają ogólnemu obowiązkowi ujawniania wszelkich informacji, które są uznane przez Komisję za konieczne do określenia zgodności państwowej. Prawie wszystkie dyrektywy obecnie zawierają szczególne zobowiązania wymagające, aby państwa członkowskie informowały Komisję o środkach podjętych w celu osiągnięcia transpozycji w przypadku, jeśli upłynął okres na osiągnięcie zgodności prawnej. Brak takiego zawiadomienia stanowi naruszenie prawa UE, oddzielne od wszelkiego potencjalnego braku zapewnienia terminowej i pełnej transpozycji. Ponadto, Prawo Konkurencji UE udziela Komisji szerokich uprawnień do zbierania informacji oraz prowadzenia dochodzeń w sprawie jednostek i przedsięwzięć. 2. Jak już wspomniano, polityką Komisji jest ścisła współpraca z państwami członkowskimi mająca na celu wspieranie ich w osiągnięciu zgodności. Zasady Komisji w tej kwestii są określone w dwóch komunikatach (COM(2007) 502, wersja ostateczna, oraz COM(2008) 773) 13. Oprócz współpracy z urzędnikami państwowymi oraz wspierania Sieci IMPEL UE 14, Komisja rutynowo publikuje komunikaty, wytyczne i dokumenty robocze mające na celu podanie wytycznych dla państw członkowskich w sprawie właściwej interpretacji prawa i polityki UE. Pomimo tego, że środki te nie są prawnie wiążące w sensie formalnym, niezastosowanie się do wskazówek zawartych w tych dokumentach będzie po Należy zauważyć, że pojęcie prawa UE bezpośrednio obowiązujący jest odmienne od pojęcia bezpośredni skutek, które dotyczy możliwości bezpośredniego egzekwowania środka prawa UE przed sądami krajowymi przez strony prywatne. Środek prawa UE jest bezpośrednio obowiązujący wyłącznie, jeśli spełnione są poszczególne kryteria są one opisane poniżej. 12. Połączone sprawy C-6/90 oraz C-9/90 Francovich i Inni przeciwko Włochom ECR I Patrz również 14. Dalsze informacje dotyczące pracy Sieci Unii Europejskiej przy wdrażaniu i egzekucji prawa UE (IMPEL) dostępne są na stronie

System handlu uprawnieniami CO 2 oraz system rozliczania emisji SO 2 i NO x do roku 2020 dla wytwórców energii elektrycznej i ciepła

System handlu uprawnieniami CO 2 oraz system rozliczania emisji SO 2 i NO x do roku 2020 dla wytwórców energii elektrycznej i ciepła Konferencja Przyszłość systemu handlu uprawnieniami CO 2 a poziom kosztów osieroconych Warszawa, 18 października 2011 System handlu uprawnieniami CO 2 oraz system rozliczania emisji SO 2 i NO x do roku

Bardziej szczegółowo

PL 2 PL UZASADNIENIE. 1. KONTEKST WNIOSKU Przyczyny i cele wniosku

PL 2 PL UZASADNIENIE. 1. KONTEKST WNIOSKU Przyczyny i cele wniosku 1. KONTEKST WNIOSKU Przyczyny i cele wniosku UZASADNIENIE Wniosek dotyczy przyjęcia, na mocy art. 218 ust. 5 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE), decyzji Rady w sprawie podpisania, w imieniu

Bardziej szczegółowo

Unit 3-03/ Kompetencje Unii. Zasady strukturalne

Unit 3-03/ Kompetencje Unii. Zasady strukturalne Unit 3-03/09.11.2016 Kompetencje Unii. Zasady strukturalne Fragmenty z podręcznika: Zasady działania UE: pkt 73-74 Zasada przyznania kompetencji (kompetencje wyłączne i dzielone; kompetencje wyraźnie i

Bardziej szczegółowo

PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 292/19

PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 292/19 1.11.2013 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 292/19 KOMISJA EUROPEJSKA, DECYZJA WYKONAWCZA KOMISJI z dnia 31 października 2013 r. dotycząca dostosowania rocznych limitów emisji państw członkowskich

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz literatury... XVII Przedmowa... XIX

Spis treści. Wykaz literatury... XVII Przedmowa... XIX Wykaz skrótów... XIII Wykaz literatury... XVII Przedmowa... XIX Rozdział I. Zagadnienia wprowadzające... 1 1. Prawo Unii Europejskiej jako akademicka dyscyplina prawa... 3 I. Rozwój autonomicznej dyscypliny

Bardziej szczegółowo

Pułapki dyrektywy EU-ETS czyżby pyrrusowe zwycięstwo?

Pułapki dyrektywy EU-ETS czyżby pyrrusowe zwycięstwo? Pułapki dyrektywy EU-ETS czyżby pyrrusowe zwycięstwo? Maciej M. Sokołowski Dyrektor Wykonawczy Rady Debata Szanse realizacji Pakietu Klimatyczno-Energetycznego 13 lipca 2010 r. Warszawa Dyrektywa EU-ETS

Bardziej szczegółowo

DECYZJA RAMOWA RADY 2003/568/WSISW(1) z dnia 22 lipca 2003 r. w sprawie zwalczania korupcji w sektorze prywatnym RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

DECYZJA RAMOWA RADY 2003/568/WSISW(1) z dnia 22 lipca 2003 r. w sprawie zwalczania korupcji w sektorze prywatnym RADA UNII EUROPEJSKIEJ, Stan prawny: 2009-03-18 Numer dokumentu LexPolonica: 63305 DECYZJA RAMOWA RADY 2003/568/WSISW(1) z dnia 22 lipca 2003 r. w sprawie zwalczania korupcji w sektorze prywatnym RADA UNII EUROPEJSKIEJ, uwzględniając

Bardziej szczegółowo

Wniosek DECYZJA RADY

Wniosek DECYZJA RADY KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 8.4.2016 r. COM(2016) 183 final 2016/0094 (NLE) Wniosek DECYZJA RADY w sprawie stanowiska, jakie należy przyjąć w imieniu Unii Europejskiej w odniesieniu do międzynarodowego

Bardziej szczegółowo

Prawo pierwotne i prawo wtórne

Prawo pierwotne i prawo wtórne Prawo UE Prawo pierwotne i prawo wtórne Jednolity reżim prawny Prawo pierwotne = Traktaty założycielskie, rewizyjne, akcesyjne, ogólne zasady prawa Prawo wtórne = stanowione przez instytucje+ umowy międzynarodowe

Bardziej szczegółowo

Marzena Chodor DyrekcjaŚrodowisko Komisja Europejska

Marzena Chodor DyrekcjaŚrodowisko Komisja Europejska EU ETS po 2012: szczegółowe derogacje dla elektroenergetyki przyjęte w grudniu 2008 konferencja nowe inwestycje w polskiej elektroenergetyce 2009-2019, 25 marca 2009 Warszawa Marzena Chodor DyrekcjaŚrodowisko

Bardziej szczegółowo

KOMUNIKAT DLA POSŁÓW

KOMUNIKAT DLA POSŁÓW PARLAMENT EUROPEJSKI 2014-2019 Komisja Petycji 27.5.2014 KOMUNIKAT DLA POSŁÓW Przedmiot: Petycja 0194/2013, którą złożył D. G. (Niemcy), w sprawie niejednorodności szkoleń dla koordynatorów ds. bezpieczeństwa

Bardziej szczegółowo

Wniosek DECYZJA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

Wniosek DECYZJA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 17.6.2016 r. COM(2016) 400 final 2016/0186 (COD) Wniosek DECYZJA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY zmieniająca decyzję nr 445/2014/UE ustanawiającą działanie Unii na rzecz

Bardziej szczegółowo

Jerzy Jendrośka Polityka energetyczna i ochrona środowiska w Unii Europejskiej:

Jerzy Jendrośka Polityka energetyczna i ochrona środowiska w Unii Europejskiej: Jerzy Jendrośka Polityka energetyczna i ochrona środowiska w Unii Europejskiej: uwarunkowania prawne Efektywność energetyczna w budownictwie i przemyśle Wrocław, 14-15 listopada 2012 Zagadnienia Prawo

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA TRANSPOZYCJI AKTÓW PRAWNYCH UNII EUROPEJSKIEJ,

PROCEDURA TRANSPOZYCJI AKTÓW PRAWNYCH UNII EUROPEJSKIEJ, PROCEDURA TRANSPOZYCJI AKTÓW PRAWNYCH UNII EUROPEJSKIEJ, W TYM WYKONYWANIA ZOBOWIĄZAŃ LEGISLACYJNYCH WYNIKAJĄCYCH Z ORZECZEŃ TRYBUNAŁU SPRAWIEDLIWOŚCI UNII EUROPEJSKIEJ I POSTĘPOWAŃ KOMISJI EUROPEJSKIEJ

Bardziej szczegółowo

L 90/106 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

L 90/106 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 90/106 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 28.3.2013 DECYZJA KOMISJI z dnia 26 marca 2013 r. określająca roczne limity emisji państw członkowskich na lata 2013 2020 zgodnie z decyzją Parlamentu Europejskiego

Bardziej szczegółowo

Wniosek DYREKTYWA RADY

Wniosek DYREKTYWA RADY KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 14.12.2015 r. COM(2015) 646 final 2015/0296 (CNS) Wniosek DYREKTYWA RADY zmieniająca dyrektywę 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej w zakresie

Bardziej szczegółowo

DECYZJA RADY w sprawie nałożenia na Hiszpanię grzywny za manipulowanie danymi dotyczącymi deficytu we Wspólnocie Autonomicznej Walencji

DECYZJA RADY w sprawie nałożenia na Hiszpanię grzywny za manipulowanie danymi dotyczącymi deficytu we Wspólnocie Autonomicznej Walencji KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 7.5.2015 r. COM(2015) 209 final Embargo vista Zalecenie DECYZJA RADY w sprawie nałożenia na Hiszpanię grzywny za manipulowanie danymi dotyczącymi deficytu we Wspólnocie

Bardziej szczegółowo

(Akty o charakterze nieustawodawczym) ROZPORZĄDZENIA

(Akty o charakterze nieustawodawczym) ROZPORZĄDZENIA 15.10.2015 L 268/1 II (Akty o charakterze nieustawodawczym) ROZPORZĄDZENIA ROZPORZĄDZENIE DELEGOWANE KOMISJI (UE) 2015/1844 z dnia 13 lipca 2015 r. zmieniające rozporządzenie (UE) nr 389/2013 w odniesieniu

Bardziej szczegółowo

Postępowanie w sprawie naruszenia Traktatów przeciwko państwom członkowskim (art TFUE)

Postępowanie w sprawie naruszenia Traktatów przeciwko państwom członkowskim (art TFUE) Postępowanie w sprawie naruszenia Traktatów przeciwko państwom członkowskim (art. 258-260 TFUE) Postępowanie Komisji przeciwko państwu członkowskiemu art. 258 TFUE Postępowanie państwa członkowskiego przeciwko

Bardziej szczegółowo

Wykaz podstaw prawnych przewidujących stosowanie zwykłej procedury ustawodawczej w traktacie z Lizbony 1

Wykaz podstaw prawnych przewidujących stosowanie zwykłej procedury ustawodawczej w traktacie z Lizbony 1 Wykaz podstaw prawnych przewidujących stosowanie zwykłej procedury ustawodawczej w traktacie z Lizbony 1 Niniejszy załącznik zawiera wykaz podstaw prawnych, do których ma zastosowanie zwykła procedura

Bardziej szczegółowo

DECYZJA KOMISJI. z dnia 13.7.2012 r.

DECYZJA KOMISJI. z dnia 13.7.2012 r. KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 13.7.2012 r. C(2012) 4609 final DECYZJA KOMISJI z dnia 13.7.2012 r. dotycząca wniosku zgłoszonego przez Polskę na podstawie art. 10c ust. 5 dyrektywy 2003/87/WE Parlamentu

Bardziej szczegółowo

Ograniczanie rozproszonej emisji CO2 w prawodawstwie międzynarodowym, unijnym oraz polskim

Ograniczanie rozproszonej emisji CO2 w prawodawstwie międzynarodowym, unijnym oraz polskim Ograniczanie rozproszonej emisji CO w prawodawstwie międzynarodowym, unijnym oraz polskim Dr hab. Zbigniew Bukowski, prof. UKW, Uniwersytet Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy, Kierownik Katedry Prawa Administracyjnego

Bardziej szczegółowo

Wniosek DECYZJA RADY

Wniosek DECYZJA RADY KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 10.3.2016 r. COM(2016) 133 final 2016/0073 (NLE) Wniosek DECYZJA RADY w sprawie stanowiska, jakie ma zostać zajęte w imieniu Unii Europejskiej w Komisji Mieszanej ustanowionej

Bardziej szczegółowo

8741/16 KW/PAW/mit DGG 2B

8741/16 KW/PAW/mit DGG 2B Rada Unii Europejskiej Bruksela, 10 czerwca 2016 r. (OR. en) Międzyinstytucjonalny numer referencyjny: 2012/0102 (CNS) 8741/16 FISC 70 ECOFIN 378 AKTY USTAWODAWCZE I INNE INSTRUMENTY Dotyczy: DYREKTYWA

Bardziej szczegółowo

L 66/38 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 8.3.2006

L 66/38 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 8.3.2006 L 66/38 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 8.3.2006 UMOWA pomiędzy Wspólnotą Europejską i Królestwem Danii w sprawie kryteriów i mechanizmów określania Państwa Członkowskiego właściwego dla rozpatrywania

Bardziej szczegółowo

Rada Unii Europejskiej Bruksela, 16 grudnia 2015 r. (OR. en) Jeppe TRANHOLM-MIKKELSEN, Sekretarz Generalny Rady Unii Europejskiej

Rada Unii Europejskiej Bruksela, 16 grudnia 2015 r. (OR. en) Jeppe TRANHOLM-MIKKELSEN, Sekretarz Generalny Rady Unii Europejskiej Rada Unii Europejskiej Bruksela, 16 grudnia 2015 r. (OR. en) Międzyinstytucjonalny numer referencyjny: 2015/0296 (CNS) 15373/15 FISC 191 PISMO PRZEWODNIE Od: Data otrzymania: 14 grudnia 2015 r. Do: Nr

Bardziej szczegółowo

Copyright by Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa 2011

Copyright by Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa 2011 Recenzenci: prof. dr hab. Władysław Czapliński prof. dr hab. Piotr Hofmański Redakcja i korekta: Grażyna Polkowska-Nowak Projekt okładki: Marta Kurczewska Copyright by Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa

Bardziej szczegółowo

PODSTAWA PRAWNA ZWYKŁEJ PROCEDURY USTAWODAWCZEJ. Podstawa prawna Przedmiot Elementy procedury 1. w ogólnym interesie gospodarczym

PODSTAWA PRAWNA ZWYKŁEJ PROCEDURY USTAWODAWCZEJ. Podstawa prawna Przedmiot Elementy procedury 1. w ogólnym interesie gospodarczym ZAŁĄCZNIK III PODSTAWA PRAWNA ZWYKŁEJ PROCEDURY USTAWODAWCZEJ 1 Podstawa prawna Przedmiot Elementy procedury 1 Artykuł 14 Artykuł 15 ust. 3 Artykuł 16 ust. 2 Artykuł 18 Artykuł 19 ust. 2 Artykuł 21 ust.

Bardziej szczegółowo

KOMUNIKAT DLA POSŁÓW

KOMUNIKAT DLA POSŁÓW PARLAMENT EUROPEJSKI 2009-2014 Komisja Petycji 28.11.2014 KOMUNIKAT DLA POSŁÓW Przedmiot: Petycja nr 0824/2008, którą złożył Krum Krumov (Bułgaria) z 16 podpisami, wzywająca do deregulacji cen i przyjęcia

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE KOMISJI

SPRAWOZDANIE KOMISJI KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 23.9.2016 r. COM(2016) 618 final SPRAWOZDANIE KOMISJI Sprawozdanie ułatwiające obliczenie kwoty uprawnień do emisji przyznanych Unii Europejskiej (UE) oraz sprawozdanie

Bardziej szczegółowo

Wniosek DECYZJA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

Wniosek DECYZJA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY KOMISJA EUROPEJSKA Strasburg, dnia 20.11.2012 COM(2012) 697 final 2012/0328 (COD) Wniosek DECYZJA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY wprowadzająca tymczasowe odstępstwo od dyrektywy 2003/87/WE Parlamentu

Bardziej szczegółowo

Europejska Fundacja na Rzecz Poprawy Warunków Życia i Pracy *

Europejska Fundacja na Rzecz Poprawy Warunków Życia i Pracy * P6_TA(2005)0146 Europejska Fundacja na Rzecz Poprawy Warunków Życia i Pracy * Rezolucja legislacyjna Parlamentu Europejskiego w sprawie projektu rozporządzenia Rady zmieniającego rozporządzenie (EWG) nr

Bardziej szczegółowo

Prawo bankowe. doc. dr Marek Grzybowski. październik Katedra Prawa Finansowego

Prawo bankowe. doc. dr Marek Grzybowski. październik Katedra Prawa Finansowego Prawo bankowe doc. dr Marek Grzybowski październik 2014 Katedra Prawa Finansowego Próba definicji całokształt norm prawnych regulujących funkcjonowanie systemu bankowego, a w tym strukturę, organizację

Bardziej szczegółowo

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 338 ust. 1,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 338 ust. 1, L 311/20 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 17.11.2016 ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY (UE) 2016/1954 z dnia 26 października 2016 r. zmieniające rozporządzenie (WE) nr 1365/2006 w sprawie

Bardziej szczegółowo

Wniosek DYREKTYWA RADY

Wniosek DYREKTYWA RADY KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 24.6.2010 KOM(2010)331 wersja ostateczna 2010/0179 (CNS) C7-0173/10 Wniosek DYREKTYWA RADY zmieniająca dyrektywę 2006/112/WE dotyczącą wspólnego systemu podatku od wartości

Bardziej szczegółowo

POMOC PUBLICZNA ogólne wytyczne dla Instytucji Pośredniczących

POMOC PUBLICZNA ogólne wytyczne dla Instytucji Pośredniczących POMOC PUBLICZNA ogólne wytyczne dla Instytucji Pośredniczących Zgodnie z art. 87 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, wsparcie dla podmiotów prowadzących działalność gospodarczą podlega

Bardziej szczegółowo

Uprawnienia Europejskiego Banku Centralnego do nakładania sankcji *

Uprawnienia Europejskiego Banku Centralnego do nakładania sankcji * 9.8.2016 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej C 289/93 P8_TA(2014)0062 Uprawnienia Europejskiego Banku Centralnego do nakładania sankcji * Rezolucja ustawodawcza Parlamentu Europejskiego z dnia 26 listopada

Bardziej szczegółowo

Fundusze unijne dla odnawialnych źródeł energii w nowej perspektywie finansowej. Warszawa, 3 kwietnia 2013 r.

Fundusze unijne dla odnawialnych źródeł energii w nowej perspektywie finansowej. Warszawa, 3 kwietnia 2013 r. Fundusze unijne dla odnawialnych źródeł energii w nowej perspektywie finansowej Warszawa, 3 kwietnia 2013 r. Dokumenty strategiczne KOMUNIKAT KOMISJI EUROPA 2020 Strategia na rzecz inteligentnego i zrównoważonego

Bardziej szczegółowo

UNIA EUROPEJSKA PARLAMENT EUROPEJSKI

UNIA EUROPEJSKA PARLAMENT EUROPEJSKI UNIA EUROPEJSKA PARLAMENT EUROPEJSKI RADA Bruksela, 14 marca 2014 r. (OR. en) 2012/0184 (COD) 2012/0185 (COD) 2012/0186 (COD) PE-CONS 11/14 TRANS 18 CODEC 113 AKTY USTAWODAWCZE I INNE INSTRUMENTY Dotyczy:

Bardziej szczegółowo

TRAKTAT O FUNKCJONOWANIU UNII EUROPEJSKIEJ (WYCIĄG)

TRAKTAT O FUNKCJONOWANIU UNII EUROPEJSKIEJ (WYCIĄG) TRAKTAT O FUNKCJONOWANIU UNII EUROPEJSKIEJ (WYCIĄG) Artykuł 37. (dawny art. 31 TWE) 1. Państwa Członkowskie dostosowują monopole państwowe o charakterze handlowym w taki sposób, aby wykluczona była wszelka

Bardziej szczegółowo

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 427 31995D3052 30.12.1995 DZIENNIK URZĘDOWY WSPÓLNOT EUROPEJSKICH L 321/1 DECYZJA NR 3052/95/WE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY z dnia 13 grudnia 1995 r. ustanawiająca procedurę wymiany informacji w sprawie

Bardziej szczegółowo

1.Pojęcie i charakter prawa podatkowego UE

1.Pojęcie i charakter prawa podatkowego UE 1.Pojęcie i charakter prawa podatkowego UE Prawo podatkowe UE próba definicji Prawo podatkowe UE jest przede wszystkim zbiorem przepisów będących instrumentem realizacji celów Traktatu o funkcjonowaniu

Bardziej szczegółowo

RADA UNII EUROPEJSKIEJ. Bruksela, 28 kwietnia 2006 r. (03.05) (OR. en) 8749/06. Międzyinstytucjonalny numer referencyjny: 2004/0166 (AVC)

RADA UNII EUROPEJSKIEJ. Bruksela, 28 kwietnia 2006 r. (03.05) (OR. en) 8749/06. Międzyinstytucjonalny numer referencyjny: 2004/0166 (AVC) RADA UNII EUROPEJSKIEJ Bruksela, 28 kwietnia 2006 r. (03.05) (OR. en) Międzyinstytucjonalny numer referencyjny: 2004/0166 (AVC) 8749/06 FC 14 CADREFIN 107 OC 317 NOTA Od: Grupa Robocza ds. Środków Strukturalnych

Bardziej szczegółowo

System prawny i instytucjonalny Unii Europejskiej

System prawny i instytucjonalny Unii Europejskiej Krystyna Michałowska-Gorywoda System prawny i instytucjonalny Unii Europejskiej Z formalno - prawnego punktu widzenia należałoby mówić tutaj o systemie prawa i instytucji Wspólnot Europejskich. Pojęcia

Bardziej szczegółowo

Wniosek ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

Wniosek ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 20.9.2013 COM(2013) 639 final 2013/0313 (COD) Wniosek ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY zmieniające rozporządzenie (UE, Euratom) nr 966/2012 w sprawie zasad

Bardziej szczegółowo

Europejska Fundacja na Rzecz Poprawy Warunków Życia i Pracy *

Europejska Fundacja na Rzecz Poprawy Warunków Życia i Pracy * 23.2.2006 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej C 45 E/87 P6_TA(2005)0146 Europejska Fundacja na Rzecz Poprawy Warunków Życia i Pracy * Rezolucja legislacyjna Parlamentu Europejskiego w sprawie projektu

Bardziej szczegółowo

Jednolity europejski dokument zamówienia (ESPD)

Jednolity europejski dokument zamówienia (ESPD) Jednolity europejski dokument (ESPD) Część I: Informacje dotyczące postępowania o udzielenie oraz instytucji zamawiającej lub podmiotu zamawiającego Informacje na temat publikacji W przypadku postępowań

Bardziej szczegółowo

Wniosek ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

Wniosek ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 22.3.2016 r. COM(2016) 159 final 2016/0086 (COD) Wniosek ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY ustalające współczynnik korygujący do płatności bezpośrednich przewidziany

Bardziej szczegółowo

uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, a w szczególności jego art. 93, uwzględniając wniosek Komisji,

uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, a w szczególności jego art. 93, uwzględniając wniosek Komisji, Źródło: http://www.ure.gov.pl/pl/prawo/prawo-wspolnotowe/dyrektywy/1275,dzu-l-157-z-3042004.html Wygenerowano: Sobota, 18 czerwca 2016, 23:57 Dz.U. L 157 z 30.4.2004 Dyrektywa Rady 2004/74/WE z dnia 29

Bardziej szczegółowo

KOMUNIKAT DLA POSŁÓW

KOMUNIKAT DLA POSŁÓW PARLAMENT EUROPEJSKI 2009-2014 Komisja Prawna 16.6.2011 KOMUNIKAT DLA POSŁÓW (53/2011) Przedmiot: Uzasadniona opinia włoskiej Izby Deputowanych, dotycząca wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu

Bardziej szczegółowo

Wniosek ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

Wniosek ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 26.3.2015 r. COM(2015) 141 final 2015/0070 (COD) Wniosek ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY ustalające współczynnik korygujący do płatności bezpośrednich przewidzianych

Bardziej szczegółowo

REMIT Kto ma obowiązek publikować informacje wewnętrzne?

REMIT Kto ma obowiązek publikować informacje wewnętrzne? REMIT Kto ma obowiązek publikować informacje wewnętrzne? Autorzy: Łukasz Jankowski, radca prawny, szef Departamentu Prawa Energetycznego i Jakub Kasnowski, aplikant radcowski, Chałas i Wspólnicy Kancelaria

Bardziej szczegółowo

Długoterminowy plan w zakresie zasobów dorsza w Morzu Bałtyckim i połowu tych zasobów ***I

Długoterminowy plan w zakresie zasobów dorsza w Morzu Bałtyckim i połowu tych zasobów ***I 30.12.2015 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej C 440/195 2. zwraca się do Komisji o ponowne przekazanie mu sprawy, jeśli uzna ona za stosowne wprowadzić znaczące zmiany do swojego wniosku lub zastąpić

Bardziej szczegółowo

AKTY PRAWNE UNII EUROPEJSKIEJ

AKTY PRAWNE UNII EUROPEJSKIEJ AKTY PRAWNE UNII EUROPEJSKIEJ Prawo UE moŝna podzielić na dwie grupy: Prawo pierwotne; Prawo wtórne (pochodne). NajwaŜniejsze akty prawa pierwotnego: traktaty załoŝycielskie Wspólnot Europejskich i UE;

Bardziej szczegółowo

(Akty o charakterze nieustawodawczym) ROZPORZĄDZENIA

(Akty o charakterze nieustawodawczym) ROZPORZĄDZENIA 14.5.2014 L 139/1 II (Akty o charakterze nieustawodawczym) ROZPORZĄDZENIA ROZPORZĄDZENIE DELEGOWANE KOMISJI (UE) NR 492/2014 z dnia 7 marca 2014 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego

Bardziej szczegółowo

Wniosek DECYZJA RADY

Wniosek DECYZJA RADY KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 27.10.2014 r. COM(2014) 678 final 2014/0313 (NLE) Wniosek DECYZJA RADY ustalająca stanowisko, jakie ma zająć Unia w ramach Komitetu Administracyjnego Europejskiej Komisji

Bardziej szczegółowo

Zadania Komisji Europejskiej w kontekście realizacji założeń pakietu klimatycznoenergetycznego

Zadania Komisji Europejskiej w kontekście realizacji założeń pakietu klimatycznoenergetycznego Zadania Komisji Europejskiej w kontekście realizacji założeń pakietu klimatycznoenergetycznego Marzena Chodor Dyrekcja Środowisko Komisja Europejska Slide 1 Podstawowe cele polityki klimatycznoenergetycznej

Bardziej szczegółowo

UZASADNIONA OPINIA PARLAMENTU NARODOWEGO W SPRAWIE POMOCNICZOŚCI

UZASADNIONA OPINIA PARLAMENTU NARODOWEGO W SPRAWIE POMOCNICZOŚCI Parlament Europejski 2014-2019 Komisja Prawna 19.5.2016 UZASADNIONA OPINIA PARLAMENTU NARODOWEGO W SPRAWIE POMOCNICZOŚCI Przedmiot: Uzasadniona opinia Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej w sprawie wniosku

Bardziej szczegółowo

w składzie: R. Silva de Lapuerta (sprawozdawca), prezes izby, J.C. Bonichot, A. Arabadjiev, J.L. da Cruz Vilaça i C. Lycourgos, sędziowie,

w składzie: R. Silva de Lapuerta (sprawozdawca), prezes izby, J.C. Bonichot, A. Arabadjiev, J.L. da Cruz Vilaça i C. Lycourgos, sędziowie, POSTANOWIENIE TRYBUNAŁU (druga izba) z dnia 3 grudnia 2014 r.(*) Dyrektywa 92/83/EWG Harmonizacja struktury podatków akcyzowych od alkoholu i napojów alkoholowych Artykuł 27 ust. 1 lit. f) Zwolnienie od

Bardziej szczegółowo

Jedną z kluczowych zasad funkcjonowania Unii Europejskiej jest przyjęcie przez państwa członkowskie UE zobowiązania do wykonywania i stosowania prawa

Jedną z kluczowych zasad funkcjonowania Unii Europejskiej jest przyjęcie przez państwa członkowskie UE zobowiązania do wykonywania i stosowania prawa Jedną z kluczowych zasad funkcjonowania Unii Europejskiej jest przyjęcie przez państwa członkowskie UE zobowiązania do wykonywania i stosowania prawa wspólnotowego. Zasada ta stanowi podstawę procesu integracji.

Bardziej szczegółowo

Wniosek DECYZJA WYKONAWCZA RADY

Wniosek DECYZJA WYKONAWCZA RADY KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 29.5.2015 r. COM(2015) 231 final 2015/0118 (NLE) Wniosek DECYZJA WYKONAWCZA RADY zmieniająca decyzję 2009/790/WE w celu upoważnienia Polski do przedłużenia okresu stosowania

Bardziej szczegółowo

ANNA BIERNACKA-RYGIEL TEAM EUROPE

ANNA BIERNACKA-RYGIEL TEAM EUROPE ANNA BIERNACKA-RYGIEL TEAM EUROPE OBYWATELSTWO UNII EUROPEJSKIEJ Każda osoba będąca obywatelem państwa członkowskiego Unii Europejskiej jest obywatelem europejskim. Obywatelstwo Unii Europejskiej uzupełnia

Bardziej szczegółowo

II. DEKLARACJE A. WSPÓLNA DEKLARACJA OBECNYCH PAŃSTW CZŁONKOWSKICH. Wspólna deklaracja w sprawie pełnego stosowania przepisów dorobku Schengen

II. DEKLARACJE A. WSPÓLNA DEKLARACJA OBECNYCH PAŃSTW CZŁONKOWSKICH. Wspólna deklaracja w sprawie pełnego stosowania przepisów dorobku Schengen L 112/106 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 24.4.2012 II. DEKLARACJE A. WSPÓLNA DEKLARACJA OBECNYCH PAŃSTW CZŁONKOWSKICH Wspólna deklaracja w sprawie pełnego stosowania przepisów dorobku Schengen Przyjmuje

Bardziej szczegółowo

31.5.2016 A8-0126/2 POPRAWKI PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO * do wniosku Komisji ---------------------------------------------------------

31.5.2016 A8-0126/2 POPRAWKI PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO * do wniosku Komisji --------------------------------------------------------- 31.5.2016 A8-0126/2 Poprawka 2 Roberto Gualtieri w imieniu Komisji Gospodarczej i Monetarnej Sprawozdanie Markus Ferber Rynki instrumentów finansowych COM(2016)0056 C8-0026/2016 2016/0033(COD) A8-0126/2016

Bardziej szczegółowo

Opinia do ustawy o systemie handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych. (druk nr 934)

Opinia do ustawy o systemie handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych. (druk nr 934) Warszawa, dnia 23 czerwca 2015 r. Opinia do ustawy o systemie handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych (druk nr 934) I. Cel i przedmiot ustawy Zasadniczym celem ustawy z dnia 12 czerwca 2015

Bardziej szczegółowo

Wpływ prawa UE na krajowe porządki prawne w dziedzinie zwalczania dyskryminacji

Wpływ prawa UE na krajowe porządki prawne w dziedzinie zwalczania dyskryminacji Wpływ prawa UE na krajowe porządki prawne w dziedzinie zwalczania dyskryminacji dr Przemysław Mikłaszewicz 1. Zakres zastosowania prawa Unii 1.1.Kiedy równość wyrażona w Karcie praw podstawowych UE ma

Bardziej szczegółowo

KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH. Wniosek ROZPORZĄDZENIE RADY

KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH. Wniosek ROZPORZĄDZENIE RADY KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH Bruksela, dnia 30.11.2005 KOM(2005) 623 wersja ostateczna 2005/0243 (ACC) Wniosek ROZPORZĄDZENIE RADY zmieniające rozporządzenie Rady (WE) nr 384/96 w sprawie ochrony przed

Bardziej szczegółowo

Wspólny wniosek DECYZJA RADY

Wspólny wniosek DECYZJA RADY KOMISJA EUROPEJSKA WYSOKI PRZEDSTAWICIEL UNII DO SPRAW ZAGRANICZNYCH I POLITYKI BEZPIECZEŃSTWA Bruksela, dnia 21.9.2016 r. JOIN(2016) 42 final 2016/0297 (NLE) Wspólny wniosek DECYZJA RADY w sprawie podpisania,

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz skrótów Czasopisma i inne publikatory... 7 Źródła prawa... 7 Inne skróty... 9

Spis treści. Wykaz skrótów Czasopisma i inne publikatory... 7 Źródła prawa... 7 Inne skróty... 9 Spis treści Wykaz skrótów Czasopisma i inne publikatory.......................................... 7 Źródła prawa........................................................ 7 Inne skróty..........................................................

Bardziej szczegółowo

UNIA EUROPEJSKA PARLAMENT EUROPEJSKI

UNIA EUROPEJSKA PARLAMENT EUROPEJSKI UNIA EUROPEJSKA PARLAMENT EUROPEJSKI RADA Bruksela, 25 kwietnia 2014 r. (OR. en) 2013/0313 (COD) PE-CONS 78/14 FIN 242 CODEC 888 AKTY USTAWODAWCZE I INNE INSTRUMENTY Dotyczy: ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU

Bardziej szczegółowo

Test kwalifikacyjny z zakresu prawa unijnego i europejskiego

Test kwalifikacyjny z zakresu prawa unijnego i europejskiego . Imię i nazwisko Test kwalifikacyjny z zakresu prawa unijnego i europejskiego 1. Zgodnie z Traktatami założycielskimi, od daty wejścia w życie Traktatu z Lizbony Unia Europejska: a) ma osobowość prawną

Bardziej szczegółowo

Wniosek DYREKTYWA RADY

Wniosek DYREKTYWA RADY KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 7.8.2013 COM(2013) 577 final 2013/0280 (CNS) C7-0268/13 Wniosek DYREKTYWA RADY zmieniająca dyrektywy 2006/112/WE i 2008/118/WE w odniesieniu do francuskich regionów najbardziej

Bardziej szczegółowo

DYREKTYWA RADY. z dnia 14 października 1991 r.

DYREKTYWA RADY. z dnia 14 października 1991 r. DYREKTYWA RADY z dnia 14 października 1991 r. w sprawie obowiązku pracodawcy dotyczącym informowania pracowników o warunkach stosowanych do umowy lub stosunku pracy (91/533/EWG) RADA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH,

Bardziej szczegółowo

PARLAMENT EUROPEJSKI

PARLAMENT EUROPEJSKI PARLAMENT EUROPEJSKI 2004 Komisja Prawna 2009 24.7.2008 DOKUMENT ROBOCZY w sprawie wdrożenia dyrektywy 2006/43/WE w sprawie ustawowych badań rocznych sprawozdań finansowych i skonsolidowanych sprawozdań

Bardziej szczegółowo

2010/06 Struktura Dziennika Urzędowego - Dostosowanie w związku z wejściem w życie traktatu lizbońskiego Dziennik Urzędowy seria L

2010/06 Struktura Dziennika Urzędowego - Dostosowanie w związku z wejściem w życie traktatu lizbońskiego Dziennik Urzędowy seria L 200/06 Struktura Dziennika Urzędowego - Dostosowanie w związku z wejściem w życie traktatu lizbońskiego Dziennik Urzędowy seria L L I Akty ustawodawcze a) rozporządzenia b) dyrektywy c) decyzje d) budżety

Bardziej szczegółowo

Europejska Inicjatywa Obywatelska. w obronie Małżeństwa i Rodziny. Tytuł przedkładanej inicjatywy obywatelskiej: Europejska Inicjatywa Obywatelska

Europejska Inicjatywa Obywatelska. w obronie Małżeństwa i Rodziny. Tytuł przedkładanej inicjatywy obywatelskiej: Europejska Inicjatywa Obywatelska Europejska Inicjatywa Obywatelska w obronie Małżeństwa i Rodziny I. Proponowany wniosek do Komisji Europejskiej Tytuł przedkładanej inicjatywy obywatelskiej: Europejska Inicjatywa Obywatelska w obronie

Bardziej szczegółowo

Trybunał Sprawiedliwości dokonuje wykładni porozumienia ramowego w sprawie pracy na czas określony wzmacniając ochronę pracowników

Trybunał Sprawiedliwości dokonuje wykładni porozumienia ramowego w sprawie pracy na czas określony wzmacniając ochronę pracowników CJE/06/54 4 lipca 2006 Kontakty z Mediami i Informacja KOMUNIKAT PRASOWY nr 54/06 4 lipca 2006 Wyrok Trybunału Sprawiedliwości w sprawie C-212/04 Konstantinos Adeneler i in. / Ellinikos Organismos Galaktos

Bardziej szczegółowo

Lokalny Plan Działań dotyczący efektywności energetycznej. Plan działań na rzecz zrównoważonej energii

Lokalny Plan Działań dotyczący efektywności energetycznej. Plan działań na rzecz zrównoważonej energii Lokalny Plan Działań dotyczący efektywności energetycznej oraz Plan działań na rzecz zrównoważonej energii jako elementy planowania energetycznego w gminie Łukasz Polakowski 1 SEAP Sustainable Energy Action

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY (WE) NR 2232/96. z dnia 28 października 1996 r.

ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY (WE) NR 2232/96. z dnia 28 października 1996 r. Dz.U.UE.L.96.299.1 Dz.U.UE-sp.13-18-42 ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY (WE) NR 2232/96 z dnia 28 października 1996 r. ustanawiające wspólnotową procedurę dla substancji aromatycznych używanych

Bardziej szczegółowo

Analiza prawna dotycząca możliwości wyłączenia Polski z europejskiego systemu handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych

Analiza prawna dotycząca możliwości wyłączenia Polski z europejskiego systemu handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych 14 stycznia 2016 Analiza prawna dotycząca możliwości wyłączenia Polski z europejskiego systemu handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych 1 Przedmiot i zakres analizy Niniejsza analiza ma na celu

Bardziej szczegółowo

Joanna Kopczyńska Departament Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko

Joanna Kopczyńska Departament Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko Joanna Kopczyńska Departament Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko 1 22 grudnia 2014 Krajowa Strategia Rozwoju Regionalnego 2010-2020: Regiony, Miasta, Obszary Wiejskie, przyjęta przez Radę

Bardziej szczegółowo

Rada Unii Europejskiej Bruksela, 3 lutego 2017 r. (OR. en) Jeppe TRANHOLM-MIKKELSEN, Sekretarz Generalny Rady Unii Europejskiej

Rada Unii Europejskiej Bruksela, 3 lutego 2017 r. (OR. en) Jeppe TRANHOLM-MIKKELSEN, Sekretarz Generalny Rady Unii Europejskiej Rada Unii Europejskiej Bruksela, 3 lutego 2017 r. (OR. en) Międzyinstytucjonalny numer referencyjny: 2017/0016 (NLE) 5918/17 CLIMA 24 ENV 100 MI 96 DEVGEN 18 ONU 22 WNIOSEK Od: Data otrzymania: 2 lutego

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Str. Nb. Wykaz skrótów... XV Wstęp do piątego wydania... XVII

Spis treści. Str. Nb. Wykaz skrótów... XV Wstęp do piątego wydania... XVII Wykaz skrótów... XV Wstęp do piątego wydania... XVII Rozdział I. Wprowadzenie... 1 1 1. Pojęcie prawa europejskiego i prawa Unii Europejskiej... 1 1 2. Proces integracji państw europejskich po II wojnie

Bardziej szczegółowo

Wniosek DYREKTYWA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY. zmieniająca dyrektywę Rady 2001/110/WE odnoszącą się do miodu

Wniosek DYREKTYWA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY. zmieniająca dyrektywę Rady 2001/110/WE odnoszącą się do miodu KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 21.9.2012 r. COM(2012) 530 final 2012/0260 (COD) Wniosek DYREKTYWA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY zmieniająca dyrektywę Rady 2001/110/WE odnoszącą się do miodu PL PL

Bardziej szczegółowo

Rada Unii Europejskiej Bruksela, 7 października 2015 r. (OR. en) Jeppe TRANHOLM-MIKKELSEN, Sekretarz Generalny Rady Unii Europejskiej

Rada Unii Europejskiej Bruksela, 7 października 2015 r. (OR. en) Jeppe TRANHOLM-MIKKELSEN, Sekretarz Generalny Rady Unii Europejskiej Rada Unii Europejskiej Bruksela, 7 października 2015 r. (OR. en) 12614/15 CCG 28 DELACT 128 PISMO PRZEWODNIE Od: Data otrzymania: 29 września 2015 r. Do: Nr dok. Kom.: Dotyczy: Sekretarz Generalny Komisji

Bardziej szczegółowo

DECYZJA RAMOWA RADY 2003/80/WSiSW. z dnia 27 stycznia 2003 r. w sprawie ochrony środowiska poprzez prawo karne

DECYZJA RAMOWA RADY 2003/80/WSiSW. z dnia 27 stycznia 2003 r. w sprawie ochrony środowiska poprzez prawo karne DECYZJA RAMOWA RADY 2003/80/WSiSW z dnia 27 stycznia 2003 r. w sprawie ochrony środowiska poprzez prawo karne RADA UNII EUROPEJSKIEJ, uwzględniając Traktat o Unii Europejskiej, w szczególności jego art.

Bardziej szczegółowo

Witam serdecznie na cyklu wykładów z podstaw prawa ustrojowego UE.

Witam serdecznie na cyklu wykładów z podstaw prawa ustrojowego UE. EUROPEISTYCZNE PODYPLOMOWE STUDIA UNIWERSYTECKIE CENTRUM EUROPEJSKIE UNIWERSYTET WARSZAWSKI EDYCJA XX 2009/2010 DR PATRYCJA DĄBROWSKA WYKŁAD PODSTAWY PRAWA USTROJOWEGO (INSTYTUCJONALNEGO) UNII EUROPEJSKIEJ

Bardziej szczegółowo

Wniosek DECYZJA RADY

Wniosek DECYZJA RADY KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 29.5.2013 COM(2013) 307 final 2013/0159 (NLE) Wniosek DECYZJA RADY w sprawie stosowania regulaminu nr 41 Europejskiej Komisji Gospodarczej Organizacji Narodów Zjednoczonych

Bardziej szczegółowo

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 5.2.2015 L 29/3 ROZPORZĄDZENIE WYKONAWCZE KOMISJI (UE) 2015/171 z dnia 4 lutego 2015 r. w sprawie niektórych aspektów procedury wydawania licencji przedsiębiorstwom kolejowym (Tekst mający znaczenie dla

Bardziej szczegółowo

ZAŁĄCZNIK. wniosku dotyczącego decyzji Rady

ZAŁĄCZNIK. wniosku dotyczącego decyzji Rady KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 31.5.2016 r. COM(2016) 319 final ANNEX 6 ZAŁĄCZNIK do wniosku dotyczącego decyzji Rady w sprawie stanowiska, jakie należy przyjąć w imieniu Unii Europejskiej w ramach

Bardziej szczegółowo

EUROPEJSKI BANK CENTRALNY

EUROPEJSKI BANK CENTRALNY 22.2.2014 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej C 51/3 III (Akty przygotowawcze) EUROPEJSKI BANK CENTRALNY OPINIA EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO z dnia 19 listopada 2013 r. w sprawie wniosku dotyczącego

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY. Sprawozdanie roczne w sprawie wdrożenia inicjatywy Wolontariusze pomocy UE w 2014 r.

SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY. Sprawozdanie roczne w sprawie wdrożenia inicjatywy Wolontariusze pomocy UE w 2014 r. KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 13.7.2015 r. COM(2015) 335 final SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY Sprawozdanie roczne w sprawie wdrożenia inicjatywy Wolontariusze pomocy UE w

Bardziej szczegółowo

Zmieniony wniosek ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

Zmieniony wniosek ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 23.6.2016 r. COM(2016) 408 final 2014/0175 (COD) Zmieniony wniosek ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY w sprawie dodatkowych ceł przywozowych na niektóre produkty

Bardziej szczegółowo

Wniosek DECYZJA RADY

Wniosek DECYZJA RADY KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 15.6.2015 r. COM(2015) 291 final 2015/0130 (NLE) Wniosek DECYZJA RADY w sprawie podpisania, w imieniu Unii Europejskiej, Protokołu dodatkowego do Konwencji Rady Europy

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY. Europejski program bezpieczeństwa lotniczego

SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY. Europejski program bezpieczeństwa lotniczego KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 7.12.2015 r. COM(2015) 599 final SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY Europejski program bezpieczeństwa lotniczego PL PL 1. KOMUNIKAT KOMISJI Z 2011

Bardziej szczegółowo

Rada Unii Europejskiej Bruksela, 18 czerwca 2015 r. (OR. en)

Rada Unii Europejskiej Bruksela, 18 czerwca 2015 r. (OR. en) Rada Unii Europejskiej Bruksela, 18 czerwca 2015 r. (OR. en) Międzyinstytucjonalny numer referencyjny: 2015/0065 (CNS) 8214/2/15 REV 2 FISC 34 ECOFIN 259 AKTY USTAWODAWCZE I INNE INSTRUMENTY Dotyczy: DYREKTYWA

Bardziej szczegółowo

Gospodarka niskoemisyjna

Gospodarka niskoemisyjna Pracownia Badań Strategicznych, Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią Polskiej Akademii Nauk Gospodarka niskoemisyjna dr hab. Joanna Kulczycka, prof. AGH, mgr Marcin Cholewa Kraków, 02.06.2015

Bardziej szczegółowo

KOMUNIKAT DLA POSŁÓW

KOMUNIKAT DLA POSŁÓW PARLAMENT EUROPEJSKI 2009-2014 Komisja Petycji 31.10.2014 KOMUNIKAT DLA POSŁÓW Przedmiot: Petycja nr 0770/2004 złożona przez Frantiska Brychtę (Czechy), w sprawie przeciekającego kanału ściekowego w miejscowości

Bardziej szczegółowo

TRYBUNAŁ SPRAWIEDLIWOŚCI

TRYBUNAŁ SPRAWIEDLIWOŚCI TRYBUNAŁ SPRAWIEDLIWOŚCI UNII EUROPEJSKIEJ Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej jest jedną z siedmiu instytucji UE. W jego skład wchodzą trzy organy sądownicze: Trybunał Sprawiedliwości, Sąd i Sąd

Bardziej szczegółowo

Dochodzenie roszczeń opartych na prawie UE przed sądami krajowymi autonomia proceduralna

Dochodzenie roszczeń opartych na prawie UE przed sądami krajowymi autonomia proceduralna prof. dr hab. Anna Wyrozumska Katedra Europejskiego Prawa Konstytucyjnego UŁ Jean Monnet Chair of European Constitutional Law Dochodzenie roszczeń opartych na prawie UE przed sądami krajowymi autonomia

Bardziej szczegółowo