PSYCHOGERIATRIA POLSKA 2012;9(1): Elżbieta Minda 1, Krzysztof Galus 2, Elżbieta Kozak-Szkopek 2, Alina Kowalczyk 1.

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "PSYCHOGERIATRIA POLSKA 2012;9(1):17-26. Elżbieta Minda 1, Krzysztof Galus 2, Elżbieta Kozak-Szkopek 2, Alina Kowalczyk 1."

Transkrypt

1 PSYCHOGERIATRIA POLSKA 2012;9(1):17-26 Wyniki. W dniu przyjęcia, liczba punktów w skali MMSE u kobiet wynosiła od 2 do 21 (średnio 8,7 punkartykuł oryginalny original article Ocena wpływu leczenia psychoterapeutycznego i farmakologicznego na stan umysłowy i funkcjonalny osób leczonych w szpitalu psychiatrycznym Assessment of the influence of psychotherapy and pharmacotherapy on mental and functional abilities in patients with advanced dementia treated in psychiatric hospital Elżbieta Minda 1, Krzysztof Galus 2, Elżbieta Kozak-Szkopek 2, Alina Kowalczyk 1 1 IV Oddział Psychiatryczny Samodzielnego Wojewódzkiego Publicznego Zespołu Zakładów Psychiatrycznej Opieki Zdrowotnej im. dr Barbary Borzym w Radomiu 2 Klinika Geriatrii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego w Warszawie Słowa kluczowe: otępienie, chorzy w wieku podeszłym, psychoterapia i farmakoterapia Key words: dementia, elderly patients, psychotherapy and pharmacotherapy Streszczenie Wstęp. Zaburzenia funkcji poznawczych narastają z wiekiem i należą do najczęstszych problemów zdrowotnych u osób w wieku podeszłym. Celem pracy była ocena wpływu psychoterapii i leczenia farmakologicznego na stan umysłowy oraz na zdolność do wykonywania prostych i złożonych czynności życia codziennego u pacjentów leczonych w oddziale psychiatrycznym. Materiał i metody. Badaniami objęto grupę 35 pacjentów z otępieniem (14 kobiet i 21 mężczyzn) w większości powyżej 65 roku życia, kolejno przyjmowanych na oddział psychiatryczny. Na początku i na końcu trwającego od 4 do 6 tygodni leczenia wykonano badanie stanu umysłowego i czynnościowego pacjentów za pomocą następujących skal: Krótkiej Skali Oceny Stanu Umysłowego (MMSE), Skali Podstawowych Czynności Życia Codziennego (ADL), Skali Złożonych Czynności Życia Codziennego (IADL). PGP0153 Adres korespondencyjny: Prof. dr hab. med. Krzysztof Galus Klinika Geriatrii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego w Warszawie Warszawa, ul. W. Oczki 4 Tel Fax.: Adres Copyright 2012 Fundacja Ochrony Zdrowia Psychicznego

2 18 tów), u mężczyzn od 5 do 21 (średnio 12,5 punktów). U kobiet po leczeniu średnia punktów w teście ADL zwiększyła się nieznamiennie statystycznie o 0,4 punktu, w IADL zwiększyła się nieistotnie statystycznie o 0,4 punktu, w teście MMSE zmniejszyła się nieznamiennie statystycznie o 0,3 punktu. U mężczyzn po terapii średnia wartość wyników ADL zwiększyła się istotnie statystycznie o 0,9 punktu, w teście IADL zwiększyła się znamiennie statystycznie o 1,6 punktu, średnia liczba punktów w teście MMSE nie zmieniła się. Wnioski. Trwające od 4 do 6 tygodni leczenie psychoterapeutyczne i farmakologiczne w oddziale psychiatrycznym nie poprawiło zdolności umysłowych mężczyzn i kobiet z otępieniem. Psychoterapia i farmakoterapia poprawiła zdolność do wykonywania prostych i złożonych czynności życia codziennego chorych z otępieniem, pomimo dużego upośledzenia funkcji poznawczych. Summary Introduction. Cognitive abilities decline with age and become one of the most common problems in the elderly. The aim of this study was to assess effects of psychotherapy of pharmacotherapy on mental state and the ability to perform simple and instrumental activities of daily living in patients treated in psychiatric ward. Material and methods. The study included 35 patients with dementia (14 women and 21 men) in the majority above 65 year old, consecutively admitted to the psychiatric ward. Examination of mental and functional status of patients was performed at the beginning and end of 4-6 weeks treatment, by means of the following scales: Mini Mental State Examination (MMSE), Activities of Daily Living (ADL), Instrumental Activities of Daily Living Scale (IADL). Results. On admission to ward, in women the number of points in MMSE ranged from 2 to 21 (average 8.7 points); in men from 5 to 21 (average 12.5 points). In women, after treatment the average points in ADL test increased 0.4 point, (statistically insignificant); in IADL increased 0.4 point (statistically insignificant); in MMSE test decreased 0.3 point (statistically insignificant). In men following treatment the average value of points in ADL test increased 0,9 point (statistically significant); in IADL increased 1,6 points (statistically significant); the average number of points in MMSE test was not changed. Conclusions. Lasting from 4 to 6 weeks psychological and pharmacological treatment in a psychiatric ward did not improved the mental state of men and women with dementia. Psychotherapy and pharmacotherapy improves the ability to perform simple and instrumental activities of daily living in patients, though the high impaired mental function. Wstęp W ostatnich latach zwiększa się liczba osób w wieku podeszłym. Spośród chorób i zaburzeń psychicznych dotykających starzejące się społeczeństwo, prawdziwym wyzwaniem są choroby otępienne [1]. Częstość występowania zespołów otępiennych sięga 10% populacji powyżej 65 roku życia. Z przeprowadzonych w Polsce badań wynika, że w poszczególnych grupach wiekowych rozpowszechnienie otępienia wzrasta znacząco z 1,9% w przedziale lat 65 69, do 16,5% w przedziale lat [2]. Choroby otępienne powodują narastające zaburzenia wszystkich funkcji poznawczych, w krótkim czasie degradujące umysłowo, prowadząc do uciążliwych obowiązków dla opiekunów chorych [1, 3]. Leczenie chorób otępiennych jest ważnym problemem w codziennej praktyce lekarskiej, zarówno w warunkach ambulatoryjnych jak i szpitalnych [4]. Głównym celem pracy była ocena wpływu psychoterapii i farmakoterapii na stan umysłowy i funkcjonalny pacjentów z otępieniem leczonych w oddziale psychiatrycznym.

3 19 Materiał i metody Materiał badany Badania wykonano w Oddziale Psychiatrycznym Samodzielnego Wojewódzkiego Publicznego Zespołu Zakładów Psychiatrycznej Opieki Zdrowotnej im. dr Barbary Borzym w Radomiu. Badaniami objęto 35 pacjentów z rozpoznanym otępieniem wg kryteriów ICD 10, w większości powyżej 65 roku życia, kolejno przyjmowanych do IV Oddziału Psychiatrycznego w okresie od czerwca do grudnia 2010 roku. Bezpośrednią przyczyną przyjęcia były zaburzenia zachowania z agresją i dysforią. Do badań kwalifikowano pacjentów, z którymi można było nawiązać kontakt słowny. Z badań wykluczono osoby z upośledzeniem umysłowym. Na wszystkie badania uzyskano zgodę Ordynatora Oddziału oraz Dyrekcji Szpitala. Wśród badanych było 14 kobiet (40% wszystkich badanych) i 21 mężczyzn (60% badanych). W przedziale lat od 40 do 50 były 2 kobiety (5,7% badanych osób) i 3 mężczyzn (8,5% badanych); w przedziale lat od 50 do 60 7 mężczyzn (20%); w przedziale lat od 60 do 70 6 kobiet (17,1% ) i 2 mężczyzn (5,7%); w przedziale powyżej 70 lat było 6 kobiet (17,1% ) i 9 mężczyzn (25,7% wszystkich badanych). Wśród kobiet było 8 mężatek (57,2% ) i 6 wdów (42,8% kobiet). Wśród mężczyzn było 9 żonatych (42,3%), 6 wdowców ( 28,5% ), 4 kawalerów (19%), 2 rozwodników ( 9,5% badanej liczby mężczyzn). Na wsi mieszkało 22 (62,8%) badanych pacjentów, w tym 10 kobiet i 12 mężczyzn; w mieście 12 (34,2%) osób, w tym 4 kobiety i 8 mężczyzn; 1 osoba była bezdomna. Pracę fizyczną w przeszłości wykonywało 27 (77,2%) badanych, w tym 14 kobiet i 13 mężczyzn, pracę umysłową 8 mężczyzn (22,8%). Alkohol nadużywało 10 osób (28,6% badanych), w tym 9 mężczyzn i 1 kobieta; pozostali nie nadużywali alkoholu. W rodzinach kobiet nie było osób przewlekle pijących alkohol. U 3 mężczyzn alkohol nadużywało rodzeństwo, a u 4 mężczyzn ojciec. U wszystkich badanych kobiet i u 76,2% mężczyzn występowały zaburzenia snu. Sen przerywany miało 4 (28,5%) kobiety i 6 (28,5%) mężczyzn ; krótki sen 5 kobiet (35,7% ) i 5 ( 23,8% ) mężczyzn; wczesne wybudzanie 5 (35,7% ) kobiet i 5 ( 23,8% ) mężczyzn. Podwyższony nastrój, który oceniano na podstawie badania klinicznego, miało 8 (57,1%) kobiet i 6 (28,5%) mężczyzn; obniżony nastrój 4 kobiety ( 28,5% ) i 15 (71,4%) mężczyzn; pogodny nastrój 2 kobiety ( 14,2% ). Żaden z mężczyzn nie miał pogodnego nastroju. Zmniejszone łaknienie miało 8 kobiet (22,8% ogółu badanych) i 11 mężczyzn (31.4%); zwiększone 6 kobiet (17,1% ) i 10 mężczyzn (28,5%). Przyczyny występowania otępienia u badanych W przedziale lat od 40 do 50, chorobę Alzheimera miała 1 kobieta (2,8% wszystkich badanych), otępienie naczyniopochodne 1 kobieta (2,8%), otępienie w przebiegu choroby alkoholowej 3 mężczyzn (8,5%). W przedziale lat od 50 do 60 otępienie naczyniopochodne miał 1 mężczyzna (2,8%), otępienie w przebiegu choroby alkoholowej 6 mężczyzn (17,1%). W przedziale lat od 60 do 70 otępienie naczyniopochodne miała 1 kobieta (2,8% ), chorobę Alzheimera 1 kobieta (2.8%) oraz otępienie spowodowane najprawdopodobniej zmianami naczyniowymi i neurozwyrodnieniowymi mózgu 3 kobiety (8,5%). W przedziale powyżej 70 lat otępienie spowodowane najprawdopodobniej zmianami naczyniowymi i neurozwyrodnieniowymi mózgu występowało u 6 kobiet (17,1% ) i 9 mężczyzn (25,7% wszystkich badanych). Okres utrzymywania się objawów otępienia u badanych przedstawiał się następująco: do 1 roku u 8 kobiet ( 22,8% ) i u 8 mężczyzn ( 22,8% ), do 2 lat u 2 kobiet ( 5,7% ) i u 5 mężczyzn

4 20 ( 14,25%), do 4 lat u 4 kobiet ( 11,4% ) i u 6 mężczyzn (17,1% ) oraz powyżej 4 lat u 2 mężczyzn ( 5,7% wszystkich badanych). Wśród badanych osób, 5 (14,2%) leczyło się z powodu schizofrenii, 10 osób (28,5%) z powodu innych zaburzeń psychotycznych. Z przyczyn psychiatrycznych 8 kobiet (22,8% badanych) i 15 mężczyzn (42,8% badanych) było kilkakrotnie leczonych szpitalnie. U badanych były obecne inne choroby przewlekłe: nadciśnienie tętnicze u 7 osób (20% ogółu badanych), w tym u 2 kobiet i u 5 mężczyzn; choroby tarczycy u 2 kobiet (5,7%); padaczka występowała u 5 mężczyzn (14,2%); cukrzyca u 7 osób ( 20%), w tym u 2 kobiet i 5 mężczyzn. Wybrane wyniki przedmiotowego badania kobiet Wzrost badanej grupy kobiet wynosił od 154 do 172 cm, średnio 163,3 cm; masa ciała od 49 do 103 kg, średnio 74,36 kg; wskaźnik masy ciała od 19 do 37,3, średnio 27,6; tętno w spoczynku od 70 do 102 na minutę, średnio 82,3.; ciśnienie tętnicze od 115/60 mmhg do 150/90 mmhg, średnio 132/81 mmhg. Wybrane wyniki przedmiotowego badania mężczyzn Wzrost badanej grupy mężczyzn wynosił od 159 do 182 cm, średnio 171,4 cm; masa ciała od 54 do 115 kg, średnio 82,6 kg ; wskaźnik masy ciała od 20,3 do 42,2,średnio 28,18; tętno w spoczynku od 70 do 100 uderzeń na minutę, średnio 83,1; ciśnienie tętnicze od 110/60 mmhg do 180/90 mmhg, średnio 129/78 mmhg. Leczenie farmakologiczne pacjentów podczas pobytu w Oddziale Psychiatrycznym Wszyscy pacjenci z zaburzeniami zachowania, z powodu których zostali przyjęci na Oddział, otrzymywali w zwiększonych dawkach neuroleptyki klasyczne (Haloperidol, Perazyna) i neuroleptyki atypowe (Olanzapina, Quetiapina, Risperidon) aż do ustąpienia objawów zaostrzenia. Poza tym u pacjentów kontynuowano uprzednio stosowane leczenie przeciwotępienne (chlorowodorek memantyny, donepezil, rywastygmina), przeciwdepresyjne (Paroksetyna, Sertralina, Citalopram, Mianseryna, Mirtazapina), leczenie zaburzeń snu (Estazolam, Zolpidem). Leczenie psychoterapeutyczne zastosowane w Oddziale Psychiatrycznym Leczenie psychoterapeutyczne stosowano u wszystkich pacjentów objętych badaniem. Jedną z głównych form psychoterapii była terapia zajęciowa. Miała ona na celu poprawienie codziennego funkcjonowania pacjentów oraz wprowadzenie prawidłowych nawyków. Były to zajęcia, które w przeszłości dawały chorym satysfakcję, np.: robótki ręczne, malowanie, majsterkowanie oraz czynności, które uczą samoobsługi: przygotowanie posiłków, ubieranie, czynności higieniczne. Terapia zajęciowa odbywała się codziennie przez około 2-3 godziny. Przeciwdziałała ona izolacji chorego i wzmacniała poczucie własnej wartości. Następną terapią prowadzoną w Oddziale były treningi orientacji. Polegały one na przypominaniu choremu jego danych personalnych, imion współmałżonków, dzieci, miejsca pobytu. Treningi te były prowadzone codziennie, indywidualnie dla każdego pacjenta. Ponadto w Oddziale prowadzona była muzykoterapia. Zajęcia polegały na słuchaniu muzyki, śpiewaniu ulubionych piosenek, klaskaniu i poruszaniu się w rytm muzyki, wspólnym tańczeniu. Treningi takie prowadzone były dwa razy w tygodniu przez około 2-3 godziny. Celem tych treningów było wyzwolenie emocji i napięć, osiągnięcie integracji w grupie, nauka relaksacji i odpoczynku oraz usprawnienie funkcji motorycznych. Działania te wzmacniały i ułatwiały proces leczenia.

5 21 Metody badań Badania wykonano za pomocą następujących skal: Krótkiej Oceny Stanu Umysłowego( MMSE ), Skali Podstawowych Czynności Życia Codziennego (ADL), Skali Oceny Złożonych Czynności Życia Codziennego (IADL) [5]. Przeprowadzono je dwukrotnie: w dniu przyjęcia pacjenta na Oddział Psychiatryczny i po 4-6 tygodniowym leczeniu. Skala MMSE pozwala na ocenę najważniejszych czynności umysłowych. Wynik liczbowy tej skali jest odzwierciedleniem ogólnego poziomu funkcjonowania poznawczego badanej osoby. Stanowi on sumę punktów uzyskanych w próbach, które oceniają: orientację w czasie i miejscu, zapamiętywanie trzech wyrazów, uwagę i liczenie, swobodne odtwarzanie wcześniej zapamiętanych wyrazów, nazywanie dwóch przedmiotów, wykonywanie poleceń słownych, pisanie oraz kopiowanie. Maksymalny wynik wynosi 30 punktów. Wynik poniżej 24 punktów wskazuje na obecność procesu otępiennego i sugeruje konieczność podjęcia dalszych badań diagnostycznych. Skala ADL bada zdolność do wykonywania następujących czynności: kontrolowania potrzeb fizjologicznych, korzystania z toalety, przemieszczania się, kąpania, ubierania, spożywania posiłków. W tej skali maksymalnie można uzyskać 6 punktów, co oznacza pełną zdolność do wykonywania tych czynności. Uzyskanie 4 punktów świadczy o średnim stopniu upośledzenia czynnościowego, a uzyskanie 2 punktów o ciężkim upośledzeniu czynnościowym. Skala IADL bada zdolność do samodzielnego funkcjonowania. Ocenia zdolność do wykonywania następujących czynności: korzystania z telefonu, przemieszczania się do miejsca poza odległością spaceru, wychodzenia na zakupy po artykuły spożywcze, przygotowywania sobie posiłków, samodzielnego przyjmowania leków i gospodarowania pieniędzmi, wykonywania prac domowych takich jak: sprzątanie, pranie, drobne naprawy. Maksymalna liczba punktów jaką można było uzyskać w tym badaniu wynosiła 24, minimalna 8. Im większa liczba punktów uzyskana w teście, tym większa jest niezależność i samodzielność pacjenta. Badania te służyły ocenie zmian stanu funkcjonalnego i umysłowego pacjentów w czasie leczenia szpitalnego. Analiza statystyczna Porównano uśrednione wyniki każdej ze skal przed i po terapii, osobno grupy mężczyzn i kobiet. Do oceny istotności statystycznej zmian zastosowano test t-studenta i test znaków. Wszystkie testy przeprowadzono na poziomie istotności 0,05 w oprogramowaniu R. Wyniki Wyniki badań wykonanych u kobiet przed leczeniem: Liczba punktów w badaniu MMSE wynosiła od 2 do 21, średnio 8,7 pkt; w skali ADL od 2 do 6, średnio 4,1 pkt; w teście IADL wahała się od 8 do 18, średnio 10,57 pkt. Wyniki badań wykonanych u mężczyzn przed leczeniem: Liczba punktów w teście MMSE wynosiła od 5 do 21, średnio 12,5 pkt; w teście ADL od 2 do 6, średnio 3,8 pkt; w teście IADL wahała się od 8 do 20, średnio 12,6 pkt. Wyniki badań wykonanych u kobiet po leczeniu: Liczba punktów w teście MMSE wynosiła od 2 do 21, średnio 8,4 pkt; w skali ADL od 2 do 6, średnio 4,5 pkt; w skali IADL wahała się od 8 do 18, średnio 11 pkt. Wyniki badan wykonanych u mężczyzn po leczeniu: Liczba punktów w teście MMSE wynosiła od 4 do 21, średnio 12,5 pkt; w skali ADL od 2 do 6, średnio 4,7 pkt; w skali IADL wahała się od 8 do 20, średnio 14,2 pkt.

6 22 Porównanie wybranych wyników badań wykonanych u kobiet przed i po leczeniu Wyniki badań ADL, IADL, MMSE wykonanych u kobiet przed rozpoczęciem i po zakończeniu leczenia przedstawiono w tabeli 1. Średnia liczba punktów w teście ADL zwiększyła się o 0,4 punktu i była to zmiana nieznamienna statystycznie. Średnia liczba punktów w teście IADL po leczeniu zwiększyła się o 0,4 punktu i również nie była ona znamienna statystycznie. Średnia punktów uzyskanych po leczeniu w teście MMSE zmniejszyła się o 0,3 punktu i nie była zmianą znamienną statystycznie. Porównanie wybranych wyników badań wykonanych u mężczyzn przed i po leczeniu Wyniki badań ADL, IADL, MMSE wykonanych u mężczyzn przed rozpoczęciem i po zakończeniu leczenia przedstawiono w tabeli 2. Średnia liczba punktów w teście ADL zwiększyła się o 0,9 punktu i była to zmiana istotna statystycznie. Średnia liczba punktów w teście IADL zwiększyła się o 1,6 punktu i była znamienna statystycznie. Średnia liczba punktów w teście MMSE nie zmieniła się. Dyskusja Okres badań ograniczony był czasem leczenia szpitalnego. Oceniane zmiany zaszłe podczas 6-tygodniowego pobytu w szpitalu pozwoliły wyeliminować ewentualny wpływ dłuższego czasu na naturalny przebieg choroby. Zbadano wpływ leczenia psychoterapeutycznego i farmakologicznego na stan umysłowy i zdolności do wykonywania codziennych czynności u pacjentów z otępieniem kolejno przyjmowanych do Oddziału Psychiatrycznego. Taki sposób kwalifikacji do badań pozwala w pewnym stopniu odnieść wyniki badań do większej liczby chorych. Poziom funkcjonowania poznawczego pacjentów z otępieniem podczas leczenia nie zmienił się istotnie statystycznie. Średnie wartości wyników skali Krótkiego Badania Zdolności Umysłowych nie zmieniły się podczas leczenia. W grupie kobiet wartości tego testu wykonane po leczeniu, nawet nieco zmniejszyły się, wskazując na niewielki, chociaż statystycznie nieistotny wzrost objawów otępienia. Nie należy oczekiwać, że zaawansowane choroby mózgu i wynikające z nich otępienie, którego wskaźnikiem były niskie wartości testu MMSE, będą cofały się pod wpływem krótkotrwałego leczenia szpitalnego. Uzyskano natomiast u mężczyzn korzystny, statystycznie znamienny wpływ przeprowadzonego leczenia szpitalnego na zdolność do wykonywania prostych czynności życia codziennego. Można sądzić, że był on głównie wynikiem oddziaływania psychoterapii i terapii zajęciowej. U badanych kobiet, chociaż nieco poprawiła się zdolność do wykonywania tych czynności, to jednak była ona nieznamienna statystycznie, prawdopodobnie z powodu dużego zaawansowania zmian chorobowych. Wyniki badania złożonych czynności życia codziennego przeprowadzone u mężczyzn po leczeniu, wykazały statystycznie znamienną poprawę zdolności do ich wykonywania. U kobiet poprawa wykonywania tych czynności była statystycznie nieznamienna. Biorąc pod uwagę ocenę zdolności do wykonywania podstawowych i złożonych czynności życia codziennego oraz Krótką Ocenę Zdolności Umysłowych, gorsze wyniki leczenia szpitalnego u kobiet były najprawdopodobniej wynikiem bardziej zawansowanych zmian chorobowych mózgu. Wszyscy badani mieli wcześniej ustalone, a w szpitalu kontynuowane leczenie przeciwotępienne, natomiast psychoterapię zastosowano u każdego chorego dopiero w czasie leczenia szpitalnego. Trudny do oceny, chociaż niewątpliwy jest wpływ przebywania pacjentów w oddziale, w tym samym

7 23 Tabela 1. Porównanie średnich wyników testów: Skali Podstawowych Czynności Życia Codziennego (ADL), Skali Złożonych Czynności Życia Codziennego (IADL), Krótkiej Oceny Stanu Umysłowego (MMSE) u kobiet przed i po leczeniu oraz ich ocena statystyczna Table 1. Comparison of the mean results of tests: Activities of Daily Living (ADL), Instrumental Activities of Daily Living Scale (IADL), Mini Mental State Examination (MMSE) in women before and after treatment and their statistical evaluation Średnie wartości wyrażone w punktach Ocena statystyczna Skale przed leczeniem po leczeniu różnica średnich test znaków test t-studenta ADL 4,1 4,6 0,4 0,727 - IADL 10,6 11,0 0,4-0,385 MMSE 8,7 8,4-0,3 0,625 - Tabela 2. Porównanie średnich wyników testów: Skali Podstawowych Czynności Życia Codziennego (ADL), Skali Złożonych Czynności Życia Codziennego (IADL), Krótkiej Oceny Stanu Umysłowego (MMSE) u mężczyzn przed i po leczeniu oraz ich ocena statystyczna Table 2. Comparison of the mean results of tests: Activities of Daily Living (ADL), Instrumental Activities of Daily Living Scale (IADL), Mini Mental State Examination (MMSE) in men before and after treatment and their statistical evaluation Średnie wartości wyrażone w punktach Ocena statystyczna Skale przed leczeniem po leczeniu różnica średnich test znaków ADL 3,8 4,7 0,9 <0,001 IADL 12,6 14,2 1,6 <0,001 MMSE 12,5 12,5 0,0 1,000 środowisku i społeczności poddawanej opiece całego personelu. Można zatem przyjąć, że leczenie psychoterapeutyczne i farmakologiczne zastosowane u pacjentów dało korzystne wyniki, pomimo tego, że ich zdolności poznawcze były bardzo upośledzone. Nawet w zaawansowanym okresie choroby otępiennej można i trzeba podtrzymywać niezaburzone jeszcze umiejętności, od których zależy samodzielne funkcjonowanie chorego [6, 7, 8].

8 24 Pewien udział w rozwoju i przebiegu zaburzeń poznawczych u badanych mogły mieć choroby psychiczne, obecne aż u około 40% badanych. Nieprawidłowości w zakresie kory przedczołowej, obserwowane w schizofrenii i zaburzeniach afektywnych dwubiegunowych, prowadzą do zaburzeń poznawczych [9, 10, 11]. Choroby wpływające na ukrwienie mózgu, takie jak nadciśnienie tętnicze i cukrzyca, mają udział w rozwoju otępienia naczyniopochodnego [12, 13, 14]. Choroby te stwierdzano u 14 % badanych kobiet i u 24% mężczyzn. Spożywanie alkoholu mogło mieć duży wpływ na wystąpienie otępienia u mężczyzn, bowiem aż 43% z nich nadużywało alkohol. U kobiet to oddziaływanie mogło być mniejsze, gdyż alkohol nadużywało tylko 8% badanych. Znany jest wpływ przewlekłego nadużywania alkoholu na rozwój procesów neurodegeneracyjnych prowadzących do zaniku w obrębie hipokampa, płatów skroniowych i czołowych [15, 16, 17]. Pewien wpływ na wystąpienie objawów otępienia mogło mieć miejsce zamieszkania badanych pacjentów. Odsetek kobiet leczonych w Oddziale, zamieszkujących na wsi, wynosił 71,4%, a mężczyzn 57,1%. Z innych badań wynika, że u pacjentów mieszkających na wsi częściej występuje otępienie [18, 19]. Przeprowadzone badania wykazały, że osoby pracujące fizycznie są bardziej narażone na wystąpienie otępienia. Wszystkie badane kobiety wykonywały uprzednio pracę fizyczną, a odsetek mężczyzn pracujących fizycznie wynosił 61,9%. Stwierdzenie to wydaje się być zgodne z badaniami wykazującymi, że praca umysłowa zmniejsza częstość występowania objawów otępienia, a u wykonujących ją, rzadziej stwierdza się chorobę Alzheimera [20]. Ogólnie można powiedzieć, że leczenie szpitalne pacjentów z otępieniem, nawet jeśli nie poprawiało zdolności poznawczych, to prawdopodobnie spowalniało ich utratę, polepszało jakość życia chorych i opiekunów [21]. Ćwiczenie wykonywania codziennych czynności oraz terapia zajęciowa mogą zwiększać zdolność do samoobsługi oraz obniżać zaburzenia zachowania [8, 22]. Aktywność fizyczna poprawia ogólną sprawność oraz nastrój chorych z otępieniem [23, 24, 25]. Wnioski 1. Trwające od 4 do 6 tygodni leczenie psychoterapeutyczne i farmakologiczne w oddziale psychiatrycznym nie poprawiło zdolności umysłowych mężczyzn i kobiet. 2. U chorych z otępieniem, pomimo dużego upośledzenia funkcji umysłowych, leczenie psychoterapeutyczne i farmakologiczne poprawia zdolności do samodzielnego funkcjonowania. Piśmiennictwo [1] Prince M, Bryce R, Ferri C: Alzheimer s Disease International World Alzheimer Report The benefits of early diagnosis and intervention. Institute of Psychiatry, King s College London, UK, Published by Alzheimer s Disease International (ADI). September [2] Diagnostyka i leczenie otępień. Rekomendacje zespołu ekspertów Polskiego Towarzystwa Alzheimerowskiego. Otwock: Medisfera; [3] Gabryelewicz T, Kotapka-Minc S, Mączka M i wsp. Charakterystyka polskiej populacji osób z chorobą Alzheimera i ich opiekunów: Raport z badania obserwacyjnego EX-ON. Psychogeriatr Pol 2006; 3: [4] Boustani M, Callahan CM, Unverzagt FW, Austrom MG, Perkins AJ, Fultz BA et al. Implementing a screening and diagnosis program for dementia in primary care. J Gen Intern Med 2005; 20(7):

9 25 [5] Reuben DB, Rosen S Principles of geriatric assessment. W: Halter JB et al. Hazzard s Geriatric Medicine and Gerontology-6th ed. The McGraw-Hill Companies New York 2009, [6] Spijker A, Vernooij-Dassen M, Vasse E et al. Effectiveness of nonpharmacological interventions in delaying the institutionalization of patients with dementia: a metaanalysis. J Am Geriatr Soc 2008; 56(6): [7] Ayalon L, Gum AM, Feliciano, Arean PA. Effectiveness of nonpharmacological interventions for the management of neuropsychiatrics symptoms in patients with dementia: a systematic review. Arch Intern Med 2006; 166: [8] Andersen CK, Wittrup-Jensen KU, Lolk A, et al. Ability to perform activities of daily living is the main factor affecting quality of life in patients with dementia. Health Qual Life Outcomes 2004; 2: [9] Borkowska A. Znaczenie zaburzeń funkcji poznawczych i możliwości ich oceny w chorobach psychicznych. Psychiatria w Praktyce Klinicznej 2009; 2 (1): [10] Budson A, Price BH Memory dysfunction in neurological practice. Pract Neurol 2007; 7: [11] Tamminga CA. The neurobiology of cognition in schizophrenia. J Clin Psychiatry 2006; 67: [12] Głuszek J Dementia in the course of hypertension and diabetes. Post Nauk Med 2009; 1: [13] Langa KM, Forster NL, Larson EB. Mixed dementia: emerging concepts and therapeutic implications. JAMA 2004; 292(23): [14] Bowler JV, Gorelick PB. Advances in vascular cognitive impairment Stroke 2007; 38(2): [15] Habrat B Zaburzenia psychiczne spowodowane przyjmowaniem substancji psychoaktywnych. W: Bilikiewicz A (red.) Psychiatria. Warszawa: PZWL; 2009, s [16] Szubert-Czarnocka MM Alkohol i napady padaczkowe. Review of Clinical Neuropsychiatry 2011; 3 (2): [17] Moselhy HF et al. Frontal lobe changes in alcoholism: review of the literature. Alcohol & Alkoholism 2001; 36: [18] Bidzan L, Turczyński J, Szabert K Rozpowszechnienie zaburzeń otępiennych w populacji wiejskiej. Psychiatr Pol 2007; 2: [19] Vilalta-Franch J, Lopez-Pousa S, Llinas-Regla J The prevalence of dementias in a rural area. A study in Girona. Rev Neurol 2000; 30: [20] Scarmeas N, Albert SM, Manly JJ, Stern Y. Education and rates of cognitive decline in incident Alzheimer s disease. J Neurol Neurosur Ps 2006; 77: [21] Siemiński M, Perzowski J, Zakrzewska A Satysfakcja pacjentów z demencją i ich opiekunów z prowadzonej terapii. Review of Clinical Neuropsychiatry 2011; 3 (4): [22] Livingston G, Johnston K, Katona C et al. Systematic review of psychological approaches to the management of neuropsychiatric symptoms of dementia. Am J Psychiatry 2005; 162: [23] Miu DKY, Szeto SL, Mak YF A randomised controlled trial on the effect of exercise on physical, cognitive and affective function in dementia subjects. Asian J Gerontol Geriatr 2008; 3: [24] Kozak-Szkopek E, Galus K Wpływ rehabilitacji ruchowej na sprawność psychofizyczną osób w podeszłym wieku. Gerontol Pol 2009; 17: [25] Heyn P, Abreu BC, Ottenbacher KJ The effects of exercise training on elderly persons with cognitive impairment and dementia: a meta-analysis. Arch Phys Med Rehabil 2004; 85: Revieved/Zrecenzowano r. Accepted/Zatwierdzono do druku r.

10 KOMUNIKAT REDAKCJI Zaproszenie do publikacji Redakcja uprzejmie zaprasza do nadsyłania pełnotekstowych artykułów oryginalnych i krótkich doniesień badawczych mieszczących się w tematyce czasopisma, wcześniej niepublikowanych oraz nieprzedłożonych do innych wydawnictw, celem rozważenia Publikacji w Psychogeriatrii Polskiej Wszystkie przedłożone artykuły zostaną niezależnie zrecenzowane. Wydawca Psychogeriatrii Polskiej Fundacja Ochrony Zdrowia Psychicznego Wrocław, ul. Nożownicza 4/8

Emilia Socha Fundacja WHC socha@korektorzdrowia.pl

Emilia Socha Fundacja WHC socha@korektorzdrowia.pl Emilia Socha Fundacja WHC socha@korektorzdrowia.pl W styczniu 1907 roku, ukazała się praca niemieckiego neurologa, Aloisa Alzheimera, O szczególnej chorobie kory mózgowej Opisywała ona przypadek pacjentki,

Bardziej szczegółowo

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH PSYCHIATRYCZNYCH ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH PSYCHIATRYCZNYCH ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Załączniki do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 2014 r. (poz. ) Załącznik nr 1 WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH PSYCHIATRYCZNYCH ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Lp.

Bardziej szczegółowo

Materiały edukacyjne. Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego

Materiały edukacyjne. Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego Materiały edukacyjne Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego Klasyfikacja ciśnienia tętniczego (mmhg) (wg. ESH/ESC )

Bardziej szczegółowo

Depresja a uzależnienia. Maciej Plichtowski Specjalista psychiatra Specjalista psychoterapii uzależnień

Depresja a uzależnienia. Maciej Plichtowski Specjalista psychiatra Specjalista psychoterapii uzależnień Depresja a uzależnienia Maciej Plichtowski Specjalista psychiatra Specjalista psychoterapii uzależnień Alkoholizm w chorobach afektywnych Badania NIMH* (1990) (uzależnienie + nadużywanie) Badania II Kliniki

Bardziej szczegółowo

FORMULARZ MEDYCZNY PACJENTA

FORMULARZ MEDYCZNY PACJENTA Data wypełnienia: FORMULARZ MEDYCZNY PACJENTA NAZWISKO i IMIĘ PESEL ADRES TELEFON Nazwisko i imię opiekuna/osoby upoważnionej do kontaktu: Telefon osoby upoważnionej do kontaktu: ROZPOZNANIE LEKARSKIE

Bardziej szczegółowo

ZALEŻNOŚĆ MIĘDZY WYSOKOŚCIĄ I MASĄ CIAŁA RODZICÓW I DZIECI W DWÓCH RÓŻNYCH ŚRODOWISKACH

ZALEŻNOŚĆ MIĘDZY WYSOKOŚCIĄ I MASĄ CIAŁA RODZICÓW I DZIECI W DWÓCH RÓŻNYCH ŚRODOWISKACH S ł u p s k i e P r a c e B i o l o g i c z n e 1 2005 Władimir Bożiłow 1, Małgorzata Roślak 2, Henryk Stolarczyk 2 1 Akademia Medyczna, Bydgoszcz 2 Uniwersytet Łódzki, Łódź ZALEŻNOŚĆ MIĘDZY WYSOKOŚCIĄ

Bardziej szczegółowo

Psychiatria z uwzględnieniem problemów ludzi starszych Pielęgniarstwo

Psychiatria z uwzględnieniem problemów ludzi starszych Pielęgniarstwo Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nysie Instytut Pielęgniarstwa Nazwa modułu (przedmiotu) Kierunek studiów Profil kształcenia Poziom studiów Forma studiów Semestr studiów Tryb zaliczenia przedmiotu Formy

Bardziej szczegółowo

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH PSYCHIATRYCZNYCH ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH PSYCHIATRYCZNYCH ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Załączniki do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia29 kwietnia 2011 r. Załącznik nr 1 WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH PSYCHIATRYCZNYCH ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI

Bardziej szczegółowo

Standardy postępowania w chorobach otępiennych. Maria Barcikowska

Standardy postępowania w chorobach otępiennych. Maria Barcikowska Standardy postępowania w chorobach otępiennych Maria Barcikowska Rozwój wiedzy od 1984 1. Przestało obowiązywać rozpoznanie AD przez wykluczenie - fenotyp został ostatecznie zdefiniowany 2. Rozwój metod

Bardziej szczegółowo

Dla używających substancji psychoaktywnych: Kody Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych odpowiadające

Dla używających substancji psychoaktywnych: Kody Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych odpowiadające Dziennik Ustaw 46 Poz. 1386 Załącznik nr 5 WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH DZIENNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI REALIZACJI TYCH ŚWIADCZEŃ Lp. Nazwa świadczenia gwarantowanego

Bardziej szczegółowo

WARUNKI WOBEC ŚWIADCZENIODAWCÓW

WARUNKI WOBEC ŚWIADCZENIODAWCÓW YJNEJ 1 2 świadczenia w oddziale psychiatrycznym świadczenia w oddziale psychiatrycznym dla dzieci i młodzieży 4700 4701 4703 4705 oddział psychiatryczny oddział psychiatryczny dla dzieci, oddział psychiatryczny

Bardziej szczegółowo

SCHIZOFRENIA ROLA OPIEKUNÓW W KREOWANIU WSPÓŁPRACY DR MAREK BALICKI

SCHIZOFRENIA ROLA OPIEKUNÓW W KREOWANIU WSPÓŁPRACY DR MAREK BALICKI SCHIZOFRENIA ROLA OPIEKUNÓW W KREOWANIU WSPÓŁPRACY DR MAREK BALICKI PACJENT NA RYNKU PRACY 43 lata, stan wolny, wykształcenie średnie Pierwsze objawy w wieku 29 lat. Średnio 1 rok mija od momentu pierwszych

Bardziej szczegółowo

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH DZIENNYCH PSYCHIATRYCZNYCH ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH DZIENNYCH PSYCHIATRYCZNYCH ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Projekt z dnia 28.11.2014 r. Załącznik nr 4 WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH DZIENNYCH PSYCHIATRYCZNYCH ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Lp. Profil lub rodzaj komórki organizacyjnej

Bardziej szczegółowo

Pośrednie formy opieki psychiatrycznej

Pośrednie formy opieki psychiatrycznej Terapia środowiskowa- leczenie domowe w schizofrenii Pośrednie formy opieki psychiatrycznej Leczenie środowiskowe zespół leczenia środowiskowego Wspieranie zdrowienia po przebytym epizodzie schizofrenii

Bardziej szczegółowo

Przyczyny hospitalizacji kobiet z zespołami otępiennymi w oddziale psychogeriatrycznym

Przyczyny hospitalizacji kobiet z zespołami otępiennymi w oddziale psychogeriatrycznym PSYCHOGERIATRIA POLSKA 2009;6(3):147-154 artykuł oryginalny orginal article Przyczyny hospitalizacji kobiet z zespołami otępiennymi w oddziale psychogeriatrycznym Causes of hospital admission of women

Bardziej szczegółowo

CMC/2015/03/WJ/03. Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca

CMC/2015/03/WJ/03. Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca CMC/2015/03/WJ/03 Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca Dane pacjenta Imię:... Nazwisko:... PESEL:... Rozpoznane choroby: Nadciśnienie tętnicze Choroba wieńcowa Przebyty zawał

Bardziej szczegółowo

PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU FAKULTATYWNEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2015/2016 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY

PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU FAKULTATYWNEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2015/2016 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU FAKULTATYWNEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2015/2016 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY 1. NAZWA PRZEDMIOTU : Psychiatria w pytaniach i odpowiedziach. 2. NAZWA JEDNOSTKI (jednostek

Bardziej szczegółowo

Zaburzenia zachowania i objawy psychotyczne oraz funkcjonowanie społeczne a nasilenie otępienia

Zaburzenia zachowania i objawy psychotyczne oraz funkcjonowanie społeczne a nasilenie otępienia PSYCHOGERIATRIA POLSKA 2008;5(3):139-146 artykuł oryginalny oryginal article Zaburzenia zachowania i objawy psychotyczne oraz funkcjonowanie społeczne a nasilenie otępienia Relationship between behavioral

Bardziej szczegółowo

Geriatryczna Skala Oceny Depresji a sytuacja materialna i rodzinna osób starszych. Wstępne wyniki projektu PolSenior

Geriatryczna Skala Oceny Depresji a sytuacja materialna i rodzinna osób starszych. Wstępne wyniki projektu PolSenior Aleksandra Szybalska Katarzyna Broczek Warszawski Uniwersytet Medyczny Malwina Wawrzyniak Warszawski Uniwersytet Medyczny Małgorzata Mossakowska Geriatryczna Skala Oceny Depresji a sytuacja materialna

Bardziej szczegółowo

Zdrowotne i społeczne problemy wieku starszego - sprzężenia zwrotne

Zdrowotne i społeczne problemy wieku starszego - sprzężenia zwrotne Zdrowotne i społeczne problemy wieku starszego - sprzężenia zwrotne Piotr Pruszczyk, Klinika Chorób Wewnętrznych i Kardiologii z Centrum Diagnostyki i Leczenia Żylnej Choroby Zakrzepowo Zatorowej Szpital

Bardziej szczegółowo

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH DZIENNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH DZIENNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Projekt z dnia 28.11.2014 r. Załącznik nr 5 WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH DZIENNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Lp. Profil lub rodzaj komórki organizacyjnej

Bardziej szczegółowo

Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją

Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją 234 Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją The effectiveness of local anesthetics in the reduction of needle

Bardziej szczegółowo

prof. dr hab. Andrzej Potemkowski Zakład Psychologii Klinicznej i Psychoprofilaktyki. Pomorski Uniwersytet Medyczny w Szczecinie

prof. dr hab. Andrzej Potemkowski Zakład Psychologii Klinicznej i Psychoprofilaktyki. Pomorski Uniwersytet Medyczny w Szczecinie Lekarz, neurolog Marzena Zboch Dyrektor ds. medycznych Ośrodek Badawczo- Naukowo- Dydaktyczny Chorób Otępiennych Uniwersytetu Medycznego, im. Księdza Henryka Kardynała Gulbinowicza SP ZOZ w Ścinawie Rozprawa

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ KULTURY FIZYCZNEJ I OCHRONY ZDROWIA. Katedra Fizjoterapii i Nauk o Zdrowiu. Kierunek: Fizjoterapia

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ KULTURY FIZYCZNEJ I OCHRONY ZDROWIA. Katedra Fizjoterapii i Nauk o Zdrowiu. Kierunek: Fizjoterapia PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ KULTURY FIZYCZNEJ I OCHRONY ZDROWIA Katedra Fizjoterapii i Nauk o Zdrowiu Kierunek: Fizjoterapia SYLABUS Nazwa przedmiotu Podstawy klinicznej w psychiatrii

Bardziej szczegółowo

Ocena ogólna: Raport całkowity z okresu od 04.05.2007 do 15.11.2007

Ocena ogólna: Raport całkowity z okresu od 04.05.2007 do 15.11.2007 W Niepublicznym Zakładzie Opieki Zdrowotnej ABC medic Praktyka Grupowa Lekarzy Rodzinnych w Zielonej Górze w okresie od 04.05.2007-15.11.2007 została przeprowadzona ocena efektów klinicznych u pacjentów

Bardziej szczegółowo

ŚLĄSKIE CENTRUM ZDROWIA PUBLICZNEGO Ośrodek Analiz i Statystyki Medycznej Dział Chorobowości Hospitalizowanej APETYT NA ŻYCIE

ŚLĄSKIE CENTRUM ZDROWIA PUBLICZNEGO Ośrodek Analiz i Statystyki Medycznej Dział Chorobowości Hospitalizowanej APETYT NA ŻYCIE ŚLĄSKIE CENTRUM ZDROWIA PUBLICZNEGO Ośrodek Analiz i Statystyki Medycznej Dział Chorobowości Hospitalizowanej APETYT NA ŻYCIE Katowice 2007 Śl.C.Z.P Dział Chorobowości Hospitalizowanej 23 luty Ogólnopolski

Bardziej szczegółowo

Joanna Łapin, Leszek Bidzan, Jacek Turczyński, Krzysztof Sołtys

Joanna Łapin, Leszek Bidzan, Jacek Turczyński, Krzysztof Sołtys PSYCHOGERIATRIA POLSKA 2007;4(2):81-88 artykuł oryginalny oryginal article Wpływ dawki kwasu walproinowego na redukcję zaburzeń zachowania u osób z organicznymi zaburzeniami osobowości Valproate dose and

Bardziej szczegółowo

Wykaz świadczeń gwarantowanych realizowanych w warunkach stacjonarnych leczenia uzależnień oraz warunki realizacji tych świadczeń

Wykaz świadczeń gwarantowanych realizowanych w warunkach stacjonarnych leczenia uzależnień oraz warunki realizacji tych świadczeń Załącznik nr 2 Wykaz świadczeń gwarantowanych realizowanych w warunkach stacjonarnych leczenia uzależnień oraz warunki realizacji tych świadczeń L.p. Nazwa świadczenia gwarantowanego i, Warunki realizacji

Bardziej szczegółowo

Prof. zw. dr hab. med. Alina Borkowska Katedra i Zakład Neuropsychologii Klinicznej UMK w Toruniu, Collegium Medicum w Bydgoszczy

Prof. zw. dr hab. med. Alina Borkowska Katedra i Zakład Neuropsychologii Klinicznej UMK w Toruniu, Collegium Medicum w Bydgoszczy Prof. zw. dr hab. med. Alina Borkowska Katedra i Zakład Neuropsychologii Klinicznej UMK w Toruniu, Collegium Medicum w Bydgoszczy Ocena rozprawy doktorskiej mgr Doroty Szcześniak pt. Właściwości psychometryczne

Bardziej szczegółowo

Po co rehabilitacja w chorobie Alzheimera?

Po co rehabilitacja w chorobie Alzheimera? Po co rehabilitacja w chorobie Alzheimera? Dr n. med. Marek Walusiak specjalista fizjoterapii Ruch jest bardzo ważnym elementem leczenia. Niewielki, systematyczny wysiłek może dać bardzo dużo. 30-45 minut

Bardziej szczegółowo

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI. Świadczenia szpitalne

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI. Świadczenia szpitalne Załącznik nr 2 WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Lp. Profil lub rodzaj komórki organizacyjnej Warunki realizacji świadczenia

Bardziej szczegółowo

Analysis of infectious complications inf children with acute lymphoblastic leukemia treated in Voivodship Children's Hospital in Olsztyn

Analysis of infectious complications inf children with acute lymphoblastic leukemia treated in Voivodship Children's Hospital in Olsztyn Analiza powikłań infekcyjnych u dzieci z ostrą białaczką limfoblastyczną leczonych w Wojewódzkim Specjalistycznym Szpitalu Dziecięcym w Olsztynie Analysis of infectious complications inf children with

Bardziej szczegółowo

OPIS MODUŁU KSZTAŁCENIA

OPIS MODUŁU KSZTAŁCENIA Załącznik nr 9 do Zarządzenia Rektora ATH Nr 514/2011/2012z dnia 14 grudnia 2011 r. Druk DNiSS nr PK_IIIF OPIS MODUŁU KSZTAŁCENIA NAZWA PRZEDMIOTU/MODUŁU KSZTAŁCENIA: Pielęgniarstwo specjalistyczne - Psychiatria

Bardziej szczegółowo

Kompleksowa Ambulatoryjna Opieka Specjalistyczna nad pacjentem z Otępieniem - propozycja ekspercka

Kompleksowa Ambulatoryjna Opieka Specjalistyczna nad pacjentem z Otępieniem - propozycja ekspercka Kompleksowa Ambulatoryjna Opieka Specjalistyczna nad pacjentem z Otępieniem - propozycja ekspercka D. Ryglewicz, M. Barcikowska, A. Friedman, A. Szczudlik, G.Opala Zasadnicze elementy systemu kompleksowej

Bardziej szczegółowo

Alzheimer - przedwczesna demencja starcza

Alzheimer - przedwczesna demencja starcza ŚLĄSKIE CENTRUM ZDROWIA PUBLICZNEGO Ośrodek Analiz i Statystyki Medycznej Dział Chorobowości Hospitalizowanej Alzheimer - przedwczesna demencja starcza Katowice 26 LAT ODKRYCIA CHOROBY ALZHEIMERA 21 września

Bardziej szczegółowo

Psychiatria i pielęgniarstwo psychiatryczne

Psychiatria i pielęgniarstwo psychiatryczne Europejski System Transferu Punktów Karta opisu przedmiotu Nazwa przedmiotu: Kierunek: Specjalność:- Psychiatria i pielęgniarstwo psychiatryczne Pielęgniarstwo Wymiar godzin: 195godzin Wykłady: 45godzin,

Bardziej szczegółowo

1. Narodowy Fundusz Zdrowia 2. Inne (jakie?)

1. Narodowy Fundusz Zdrowia 2. Inne (jakie?) MINISTERSTWO ZDROWIA CENTRUM SYSTEMÓW INFORMACYJNYCH OCHRONY ZDROWIA Nazwa i adres podmiotu wykonującego działalność leczniczą. Numer księgi rejestrowej podmiotu wykonującego działalność leczniczą. MZ-15

Bardziej szczegółowo

Projekt międzyresortowego systemu wsparcia dzieci i młodzieży z zaburzeniami psychicznymi

Projekt międzyresortowego systemu wsparcia dzieci i młodzieży z zaburzeniami psychicznymi POMORSKIE CENTRUM EDUKACYJNO- LECZNICZE Gdańsk, ul.srebrniki 5a? Projekt międzyresortowego systemu wsparcia dzieci i młodzieży z zaburzeniami psychicznymi REALIZATORZY: 1.FUNDACJA OPARCIA SPOŁECZNEGO ALEKSANDRY

Bardziej szczegółowo

Spis treści. I. Podstawy psychiatrii

Spis treści. I. Podstawy psychiatrii Spis treści I. Podstawy psychiatrii 1. Zdrowie psychiczne podstawowe zagadnienia Monika Talarowska, Piotr Gałecki....................................................... 3 1.1. Wprowadzenie..............................................

Bardziej szczegółowo

UPOŚLEDZENIE UMYSŁOWE. Bartłomiej Gmaj Andrzej Wakarow

UPOŚLEDZENIE UMYSŁOWE. Bartłomiej Gmaj Andrzej Wakarow UPOŚLEDZENIE UMYSŁOWE Bartłomiej Gmaj Andrzej Wakarow Upośledzenie umysłowe Obniżenie sprawności umysłowej powstałe w okresie rozwojowym. Stan charakteryzujący się istotnie niższą od przeciętnej ogólną

Bardziej szczegółowo

Otępienie i depresja u pacjentów w podeszłym wieku w Praktyce Lekarza Rodzinnego

Otępienie i depresja u pacjentów w podeszłym wieku w Praktyce Lekarza Rodzinnego M.M. Bujnowska-Fedak, U. Grata- Borkowska, B.J. Sapilak Otępienie i depresja u pacjentów w podeszłym : 349 353 Copyright by Wydawnictwo Continuo PRACE ORYGINALNE ORIGINAL PAPERS Otępienie i depresja u

Bardziej szczegółowo

1. Młodzieżowy Ośrodek Rehabilitac yjny Warszawskiego Towarzystwa Dobroczynności Kazuń Bielany 288 ul. Działkowa 13 05 152 Czosnów tel.

1. Młodzieżowy Ośrodek Rehabilitac yjny Warszawskiego Towarzystwa Dobroczynności Kazuń Bielany 288 ul. Działkowa 13 05 152 Czosnów tel. NARKOTYKI PLACÓWKI STACJONARNE 1. Młodzieżowy Ośrodek Rehabilitac yjny Warszawskiego Towarzystwa Dobroczynności Kazuń Bielany 288 ul. Działkowa 13 05 152 Czosnów tel. (22) 794 02 97 liczba miejsc 30, ubezpieczenie

Bardziej szczegółowo

prof. dr hab. P. Pawłowski (wykład) dr n. med. Z. Foryś (wykład) dr n. med. Z. Foryś (zajęcia praktyczne)

prof. dr hab. P. Pawłowski (wykład) dr n. med. Z. Foryś (wykład) dr n. med. Z. Foryś (zajęcia praktyczne) 1. Nazwa jednostki Wydział Zdrowia i Nauk Medycznych 2. Kierunek Pielęgniarstwo Kod przedmiotu 3. Imię i nazwisko osoby /osób prowadzącej moduł 4. Nazwa modułu: 5. Poziom kształcenia 6. Forma studiów Psychiatria

Bardziej szczegółowo

Stopa cukrzycowa. Dr med. Anna Korzon-Burakowska Katedra Nadciśnienia Tętniczego i Diabetologii AMG Kierownik prof.dr hab. med. B.

Stopa cukrzycowa. Dr med. Anna Korzon-Burakowska Katedra Nadciśnienia Tętniczego i Diabetologii AMG Kierownik prof.dr hab. med. B. Stopa cukrzycowa Dr med. Anna Korzon-Burakowska Katedra Nadciśnienia Tętniczego i Diabetologii AMG Kierownik prof.dr hab. med. B. Wyrzykowski Stopa cukrzycowa - definicja Infekcja, owrzodzenie lub destrukcja

Bardziej szczegółowo

MZ-15. Przekazać do dnia 2016.02.29 Za pomocą portalu http://csioz.gov.pl (z danymi za rok 2015)

MZ-15. Przekazać do dnia 2016.02.29 Za pomocą portalu http://csioz.gov.pl (z danymi za rok 2015) MINISTERSTWO ZDROWIA CENTRUM SYSTEMÓW INFORMACYJNYCH OCHRONY ZDROWIA Nazwa i adres podmiotu wykonującego działalność leczniczą. MZ-15 Numer księgi rejestrowej podmiotu wykonującego działalność leczniczą.

Bardziej szczegółowo

Ocena sprawności ogólnej, funkcjonowania codziennego oraz jakości życia u chorych w podeszłym wieku z podejrzeniem zespołu otępiennego

Ocena sprawności ogólnej, funkcjonowania codziennego oraz jakości życia u chorych w podeszłym wieku z podejrzeniem zespołu otępiennego PSYCHOGERIATRIA POLSKA 2012;9(4):149-160 artykuł oryginalny original article Ocena sprawności ogólnej, funkcjonowania codziennego oraz jakości życia u chorych w podeszłym wieku z podejrzeniem zespołu otępiennego

Bardziej szczegółowo

1. Narodowy Fundusz Zdrowia 2. Inne (jakie?)

1. Narodowy Fundusz Zdrowia 2. Inne (jakie?) MINISTERSTWO ZDROWIA CENTRUM SYSTEMÓW INFORMACYJNYCH OCHRONY ZDROWIA Nazwa i adres podmiotu wykonującego działalność leczniczą. Numer księgi rejestrowej podmiotu wykonującego działalność leczniczą. MZ-15

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 7 SECTIO D 2005

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 7 SECTIO D 2005 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 7 SECTIO D 5 1 Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Białej Podlaskiej Instytut Pielęgniarstwa Higher State Vocational School

Bardziej szczegółowo

Wpływ rehabilitacji na stopień niedokrwienia kończyn dolnych w przebiegu miażdżycy.

Wpływ rehabilitacji na stopień niedokrwienia kończyn dolnych w przebiegu miażdżycy. Marek Ciecierski, Zygmunt Mackiewicz, Arkadiusz Jawień Wpływ rehabilitacji na stopień niedokrwienia kończyn dolnych w przebiegu miażdżycy. Z Katedry i Kliniki Chirurgii Ogólnej AM w Bydgoszczy Kierownik

Bardziej szczegółowo

Leczenie w domu pacjenta - praca w Zespole Leczenia Środowiskowego

Leczenie w domu pacjenta - praca w Zespole Leczenia Środowiskowego Leczenie w domu pacjenta - praca w Zespole Leczenia Środowiskowego Zespół Leczenia Środowiskowego Wieliczka Paweł Sacha specjalista psychiatra Idea psychiatrycznego leczenia środowiskowego, a codzienna

Bardziej szczegółowo

Ostre zatrucie spowodowane użyciem alkoholu. świadczeniu gwarantowanemu (ICD 10) nasennych (F13.3); (F10.4); lekarz specjalista w dziedzinie chorób

Ostre zatrucie spowodowane użyciem alkoholu. świadczeniu gwarantowanemu (ICD 10) nasennych (F13.3); (F10.4); lekarz specjalista w dziedzinie chorób Dziennik Ustaw 22 Poz. 1386 Załącznik nr 2 WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Lp. Nazwa świadczenia gwarantowanego Warunki

Bardziej szczegółowo

jest zbudowany i które są niezbędne do jego prawidłowej (fizjologicznej pracy) a taką zapewniają mu zgodnie z badaniami nnkt EPA+DHA omega-3.

jest zbudowany i które są niezbędne do jego prawidłowej (fizjologicznej pracy) a taką zapewniają mu zgodnie z badaniami nnkt EPA+DHA omega-3. Opis publikacji Tomasz Pawełczyk, Marta Grancow-Grabka, Magdalena Kotlicka-Antczak, Elżbieta Trafalska, Agnieszka Pawełczyk. A randomized controlled study of the efficacy of six-month supplementation with

Bardziej szczegółowo

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Załączniki do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia..(poz. ) WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Załącznik nr 1 Lp. Nazwa

Bardziej szczegółowo

Analiza zaawansowania otępienia i współwystępujących chorób somatycznych u pacjentów z chorobą Alzheimera zgłaszających się do PZP

Analiza zaawansowania otępienia i współwystępujących chorób somatycznych u pacjentów z chorobą Alzheimera zgłaszających się do PZP PsychogeriatrIA PolSKA 2014;11(3):97-102 artykuł oryginalny original article Analiza zaawansowania otępienia i współwystępujących chorób somatycznych u pacjentów z chorobą Alzheimera zgłaszających się

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU OPIS

KARTA PRZEDMIOTU OPIS CECHA PRZEDMIOTU KARTA PRZEDMIOTU OPIS INFORMACJE OGÓLNE O PRZEDMIODCIE Nazwa przedmiotu PSYCHIATRIA Poziom realizacji Studia pierwszego stopnia stacjonarne przedmiotu Jednostka realizująca Instytut Nauk

Bardziej szczegółowo

OCENA SATYSFAKCJI ŻYCIOWEJ I SAMOPOCZUCIA PSYCHICZNEGO PACJENTÓW PRZED OPERACJĄ TĘTNIAKA AORTY

OCENA SATYSFAKCJI ŻYCIOWEJ I SAMOPOCZUCIA PSYCHICZNEGO PACJENTÓW PRZED OPERACJĄ TĘTNIAKA AORTY OCENA SATYSFAKCJI ŻYCIOWEJ I SAMOPOCZUCIA PSYCHICZNEGO PACJENTÓW PRZED OPERACJĄ TĘTNIAKA AORTY EVALUATION OF LIFE SATISFACTION AND PSYCHOLOGICAL WELL-BEING OF PATIENTS BEFORE SURGERY AORTIC ANEURYSM Emilia

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LVIII, SUPPL. XIII, 223 SECTIO D 2003

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LVIII, SUPPL. XIII, 223 SECTIO D 2003 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LVIII, SUPPL. XIII, 223 SECTIO D 2003 Uniwersytet Jagielloński Collegiu Medicum, Instytut Pielęgniarstwa Wydział Ochrony Zdrowia, Kraków

Bardziej szczegółowo

Aplikacje mobilne w kardiologii, przydatność dla lekarzy rodzinnych i internistów

Aplikacje mobilne w kardiologii, przydatność dla lekarzy rodzinnych i internistów Aplikacje mobilne w kardiologii, przydatność dla lekarzy rodzinnych i internistów dr n. med. Paweł Balsam I Katedra i Klinika Kardiologii Warszawski Uniwersytet Medyczny Komisja Informatyki i Telemedycyny

Bardziej szczegółowo

zaburzenia zachowania (F00 odpowiadające świadczeniu gwarantowanemu (ICD 10) Zaburzenia psychiczne i F99);

zaburzenia zachowania (F00 odpowiadające świadczeniu gwarantowanemu (ICD 10) Zaburzenia psychiczne i F99); Dziennik Ustaw 51 Poz. 1386 Załącznik nr 6 WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH AMBULATORYJNYCH PSYCHIATRYCZNYCH I LECZENIA ŚRODOWISKOWEGO (DOMOWEGO) ORAZ WARUNKI REALIZACJI TYCH ŚWIADCZEŃ

Bardziej szczegółowo

Zaburzenia nastroju u dzieci i młodzieży

Zaburzenia nastroju u dzieci i młodzieży Zaburzenia nastroju u dzieci i młodzieży Zaburzenia nastroju u dzieci i młodzieży: pojedynczy epizod dużej depresji nawracająca duża depresja dystymia mania lub submania stan mieszany zaburzenia afektywne

Bardziej szczegółowo

Psychoterapia w zaburzeniach afektywnych

Psychoterapia w zaburzeniach afektywnych FARMAKOTERAPIA W PSYCHIATRII I NEUROLOGII, 2004, l, 125-129 Ewa Habrat-Praglowska Aneks 4 Psychoterapia w zaburzeniach afektywnych II Klinika Psychiatryczna Instytutu Psychiatrii i Neurologii w Warszawie

Bardziej szczegółowo

VII ZACHODNIOPOMORSKIE DNI PSYCHIATRYCZNE

VII ZACHODNIOPOMORSKIE DNI PSYCHIATRYCZNE VII ZACHODNIOPOMORSKIE DNI PSYCHIATRYCZNE POSZUKIWANIA NOWYCH LEKÓW I METOD TERAPII W PSYCHIATRII 27-28.05.2011 Hotel Amber Baltic ul. Promenada Gwiazd 1 72-500 Międzyzdroje POLSKIE TOWARZYSTWO PSYCHIATRYCZNE

Bardziej szczegółowo

JAKOŚĆ ŻYCIA I PRZYSTOSOWANIE PSYCHOSPOŁECZNE DZIECI I MŁODZIEŻY Z NERWIAKOWŁÓKNIAKOWATOŚCIĄ TYPU 1

JAKOŚĆ ŻYCIA I PRZYSTOSOWANIE PSYCHOSPOŁECZNE DZIECI I MŁODZIEŻY Z NERWIAKOWŁÓKNIAKOWATOŚCIĄ TYPU 1 JAKOŚĆ ŻYCIA I PRZYSTOSOWANIE PSYCHOSPOŁECZNE DZIECI I MŁODZIEŻY Z NERWIAKOWŁÓKNIAKOWATOŚCIĄ TYPU 1 dr n. med. Magdalena Trzcińska Szpital Uniwersytecki nr 1 w Bydgoszczy Katedra i Klinika Psychiatrii

Bardziej szczegółowo

W szpitalach psychiatrycznych organizuje się całodobowe oddziały wyspecjalizowane, takie jak oddziały:

W szpitalach psychiatrycznych organizuje się całodobowe oddziały wyspecjalizowane, takie jak oddziały: Oddzialy psychiatryczne szpitalne - Opieka całodobowa Opieka całodobowa Psychiatryczne oddziały szpitalne Psychiatryczne leczenie szpitalne powinno być stosowane tylko w przypadkach ciężkich zaburzeń psychicznych

Bardziej szczegółowo

Raport Konsultanta Wojewódzkiego w dziedzinie psychiatrii za rok 2014, w okresie 06.06-30.09.2014

Raport Konsultanta Wojewódzkiego w dziedzinie psychiatrii za rok 2014, w okresie 06.06-30.09.2014 Marcin Wojnar Warszawa, 06.03.2015 Katedra i Klinika Psychiatryczna Warszawski Uniwersytet Medyczny ul. Nowowiejska 27, 00-665 Warszawa tel: 22 825 1236, fax: 22 825 1315 email: marcin.wojnar@wum.edu.pl

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 139 SECTIO D 2005

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 139 SECTIO D 2005 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 139 SECTIO D 2005 Zakład Pielęgniarstwa Psychiatrycznego 1 Wydział Opieki i Oświaty Zdrowotnej Śląskiej Akademii Medycznej

Bardziej szczegółowo

za rok 2011 Rodzaj poradni

za rok 2011 Rodzaj poradni MINISTERSTWO ZDROWIA CENTRUM SYSTEMÓW INFORMACYJNYCH OCHRONY ZDROWIA, ul. STANISŁAWA DUBOIS 5A, 00-184 WARSZAWA Nazwa jednostki macierzystej Adresat MZ-15 Nazwa i adres poradni/gabinetu 1 nazwa ulica,

Bardziej szczegółowo

Nazwa studiów: GERIATRIA I OPIEKA DŁUGOTERMINOWA Typ studiów: doskonalące WIEDZA

Nazwa studiów: GERIATRIA I OPIEKA DŁUGOTERMINOWA Typ studiów: doskonalące WIEDZA Załącznik nr 7 do zarządzenia nr 12 Rektora UJ z 15 lutego 2012 r. Opis zakładanych efektów kształcenia na studiach podyplomowych Nazwa studiów: GERIATRIA I OPIEKA DŁUGOTERMINOWA Typ studiów: doskonalące

Bardziej szczegółowo

MZ-15. za rok 2010. kod podmiotu, który utworzył zakład (część III) Kod specjalności komórki organizacyjnej (część VIII)

MZ-15. za rok 2010. kod podmiotu, który utworzył zakład (część III) Kod specjalności komórki organizacyjnej (część VIII) MINISTERSTWO ZDROWIA CENTRUM SYSTEMÓW INFORMACYJNYCH OCHRONY ZDROWIA Nazwa jednostki macierzystej MZ-15 Adresat Nazwa i adres poradni/gabinetu 1 nazwa ulica, nr kod, miejscowość województwo Numer identyfikacyjny

Bardziej szczegółowo

SYTUACJA ZDROWOTNA DZIECI I MŁODZIEŻY W WOJEWÓDZTWIE ŁÓDZKIM

SYTUACJA ZDROWOTNA DZIECI I MŁODZIEŻY W WOJEWÓDZTWIE ŁÓDZKIM SYTUACJA ZDROWOTNA DZIECI I MŁODZIEŻY W WOJEWÓDZTWIE ŁÓDZKIM 2 LICZBA LUDNOŚCI W 2010 ROKU 2010 województwo łódzkie miasto Łódź liczba ludności ogółem 2552000 737098 0 19 r.ż. 504576 (19,7) 117839 (15,9)

Bardziej szczegółowo

nr 2/2014 STUDIA Karolina Piotrowicz, Jerzy Gąsowski Uniwersytet Jagielloński w Krakowie Całościowa Ocena Geriatryczna a kierunki edukacji seniorów

nr 2/2014 STUDIA Karolina Piotrowicz, Jerzy Gąsowski Uniwersytet Jagielloński w Krakowie Całościowa Ocena Geriatryczna a kierunki edukacji seniorów LABOR et EDUCATIO nr 2/2014 STUDIA Karolina Piotrowicz, Jerzy Gąsowski Uniwersytet Jagielloński w Krakowie Całościowa Ocena Geriatryczna a kierunki edukacji seniorów Comprehensive Geriatric Assessment

Bardziej szczegółowo

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH DZIENNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI REALIZACJI TYCH ŚWIADCZEŃ

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH DZIENNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI REALIZACJI TYCH ŚWIADCZEŃ Załącznik nr 5 WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH DZIENNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI REALIZACJI TYCH ŚWIADCZEŃ Lp. Nazwa świadczenia gwarantowanego Warunki realizacji świadczenia

Bardziej szczegółowo

Leczenie zaburzeń depresyjnych u pacjentów z rozpoznaniem

Leczenie zaburzeń depresyjnych u pacjentów z rozpoznaniem FARMAKOTERAPIA W PSYCHIATRII I NEUROLOGII 98,3,78-82 Antoni Florkowski, Wojciech Gruszczyński, Henryk Górski, Sławomir Szubert, Mariusz Grądys Leczenie zaburzeń depresyjnych u pacjentów z rozpoznaniem

Bardziej szczegółowo

WYBRANE ASPEKTY ZDROWIA I CHOROBY

WYBRANE ASPEKTY ZDROWIA I CHOROBY Wyższa Szkoła Humanistyczno-Ekonomiczna we Włocławku WYBRANE ASPEKTY ZDROWIA I CHOROBY pod redakcją Beaty Haor Leokadii Rezmerskiej Włocławek 2012 SPIS TREŚCI Wstęp.............................................

Bardziej szczegółowo

2. Podstawą przyjęcia do ZPOP jest zdiagnozowana przewlekła choroba psychiczna.

2. Podstawą przyjęcia do ZPOP jest zdiagnozowana przewlekła choroba psychiczna. Kontakt: Punkt Pielęgniarski: (087) 562 64 83, Sekretariat: (087) 562 64 79 Kliknij po więcej informacji Regulamin Zakładu Pielęgnacyjno-Opiekuńczego Psychiatrycznego w Specjalistycznym Psychiatrycznym

Bardziej szczegółowo

S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne. Psychiatria i pielęgniarstwo psychiatryczne

S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne. Psychiatria i pielęgniarstwo psychiatryczne S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) Załącznik Nr 3 do Uchwały Nr 14/2012 Kod PNS modułu Rodzaj modułu Wydział PUM Kierunek studiów Nazwa modułu I nforma cje ogólne Psychiatria i pielęgniarstwo psychiatryczne

Bardziej szczegółowo

Choroby somatyczne, izolacja społeczna, utrata partnera czy nadużywanie leków to główne przyczyny częstego występowania depresji u osób starszych

Choroby somatyczne, izolacja społeczna, utrata partnera czy nadużywanie leków to główne przyczyny częstego występowania depresji u osób starszych Choroby somatyczne, izolacja społeczna, utrata partnera czy nadużywanie leków to główne przyczyny częstego występowania depresji u osób starszych 23 lutego, przypada obchodzony po raz szósty, ogólnopolski

Bardziej szczegółowo

NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY

NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY Poradnik dla pacjenta i jego rodziny Konsultacja: prof. dr hab. med. Zbigniew Gaciong CO TO JEST ZESPÓŁ METABOLICZNY Nadciśnienie tętnicze (inaczej podwyższone ciśnienie

Bardziej szczegółowo

Wybrane zaburzenia lękowe. Tomasz Tafliński

Wybrane zaburzenia lękowe. Tomasz Tafliński Wybrane zaburzenia lękowe Tomasz Tafliński Cel prezentacji Przedstawienie najważniejszych objawów oraz rekomendacji klinicznych dotyczących rozpoznawania i leczenia: Uogólnionego zaburzenia lękowego (GAD)

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych

Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych Rada Przejrzystości Stanowisko Rady Przejrzystości nr 5/2012 z dnia 27 lutego 2012 r. w zakresie zakwalifikowania/niezasadności zakwalifikowania leku Valdoxan (agomelatinum)

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 29 czerwca 2012 r. Poz. 738 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAWIEDLIWOŚCI. z dnia 14 czerwca 2012 r.

Warszawa, dnia 29 czerwca 2012 r. Poz. 738 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAWIEDLIWOŚCI. z dnia 14 czerwca 2012 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 29 czerwca 2012 r. Poz. 738 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAWIEDLIWOŚCI z dnia 14 czerwca 2012 r. w sprawie udzielania świadczeń zdrowotnych przez podmioty

Bardziej szczegółowo

Prezentacja szpitala ogólnego realizującego usługi medyczne w zakresie ratownictwa medycznego i psychiatrii. Autor: Marek Nowak

Prezentacja szpitala ogólnego realizującego usługi medyczne w zakresie ratownictwa medycznego i psychiatrii. Autor: Marek Nowak Prezentacja szpitala ogólnego realizującego usługi medyczne w zakresie ratownictwa medycznego i psychiatrii Autor: Marek Nowak 1 Jakie znaczenie ma dziś organizacja przedsiębiorstwa udzielającego świadczeń

Bardziej szczegółowo

(imię i nazwisko) 1.2.Data urodzenia:.. 1.4 Adres ( kod pocztowy, miejscowość, ulica, nr domu, nr mieszkania ) 1.5 KONTAKTOWY NR TELEFONU.

(imię i nazwisko) 1.2.Data urodzenia:.. 1.4 Adres ( kod pocztowy, miejscowość, ulica, nr domu, nr mieszkania ) 1.5 KONTAKTOWY NR TELEFONU. .. (miejscowość, data).. (Pieczątka zakładu kierującego) WNIOSEK O PRZYJECIE DO ODDZIAŁU REHABILITACJI OGÓLNOUSTROJOWEJ CENTRUM POMOCOWEGO CARITAS im. Św. Ojca Pio ul. Jęczmienna 8, 81-089 Gdynia tel.

Bardziej szczegółowo

Ocena wpływu otępienia na efekty rehabilitacji u osób starszych. po udarze mózgu.

Ocena wpływu otępienia na efekty rehabilitacji u osób starszych. po udarze mózgu. Wydawnictwo UR 2008 ISSN 1730-3524 Przegląd Medyczny Uniwersytetu Rzeszowskiego Rzeszów 2008, 1, 21 26 Agnieszka Bejer 1,2, Grzegorz Magoń 1,2, Barbara Wosiek 2 Ocena wpływu otępienia na efekty rehabilitacji

Bardziej szczegółowo

Otępienie- systemowe możliwości diagnostyczne w i terapeutyczne w Polsce. Maria Barcikowska, kierownik Kliniki Neurologii CSK MSWiA, Warszawa

Otępienie- systemowe możliwości diagnostyczne w i terapeutyczne w Polsce. Maria Barcikowska, kierownik Kliniki Neurologii CSK MSWiA, Warszawa Otępienie- systemowe możliwości diagnostyczne w i terapeutyczne w Polsce Maria Barcikowska, kierownik Kliniki Neurologii CSK MSWiA, Warszawa Epidemiologia 2010 Przewidywana liczba osób na świecie które

Bardziej szczegółowo

Obciążenie opiekunów jako czynnik delegowania opieki do instytucji psychogeriatrycznych Caregivers burden as a factor of nursing home admission

Obciążenie opiekunów jako czynnik delegowania opieki do instytucji psychogeriatrycznych Caregivers burden as a factor of nursing home admission PSYCHOGERIATRIA POLSKA 2012;9(2):69-76 artykuł oryginalny original article Obciążenie opiekunów jako czynnik delegowania opieki do instytucji psychogeriatrycznych Caregivers burden as a factor of nursing

Bardziej szczegółowo

Wykaz świadczeń gwarantowanych z zakresu opieki psychiatrycznej i leczenia uzależnień oraz warunków ich realizacji

Wykaz świadczeń gwarantowanych z zakresu opieki psychiatrycznej i leczenia uzależnień oraz warunków ich realizacji Załącznik do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia (poz. ) Wykaz świadczeń gwarantowanych z zakresu opieki psychiatrycznej i leczenia uzależnień oraz warunków ich realizacji L.p. Nazwa świadczenia gwarantowanego

Bardziej szczegółowo

Karta badania profilaktycznego w Programie profilaktyki chorób układu krążenia

Karta badania profilaktycznego w Programie profilaktyki chorób układu krążenia Pieczątka świadczeniodawcy nr umowy z NFZ Karta badania profilaktycznego w Programie profilaktyki chorób układu krążenia Uwaga! Kartę należy wypełnić drukowanymi literami, twierdzące odpowiedzi na pytania

Bardziej szczegółowo

Dofinansowanie naukowych wyjazdów zagranicznych

Dofinansowanie naukowych wyjazdów zagranicznych Dofinansowanie naukowych wyjazdów zagranicznych Zarząd Główny Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego informuje o możliwości uzyskania przez członków zwyczajnych Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego dofinansowania

Bardziej szczegółowo

Zaburzenia afektywne. Justyna Andrzejczak Kognitywistyka

Zaburzenia afektywne. Justyna Andrzejczak Kognitywistyka Zaburzenia afektywne Justyna Andrzejczak Kognitywistyka Podział wg ICD-10 F30 Epizod maniakalny F31 Zaburzenia afektywne dwubiegunowe F32 Epizod depresyjny F33 Zaburzenia depresyjne nawracające F34 Uporczywe

Bardziej szczegółowo

OBCIĄŻENIE OSÓB SPRAWUJĄCYCH OPIEKĘ NAD OSOBAMI Z CHOROBĄ ALZHEIMERA. WYNIKI WSTĘPNE

OBCIĄŻENIE OSÓB SPRAWUJĄCYCH OPIEKĘ NAD OSOBAMI Z CHOROBĄ ALZHEIMERA. WYNIKI WSTĘPNE Nowiny Lekarskie 2013, 82, 1, 25 30 BARBARA GRABOWSKA-FUDALA, KRYSTYNA JARACZ, ANNA SMELKOWSKA, JOANNA PNIEWSKA, MAŁGORZATA BUCZKOWSKA OBCIĄŻENIE OSÓB SPRAWUJĄCYCH OPIEKĘ NAD OSOBAMI Z CHOROBĄ ALZHEIMERA.

Bardziej szczegółowo

Centrum Geriatrii, Medycyny Medycyny Regeneracyjnej i Profilaktycznej

Centrum Geriatrii, Medycyny Medycyny Regeneracyjnej i Profilaktycznej Nie można być mistrzem we wszystkich dyscyplinach. Czas na biogospodarkę Jerzy Samochowiec Centrum Geriatrii, Medycyny Medycyny Regeneracyjnej i Profilaktycznej Pomorski Uniwersytet Medyczny w Szczecinie

Bardziej szczegółowo

Całościowe sprawozdanie końcowe. Monitoring postmarketingowy urządzenia medycznego BIOSYNCHRON 1000 Anti Dekubitus (wersja aktywna i pasywna)

Całościowe sprawozdanie końcowe. Monitoring postmarketingowy urządzenia medycznego BIOSYNCHRON 1000 Anti Dekubitus (wersja aktywna i pasywna) Całościowe sprawozdanie końcowe Monitoring postmarketingowy urządzenia medycznego BIOSYNCHRON 1000 Anti Dekubitus (wersja aktywna i pasywna) 1 Opis: Otwarte badania kliniczne z udziałem użytkowników oceniające

Bardziej szczegółowo

Warunki realizacji świadczenia gwarantowanego

Warunki realizacji świadczenia gwarantowanego Załączniki do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 2013 r. (poz. ) Załącznik nr 1 WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH PSYCHIATRYCZNYCH ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Lp.

Bardziej szczegółowo

CIERPIENIE OSÓB Z OTĘPIENIEM TYPU ALZHEIMERA

CIERPIENIE OSÓB Z OTĘPIENIEM TYPU ALZHEIMERA 1 Bożena Grochmal-Bach CIERPIENIE OSÓB Z OTĘPIENIEM TYPU ALZHEIMERA PODEJŚCIE TERAPEUTYCZNE 2 3 CIERPIENIE OSÓB Z OTĘPIENIEM TYPU ALZHEIMERA PODEJŚCIE TERAPEUTYCZNE Wyższa Szkoła Filozoficzno-Pedagogiczna

Bardziej szczegółowo

MZ-15. DZIAŁ 1. Informacje ogólne o działalności

MZ-15. DZIAŁ 1. Informacje ogólne o działalności MINISTERSTWO ZDROWIA CENTRUM SYSTEMÓW INFORMACYJNYCH OCHRONY ZDROWIA Nazwa jednostki macierzystej Nazwa i adres poradni / gabinetu a/ nazwa: ulica, nr: kod, miejscowość: województwo: MZ-15 sprawozdanie

Bardziej szczegółowo

Słowa kluczowe: późna depresja, terapia, interwencje niefarmakologiczne Key words: geriatric depression, therapy, nonpharmacological interventions

Słowa kluczowe: późna depresja, terapia, interwencje niefarmakologiczne Key words: geriatric depression, therapy, nonpharmacological interventions PSYCHOGERIATRIA POLSKA 2012;9(4):173-178 artykuł przeglądowy review article Przegląd interwencji niefarmakologicznych w leczeniu depresji u osób starszych Overview of non-pharmacological interventions

Bardziej szczegółowo

Rola opiekuna chorych z otępieniem

Rola opiekuna chorych z otępieniem ISSN 1734 5251 Rola opiekuna chorych z otępieniem Iwona Kłoszewska Klinika Psychiatrii Wieku Podeszłego i Zaburzeń Psychotycznych Uniwersytetu Medycznego w Łodzi STRESZCZENIE Opieka nad przewlekle chorym

Bardziej szczegółowo

Karta badania profilaktycznego w Programie profilaktyki chorób układu krążenia

Karta badania profilaktycznego w Programie profilaktyki chorób układu krążenia Pieczątka świadczeniodawcy nr umowy z NFZ Karta badania profilaktycznego w Programie profilaktyki chorób układu krążenia Uwaga! Kartę należy wypełnić drukowanymi literami, twierdzące odpowiedzi na pytania

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji

Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji www.aotmit.gov.pl Opinia Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji nr 118/2015 z dnia 6 lipca 2015 r. o projekcie programu Program profilaktyki

Bardziej szczegółowo