Makrostruktury gospodarcze

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Makrostruktury gospodarcze"

Transkrypt

1 1 Kinga Łukasik Makrostruktury gospodarcze Sektor publiczny jest częścią gospodarki, która zajmuje się dostarczaniem dóbr i usług dla państwa i obywateli. Jego działalność ma zastosowanie na poziomie państwowym, regionalnym oraz lokalnym. Aktywność sektora publicznego opiera się przede wszystkim na zapewnieniu obywatelom opieki socjalnej, gwarantowaniu bezpieczeństwa narodowego i planowaniu zagospodarowania przestrzeni. Zakres działania sprowadza się do wojskowości i obronności, ładu prawno instytucjonalnego, bezpieczeństwa wewnętrznego, ochrony własności i wolności jednostek, edukacji, ochrony zdrowia, infrastruktury, sektora badan i rozwoju, pomocy społecznej i samorządu. Do funkcji sektora publicznego zalicza się funkcję alokacyjną, redystrybucyjną oraz stabilizacyjną. Funkcja alokacyjna polega na takim rozmieszczeniu dóbr i usług w gospodarce, które zapewnia efektywny rozwój całej gospodarki, ma zawsze wymiar rzeczowy oraz polega na wykorzystaniu funkcji publicznych i społecznych państwa do zaspokajania potrzeb. Funkcja redystrybucyjna natomiast nazywana często funkcją sprawiedliwości społecznej, polega na niwelowaniu różnic pomiędzy dochodami obywateli oraz na rozdzielaniu części dochodu narodowego i przesuwaniu siły nabywczej pieniądza pomiędzy regionami, pomiędzy jednostkami sektora publicznego, sferą budżetową a społeczeństwem lub też podmiotami organizacyjnymi. Ma wymiar finansowy (przejmowanie, rozdysponowywanie dochodów), przestrzenny- kształtowanie sytuacji dochodowej poszczególnych regionów przez system zasileń. Zasilanie regionów słabszych. Wyrównywanie dysproporcji między regionami (Przyczyną różnic są cechy społeczeństwa takie jak przedsiębiorczość, umiejętność współpracy. W Polsce jest ok. 7% ludzi przedsiębiorczych. Czynnik dystrybuowanych środków nie ma wpływu na taką sytuację.) i makroekonomiczny- oznacza podział dochodu na konsumpcję i inwestycje. Przesuwanie siły nabywczej pieniądza pomiędzy sferę budżetową i pozabudżetową, między regionami między budżetem a ludnością. Duże znaczenie ma tu pojęcie kosztów i korzyści. Funkcja stabilizacyjna polega na oddziaływaniu za pomocą systemu finansów publicznych na gospodarkę w celu zmniejszenia amplitudy wahań koniunkturalnych. Współcześnie na sektor publiczny wpływa wiele czynników, między innymi globalizacja, odmienne cywilizacje, rewolucja informatyczna oraz konkurujące teorie ekonomiczne. Budżet państwa jest to plan finansowy zawierający dochody i wydatki państwa związane z realizacją przyjętej polityki społecznej, gospodarczej i obronnej. Jest on sporządzany na okres jednego roku oraz zatwierdzany przez władzę ustawodawczą. Po zatwierdzeniu staje się aktem prawnym umożliwiającym organom wykonawczym gromadzenie dochodów budżetowych oraz dokonywanie wydatków. Do najważniejszych funkcji budżetu zalicza się funkcję fiskalną, redystrybucyjną, stymulacyjną oraz alokacyjną. Do realizacji funkcji publicznych wykorzystuje się między innymi funkcje redystrybucyjną. Umożliwia ona dokonywanie zmian w podziale dochodu narodowego, takich jak: zmniejszanie dysproporcji w poziomie rozwoju gospodarczego różnych regionów oraz niwelowanie nadmiernego zróżnicowania dochodów różnych grup społecznych i tworzenie warunków bezpieczeństwa socjalnego dla grup najuboższych. Realizację tej funkcji umożliwiają system podatkowy oraz wydatki budżetowe. System podatkowy np. ze względu na progresywne opodatkowanie dochodów ludności, ulgi i zwolnienia podatkowe i zróżnicowanie stawek podatków pośrednich nakładanych na dobra konsumpcyjne. Natomiast wydatki budżetowe, które dokonywane są głównie w formie transferów, czyli świadczeń społecznych zwiększających dochody ludności bez potrzeby świadczenia w zamian jakichkolwiek usług, to znaczy na przykład renty, emerytury, zasiłki dla bezrobotnych oraz zasiłki chorobowe. Kolejną funkcją wykorzystywaną przez rząd, jest funkcja stymulacyjna. Polega ona na oddziaływaniu dochodów i wydatków budżetu państwa na życie gospodarcze i społeczne. Za pomocą odpowiednio skonstruowanych systemów podatkowych oraz wydatków budżetowych można na przykład wpływać na poziom dochodu narodowego i zmiany strukturalne w gospodarce, kształtować poziom akumulacji i tempo wzrostu gospodarczego, regulować poziom i kierunki konsumpcji. W sferze życia społecznego polityka fiskalna może na przykład pobudzać lub hamować przyrost naturalny, ograniczać lub łagodzić społeczne skutki bezrobocia, zwiększać poziom aktywności zawodowej, osłabiać lub wzmacniać bodźce do pracy. Funkcja alokacyjna natomiast, umożliwia dokonywanie zmian struktury wytworzonego dochodu narodowego. Państwo, dysponując odpowiednimi dochodami budżetowymi, może przesunąć pewne zasoby czynników produkcji do wytwarzania dóbr publicznych, neutralizacji ujemnych efektów zewnętrznych czy prowadzenia prac badawczo-rozwojowych. Funkcja fiskalna polega na gromadzeniu dochodów budżetowych, pochodzących głownie z podatków, umożliwiających utrzymanie aparatu państwowego oraz realizację określonych zadań. Wykonanie wymienionych funkcji jest możliwe głównie dzięki świadomemu kształtowaniu przez państwo systemu podatkowego, czyli określeniu podmiotów podlegających opodatkowaniu, rodzajów podatków, wysokości stawek opodatkowania, ulg i zwolnień podatkowych oraz formowaniu wydatków zgodnie z potrzebami państwa.

2 2 Kinga Łukasik Podatki są to przymusowe, bezzwrotne i nieodpłatne świadczenia pieniężne pobierane przez państwo na podstawie przepisów prawa w celu uzyskania dochodów na pokrycie wydatków państwowych. Wzrastające wydatki rządowe mogą być finansowane na przykład z podatków, pożyczek zaciąganych u społeczeństwa, sprzedaży części majątku państwa, dodatkowej emisji pieniądza czy z kredytów zagranicznych. Możliwości wykorzystania tych źródeł, a także konsekwencje wynikające z ich stosowania mogą być różne. Podniesienie podatków od dochodów osobistych nie jest popularną metodą politycznie oraz spotyka się z oporem wyborców, a ponadto wywołuje negatywne skutki ekonomiczne. Również podniesienie podatków od dochodów przedsiębiorstw prowadzi do negatywnych skutków ekonomicznych, ponieważ zmniejsza skłonność do inwestycji. Powszechniejszą formą zdobywania środków na pokrycie wydatków publicznych są pożyczki zaciągane przez rząd u ludności i przedsiębiorców oraz w bankach i instytucjach finansowych. Prowadzi to do powstawania długu publicznego. Jest on finansowym zobowiązaniem państwa z tytułu zaciągniętych pożyczek oraz innych form działalności, w wyniku których państwo płaci odszkodowanie. Przez sprzedaż obligacji państwowych lub bonów skarbowych państwo mobilizuje niewykorzystane oszczędności i przeznacza je na finansowanie wydatków publicznych, ale równocześnie zmniejsza potencjalny popyt. Także sprzedaż części majątku publicznego prowadzi do przejmowania przez państwo części oszczędności ludności lub przedsiębiorstw. Problem zaczyna się komplikować gdy oszczędności ludności są niewystarczające lub gdy trudno je przekształcić w obligacje państwowe z powodu małego zainteresowania ludności ich zakupem. W ten sposób powstaje deficyt budżetowy, czyli nadwyżka wydatków budżetowych państwa nad dochodami budżetowymi. Państwo może uciekać się do emisji dodatkowych pieniędzy. Dzieje się to za pośrednictwem banku emisyjnego, któremu rząd zleca zakup obligacji pod zastaw rządowych papierów wartościowych. W zamian za obligacje bank emisyjny otwiera państwu długoterminowy kredyt umożliwiający finansowanie jego wydatków. Równowaga budżetowa występuje gdy wydatki budżetu państwa (także budżetów organów samorządowych) są w całości pokryte dochodami tych jednostek. Nierównowaga budżetowa rozumiana dosłownie nie występuje nigdy. Najczęściej mamy do czynienia z odchyleniami od stanu równowagi (budżet państwa wykazuje jakieś saldo, czyli nadwyżkę lub deficyt). Przyjmuje się jednak, że nierównowaga budżetu występuje tylko wówczas, gdy w budżecie pojawia się deficyt. System podatkowy to zespół podatków, które funkcjonują równocześnie w obrębie danego państwa i tworzą całość zarówno w sensie prawnym jak i ekonomicznym. Jest to zbiór przepisów prawnych i instytucji finansowych, które ustanawiają podatki oraz określają i zajmują się ich poborem. W jego skład wchodzą zarówno przepisy, które związane są z samymi podatkami jak i określające podmioty pobierające podatki, płatników podatków i instytucje wyznaczające wysokość i warunki płacenia podatków. Historycznie ukształtowały się dwie typowe koncepcje systemu podatkowego. Jedna z nich związana jest z powstaniem liberalizmu ekonomicznego i była reakcją przeciw lekceważeniu przez państwo praw i interesów jednostki, przeciwko nadużyciom fiskalnym epoki merkantylizmu. Katalog zasad podatkowych charakterystycznych dla tej koncepcji, do dzisiaj aktualnych, sformułował w XVIII w Adam Smith. Postulował on, by podatki były dla wszystkich równe, pewne dla podatników, dogodne dla nich i tanie w poborze. Według drugiej koncepcji system podatkowy powinien uwzględnić nie tylko interes podatnika, lecz także interes publiczny i możliwości interwencyjnego oddziaływania przez państwo na gospodarkę. Koncepcja ta głosi, iż w systemie podatkowym powinno się dojść do kompromisu między interesem Skarbu Państwa a interesem gospodarki, a w konsekwencji, że podatek nie może być neutralny wobec gospodarki, ale powinien stwarzać możliwości oddziaływania na nią. Dlatego też system podatkowy według tej koncepcji powinien być tak skonstruowany, by podatki były wydajne, pewne dla Skarbu, elastyczne ze względu na przebieg cyklu koniunkturalnego. Podatek powinien także jak najmniej szkodzić gospodarce, w miarę możliwości nie wyczerpywać zdolności podatkowej podatników, a także być tani, pewny i dogodny dla opodatkowanych. Ponadto system podatkowy powinien urzeczywistniać sprawiedliwość podatkową przejawiającą się w powszechności opodatkowania, nieuznawaniu przywilejów osobistych i grupowych oraz równości podatkowej, wymagającej od wszystkich równomiernej ofiary na cele publiczne. Podatki bezpośrednie to podatki nakładane na dochody i majątek, czyli płace, czynsze, odsetki, zyski. Termin bezpośrednie wywodzi się stąd, że podmiot odpowiedzialny za płacenie podatku ponosi jego ciężar i bezpośrednio rozlicza się z budżetem państwa. Natomiast podatki nakładane na wydatki określane są jako podatki pośrednie, czyli vat, akcyza. Zawarte są one w cenie nabywanego dobra lub usługi. Obciążenia podatkowe mogą być naliczane proporcjonalnie, progresywnie lub regresywnie. Opodatkowanie proporcjonalne polega na tym, że wszyscy podatnicy płacą ten sam procent swoich dochodów, czyli obowiązuje jedna stopa podatkowa. Opodatkowanie progresywne natomiast, występuje wówczas, gdy osoby uzyskujące wyższe dochody obciążone są wyższą stopą podatkową. Opodatkowanie jest regresywne gdy wraz ze wzrostem dochodu, nakładane są coraz mniejsze procentowe stawki podatkowe.

3 3 Kinga Łukasik Planowany poziom i rodzaje podatków, a także struktura wydatków budżetu państwa wpływają na stopę życiową każdego obywatela. Artur Laffer wprowadził do teorii ekonomii narzędzie analityczne pokazujące związek między wysokością obciążeń podatkowych a dochodami budżetowymi z tytułu podatków. Według niego zwiększenie stopy opodatkowania powoduje, że łączne wpływy do budżetu rosną. Oznacza to, że osiągnięta została optymalna stopa opodatkowania dochodów. Dalsze zwiększanie optymalnej stopy opodatkowania prowadzi do zmniejszenia łącznego dochodu fiskalnego. Kształt krzywej wskazuje, że państwo może zwiększać dochód fiskalny zarówno przez wzrost, jak i przez obniżanie stopy opodatkowania. Zbyt wysokiej i rosnącej stopie podatkowej towarzyszą niekorzystne zjawiska gospodarcze: - spadek aktywności gospodarczej, ograniczanie produkcji, mniejsza skłonność do inwestowania - unikanie płacenia podatków, ukrywanie dochodów Krzywa Laffera T dochód t wysokość podatku; t* może być umieszczony w dowolnym miejscu wykresu, niekoniecznie w połowie. Stopy t 1 i t 3 dają takie same wpływy (dochody) Dochód narodowy jest to produkt narodowy netto wytworzony w gospodarce. Dokładniej jest to ilość pieniędzy jaką dysponuje gospodarka na wydatki na dobra i usługi, po odłożeniu odpowiedniej ilości pieniędzy wystarczającej do sfinansowania amortyzacji i utrzymania istniejącego zasoby kapitału na dotychczasowym poziomie. Źródłami dochodów budżetowych państwa są podatki, cła, dochody ze sprzedaży prywatyzowanych przedsiębiorstw, opłaty skarbowe, sądowe, notarialne i inne. Podstawą dochodów budżetowych są podatki. Pozostałe źródła w praktyce odgrywają niewielką rolę. Jak już wcześniej wspomniałam podatki są to przymusowe, bezzwrotne i nieodpłatne świadczenia pieniężne pobierane przez państwo na podstawie przepisów prawa w celu uzyskania dochodów na pokrycie wydatków państwowych. Ze względu na przedmiot opodatkowania wyróżnia się: 1. Podatki dochodowe pobierane od dochodów osobistych ludności oraz od dochodów osób prawnych. 2. Podatki konsumpcyjne nakładane na dobra i usługi będące przedmiotem obrotu. 3. Podatki majątkowe płacone od posiadanego majątku oraz od przenoszenia praw do majątku. Wśród podatków pobieranych w krajach rozwiniętych gospodarczo najważniejszą pozycje zajmuje podatek od towarów i usług. Stanowi on przeciętnie ponad 30% dochodów budżetów państwa z tytułu podatków. W większości przypadków jest to podatek od wartości dodanej (VAT) lub podatek obrotowy obciążający dobra konsumpcyjne. Ważnym źródłem dochodów budżetowych jest także podatek od dochodów osobistych ludności. Dostarcza on przeciętnie około 26% dochodów sektora publicznego z tytułu podatków. Jest on pobierany od dochodów uzyskiwanych z różnych źródeł: z pracy najemnej, z indywidualnej działalności gospodarczej i z gospodarstw rolnych, z tytułu wykonywania wolnych zawodów, z prac dorywczych, rent i emerytur, a także z dochodów z kapitału. Składki na ubezpieczenia społeczne są kolejną znaczącą pozycja dochodów budżetowych. Składki te płacone są częściowo przez pracodawcę, a częściowo przez pracownika. Można je traktować jako formę opodatkowania dochodów, ze względu na ich powszechny i obowiązkowy charakter. Wspólną cechą polityki podatkowej prowadzonej współcześnie w krajach wysoko rozwiniętych jest niski udział podatków od dochodów przedsiębiorstw w dochodach budżetu państwa. Z reguły nie przekraczają one 10% ogółu dochodów budżetowych. Wielkość i struktura wydatków publicznych odzwierciedlają rolę, zakres i kierunki działalności państwa. Z punku widzenia przeznaczenia można wyróżnić trzy grupy wydatków publicznych: 1. Wydatki związane z tradycyjnym pełnieniem przez państwo takich funkcji, jak: obrona narodowa, administracja i wymiar sprawiedliwości. 2. Wydatki związane z realizacją celów społecznych m.in. oświata, kultura, ochrona zdrowia, świadczenia socjalne.

4 4 Kinga Łukasik 3. Wydatki wynikające z pełnienia funkcji interwencyjnych w gospodarce oddziaływani na inwestycje produkcyjne i infrastrukturalne, subsydia dla rolnictwa, przedsiębiorstw państwowych i prywatnych oraz wydatki transferowe. Wydatki budżetowe charakteryzują się wysokim stopniem inercji. Zarówno ograniczenie absolutnych rozmiarów tych wydatków, jak i zahamowanie tempa ich wzrostu w praktyce jest bardzo trudne. Zwiększenie dochodów budżetu, zwłaszcza przez podniesienie podatków, napotyka dość sztywne bariery. Jest trudne ze względów politycznych, ale także ma wiele negatywnych konsekwencji ekonomicznych: osłabia bodźce do pracy, zmniejsza popyt konsumpcyjny, ogranicza możliwości inwestycyjne i zniechęca do podejmowania inwestycji. Presja na wzrost wydatków budżetowych przy ograniczonych możliwościach zwiększenia dochodów prowadzi do powstawania deficytu budżetowego oraz prób jego likwidacji m.in. poprzez zaciąganie pożyczek u społeczeństwa. Pożyczki te w okresach późniejszych trzeba spłacić łącznie z odsetkami. W ten sposób poważną i trwałą pozycją w budżecie wielu rozwiniętych gospodarczo krajów staja się wydatki związane z obsługą długu publicznego. Kolejną charakterystyczną zmianą występująca po stronie wydatków budżetu państwa jest szybki wzrost tzw. wydatków sztywnych. Rosną one głównie z powodu wzrostu zobowiązań wobec banków oraz rosnących dopłat do systemu ubezpieczeń społecznych. W analizach teoretycznych można przyjąć, że wydatki państwa nie zmieniają się automatycznie wraz ze wzrostem lub spadkiem produkcji i dochodu. Poziom wydatków rządowych zależy od tego, jakie są potrzeby socjalne, gospodarcze itp. Mnożnik wydatków budżetowych (m g ) wskazuje, ile razy przyrost dochodu jest większy od przyrostu wydatków rządowych na dobra i usługi. Jeżeli symbolem k sk oznaczymy krańcową skłonność do konsumpcji, to podstawową formułę mnożnika wydatków budżetowych można przedstawić następująco: m g = = Y dochód narodowy G wydatki rządowe Wydatki rządowe na dobra i usługi są ważnym czynnikiem determinującym poziom dochodu narodowego i zatrudnienia. Jeżeli wydatki te wzrosną, produkcja będzie wzrastała w stopniu wyznaczonym przez wielkość mnożnika. Należy jednak wziąć pod uwagę, że mnożnik działa dwukierunkowo. Jeżeli wydatki rządowe spadają, a podatki i inne czynniki wpływające na dochód narodowy pozostaną bez zmian, kumulacyjne efekty mnożnikowe prowadzą do spadku dochodu narodowego. Wydatki rządowe mogą zatem wpływać stabilizująco lub destabilizująco na gospodarkę: wzrost wydatków rządowych w okresie recesji wpływa na wzrost dochodu narodowego, a ograniczenie wydatków wywołuje skutek odwrotny. Transfery wpływają na dochód narodowy pośrednio. Zwiększają one zasoby pieniężne ludności, sprawiają więc, że dochód do dyspozycji jest większy. Jednakże podatki wpłacane do budżetu równocześnie zmniejszają rozmiary dochodu do dyspozycji. W analizach teoretycznych wyjaśniających zależność między podatkami a dochodem narodowym często używany jest termin: podatki netto są różnicą między kwotą podatków wpłacanych do budżetu i kwotą transferów, które budżet wypłacił. O zmianach wielkości dochodu narodowego w wyniku zmiany kwot podatków informuje mnożnik podatkowy, który (przy założeniu że podatki są autonomiczne, T=T a ) przybiera postać: m t = = Mnożnik ten jest ujemny, ponieważ zmiany podatków i dochodu narodowego nie są jednokierunkowe. Kwotowe podwyższenie podatków obniża dochód do dyspozycji, a w konsekwencji wydatki konsumpcyjne, co w ostateczności prowadzi do obniżenia dochodu narodowego. Z kolei przy obniżeniu obciążeń podatkowych następuje proces odwrotny. Jednoczesny wzrost wydatków budżetowych i podatków może przyczyniać się do wzrostu dochodu narodowego, jeśli spełnione są następujące założenia: 1. Zwiększone wydatki budżetowe zostaną w całości przeznaczone na wydatki konsumpcyjne. 2. Wzrost podatków nie obniży wielkości wydatków konsumpcyjnych o pełną kwotę zapłaconych podatków, gdyż zazwyczaj nie całe dochody przeznaczane są na konsumpcję, a ponadto część wydatków konsumpcyjnych może być pokryta z oszczędności.

5 5 Kinga Łukasik BIBLIOGRAFIA 1. R. E. Hall, J.B. Taylor: Makroekonomia. PWN, Warszawa D. Begg, S. Fischer, R. Dornbusch: Makroekonomia. PWE, Warszawa 1994

Budżet państwa. Polityka fiskalna

Budżet państwa. Polityka fiskalna Budżet państwa. Polityka fiskalna Budżet państwa Budżet państwa jest to plan finansowy zawierający dochody i wydatki państwa związane z realizacją przyjętej polityki społecznej, gospodarczej i obronnej.

Bardziej szczegółowo

Makroekonomia Blok III. Budżet państwa Polityka fiskalna

Makroekonomia Blok III. Budżet państwa Polityka fiskalna Makroekonomia Blok III Budżet państwa Polityka fiskalna Budżet a rola państwa w gospodarce Neoklasycy contra Keynesiści Efektywność rynku i efektywność sfery publicznej O co ten hałas? Czyli jaki jest

Bardziej szczegółowo

POJĘCIE I FUNKCJE BUDŻETU PAŃSTWA

POJĘCIE I FUNKCJE BUDŻETU PAŃSTWA POJĘCIE I FUNKCJE BUDŻETU PAŃSTWA Budżet państwa jest to plan finansowy zawierający dochody i wydatki państwa związane z realizacją przyjętej polityki społecznej, gospodarczej i obronnej. Funkcja fiskalna

Bardziej szczegółowo

Makroekonomia. Budżet państwa. Polityka fiskalna

Makroekonomia. Budżet państwa. Polityka fiskalna Makroekonomia Budżet państwa. Polityka fiskalna Plan prezentacji Pojęcie i funkcje budżetu państwa Dochody budżetu państwa System podatkowy Wydatki budżetu państwa Deficyt budżetowy 2 Polityka państwa

Bardziej szczegółowo

Polityka pieniężna i fiskalna

Polityka pieniężna i fiskalna Polityka pieniężna i fiskalna Spis treści: 1. Ekspansywna i restrykcyjna polityka gospodarcza...2 2. Bank centralny i jego polityka: operacje otwartego rynku, zmiany stopy dyskontowej, zmiany stopy rezerw

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Akademia Młodego Ekonomisty Wahania koniunktury gospodarczej Ożywienie i recesja w gospodarce Dr Joanna Czech-Rogosz Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach 16.04.2012 1. Co to jest koniunktura gospodarcza?

Bardziej szczegółowo

FUNKCJE BUDŻETU. Budżet państw STRUKTURA WPŁYWÓW BUDŻETOWYCH ZASADY POLITYKI BUDŻETOWEJ

FUNKCJE BUDŻETU. Budżet państw STRUKTURA WPŁYWÓW BUDŻETOWYCH ZASADY POLITYKI BUDŻETOWEJ BUDŻET I POLITYKA FISKALNA Nie ma takiego okrucieństwa ani takiej niegodziwości, której nie popełniłby skądinąd łagodny i liberalny rząd, kiedy zabraknie mu pieniędzy. ALEXIS DE TOCQUEVILLE Budżet państw

Bardziej szczegółowo

T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii

T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii Teresa Łuczka Godziny konsultacji: 12 13.30 poniedziałek 15 16 wtorek p. 306 Strzelecka T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii WYKŁAD 1 (26.02)

Bardziej szczegółowo

dr inż. Anna Kowalska-Pyzalska email: anna.kowalska@pwr.wroc.pl

dr inż. Anna Kowalska-Pyzalska email: anna.kowalska@pwr.wroc.pl Pojęcie i funkcje budżetu państwa Dochody budżetu państwa - podatki Wydatki budżetu państwa Mnożnikowy efekty wydatków i podatków Aktywna i pasywna polityka fiskalna Deficyt budżetowy i dług publiczny

Bardziej szczegółowo

Podana tabela przedstawia składniki PKB pewnej gospodarki w danym roku, wyrażone w cenach bieżących (z tego samego roku).

Podana tabela przedstawia składniki PKB pewnej gospodarki w danym roku, wyrażone w cenach bieżących (z tego samego roku). Zadanie 1 Podana tabela przedstawia składniki PKB pewnej gospodarki w danym roku, wyrażone w cenach bieżących (z tego samego roku). Składniki PKB Wielkość (mld) Wydatki konsumpcyjne (C ) 300 Inwestycje

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII

Spis treści. Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII Spis treści Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII Wstępne określenie przedmiotu ekonomii 7 Ekonomia a inne nauki 9 Potrzeby ludzkie, produkcja i praca, środki produkcji i środki konsumpcji,

Bardziej szczegółowo

Polityka fiskalna państwa

Polityka fiskalna państwa Polityka fiskalna państwa Ekonomia - Wykład 10 WNE UW Jerzy Wilkin Finanse publiczne i polityka fiskalna główne składniki i funkcje Sektor publiczny, jego składniki, znaczenie i źródła finansowania. Finanse

Bardziej szczegółowo

MAKROEKONOMIA II KATARZYNA ŚLEDZIEWSKA

MAKROEKONOMIA II KATARZYNA ŚLEDZIEWSKA MAKROEKONOMIA II KATARZYNA ŚLEDZIEWSKA WYKŁAD XIII WYDATKI RZĄDOWE I ICH FINANSOWANIE Budżet rządu: niektóre fakty i liczby Wydatki rządowe, podatki i makroekonomia Deficyt budżetowy i długu publiczny

Bardziej szczegółowo

Część pierwsza. PODSTAWY TEORII FINANSÓW PUBLICZNYCH

Część pierwsza. PODSTAWY TEORII FINANSÓW PUBLICZNYCH Stanisław Owsiak, Finanse publiczne teoria i praktyka. Spis treści: Wstęp Część pierwsza. PODSTAWY TEORII FINANSÓW PUBLICZNYCH Rozdział 1. Przedmiot nauki o finansach publicznych Pojęcie nauki o finansach

Bardziej szczegółowo

Rola i funkcje państwa w gospodarce

Rola i funkcje państwa w gospodarce Rola i funkcje państwa w gospodarce PAŃSTWO to : zrożnicowana wewnętrznie, złożona i wieloszczeblowa struktura administracyjna społeczeństwazamieszkującego określone terytorium i dysponującego władzą wykonawczą,

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz skrótów Wykaz podstawowej literatury Przedmowa. Podatki część ogólna. Podatki dochodowe XIII

Spis treści. Wykaz skrótów Wykaz podstawowej literatury Przedmowa. Podatki część ogólna. Podatki dochodowe XIII Wykaz skrótów Wykaz podstawowej literatury Przedmowa XI XIII XV Podatki część ogólna Tabl. 1. Definicja podatku 3 Tabl. 2. Elementy podatku 4 Tabl. 3. Rodzaje podatów 5 Tabl. 4. Regulacja Ordynacji podatkowej

Bardziej szczegółowo

Determinanty dochody narodowego. Analiza krótkookresowa

Determinanty dochody narodowego. Analiza krótkookresowa Determinanty dochody narodowego. Analiza krótkookresowa Ujęcie popytowe Według Keynesa, dosyć częstą sytuacją w gospodarce rynkowej jest niepełne wykorzystanie czynników produkcji. W związku z tym produkcja

Bardziej szczegółowo

FINANSE. Zjawiska ekonomiczne związane z gromadzeniem i wydatkowaniem środków pieniężnych. Mechanizm wymiany i podziału wartości materialnych.

FINANSE. Zjawiska ekonomiczne związane z gromadzeniem i wydatkowaniem środków pieniężnych. Mechanizm wymiany i podziału wartości materialnych. Prawo finansowe FINANSE Zjawiska ekonomiczne związane z gromadzeniem i wydatkowaniem środków pieniężnych. Mechanizm wymiany i podziału wartości materialnych. Metoda podziału Produktu Krajowego Brutto za

Bardziej szczegółowo

POLITYKA FISKALNA PAŃSTWA - pojęcia podstawowe:

POLITYKA FISKALNA PAŃSTWA - pojęcia podstawowe: POLITYKA FISKALNA PAŃSTWA - pojęcia podstawowe: Budżet państwa plan finansowy zawierający dochody i wydatki państwa zatwierdzany na okres 1 roku przez władze ustawodawcze. Polityka fiskalna (budżetowa)

Bardziej szczegółowo

Makroekonomia 07.03.2008r

Makroekonomia 07.03.2008r Makroekonomia 07.03.2008r CREATED BY HooB Czynniki określające poziom konsumpcji i oszczędności Dochody dyspozycyjne gospodarstw domowych dzielą się na konsumpcję oraz oszczędności. Konsumpcja synonim

Bardziej szczegółowo

Dr hab. Magdalena Knapińska, prof. nadzw. UEP Katedra Makroekonomii i Historii Myśli Ekonomicznej

Dr hab. Magdalena Knapińska, prof. nadzw. UEP Katedra Makroekonomii i Historii Myśli Ekonomicznej Dr hab. Magdalena Knapińska, prof. nadzw. UEP Katedra Makroekonomii i Historii Myśli Ekonomicznej Terminy konsultacji: E-mail: magdalena.knapinska@ue.poznan.pl Inne przedmioty: Makroekonomia (wykłady i

Bardziej szczegółowo

Lekcja 31., 32. Temat: Funkcjonowanie systemu podatkowego w Polsce Temat w podręczniku: Podatki

Lekcja 31., 32. Temat: Funkcjonowanie systemu podatkowego w Polsce Temat w podręczniku: Podatki Lekcja 31., 32. Temat: Funkcjonowanie systemu podatkowego w Polsce Temat w podręczniku: Podatki Podatek jest to obowiązkowe bezzwrotne świadczenie o charakterze powszechnym, pobierane przez państwo lub

Bardziej szczegółowo

SKĄD MAMY PIENIĄDZE I NA CO JE WYDAJEMY?

SKĄD MAMY PIENIĄDZE I NA CO JE WYDAJEMY? SKĄD MAMY PIENIĄDZE I NA CO JE WYDAJEMY? Broszura informacyjna Urzędu Miasta i Gminy Wschowa Marzec 2006 WSTĘP Szanowni Państwo Już drugi raz przekazujemy na Państwa ręce publikację pt.: Skąd mamy pieniądze

Bardziej szczegółowo

11. Emisja bonów skarbowych oznacza pożyczkę zaciągniętą przez: a) gospodarstwo domowe b) bank komercyjny c) sektor publiczny d) firmę prywatną

11. Emisja bonów skarbowych oznacza pożyczkę zaciągniętą przez: a) gospodarstwo domowe b) bank komercyjny c) sektor publiczny d) firmę prywatną Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. 1. Baza monetarna to: a) łączna ilość banknotów i bilonu, znajdujących się w obiegu

Bardziej szczegółowo

ZAŁOŻENIA. STRONA POPYTOWA (ZAGREGOWANY POPYT P a ): OGÓLNA RÓWNOWAGA RYNKU. STRONA PODAŻOWA (ZAGREGOWANA PODAŻ S a )

ZAŁOŻENIA. STRONA POPYTOWA (ZAGREGOWANY POPYT P a ): OGÓLNA RÓWNOWAGA RYNKU. STRONA PODAŻOWA (ZAGREGOWANA PODAŻ S a ) przeciętny poziom cen MODEL ZAGREGOWANEGO POPYTU I ZAGREGOWANEJ PODAŻY ZAŁOŻENIA Dochód narodowy (Y) jest równy produktowi krajowemu brutto (PKB). Y = K + I + G Neoklasycyzm a keynesizm Badamy zależność

Bardziej szczegółowo

Rozdział 19. Podręcznika Wolna przedsiębiorczość budżet państwa i finanse publiczne

Rozdział 19. Podręcznika Wolna przedsiębiorczość budżet państwa i finanse publiczne Rozdział 19. Podręcznika Wolna przedsiębiorczość budżet państwa i finanse publiczne Autor: Mateusz Machaj #budżety publiczne #polityka fiskalna #podatki #deficyt budżetowy #wydatki państwa W tym rozdziale

Bardziej szczegółowo

Dr Łukasz Goczek. Uniwersytet Warszawski

Dr Łukasz Goczek. Uniwersytet Warszawski Dr Łukasz Goczek Uniwersytet Warszawski Wpływ podatków na podaż i popyt Co decyduje, kto naprawdę ponosi ciężar podatku Koszty i korzyści wynikające z podatków i dlaczego podatki nakładają koszt, który

Bardziej szczegółowo

Jak zmierzyć rozwoju? Standardowe wskaźniki. Tomasz Poskrobko

Jak zmierzyć rozwoju? Standardowe wskaźniki. Tomasz Poskrobko Jak zmierzyć rozwoju? Standardowe wskaźniki Tomasz Poskrobko Produkt krajowy brutto (PKB) wartość rynkową wszystkich finalnych dóbr i usług produkowanych w kraju w danym okresie PKB od strony popytowej

Bardziej szczegółowo

Budżet państwa. Polityka budżetowa Dr Gabriela Przesławska

Budżet państwa. Polityka budżetowa Dr Gabriela Przesławska Budżet państwa. Polityka budżetowa Dr Gabriela Przesławska Uniwersytet Wrocławski Instytut Nauk Ekonomicznych Budżet państwa W teorii finansów publicznych przyjmuje się, że budżet państwa, to wpływy (czyli

Bardziej szczegółowo

Pojęcie finansów (w ogólności) Funkcje NBP jako banku centralnego. Warunki utworzenia i funkcjonowania podatkowych grup kapitałowych.

Pojęcie finansów (w ogólności) Funkcje NBP jako banku centralnego. Warunki utworzenia i funkcjonowania podatkowych grup kapitałowych. Jednostka budżetowa jako forma organizacyjno-prawna sektora finansów publicznych (tworzenie, gospodarka finansowa, przykłady zastosowania). Ograniczony i nieograniczony obowiązek podatkowy w PDOP. Pojęcie

Bardziej szczegółowo

Definicja podatku w polskim prawodawstwie

Definicja podatku w polskim prawodawstwie Definicja podatku podatek - pieniężne, przymusowe, ogólne, nieodpłatne i bezzwrotne świadczenie pobierane przez państwo lub inne jednostki administracyjne na podstawie przepisów prawnych w celu uzyskania

Bardziej szczegółowo

- potrafi wymienić. - zna hierarchię podział. - zna pojęcie konsumpcji i konsumenta, - zna pojęcie i rodzaje zasobów,

- potrafi wymienić. - zna hierarchię podział. - zna pojęcie konsumpcji i konsumenta, - zna pojęcie i rodzaje zasobów, WYMAGANIA EDUKACYJNE PRZEDMIOT: Podstawy ekonomii KLASA: I TH NUMER PROGRAMU NAUCZANIA: 2305/T-5 T-3,SP/MEN/1997.07.16 L.p. Dział programu 1. Człowiek - konsument -potrafi omówić podstawy ekonomii, - zna

Bardziej szczegółowo

OBJAŚNIENIA PRZYJĘTYCH WARTOŚCI DO UCHWAŁY NR XV/108/2012

OBJAŚNIENIA PRZYJĘTYCH WARTOŚCI DO UCHWAŁY NR XV/108/2012 OBJAŚNIENIA PRZYJĘTYCH WARTOŚCI DO UCHWAŁY NR XV/108/2012 Rady Gminy w Jasienicy Rosielnej z dnia 25 stycznia 2012 r. w sprawie wieloletniej prognozy finansowej Gminy Jasienica Rosielna na lata 2012-2025

Bardziej szczegółowo

Wykaz pytań do egzaminu z prawa finansowego na rok akademicki 2009/2010

Wykaz pytań do egzaminu z prawa finansowego na rok akademicki 2009/2010 Wykaz pytań do egzaminu z prawa finansowego na rok akademicki 2009/2010 Regulacja prawna finansów publicznych 1. Proszę określić zakres sektora finansów publicznych i podmioty tego sektora. 2. Proszę przedstawić

Bardziej szczegółowo

grupa a Istota funkcjonowania gospodarki rynkowej

grupa a Istota funkcjonowania gospodarki rynkowej grupa a Istota funkcjonowania gospodarki rynkowej... imię i nazwisko Poniższy test składa się z 15 zadań. Przy każdym poleceniu podano liczbę punktów możliwą do uzyskania za prawidłową odpowiedź.... Za

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW. z dnia 16 listopada 2010 r.

ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW. z dnia 16 listopada 2010 r. Dziennik Ustaw Nr 226 15653 Poz. 1479 1479 ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW z dnia 16 listopada 2010 r. w sprawie gospodarki finansowej Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej i wojewódzkich

Bardziej szczegółowo

Nauka o finansach. Prowadzący: Dr Jarosław Hermaszewski

Nauka o finansach. Prowadzący: Dr Jarosław Hermaszewski Nauka o finansach Prowadzący: Dr Jarosław Hermaszewski Wykład 1 CO TO SĄ FINANSE? Definicja Finanse 1. Dziedzina nauki zajmująca się analizą, jak ludzie lokują dostępne zasoby w danym okresie. 2. Ogół

Bardziej szczegółowo

ZADANIA DO ĆWICZEŃ. 1.4 Gospodarka wytwarza trzy produkty A, B, C. W roku 1980 i 1990 zarejestrowano następujące ilości produkcji i ceny:

ZADANIA DO ĆWICZEŃ. 1.4 Gospodarka wytwarza trzy produkty A, B, C. W roku 1980 i 1990 zarejestrowano następujące ilości produkcji i ceny: ZADANIA DO ĆWICZEŃ Y produkt krajowy brutto, C konsumpcja, I inwestycje, Y d dochody osobiste do dyspozycji, G wydatki rządowe na zakup towarów i usług, T podatki, Tr płatności transferowe, S oszczędności,

Bardziej szczegółowo

Inwestycje (I) Konsumpcja (C)

Inwestycje (I) Konsumpcja (C) Determinanty dochodu narodowego Zadanie 1 Wypełnij podaną tabelę, wiedząc, że wydatki konsumpcyjne stanowią 80% dochody narodowego, inwestycje są wielkością autonomiczną i wynoszą 1.000. Produkcja i dochód

Bardziej szczegółowo

Księgarnia PWN: Pod red. Romana Milewskiego - Elementarne zagadnienia ekonomii. Spis treści

Księgarnia PWN: Pod red. Romana Milewskiego - Elementarne zagadnienia ekonomii. Spis treści Księgarnia PWN: Pod red. Romana Milewskiego - Elementarne zagadnienia ekonomii Spis treści Od autorów....................................... 13 Rozdział I. Podstawowe pojęcia i przedmiot ekonomii..............

Bardziej szczegółowo

4. Krańcowa skłonność do konsumpcji i krańcowa skłonność do oszczędzania.

4. Krańcowa skłonność do konsumpcji i krańcowa skłonność do oszczędzania. * Wykład nr 6 1. Składniki popytu globalnego. 2. Funkcja konsumpcji i krzywa skłonności do konsumpcji. 3. Funkcja oszczędności, a wydatki konsumpcyjne. 4. Krańcowa skłonność do konsumpcji i krańcowa skłonność

Bardziej szczegółowo

Księgarnia PWN: Praca zbiorowa pod red. Romana Milewskiego Elementarne zagadnienia ekonomii

Księgarnia PWN: Praca zbiorowa pod red. Romana Milewskiego Elementarne zagadnienia ekonomii Księgarnia PWN: Praca zbiorowa pod red. Romana Milewskiego Elementarne zagadnienia ekonomii Od autorów Rozdział I. Podstawowe pojęcia i przedmiot ekonomii 1. Czym się zajmuje ekonomia? 2. Potrzeby ludzkie,

Bardziej szczegółowo

Nazwa modułu w języku angielskim Macroeconomics Obowiązuje od roku akademickiego 2013/2014

Nazwa modułu w języku angielskim Macroeconomics Obowiązuje od roku akademickiego 2013/2014 KARTA MODUŁU / KARTA PRZEDMIOTU Kod modułu Z-ZIPN1-015 Nazwa modułu Makroekonomia Nazwa modułu w języku angielskim Macroeconomics Obowiązuje od roku akademickiego 2013/2014 A. USYTUOWANIE MODUŁU W SYSTEMIE

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do prawa podatkowego

Wprowadzenie do prawa podatkowego Wprowadzenie do prawa podatkowego dr Przemysław Pest Katedra Prawa Finansowego WPAE UWr Dobry pasterz powinien strzyc owce, a nie obdzierać ze skóry Tyberiusz 1 Stosunek prywatnoprawny Stosunek podatkowoprawny

Bardziej szczegółowo

Zmiany jakości opodatkowania w UE po 2008 roku Bazyli Samojlik samojlik@onet.eu samojlik@kozminski.edu.pl

Zmiany jakości opodatkowania w UE po 2008 roku Bazyli Samojlik samojlik@onet.eu samojlik@kozminski.edu.pl Zmiany jakości opodatkowania w UE po 2008 roku Bazyli Samojlik samojlik@onet.eu samojlik@kozminski.edu.pl b.samojlik 1 Etapy kryzysu I. Kryzys na rynkach finansowych, bankowych i poza bankowych II. III.

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA OPISOWA PROJEKTU BUDŻETU MIASTA SŁUPSKA - INFORMACJE OGÓLNE

CHARAKTERYSTYKA OPISOWA PROJEKTU BUDŻETU MIASTA SŁUPSKA - INFORMACJE OGÓLNE 2.2.1. CHARAKTERYSTYKA OPISOWA PROJEKTU BUDŻETU MIASTA SŁUPSKA - INFORMACJE OGÓLNE I. REGULACJE PRAWNE Tryb prac nad budżetem jednostki samorządu terytorialnego reguluje ustawa o finansach publicznych

Bardziej szczegółowo

Model Keynesa. wydatki zagregowane są sumą popytu konsumpcyjnego i inwestycyjnego

Model Keynesa. wydatki zagregowane są sumą popytu konsumpcyjnego i inwestycyjnego Model Keynesa Model Keynesa opracowany w celu wyjaśnienia przyczyn wysokiego poziomu bezrobocia i niskiego poziomu produkcji, obserwowanych w latach 30-tych (okres Wielkiego Kryzysu). Jest to model krótkookresowy,

Bardziej szczegółowo

Autonomiczne składniki popytu globalnego Efekt wypierania i tłumienia Krzywa IS Krzywa LM Model IS-LM

Autonomiczne składniki popytu globalnego Efekt wypierania i tłumienia Krzywa IS Krzywa LM Model IS-LM Autonomiczne składniki popytu globalnego Efekt wypierania i tłumienia Krzywa IS Krzywa LM Model IS-LM Konsumpcja, inwestycje Utrzymujemy założenie o stałości cen w gospodarce. Stopa procentowa wiąże ze

Bardziej szczegółowo

Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy

Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy prof. dr hab. Piotr Banaszyk, prof. zw. UEP Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Wydział Gospodarki Międzynarodowej Agenda 1. Przyczyny globalnego

Bardziej szczegółowo

Ministerstwo Finansów ul. Świętokrzyska 12 00-916 Warszawa. Opodatkowanie przychodów (dochodów) z kapitałów pieniężnych. www.finanse.mf.gov.

Ministerstwo Finansów ul. Świętokrzyska 12 00-916 Warszawa. Opodatkowanie przychodów (dochodów) z kapitałów pieniężnych. www.finanse.mf.gov. Ministerstwo Finansów ul. Świętokrzyska 12 00-916 Warszawa Opodatkowanie przychodów (dochodów) z kapitałów pieniężnych www.finanse.mf.gov.pl 1 2 Ministerstwo Finansów Opodatkowanie przychodów (dochodów)

Bardziej szczegółowo

Makroekonomia. Podsumowanie

Makroekonomia. Podsumowanie Makroekonomia Podsumowanie Podstawowe doktryny ekonomiczne nt. roli państwa w gospodarce PEŁNA WOLNOŚĆ PEŁNA KONTROLA Liberalizm Interwencjonizm Socjalizm Libertarianizm (keynesizm) Komunizm Anarchokapitalizm

Bardziej szczegółowo

Model Keynesa opracowany w celu wyjaśnienia przyczyn wysokiego poziomu bezrobocia i

Model Keynesa opracowany w celu wyjaśnienia przyczyn wysokiego poziomu bezrobocia i Temat 2 - Model Keynesa Model Keynesa opracowany w celu wyjaśnienia przyczyn wysokiego poziomu bezrobocia i niskiego poziomu produkcji, obserwowanych w latach 30-tych (okres Wielkiego Kryzysu). Jest to

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy System Oceniania z Finansów

Przedmiotowy System Oceniania z Finansów Przedmiotowy System Oceniania z Finansów Ocena dopuszczająca wymagania konieczne Ocena dostateczna wymagania konieczne + podstawowe Ocena dobra wymagania konieczne + podstawowe + rozszerzające Ocena bardzo

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do prawa podatkowego

Wprowadzenie do prawa podatkowego Wprowadzenie do prawa podatkowego dr Przemysław Pest Katedra Prawa Finansowego WPAE UWr Dobry pasterz powinien strzyc owce, a nie obdzierać ze skóry Tyberiusz Cesare Ripa, Ikonologia, Kraków 2012, reprint

Bardziej szczegółowo

Najważniejsze pojęcia w rachunkowości rolniczej

Najważniejsze pojęcia w rachunkowości rolniczej Zarządzanie gospodarstwem rolnym ze szczególnym uwzględnieniem korzyści z prowadzenia rachunkowości rolniczej w gospodarstwie rolnym Najważniejsze pojęcia w rachunkowości rolniczej 1 Działalności gospodarstwa

Bardziej szczegółowo

Ekonomia 1 sem. TM ns oraz 2 sem. TiL ns wykład 06. dr Adam Salomon

Ekonomia 1 sem. TM ns oraz 2 sem. TiL ns wykład 06. dr Adam Salomon 1 sem. TM ns oraz 2 sem. TiL ns wykład 06 dr Adam Salomon : ZATRUDNIENIE I BEZROBOCIE 2 Podaż pracy Podaż pracy jest określona przez decyzje poszczególnych pracowników, dotyczące ilości czasu, który chcą

Bardziej szczegółowo

TEORIA PODATKU DEFINICJA PODATKU

TEORIA PODATKU DEFINICJA PODATKU PRAWO PODATKOWE TEORIA PODATKU DEFINICJA PODATKU Doktrynalna: podatek jest świadczeniem pieniężnym na rzecz podmiotu prawa publicznego (państwa, jst), jednostronnie przez ten podmiot ustanowionym o charakterze

Bardziej szczegółowo

Finanse i Rachunkowość

Finanse i Rachunkowość Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Zestaw pytań do egzaminu licencjackiego na kierunku Finanse i Rachunkowość 1 Zestaw pytań

Bardziej szczegółowo

OBJAŚNIENIA DO WIELOLETNIEJ PROGNOZY FINANSOWEJ GMINY STRZYŻEWICE NA LATA 2013-2018.

OBJAŚNIENIA DO WIELOLETNIEJ PROGNOZY FINANSOWEJ GMINY STRZYŻEWICE NA LATA 2013-2018. OBJAŚNIENIA DO WIELOLETNIEJ PROGNOZY FINANSOWEJ GMINY STRZYŻEWICE NA LATA 2013-2018. Obowiązek opracowania Wieloletniej Prognozy Finansowej w skrócie WPF wynika z art. 230 Ustawy z dnia 27 sierpnia 2009

Bardziej szczegółowo

Międzynarodowe stosunki gospodarcze Wykład XII. Bilans płatniczy

Międzynarodowe stosunki gospodarcze Wykład XII. Bilans płatniczy Międzynarodowe stosunki gospodarcze Wykład XII Bilans płatniczy Tomasz Białowąs bialowas@hektor.umcs.lublin.pl Katedra Gospodarki Światowej i Integracji Europejskiej http://msg.umcs.lublin.pl/ Pojęcie

Bardziej szczegółowo

Zarządzenie Nr 150/15

Zarządzenie Nr 150/15 Zarządzenie Nr 150/15 Wójta Gminy Mrągowo z dnia 30 października 2015 r. w sprawie: podania do publicznej wiadomości informacji o wykonaniu budżetu za III kwartał 2015 roku. Na podstawie art. 37 ust.1

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIA I WYMAGANIA DLA UCZNIÓW KL.I LO PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ SEMESTR I /II

ZAGADNIENIA I WYMAGANIA DLA UCZNIÓW KL.I LO PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ SEMESTR I /II ZAGADNIENIA I WYMAGANIA DLA UCZNIÓW KL.I LO PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ SEMESTR I /II SEMESTR I l.p Zagadnienia. 1. Kim jest osoba przedsiębiorcza? Typy osobowości Wymagania dla ucznia wyjaśnia, czym jest przedsiębiorczość

Bardziej szczegółowo

7. Podatki Podstawowe pojęcia

7. Podatki Podstawowe pojęcia 7. Podatki - 7.1 Podstawowe pojęcia Podatki są poddzielone na dwie kategorie: 1. Bezpośrednie - nałożone bezpośrednio na dochód z pracy. 2. Pośrednie - nałożone na wydatki, np. na różne towary. 1 / 35

Bardziej szczegółowo

liczbę osób zamieszkującą na terenie naszej gminy i odprowadzających podatek PIT. W zakresie pozostałych dochodów bieżących zaplanowano również

liczbę osób zamieszkującą na terenie naszej gminy i odprowadzających podatek PIT. W zakresie pozostałych dochodów bieżących zaplanowano również OBJAŚNIENIA przyjętych wartości przy opracowaniu Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Strzyżewice na lata 2012 2018, tj. okres na który zostały zaciągnięte zobowiązania. WSTĘP Dokument pod nazwą Wieloletnia

Bardziej szczegółowo

SYSTEM PODATKOWY W POLSCE ISTOTA I ZNACZENIE

SYSTEM PODATKOWY W POLSCE ISTOTA I ZNACZENIE 10 SYSTEM PODATKOWY W POLSCE ISTOTA I ZNACZENIE PODATEK To przymusowe, bezzwrotne, nieodpłatne i powszechne świadczenie pieniężne osób fizycznych, przedsiębiorstw lub innych jednostek na rzecz państwa

Bardziej szczegółowo

Makroekonomia 1 Wykład 5: Model klasyczny gospodarki (dla przypadku gospodarki zamkniętej)

Makroekonomia 1 Wykład 5: Model klasyczny gospodarki (dla przypadku gospodarki zamkniętej) Makroekonomia 1 Wykład 5: Model klasyczny gospodarki (dla przypadku gospodarki zamkniętej) Gabriela Grotkowska Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego PKB jako miara dobrobytu Produkcja w gospodarce

Bardziej szczegółowo

Polityka monetarna państwa

Polityka monetarna państwa Polityka monetarna państwa Definicja pieniądza To miara wartości dóbr i usług To ustawowy środek zwalniania od zobowiązań Typy pieniądza Pieniądz materialny: monety, banknoty, czeki, weksle, akcje, obligacje

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR III/15/2010 RADY GMINY BODZECHÓW. z dnia 28 grudnia 2010 r. w sprawie wprowadzenia zmian do budżetu gminy na 2010 rok.

UCHWAŁA NR III/15/2010 RADY GMINY BODZECHÓW. z dnia 28 grudnia 2010 r. w sprawie wprowadzenia zmian do budżetu gminy na 2010 rok. UCHWAŁA NR III/15/2010 RADY GMINY BODZECHÓW w sprawie wprowadzenia zmian do budżetu gminy na 2010 rok. Na podstawie art.18 ust.2 pkt 4 ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym / Dz.U. z 2001

Bardziej szczegółowo

Ustawa o finansach publicznych określa dla jst granice zaciągania pożyczek i kredytów oraz zobowiązań.

Ustawa o finansach publicznych określa dla jst granice zaciągania pożyczek i kredytów oraz zobowiązań. Ustawa o finansach publicznych określa dla jst granice zaciągania pożyczek i kredytów oraz zobowiązań. Analiza struktury budżetów jednostek samorządu terytorialnego pozwala na stwierdzenie, iż sfinansowanie

Bardziej szczegółowo

Bardzo dobra Dobra Dostateczna Dopuszczająca

Bardzo dobra Dobra Dostateczna Dopuszczająca ELEMENTY EKONOMII PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Klasa: I TE Liczba godzin w tygodniu: 3 godziny Numer programu: 341[02]/L-S/MEN/Improve/1999 Prowadzący: T.Kożak- Siara I Ekonomia jako nauka o gospodarowaniu

Bardziej szczegółowo

PRAWO FINANSOWE ZAGADNIENIA EGZAMINACYJNE

PRAWO FINANSOWE ZAGADNIENIA EGZAMINACYJNE PRAWO FINANSOWE ZAGADNIENIA EGZAMINACYJNE ROK AKADEMICKI 2014/2015 I. PRAWO FINANSÓW PUBLICZNYCH 1. Źródła prawa finansów publicznych. 2. Pojęcie finansów (w ogólności). 3. Pojęcie finansów publicznych

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Wyzwania stojące przed polską gospodarką Bartosz Majewski Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach 8 czerwca 2015 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY WWW.UNIWERSYTET-DZIECIECY.PL

Bardziej szczegółowo

Ministerstwo Finansów ul. Świętokrzyska 12 00-916 Warszawa. Opodatkowanie przychodów (dochodów) z kapitałów pieniężnych. www.finanse.mf.gov.

Ministerstwo Finansów ul. Świętokrzyska 12 00-916 Warszawa. Opodatkowanie przychodów (dochodów) z kapitałów pieniężnych. www.finanse.mf.gov. Ministerstwo Finansów ul. Świętokrzyska 12 00-916 Warszawa Opodatkowanie przychodów (dochodów) z kapitałów pieniężnych www.finanse.mf.gov.pl 1 2 Ministerstwo Finansów Opodatkowanie przychodów (dochodów)

Bardziej szczegółowo

BUDŻET. jest to plan dochodów, wydatków, przychodów i rozchodów, uchwalany na rok kalendarzowy w formie uchwały budżetowej PRZYCHODY

BUDŻET. jest to plan dochodów, wydatków, przychodów i rozchodów, uchwalany na rok kalendarzowy w formie uchwały budżetowej PRZYCHODY Przedstawiamy Państwu krótki informator dotyczący gospodarki finansowej gminy JelczLaskowice. Dane w nim zawarte dotyczą lat 2003 2005. Dane liczbowe dotyczące lat 2003 i 2004 pochodzą ze sprawozdań z

Bardziej szczegółowo

MIĘDZYNARODOWE STOSUNKI GOSPODARCZE Bilans płatniczy

MIĘDZYNARODOWE STOSUNKI GOSPODARCZE Bilans płatniczy MIĘDZYNARODOWE STOSUNKI GOSPODARCZE 2016 Bilans płatniczy Czynniki wpływające na inflację 2 mgr Tomasz Rosiak Analiza otoczenia Podstawowe zależności ekonomiczne 3 mgr Tomasz Rosiak Analiza otoczenia Struktura

Bardziej szczegółowo

KONKURENCJA PODATKOWA UNII EUROPEJSKIEJ

KONKURENCJA PODATKOWA UNII EUROPEJSKIEJ Leokadia Oręziak KONKURENCJA PODATKOWA i HARMONIZACJA PODATKÓW w ramach UNII EUROPEJSKIEJ Implikacje dla Polski Warszawa 2007 SPIS TREŚCI Wstęp...........................................................

Bardziej szczegółowo

PRAWO FINANSOWE - ZAGADNIENIA EGZAMINACYJNE STUDIA ZAOCZNE

PRAWO FINANSOWE - ZAGADNIENIA EGZAMINACYJNE STUDIA ZAOCZNE PRAWO FINANSOWE - ZAGADNIENIA EGZAMINACYJNE STUDIA ZAOCZNE I. POJĘCIA PODSTAWOWE FINANSÓW PUBLICZNYCH 1. Pojęcie finansów (w ogólności). 2. Pojęcie finansów publicznych w ujęciu normatywnym. 3. Deficyt

Bardziej szczegółowo

itax Nowy system finansów publicznych dla Polski Dr Kamil ZUBELEWICZ Przemysław REMIN

itax Nowy system finansów publicznych dla Polski Dr Kamil ZUBELEWICZ Przemysław REMIN itax Nowy system finansów publicznych dla Polski Dr Kamil ZUBELEWICZ Przemysław REMIN SPIS TREŚCI Struktura środków sektora finansów publicznych Akcyza VAT CIT vs. PIT w 2010 roku PIT+ZUS Podatnicy Obserwacje

Bardziej szczegółowo

U Z A S A D N I E N I E

U Z A S A D N I E N I E U Z A S A D N I E N I E Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych określa zasady opłacania składek na ubezpieczenia społeczne oraz stopy procentowe składek na poszczególne

Bardziej szczegółowo

OPODATKOWANIE PRZYCHODÓW (DOCHODÓW) Z KAPITAŁÓW PIENIĘŻNYCH

OPODATKOWANIE PRZYCHODÓW (DOCHODÓW) Z KAPITAŁÓW PIENIĘŻNYCH OPODATKOWANIE PRZYCHODÓW (DOCHODÓW) Z KAPITAŁÓW PIENIĘŻNYCH www.mf.gov.pl Ministerstwo Finansów OPODATKOWANIE PRZYCHODÓW (DOCHODÓW) Z KAPITAŁÓW PIENIĘŻNYCH Podatek dochodowy od osób fizycznych (zwany dalej

Bardziej szczegółowo

POLITYKA GOSPODARCZA I SPOŁECZNA

POLITYKA GOSPODARCZA I SPOŁECZNA prof. dr hab. Tadeusz Szumlicz POLITYKA GOSPODARCZA I SPOŁECZNA (redystrybucja dochodów) Aspekt redystrybucyjny redystrybucja horyzontalna redystrybucja wertykalna Aspekt redystrybucyjny redystrybucja

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z wykonania budżetu miasta Zgierza za 20l0 rok

Sprawozdanie z wykonania budżetu miasta Zgierza za 20l0 rok Załącznik do uchwały Nr X/86/11 Rady Miasta Zgierza z dnia 30 czerwca 2011 r. Sprawozdanie z wykonania budżetu miasta Zgierza za 20l0 rok Id: IORNV-WMGVW-WDBSQ-RKBYQ-DQKSC. Podpisany Strona 2 z 142 Sprawozdanie

Bardziej szczegółowo

SKĄD MAMY PIENIĄDZE I NA CO JE WYDAJEMY???

SKĄD MAMY PIENIĄDZE I NA CO JE WYDAJEMY??? SKĄD MAMY PIENIĄDZE I NA CO JE WYDAJEMY??? Działalność Powiatu, w tym oczywiście finanse są jawne. Mówi o tym art. 61 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i ustawa o dostępie do informacji publicznej.

Bardziej szczegółowo

dr Bartłomiej Rokicki Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW

dr Bartłomiej Rokicki Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW Model klasyczny podstawowe założenia Podstawowe założenia modelu są dokładnie takie same jak w modelu klasycznym gospodarki

Bardziej szczegółowo

Podstawowe zagadnienia

Podstawowe zagadnienia Podstawowe zagadnienia Każda społeczność staje przed koniecznością rozwiązania trzech podstawowych problemw codziennej egzystencji: - jakie dobra i usługi - co wytwarzać - dla kogo je wytwarzać Ekonomia

Bardziej szczegółowo

PRZYCHODY I WYDATKI PAŃSTWOWYCH FUNDUSZY CELOWYCH NA 2004 R.

PRZYCHODY I WYDATKI PAŃSTWOWYCH FUNDUSZY CELOWYCH NA 2004 R. PRZYCHODY I WYDATKI PAŃSTWOWYCH FUNDUSZY CELOWYCH NA 2004 R. Załącznik nr 5 PLAN FINANSOWY FUNDUSZU UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH I. Stan funduszu na początek roku x -9 509 981-12 192 456 1. - środki pieniężne

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Od autorów Przedmowa do wydania trzeciego E. Kwiatkowski

Spis treści. Od autorów Przedmowa do wydania trzeciego E. Kwiatkowski Spis treści Od autorów Przedmowa do wydania trzeciego E. Kwiatkowski CZĘŚĆ I. WPROWADZENIE DO EKONOMII Rozdział 1. Podstawowe pojęcia i przedmiot ekonomii S. Krajewski, R. Milewski 1.1. Czym się zajmuje

Bardziej szczegółowo

Podstawy ekonomii. Dr Łukasz Burkiewicz lukasz.burkiewicz@ignatianum.edu.pl Akademia Ignatianum w Krakowie

Podstawy ekonomii. Dr Łukasz Burkiewicz lukasz.burkiewicz@ignatianum.edu.pl Akademia Ignatianum w Krakowie Podstawy ekonomii Wykład IV-V-VI Dr Łukasz Burkiewicz lukasz.burkiewicz@ignatianum.edu.pl Akademia Ignatianum w Krakowie Bezrobocie Bezrobocie zjawisko społeczne polegające na tym, że część ludzi zdolnych

Bardziej szczegółowo

1. Pojęcie i rodzaje wydatków JST, 2. Wydatki na infrastrukturę techniczną w JST, 3. Wydatki na infrastrukturę społeczną w JST, 4. Pozostałe wydatki,

1. Pojęcie i rodzaje wydatków JST, 2. Wydatki na infrastrukturę techniczną w JST, 3. Wydatki na infrastrukturę społeczną w JST, 4. Pozostałe wydatki, 1. Pojęcie i rodzaje wydatków JST, 2. Wydatki na infrastrukturę techniczną w JST, 3. Wydatki na infrastrukturę społeczną w JST, 4. Pozostałe wydatki, 5. Pojęcie deficytu budżetowego, 6. Deficyt budżetowy

Bardziej szczegółowo

OPISU MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) dla przedmiotu Wstęp do ekonomii i przedsiębiorczości na kierunku Prawo

OPISU MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) dla przedmiotu Wstęp do ekonomii i przedsiębiorczości na kierunku Prawo Dr hab. Maria Majewska Katedra Nauk Ekonomicznych Poznań, 1.10.2015 r. OPISU MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) dla przedmiotu Wstęp do ekonomii i przedsiębiorczości na kierunku Prawo I. Informacje ogólne 1.

Bardziej szczegółowo

Zestawienie zagadnień egzaminacyjnych z prawa finansowego - III rok, prawo stacjonarne, rok akademicki 2014/2015

Zestawienie zagadnień egzaminacyjnych z prawa finansowego - III rok, prawo stacjonarne, rok akademicki 2014/2015 Zestawienie zagadnień egzaminacyjnych z prawa finansowego - III rok, prawo stacjonarne, rok akademicki 2014/2015 I. 1. Pojęcie prawa finansowego i finansów publicznych. 2. Finanse publiczne a finanse prywatne.

Bardziej szczegółowo

1. Klient zakupił komputer. Który podatek zawiera cena zakupionego towaru: A. dochodowy B. akcyzowy C. remontowy D. VAT

1. Klient zakupił komputer. Który podatek zawiera cena zakupionego towaru: A. dochodowy B. akcyzowy C. remontowy D. VAT Zestaw 5 Zakres wiadomosci: podstawy przedsiębiorczości i gospodarki rynkowej 1. Klient zakupił komputer. Który podatek zawiera cena zakupionego towaru: A. dochodowy B. akcyzowy C. remontowy D. VAT 2.

Bardziej szczegółowo

KONKURENCJA PODATKOWA i HARMONIZACJA PODATKÓW. w ramach UNII EUROPEJSKIEJ. Implikacje dla Polski B 365094

KONKURENCJA PODATKOWA i HARMONIZACJA PODATKÓW. w ramach UNII EUROPEJSKIEJ. Implikacje dla Polski B 365094 KONKURENCJA PODATKOWA i HARMONIZACJA PODATKÓW w ramach UNII EUROPEJSKIEJ Implikacje dla Polski B 365094 SPIS TREŚCI Wstęp 9 ROZDZIAŁ I. PODATKI JAKO CZYNNIK WPŁYWAJĄCY NA MIĘDZY- NARODOWĄ POZYCJĘ GOSPODARKI

Bardziej szczegółowo

TEST WIEDZY EKONOMICZNEJ nr 4

TEST WIEDZY EKONOMICZNEJ nr 4 TEST WIEDZY EKONOMICZNEJ nr 4 TEST WYBORU (1 pkt za prawidłową odpowiedź) Przeczytaj uważnie pytania, wybierz jedną poprawną odpowiedź spośród podanych i zakreśl ją znakiem X. Czas pracy 30 minut. 1. Bankiem

Bardziej szczegółowo

Nadwyżka operacyjna w jednostkach samorządu terytorialnego w latach

Nadwyżka operacyjna w jednostkach samorządu terytorialnego w latach Nadwyżka operacyjna w jednostkach samorządu terytorialnego w latach 2013-2015 Warszawa, wrzesień 2016 Spis treści Wprowadzenie... 2 Część I Wykonanie budżetów jednostek samorządu terytorialnego... 4 1.

Bardziej szczegółowo

Załącznik Nr 2 ZASADY FUNKCJONOWANIA KONT BILANSOWYCH

Załącznik Nr 2 ZASADY FUNKCJONOWANIA KONT BILANSOWYCH ZASADY FUNKCJONOWANIA KONT BILANSOWYCH Załącznik Nr 2 133 Rachunek budżetu Konto 133 służy do ewidencji operacji pieniężnych dokonywanych na bankowych rachunkach budżetu państwa oraz budżetów gmin, powiatów

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne przedmiot "Podstawy ekonomii" Dział I Gospodarka, pieniądz. dopuszczający

Wymagania edukacyjne przedmiot Podstawy ekonomii Dział I Gospodarka, pieniądz. dopuszczający Wymagania edukacyjne przedmiot "Podstawy ekonomii" Dział I Gospodarka, pieniądz. wyróżnić potrzeby ekonomiczne, wymienić podstawowe rodzaje środków zaspokajających potrzeby, rozróżnić podstawowe zasoby

Bardziej szczegółowo

Podstawowe zasady rachunkowości dla budżetu i urzędu

Podstawowe zasady rachunkowości dla budżetu i urzędu Załącznik Nr 2 do Zrządzenia Nr 207/IV/04 Wójta Gminy Oleśnica z dnia 31 grudnia 2004r. Podstawowe zasady rachunkowości dla budżetu i urzędu 1. Operacje gospodarcze dotyczące dochodów i wydatków budżetu

Bardziej szczegółowo

1. Pojęcie budżetu jednostki samorządu terytorialnego 2. Funkcje i zasady budżetu jednostki samorządu terytorialnego 3.

1. Pojęcie budżetu jednostki samorządu terytorialnego 2. Funkcje i zasady budżetu jednostki samorządu terytorialnego 3. 1. Pojęcie budżetu jednostki samorządu terytorialnego 2. Funkcje i zasady budżetu jednostki samorządu terytorialnego 3. Rodzaje budżetów samorządowych Pojęcie budżetu jednostki samorządu terytorialnego

Bardziej szczegółowo

Od czego zależy czy będę bezrobotnym

Od czego zależy czy będę bezrobotnym Od czego zależy czy będę bezrobotnym Bezrobocie jest to zjawisko ekonomiczne występujące w gospodarce każdego kraju. Oznacza ono sytuację, w której zapotrzebowanie (popyt) na pracę jest mniejsze od liczby

Bardziej szczegółowo