DOMOWA KUCHNIA WŁOSKA. Aleksandra Seghi

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "DOMOWA KUCHNIA WŁOSKA. Aleksandra Seghi"

Transkrypt

1 DOMOWA KUCHNIA WŁOSKA Aleksandra Seghi

2 DOMOWA KUCHNIA WŁOSKA Aleksandra Seghi

3 Tekst: Aleksandra Seghi Zdjęcia: Marta Król; Shutterstock.com Opracowanie wstępów: Magdalena Binkowska Redakcja: Elżbieta Wójcik Korekta: Natalia Kawałko Skład i opracowanie graficzne okładki: Joanna Królak Wydanie I Wydrukowano w Polsce Copyright by Wydawnictwo SBM Sp. z o.o. Warszawa 2014 Wydawnictwo SBM Sp. z o.o. ul. Sułkowskiego 2/ Warszawa

4 DOMOWA KUCHNIA WŁOSKA Aleksandra Seghi Dla Lindy i Laury

5

6 Spis treści Wstęp Apulia Basilicata Emilia-Romania Friuli-Wenecja Julijska Kalabria Kampania Lacjum Liguria Lombardia Piemont Sycylia Toskania Umbria Wenecja Euganejska Indeks potraw Bibliografia

7 Wstęp Kuchnia włoska, bez wątpienia jedna z najpopularniejszych na świecie, jest doskonale znana i ceniona od Krakowa po Nowy Jork, a o jej wyjątkowym statusie i ogromnej popularności świadczy liczba włoskich restauracji, które działają w dużych miastach i małych miasteczkach. Niby wszyscy ją znają i wszyscy o niej słyszeli, ale niestety są i tacy, którzy kojarzą ją tylko z pizzą i makaronem, a to rzecz niewybaczalna, gdyż lista dań komponowanych z wysokiej jakości składników, którym sprzyja słońce i wyjątkowy klimat, jest długa i godna uwagi. W zasadzie można zaryzykować twierdzenie, że nie ma jednej włoskiej kuchni. Każdy z dwudziestu regionów, charakteryzujących się różnymi warunkami geograficznymi, może się poszczycić własnymi recepturami na doskonałe regionalne potrawy, przygotowywane od wieków przez włoskie mammy z miłością i wielką dbałością o efekt. Doskonale o tym wiem i dobrze to rozumiem. Moje życie od kilkunastu lat związane jest z Włochami. I to właśnie kuchni śródziemnomorskiej, krajowi, w którym mieszkam, oraz jego regionom postanowiłam poświęcić tę książkę, dbając szczególnie o to, by receptury włoskich mam i babć sprawdziły się również w polskich warunkach. A przepisów jest mnóstwo! Weźmy na przykład Toskanię, która słynie z gęstych zup z dodatkiem roślin strączkowych; Wenecję Euganejską z polami ryżowymi ojczyznę znakomitego risotta; Apulię, słynącą z różnych kształtów makaronu, czy Kalabrię, której pomidory są znane nie tylko we Włoszech. W kuchni Piemontu trudno o dania z cytrusami, a gospodynie z Lacjum raczej nie gotują dań z pistacjami (z których słynie z kolei Bronte na Sycylii). Włoska kuchnia ma tak wyjątkowy smak nie bez powodu od wieków korzysta z lokalnych produktów, z tego, co uprawia się tuż obok, w promieniu kilkudziesięciu kilometrów, a to procentuje. Składników potraw nie trzeba wozić z daleka są świeże i zachwycają jakością. Oto jedna z tajemnic tej wyjątkowej kuchni. Kuchnia mam i babć We Włoszech niemal wszystko koncentruje się wokół jedzenia. Kraj składa się z dwudziestu regionów, a każdy z nich jest bogaty w tradycje kulinarne i oferuje potrawy znane od wieków. Mieszkańcy są bardzo dumni ze swojego dziedzictwa przepisy mam i babć są przekazywane z pokolenia na pokolenie i pieczołowicie przechowywane. Każdy wie, że nie ma jak u mamy. Silne poczucie przynależności do małej ojczyzny i uwielbienie dla stylu gotowania wyniesionego z domu widać również 6 Wstęp

8 u Włochów, którzy z przyczyn losowych zmienili adres i mieszkają w innym regionie lub za granicą. Nawet daleko od rodzinnego gniazda przygotowują dania, które znają z dzieciństwa i do których są bardzo przywiązani. Kiedy Włoch zakłada restaurację, często nazywa ją domowo : Jak u mamy, U mamy Giny, U Marii, U babci Giuditty byle nazwa kojarzyła się z kuchnią znaną z dzieciństwa i młodości. W trattoriach, tawernach, osteriach i pizzeriach prowadzonych przez rodowitych Włochów w różnych zakątkach świata niemal zawsze można dobrze zjeść. Ich kuchnia to marka prawdziwa uczta dla zmysłów i podniebienia. W 1891 roku ukazała się we Włoszech jedna z najważniejszych książek poświęconych kuchni i jedzeniu La scienza in cucina e l arte di mangiar bene (Nauka w kuchni i sztuka dobrego jedzenia) Pellegrina Artusiego ( ). Ten słynny krytyk, pisarz i gastronom w 1852 roku przeniósł się wraz z rodziną z Forlimpopoli do Florencji i niedługo potem postanowił się oddać swojej pasji. Zbierał przepisy na włoskie dania domowe, podróżując po całym kraju, a później je skrzętnie spisywał, okraszając anegdotą i komentarzem. Po raz pierwszy pojawił się w niej na przykład przepis na pasta salsa al pomodoro danie symbol; oprócz tego w książce zamieszczono aż 789 innych unikatowych receptur. La scienza in cucina e l arte di mangiar bene, którą autor wydał za własne pieniądze, odniosła niebywały sukces i szybko zyskała status biblii włoskich kucharzy i szefów kuchni. Dzięki kulinarnemu przewodnikowi Artusiego, dziś przetłumaczonemu na wiele języków, ludzie poznali przepisy z różnych regionów, a przede wszystkim z Emilii- -Romanii i Toskanii. Niektórzy twierdzą, że to najważniejsza włoska książka XIX wieku, zaraz obok Pinokia Carla Collodiego. A ponieważ Włosi podchodzą do domowej kuchni dość restrykcyjnie, Artusi ciągle cieszy się ogromną popularnością i zajmuje poczesne miejsce we włoskich domach. Kuchnia niezwykle ważna Z badań przeprowadzonych w 2006 roku przez Eurobarometro 1 wynika, że tylko 15% Włochów zmodyfikowała w tym konkretnym roku swoje nawyki żywieniowe. Zwykle wybierają oni produkty lokalne, dzięki czemu wspomagają rozwój małych producentów i przyczyniają się do tego, że nawet niewielkie firmy są w stanie przetrwać. Jedzenie jest dla nich niezwykle ważne. Wystarczy wspomnieć, że według danych z 2007 roku we Włoszech działały 142 archiwa historyczne i biblioteki gromadzące 1 Źródło: L evoluzione delle abitudini alimentari degli italiani tra nuove tendenze e solide tradizioni, Roma 2007 (http://trashfoodcom.files.wordpress. com/2007/12/sintesi_cucina.pdf). Wstęp 7

9 książki, dokumenty oraz inne materiały o tematyce gastronomicznej; były aż 442 szkoły gastronomiczne (publiczne i prywatne); nadawano 51 programów radiowych i telewizyjnych związanych z tematyką kulinarną; wydano 259 czasopism i 620 książek z przepisami 2, a w Internecie można było znaleźć 1015 stron dedykowanych tematyce kulinarnej (wina, jedzenie, turystyka gastronomiczna). W całym kraju było aż 139 tzw. Strade del Vino e dei Sapori (Droga Wina i Smaku), 123 muzea wina, produktów spożywczych i kultury wiejskiej; odbyły się 2684 festiwale gastronomiczne, rozdano 160 nagród związanych z kuchnią; 163 produkty spożywcze zyskały oznaczenie DOP (Denominazione di Origine Protetta Chroniona Nazwa Pochodzenia), IGP (Indicazione Geografica Protetta Chronione Oznaczenie Geograficzne) i STG (Specialità Tradizionale Garantita Gwarantowana Specjalność Tradycyjna), a 4255 produktów miało oznaczenie PAT (Prodotti Agroalimentari Tradizionali Italiani Tradycyjne Włoskie Produkty Rolno- -Spożywcze). 481 win posiadało apelację DOC (Denominazione di Origine Controllata Kontrolowane Oznaczenie Pochodze- 2 Dane dotyczące liczby wydanych książek odnoszą się do 2005 roku. nia), DOCG (Denominazione di Origine Controllata e Garantita - Chroniona i Gwarantowana Nazwa Pochodzenia) i IGT (Indicazione Geografica Tipica Typowe Oznaczenie Geograficzne). Te dane mówią same za siebie Włochy to kulinarny raj i ziemia obiecana dla smakoszy! Zdrowa kuchnia Dzięki rozpowszechnieniu dań kuchni włoskiej na świecie niemal we wszystkich językach funkcjonują dziś słowa: pizza, spaghetti, risotto, carpaccio, gnocchi, lazania, panna cotta, minestrone, tiramisù czy granita. Gdy w 1945 roku do Salerno we włoskiej Kampanii przybył Ancel Keys ( ), amerykański lekarz i specjalista od żywienia, mało kto słyszał, wiedział i przyjmował do wiadomości, że kuchnia śródziemnomorska, w tym włoska, jest jedną z najzdrowszych na świecie. Od tamtej pory wiele się zmieniło. Dieta oparta na zdrowych ziarnach, również przetworzonych, w postaci ciemnego chleba, makaronu czy polenty, roślinach strączkowych, warzywach, owocach, ziołach i oliwie stała się nowym kanonem w żywieniu. W 1993 roku Światowa Organizacja Zdrowia uznała ją za standard zdrowego odżywiania, który należy stosować nie tylko w profilaktyce miażdżycy, chorób serca i nowotworów, ale także przy otyłości, cukrzycy oraz chorobach wieku starczego. W tym ostatnim przypadku o skuteczności tej diety można się przekonać na własne oczy, spacerując ulicami włoskich miast i miasteczek liczba staruszków na pierwszy rzut oka jest tam zdecydowanie wyższa niż w innych krajach. W 2013 roku magazyn The Lancet podał, że Włosi są najbardziej długowiecznym narodem w Europie i drugim pod 8 Wstęp

10 względem długowieczności na świecie (po Japończykach). Ważnym składnikiem ich cudownej diety jest makaron (pasta) przynajmniej tak odpowiedziała większość respondentów sondażu przeprowadzonego przez Centro di Ricerche Sociali sulla Dieta Mediterranea Uniwersytetu Siostry Orsola Benincasa (we współpracy z uniwersytetami Milano-Bicocca, Perugia i Palermo). Spożywają go rocznie średnio aż 31 kilogramów (dla porównania Polacy zaledwie 5 kilogramów). Co roku włoskie zakłady wypuszczają w świat aż 3,2 miliona ton pasty, a przecież wiele osób wybiera trudniejszą drogę, zagniatając makaron w domu. Doskonale znamy takie obrazki z filmów: włoska mamma lub nonna, za której kuchnią tęskni cała rodzina, z upodobaniem zagniata kluski i będzie się oddawać temu zajęciu dopóty, dopóki starczy jej sił. To nie fikcja, to prawda: wystarczy choćby wspomnieć moją osiemdziesięcioletnią teściową lub Karolinę, ponad dziewięćdziesięcioletnią ciocię Valentiny z Emilii-Romanii Tym, którzy akurat nie mają pod ręką mamy, babci czy cioci, pozostaje makaron ze sklepu. Świeży sprzedają małe sklepiki, na których szyldach widnieją dwa tajemnicze słowa: Pasta fresca. Są one zwykle prowadzone przez rodziny i gwarantują najwyższą jakość produktu, który charakteryzuje wyjątkowa świeżość i krótka przydatność do spożycia. Sprzedawca tnie w obecności klienta długie pasy tagliatelle, tagliolini i pappardelle. Lasagne mogą być żółte lub zielone z dodatkiem szpinaku. Do mięsnych tortellini kupuje się na miejscu świeży sos ragù, a do ravioli ze szpinakiem i ricottą czy gnocchi pesto. Potem pozostaje już tylko oddać się degustacji. Oliwa, płynne złoto (przez Włochów nazywana zielonym złotem ), to drugi ważny składnik diety śródziemnomorskiej, z którego produkcji słynie przede wszystkim piękna Apulia, Kalabria i Sycylia. Każdy, kto był we Włoszech, na pewno widział wspaniałe gaje oliwne, tak bardzo charakterystyczne dla krajobrazu tego kraju. Drzewa oliwne są niezwykle długowieczne (w Europie zachowały się egzemplarze, które mają ponad 2,8 tysiąca lat; najstarsze drzewo oliwne we Włoszech rośnie na Sardynii podobno ma aż 4 tysiące lat!). Niektóre zaczynają owocować bardzo późno, bo po latach, a oliwek najlepszej jakości można się spodziewać u stuletnich i starszych drzewek. Aż tyle trzeba czekać na pierwsze poważne zbiory, po których poprzez mechaniczne tłoczenie oliwek, bez dodatkowych procesów chemicznych, powstaje pierwszorzędna oliwa. Najlepsza jest oczywiście ta z pierwszego tłoczenia, która w niektórych regionach zupełnie wyparła wszelkie inne tłuszcze. Statystyczny Włoch zużywa nawet 12 litrów oliwy rocznie (dla porównania Polak niewiele ponad litr). Wiele osób pielęgnuje drzewka oliwne i winorośl przy swoich domach na wsi produkują oliwę sami: pieczołowicie zbierają oliwki, a następnie oddają je do frantoio (tłocznia). W kuchni oliwy używa się przede wszystkim w postaci surowej, do sałatek taka jest najzdrowsza. Podpieczona kromka chleba, polana świeżo wytłoczoną oliwą i posypana solą, to zupełnie wyjątkowa przekąska, która bardzo wiele mówi o włoskiej kuchni: zdrowa, domowa Wstęp 9

11 i doskonale pyszna. Zielone złoto jest również wykorzystywane do smażenia i duszenia. Długowieczni Włosi doskonale wiedzą, że jest ono bogatym źródłem kwasów tłuszczowych jednonienasyconych, które chronią organizm przed chorobami serca. Ponadto przyczynia się do zmniejszenia stężenia cholesterolu LDL, substancji zwiększających krzepliwość krwi i zwiększenia stężenia cholesterolu HDL oraz antyoksydantów. Kwas oleinowy pełni funkcję ochronną w profilaktyce miażdżycy, chorób serca, cukrzycy i nadciśnienia. A to dopiero początek długiej listy wyjątkowych właściwości tego zdrowego tłuszczu. Już Rzymianie wieki temu wiedzieli, że oliwy można używać nie tylko w kuchni. Służyła im również do celów kosmetycznych: natłuszczali nią ciało zarówno przed, jak i po kąpieli oraz wlewali do lampek oliwnych. Wyjątkowy klimat Włoch sprzyja dorodnym owocom i warzywom, które można uznać za podstawę znakomitej śródziemnomorskiej kuchni. Reguła jest jedna im bliżej domu, tym lepiej (i oczywiście taniej). Korzystanie z plonów własnej ziemi jest jednym z sekretów włoskiej kuchni. Zbiory są gwarantowane właściwie przez cały rok zmienia się tylko rodzaj warzyw i owoców. Wiosna i lato to czas wielkiej obfitości w miastach i wioskach hucznie obchodzi się święta truskawek, czereśni czy arbuzów. Gospodynie mają pełne ręce roboty całymi dniami przygotowują dżemy, soki i likiery, wykorzystując sprawdzone rodzinne receptury. Włoszki bardzo lubią chodzić na targ, gdzie zwykle mają ulubionych sprzedawców. Wokół małych stoisk, które oferują niewiele produktów, kłębi się najwięcej kupujących, gdyż to oznacza, że rolnik wyhodował wszystko sam. Jest świeżo i smacznie. W chłodniejsze dni Włosi mogą się cieszyć dojrzałymi w słońcu cytrusami z Południa i doskonałymi jabłkami, które zostały zerwane jesienią i były przechowywane w chłodniach, by mogły zachować swój wyjątkowy smak i aromat aż do pierwszych dni wiosny. Ryby i frutti di mare to kolejny ważny składnik włoskiej diety, tym bardziej, że wyjątkowe położenie kraju gwarantuje ich różnorodność i świeżość. Te tłuste są źródłem wielonienasyconych kwasów tłuszczowych omega-3, które obniżają ciśnienie krwi, poziom cholesterolu i lipidów. Ryby są lekkostrawne i zawierają witaminy A, B, D oraz E. Najlepiej je kupować prosto od rybaków wracających z połowu lub na sprawdzonych targowiskach, o których wiadomo, że sprzedaje się tam świeży produkt najwyższej jakości. Zioła i przyprawy to osobny rozdział. Bez cudownego zapachu oregano i bazylii kuchnia włoska nie mogłaby się obejść. Jak powszechnie wiadomo, zioła wpływają na metabolizm i zawierają antyoksydanty, które są bardzo cenne dla zdrowia. Każda włoska gospodyni sadzi w doniczce lub ogródku świeżą bazylię, tymianek, rozmaryn czy szałwię. Kiedy już doskonałe dania wjeżdżają na stół, towarzyszy im zwykle dobre wino, które we Włoszech wytwarza się od zarania dziejów (kraj ten jest jednym z najważniejszych producentów i eksporterów tego trunku na świecie). Moja sąsiadka Maria twierdziła z wielkim przekonaniem, że jedna szklaneczka vino dziennie (w jej przypadku rosso, czerwonego) to sekret długiego życia. I miała rację, bo dziś mówią o tym również dietetycy. 10 Wstęp

12 Wino jest ważnym składnikiem diety śródziemnomorskiej, gdyż według badań, poprawia trawienie, pobudza krążenie, korzystnie wpływa na serce i zapobiega zakrzepom. Jego sekret kryje się w składnikach wykazujących działanie antyoksydacyjne. Chodzi o przeciwutleniacze, zwane flawonoidami. Dodatkowo jego picie przyśpiesza metabolizm i stymuluje organizm do efektywniejszego spalania kalorii. To pewnie dlatego Włosi zachowują szczupłą sylwetkę, mimo wielogodzinnych biesiad przy stole, podczas których należy jeść bez pośpiechu i delektować się smakiem, ciesząc się chwilą i każdym kęsem. A skoro o biesiadach mowa, to warto podkreślić, że są one bardzo charakterystyczne dla włoskiego stylu życia. Tradycja powolnego spożywania posiłków w gronie rodziny i znajomych przyczyniła się do tego, że właśnie tutaj w 1986 roku w mieście Bra w Piemoncie narodził się ruch Slow Food. W jego manifeście można przeczytać m.in. o ochronie prawa do smaku i zmysłowej przyjemności jedzenia, jakże bliskim włoskiej kuchni. Dziś ruch ma ponad 100 tysięcy członków, również w Polsce. Aż połowa z nich to Włosi. BUON APPETITO! Typowy włoski posiłek składa się z kilku części: antipasto (przekąska), primo (pierwsze danie), secondo (drugie danie) i dolce (deser). Potrawy są bardzo urozmaicone, więc gdybyśmy chcieli odbyć pisarską podróż po wszystkich włoskich regionach, książka stałaby się opasłym tomem, trudnym do udźwignięcia. Z bólem w sercu musiałam więc pożegnać sześć regionów, co jednak nie znaczy, że nie są one godne uwagi. Z racji objętości musiałam się również ograniczyć do kilkunastu przepisów w każdym rozdziale takich, które nakreślą ogólny obraz kuchni danego regionu. To zaledwie lekkie muśnięcie tradycji kulinarnych, ale mam nadzieję, że dzięki temu wiele osób zainteresuje się zdrową dietą śródziemnomorską i wprowadzi ją do swojego życia. Wszystkie nazwy włoskich przepisów uwzględnionych w książce mają polski odpowiednik. Nie wszystkie jednak potrawy są zakorzenione w kuchni domowej. Niektóre zawdzięczamy cukiernikom czy nadwornym piekarzom. Gdy fama jakiegoś wyjątkowo udanego dania wychodziła poza mury pałaców i willi, z czasem te bardzo wyszukane potrawy trafiły na stoły zwykłych Włochów, odpowiednio zmodyfikowane i uproszczone. Gospodynie domowe szybko przyswajały sobie nowe receptury. Przygotowując potrawy do książki, a następnie częstując nimi rodzinę oraz znajomych z Polski, byłam świadkiem odkrywania przez nich nowych i nieznanych smaków. Mam nadzieję, że uda mi się zachęcić czytelników, by choć trochę poeksperymentowali w kuchni i oprócz klasycznych dań, takich jak pizza czy spaghetti alla carbonara, odkryli nowe smaki, które są ważną częścią włoskiej kuchni domowej. Tej, którą codziennie przygotowują mamme italiane! A więc: Buon appetito, piatto pulito! 3 Aleksandra Seghi 3 Buon appetito, piatto pulito! (wł.): Smacznego, czystego talerza!. Wstęp 11

13

14 Apulia Apulia (Puglia) to najbardziej wysunięty na wschód włoski region z Punta Palascìa w prowincji Lecce najbliżej do Albanii lub greckich wysp. W jego skład wchodzi sześć prowincji: Bari, Tarent, Brindisi, Foggia, Barletta-Andria-Trani oraz Lecce, a każda z nich wyróżnia się czymś innym. Bari jest przemysłowa i handlowa, Brindisi i Tarent są typowo przemysłowe, a Foggia i Lecce rolnicze. ROLNICTWO Apulia jest w 53% równinna, a w 45% pagórkowata. Zaledwie 2% zajmują góry, co sprawia, że region jest najmniej górzysty w całych Włoszech. Panują tu doskonałe warunki dla rolnictwa, a bliskość morza i długość linii brzegowej (ponad 800 km) sprawia, że mieszkańcy na codzienny obiad przygotowują wiele potraw z ryb i owoców morza. RÓŻNORODNOŚĆ SKŁADNIKÓW Dzięki ogromnej różnorodności składników domowa kuchnia Apulii dostarcza bardzo wielu doznań smakowych. Co ciekawe, poszczególne dania w różnych częściach regionu mogą być przygotowane w nieco inny sposób, stąd ten sam przepis z Bari nad morzem może wyglądać inaczej w pagórkowatej pro- Stolica regionu: Bari wincji Foggia. Jedno jest jednak pewne to wyjątkowe przywiązanie do ziemi i miejscowych produktów sprawia, że kuchnia Apulii jest ceniona nie tylko we Włoszech, ale również na całym świecie. Różnorodność i świeżość miejscowe dania zawdzięczają przede wszystkim sezonowości. I tak na przykład wiosną i latem jada się tutaj więcej warzyw, owoców oraz ryb. Jesienią i zimą przy- Apulia 13

15 wiązuje się większą wagę do roślin strączkowych oraz makaronu przygotowywanego w domu, z dodatkiem sosów warzywnych lub rybnych. Mięso schodzi wówczas na dalszy plan. WARZyWA I OWOCE Bogactwo warzyw i owoców wprost oszałamia. Region słynie z pomidorów, karczochów, bakłażanów, fenkułów, zielonego groszku, bobu, brokułów, cebuli, cukinii, ciecierzycy, kardów (karczochów hiszpańskich), kalafiorów, papryki i różnego rodzaju sałat. Jeśli chodzi o owoce, to na uwagę zasługują tutaj winogrona, brzoskwinie, morele, śliwki, truskawki, melony, mandarynki, arbuzy, cytryny, pomarańcze oraz opuncje figowe. OLIWA Jednym z symboli Apulii są drzewa oliwne to właśnie dzięki oliwkom ludzie mają pracę. Uprawiane od wieków, na stałe wpisały się w tutejszy krajobraz. Mówi się, że niektórzy Apulijczycy nigdy nie widzieli masła: w kuchni używają wyłącznie oliwy, zresztą aż 37% zielonego złota produkowanego w całych Włoszech pochodzi właśnie z Apulii. PIECZyWO Kolejnym ważnym kulinarnym symbolem regionu jest chleb, który zdobył tak wielką popularność, że jego produkcja wyszła daleko poza granice omawianego obszaru. Pane pugliese, o którym wspominał sam Horacy, można dziś kupić w niemal każdym zakątku Włoch, i to zarówno w supermarkecie, jak i w małej piekarence. W odróżnieniu od niesolonego chleba toskańskiego, który następnego dnia staje się czerstwy, chleb z Apulii pozostaje miękki przez kilka dni (być może dlatego jest pieczony w większych formach). Tajemnica jego miękkości jest zapisana w historii regionu. Sięga czasów, kiedy chłopi i pasterze wychodzili z domów na pola i nie wracali przez kilka, a nawet kilkanaście dni. Jako że chleb był ich głównym pożywieniem, musiał się nadawać do jedzenia przez dłuższy czas. Polewali go oliwą i posypywali solą, czasem maczali w gorącej wodzie. Nazwa pane di Altamura pochodzi od nazwy gminy w prowincji Bari. Ten wyjątkowy produkt, wypiekany w tradycyjnych piecach, otrzymał certyfikat DOP (Denominazione di Origine Protetta Chroniona Nazwa Pochodzenia) w kategorii pieczywo i produkty z pieca. Występuje w dwóch rodzajach: pierwszy jest wysoki, lekko zgięty, drugi przypomina kształ- 14 Apulia

16 tem czapkę księdza. Podobno dawniej był przygotowywany w domach, stemplowany rodzinnym stemplem (na którym widniały inicjały), a następnie wypiekany w publicznych piecach. Innym charakterystycznym produktem piekarniczym z Apulii są friselle twarde pieczywo z dziurką, które może być przechowywane przez długi czas. Przed spożyciem należy je namoczyć w ciepłej wodzie, a później nasmarować ząbkiem czosnku i zjeść z pomidorami, polane oliwą, przyprawione oregano, solą i pieprzem. Friselle można dodawać do gorących zup po kilku minutach staje się miękkie. W Apulii wypieka się również doskonałe taralli, słone ciasteczka w formie pierścionków. Istnieją różne wersje: z pieprzem, ziarnami kopru włoskiego, kminkiem itd. Podobno każdy piekarz ma własny sekretny przepis. MAKARONY Region słynie z makaronów o różnych kształtach, przygotowanych z semoliny. Na szczycie listy są orecchiette, a następnie cavatelli, troccoli, capunti, capuntidde, sagne oraz fusilli. RYBY I OWOCE MORZA W związku z tym, że Apulia ciągnie się wzdłuż wybrzeża, mocno rozwinięte jest rybołówstwo. Łowi się: triglie (barwenowate), dentici (dentex), orate (dorada, inaczej sparus złotogłowy), granchi (kraby), polpi (ośmiornice), seppie (mątwy) i calamari (kałamarnice). Z wysp Tremiti są przywożone cernie (ryby należące do dwóch grup: Epinephelus i Mycteroperca), aragoste (homary), gamberi (krewetki) oraz scampi (homarce). Z Gallipoli w prowincji Lecce pochodzi pesce spada (miecznik), natomiast Tarent słynie z ostryg i małży. SERY Skoro Apulia to głównie tereny pagórkowate i równinne, można na nich swobodnie wypasać bydło. Różnorodność miejscowych serów jest doprawdy ogromna. Na uwagę zasługuje cacioricotta pugliese, ser produkowany z mleka koziego i owczego, który można kupić jako formaggio fresco (świeży) lub formaggio stagionato (dojrzały, mający 2 3 miesiące). Innym ciekawym produktem jest ricotta forte, różniąca się od tradycyjnej dłuższą przydatnością do spożycia. Jest pozyskiwana z mleka owczego i nadaje się do bruschetty z dodatkiem solonej sardeli, do makaronu lub do farszu smażonych pierożków panzerotti. W regionie produkuje się również burrini, scamorze oraz caciocavalli. Na bagnistych terenach w okolicach Manfredonii hoduje się bawolice, z których mleka powstaje mozzarella di bufala oraz ser burrata. Apulia 15

17 C Mięsa Spośród wyrobów mięsnych na uwagę zasługują: lekko wędzony capocollo, soppressata (salami), cervellata z wieprzowiny i cielęciny z ziarnami kopru włoskiego oraz kiełbasa z Lecce (również z wieprzowiny i cielęciny z dodatkiem startej skórki cytrynowej, cynamonu i goździków). SŁODYCZE Apulia słynie również z mleka migdałowego. Wprawdzie to typowy napój sycylijski, ale tutaj jest ważny do tego stopnia, że został wpisany na listę tradycyjnych włoskich produktów spożywczych. Migdały są wszechobecne w różnego rodzaju słodyczach, a słodkości tutaj nie brakuje. Carteddate i purcidduzzi przygotowuje się z miodem (te pierwsze również w wersji z winem); mustazueli lub cupete (zwane również croccanti) z dodatkiem białego cukru oraz migdałów. W skład diavulaccé wchodzą migdały i kakao, a pastiera jest robiona z ricotty. W Lecce można spróbować gęstej konfitury o nazwie cotognata. Jej głównym składnikiem jest pigwa pospolita. Zeppole to rodzaj pączuszków smażonych w głębokiej oliwie lub pieczonych w piekarniku. Do kategorii dolci (słodkie) należą również suszone owoce przede wszystkim figi, z których słynie Apulia a także orzechy i migdały. Wina Wśród najlepszych win z regionu są m.in.: Locorotondo białe wytrawne, produkowane w Locorotondo oraz pomiędzy prowincjami Bari i Brindisi, Castel del Monte Bianco białe wytrawne, produkowane w prowincji Bari, Castel del Monte Rosso czerwone, produkowane w prowincji Bari, Aleatico di Puglia produkowane w całym regionie, Alezio z prowincji Lecce, Brindisi z prowincji Brindisi, Copertino, Galatina i Laverano produkowane w prowincji Lecce, Gioia del Colle, Gravina z Bari, Lizzano czerwone, białe lub różowe, produkowane w prowincji Tarent, Moscato di Trani z prowincji Barletta- -Andria-Trani, Salice Salentino z Brindisi i Lecce, San Severo białe, czerwone, różowe lub musujące, produkowane w prowincji Foggia, Squinzano czerwone lub różowe, produkowane w prowincjach Brindisi i Lecce. 16 Apulia

18

19 Pierścionki z Apulii Taralli pugliesi Składniki: 50 dag mąki 150 ml białego wina 150 ml oliwy extra vergine sól i pieprz Sposób przyrządzania: Ze wszystkich składników zagnieść ciasto. Odstawić je na minimum ½ godziny. Z ciasta formować ruloniki o szerokości 1 1,5 cm i o długości cm. Następnie sklejać ze sobą 2 końce, tak by powstały pierścionki. Taralli wrzucać na wrzątek i gotować do momentu, kiedy wypłyną na wierzch. Odłożyć je na ściereczkę kuchenną. Następnie położyć je na blasze wyłożonej papierem do pieczenia. Piec taralli minut w temperaturze 180 C. Powinny się zarumienić. Taralli posmakowałyby nie tylko mieszkańcom Apulii. Ta prosta, smakowita prz ekąska zawędrowała do wszystkich włoskich domów i nie tylko. Pierścionki są dobrz e znane również za granicą. Są one lekko twardawe i mogą być prz echowywane prz ez dłuższy czas. W Apulii prz y- gotowuje się je również z nasionami kopru włoskiego. 18 Apulia

20

21 Smażone pierogi z Apulii Panzerotti fritti alla pugliese Składniki na ciasto: 50 dag mąki 2 dag świeżych drożdży 200 ml wody 1 łyżka cukru sól Składniki na farsz: 20 dag mozzarelli 150 ml przecieru pomidorowego 2 łyżki startego parmezanu 1 łyżka oliwy extra vergine sól i pieprz Pozostałe składniki: olej do smażenia Sposób przyrządzania ciasta: Rozpuścić drożdże w ciepłej wodzie z dodatkiem 1 łyżki mąki. Odstawić do wyrośnięcia na 15 minut. Do głębokiej miski wsypać mąkę, szczyptę soli oraz cukier, a następnie dodać wyrośnięte drożdże. Wyrobić elastyczne ciasto. Odstawić na 2 godziny pod przykryciem. Wyrośnięte ciasto wałkować niezbyt cienko, a następnie wykrawać duże koła. Sposób przyrządzania farszu: Pokroić mozzarellę na kawałki, dolać przecier pomidorowy i oliwę, dosypać starty parmezan, doprawić solą i pieprzem. Całość dokładnie wymieszać. Sposób przyrządzania pierogów: Na każdym krążku ciasta położyć 1 łyżkę farszu. Zakleić pierogi palcami. Można przygnieść je widelcem, dzięki czemu pierogi będą miały wzorek. Pierogi smażyć na głębokim oleju, a następnie odkładać na talerz wyłożony papierem kuchennym, by odsączyć nadmiar oleju. Podawać na gorąco. Smażone pierożki zwane panzerotti są jedną z tradycyj nych przystawek regionalnych. Występują nie tylko z farszem pomidorowo-mozzarellowym, lecz także mięsnym lub wa- rzywnym (z cime di rapa, tj. kapustą właściwą, z dodat- kiem cebuli oraz pomidorków czereśniowych i mozzarelli). Włoska gospodyni domowa radzi, by zamiast wody dać mleko. Wtedy ciasto będzie bardziej do- miękkie. 20 Apulia

22 Zupa bieda Zuppa povera Składniki: 20 dag białej cebuli 2 pomidory kilka gałązek natki pietruszki 6 łyżek oliwy 1 łyżka oregano 6 kromek chleba sól i pieprz Sposób przyrządzania: Natkę pietruszki posiekać. Pomidory pokroić. Cebulę obrać, pokroić na kawałki i wrzucić do 2 litrów wody. Posolić. Po 10 minutach dodać kawałki pomidorów, natkę pietruszki, 3 łyżki oliwy i świeżo zmielony pieprz. Gotować do miękkości. Jeśli woda wyparuje, dolać jeszcze 1 szklankę. Kromki chleba podgrzać w piecu lub tosterze. Polać je oliwą i posypać oregano, a następnie rozłożyć na głębokich talerzach. Pieczywo zalać zupą, którą można posypać świeżo zmielonym pieprzem. Zupa rybna Zuppa di pesce Składniki: 90 dag kałamarnic, krewetek, małży oraz mątw 4 anchois 50 dag pomidorów 1 cebula 1 ząbek czosnku 2 gałązki natki pietruszki 100 ml białego wina 6 łyżek oliwy 6 kromek czerstwego chleba sól i pieprz Sposób przyrządzania: Pomidory włożyć do garnka i dolać tyle wody, by je przykryła. Gotować je 2 3 minuty. Wyjąć i obrać ze skóry, a następnie pokroić na małe kawałki. Na patelnię, uprzednio polaną oliwą, wrzucić pokrojone na kawałki czosnek i cebulę. Kiedy całość się zarumieni, dodać anchois i posiekaną natkę pietruszki. Dolać wina i doprawić do smaku. Po 10 minutach dodać wszystkie owoce morza. Po kolejnych 10 minutach dodać pomidory i dusić jeszcze 10 minut. Przypieczone kromki chleba rozłożyć na głębokich talerzach i zalać gorącą zupą. Apulia 21

23 Dorada po apulijsku Orata alla pugliese Składniki: 1 duża dorada (do 1 kg) 6 ziemniaków 3 łyżki sera pecorino 3 gałązki natki pietruszki 2 ząbki czosnku 8 łyżek oliwy extra vergine sól i pieprz Sposób przyrządzania: Ser pecorino zetrzeć na tarce. Rybę oczyścić, umyć i wysuszyć z nadmiaru wody. Czosnek oraz natkę pietruszki drobno pokroić. Ziemniaki obrać, umyć i pokroić na cienkie plastry. Na blasze, wysmarowanej 4 łyżkami oliwy, rozłożyć połowę ziemniaków, natki pietruszki i czosnku. Całość posypać połową startego sera. Położyć rybę, a na wierzch pozostałe ziemniaki, natkę pietruszki, czosnek i ser. Polać 4 łyżkami oliwy, a następnie doprawić do smaku. Piec około 50 minut w temperaturze 180 C. Cykoria podróżnik z purée z bobu Cicoria con la purea di fave Składniki: 30 dag cykorii podróżnik 20 dag suszonego bobu 1 ząbek czosnku 6 łyżek oliwy extra vergine sól i pieprz Sposób przyrządzania: Suszony bób moczyć 12 godzin, a następnie gotować około minut w osolonej wodzie. Cykorię umyć. Na patelni, uprzednio polanej 3 łyżkami oliwy, podgrzać pokrojony na kawałki czosnek. Dodać cykorię i dusić 15 minut. Doprawić do smaku. Ugotowany bób zmiksować na purée. Całość można doprawić solą i pieprzem. Obok purée ułożyć na talerzu cykorię. Danie podawać polane oliwą. 22 Apulia

SAŁATKA WARZYWNA: SKŁADNIKI:

SAŁATKA WARZYWNA: SKŁADNIKI: Książka kucharska SAŁATKA WARZYWNA: SKŁADNIKI: 2 duże ziemniaki 4 duże marchewki 2 duże pietruszki 1 średni seler 1 puszka groszku 1 puszka kukurydzy 2 średnie cebule 4 ogórki kiszone majonez sól i pieprz

Bardziej szczegółowo

Ze składników zagnieść ciasto. Pozostawić pod przykryciem przez 3 godziny. Następnie rozwałkować i dalej przetwarzać.

Ze składników zagnieść ciasto. Pozostawić pod przykryciem przez 3 godziny. Następnie rozwałkować i dalej przetwarzać. PRZEPIS PODSTAWOWY NA CIASTO Ciasto na pasztecik 1,5 kg mąki 15 g soli 250 g masła lub smalcu 3/8 l wody Ze składników zagnieść ciasto. Pozostawić pod przykryciem przez 3 godziny. Następnie rozwałkować

Bardziej szczegółowo

Przepisy z czerwoną palmą

Przepisy z czerwoną palmą Przepisy z czerwoną palmą Dorota D.K. Kornas 1. ŚLEDZIE Z OLEJEM Z CZERWONEJ PALMY 10min 2-4 płaty słonych śledzi -3 nieduże cebule -½ szklanki bio oleju z czerwonej palmy Ölmühle Solling Śledzie należy

Bardziej szczegółowo

Menu 01_MENU_ARS_VIVENDI v2.indd 1 01_MENU_ARS_VIVENDI v2.indd 1 6/15/15 11:16 AM 6/15/15 11:16 AM

Menu 01_MENU_ARS_VIVENDI v2.indd 1 01_MENU_ARS_VIVENDI v2.indd 1 6/15/15 11:16 AM 6/15/15 11:16 AM Menu 01_MENU_ARS_VIVENDI v2.indd 1 Koktajl bananowy z miętą i Milupa lp-drinkiem Składniki: banan 70 g Milupa lp-drink 3 miarki (15 g) woda 200 ml miód 5 g cynamon (szczypta) Przepis na 1 porję PHE: 47,5

Bardziej szczegółowo

SAŁATKA OWOCOWA SEROWE KORECZKI. Czas wykonania: około 15 min. Składniki (liczba porcji 8): ok.40 dag mozzarelli (małe kuleczki) 20 dag rokpola

SAŁATKA OWOCOWA SEROWE KORECZKI. Czas wykonania: około 15 min. Składniki (liczba porcji 8): ok.40 dag mozzarelli (małe kuleczki) 20 dag rokpola SAŁATKA OWOCOWA Czas wykonania: około 7 min. 2 średnie mandarynki 3 plastry ananasa 1 średni banan 2 łyżki niesłodzonego soku pomarańczowego 1 łyżeczka soku z cytryny szczypta cynamonu szczypta goździków

Bardziej szczegółowo

Gotowanie na parze WSTĘP

Gotowanie na parze WSTĘP GOTOWANIE NA PARZE Gotowanie na parze WSTĘP moda na posiłki przygotowywane na parze do Polski dotarła stosunkowo niedawno i początkowo spotkała się z nieufnością i niezbyt wielkim zainteresowaniem. Warto

Bardziej szczegółowo

Table of Contents. O e-booku. Copyright. Owsianka. Jaglanka inaczej. Placuszki gryczane. Kaszka jaglana z malinami. Placuszki serowe.

Table of Contents. O e-booku. Copyright. Owsianka. Jaglanka inaczej. Placuszki gryczane. Kaszka jaglana z malinami. Placuszki serowe. Table of Contents O e-booku Copyright Owsianka Jaglanka inaczej Placuszki gryczane Kaszka jaglana z malinami Placuszki serowe Omlet bananowy Placuszki owsiane Malinowa wariacja na temat jaglanki Ciasto

Bardziej szczegółowo

Składniki: Chipsy z marchewki: 1 mała marchewka odrobina oleju. Przygotowanie: Piersi kurczaka myjemy, osuszamy i kroimy w kostkę.

Składniki: Chipsy z marchewki: 1 mała marchewka odrobina oleju. Przygotowanie: Piersi kurczaka myjemy, osuszamy i kroimy w kostkę. Pyszne, aromatyczne i lekko słodkie curry z kurczakiem, czerwoną soczewicą, pomidorami, melonem i chipsami z marchewki. Gotowe curry podałam w wydrążonym melonie, którego część użyłam do przygotowania

Bardziej szczegółowo

ŚNIADANIE. pełnoziarnisty tost z mozarellą i polędwicą

ŚNIADANIE. pełnoziarnisty tost z mozarellą i polędwicą ŚNIADANIE pełnoziarnisty tost z mozarellą i polędwicą 4 kromki pełnoziarnistego chleba 2 plastry sera mozarella 2 plastry polędwicy drobiowej 4 plastry pomidora Liść sałaty Bazylia Na kromce pełnoziarnistego

Bardziej szczegółowo

Benoit oliwa z oliwek extra vergine 500 ml, 750 ml, 5 l

Benoit oliwa z oliwek extra vergine 500 ml, 750 ml, 5 l Product Catalogue Benoit oliwa z oliwek extra vergine 500 ml, 750 ml, 5 l Benoit - oliwa z oliwek extra vergine o lekko owocowym smaku z delikatną kwiatową nutą jest tłoczona na zimno tylko i wyłącznie

Bardziej szczegółowo

Jabłko Papryka Arbuz

Jabłko Papryka Arbuz Twój sklep 9 Klikaj na artykuły, aby poznać ciekawe przepisy Klikaj na artykuły, aby poznać ciekawe przepisy 3 20 4 6 20 /kg Jabłko Papryka Arbuz 2 z ł/kg 3 5 Pomarańcza Gruszka Cebula 3 21 8 Wiśnia Cytryna

Bardziej szczegółowo

SPRAWDZONE PRZEPISY. Na dno maszyny wlej mleko, wrzuć jaja i masło. Potem wsyp mąkę, sól, cukier (można dodać odrobinę

SPRAWDZONE PRZEPISY. Na dno maszyny wlej mleko, wrzuć jaja i masło. Potem wsyp mąkę, sól, cukier (można dodać odrobinę SPRAWDZONE PRZEPISY Ciasto drożdżowe (w maszynce) 8g drożdży suszonych 0,5 kg mąki 3 łyżki cukru 1/4 kostki masła (kostka 250 g) 250 ml mleka 1/2 łyżeczki soli 2 jaja Opcjonalnie: rodzynki, suszona żurawina

Bardziej szczegółowo

Lista zakupów na 7 dni diety

Lista zakupów na 7 dni diety Lista zakupów na 7 dni diety bakalie 1 Orzechy włoskie 54 2 Wiórki kokosowe 10 jaja 1 Jaja kurze całe ekologiczne 381 nabiał 1 Jogurt naturalny, 2% tłuszczu 800 2 Kefir, 2% tłuszczu 600 3 Maślanka spożywcza,

Bardziej szczegółowo

Przygotowała: Alicja Świtaj

Przygotowała: Alicja Świtaj Kaczka wędzona dymem z zielonej herbaty z zielonymi warzywami z woka, pure z mango i imbiru oraz szafranowym ryżem (danie inspirowane kuchnią Tajlandii) Przygotowała: Alicja Świtaj Zafascynowała mnie kuchnia

Bardziej szczegółowo

Ciasto zwykłe. Składniki. -2 jajka. -20dkg mąki. -1/4 l wody. -1/4 l mleka. - szczypta soli. -2 łyżki oliwy. Wykonanie

Ciasto zwykłe. Składniki. -2 jajka. -20dkg mąki. -1/4 l wody. -1/4 l mleka. - szczypta soli. -2 łyżki oliwy. Wykonanie -6- Ciasto zwykłe -2 jajka -20dkg mąki -1/4 l wody -1/4 l mleka - szczypta soli -2 łyżki oliwy - Do miski wybić jajka, wlać wodę i mleko, sól, zmiksować. - Dodawać porcjami mąkę cały czas miksować - Dodać

Bardziej szczegółowo

tarty omlety frittaty

tarty omlety frittaty smaczne i zdrowe Zapiekanki tarty omlety frittaty smaczne i zdrowe Zapiekanki tarty omlety frittaty SPIS TREŚCI Wstęp 4 Tarty 6 Słoneczna tarta z warzywami 6 Tarta á la bolonese 7 Tarta cebulowa 7 Tarta

Bardziej szczegółowo

1 ł cukru 20 g oliwy 100 g ugotowanych wystudzonych ziemniaków

1 ł cukru 20 g oliwy 100 g ugotowanych wystudzonych ziemniaków Bułki 220 g wody 50 g otrębów pszennych 3 Ł oliwy 1 białko mak, sezam pestki słonecznika, dyni Do naczynia miksującego wlać wodę, dodać drożdże, cukier, mąkę, otręby, sól, oliwę. Ciasto wyłożyć do miseczki

Bardziej szczegółowo

Przepisy wegetariańskie opracowane przez Agnieszkę Wiśniewską http://humanrecycling.pl/ 1. Kotlety (opcjonalnie pasztet) z kaszy jaglanej z brokułami

Przepisy wegetariańskie opracowane przez Agnieszkę Wiśniewską http://humanrecycling.pl/ 1. Kotlety (opcjonalnie pasztet) z kaszy jaglanej z brokułami Przepisy wegetariańskie opracowane przez Agnieszkę Wiśniewską http://humanrecycling.pl/ 1. Kotlety (opcjonalnie pasztet) z kaszy jaglanej z brokułami - 1 szklanki kaszy jaglanej - 1 brokuł - 2 cebule -

Bardziej szczegółowo

Rola poszczególnych składników pokarmowych

Rola poszczególnych składników pokarmowych Zdrowy styl życia Rola poszczególnych składników pokarmowych 1. Białka Pełnią w organizmie funkcję budulcową. Są składnikiem wszystkich tkanek oraz kości. 2. Tłuszcze Pełnią w organizmie funkcję energetyczną.

Bardziej szczegółowo

Kasza jaglana z dynią

Kasza jaglana z dynią Kasza jaglana z dynią Składniki na 2 porcje: 1 /2 szklanki kaszy jaglanej 200 g surowej dyni 1 łyżka miodu 1 łyżeczka cukru waniliowego kaszę wypłukać i zalać jedną szklanką delikatnie osolonej wody, postawić

Bardziej szczegółowo

smaczne i zdrowe Ryby i owoce morza

smaczne i zdrowe Ryby i owoce morza smaczne i zdrowe Ryby i owoce morza SPIS TREŚCI Wstęp 4 Sałatki 6 SAŁATKA Z CHRUPIĄCYMI KULKAMI Z MIRUNY I ZIEMNIAKÓW 6 SAŁATKA Z GRILLOWANYMI KREWETKAMI 7 SAŁATKA Z GRILLOWANYMI KALMARAMI I WĘDZONYM

Bardziej szczegółowo

Zakąska gorąca : Ruloniki rybne z wodorostami i krewetkami w sosie grzybowo migdałowym

Zakąska gorąca : Ruloniki rybne z wodorostami i krewetkami w sosie grzybowo migdałowym ZESTAW KONKURSOWY przygotowany przez Zespół Szkół Zawodowych nr 1 im. Bojowników o Wolność i Demokrację w Strzelcach Opolskich Zakąska gorąca : Ruloniki rybne z wodorostami i krewetkami w sosie grzybowo

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK KULINARNY. -mini książka kucharska-

PRZEWODNIK KULINARNY. -mini książka kucharska- !! PRZEWODNIK KULINARNY -mini książka kucharska- PRZYGOTOWANY PRZEZ UCZNIÓW Zasadniczej+Szkoły+Zawodowej+w+Tychach+ZDZ+Katowice++ oraz+niepublicznej+zasadniczej+szkoły+zawodowej+w+rybniku+zdz+katowice++

Bardziej szczegółowo

Barszcz białostocki. Opis przygotowania:

Barszcz białostocki. Opis przygotowania: Barszcz białostocki 2 duże winne jabłka 1 buraki średniej wielkości 3 szklanek bulionu wołowego łyżka masła łyżka mąki 1/3 szklanki śmietany listek laurowy goździk cukier Opis przygotowania: Obrane i umyte

Bardziej szczegółowo

40 g ketchupu (przepis str. 71) pieprz

40 g ketchupu (przepis str. 71) pieprz Ananas z kurczakiem 80 g ryżu 2 piersi z kurczaka 0,5 puszki ananasa pokrojonego w kostkę 1 ł curry sok z 0,5 cytryny 5 Ł majonezu (przepis str. 71), pieprz 800 ml wody Kurczaka skropić sokiem z cytryny,

Bardziej szczegółowo

Do miski przesiać oba rodzaje mąki, dodać wodę, Receptury. Mirosław Łęczycki. Chleb razowy z suszoną żurawiną. Przygotowanie

Do miski przesiać oba rodzaje mąki, dodać wodę, Receptury. Mirosław Łęczycki. Chleb razowy z suszoną żurawiną. Przygotowanie Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Mirosław Łęczycki Receptury Chleb razowy z suszoną żurawiną 300 g mąki żytniej razowej 150 g mąki pszennej

Bardziej szczegółowo

focaccia bruschetta piada

focaccia bruschetta piada smaczne i zdrowe Pizza focaccia bruschetta piada smaczne i zdrowe Pizza focaccia bruschetta piada SPIS TREŚCI Wstęp 4 Ciasta na pizzę 6 Podstawowe ciasto na pizzę 6 Ciasto na pizzę z włoskiej mąki 7 Brazylijskie

Bardziej szczegółowo

Pięć dni. z kuchnią Pięciu Przemian. www.wkuchnipieciuprzemian.pl PRZEPISY I ZDJĘCIA: ANNA CZELEJ

Pięć dni. z kuchnią Pięciu Przemian. www.wkuchnipieciuprzemian.pl PRZEPISY I ZDJĘCIA: ANNA CZELEJ Pięć dni z kuchnią Pięciu Przemian www.wkuchnipieciuprzemian.pl PRZEPISY I ZDJĘCIA: ANNA CZELEJ Menu poniedziałek Śniadanie: Pasta z jajek i pomidorów Obiad: Zupa krem z marchewki i melona kolacja: Sałatka

Bardziej szczegółowo

Świeże na talerze. z Julitą Strzałkowską. www.fitandeasy.pl. wrzacakuchnia.pl

Świeże na talerze. z Julitą Strzałkowską. www.fitandeasy.pl. wrzacakuchnia.pl Świeże na talerze z Julitą Strzałkowską wrzacakuchnia.pl www.fitandeasy.pl Ananasowe szaszłyki z indyka z puree jarmużowo-groszkowym Porcje: 4 Szaszłyki 50 dkg piersi z indyka 120 ml soku ananasowego,

Bardziej szczegółowo

Wodę zagotować, dodać masło, chwilę pogotować

Wodę zagotować, dodać masło, chwilę pogotować Wodę zagotować, dodać masło, chwilę pogotować razem, a następnie dodać mąkę i chwilę zaparzyć na ogniu. Wystudzić i dodać naraz wszystkie jajka. Porcjować za pomocą worka kulinarnego. Piec w temperaturze

Bardziej szczegółowo

Posmaruj placek trzema łyżkami keczupu, ułóż na nim plastry szynki, a także cebulę wymieszaną z pomidorami i paprykę. Posyp oregano i żółtym serem.

Posmaruj placek trzema łyżkami keczupu, ułóż na nim plastry szynki, a także cebulę wymieszaną z pomidorami i paprykę. Posyp oregano i żółtym serem. Pizza 45 dag mąki 4 dag drożdży 2 łyżki oleju sól wierzch: 25 dag mięsistych pomidorów 15 dag wędzonej szynki cebula 15 dag żółtego sera (np. cheddara lub goudy) po kawałku papryki żółtej i czerwonej keczup

Bardziej szczegółowo

Dziś w numerze: WAKACYJNA KSIĄŻKA KUCHARSKA

Dziś w numerze: WAKACYJNA KSIĄŻKA KUCHARSKA Dziś w numerze: WAKACYJNA KSIĄŻKA KUCHARSKA -jajka (trzy) -cukier (pół szklanki) -mąka (pół szklanki) -cytryna (pół) Babeczki cytrynowe Składniki są, pieczemy! Oddziel żółtka od białek i ubij białka z

Bardziej szczegółowo

II danie: Papryki nadziewane zbożami w sosie pomidorowym (można zrobić gołąbki)

II danie: Papryki nadziewane zbożami w sosie pomidorowym (można zrobić gołąbki) I DZIEŃ Śniadanie napój cytrynowo- miodowy, owsianka Napój miodowy Łyżeczkę miodu zalać letnią wodą nie gorącą na wieczór i odstawić na noc, rano do szklanki dodać łyżkę świeżo wyciśniętego soku z cytryny.

Bardziej szczegółowo

SPOŁECZEŃSTWO OD KUCHNI Integracja międzypokoleniowa mieszkańców Śliwkowego Szlaku

SPOŁECZEŃSTWO OD KUCHNI Integracja międzypokoleniowa mieszkańców Śliwkowego Szlaku SPOŁECZEŃSTWO OD KUCHNI Integracja międzypokoleniowa mieszkańców Śliwkowego Szlaku NASZE KULINARNE TRADYCJE NASZE KULINARNE TRADYCJE Co składa się na nie? Bez jakich produktów i potraw nie wyobrażamy sobie

Bardziej szczegółowo

SAŁATKA I TRUSKAWKAMI

SAŁATKA I TRUSKAWKAMI SAŁATKA I TRUSKAWKAMI 250 g truskawek cukier, według upodobania 1 pęczek bazylii 2 opakowania Zottarelli Minis Classic 150 g 4 łyżki octu Crema di Balsamico 1. Umyć truskawki i zależnie od wielkości podzielić

Bardziej szczegółowo

Kotlety z cukinii i sos czosnkowy

Kotlety z cukinii i sos czosnkowy Kotlety z cukinii i sos czosnkowy 1 średniej wielkości cukinia 200 g zielonej fasolki szparagowej 1 jajko 4 łyżki mąki 3/4 szklanki mleka 200 g bułki tartej 200 g serka twarogowego naturalnego 1 ząbek

Bardziej szczegółowo

ŃSKIEJ. Barszcz czerwony z uszkami. Zupy, Zupy, Zupy... -przeprowadzić obróbkę wstępną warzyw, Buraki czerwone 1kg

ŃSKIEJ. Barszcz czerwony z uszkami. Zupy, Zupy, Zupy... -przeprowadzić obróbkę wstępną warzyw, Buraki czerwone 1kg 1 ŃSKIEJ Zupy, Zupy, Zupy... Barszcz czerwony z uszkami Buraki czerwone 1kg Włoszczyzna 1 op. Czosnek 2 ząbki Przyprawy (ziele angielskie, liść laurowy, pieprz, sól, majeranek, kwasek cytrynowy lub ocet

Bardziej szczegółowo

ZUPY. GAZPACHO 9,00 zł chłodnik andaluzyjski z pomidorów i papryki z dodatkiem jogurtu, sera typu feta i świeżych ogórków

ZUPY. GAZPACHO 9,00 zł chłodnik andaluzyjski z pomidorów i papryki z dodatkiem jogurtu, sera typu feta i świeżych ogórków ZUPY GAZPACHO 9,00 zł chłodnik andaluzyjski z pomidorów i papryki z dodatkiem jogurtu, sera typu feta i świeżych ogórków ZUPA BOROWIKOWA gęsta zupa- krem z limonkowymi kluseczkami 11,00zł ZUPA DNIA codziennie

Bardziej szczegółowo

Bardzo często zadajecie Państwo Pytanie, czy jest możliwe, żeby mile spędzić czas, a jednocześnie pozostać wiernym diecie? Myślę, że zdecydowanie

Bardzo często zadajecie Państwo Pytanie, czy jest możliwe, żeby mile spędzić czas, a jednocześnie pozostać wiernym diecie? Myślę, że zdecydowanie Bardzo często zadajecie Państwo Pytanie, czy jest możliwe, żeby mile spędzić czas, a jednocześnie pozostać wiernym diecie? Myślę, że zdecydowanie możemy coś dla siebie smacznego przygotować :) Poniżej

Bardziej szczegółowo

smaczne i zdrowe Dania z grzybów

smaczne i zdrowe Dania z grzybów smaczne i zdrowe Dania z grzybów SPIS TREŚCI Wstęp 4 Zupy 6 Barszcz czerwony z suszonymi grzybami 6 Flaczki z boczniaków 7 Zupa grzybowa 8 Zupa krem z kurek i cebuli 9 Zupa krem z pieczarek i sera feta

Bardziej szczegółowo

Dla nadciśnieniowców dieta DASH.

Dla nadciśnieniowców dieta DASH. Dla nadciśnieniowców dieta DASH. DZIEŃ 1 1 szklanka niskotłuszczowego mleka z: ¾ szklanki otrębów żytnich i 1 średnim pokrojonym bananem 1 kromka pieczywa pełnoziarnistego posmarowanego 1 łyżeczką margaryny

Bardziej szczegółowo

W WIEKU PRZEDSZKOLNYM

W WIEKU PRZEDSZKOLNYM 10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA DZIECI W WIEKU PRZEDSZKOLNYM 1.Jedz codziennie różne produkty z każdej grupy uwzględnionej w piramidzie. 2.Bądź codziennie aktywny fizycznie ruch korzystnie wpływa na sprawność

Bardziej szczegółowo

KONSULTACJA MERYTORYCZNA: DR HAB. JOANNA WYKA

KONSULTACJA MERYTORYCZNA: DR HAB. JOANNA WYKA JEDZ NA ZDROWIE 1 KONSULTACJA MERYTORYCZNA: DR HAB. JOANNA WYKA Wydano na zlecenie Wydziału Zdrowia i Spraw Społecznych Urzędu Miejskiego Wrocławia ul. G. Zapolskiej 4, 50-032 Wrocław 2 SPIS TREŚCI Zasady

Bardziej szczegółowo

5 SMACZNYCH PRZEPISÓW NA THERMOMIX TM31

5 SMACZNYCH PRZEPISÓW NA THERMOMIX TM31 5 SMACZNYCH PRZEPISÓW NA THERMOMIX TM31 TARTA Z DYNIĄ Ciasto 250 g mąki pszennej, plus dodatkowa ilość do oprószenia blatu 150 g masła, zimnego, pokrojonego na kawałki ½ łyżeczki soli 1 jajko Nadzienie

Bardziej szczegółowo

PRZYKŁADOWY PLAN POSIŁKÓW

PRZYKŁADOWY PLAN POSIŁKÓW PRZYKŁADOWY PLAN POSIŁKÓW Wszystkie poniższe dania są zrównoważone każde z nich możesz zjeść w porze Twojego ustalonego posiłku. Jeśli nie czujesz głodu, a ustalona pora posiłku nadeszła zjedz pół porcji.

Bardziej szczegółowo

ZAJĘCIA KULINARNE PRZEPISY

ZAJĘCIA KULINARNE PRZEPISY ZAJĘCIA KULINARNE PRZEPISY 1. Desery z owoców Sałatka owocowa Owoce sezonowe do wyboru zależnie od upodobań: jabłka, gruszki, śliwki, banany,kiwi, brzoskwinie świeże lub z puszki, winogrona, kawałek arbuza,

Bardziej szczegółowo

Warsztaty nauczycieli Zespołu Szkół Zawodowych im. Króla Jana III Sobieskiego w Przeworsku w szkole partnerskiej Universita dei Sapori 10 14 marzec

Warsztaty nauczycieli Zespołu Szkół Zawodowych im. Króla Jana III Sobieskiego w Przeworsku w szkole partnerskiej Universita dei Sapori 10 14 marzec Warsztaty nauczycieli Zespołu Szkół Zawodowych im. Króla Jana III Sobieskiego w Przeworsku w szkole partnerskiej Universita dei Sapori 10 14 marzec 2014 r. Realizacja komponentu ponadnarodowego W dniach

Bardziej szczegółowo

Ananas z kurczakiem. Sałatka śniadaniowa. sałatki. 80 g ryżu 2 piersi z kurczaka 0,5 puszki ananasa pokrojonego w kostkę. sól, pieprz 800 ml wody

Ananas z kurczakiem. Sałatka śniadaniowa. sałatki. 80 g ryżu 2 piersi z kurczaka 0,5 puszki ananasa pokrojonego w kostkę. sól, pieprz 800 ml wody sałatki Ananas z kurczakiem 80 g ryżu 2 piersi z kurczaka 0,5 puszki ananasa pokrojonego w kostkę 1 ł curry 5 Ł majonezu (przepis str. 45) sól, pieprz 800 ml wody Kurczaka skropić sokiem z cytryny, wstawić

Bardziej szczegółowo

Zdaniem amerykańskich specjalistów białko nie stanowi problemu w dietach wegetariańskich, ponieważ obecnie spożywamy zbyt duże ilości protein.

Zdaniem amerykańskich specjalistów białko nie stanowi problemu w dietach wegetariańskich, ponieważ obecnie spożywamy zbyt duże ilości protein. Dieta wegetariańska Bardzo często powielane są nieprawdziwe informacje na temat diety wegetariańskiej na przykład w kontekście białka. W opinii nie tylko specjalistów z zakresu dietetyki ale również lekarzy

Bardziej szczegółowo

DIETA 2000 kcal DZIEŃ 1 lista składników na 4 porcje:

DIETA 2000 kcal DZIEŃ 1 lista składników na 4 porcje: DZIEŃ 1 filet z kurczaka 0,5 kg łosoś dzwonko 0,3 kg jogurt naturalny 400 ml mleko ser mozzarella light 80 g ser twarogowy 0,35 kg jajka 10 szt. kasza gryczana - 0,15 kg mąka pszenna 0,3 kg mąka żytnia

Bardziej szczegółowo

Normy energetyczne dla dzieci:

Normy energetyczne dla dzieci: Normy energetyczne dla dzieci: Grupa wiekowa Dzieci 1-3 lat Dzieci 4-6 lat Kcal/dobę 1000kcal 1400kcal Posiłek Energia dzieci 1-3 lat Energia dzieci 4-6 lat śniadanie 25-30% kalorii 250-300kcal 350-420kcal

Bardziej szczegółowo

Gofry na ostro ze szpinakiem, łososiem lub boczkiem. Co za smak!

Gofry na ostro ze szpinakiem, łososiem lub boczkiem. Co za smak! Gofry na ostro ze szpinakiem, łososiem lub boczkiem. Co za smak! Któż z nas nie zna gofrów? Pulchne, chrupiące ciasto w kształcie prostokąta z charakterystyczną kratownicą z obu stron. Przywołują skojarzenia

Bardziej szczegółowo

Przygotowanie. Składniki. Sernik w paski

Przygotowanie. Składniki. Sernik w paski Sernik w paski Składniki Czas przygotowania: ok. 15 minut, bez czasu chłodzenia I Czas pieczenia: ok. 85 minut 12 sztuk I 1 porcja: 12 g białka, 19 g tłuszczu, 22 g węglowodanów, 1316 kj, 314 kcal I Łatwy

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć z przysposobienia do pracy

Scenariusz zajęć z przysposobienia do pracy Scenariusz zajęć z przysposobienia do pracy 1. Prowadzący: Magdalena Baranowska 2. Temat zajęć: Zupa pomidorowa z makaronem, udka faszerowane i sałatka jarzynowa. 3. Metody pracy: - słowna (instruktaż

Bardziej szczegółowo

Jakie produkty warto ze sobą łączyć a jakich połączeń produktów powinniśmy unikać?

Jakie produkty warto ze sobą łączyć a jakich połączeń produktów powinniśmy unikać? Jakie produkty warto ze sobą łączyć a jakich połączeń produktów powinniśmy unikać? Komponując codzienne posiłki z ulubionych produktów spożywczych zwykle nie zastanawiamy się nad ich wpływem na nasz organizm

Bardziej szczegółowo

Panasonic Marketing Europe GmbH. Produkty zawarte w niniejszych materiałach informacyjnych podlegają bieżącym innowacjom i mogą nieco różnić się pod

Panasonic Marketing Europe GmbH. Produkty zawarte w niniejszych materiałach informacyjnych podlegają bieżącym innowacjom i mogą nieco różnić się pod Panasonic Marketing Europe GmbH. Produkty zawarte w niniejszych materiałach informacyjnych podlegają bieżącym innowacjom i mogą nieco różnić się pod względem parametrów lub wyglądu. Niniejsze materiały

Bardziej szczegółowo

Grillowane grzybki portobello z serem kozim i arugulą 1

Grillowane grzybki portobello z serem kozim i arugulą 1 Przepis nie zawiera owoce cytrusowe 9 cebula i czosnek Wartość odżywcza porcji: Kalorie: 255 (1068 kj) Białko: 6 g Tłuszcz: 19 g Węglowodany: 15 g Grillowane grzybki portobello z serem kozim i arugulą

Bardziej szczegółowo

Kulebiaki. Kulebiak z makiem

Kulebiaki. Kulebiak z makiem Kulebiaki Kulebiak z makiem 0,5 kg mąki 300 ml mleka Pół kostki masła 50 g drożdży 120 g cukru 5 żółtek Sól Nadzienie: 400 g maku 100 g rodzynek 2-3 pomarańcze 200 g migdałów Aromat migdałowy i rumowy

Bardziej szczegółowo

1 Copyright by Zmp3 TEAM

1 Copyright by Zmp3 TEAM Pizza - ciasto puszyste Czas przygotowania: 15 min + 1 h wyrastanie ciasta 400 g m¹ki 30 g dro d y 4 ùy ki oliwy z oliwek 2/3 szklanki mleka rozcieñczonego z wod¹ w równych proporcjach póù ùy eczki soli

Bardziej szczegółowo

ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA DZIECI I MŁODZIEŻY W WIEKU SZKOLNYM

ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA DZIECI I MŁODZIEŻY W WIEKU SZKOLNYM ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA DZIECI I MŁODZIEŻY W WIEKU SZKOLNYM (Instytutu Żywności i Żywienia 2009) 1. Jedz codziennie różne produkty z każdej grupy uwzględnionej w piramidzie. 2. Bądź codziennie aktywny

Bardziej szczegółowo

Moje marzenie to kucharzenie lepiej ci radzę nie zadzieraj z kucharzem

Moje marzenie to kucharzenie lepiej ci radzę nie zadzieraj z kucharzem Moje marzenie to kucharzenie lepiej ci radzę nie zadzieraj z kucharzem Naleśnik proste danie mączne smażone na patelni. Nie wiadomo dokładnie, gdzie po raz pierwszy zaczęto przyrządzać naleśniki; prawdopodobnie

Bardziej szczegółowo

Twój Program Odchudzania. -20 kg

Twój Program Odchudzania. -20 kg Twój Program Odchudzania -20 kg Warto wiedzieć Wszyscy marzymy o pięknym, płaskim i wyrzeźbionym brzuchu. Niestety często zamiast kaloryfera mamy niechcianą oponkę wylewającą się ze spodni, której nie

Bardziej szczegółowo

Plan dietetyczny dla Imię i Nazwisko

Plan dietetyczny dla Imię i Nazwisko Plan dietetyczny dla Imię i Nazwisko Dieta redukcyjna 1350 kcal Dietetyk Agnieszka Besz Poradnia Dietetyczna StudioDiety www.studio-diety.pl Dzień Śniadanie II Śniadanie Obiad Przekąska Kolacja Sałatka

Bardziej szczegółowo

Warsztaty nauczycieli Zespołu Szkół Zawodowych im. Króla Jana III Sobieskiego w Przeworsku w szkole partnerskiej Universita dei Sapori 10 14 marzec

Warsztaty nauczycieli Zespołu Szkół Zawodowych im. Króla Jana III Sobieskiego w Przeworsku w szkole partnerskiej Universita dei Sapori 10 14 marzec Warsztaty nauczycieli Zespołu Szkół Zawodowych im. Króla Jana III Sobieskiego w Przeworsku w szkole partnerskiej Universita dei Sapori 10 14 marzec 2014 r. Realizacja komponentu ponadnarodowego W dniach

Bardziej szczegółowo

ZDROWIE NA TALERZU (WERSJA ELEKTRONICZNA)

ZDROWIE NA TALERZU (WERSJA ELEKTRONICZNA) Aleksandra Babalska Katarzyna Czubachowska ZDROWIE NA TALERZU (WERSJA ELEKTRONICZNA) PRZYSIEK 2003 Ś N I A D A N I E Różności do kanapek MASŁO ZIOŁOWE 250 g masła 1 łyżeczka ulubionych ziół (np. bazylia,

Bardziej szczegółowo

smaczne i zdrowe Dania z ryżu

smaczne i zdrowe Dania z ryżu smaczne i zdrowe Dania z ryżu SPIS TREŚCI Wstęp 4 Ryż na obiad 6 Brązowy ryż z warzywami 6 Cytrynowo-miętowa potrawka ryżowa z wędzonym kurczakiem 7 Duszony ryż paprykowo- -pomidorowy 8 Duszony ryż z bobem

Bardziej szczegółowo

Jedzmy zdrowo na kolorowo!

Jedzmy zdrowo na kolorowo! Jedzmy zdrowo na kolorowo! Dlaczego powinniśmy jeść warzywa? Ponieważ są źródłem: -witamin: głównie: beta-karoten, witamina C, kwas foliowy oraz witaminy K, niacyna oraz witaminy E -składników mineralnych:

Bardziej szczegółowo

GRECKA OLIWA EXTRA VIRGIN

GRECKA OLIWA EXTRA VIRGIN GRECKA OLIWA EXTRA VIRGIN Najwyższej jakości oliwa z oliwek z pierwszego tłoczenia na zimno przy użyciu wyłącznie środków mechanicznych o kwasowości mniejszej niż 0,5% Oliwa Extra Virgin butelka szklana

Bardziej szczegółowo

Łosoś na warzywach w papilotach

Łosoś na warzywach w papilotach 200 g świeżego filetu z łososia 100 g świeżego lub mrożonego brokułu 100 g świeżego lub mrożonego kalafiora 1 marchewka 2 ziemniaki opcjonalnie: fasolka szparagowa, groszek, korzeń pietruszki, seler naciowy

Bardziej szczegółowo

Lubisz strączki? Czas na fasolkę szparagową!

Lubisz strączki? Czas na fasolkę szparagową! Lubisz strączki? Czas na fasolkę szparagową! Jaką mamy porę? Porę na warzywa sezonowe! Po długim oczekiwaniu nareszcie na straganach i w przydomowych ogródkach pojawiła się fasolka szparagowa. Nie dość,

Bardziej szczegółowo

Dzień I * Ilość w gramach lub mililitrach. Ilość w miarach domowych

Dzień I * Ilość w gramach lub mililitrach. Ilość w miarach domowych DIETA 1200 kcal Dzień I * miarach I śniadanie 290 Musli z rodzynkami i orzechami 2 łyżki 30 g 112 Mleko 0.5 % tłuszczu 1 szklanka 250 ml 97 Grejpfrut 1 szt., średni 350 g 81 II śniadanie 251 Chleb żytni

Bardziej szczegółowo

PRZEKĄSKI ZIMNE. 28 pln. 12 pln. Bruschetta z pomidorami, świeży pomidor z czosnkiem i bazylią, oliwą z oliwek podawany na chrupiących grzankach

PRZEKĄSKI ZIMNE. 28 pln. 12 pln. Bruschetta z pomidorami, świeży pomidor z czosnkiem i bazylią, oliwą z oliwek podawany na chrupiących grzankach PRZEKĄSKI ZIMNE Carpaccio z polędwicy wołowej, cienkie plastry polędwicy wołowej marynowanej w brandy, podawanej z aromatyczną oliwą, rukolą i kaparami oraz oryginalnym serem Grana Padano 28 pln Bruschetta

Bardziej szczegółowo

PRAWIDŁOWE ODŻYWIANIE NASTOLATKÓW

PRAWIDŁOWE ODŻYWIANIE NASTOLATKÓW PRAWIDŁOWE ODŻYWIANIE NASTOLATKÓW Młody organizm, aby mógł prawidłowo się rozwijać potrzebuje wielu różnorodnych składników odżywczych, które powinny być nieodłączną częścią diety każdego dojrzewającego

Bardziej szczegółowo

PROGRAM ZAJĘĆ W RAMACH AKADEMII ZDROWEGO ŻYWIENIA. Opis. - praca z materiałami drukowanymi, - pogadanka, - dyskusja problemowa

PROGRAM ZAJĘĆ W RAMACH AKADEMII ZDROWEGO ŻYWIENIA. Opis. - praca z materiałami drukowanymi, - pogadanka, - dyskusja problemowa PROGRAM ZAJĘĆ W RAMACH AKADEMII ZDROWEGO ŻYWIENIA Uwaga: Dopuszcza się modyfikację kolejności zaplanowanych tematów. Kolejne zajęcia Temat główny - Liczba godzin Metody prowadzenia zajęć: Opis 1 PODSTAWOWE

Bardziej szczegółowo

smaczne i zdrowe Naleśniki na słodko i słono

smaczne i zdrowe Naleśniki na słodko i słono smaczne i zdrowe Naleśniki na słodko i słono SPIS TREŚCI Wstęp Od ciasta do naleśnika 4 Jak podawać naleśniki 7 Ciasta naleśnikowe 8 Ciasto tradycyjne 8 Ciasto zwykłe 9 Ciasto na wodzie mineralnej 9 Ciasto

Bardziej szczegółowo

ZDROWO AKTYWNI SZKOŁA PODSTAWOWA NR 8 W TARNOWIE

ZDROWO AKTYWNI SZKOŁA PODSTAWOWA NR 8 W TARNOWIE ZDROWO AKTYWNI SZKOŁA PODSTAWOWA NR 8 W TARNOWIE PIRAMIDY EGIPSKIE Piramidy to budowle, które przetrwały tysiące lat. Najbardziej trwała była ich podstawa, czyli część zbudowana na ziemi. PIRAMIDA ZDROWEGO

Bardziej szczegółowo

10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA

10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA 10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA 10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA: 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. Należy spożywać produkty z różnych grup żywności (dbać o urozmaicenie posiłków) Kontroluj masę ciała (dbaj o zachowanie

Bardziej szczegółowo

smaczne i zdrowe Dania wegetariańskie

smaczne i zdrowe Dania wegetariańskie smaczne i zdrowe Dania wegetariańskie 2 SPIS TREŚCI Wstęp 4 ŚNIADANIA 6 Chrupiąca sałatka z warzyw 6 Ciastka francuskie z jajkiem i brokułem 7 Grzanka z grillowanym tofu i cukinią 8 Grzanki z pieczarkami

Bardziej szczegółowo

FORMULARZ OFERTOWY ZESTAWIENIE DLA PAKIETU NR 1. RAZEM DLA PAKIETU I wartość brutto oferty:

FORMULARZ OFERTOWY ZESTAWIENIE DLA PAKIETU NR 1. RAZEM DLA PAKIETU I wartość brutto oferty: ZESTAWIENIE DLA PAKIETU NR 1 Pakiet nr 1 - Dostawa drobiu Pakiet/L p. Produkt Orientacyjna ilość zamawiana w ciągu roku I Drób 2. Filet drobiowy 800 kg 2 dni 3. Podudzia drobiowe 180 kg 2 dni 4. Skrzydła

Bardziej szczegółowo

ZBILANSOWANA DIETA TALERZ ZDROWIA SMACZNIE, ZDROWO, KOLOROWO. Anna Oblacińska Instytut Matki i Dziecka

ZBILANSOWANA DIETA TALERZ ZDROWIA SMACZNIE, ZDROWO, KOLOROWO. Anna Oblacińska Instytut Matki i Dziecka ZBILANSOWANA DIETA TALERZ ZDROWIA SMACZNIE, ZDROWO, KOLOROWO Anna Oblacińska Instytut Matki i Dziecka TALERZ CZY PIRAMIDA? Przedstawione w modelach zdrowego żywienia zalecenia żywieniowe to sugestie ogólne,

Bardziej szczegółowo

10. Scenariusz lekcji dla gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych

10. Scenariusz lekcji dla gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych 10. Scenariusz lekcji dla gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych Temat: Potrawy typu fast food a żywność przygotowywana w domu. Cele: uświadomienie różnic pomiędzy daniami typu fast food a żywnością przygotowywaną

Bardziej szczegółowo

ZIEMNIACZANY ZAWRÓT GŁOWY Prezentacja potraw w Gminie Stare Miasto przepisy

ZIEMNIACZANY ZAWRÓT GŁOWY Prezentacja potraw w Gminie Stare Miasto przepisy Stowarzyszenie Gospodyń Wiejskich Gminy Stare Miasto Przedstawia ZIEMNIACZANY ZAWRÓT GŁOWY Prezentacja potraw w Gminie Stare Miasto przepisy Projekt współfinansowany przez Samorząd Województwa Wielkopolskiego

Bardziej szczegółowo

Wystarczy 1 tabletka po posiłku. siła, której możesz zaufać! Przepisy znajdziesz wewnątrz ulotki!

Wystarczy 1 tabletka po posiłku. siła, której możesz zaufać! Przepisy znajdziesz wewnątrz ulotki! Przed użyciem zapoznaj się z ulotką, która zawiera wskazania, przeciwwskazania, dane dotyczące działań niepożądanych i dawkowanie oraz informacje dotyczące stosowania produktu leczniczego, bądź skonsultuj

Bardziej szczegółowo

Mała książeczka kucharska z Pałuk

Mała książeczka kucharska z Pałuk 2012 Mała książeczka kucharska z Pałuk Żnioska Grunwaldzka Drużyna Harcerska Pałuckie Trampy Tradycyjne pożywienie mieszkańców Pałuk pozostawało w przeszłości pod wpływem Wielkopolski. Ważną rolę w kształtowaniu

Bardziej szczegółowo

Teoretyczna budowa systemu eksperckiego doradzającego w wyborze potraw (książka kucharska)

Teoretyczna budowa systemu eksperckiego doradzającego w wyborze potraw (książka kucharska) Dawid Twardowski Informatyka, IV rok, VII sem, TOK B Numer albumu: 647 Teoretyczna budowa systemu eksperckiego doradzającego w wyborze potraw (książka kucharska) Wrocław 2010 Definicja System ekspertowy

Bardziej szczegółowo

Zalecenia dietetyczne dla osób z cukrzycą typu 2

Zalecenia dietetyczne dla osób z cukrzycą typu 2 Zalecenia dietetyczne dla osób z cukrzycą typu 2 Zalecenia dietetyczne dla osób z cukrzycą typu 2 Odżywiaj się zdrowo Podstawowym zaleceniem zdrowotnym dla osób chorych na cukrzycę jest jedz zdrowo. Osoba

Bardziej szczegółowo

Od ponad 10 lat naszym celem jest produkcja przetworów domowym sposobem, które oprócz wyśmienitego smaku są przede wszystkim zdrowe!

Od ponad 10 lat naszym celem jest produkcja przetworów domowym sposobem, które oprócz wyśmienitego smaku są przede wszystkim zdrowe! Od ponad 10 lat naszym celem jest produkcja przetworów domowym sposobem, które oprócz wyśmienitego smaku są przede wszystkim zdrowe! FIMARO - Polskie przetwory według domowej receptury Anny Walczyńskiej

Bardziej szczegółowo

Przykładowy Plan Posiłków: Faza Comiesięcznego Startu

Przykładowy Plan Posiłków: Faza Comiesięcznego Startu Przykładowy Plan Posiłków: Faza Comiesięcznego Startu Śniadanie: Dzień1 Jajecznica z grzybami Mała garść mieszanki nasion: Sugerowane nasiona: dynia & słonecznik Mała porcja surowych warzyw: marchew, pomidor,

Bardziej szczegółowo

Kasza jaglana z owocami: - 0,5 kg kaszy jaglanej - 0,5 l mleka. Podpłomyki: - 0,5 kg mąki razowej - sól - kminek - czarnuszka

Kasza jaglana z owocami: - 0,5 kg kaszy jaglanej - 0,5 l mleka. Podpłomyki: - 0,5 kg mąki razowej - sól - kminek - czarnuszka Podpłomyki: - 0,5 kg mąki razowej - kminek - czarnuszka Łączymy ze sobą mąkę, sól, zioła i wyrabiamy z wodą; dodajemy tyle wody, aby powstało bardzo plastyczne ciasto (takie jak na pierogi). Wyrabiamy

Bardziej szczegółowo

Kiełki na zdrowie! Wybieraj, przebieraj w kiełkach

Kiełki na zdrowie! Wybieraj, przebieraj w kiełkach Kiełki na zdrowie! Czym są kiełki? Naj prościej mówiąc, to zaczątki nowej rośliny. Zawierają to, co najcenniejsze dla jej wzrostu, dlatego nie dziwi fakt, że kiełki są prawdziwą bombą witaminową i nośnikiem

Bardziej szczegółowo

Książka z przepisami. MULTICOOKER 12 w 1

Książka z przepisami. MULTICOOKER 12 w 1 Książka z przepisami MULTICOOKER 12 w 1 SPIS TREŚCI ZUPY Zupa jarzynowa z curry i śmietaną 4 Barszcz ukraiński na mięsie ze śliwkami 5 Barszcz czerwony z wołowiną 6 Toskańska zupa pomidorowa 7 Zupa-krem

Bardziej szczegółowo

Kuchnia Ukrainy. Mini książka kucharska. Trzebunia, 2012r r.

Kuchnia Ukrainy. Mini książka kucharska. Trzebunia, 2012r r. Kuchnia Ukrainy Mini książka kucharska Trzebunia, 2012r r. Wstęp Kuchnia ukraińska wchodzi w skład pełnej tradycji kuchni kresowej. Urok tej kuchni leży w tym, że stosuje ona proste produkty, dostępne

Bardziej szczegółowo

ZASADY ODŻYWIANIA SPORTOWCÓW PRZEPIS NA SUKCES

ZASADY ODŻYWIANIA SPORTOWCÓW PRZEPIS NA SUKCES ZASADY ODŻYWIANIA SPORTOWCÓW PRZEPIS NA SUKCES Do osiągnięcia sukcesu w sporcie pomocna jest dieta wysokowęglowodanowa. Spożywanie węglowodanów w czasie intensywnego wysiłku zwiększa wytrzymałość, czyli

Bardziej szczegółowo

ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA DZIECI I MŁODZIEŻY W WIEKU SZKOLNYM

ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA DZIECI I MŁODZIEŻY W WIEKU SZKOLNYM ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA DZIECI I MŁODZIEŻY W WIEKU SZKOLNYM (Instytutu Żywności i Żywienia 2009) 1. Jedz codziennie różne produkty z każdej grupy uwzględnionej w piramidzie. 2. Bądź codziennie aktywny

Bardziej szczegółowo

Znaczenie pierwszego śniadania, czyli zdrowe odżywianie dzieci i młodzieży. Na podstawie materiałów ORE- Anna Pisowacka

Znaczenie pierwszego śniadania, czyli zdrowe odżywianie dzieci i młodzieży. Na podstawie materiałów ORE- Anna Pisowacka Znaczenie pierwszego śniadania, czyli zdrowe odżywianie dzieci i młodzieży Na podstawie materiałów ORE- Anna Pisowacka JAK PRAWIDŁOWO SIĘ ODŻYWIAĆ? Zalecenia żywieniowe 6 + 1 U według S. Bergera Urozmaicenie

Bardziej szczegółowo

Płatki owsiane z mlekiem 0,5% tłuszczu i z pokrojonym jabłkiem

Płatki owsiane z mlekiem 0,5% tłuszczu i z pokrojonym jabłkiem Płatki owsiane z mlekiem 0,5% tłuszczu i z pokrojonym jabłkiem 1 czubata łyżka (15 g) płatków owsianych, 1/2 szklanki (125 ml) mleka 0,5% tłuszczu, 1 małe (100 g) pokrojone ze skórką jabłko, szczypta cynamonu.

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 28 sierpnia 2015 r. Poz. 1256 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 26 sierpnia 2015 r. w sprawie grup środków spożywczych przeznaczonych do

Bardziej szczegółowo

Warsztaty z zasad żywienia i gotowania dla osób chorych na Zespół Pradera-Williego (PWS) Łódź 05-06.10.2013

Warsztaty z zasad żywienia i gotowania dla osób chorych na Zespół Pradera-Williego (PWS) Łódź 05-06.10.2013 Warsztaty z zasad żywienia i gotowania dla osób chorych na Zespół Pradera-Williego (PWS) Łódź 05-06.10.2013 W załączeniu przepisy dań przygotowanych w ramach ww. warsztatów, które są przykładem jak można

Bardziej szczegółowo

JADŁOSPIS DLA DZIECKA

JADŁOSPIS DLA DZIECKA JADŁOSPIS DLA DZIECKA Hania, 8 lat, uczennica Prawidłowo zbilansowana dieta zapewnia dziecku wszystkie niezbędne składniki do prawidłowego rozwoju fizycznego, jak i umysłowego. Średnia wartość energetyczna:

Bardziej szczegółowo