Akademia Sztuk Pięknych w Warszawie, Wydział Konserwacji i Restauracji Dzieł Sztuki, Zakład Badań Specjalistycznych i Technik Dokumentacyjnych

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Akademia Sztuk Pięknych w Warszawie, Wydział Konserwacji i Restauracji Dzieł Sztuki, Zakład Badań Specjalistycznych i Technik Dokumentacyjnych"

Transkrypt

1 SPRAWOZDANIE Z REALIZACJI pierwszego etapu UMOWY o DZIEŁO p.t.: Wykonanie szlifów i analiza produktów korozji próbek metali konstrukcyjnych parowozów metodami mikro-chemicznymi i laserowej spektrometrii Ramana Wykonawca: mgr Anna Zatorska Akademia Sztuk Pięknych w Warszawie, Wydział Konserwacji i Restauracji Dzieł Sztuki, Zakład Badań Specjalistycznych i Technik Dokumentacyjnych WARSZAWA, 1 czerwiec, 2011r.

2 Zawartośd METODYKA BADAO... 3 OPIS BADAO... 4 PRÓBKI Z I ORESU STARZENIA... 4 I okres Warszawa... 4 Próbka nr 3. Próbka stali Analizy mikrochemiczne... 6 Spektroskopia Ramanowska... 7 Próbka nr 1. Próbka żeliwa Analizy mikrochemiczne Spektroskopia Ramanowska I okres Sochaczew Próbka nr 2. Próbka stali Analizy mikrochemiczne Spektroskopia Ramanowska Próbka nr 4. Próbka żeliwa Analizy mikrochemiczne Spektroskopia Ramanowska DYSKUSJA PRÓBKI HISTORYCZNE Warszawa. Próbka nr 5 i Analizy mikrochemiczne próbki nr Badania SEM-EDS Spektroskopia Ramanowska Sochaczew. Próbki 9 i Analizy mikrochemiczne Spektroskopia Ramanowska... 32

3 METODYKA BADAŃ 1.Badania stratygraficzne na przekrojach warstw. Próbkę przeznaczoną do badao zatopiono w stomatologicznej żywicy akrylowej Meliodent, powierzchnię przekroju warstw wyszlifowano papierami ściernymi i wypolerowano. Przekrój warstw oglądano w kropli wody w świetle odbitym przy użyciu mikroskopu Nikon Eclipse 50i. Fotografie mikroskopowe wykonano za pomocą zestawu do cyfrowej fotografii mikroskopowej Nikon Digital Sight DS-U2/DS-Fi1c. 2. Analiza warstw korozyjnych metalu. A. Identyfikacja z zastosowaniem metody mikrochemicznej. Badania przeprowadzono w oparciu o : Obserwacje mikroskopowe w świetle odbitym przy użyciu mikroskopu stereoskopowego Prolab, przy powiększeniach max 100x. Obserwacje mikroskopowe rozmazów wodnych w świetle przechodzącym przy użyciu mikroskopu Nikon Eclipse 500i, przy pow. max 400x. Zachowanie w kwasach (3M HCl, stęż. HNO 3 ) oraz w ługu sodowym (4M NaOH). Reakcje mikrokrystaliczne i kroplowe na obecnośd wybranych jonów nieorganicznych (Fe 3+, Fe 2+, S 2-, SiO 2-3 /PO 3-4 ).

4 OPIS BADAŃ PRÓBKI Z I ORESU STARZENIA I okres Warszawa Próbka nr 3. Próbka stali. Ryc. 1. Powierzchnia próbki stalowej z I okresu starzeniowego w Warszawie. Przed procesem starzeniowym powierzchnia poddana szczotkowaniu. Ryc. 2. Szlif poprzeczny. Próbka stali szczotkowana z I okresu starzeniowego z Warszawy.

5 Ryc. 3. Szlif poprzeczny. Próbka stali szczotkowana z I okresu starzeniowego z Warszawy. Ryc. 4. Powierzchnia próbki stalowej z I okresu starzeniowego w Warszawie. Przed procesem starzeniowym powierzchnia poddana szlifowaniu.

6 Ryc. 5. Szlif poprzeczny. Próbka stali szlifowana z I okresu starzeniowego z Warszawy. Ryc. 6. Szlif poprzeczny. Próbka stali szlifowana z I okresu starzeniowego z Warszawy Analizy mikrochemiczne Analiza korozyjnych nawarstwieo powierzchniowych próbki nr 3, stali z Warszawy z I okresu starzenia. Odcinek szlifowany. 3M HCl następuje powolne rozpuszczalnie z wydzieleniem pęcherzyków gazu. Po ogrzaniu następuje przyspieszenie reakcji. Próbka ulega całkowitemu rozpuszczeniu. Kropla ulega zabarwieniu na żółty kolor. Oznaczenie Fe 3+ pozytywne o dużej intensywności. Oznaczenie Fe 2+ negatywne.

7 Oznaczenie Ca 2+ negatywne Oznaczenie SiO 3 2- negatywne. Oznaczenie S 2- pozytywne o średniej intensywności. Wniosek W próbce stwierdzono obecnośd jonów Fe 3+ oraz S 2-. Odcinek szczotkowany. Analiza korozyjnych nawarstwieo powierzchniowych próbki stali z Warszawy z I okresu starzenia 3M HCl następuje powolne rozpuszczalnie z wydzieleniem pęcherzyków gazu. Po ogrzaniu następuje przyspieszenie reakcji. Próbka ulega całkowitemu rozpuszczeniu. Kropla ulega zabarwieniu na żółty kolor. Oznaczenie Fe 3+ pozytywne o dużej intensywności. Oznaczenie Fe 2+ negatywne. Oznaczenie Ca 2+ negatywne Oznaczenie SiO 3 2- negatywne. Oznaczenie S 2- pozytywne o średniej intensywności. Wniosek W próbce stwierdzono obecnośd jonów Fe 3+ oraz S 2-. Spektroskopia Ramanowska Warszawa próbka 3, I okres, stal

8 Wykres 1. W miejscach pomaraoczowych i czerwonych zidentyfikowano lepidokrocyt (379 i 251 cm -1 ) Wykres 2. W miejscach ciemno zabarwionych zidentyfikowano dodatkowo magnetyt (pasmo przy 665 cm -1, ciemnozielona i fioletowa linia), niekiedy z domieszką hematytu (pasma 409, 294 i 227 cm -1, ciemnozielona linia). W miejscu zabarwionym zielono stwierdzono obecnośd organicznego pigmentu ftalocyjaninowego (czerwona linia)

9 Próbka nr 1. Próbka żeliwa. Ryc. 7. Powierzchnia próbki żeliwa z I okresu starzeniowego w Warszawie. Przed procesem starzeniowym powierzchnia poddana szlifowaniu. Ryc. 8. Szlif poprzeczny. Próbka żeliwa szlifowana z I okresu starzeniowego z Warszawy.

10 Ryc. 9. Powierzchnia próbki żeliwa z I okresu starzeniowego w Warszawie. Przed procesem starzeniowym powierzchnia poddana szczotkowaniu. Ryc. 10. Szlif poprzeczny. Próbka żeliwa szczotkowana z I okresu starzeniowego z Warszawy.

11 Analizy mikrochemiczne Analiza korozyjnych nawarstwieo powierzchniowych próbki żeliwa z Warszawy z I okresu starzenia. Odcinek szlifowany. 3M HCl następuje powolne rozpuszczalnie z wydzieleniem pęcherzyków gazu. Po ogrzaniu następuje przyspieszenie reakcji. Próbka ulega całkowitemu rozpuszczeniu. Kropla ulega zabarwieniu na żółty kolor. Oznaczenie Fe 3+ pozytywne o dużej intensywności. Oznaczenie Fe 2+ negatywne. Oznaczenie Ca 2+ negatywne Oznaczenie SiO 3 2- negatywne. Oznaczenie S 2- pozytywne o średniej intensywności. Wniosek W próbce stwierdzono obecnośd jonów Fe 3+ oraz S 2-. Odcinek szczotkowany. Analiza korozyjnych nawarstwieo powierzchniowych próbki żeliwa z Warszawy z I okresu starzenia. 3M HCl następuje powolne rozpuszczalnie z wydzieleniem pęcherzyków gazu. Po ogrzaniu następuje przyspieszenie reakcji. Próbka ulega całkowitemu rozpuszczeniu. Kropla ulega zabarwieniu na żółty kolor. Oznaczenie Fe 3+ pozytywne o dużej intensywności. Oznaczenie Fe 2+ negatywne. Oznaczenie Ca 2+ negatywne Oznaczenie SiO 3 2- negatywne. Oznaczenie S 2- pozytywne o średniej intensywności. Wniosek W próbce stwierdzono obecnośd jonów Fe 3+ oraz S 2-. Spektroskopia Ramanowska Warszawa, próbka 1, okres I, żeliwo

12 Wykres 3. Zidentyfikowano lepidokrocyt jako główny produkt korozji (pasma 248 i 373 cm -1 ), prawdopodobnie z domieszką goethytu, na co wskazuje poszerzenie pasma przy 373 cm -1 (nakładanie się z pasmem przy 397 cm -1, charakterystycznym dla goethytu).

13 I okres Sochaczew Próbka nr 2. Próbka stali. Ryc. 11. Powierzchnia próbki stalowej z I okresu starzeniowego w Sochaczewie. Przed procesem starzeniowym powierzchnia poddana szczotkowaniu. Ryc. 12. Szlif poprzeczny. Próbka stali szczotkowana z I okresu starzeniowego z Sochaczewa.

14 Ryc. 13. Powierzchnia próbki stalowej z I okresu starzeniowego w Sochaczewie. Przed procesem starzeniowym powierzchnia poddana szlifowaniu. Ryc. 14. Szlif poprzeczny. Próbka stali szlifowana z I okresu starzeniowego z Sochaczewa.

15 Analizy mikrochemiczne Analiza korozyjnych nawarstwieo powierzchniowych próbki stali z Sochaczewa z I okresu starzenia Odcinek szlifowany. 3M HCl następuje powolne rozpuszczalnie z wydzieleniem pęcherzyków gazu. Po ogrzaniu następuje przyspieszenie reakcji. Próbka ulega całkowitemu rozpuszczeniu. Kropla ulega zabarwieniu na żółty kolor. Oznaczenie Fe 3+ pozytywne o dużej intensywności. Oznaczenie Fe 2+ negatywne. Oznaczenie Ca 2+ negatywne Oznaczenie SiO 3 2- negatywne. Oznaczenie S 2- pozytywne o średniej intensywności. Wniosek W próbce stwierdzono obecnośd jonów Fe 3+ oraz S 2-. Odcinek szczotkowany. Analiza korozyjnych nawarstwieo powierzchniowych próbki stali z Sochaczewa z I okresu starzenia. 3M HCl następuje powolne rozpuszczalnie z wydzieleniem pęcherzyków gazu. Po ogrzaniu następuje przyspieszenie reakcji. Próbka ulega całkowitemu rozpuszczeniu. Kropla ulega zabarwieniu na żółty kolor. Oznaczenie Fe 3+ pozytywne o dużej intensywności. Oznaczenie Fe 2+ negatywne. Oznaczenie Ca 2+ negatywne Oznaczenie SiO 3 2- negatywne. Oznaczenie S 2- pozytywne o średniej intensywności. Wniosek W próbce stwierdzono obecnośd jonów Fe 3+ oraz S 2-. Spektroskopia Ramanowska Sochaczew próbka 2, I okres, stal

16 Wykres 4. Wykryto: lepidokrocyt (250 i 378 cm -1 ), zielona, różowa i fioletowa linia), Goethyt (298 i 382 cm -1, fioletowa linia) i hematyt (283 i 219 cm -1, czerwona linia)

17 Wykres 5. W miejscach ciemno zabarwionych zidentyfikowano dodatkowo magnetyt (pasmo przy 665 cm -1, czerwona linia), niekiedy z domieszką goethytu (pasma 397 i 297 cm -1, zielona linia)

18 Próbka nr 4. Próbka żeliwa. Ryc. 15. Powierzchnia próbki żeliwa z I okresu starzeniowego w Sochaczewie. Przed procesem starzeniowym powierzchnia poddana szczotkowaniu. Ryc. 16. Szlif poprzeczny. Próbka żeliwa szczotkowana z I okresu starzeniowego z Sochaczewa.

19 Ryc. 17. Powierzchnia próbki żeliwa z I okresu starzeniowego w Sochaczewie. Przed procesem starzeniowym powierzchnia poddana szlifowaniu. Ryc. 18. Szlif poprzeczny. Próbka żeliwa szlifowana z I okresu starzeniowego z Sochaczewa.

20 Analizy mikrochemiczne Analiza korozyjnych nawarstwieo powierzchniowych próbki żeliwa z Sochaczewa z I okresu starzenia Odcinek szlifowany. 3M HCl następuje powolne rozpuszczalnie z wydzieleniem pęcherzyków gazu. Po ogrzaniu następuje przyspieszenie reakcji. Próbka ulega całkowitemu rozpuszczeniu. Kropla ulega zabarwieniu na żółty kolor. Oznaczenie Fe 3+ pozytywne o dużej intensywności. Oznaczenie Fe 2+ negatywne. Oznaczenie Ca 2+ negatywne. Oznaczenie SiO 3 2- negatywne. Oznaczenie S 2- pozytywne o średniej intensywności. Wniosek W próbce stwierdzono obecnośd jonów Fe 3+ oraz S 2-. Odcinek szczotkowany. Analiza korozyjnych nawarstwieo powierzchniowych próbki stali z Sochaczewa z I okresu starzenia. 3M HCl następuje powolne rozpuszczalnie z wydzieleniem pęcherzyków gazu. Po ogrzaniu następuje przyspieszenie reakcji. Próbka ulega całkowitemu rozpuszczeniu. Kropla ulega zabarwieniu na żółty kolor. Oznaczenie Fe 3+ pozytywne o dużej intensywności. Oznaczenie Fe 2+ negatywne. Oznaczenie Ca 2+ negatywne. Oznaczenie SiO 3 2- negatywne. Oznaczenie S 2- pozytywne o średniej intensywności. Wniosek W próbce stwierdzono obecnośd jonów Fe 3+ oraz S 2-. Spektroskopia Ramanowska Sochaczew, próbka 4, I okres, żeliwo

21 Wykres 6. Zidentyfikowano lepidokrocyt jako główny produkt korozji (pasma 248 i 373 cm -1 ), prawdopodobnie z domieszką getytu, na co wskazuje poszerzenie pasma przy 373 cm -1 (nakładanie się z pasmem przy 397 cm -1, charakterystycznym dla getytu). DYSKUSJA Wygląd powierzchni. Próbki stali. Próbki stali z I okresu starzeniowego niezależnie od miejsca starzenia (Warszawa lub Sochaczew) wykazują pewną wyraźną prawidłowośd. Próbki szlifowane wykazują mniej rozwiniętą powierzchnię w porównaniu z próbkami szczotkowanymi. Wygląd powierzchni próbek szlifowanych wskazuje prawdopodobnie na większą odpornośd na procesy korozyjne w porównaniu z próbkami tylko szczotkowanymi. Szlifowana próbka stali, starzona w Sochaczewie posiada miejsca które nie są pokryte korozją (Ryc. 13). Próbka tej samej stali ale szczotkowana wykazuje procesy korozyjne na całej powierzchni (Ryc. 11).

22 Powierzchnia próbek stali, starzonych w Sochaczewie jest mniej rozbudowana w stosunku do próbek starzonych Warszawie. Próbka stali szlifowana i starzona w Sochaczewie, w niektórych miejscach nie posiada produktów korozji, podczas gdy próbki z Warszawy są skorodowane na całej powierzchni. Próbki żeliwa. Podobnie jak w przypadku stali, próbki szczotkowane są w gorszym stanie w porównaniu z próbkami szlifowanymi. Próbki starzone w Warszawie mają inny wygląd powierzchni w porównaniu z próbkami starzonymi w Sochaczewie. Są gładsze. Próbki starzone w Sochaczewie mają powierzchnię o bardziej rozbudowanym charakterze. Nie zaobserwowano miejsc nie posiadających warstw korozyjnych. PRÓBKI HISTORYCZNE Warszawa. Próbka nr 5 i 6 Ryc Powierzchnia próbki historycznej 5 z lokomotywy z Warszawy.

23 Ryc Powierzchnia próbki historycznej 5 z lokomotywy z Warszawy. W centrum kulka z białego metalu. Ryc. 21. Szlif poprzeczny przez warstwy blachy. Próbka historyczna 5 z Warszawy.

24 Ryc.22. Szlif poprzeczny przez warstwy blachy. Próbka historyczna 5 z Warszawy. Ryc. 23. Szlif poprzeczny przez warstwy blachy. Próbka historyczna 6 z Warszawy.

25 Analizy mikrochemiczne próbki nr 5 Analiza korozyjnych nawarstwieo powierzchniowych próbki stali z Warszawy. 3M HCl następuje powolne rozpuszczalnie z wydzieleniem pęcherzyków gazu. Po ogrzaniu następuje przyspieszenie reakcji. Próbka ulega całkowitemu rozpuszczeniu. Kropla ulega zabarwieniu na żółty kolor. Oznaczenie Fe 3+ pozytywne o dużej intensywności. Oznaczenie Fe 2+ negatywne. Oznaczenie Ca 2+ negatywne Oznaczenie SiO 3 2- negatywne. Oznaczenie S 2- pozytywne o średniej intensywności. Wniosek W próbce stwierdzono obecnośd jonów Fe 3+ oraz S 2-. Badania SEM-EDS Ryc.24. Wygląd kulki pobranej z powierzchni próbki historycznej 5 z Warszawy. Obraz w świetle elektronów rozproszonych.

26 Ryc.25. Wynik analizy jakościowej uzyskany w wyniku pomiarów mikrosonda elektronową z detektorem EDS.

27 Spektroskopia Ramanowska Wykres 7. Pomaraoczowe produkty korozji zidentyfikowane jako lepidocrocite, Fe(O)OH. Pasma charakterystyczne przy 217, 251, 308, 348 i 377 cm -1. Wykres 8. Pomaraoczowo czerwone produkty korozji zidentyfikowane jako hematyt Fe 2 O 3. Hematyt może byd wynikiem lokalnego przegrzania próbki w trakcie badania spektroskopowego. Jego obecnośd nie musi byd pierwotna.

28 Wykres 9. Pomaraoczowo czerwone produkty korozji zidentyfikowane jako mieszanina hematytu, getytu i lepidokrotytu.

29 Sochaczew. Próbki 9 i 10 Ryc.26. Powierzchnia próbki historycznej 9 z lokomotywy z Sochaczewa. Ryc.27. Powierzchnia próbki historycznej 9 z lokomotywy z Sochaczewa.

30 Ryc. 21. Szlif poprzeczny przez warstwy blachy. Próbka historyczna 9 z Sochaczewa. Ryc Szlif poprzeczny przez warstwy blachy. Próbka historyczna 9 z Sochaczewa.

31 Ryc Szlif poprzeczny przez warstwy blachy. Próbka historyczna 10 z Sochaczewa. Analizy mikrochemiczne Analiza korozyjnych nawarstwieo powierzchniowych próbki stali z Sochaczewa. 3M HCl następuje powolne rozpuszczalnie z wydzieleniem pęcherzyków gazu. Po ogrzaniu następuje przyspieszenie reakcji. Próbka ulega całkowitemu rozpuszczeniu. Kropla ulega zabarwieniu na żółty kolor. Oznaczenie Fe 3+ pozytywne o dużej intensywności. Oznaczenie Fe 2+ negatywne. Oznaczenie Ca 2+ negatywne Oznaczenie SiO 3 2- negatywne. Oznaczenie S 2- pozytywne o średniej intensywności. Wniosek W próbce stwierdzono obecnośd jonów Fe 3+ oraz S 2-.

32 Spektroskopia Ramanowska Wykres 10. W próbce lokomotywy historycznej z Sochaczewa wykryto: lepidokrocyt (250 i 380 cm -1, czerwona linia), goethyt (289 i 395 cm -1, granatowa i zielona linia) i hematyt (406, 289 i 223 cm -1, fioletowa i prawdopodobnie niebieska), magnetyt (665 cm-1, czerwona, granatowa i zielona linia)

Spis treści: O projekcie:... 3 Zespół projektowy:... 4 Biografie:... 5 Artykuły:... 6

Spis treści: O projekcie:... 3 Zespół projektowy:... 4 Biografie:... 5 Artykuły:... 6 Okładka 1 Spis treści: O projekcie:... 3 Zespół projektowy:... 4 Biografie:... 5 Artykuły:... 6 Anna Zatorska, Grażyna Zofia Żukowska. Analizy mikrochemiczne i laserowa spektrometria mikro-ramana w badaniach

Bardziej szczegółowo

INSTYTUT INŻYNIERII MATERIAŁOWEJ PŁ LABORATORIUM TECHNOLOGII POWŁOK OCHRONNYCH ĆWICZENIE 2

INSTYTUT INŻYNIERII MATERIAŁOWEJ PŁ LABORATORIUM TECHNOLOGII POWŁOK OCHRONNYCH ĆWICZENIE 2 INSTYTUT INŻYNIERII MATERIAŁOWEJ PŁ LABORATORIUM TECHNOLOGII POWŁOK OCHRONNYCH ĆWICZENIE 2 BADANIA ODPORNOŚCI NA KOROZJĘ ELEKTROCHEMICZNĄ SYSTEMÓW POWŁOKOWYCH 1. WSTĘP TEORETYCZNY Odporność na korozję

Bardziej szczegółowo

BADANIA STRUKTURY MATERIAŁÓW. Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

BADANIA STRUKTURY MATERIAŁÓW. Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego BADANIA STRUKTURY MATERIAŁÓW Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego 1. MAKROSTRUKTURA 2. MIKROSTRUKTURA 3. STRUKTURA KRYSTALICZNA Makrostruktura

Bardziej szczegółowo

Etap wojewódzki Propozycje rozwiązań i punktacja. Część I Zadania rachunkowe (0 39 pkt)

Etap wojewódzki Propozycje rozwiązań i punktacja. Część I Zadania rachunkowe (0 39 pkt) Etap wojewódzki Propozycje rozwiązań i punktacja Zad. 1 (0-5 pkt) Część I Zadania rachunkowe (0 39 pkt) 1pkt. za zastosowanie pojęcia okresu połowicznego rozpadu x początkowa ilość radonu-222 0,5x ilość

Bardziej szczegółowo

PRZYGOTOWANIE PRÓBEK DO MIKROSKOPI SKANINGOWEJ

PRZYGOTOWANIE PRÓBEK DO MIKROSKOPI SKANINGOWEJ Ewa Teper PRZYGOTOWANIE PRÓBEK DO MIKROSKOPI SKANINGOWEJ WIELKOŚĆ I RODZAJE PRÓBEK Maksymalne wymiary próbki, którą można umieścić na stoliku mikroskopu skaningowego są następujące: Próbka powinna się

Bardziej szczegółowo

INSTYTUT INŻYNIERII MATERIAŁOWEJ PŁ LABORATORIUM TECHNOLOGII POWŁOK OCHRONNYCH ĆWICZENIE 1 POWŁOKI KONWERSYJNE-TECHNOLOGIE NANOSZENIA

INSTYTUT INŻYNIERII MATERIAŁOWEJ PŁ LABORATORIUM TECHNOLOGII POWŁOK OCHRONNYCH ĆWICZENIE 1 POWŁOKI KONWERSYJNE-TECHNOLOGIE NANOSZENIA INSTYTUT INŻYNIERII MATERIAŁOWEJ PŁ LABORATORIUM TECHNOLOGII POWŁOK OCHRONNYCH ĆWICZENIE 1 POWŁOKI KONWERSYJNE-TECHNOLOGIE NANOSZENIA WSTĘP TEORETYCZNY Powłoki konwersyjne tworzą się na powierzchni metalu

Bardziej szczegółowo

Analiza Organiczna. Jan Kowalski grupa B dwójka 7(A) Własności fizykochemiczne badanego związku. Zmierzona temperatura topnienia (1)

Analiza Organiczna. Jan Kowalski grupa B dwójka 7(A) Własności fizykochemiczne badanego związku. Zmierzona temperatura topnienia (1) Przykład sprawozdania z analizy w nawiasach (czerwonym kolorem) podano numery odnośników zawierających uwagi dotyczące kolejnych podpunktów sprawozdania Jan Kowalski grupa B dwójka 7(A) analiza Wynik przeprowadzonej

Bardziej szczegółowo

Jan Drzymała ANALIZA INSTRUMENTALNA SPEKTROSKOPIA W ŚWIETLE WIDZIALNYM I PODCZERWONYM

Jan Drzymała ANALIZA INSTRUMENTALNA SPEKTROSKOPIA W ŚWIETLE WIDZIALNYM I PODCZERWONYM Jan Drzymała ANALIZA INSTRUMENTALNA SPEKTROSKOPIA W ŚWIETLE WIDZIALNYM I PODCZERWONYM Światło słoneczne jest mieszaniną fal o różnej długości i różnego natężenia. Tylko część promieniowania elektromagnetycznego

Bardziej szczegółowo

KATALOG OSTATNICH BADAŃ

KATALOG OSTATNICH BADAŃ KATALOG OSTATNICH BADAŃ Tytuł badań: Badania nieinwazyjne obrazu olejnego na blasze miedzianej z XVI/XVII w. Data wykonania: wrzesień 2009 Opis: Przy pomocy podczerwonej kamery Hammamatsu wykonano 24 zdjęcia

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE Z REALIZACJI

SPRAWOZDANIE Z REALIZACJI SPRAWOZDANIE Z REALIZACJI pierwszego etapu UMOWY o DZIEŁO p.t.: Analiza zbiorcza wyników badań produktów korozji próbek metali konstrukcyjnych parowozów Wykonawca: dr inż. Marek Strzelec Wojskowa Akademia

Bardziej szczegółowo

1.1 Reakcja trójchlorkiem antymonu

1.1 Reakcja trójchlorkiem antymonu ĆWICZENIE IV - WYKRYWANIE WITAMIN Odczynniki: - chloroform bezwodny, - bezwodnik kwasu octowego, - trójchlorek antymonu roztwór nasycony w chloroformie, - 1,3-dichlorohydryna gliceryny - żelazicyjanek

Bardziej szczegółowo

ETAP II Z a d a n i e l a b o r a t o r y j n e

ETAP II Z a d a n i e l a b o r a t o r y j n e Sponsorem II Etapu 55 Olimpiady Chemicznej jest Grupa Chemiczna Ciech SA ETAP II 31.01.2009 Z a d a n i e l a b o r a t o r y j n e W poniższej tabeli przedstawiona jest zawartość ampułek i probówek z

Bardziej szczegółowo

STĘŻENIE JONÓW WODOROWYCH. DYSOCJACJA JONOWA. REAKTYWNOŚĆ METALI

STĘŻENIE JONÓW WODOROWYCH. DYSOCJACJA JONOWA. REAKTYWNOŚĆ METALI Ćwiczenie 8 Semestr 2 STĘŻENIE JONÓW WODOROWYCH. DYSOCJACJA JONOWA. REAKTYWNOŚĆ METALI Obowiązujące zagadnienia: Stężenie jonów wodorowych: ph, poh, iloczyn jonowy wody, obliczenia rachunkowe, wskaźniki

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenia laboratoryjne 2

Ćwiczenia laboratoryjne 2 Ćwiczenia laboratoryjne 2 Ćwiczenie 5: Wytrącanie siarczków grupy II Uwaga: Ćwiczenie wykonać w dwóch zespołach (grupach). A. Przygotuj w oddzielnych probówkach niewielką ilość roztworów zawierających

Bardziej szczegółowo

Wodorotlenki. n to liczba grup wodorotlenowych w cząsteczce wodorotlenku (równa wartościowości M)

Wodorotlenki. n to liczba grup wodorotlenowych w cząsteczce wodorotlenku (równa wartościowości M) Wodorotlenki Definicja - Wodorotlenkami nazywamy związki chemiczne, zbudowane z kationu metalu (zazwyczaj) (M) i anionu wodorotlenowego (OH - ) Ogólny wzór wodorotlenków: M(OH) n M oznacza symbol metalu.

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE 1. Aminokwasy

ĆWICZENIE 1. Aminokwasy ĆWICZENIE 1 Aminokwasy Przygotować 5 (lub więcej) 1% roztworów poszczególnych aminokwasów i białka jaja kurzego i dla każdego z nich wykonać wszystkie reakcje charakterystyczne. Reakcja ksantoproteinowa

Bardziej szczegółowo

Spektroskopia molekularna. Ćwiczenie nr 1. Widma absorpcyjne błękitu tymolowego

Spektroskopia molekularna. Ćwiczenie nr 1. Widma absorpcyjne błękitu tymolowego Spektroskopia molekularna Ćwiczenie nr 1 Widma absorpcyjne błękitu tymolowego Doświadczenie to ma na celu zaznajomienie uczestników ćwiczeń ze sposobem wykonywania pomiarów metodą spektrofotometryczną

Bardziej szczegółowo

1. OBSERWACJE WSTĘPNE

1. OBSERWACJE WSTĘPNE SPRAWOZDANIE 8 Imię i nazwisko:.. Data:... Kierunek studiów i nr grupy: Nr próby...... PRÓBKA 1 1. OBSERWACJE WSTĘPNE Właściwość fizyczna substancji Barwa Rodzaj mieszaniny (jednorodna, niejednorodna)

Bardziej szczegółowo

Spektroskopia ramanowska w badaniach powierzchni

Spektroskopia ramanowska w badaniach powierzchni Spektroskopia ramanowska w badaniach powierzchni z Efekt Ramana (1922, CV Raman) I, ν próbka y Chandra Shekhara Venketa Raman x I 0, ν 0 Monochromatyczne promieniowanie o częstości ν 0 ulega rozproszeniu

Bardziej szczegółowo

Związki nieorganiczne

Związki nieorganiczne strona 1/8 Związki nieorganiczne Dorota Lewandowska, Anna Warchoł, Lidia Wasyłyszyn Treść podstawy programowej: Typy związków nieorganicznych: kwasy, zasady, wodorotlenki, dysocjacja jonowa, odczyn roztworu,

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE 1. Aminokwasy

ĆWICZENIE 1. Aminokwasy ĆWICZENIE 1 Aminokwasy Przygotować 5 (lub więcej) 1% roztworów poszczególnych aminokwasów i białka jaja kurzego i dla każdego z nich wykonać wszystkie reakcje charakterystyczne. Reakcja ksantoproteinowa

Bardziej szczegółowo

Mikrostruktura wybranych implantów stomatologicznych w mikroskopie świetlnym i skaningowym mikroskopie elektronowym

Mikrostruktura wybranych implantów stomatologicznych w mikroskopie świetlnym i skaningowym mikroskopie elektronowym WYśSZA SZKOŁA INśYNIERII DENTYSTYCZNEJ IM. PROF. MEISSNERA W USTRONIU WYDZIAŁ INśYNIERII DENTYSTYCZNEJ Mikrostruktura wybranych implantów stomatologicznych w mikroskopie świetlnym i skaningowym mikroskopie

Bardziej szczegółowo

KONKURS CHEMICZNY DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW

KONKURS CHEMICZNY DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW POUFNE Pieczątka szkoły 16 styczeń 2010 r. Kod ucznia Wpisuje uczeń po otrzymaniu zadań Imię Wpisać po rozkodowaniu pracy Czas pracy 90 minut Nazwisko KONKURS CHEMICZNY DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW ROK SZKOLNY

Bardziej szczegółowo

ETAP II Zadanie laboratoryjne. Wykorzystanie roztwarzania metali w analizie jakościowej

ETAP II Zadanie laboratoryjne. Wykorzystanie roztwarzania metali w analizie jakościowej ETAP II 30.0.06 Zadanie laboratoryjne Wykorzystanie roztwarzania metali w analizie jakościowej W probówkach opisanych numerami - znajdują się wodne roztwory zawierające substancje nieorganiczne podane

Bardziej szczegółowo

1. OBSERWACJE WSTĘPNE

1. OBSERWACJE WSTĘPNE SPRAWOZDANIE 8 Imię i nazwisko:.. Data:... Kierunek studiów i nr grupy: Nr próby...... PRÓBKA 1 1. OBSERWACJE WSTĘPNE Właściwość fizyczna substancji Barwa Rodzaj mieszaniny (jednorodna, niejednorodna)

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI Próbna Matura z OPERONEM. Chemia Poziom podstawowy

KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI Próbna Matura z OPERONEM. Chemia Poziom podstawowy KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI Próbna Matura z OPERONEM Chemia Poziom podstawowy Listopad 03 W niniejszym schemacie oceniania zadań otwartych są prezentowane przykładowe poprawne odpowiedzi. W tego typu

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE I - BIAŁKA. Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z właściwościami fizykochemicznymi białek i ich reakcjami charakterystycznymi.

ĆWICZENIE I - BIAŁKA. Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z właściwościami fizykochemicznymi białek i ich reakcjami charakterystycznymi. ĆWICZENIE I - BIAŁKA Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z właściwościami fizykochemicznymi białek i ich reakcjami charakterystycznymi. Odczynniki: - wodny 1% roztwór siarczanu(vi) miedzi(ii), - 10% wodny

Bardziej szczegółowo

Politechnika Politechnika Koszalińska

Politechnika Politechnika Koszalińska Politechnika Politechnika Instytut Mechatroniki, Nanotechnologii i Technik Próżniowych NOWE MATERIAŁY NOWE TECHNOLOGIE W PRZEMYŚLE OKRĘTOWYM I MASZYNOWYM IIM ZUT Szczecin, 28 31 maja 2012, Międzyzdroje

Bardziej szczegółowo

Zmiana barwy wskaźników w roztworach kwaśnych, obojętnych i zasadowych.

Zmiana barwy wskaźników w roztworach kwaśnych, obojętnych i zasadowych. Zmiana barwy wskaźników w roztworach kwaśnych, obojętnych i zasadowych. Doświadczenie1: Poznanie barwy wskaźników w roztworach kwasów, zasad i wody. Wykonanie doświadczenia: Do pięciu probówek wlewamy

Bardziej szczegółowo

MIKROSKOPIA ELEKTRONOWA. Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

MIKROSKOPIA ELEKTRONOWA. Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego MIKROSKOPIA ELEKTRONOWA Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Tło historyczne Pod koniec XIX wieku stosowanie mikroskopów świetlnych w naukach

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 3. Otrzymywanie i badanie właściwości chemicznych alkanów, alkenów, alkinów i arenów.

Ćwiczenie 3. Otrzymywanie i badanie właściwości chemicznych alkanów, alkenów, alkinów i arenów. Ćwiczenie 3. Otrzymywanie i badanie właściwości chemicznych alkanów, alkenów, alkinów i arenów. Wprowadzenie teoretyczne Cel ćwiczeń: Poznanie metod otrzymywania oraz badania właściwości węglowodorów alifatycznych

Bardziej szczegółowo

Litowce i berylowce- lekcja powtórzeniowa, doświadczalna.

Litowce i berylowce- lekcja powtórzeniowa, doświadczalna. Doświadczenie 1 Tytuł: Badanie właściwości sodu Odczynnik: Sód metaliczny Szkiełko zegarkowe Metal lekki o srebrzystej barwie Ma metaliczny połysk Jest bardzo miękki, można kroić go nożem Inne właściwości

Bardziej szczegółowo

ODPORNOŚĆ KOROZYJNA STALI 316L W PŁYNACH USTROJOWYCH CZŁOWIEKA

ODPORNOŚĆ KOROZYJNA STALI 316L W PŁYNACH USTROJOWYCH CZŁOWIEKA WyŜsza Szkoła InŜynierii Dentystycznej im. prof. Meissnera w Ustroniu ODPORNOŚĆ KOROZYJNA STALI 316L W PŁYNACH USTROJOWYCH CZŁOWIEKA Magdalena Puda Promotor: Dr inŝ. Jacek Grzegorz Chęcmanowski Cel pracy

Bardziej szczegółowo

Pierwiastki bloku d. Zadanie 1.

Pierwiastki bloku d. Zadanie 1. Zadanie 1. Zapisz równania reakcji tlenków chromu (II), (III), (VI) z kwasem solnym i zasadą sodową lub zaznacz, że reakcja nie zachodzi. Określ charakter chemiczny tlenków. Charakter chemiczny tlenków:

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE B: Oznaczenie zawartości chlorków i chromu (VI) w spoiwach mineralnych

ĆWICZENIE B: Oznaczenie zawartości chlorków i chromu (VI) w spoiwach mineralnych ĆWICZEIE B: znaczenie zawartości chlorków i chromu (VI) w spoiwach mineralnych Cel ćwiczenia: Celem ćwiczenia jest oznaczenie zawartości rozpuszczalnego w wodzie chromu (VI) w próbce cementu korzystając

Bardziej szczegółowo

BARWY W CHEMII Dr Emilia Obijalska Katedra Chemii Organicznej i Stosowanej UŁ

BARWY W CHEMII Dr Emilia Obijalska Katedra Chemii Organicznej i Stosowanej UŁ BARWY W CHEMII Dr Emilia bijalska Katedra Chemii rganicznej i Stosowanej UŁ Akademia Ciekawej Chemii Czym jest światło? Wzrok człowieka reaguje na fale elektromagnetyczne w zakresie 380-760nm. Potocznie

Bardziej szczegółowo

KLASYFIKACJI I BUDOWY STATKÓW MORSKICH

KLASYFIKACJI I BUDOWY STATKÓW MORSKICH PRZEPISY KLASYFIKACJI I BUDOWY STATKÓW MORSKICH ZMIANY NR 3/2012 do CZĘŚCI IX MATERIAŁY I SPAWANIE 2008 GDAŃSK Zmiany Nr 3/2012 do Części IX Materiały i spawanie 2008, Przepisów klasyfikacji i budowy statków

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI Próbna Matura z OPERONEM. Chemia. Poziom rozszerzony. Listopad 2014

KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI Próbna Matura z OPERONEM. Chemia. Poziom rozszerzony. Listopad 2014 Vademecum Chemia KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI Próbna Matura z OPERONEM nowa vademecum MATURA 205 CHEMIA zakres rozszerzony Chemia Poziom rozszerzony KOD WEWNĄTRZ Zacznij przygotowania do matury już dziś

Bardziej szczegółowo

Laboratorium Ochrony przed Korozją. GALWANOTECHNIKA Część I Ćw. 7: POWŁOKI NIKLOWE

Laboratorium Ochrony przed Korozją. GALWANOTECHNIKA Część I Ćw. 7: POWŁOKI NIKLOWE Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica Wydział Inżynierii Materiałowej i Ceramiki Katedra Fizykochemii i Modelowania Procesów Laboratorium Ochrony przed Korozją GALWANOTECHNIKA Część I Ćw.

Bardziej szczegółowo

Oznaczanie SO 2 w powietrzu atmosferycznym

Oznaczanie SO 2 w powietrzu atmosferycznym Ćwiczenie 6 Oznaczanie SO w powietrzu atmosferycznym Dwutlenek siarki bezwodnik kwasu siarkowego jest najbardziej rozpowszechnionym zanieczyszczeniem gazowym, występującym w powietrzu atmosferycznym. Głównym

Bardziej szczegółowo

Scenariusz lekcji otwartej w klasie drugiej gimnazjum. Opracowała: Marzena Bień

Scenariusz lekcji otwartej w klasie drugiej gimnazjum. Opracowała: Marzena Bień Scenariusz lekcji otwartej w klasie drugiej gimnazjum Opracowała: Marzena Bień Termin realizacji: 13.03.2008 r. Czas realizacji: 45 minut Temat: Reakcje metali z kwasami. Cel ogólny: Zapoznanie się z jedną

Bardziej szczegółowo

KONKURS CHEMICZNY DLA UCZNIÓW GIMNAZJUM ROK SZKOLNY 2013/2014 ETAP SZKOLNY

KONKURS CHEMICZNY DLA UCZNIÓW GIMNAZJUM ROK SZKOLNY 2013/2014 ETAP SZKOLNY Imię Nazwisko Czas pracy: 60 minut KONKURS CHEMICZNY DLA UCZNIÓW GIMNAZJUM ROK SZKOLNY 2013/2014 ETAP SZKOLNY Informacje: Uzyskane punkty 1. Sprawdź, czy otrzymałeś/aś łącznie 7 stron. Ewentualny brak

Bardziej szczegółowo

Si W M. 5mm. 5mm. Fig.2. Fragment próbki 1 ze strefowymi kryształami melilitu (M).

Si W M. 5mm. 5mm. Fig.2. Fragment próbki 1 ze strefowymi kryształami melilitu (M). Si W Fe Fig. 1. Fragment próbki 1. Kontakt pomiędzy strefą żelazonośną (z lewej-fe) a strefą krzemianową (z prawej-si). Granica kontaktu podkreślona jest obecnością włóknistego wollastonitu. W strefie

Bardziej szczegółowo

UKŁAD OKRESOWY PIERWIASTKÓW, WŁAŚCIWOŚCI CHEMICZNE PIERWIASTKÓW 3 OKRESU

UKŁAD OKRESOWY PIERWIASTKÓW, WŁAŚCIWOŚCI CHEMICZNE PIERWIASTKÓW 3 OKRESU 5 UKŁAD OKRESOWY PIERWIASTKÓW, WŁAŚCIWOŚCI CHEMICZNE PIERWIASTKÓW 3 OKRESU CEL ĆWICZENIA Poznanie zależności między chemicznymi właściwościami pierwiastków, a ich położeniem w układzie okresowym oraz korelacji

Bardziej szczegółowo

Własności mechaniczne i strukturalne wybranych gipsów w mechanizmie wiązania.

Własności mechaniczne i strukturalne wybranych gipsów w mechanizmie wiązania. WYśSZA SZKOŁA INśYNIERII DENTYSTYCZNEJ im. prof. Meissnera w Ustroniu Własności mechaniczne i strukturalne wybranych gipsów w mechanizmie wiązania. Promotor: Prof. zw. dr hab. n. tech. MACIEJ HAJDUGA Barbara

Bardziej szczegółowo

ZADANIE 164. Na podstawie opisanych powyżej doświadczeń określ charakter chemiczny tlenków: magnezu i glinu. Uzasadnij słownie odpowiedź.

ZADANIE 164. Na podstawie opisanych powyżej doświadczeń określ charakter chemiczny tlenków: magnezu i glinu. Uzasadnij słownie odpowiedź. Informacja do zadań: 163. 166. Przeprowadzono doświadczenia opisane poniższymi schematami: ZADANIE 163. Podaj, w których probówkach (1. 6.) zaszły reakcje chemiczne. ZADANIE 164. Na podstawie opisanych

Bardziej szczegółowo

Zadania laboratoryjne

Zadania laboratoryjne O L I M P I A D A 1954 45 1998 C H EM I C Z N A Zadania laboratoryjne Analiza jakościowa kompleksu ZADANIE 1 W wyniku reakcji pomiędzy wodnymi roztworami: siarczanu (VI) nieznanego metalu i soli sodowej

Bardziej szczegółowo

Inkluzje Protodikraneurini trib. nov.. (Hemiptera: Cicadellidae) w bursztynie bałtyckim i ich badania w technice SEM

Inkluzje Protodikraneurini trib. nov.. (Hemiptera: Cicadellidae) w bursztynie bałtyckim i ich badania w technice SEM Muzeum i Instytut Zoologii Polska Akademia Nauk Akademia im. Jana DługoszaD ugosza Inkluzje Protodikraneurini trib. nov.. (Hemiptera: Cicadellidae) w bursztynie bałtyckim i ich badania w technice SEM Magdalena

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI Próbna Matura z OPERONEM. Chemia Poziom rozszerzony. Listopad 2015

KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI Próbna Matura z OPERONEM. Chemia Poziom rozszerzony. Listopad 2015 kod wewnątrz KRYTERIA ENIANIA DPWIEDZI Próbna Matura z PERNEM hemia Poziom rozszerzony Listopad 2015 Vademecum hemia chemia ZAKRES RZSZERZNY VADEMEUM MATURA 2016 Zacznij przygotowania do matury już dziś

Bardziej szczegółowo

Chemia nieorganiczna Zadanie Poziom: podstawowy

Chemia nieorganiczna Zadanie Poziom: podstawowy Zadanie 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 (Nazwisko i imię) Punkty Razem pkt % Chemia nieorganiczna Zadanie 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 Poziom: podstawowy Punkty Zadanie 1. (1 pkt.) W podanym

Bardziej szczegółowo

Odpowiedź:. Oblicz stężenie procentowe tlenu w wodzie deszczowej, wiedząc, że 1 dm 3 tej wody zawiera 0,055g tlenu. (d wody = 1 g/cm 3 )

Odpowiedź:. Oblicz stężenie procentowe tlenu w wodzie deszczowej, wiedząc, że 1 dm 3 tej wody zawiera 0,055g tlenu. (d wody = 1 g/cm 3 ) PRZYKŁADOWE ZADANIA Z DZIAŁÓW 9 14 (stężenia molowe, procentowe, przeliczanie stężeń, rozcieńczanie i zatężanie roztworów, zastosowanie stężeń do obliczeń w oparciu o reakcje chemiczne, rozpuszczalność)

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 1: Wyznaczanie warunków odporności, korozji i pasywności metali

Ćwiczenie 1: Wyznaczanie warunków odporności, korozji i pasywności metali Ćwiczenie 1: Wyznaczanie warunków odporności, korozji i pasywności metali Wymagane wiadomości Podstawy korozji elektrochemicznej, wykresy E-pH. Wprowadzenie Główną przyczyną zniszczeń materiałów metalicznych

Bardziej szczegółowo

WYKRYWANIE OŁOWIU W WINIE

WYKRYWANIE OŁOWIU W WINIE WYKRYWANIE OŁOWIU W WINIE WYKONANIE DOŚWIADCZENIA Do 5 kieliszków zawierających białe wino zanurzono papierki nasączone roztworem siarczku sodu. OBSERWACJE Po zanurzeniu w winie znajdującym się w 2 kieliszkach

Bardziej szczegółowo

Cel główny: Uczeń posiada umiejętność czytania tekstów kultury ze zrozumieniem

Cel główny: Uczeń posiada umiejętność czytania tekstów kultury ze zrozumieniem Hospitacja diagnozująca Źródła informacji chemicznej Cel główny: Uczeń posiada umiejętność czytania tekstów kultury ze zrozumieniem Opracowała: mgr Lilla Zmuda Matyja Arkusz Hospitacji Diagnozującej nr

Bardziej szczegółowo

ETAP II heksacyjanożelazian(iii) potasu, siarczan(vi) glinu i amonu (tzw. ałun glinowo-amonowy).

ETAP II heksacyjanożelazian(iii) potasu, siarczan(vi) glinu i amonu (tzw. ałun glinowo-amonowy). ETAP II 04.0.006 Zadanie laboratoryjne W probówkach opisanych literami A i B masz roztwory popularnych odczynników stosowanych w analizie jakościowej, przy czym każda z tych probówek zawiera roztwór tylko

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE Nr 5. Laboratorium Inżynierii Materiałowej. Akceptował: Kierownik Katedry prof. dr hab. B. Surowska. Opracował: dr inż.

ĆWICZENIE Nr 5. Laboratorium Inżynierii Materiałowej. Akceptował: Kierownik Katedry prof. dr hab. B. Surowska. Opracował: dr inż. POLITECHNIKA LUBELSKA WYDZIAŁ MECHANICZNY KATEDRA INŻYNIERII MATERIAŁOWEJ Akceptował: Kierownik Katedry prof. dr hab. B. Surowska Laboratorium Inżynierii Materiałowej ĆWICZENIE Nr 5 Opracował: dr inż.

Bardziej szczegółowo

Chemia kryminalistyczna

Chemia kryminalistyczna Chemia kryminalistyczna Wykład 2 Metody fizykochemiczne 21.10.2014 Pytania i pomiary wykrycie obecności substancji wykazanie braku substancji identyfikacja substancji określenie stężenia substancji określenie

Bardziej szczegółowo

Katedra Inżynierii Materiałowej

Katedra Inżynierii Materiałowej Katedra Inżynierii Materiałowej Instrukcja do ćwiczenia z Biomateriałów Polaryzacyjne badania korozyjne mgr inż. Magdalena Jażdżewska Gdańsk 2010 Korozyjne charakterystyki stałoprądowe (zależności potencjał

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE 11 CHEMICZNE BARWIENIE METALI I STOPÓW

ĆWICZENIE 11 CHEMICZNE BARWIENIE METALI I STOPÓW ĆWICZENIE 11 CHEMICZNE BARWIENIE METALI I STOPÓW WPROWADZENIE Jednym ze sposobów obróbki powierzchni metali i ich stopów jest barwienie. Proces ten prowadzi się w celach dekoracyjnych, nadania patyny lub

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI Próbna Matura z OPERONEM. Chemia Poziom rozszerzony

KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI Próbna Matura z OPERONEM. Chemia Poziom rozszerzony KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI Próbna Matura z OPERONEM Chemia Poziom rozszerzony Listopad 01 W niniejszym schemacie oceniania zadań otwartych są prezentowane przykładowe poprawne odpowiedzi. W tego typu

Bardziej szczegółowo

XIV Konkurs Chemiczny dla uczniów gimnazjum województwa świętokrzyskiego. I Etap szkolny - 23 listopada 2016

XIV Konkurs Chemiczny dla uczniów gimnazjum województwa świętokrzyskiego. I Etap szkolny - 23 listopada 2016 XIV Konkurs Chemiczny dla uczniów gimnazjum województwa świętokrzyskiego I Etap szkolny - 23 listopada 2016 Kod ucznia: Liczba uzyskanych punktów: Drogi Uczniu, przeczytaj uważnie instrukcję i postaraj

Bardziej szczegółowo

Nowa technologia - Cynkowanie termodyfuzyjne. Ul. Bliska 18 43-430 Skoczów Harbutowice +48 33 8532418 jet@cynkowanie.com www.cynkowanie.

Nowa technologia - Cynkowanie termodyfuzyjne. Ul. Bliska 18 43-430 Skoczów Harbutowice +48 33 8532418 jet@cynkowanie.com www.cynkowanie. Nowa technologia - termodyfuzyjne Ul. Bliska 18 43-430 Skoczów Harbutowice +48 33 8532418 jet@cynkowanie.com www.cynkowanie.com Nowa technologia cynkowanie termodyfuzyjne Pragniemy zaprezentować nowe rozwiązanie

Bardziej szczegółowo

WŁAŚCIWOŚCI NIEKTÓRYCH PIERWIASTKÓW I ICH ZWIĄZKÓW NIEORGANICZNYCH

WŁAŚCIWOŚCI NIEKTÓRYCH PIERWIASTKÓW I ICH ZWIĄZKÓW NIEORGANICZNYCH WŁAŚCIWOŚCI NIEKTÓRYCH PIERWIASTKÓW I ICH ZWIĄZKÓW NIEORGANICZNYCH PODZIAŁ ZWIĄZKÓW NIEORGANICZNYCH Tlenki (kwasowe, zasadowe, amfoteryczne, obojętne) Związki niemetali Kwasy (tlenowe, beztlenowe) Wodorotlenki

Bardziej szczegółowo

REAKCJE UTLENIAJĄCO-REDUKCYJNE

REAKCJE UTLENIAJĄCO-REDUKCYJNE 7 REAKCJE UTLENIAJĄCO-REDUKCYJNE CEL ĆWICZENIA Zapoznanie się z reakcjami redoks. Zakres obowiązującego materiału Chemia związków manganu. Ich właściwości red-ox. Pojęcie utleniania, redukcji oraz stopnia

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY CHEMII ANALITYCZNEJ. Wykład 11 Wstęp do Analizy Jakościowej

PODSTAWY CHEMII ANALITYCZNEJ. Wykład 11 Wstęp do Analizy Jakościowej PODSTAWY CHEMII ANALITYCZNEJ Wykład 11 Wstęp do Analizy Jakościowej 1 PRÓBA i PRÓBKA PRÓBKA PRÓBA Obserwacja Co widzę? Przedmiot analizy ciało stałe, ciecz, gaz, roztwór, sól, minerał, nawóz Czynność:

Bardziej szczegółowo

substancje rozpuszczalne bądź nierozpuszczalne w wodzie. - Substancje ROZPUSZCZALNE W WODZIE mogą być solami sodowymi lub amonowymi

substancje rozpuszczalne bądź nierozpuszczalne w wodzie. - Substancje ROZPUSZCZALNE W WODZIE mogą być solami sodowymi lub amonowymi L OLIMPIADA CHEMICZNA KOMITET GŁÓWNY OLIMPIADY CHEMICZNEJ (Warszawa) ETAP II O L I M P I A D A 1954 50 2003 C H EM I C Z N A Zadanie laboratoryjne W probówkach oznaczonych nr 1-8 znajdują się w stanie

Bardziej szczegółowo

Politechnika Białostocka INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH

Politechnika Białostocka INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH Politechnika Białostocka Wydział Budownictwa i Inżynierii Środowiska INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH Temat ćwiczenia: Zwykła próba rozciągania stali Numer ćwiczenia: 1 Laboratorium z przedmiotu:

Bardziej szczegółowo

Instytut Spawalnictwa SPIS TREŚCI

Instytut Spawalnictwa SPIS TREŚCI Tytuł: Makroskopowe i mikroskopowe badania metalograficzne materiałów konstrukcyjnych i ich połączeń spajanych Opracował: pod redakcją dr. hab. inż. Mirosława Łomozika Rok wydania: 2009 Wydawca: Instytut

Bardziej szczegółowo

OZNACZANIE WŁAŚCIWOŚCI BUFOROWYCH WÓD

OZNACZANIE WŁAŚCIWOŚCI BUFOROWYCH WÓD OZNACZANIE WŁAŚCIWOŚCI BUFOROWYCH WÓD POWIERZCHNIOWYCH WPROWADZENIE Właściwości chemiczne wód występujących w przyrodzie odznaczają się dużym zróżnicowaniem. Zależą one między innymi od budowy geologicznej

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 1. Zależność szybkości reakcji chemicznych od stężenia reagujących substancji.

Ćwiczenie 1. Zależność szybkości reakcji chemicznych od stężenia reagujących substancji. VIII. Kinetyka i statyka reakcji chemicznych Zagadnienia Czynniki wpływające na szybkość reakcji Rzędowość i cząsteczkowość reakcji Stała szybkości reakcji Teoria zderzeń Teoria stanu przejściowego Reakcje

Bardziej szczegółowo

2.1. Charakterystyka badanego sorbentu oraz ekstrahentów

2.1. Charakterystyka badanego sorbentu oraz ekstrahentów BADANIA PROCESU SORPCJI JONÓW ZŁOTA(III), PLATYNY(IV) I PALLADU(II) Z ROZTWORÓW CHLORKOWYCH ORAZ MIESZANINY JONÓW NA SORBENCIE DOWEX OPTIPORE L493 IMPREGNOWANYM CYANEXEM 31 Grzegorz Wójcik, Zbigniew Hubicki,

Bardziej szczegółowo

a) proces denaturacji białka następuje w probówce: b) proces zachodzący w probówce nr 1 nazywa się:

a) proces denaturacji białka następuje w probówce: b) proces zachodzący w probówce nr 1 nazywa się: Zadanie 1. (4 pkt) Zaprojektuj doświadczenie chemiczne, za pomocą którego można wykryć siarkę w związkach organicznych. a) opisz przebieg doświadczenia b) zapisz przewidywane spostrzeżenia c) napisz równanie

Bardziej szczegółowo

ODPOWIEDZI I SCHEMAT PUNKTOWANIA POZIOM ROZSZERZONY

ODPOWIEDZI I SCHEMAT PUNKTOWANIA POZIOM ROZSZERZONY Próbny egzamin maturalny z chemii 0r. ODPOWIEDZI I SCHEMAT PUNKTOWANIA POZIOM ROZSZERZONY Zdający otrzymuje punkty tylko za poprawne rozwiązania, precyzyjnie odpowiadające poleceniom zawartym w zadaniach.

Bardziej szczegółowo

KOROZJA ELEKTROCHEMICZNA i OCHRONA PRZED KOROZJĄ.

KOROZJA ELEKTROCHEMICZNA i OCHRONA PRZED KOROZJĄ. KOROZJA ELEKTROCHEMICZNA i OCHRONA PRZED KOROZJĄ. Ćwiczenie 1. - korozja z depolaryzacją wodorową Sprzęt: - blaszki Zn - biureta - pompka gumowa - zlewki - waga analityczna Odczynniki: - 1M H 2 SO 4 Celem

Bardziej szczegółowo

CHARAKTER POŁĄCZENIA FAZ METAL - CERAMIKA W OBECNOŚCI OPAKERA

CHARAKTER POŁĄCZENIA FAZ METAL - CERAMIKA W OBECNOŚCI OPAKERA Aktualne Problemy Biomechaniki, nr 4/2010 59 Maciej HAJDUGA, Akademia Techniczno-Humanistyczna w Bielsku-Białej; Wyższa Szkoła Inżynierii Dentystycznej i Nauk Humanistycznych, Katedra Techniki Dentystycznej,

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 1. Reakcje charakterystyczne miedzi(ii)

Ćwiczenie 1. Reakcje charakterystyczne miedzi(ii) IX. Analiza jakościowa biopierwiastków Zagadnienia Biopierwiastki: mikro i makroelementy Reakcje charakterystyczne biopierwiastków Ćwiczenie 1 Reakcje charakterystyczne miedzi(ii) 2 mol/dm 3 CuSO 4 0,5

Bardziej szczegółowo

Zabezpieczanie żelaza przed korozją pokryciami. galwanicznymi.

Zabezpieczanie żelaza przed korozją pokryciami. galwanicznymi. 1 Zabezpieczanie żelaza przed korozją pokryciami galwanicznymi. Czas trwania zajęć: 90 minut Pojęcia kluczowe: - galwanizacja, - miedziowanie. Hipoteza sformułowana przez uczniów: 1. Można zabezpieczyć

Bardziej szczegółowo

CHEMIA BUDOWLANA ĆWICZENIE NR 1

CHEMIA BUDOWLANA ĆWICZENIE NR 1 CHEMIA BUDOWLANA ĆWICZENIE NR 1 PODSTAWY CHEMICZNEJ ANALIZY JAKOŚCIOWEJ ANALIZA IDENTYFIKACYJNA WYBRANYCH KATIONÓW WSTĘP TEORETYCZNY Znajomość składu chemicznego materiałów daje informacje o tym jaki to

Bardziej szczegółowo

Zadanie 2. (1 pkt) Uzupełnij tabelę, wpisując wzory sumaryczne tlenków w odpowiednie kolumny. CrO CO 2 Fe 2 O 3 BaO SO 3 NO Cu 2 O

Zadanie 2. (1 pkt) Uzupełnij tabelę, wpisując wzory sumaryczne tlenków w odpowiednie kolumny. CrO CO 2 Fe 2 O 3 BaO SO 3 NO Cu 2 O Test maturalny Chemia ogólna i nieorganiczna Zadanie 1. (1 pkt) Uzupełnij zdania. Pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 16 znajduje się w.... grupie i. okresie układu okresowego pierwiastków chemicznych,

Bardziej szczegółowo

WPŁYW SUBSTANCJI TOWARZYSZĄCYCH NA ROZPUSZCZALNOŚĆ OSADÓW

WPŁYW SUBSTANCJI TOWARZYSZĄCYCH NA ROZPUSZCZALNOŚĆ OSADÓW WPŁYW SUBSTANCJI TOWARZYSZĄCYCH NA ROZPUSZCZALNOŚĆ OSADÓW Wstęp W przypadku trudno rozpuszczalnej soli, mimo osiągnięcia stanu nasycenia, jej stężenie w roztworze jest bardzo małe i przyjmuje się, że ta

Bardziej szczegółowo

Zasady oceniania z chemii w klasie II w roku szkolnym 2015/2016. Ocena dopuszczająca Ocena dostateczna Ocena dobra Ocena bardzo dobra

Zasady oceniania z chemii w klasie II w roku szkolnym 2015/2016. Ocena dopuszczająca Ocena dostateczna Ocena dobra Ocena bardzo dobra Zasady oceniania z chemii w klasie II w roku szkolnym 2015/2016 I. Kwasy wymienia zasady bhp dotyczące obchodzenia się z kwasami definiuje pojęcia: elektrolit i nieelektrolit wyjaśnia, co to jest wskaźnik

Bardziej szczegółowo

DOKUMENTACJA BADAŃ STRATYGRAFII WARSTW MALARSKICH

DOKUMENTACJA BADAŃ STRATYGRAFII WARSTW MALARSKICH DOKUMENTACJA BADAŃ STRATYGRAFII WARSTW MALARSKICH Stolarki okiennej w lokalu mieszkalnym przy ul. Jagiellońskiej 24/6 w Olsztynie Autor dokumentacji konserwatorskiej : Danuta Pestka Anna Krause OLSZTYN

Bardziej szczegółowo

2. Metody, których podstawą są widma atomowe 32

2. Metody, których podstawą są widma atomowe 32 Spis treści 5 Spis treści Przedmowa do wydania czwartego 11 Przedmowa do wydania trzeciego 13 1. Wiadomości ogólne z metod spektroskopowych 15 1.1. Podstawowe wielkości metod spektroskopowych 15 1.2. Rola

Bardziej szczegółowo

Wymagania programowe na poszczególne oceny. IV. Kwasy. Ocena bardzo dobra. Ocena dostateczna. Ocena dopuszczająca. Ocena dobra [1] [ ]

Wymagania programowe na poszczególne oceny. IV. Kwasy. Ocena bardzo dobra. Ocena dostateczna. Ocena dopuszczająca. Ocena dobra [1] [ ] Wymagania programowe na poszczególne oceny IV. Kwasy Ocena dopuszczająca Ocena dostateczna Ocena dobra Ocena bardzo dobra [1] [1 + 2] [1 + 2 + 3] [1 + 2 + 3 + 4] wymienia zasady bhp dotyczące obchodzenia

Bardziej szczegółowo

1. Właściwości białek

1. Właściwości białek 1. Właściwości białek a. 1. Cele lekcji i. a) Wiadomości Uczeń zna: Uczeń: właściwości białek, proces denaturacji białek, reakcje charakterystyczne dla białek. ii. b) Umiejętności rozróżnia reakcje charakterystyczne

Bardziej szczegółowo

z Wami od roku PROMEDIA.PL Łodź, ul. Gdańska 91 tel , , fax ,

z Wami od roku PROMEDIA.PL Łodź, ul. Gdańska 91 tel , , fax , Pendrive COLOUR z nadrukiem COLOUR 4 GB z jednostronnym nadrukiem full kolor CMYK COLOUR 8 GB z jednostronnym nadrukiem full kolor CMYK COLOUR 16 GB z jednostronnym nadrukiem full kolor CMYK COLOUR 32

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 1. Badanie wypierania wodoru z wody za pomocą metali

Ćwiczenie 1. Badanie wypierania wodoru z wody za pomocą metali VII. Reakcje utlenienia i redukcji Zagadnienia Szereg napięciowy metali Przewidywanie przebiegu reakcji w oparciu o szereg napięciowy Stopnie utlenienie Utleniacz, reduktor, utlenianie, redukcja Reakcje

Bardziej szczegółowo

ETAP II Za dani e l ab or at or y j n e Razem czy osobno? Nazwa substancji, wzór Stężenie roztworu

ETAP II Za dani e l ab or at or y j n e Razem czy osobno? Nazwa substancji, wzór Stężenie roztworu ETAP II 0.0.0 Zadanie laboratoryjne Razem czy osobno? W dziesięciu probówkach opisanych liczbami 0 znajdują się wodne roztwory substancji wymienionych w pierwszej kolumnie tabeli. W kolumnie drugiej podano

Bardziej szczegółowo

WOJEWÓDZKI KONKURS PRZEDMIOTOWY Z CHEMII

WOJEWÓDZKI KONKURS PRZEDMIOTOWY Z CHEMII KOD UCZNIA... WOJEWÓDZKI KONKURS PRZEDMIOTOWY Z CHEMII Termin: 16.03. 2010 r. godz. 10 00 Czas pracy: 90 minut ETAP III Ilość punktów za rozwiązanie zadań Część I Część II Część III numer zadania numer

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 4. Identyfikacja wybranych cukrów w oparciu o niektóre reakcje charakterystyczne

Ćwiczenie 4. Identyfikacja wybranych cukrów w oparciu o niektóre reakcje charakterystyczne Klasyczna Analiza Jakościowa Organiczna, Ćw. 4 - Identyfikacja wybranych cukrów Ćwiczenie 4 Identyfikacja wybranych cukrów w oparciu o niektóre reakcje charakterystyczne Zagadnienia teoretyczne: 1. Budowa

Bardziej szczegółowo

Opracowała: mgr inż. Ewelina Nowak

Opracowała: mgr inż. Ewelina Nowak Materiały dydaktyczne na zajęcia wyrównawcze z chemii dla studentów pierwszego roku kierunku zamawianego Inżynieria Środowiska w ramach projektu Era inżyniera pewna lokata na przyszłość Opracowała: mgr

Bardziej szczegółowo

HYDROLIZA SOLI. ROZTWORY BUFOROWE

HYDROLIZA SOLI. ROZTWORY BUFOROWE Ćwiczenie 9 semestr 2 HYDROLIZA SOLI. ROZTWORY BUFOROWE Obowiązujące zagadnienia: Hydroliza soli-anionowa, kationowa, teoria jonowa Arrheniusa, moc kwasów i zasad, równania hydrolizy soli, hydroliza wieloetapowa,

Bardziej szczegółowo

X / \ Y Y Y Z / \ W W ... imię i nazwisko,nazwa szkoły, miasto

X / \ Y Y Y Z / \ W W ... imię i nazwisko,nazwa szkoły, miasto Zadanie 1. (3 pkt) Nadtlenek litu (Li 2 O 2 ) jest ciałem stałym, występującym w temperaturze pokojowej w postaci białych kryształów. Stosowany jest w oczyszczaczach powietrza, gdzie ważna jest waga użytego

Bardziej szczegółowo

1. Podstawowe prawa i pojęcia chemiczne

1. Podstawowe prawa i pojęcia chemiczne 1. PODSTAWOWE PRAWA I POJĘCIA CHEMICZNE 5 1. Podstawowe prawa i pojęcia chemiczne 1.1. Wyraź w gramach masę: a. jednego atomu żelaza, b. jednej cząsteczki kwasu siarkowego. Odp. 9,3 10 23 g; 1,6 10 22

Bardziej szczegółowo

Właściwości niklu chemicznego

Właściwości niklu chemicznego Nikiel chemiczny Właściwości niklu chemicznego DuŜa twardość powłoki Wysoka odporność na ścieranie Równomierne rozłoŝenie powłoki na detalu (bardzo waŝne przy detalach o skomplikowanym kształcie) Odporny

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 50: Określanie tożsamości jonów (Farmakopea VII-IX ( )).

Ćwiczenie 50: Określanie tożsamości jonów (Farmakopea VII-IX ( )). Ćwiczenie 50: Określanie tożsamości jonów (Farmakopea VII-IX (2008-2013)). Badanie tożsamości wg Farmakopei Polskiej należy wykonywać w probówkach. Odczynniki bezwzględnie należy dodawać w podawanej kolejności.

Bardziej szczegółowo

Wojewódzki Konkurs Przedmiotowy z Chemii dla uczniów gimnazjów województwa śląskiego w roku szkolnym 2012/2013

Wojewódzki Konkurs Przedmiotowy z Chemii dla uczniów gimnazjów województwa śląskiego w roku szkolnym 2012/2013 Wojewódzki Konkurs Przedmiotowy z Chemii dla uczniów gimnazjów województwa śląskiego w roku szkolnym 2012/2013 KOD UCZNIA etap: data: czas pracy: szkolny 28 listopada 2012 r. 90 minut Informacje dla ucznia

Bardziej szczegółowo

Innowacyjne warstwy azotowane nowej generacji o podwyższonej odporności korozyjnej wytwarzane na elementach maszyn

Innowacyjne warstwy azotowane nowej generacji o podwyższonej odporności korozyjnej wytwarzane na elementach maszyn Tytuł projektu: Innowacyjne warstwy azotowane nowej generacji o podwyższonej odporności korozyjnej wytwarzane na elementach maszyn Umowa nr: TANGO1/268920/NCBR/15 Akronim: NITROCOR Planowany okres realizacji

Bardziej szczegółowo

Przeznaczone są do końcowej obróbki metali, stopów i materiałów niemetalicznych. W skład past wchodzi:

Przeznaczone są do końcowej obróbki metali, stopów i materiałów niemetalicznych. W skład past wchodzi: I. PASTY DIAMENTOWE (STANDARDOWE I PRECYZYJNE) Przeznaczone są do końcowej obróbki metali, stopów i materiałów niemetalicznych. W skład past wchodzi: - mikroproszek ścierny z syntetycznego diamentu, -

Bardziej szczegółowo

w_08 Chemia mineralnych materiałów budowlanych c.d. Chemia metali budowlanych

w_08 Chemia mineralnych materiałów budowlanych c.d. Chemia metali budowlanych w_08 Chemia mineralnych materiałów budowlanych c.d. Chemia metali budowlanych Spoiwa krzemianowe Kompozyty krzemianowe (silikatowe) kity, zaprawy, farby szkło wodne Na 2 SiO 3 + 2H 2 O H 2 SiO 3 +

Bardziej szczegółowo