Akademia Sztuk Pięknych w Warszawie, Wydział Konserwacji i Restauracji Dzieł Sztuki, Zakład Badań Specjalistycznych i Technik Dokumentacyjnych

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Akademia Sztuk Pięknych w Warszawie, Wydział Konserwacji i Restauracji Dzieł Sztuki, Zakład Badań Specjalistycznych i Technik Dokumentacyjnych"

Transkrypt

1 SPRAWOZDANIE Z REALIZACJI pierwszego etapu UMOWY o DZIEŁO p.t.: Wykonanie szlifów i analiza produktów korozji próbek metali konstrukcyjnych parowozów metodami mikro-chemicznymi i laserowej spektrometrii Ramana Wykonawca: mgr Anna Zatorska Akademia Sztuk Pięknych w Warszawie, Wydział Konserwacji i Restauracji Dzieł Sztuki, Zakład Badań Specjalistycznych i Technik Dokumentacyjnych WARSZAWA, 1 czerwiec, 2011r.

2 Zawartośd METODYKA BADAO... 3 OPIS BADAO... 4 PRÓBKI Z I ORESU STARZENIA... 4 I okres Warszawa... 4 Próbka nr 3. Próbka stali Analizy mikrochemiczne... 6 Spektroskopia Ramanowska... 7 Próbka nr 1. Próbka żeliwa Analizy mikrochemiczne Spektroskopia Ramanowska I okres Sochaczew Próbka nr 2. Próbka stali Analizy mikrochemiczne Spektroskopia Ramanowska Próbka nr 4. Próbka żeliwa Analizy mikrochemiczne Spektroskopia Ramanowska DYSKUSJA PRÓBKI HISTORYCZNE Warszawa. Próbka nr 5 i Analizy mikrochemiczne próbki nr Badania SEM-EDS Spektroskopia Ramanowska Sochaczew. Próbki 9 i Analizy mikrochemiczne Spektroskopia Ramanowska... 32

3 METODYKA BADAŃ 1.Badania stratygraficzne na przekrojach warstw. Próbkę przeznaczoną do badao zatopiono w stomatologicznej żywicy akrylowej Meliodent, powierzchnię przekroju warstw wyszlifowano papierami ściernymi i wypolerowano. Przekrój warstw oglądano w kropli wody w świetle odbitym przy użyciu mikroskopu Nikon Eclipse 50i. Fotografie mikroskopowe wykonano za pomocą zestawu do cyfrowej fotografii mikroskopowej Nikon Digital Sight DS-U2/DS-Fi1c. 2. Analiza warstw korozyjnych metalu. A. Identyfikacja z zastosowaniem metody mikrochemicznej. Badania przeprowadzono w oparciu o : Obserwacje mikroskopowe w świetle odbitym przy użyciu mikroskopu stereoskopowego Prolab, przy powiększeniach max 100x. Obserwacje mikroskopowe rozmazów wodnych w świetle przechodzącym przy użyciu mikroskopu Nikon Eclipse 500i, przy pow. max 400x. Zachowanie w kwasach (3M HCl, stęż. HNO 3 ) oraz w ługu sodowym (4M NaOH). Reakcje mikrokrystaliczne i kroplowe na obecnośd wybranych jonów nieorganicznych (Fe 3+, Fe 2+, S 2-, SiO 2-3 /PO 3-4 ).

4 OPIS BADAŃ PRÓBKI Z I ORESU STARZENIA I okres Warszawa Próbka nr 3. Próbka stali. Ryc. 1. Powierzchnia próbki stalowej z I okresu starzeniowego w Warszawie. Przed procesem starzeniowym powierzchnia poddana szczotkowaniu. Ryc. 2. Szlif poprzeczny. Próbka stali szczotkowana z I okresu starzeniowego z Warszawy.

5 Ryc. 3. Szlif poprzeczny. Próbka stali szczotkowana z I okresu starzeniowego z Warszawy. Ryc. 4. Powierzchnia próbki stalowej z I okresu starzeniowego w Warszawie. Przed procesem starzeniowym powierzchnia poddana szlifowaniu.

6 Ryc. 5. Szlif poprzeczny. Próbka stali szlifowana z I okresu starzeniowego z Warszawy. Ryc. 6. Szlif poprzeczny. Próbka stali szlifowana z I okresu starzeniowego z Warszawy Analizy mikrochemiczne Analiza korozyjnych nawarstwieo powierzchniowych próbki nr 3, stali z Warszawy z I okresu starzenia. Odcinek szlifowany. 3M HCl następuje powolne rozpuszczalnie z wydzieleniem pęcherzyków gazu. Po ogrzaniu następuje przyspieszenie reakcji. Próbka ulega całkowitemu rozpuszczeniu. Kropla ulega zabarwieniu na żółty kolor. Oznaczenie Fe 3+ pozytywne o dużej intensywności. Oznaczenie Fe 2+ negatywne.

7 Oznaczenie Ca 2+ negatywne Oznaczenie SiO 3 2- negatywne. Oznaczenie S 2- pozytywne o średniej intensywności. Wniosek W próbce stwierdzono obecnośd jonów Fe 3+ oraz S 2-. Odcinek szczotkowany. Analiza korozyjnych nawarstwieo powierzchniowych próbki stali z Warszawy z I okresu starzenia 3M HCl następuje powolne rozpuszczalnie z wydzieleniem pęcherzyków gazu. Po ogrzaniu następuje przyspieszenie reakcji. Próbka ulega całkowitemu rozpuszczeniu. Kropla ulega zabarwieniu na żółty kolor. Oznaczenie Fe 3+ pozytywne o dużej intensywności. Oznaczenie Fe 2+ negatywne. Oznaczenie Ca 2+ negatywne Oznaczenie SiO 3 2- negatywne. Oznaczenie S 2- pozytywne o średniej intensywności. Wniosek W próbce stwierdzono obecnośd jonów Fe 3+ oraz S 2-. Spektroskopia Ramanowska Warszawa próbka 3, I okres, stal

8 Wykres 1. W miejscach pomaraoczowych i czerwonych zidentyfikowano lepidokrocyt (379 i 251 cm -1 ) Wykres 2. W miejscach ciemno zabarwionych zidentyfikowano dodatkowo magnetyt (pasmo przy 665 cm -1, ciemnozielona i fioletowa linia), niekiedy z domieszką hematytu (pasma 409, 294 i 227 cm -1, ciemnozielona linia). W miejscu zabarwionym zielono stwierdzono obecnośd organicznego pigmentu ftalocyjaninowego (czerwona linia)

9 Próbka nr 1. Próbka żeliwa. Ryc. 7. Powierzchnia próbki żeliwa z I okresu starzeniowego w Warszawie. Przed procesem starzeniowym powierzchnia poddana szlifowaniu. Ryc. 8. Szlif poprzeczny. Próbka żeliwa szlifowana z I okresu starzeniowego z Warszawy.

10 Ryc. 9. Powierzchnia próbki żeliwa z I okresu starzeniowego w Warszawie. Przed procesem starzeniowym powierzchnia poddana szczotkowaniu. Ryc. 10. Szlif poprzeczny. Próbka żeliwa szczotkowana z I okresu starzeniowego z Warszawy.

11 Analizy mikrochemiczne Analiza korozyjnych nawarstwieo powierzchniowych próbki żeliwa z Warszawy z I okresu starzenia. Odcinek szlifowany. 3M HCl następuje powolne rozpuszczalnie z wydzieleniem pęcherzyków gazu. Po ogrzaniu następuje przyspieszenie reakcji. Próbka ulega całkowitemu rozpuszczeniu. Kropla ulega zabarwieniu na żółty kolor. Oznaczenie Fe 3+ pozytywne o dużej intensywności. Oznaczenie Fe 2+ negatywne. Oznaczenie Ca 2+ negatywne Oznaczenie SiO 3 2- negatywne. Oznaczenie S 2- pozytywne o średniej intensywności. Wniosek W próbce stwierdzono obecnośd jonów Fe 3+ oraz S 2-. Odcinek szczotkowany. Analiza korozyjnych nawarstwieo powierzchniowych próbki żeliwa z Warszawy z I okresu starzenia. 3M HCl następuje powolne rozpuszczalnie z wydzieleniem pęcherzyków gazu. Po ogrzaniu następuje przyspieszenie reakcji. Próbka ulega całkowitemu rozpuszczeniu. Kropla ulega zabarwieniu na żółty kolor. Oznaczenie Fe 3+ pozytywne o dużej intensywności. Oznaczenie Fe 2+ negatywne. Oznaczenie Ca 2+ negatywne Oznaczenie SiO 3 2- negatywne. Oznaczenie S 2- pozytywne o średniej intensywności. Wniosek W próbce stwierdzono obecnośd jonów Fe 3+ oraz S 2-. Spektroskopia Ramanowska Warszawa, próbka 1, okres I, żeliwo

12 Wykres 3. Zidentyfikowano lepidokrocyt jako główny produkt korozji (pasma 248 i 373 cm -1 ), prawdopodobnie z domieszką goethytu, na co wskazuje poszerzenie pasma przy 373 cm -1 (nakładanie się z pasmem przy 397 cm -1, charakterystycznym dla goethytu).

13 I okres Sochaczew Próbka nr 2. Próbka stali. Ryc. 11. Powierzchnia próbki stalowej z I okresu starzeniowego w Sochaczewie. Przed procesem starzeniowym powierzchnia poddana szczotkowaniu. Ryc. 12. Szlif poprzeczny. Próbka stali szczotkowana z I okresu starzeniowego z Sochaczewa.

14 Ryc. 13. Powierzchnia próbki stalowej z I okresu starzeniowego w Sochaczewie. Przed procesem starzeniowym powierzchnia poddana szlifowaniu. Ryc. 14. Szlif poprzeczny. Próbka stali szlifowana z I okresu starzeniowego z Sochaczewa.

15 Analizy mikrochemiczne Analiza korozyjnych nawarstwieo powierzchniowych próbki stali z Sochaczewa z I okresu starzenia Odcinek szlifowany. 3M HCl następuje powolne rozpuszczalnie z wydzieleniem pęcherzyków gazu. Po ogrzaniu następuje przyspieszenie reakcji. Próbka ulega całkowitemu rozpuszczeniu. Kropla ulega zabarwieniu na żółty kolor. Oznaczenie Fe 3+ pozytywne o dużej intensywności. Oznaczenie Fe 2+ negatywne. Oznaczenie Ca 2+ negatywne Oznaczenie SiO 3 2- negatywne. Oznaczenie S 2- pozytywne o średniej intensywności. Wniosek W próbce stwierdzono obecnośd jonów Fe 3+ oraz S 2-. Odcinek szczotkowany. Analiza korozyjnych nawarstwieo powierzchniowych próbki stali z Sochaczewa z I okresu starzenia. 3M HCl następuje powolne rozpuszczalnie z wydzieleniem pęcherzyków gazu. Po ogrzaniu następuje przyspieszenie reakcji. Próbka ulega całkowitemu rozpuszczeniu. Kropla ulega zabarwieniu na żółty kolor. Oznaczenie Fe 3+ pozytywne o dużej intensywności. Oznaczenie Fe 2+ negatywne. Oznaczenie Ca 2+ negatywne Oznaczenie SiO 3 2- negatywne. Oznaczenie S 2- pozytywne o średniej intensywności. Wniosek W próbce stwierdzono obecnośd jonów Fe 3+ oraz S 2-. Spektroskopia Ramanowska Sochaczew próbka 2, I okres, stal

16 Wykres 4. Wykryto: lepidokrocyt (250 i 378 cm -1 ), zielona, różowa i fioletowa linia), Goethyt (298 i 382 cm -1, fioletowa linia) i hematyt (283 i 219 cm -1, czerwona linia)

17 Wykres 5. W miejscach ciemno zabarwionych zidentyfikowano dodatkowo magnetyt (pasmo przy 665 cm -1, czerwona linia), niekiedy z domieszką goethytu (pasma 397 i 297 cm -1, zielona linia)

18 Próbka nr 4. Próbka żeliwa. Ryc. 15. Powierzchnia próbki żeliwa z I okresu starzeniowego w Sochaczewie. Przed procesem starzeniowym powierzchnia poddana szczotkowaniu. Ryc. 16. Szlif poprzeczny. Próbka żeliwa szczotkowana z I okresu starzeniowego z Sochaczewa.

19 Ryc. 17. Powierzchnia próbki żeliwa z I okresu starzeniowego w Sochaczewie. Przed procesem starzeniowym powierzchnia poddana szlifowaniu. Ryc. 18. Szlif poprzeczny. Próbka żeliwa szlifowana z I okresu starzeniowego z Sochaczewa.

20 Analizy mikrochemiczne Analiza korozyjnych nawarstwieo powierzchniowych próbki żeliwa z Sochaczewa z I okresu starzenia Odcinek szlifowany. 3M HCl następuje powolne rozpuszczalnie z wydzieleniem pęcherzyków gazu. Po ogrzaniu następuje przyspieszenie reakcji. Próbka ulega całkowitemu rozpuszczeniu. Kropla ulega zabarwieniu na żółty kolor. Oznaczenie Fe 3+ pozytywne o dużej intensywności. Oznaczenie Fe 2+ negatywne. Oznaczenie Ca 2+ negatywne. Oznaczenie SiO 3 2- negatywne. Oznaczenie S 2- pozytywne o średniej intensywności. Wniosek W próbce stwierdzono obecnośd jonów Fe 3+ oraz S 2-. Odcinek szczotkowany. Analiza korozyjnych nawarstwieo powierzchniowych próbki stali z Sochaczewa z I okresu starzenia. 3M HCl następuje powolne rozpuszczalnie z wydzieleniem pęcherzyków gazu. Po ogrzaniu następuje przyspieszenie reakcji. Próbka ulega całkowitemu rozpuszczeniu. Kropla ulega zabarwieniu na żółty kolor. Oznaczenie Fe 3+ pozytywne o dużej intensywności. Oznaczenie Fe 2+ negatywne. Oznaczenie Ca 2+ negatywne. Oznaczenie SiO 3 2- negatywne. Oznaczenie S 2- pozytywne o średniej intensywności. Wniosek W próbce stwierdzono obecnośd jonów Fe 3+ oraz S 2-. Spektroskopia Ramanowska Sochaczew, próbka 4, I okres, żeliwo

21 Wykres 6. Zidentyfikowano lepidokrocyt jako główny produkt korozji (pasma 248 i 373 cm -1 ), prawdopodobnie z domieszką getytu, na co wskazuje poszerzenie pasma przy 373 cm -1 (nakładanie się z pasmem przy 397 cm -1, charakterystycznym dla getytu). DYSKUSJA Wygląd powierzchni. Próbki stali. Próbki stali z I okresu starzeniowego niezależnie od miejsca starzenia (Warszawa lub Sochaczew) wykazują pewną wyraźną prawidłowośd. Próbki szlifowane wykazują mniej rozwiniętą powierzchnię w porównaniu z próbkami szczotkowanymi. Wygląd powierzchni próbek szlifowanych wskazuje prawdopodobnie na większą odpornośd na procesy korozyjne w porównaniu z próbkami tylko szczotkowanymi. Szlifowana próbka stali, starzona w Sochaczewie posiada miejsca które nie są pokryte korozją (Ryc. 13). Próbka tej samej stali ale szczotkowana wykazuje procesy korozyjne na całej powierzchni (Ryc. 11).

22 Powierzchnia próbek stali, starzonych w Sochaczewie jest mniej rozbudowana w stosunku do próbek starzonych Warszawie. Próbka stali szlifowana i starzona w Sochaczewie, w niektórych miejscach nie posiada produktów korozji, podczas gdy próbki z Warszawy są skorodowane na całej powierzchni. Próbki żeliwa. Podobnie jak w przypadku stali, próbki szczotkowane są w gorszym stanie w porównaniu z próbkami szlifowanymi. Próbki starzone w Warszawie mają inny wygląd powierzchni w porównaniu z próbkami starzonymi w Sochaczewie. Są gładsze. Próbki starzone w Sochaczewie mają powierzchnię o bardziej rozbudowanym charakterze. Nie zaobserwowano miejsc nie posiadających warstw korozyjnych. PRÓBKI HISTORYCZNE Warszawa. Próbka nr 5 i 6 Ryc Powierzchnia próbki historycznej 5 z lokomotywy z Warszawy.

23 Ryc Powierzchnia próbki historycznej 5 z lokomotywy z Warszawy. W centrum kulka z białego metalu. Ryc. 21. Szlif poprzeczny przez warstwy blachy. Próbka historyczna 5 z Warszawy.

24 Ryc.22. Szlif poprzeczny przez warstwy blachy. Próbka historyczna 5 z Warszawy. Ryc. 23. Szlif poprzeczny przez warstwy blachy. Próbka historyczna 6 z Warszawy.

25 Analizy mikrochemiczne próbki nr 5 Analiza korozyjnych nawarstwieo powierzchniowych próbki stali z Warszawy. 3M HCl następuje powolne rozpuszczalnie z wydzieleniem pęcherzyków gazu. Po ogrzaniu następuje przyspieszenie reakcji. Próbka ulega całkowitemu rozpuszczeniu. Kropla ulega zabarwieniu na żółty kolor. Oznaczenie Fe 3+ pozytywne o dużej intensywności. Oznaczenie Fe 2+ negatywne. Oznaczenie Ca 2+ negatywne Oznaczenie SiO 3 2- negatywne. Oznaczenie S 2- pozytywne o średniej intensywności. Wniosek W próbce stwierdzono obecnośd jonów Fe 3+ oraz S 2-. Badania SEM-EDS Ryc.24. Wygląd kulki pobranej z powierzchni próbki historycznej 5 z Warszawy. Obraz w świetle elektronów rozproszonych.

26 Ryc.25. Wynik analizy jakościowej uzyskany w wyniku pomiarów mikrosonda elektronową z detektorem EDS.

27 Spektroskopia Ramanowska Wykres 7. Pomaraoczowe produkty korozji zidentyfikowane jako lepidocrocite, Fe(O)OH. Pasma charakterystyczne przy 217, 251, 308, 348 i 377 cm -1. Wykres 8. Pomaraoczowo czerwone produkty korozji zidentyfikowane jako hematyt Fe 2 O 3. Hematyt może byd wynikiem lokalnego przegrzania próbki w trakcie badania spektroskopowego. Jego obecnośd nie musi byd pierwotna.

28 Wykres 9. Pomaraoczowo czerwone produkty korozji zidentyfikowane jako mieszanina hematytu, getytu i lepidokrotytu.

29 Sochaczew. Próbki 9 i 10 Ryc.26. Powierzchnia próbki historycznej 9 z lokomotywy z Sochaczewa. Ryc.27. Powierzchnia próbki historycznej 9 z lokomotywy z Sochaczewa.

30 Ryc. 21. Szlif poprzeczny przez warstwy blachy. Próbka historyczna 9 z Sochaczewa. Ryc Szlif poprzeczny przez warstwy blachy. Próbka historyczna 9 z Sochaczewa.

31 Ryc Szlif poprzeczny przez warstwy blachy. Próbka historyczna 10 z Sochaczewa. Analizy mikrochemiczne Analiza korozyjnych nawarstwieo powierzchniowych próbki stali z Sochaczewa. 3M HCl następuje powolne rozpuszczalnie z wydzieleniem pęcherzyków gazu. Po ogrzaniu następuje przyspieszenie reakcji. Próbka ulega całkowitemu rozpuszczeniu. Kropla ulega zabarwieniu na żółty kolor. Oznaczenie Fe 3+ pozytywne o dużej intensywności. Oznaczenie Fe 2+ negatywne. Oznaczenie Ca 2+ negatywne Oznaczenie SiO 3 2- negatywne. Oznaczenie S 2- pozytywne o średniej intensywności. Wniosek W próbce stwierdzono obecnośd jonów Fe 3+ oraz S 2-.

32 Spektroskopia Ramanowska Wykres 10. W próbce lokomotywy historycznej z Sochaczewa wykryto: lepidokrocyt (250 i 380 cm -1, czerwona linia), goethyt (289 i 395 cm -1, granatowa i zielona linia) i hematyt (406, 289 i 223 cm -1, fioletowa i prawdopodobnie niebieska), magnetyt (665 cm-1, czerwona, granatowa i zielona linia)

Spis treści: O projekcie:... 3 Zespół projektowy:... 4 Biografie:... 5 Artykuły:... 6

Spis treści: O projekcie:... 3 Zespół projektowy:... 4 Biografie:... 5 Artykuły:... 6 Okładka 1 Spis treści: O projekcie:... 3 Zespół projektowy:... 4 Biografie:... 5 Artykuły:... 6 Anna Zatorska, Grażyna Zofia Żukowska. Analizy mikrochemiczne i laserowa spektrometria mikro-ramana w badaniach

Bardziej szczegółowo

INSTYTUT INŻYNIERII MATERIAŁOWEJ PŁ LABORATORIUM TECHNOLOGII POWŁOK OCHRONNYCH ĆWICZENIE 2

INSTYTUT INŻYNIERII MATERIAŁOWEJ PŁ LABORATORIUM TECHNOLOGII POWŁOK OCHRONNYCH ĆWICZENIE 2 INSTYTUT INŻYNIERII MATERIAŁOWEJ PŁ LABORATORIUM TECHNOLOGII POWŁOK OCHRONNYCH ĆWICZENIE 2 BADANIA ODPORNOŚCI NA KOROZJĘ ELEKTROCHEMICZNĄ SYSTEMÓW POWŁOKOWYCH 1. WSTĘP TEORETYCZNY Odporność na korozję

Bardziej szczegółowo

BADANIA STRUKTURY MATERIAŁÓW. Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

BADANIA STRUKTURY MATERIAŁÓW. Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego BADANIA STRUKTURY MATERIAŁÓW Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego 1. MAKROSTRUKTURA 2. MIKROSTRUKTURA 3. STRUKTURA KRYSTALICZNA Makrostruktura

Bardziej szczegółowo

PRZYGOTOWANIE PRÓBEK DO MIKROSKOPI SKANINGOWEJ

PRZYGOTOWANIE PRÓBEK DO MIKROSKOPI SKANINGOWEJ Ewa Teper PRZYGOTOWANIE PRÓBEK DO MIKROSKOPI SKANINGOWEJ WIELKOŚĆ I RODZAJE PRÓBEK Maksymalne wymiary próbki, którą można umieścić na stoliku mikroskopu skaningowego są następujące: Próbka powinna się

Bardziej szczegółowo

INSTYTUT INŻYNIERII MATERIAŁOWEJ PŁ LABORATORIUM TECHNOLOGII POWŁOK OCHRONNYCH ĆWICZENIE 1 POWŁOKI KONWERSYJNE-TECHNOLOGIE NANOSZENIA

INSTYTUT INŻYNIERII MATERIAŁOWEJ PŁ LABORATORIUM TECHNOLOGII POWŁOK OCHRONNYCH ĆWICZENIE 1 POWŁOKI KONWERSYJNE-TECHNOLOGIE NANOSZENIA INSTYTUT INŻYNIERII MATERIAŁOWEJ PŁ LABORATORIUM TECHNOLOGII POWŁOK OCHRONNYCH ĆWICZENIE 1 POWŁOKI KONWERSYJNE-TECHNOLOGIE NANOSZENIA WSTĘP TEORETYCZNY Powłoki konwersyjne tworzą się na powierzchni metalu

Bardziej szczegółowo

Analiza Organiczna. Jan Kowalski grupa B dwójka 7(A) Własności fizykochemiczne badanego związku. Zmierzona temperatura topnienia (1)

Analiza Organiczna. Jan Kowalski grupa B dwójka 7(A) Własności fizykochemiczne badanego związku. Zmierzona temperatura topnienia (1) Przykład sprawozdania z analizy w nawiasach (czerwonym kolorem) podano numery odnośników zawierających uwagi dotyczące kolejnych podpunktów sprawozdania Jan Kowalski grupa B dwójka 7(A) analiza Wynik przeprowadzonej

Bardziej szczegółowo

Jan Drzymała ANALIZA INSTRUMENTALNA SPEKTROSKOPIA W ŚWIETLE WIDZIALNYM I PODCZERWONYM

Jan Drzymała ANALIZA INSTRUMENTALNA SPEKTROSKOPIA W ŚWIETLE WIDZIALNYM I PODCZERWONYM Jan Drzymała ANALIZA INSTRUMENTALNA SPEKTROSKOPIA W ŚWIETLE WIDZIALNYM I PODCZERWONYM Światło słoneczne jest mieszaniną fal o różnej długości i różnego natężenia. Tylko część promieniowania elektromagnetycznego

Bardziej szczegółowo

KATALOG OSTATNICH BADAŃ

KATALOG OSTATNICH BADAŃ KATALOG OSTATNICH BADAŃ Tytuł badań: Badania nieinwazyjne obrazu olejnego na blasze miedzianej z XVI/XVII w. Data wykonania: wrzesień 2009 Opis: Przy pomocy podczerwonej kamery Hammamatsu wykonano 24 zdjęcia

Bardziej szczegółowo

1.1 Reakcja trójchlorkiem antymonu

1.1 Reakcja trójchlorkiem antymonu ĆWICZENIE IV - WYKRYWANIE WITAMIN Odczynniki: - chloroform bezwodny, - bezwodnik kwasu octowego, - trójchlorek antymonu roztwór nasycony w chloroformie, - 1,3-dichlorohydryna gliceryny - żelazicyjanek

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE Z REALIZACJI

SPRAWOZDANIE Z REALIZACJI SPRAWOZDANIE Z REALIZACJI pierwszego etapu UMOWY o DZIEŁO p.t.: Analiza zbiorcza wyników badań produktów korozji próbek metali konstrukcyjnych parowozów Wykonawca: dr inż. Marek Strzelec Wojskowa Akademia

Bardziej szczegółowo

STĘŻENIE JONÓW WODOROWYCH. DYSOCJACJA JONOWA. REAKTYWNOŚĆ METALI

STĘŻENIE JONÓW WODOROWYCH. DYSOCJACJA JONOWA. REAKTYWNOŚĆ METALI Ćwiczenie 8 Semestr 2 STĘŻENIE JONÓW WODOROWYCH. DYSOCJACJA JONOWA. REAKTYWNOŚĆ METALI Obowiązujące zagadnienia: Stężenie jonów wodorowych: ph, poh, iloczyn jonowy wody, obliczenia rachunkowe, wskaźniki

Bardziej szczegółowo

1. OBSERWACJE WSTĘPNE

1. OBSERWACJE WSTĘPNE SPRAWOZDANIE 8 Imię i nazwisko:.. Data:... Kierunek studiów i nr grupy: Nr próby...... PRÓBKA 1 1. OBSERWACJE WSTĘPNE Właściwość fizyczna substancji Barwa Rodzaj mieszaniny (jednorodna, niejednorodna)

Bardziej szczegółowo

Wodorotlenki. n to liczba grup wodorotlenowych w cząsteczce wodorotlenku (równa wartościowości M)

Wodorotlenki. n to liczba grup wodorotlenowych w cząsteczce wodorotlenku (równa wartościowości M) Wodorotlenki Definicja - Wodorotlenkami nazywamy związki chemiczne, zbudowane z kationu metalu (zazwyczaj) (M) i anionu wodorotlenowego (OH - ) Ogólny wzór wodorotlenków: M(OH) n M oznacza symbol metalu.

Bardziej szczegółowo

Mikrostruktura wybranych implantów stomatologicznych w mikroskopie świetlnym i skaningowym mikroskopie elektronowym

Mikrostruktura wybranych implantów stomatologicznych w mikroskopie świetlnym i skaningowym mikroskopie elektronowym WYśSZA SZKOŁA INśYNIERII DENTYSTYCZNEJ IM. PROF. MEISSNERA W USTRONIU WYDZIAŁ INśYNIERII DENTYSTYCZNEJ Mikrostruktura wybranych implantów stomatologicznych w mikroskopie świetlnym i skaningowym mikroskopie

Bardziej szczegółowo

1. OBSERWACJE WSTĘPNE

1. OBSERWACJE WSTĘPNE SPRAWOZDANIE 8 Imię i nazwisko:.. Data:... Kierunek studiów i nr grupy: Nr próby...... PRÓBKA 1 1. OBSERWACJE WSTĘPNE Właściwość fizyczna substancji Barwa Rodzaj mieszaniny (jednorodna, niejednorodna)

Bardziej szczegółowo

ETAP II Zadanie laboratoryjne. Wykorzystanie roztwarzania metali w analizie jakościowej

ETAP II Zadanie laboratoryjne. Wykorzystanie roztwarzania metali w analizie jakościowej ETAP II 30.0.06 Zadanie laboratoryjne Wykorzystanie roztwarzania metali w analizie jakościowej W probówkach opisanych numerami - znajdują się wodne roztwory zawierające substancje nieorganiczne podane

Bardziej szczegółowo

Spektroskopia ramanowska w badaniach powierzchni

Spektroskopia ramanowska w badaniach powierzchni Spektroskopia ramanowska w badaniach powierzchni z Efekt Ramana (1922, CV Raman) I, ν próbka y Chandra Shekhara Venketa Raman x I 0, ν 0 Monochromatyczne promieniowanie o częstości ν 0 ulega rozproszeniu

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI Próbna Matura z OPERONEM. Chemia Poziom podstawowy

KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI Próbna Matura z OPERONEM. Chemia Poziom podstawowy KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI Próbna Matura z OPERONEM Chemia Poziom podstawowy Listopad 03 W niniejszym schemacie oceniania zadań otwartych są prezentowane przykładowe poprawne odpowiedzi. W tego typu

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE I - BIAŁKA. Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z właściwościami fizykochemicznymi białek i ich reakcjami charakterystycznymi.

ĆWICZENIE I - BIAŁKA. Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z właściwościami fizykochemicznymi białek i ich reakcjami charakterystycznymi. ĆWICZENIE I - BIAŁKA Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z właściwościami fizykochemicznymi białek i ich reakcjami charakterystycznymi. Odczynniki: - wodny 1% roztwór siarczanu(vi) miedzi(ii), - 10% wodny

Bardziej szczegółowo

Zmiana barwy wskaźników w roztworach kwaśnych, obojętnych i zasadowych.

Zmiana barwy wskaźników w roztworach kwaśnych, obojętnych i zasadowych. Zmiana barwy wskaźników w roztworach kwaśnych, obojętnych i zasadowych. Doświadczenie1: Poznanie barwy wskaźników w roztworach kwasów, zasad i wody. Wykonanie doświadczenia: Do pięciu probówek wlewamy

Bardziej szczegółowo

MIKROSKOPIA ELEKTRONOWA. Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

MIKROSKOPIA ELEKTRONOWA. Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego MIKROSKOPIA ELEKTRONOWA Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Tło historyczne Pod koniec XIX wieku stosowanie mikroskopów świetlnych w naukach

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 3. Otrzymywanie i badanie właściwości chemicznych alkanów, alkenów, alkinów i arenów.

Ćwiczenie 3. Otrzymywanie i badanie właściwości chemicznych alkanów, alkenów, alkinów i arenów. Ćwiczenie 3. Otrzymywanie i badanie właściwości chemicznych alkanów, alkenów, alkinów i arenów. Wprowadzenie teoretyczne Cel ćwiczeń: Poznanie metod otrzymywania oraz badania właściwości węglowodorów alifatycznych

Bardziej szczegółowo

Litowce i berylowce- lekcja powtórzeniowa, doświadczalna.

Litowce i berylowce- lekcja powtórzeniowa, doświadczalna. Doświadczenie 1 Tytuł: Badanie właściwości sodu Odczynnik: Sód metaliczny Szkiełko zegarkowe Metal lekki o srebrzystej barwie Ma metaliczny połysk Jest bardzo miękki, można kroić go nożem Inne właściwości

Bardziej szczegółowo

Pierwiastki bloku d. Zadanie 1.

Pierwiastki bloku d. Zadanie 1. Zadanie 1. Zapisz równania reakcji tlenków chromu (II), (III), (VI) z kwasem solnym i zasadą sodową lub zaznacz, że reakcja nie zachodzi. Określ charakter chemiczny tlenków. Charakter chemiczny tlenków:

Bardziej szczegółowo

BARWY W CHEMII Dr Emilia Obijalska Katedra Chemii Organicznej i Stosowanej UŁ

BARWY W CHEMII Dr Emilia Obijalska Katedra Chemii Organicznej i Stosowanej UŁ BARWY W CHEMII Dr Emilia bijalska Katedra Chemii rganicznej i Stosowanej UŁ Akademia Ciekawej Chemii Czym jest światło? Wzrok człowieka reaguje na fale elektromagnetyczne w zakresie 380-760nm. Potocznie

Bardziej szczegółowo

Laboratorium Ochrony przed Korozją. GALWANOTECHNIKA Część I Ćw. 7: POWŁOKI NIKLOWE

Laboratorium Ochrony przed Korozją. GALWANOTECHNIKA Część I Ćw. 7: POWŁOKI NIKLOWE Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica Wydział Inżynierii Materiałowej i Ceramiki Katedra Fizykochemii i Modelowania Procesów Laboratorium Ochrony przed Korozją GALWANOTECHNIKA Część I Ćw.

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI Próbna Matura z OPERONEM. Chemia. Poziom rozszerzony. Listopad 2014

KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI Próbna Matura z OPERONEM. Chemia. Poziom rozszerzony. Listopad 2014 Vademecum Chemia KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI Próbna Matura z OPERONEM nowa vademecum MATURA 205 CHEMIA zakres rozszerzony Chemia Poziom rozszerzony KOD WEWNĄTRZ Zacznij przygotowania do matury już dziś

Bardziej szczegółowo

UKŁAD OKRESOWY PIERWIASTKÓW, WŁAŚCIWOŚCI CHEMICZNE PIERWIASTKÓW 3 OKRESU

UKŁAD OKRESOWY PIERWIASTKÓW, WŁAŚCIWOŚCI CHEMICZNE PIERWIASTKÓW 3 OKRESU 5 UKŁAD OKRESOWY PIERWIASTKÓW, WŁAŚCIWOŚCI CHEMICZNE PIERWIASTKÓW 3 OKRESU CEL ĆWICZENIA Poznanie zależności między chemicznymi właściwościami pierwiastków, a ich położeniem w układzie okresowym oraz korelacji

Bardziej szczegółowo

Inkluzje Protodikraneurini trib. nov.. (Hemiptera: Cicadellidae) w bursztynie bałtyckim i ich badania w technice SEM

Inkluzje Protodikraneurini trib. nov.. (Hemiptera: Cicadellidae) w bursztynie bałtyckim i ich badania w technice SEM Muzeum i Instytut Zoologii Polska Akademia Nauk Akademia im. Jana DługoszaD ugosza Inkluzje Protodikraneurini trib. nov.. (Hemiptera: Cicadellidae) w bursztynie bałtyckim i ich badania w technice SEM Magdalena

Bardziej szczegółowo

Własności mechaniczne i strukturalne wybranych gipsów w mechanizmie wiązania.

Własności mechaniczne i strukturalne wybranych gipsów w mechanizmie wiązania. WYśSZA SZKOŁA INśYNIERII DENTYSTYCZNEJ im. prof. Meissnera w Ustroniu Własności mechaniczne i strukturalne wybranych gipsów w mechanizmie wiązania. Promotor: Prof. zw. dr hab. n. tech. MACIEJ HAJDUGA Barbara

Bardziej szczegółowo

ZADANIE 164. Na podstawie opisanych powyżej doświadczeń określ charakter chemiczny tlenków: magnezu i glinu. Uzasadnij słownie odpowiedź.

ZADANIE 164. Na podstawie opisanych powyżej doświadczeń określ charakter chemiczny tlenków: magnezu i glinu. Uzasadnij słownie odpowiedź. Informacja do zadań: 163. 166. Przeprowadzono doświadczenia opisane poniższymi schematami: ZADANIE 163. Podaj, w których probówkach (1. 6.) zaszły reakcje chemiczne. ZADANIE 164. Na podstawie opisanych

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI Próbna Matura z OPERONEM. Chemia Poziom rozszerzony. Listopad 2015

KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI Próbna Matura z OPERONEM. Chemia Poziom rozszerzony. Listopad 2015 kod wewnątrz KRYTERIA ENIANIA DPWIEDZI Próbna Matura z PERNEM hemia Poziom rozszerzony Listopad 2015 Vademecum hemia chemia ZAKRES RZSZERZNY VADEMEUM MATURA 2016 Zacznij przygotowania do matury już dziś

Bardziej szczegółowo

Odpowiedź:. Oblicz stężenie procentowe tlenu w wodzie deszczowej, wiedząc, że 1 dm 3 tej wody zawiera 0,055g tlenu. (d wody = 1 g/cm 3 )

Odpowiedź:. Oblicz stężenie procentowe tlenu w wodzie deszczowej, wiedząc, że 1 dm 3 tej wody zawiera 0,055g tlenu. (d wody = 1 g/cm 3 ) PRZYKŁADOWE ZADANIA Z DZIAŁÓW 9 14 (stężenia molowe, procentowe, przeliczanie stężeń, rozcieńczanie i zatężanie roztworów, zastosowanie stężeń do obliczeń w oparciu o reakcje chemiczne, rozpuszczalność)

Bardziej szczegółowo

WYKRYWANIE OŁOWIU W WINIE

WYKRYWANIE OŁOWIU W WINIE WYKRYWANIE OŁOWIU W WINIE WYKONANIE DOŚWIADCZENIA Do 5 kieliszków zawierających białe wino zanurzono papierki nasączone roztworem siarczku sodu. OBSERWACJE Po zanurzeniu w winie znajdującym się w 2 kieliszkach

Bardziej szczegółowo

CHARAKTER POŁĄCZENIA FAZ METAL - CERAMIKA W OBECNOŚCI OPAKERA

CHARAKTER POŁĄCZENIA FAZ METAL - CERAMIKA W OBECNOŚCI OPAKERA Aktualne Problemy Biomechaniki, nr 4/2010 59 Maciej HAJDUGA, Akademia Techniczno-Humanistyczna w Bielsku-Białej; Wyższa Szkoła Inżynierii Dentystycznej i Nauk Humanistycznych, Katedra Techniki Dentystycznej,

Bardziej szczegółowo

Cel główny: Uczeń posiada umiejętność czytania tekstów kultury ze zrozumieniem

Cel główny: Uczeń posiada umiejętność czytania tekstów kultury ze zrozumieniem Hospitacja diagnozująca Źródła informacji chemicznej Cel główny: Uczeń posiada umiejętność czytania tekstów kultury ze zrozumieniem Opracowała: mgr Lilla Zmuda Matyja Arkusz Hospitacji Diagnozującej nr

Bardziej szczegółowo

ETAP II heksacyjanożelazian(iii) potasu, siarczan(vi) glinu i amonu (tzw. ałun glinowo-amonowy).

ETAP II heksacyjanożelazian(iii) potasu, siarczan(vi) glinu i amonu (tzw. ałun glinowo-amonowy). ETAP II 04.0.006 Zadanie laboratoryjne W probówkach opisanych literami A i B masz roztwory popularnych odczynników stosowanych w analizie jakościowej, przy czym każda z tych probówek zawiera roztwór tylko

Bardziej szczegółowo

Chemia kryminalistyczna

Chemia kryminalistyczna Chemia kryminalistyczna Wykład 2 Metody fizykochemiczne 21.10.2014 Pytania i pomiary wykrycie obecności substancji wykazanie braku substancji identyfikacja substancji określenie stężenia substancji określenie

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE 11 CHEMICZNE BARWIENIE METALI I STOPÓW

ĆWICZENIE 11 CHEMICZNE BARWIENIE METALI I STOPÓW ĆWICZENIE 11 CHEMICZNE BARWIENIE METALI I STOPÓW WPROWADZENIE Jednym ze sposobów obróbki powierzchni metali i ich stopów jest barwienie. Proces ten prowadzi się w celach dekoracyjnych, nadania patyny lub

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI Próbna Matura z OPERONEM. Chemia Poziom rozszerzony

KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI Próbna Matura z OPERONEM. Chemia Poziom rozszerzony KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI Próbna Matura z OPERONEM Chemia Poziom rozszerzony Listopad 01 W niniejszym schemacie oceniania zadań otwartych są prezentowane przykładowe poprawne odpowiedzi. W tego typu

Bardziej szczegółowo

REAKCJE UTLENIAJĄCO-REDUKCYJNE

REAKCJE UTLENIAJĄCO-REDUKCYJNE 7 REAKCJE UTLENIAJĄCO-REDUKCYJNE CEL ĆWICZENIA Zapoznanie się z reakcjami redoks. Zakres obowiązującego materiału Chemia związków manganu. Ich właściwości red-ox. Pojęcie utleniania, redukcji oraz stopnia

Bardziej szczegółowo

Nowa technologia - Cynkowanie termodyfuzyjne. Ul. Bliska 18 43-430 Skoczów Harbutowice +48 33 8532418 jet@cynkowanie.com www.cynkowanie.

Nowa technologia - Cynkowanie termodyfuzyjne. Ul. Bliska 18 43-430 Skoczów Harbutowice +48 33 8532418 jet@cynkowanie.com www.cynkowanie. Nowa technologia - termodyfuzyjne Ul. Bliska 18 43-430 Skoczów Harbutowice +48 33 8532418 jet@cynkowanie.com www.cynkowanie.com Nowa technologia cynkowanie termodyfuzyjne Pragniemy zaprezentować nowe rozwiązanie

Bardziej szczegółowo

WŁAŚCIWOŚCI NIEKTÓRYCH PIERWIASTKÓW I ICH ZWIĄZKÓW NIEORGANICZNYCH

WŁAŚCIWOŚCI NIEKTÓRYCH PIERWIASTKÓW I ICH ZWIĄZKÓW NIEORGANICZNYCH WŁAŚCIWOŚCI NIEKTÓRYCH PIERWIASTKÓW I ICH ZWIĄZKÓW NIEORGANICZNYCH PODZIAŁ ZWIĄZKÓW NIEORGANICZNYCH Tlenki (kwasowe, zasadowe, amfoteryczne, obojętne) Związki niemetali Kwasy (tlenowe, beztlenowe) Wodorotlenki

Bardziej szczegółowo

substancje rozpuszczalne bądź nierozpuszczalne w wodzie. - Substancje ROZPUSZCZALNE W WODZIE mogą być solami sodowymi lub amonowymi

substancje rozpuszczalne bądź nierozpuszczalne w wodzie. - Substancje ROZPUSZCZALNE W WODZIE mogą być solami sodowymi lub amonowymi L OLIMPIADA CHEMICZNA KOMITET GŁÓWNY OLIMPIADY CHEMICZNEJ (Warszawa) ETAP II O L I M P I A D A 1954 50 2003 C H EM I C Z N A Zadanie laboratoryjne W probówkach oznaczonych nr 1-8 znajdują się w stanie

Bardziej szczegółowo

Innowacyjne warstwy azotowane nowej generacji o podwyższonej odporności korozyjnej wytwarzane na elementach maszyn

Innowacyjne warstwy azotowane nowej generacji o podwyższonej odporności korozyjnej wytwarzane na elementach maszyn Tytuł projektu: Innowacyjne warstwy azotowane nowej generacji o podwyższonej odporności korozyjnej wytwarzane na elementach maszyn Umowa nr: TANGO1/268920/NCBR/15 Akronim: NITROCOR Planowany okres realizacji

Bardziej szczegółowo

Instytut Spawalnictwa SPIS TREŚCI

Instytut Spawalnictwa SPIS TREŚCI Tytuł: Makroskopowe i mikroskopowe badania metalograficzne materiałów konstrukcyjnych i ich połączeń spajanych Opracował: pod redakcją dr. hab. inż. Mirosława Łomozika Rok wydania: 2009 Wydawca: Instytut

Bardziej szczegółowo

2.1. Charakterystyka badanego sorbentu oraz ekstrahentów

2.1. Charakterystyka badanego sorbentu oraz ekstrahentów BADANIA PROCESU SORPCJI JONÓW ZŁOTA(III), PLATYNY(IV) I PALLADU(II) Z ROZTWORÓW CHLORKOWYCH ORAZ MIESZANINY JONÓW NA SORBENCIE DOWEX OPTIPORE L493 IMPREGNOWANYM CYANEXEM 31 Grzegorz Wójcik, Zbigniew Hubicki,

Bardziej szczegółowo

a) proces denaturacji białka następuje w probówce: b) proces zachodzący w probówce nr 1 nazywa się:

a) proces denaturacji białka następuje w probówce: b) proces zachodzący w probówce nr 1 nazywa się: Zadanie 1. (4 pkt) Zaprojektuj doświadczenie chemiczne, za pomocą którego można wykryć siarkę w związkach organicznych. a) opisz przebieg doświadczenia b) zapisz przewidywane spostrzeżenia c) napisz równanie

Bardziej szczegółowo

Zabezpieczanie żelaza przed korozją pokryciami. galwanicznymi.

Zabezpieczanie żelaza przed korozją pokryciami. galwanicznymi. 1 Zabezpieczanie żelaza przed korozją pokryciami galwanicznymi. Czas trwania zajęć: 90 minut Pojęcia kluczowe: - galwanizacja, - miedziowanie. Hipoteza sformułowana przez uczniów: 1. Można zabezpieczyć

Bardziej szczegółowo

Zadanie 2. (1 pkt) Uzupełnij tabelę, wpisując wzory sumaryczne tlenków w odpowiednie kolumny. CrO CO 2 Fe 2 O 3 BaO SO 3 NO Cu 2 O

Zadanie 2. (1 pkt) Uzupełnij tabelę, wpisując wzory sumaryczne tlenków w odpowiednie kolumny. CrO CO 2 Fe 2 O 3 BaO SO 3 NO Cu 2 O Test maturalny Chemia ogólna i nieorganiczna Zadanie 1. (1 pkt) Uzupełnij zdania. Pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 16 znajduje się w.... grupie i. okresie układu okresowego pierwiastków chemicznych,

Bardziej szczegółowo

DOKUMENTACJA BADAŃ STRATYGRAFII WARSTW MALARSKICH

DOKUMENTACJA BADAŃ STRATYGRAFII WARSTW MALARSKICH DOKUMENTACJA BADAŃ STRATYGRAFII WARSTW MALARSKICH Stolarki okiennej w lokalu mieszkalnym przy ul. Jagiellońskiej 24/6 w Olsztynie Autor dokumentacji konserwatorskiej : Danuta Pestka Anna Krause OLSZTYN

Bardziej szczegółowo

2. Metody, których podstawą są widma atomowe 32

2. Metody, których podstawą są widma atomowe 32 Spis treści 5 Spis treści Przedmowa do wydania czwartego 11 Przedmowa do wydania trzeciego 13 1. Wiadomości ogólne z metod spektroskopowych 15 1.1. Podstawowe wielkości metod spektroskopowych 15 1.2. Rola

Bardziej szczegółowo

ETAP II Za dani e l ab or at or y j n e Razem czy osobno? Nazwa substancji, wzór Stężenie roztworu

ETAP II Za dani e l ab or at or y j n e Razem czy osobno? Nazwa substancji, wzór Stężenie roztworu ETAP II 0.0.0 Zadanie laboratoryjne Razem czy osobno? W dziesięciu probówkach opisanych liczbami 0 znajdują się wodne roztwory substancji wymienionych w pierwszej kolumnie tabeli. W kolumnie drugiej podano

Bardziej szczegółowo

Opracowała: mgr inż. Ewelina Nowak

Opracowała: mgr inż. Ewelina Nowak Materiały dydaktyczne na zajęcia wyrównawcze z chemii dla studentów pierwszego roku kierunku zamawianego Inżynieria Środowiska w ramach projektu Era inżyniera pewna lokata na przyszłość Opracowała: mgr

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 4. Identyfikacja wybranych cukrów w oparciu o niektóre reakcje charakterystyczne

Ćwiczenie 4. Identyfikacja wybranych cukrów w oparciu o niektóre reakcje charakterystyczne Klasyczna Analiza Jakościowa Organiczna, Ćw. 4 - Identyfikacja wybranych cukrów Ćwiczenie 4 Identyfikacja wybranych cukrów w oparciu o niektóre reakcje charakterystyczne Zagadnienia teoretyczne: 1. Budowa

Bardziej szczegółowo

HYDROLIZA SOLI. ROZTWORY BUFOROWE

HYDROLIZA SOLI. ROZTWORY BUFOROWE Ćwiczenie 9 semestr 2 HYDROLIZA SOLI. ROZTWORY BUFOROWE Obowiązujące zagadnienia: Hydroliza soli-anionowa, kationowa, teoria jonowa Arrheniusa, moc kwasów i zasad, równania hydrolizy soli, hydroliza wieloetapowa,

Bardziej szczegółowo

1. Podstawowe prawa i pojęcia chemiczne

1. Podstawowe prawa i pojęcia chemiczne 1. PODSTAWOWE PRAWA I POJĘCIA CHEMICZNE 5 1. Podstawowe prawa i pojęcia chemiczne 1.1. Wyraź w gramach masę: a. jednego atomu żelaza, b. jednej cząsteczki kwasu siarkowego. Odp. 9,3 10 23 g; 1,6 10 22

Bardziej szczegółowo

Właściwości niklu chemicznego

Właściwości niklu chemicznego Nikiel chemiczny Właściwości niklu chemicznego DuŜa twardość powłoki Wysoka odporność na ścieranie Równomierne rozłoŝenie powłoki na detalu (bardzo waŝne przy detalach o skomplikowanym kształcie) Odporny

Bardziej szczegółowo

w_08 Chemia mineralnych materiałów budowlanych c.d. Chemia metali budowlanych

w_08 Chemia mineralnych materiałów budowlanych c.d. Chemia metali budowlanych w_08 Chemia mineralnych materiałów budowlanych c.d. Chemia metali budowlanych Spoiwa krzemianowe Kompozyty krzemianowe (silikatowe) kity, zaprawy, farby szkło wodne Na 2 SiO 3 + 2H 2 O H 2 SiO 3 +

Bardziej szczegółowo

Politechnika Białostocka INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH

Politechnika Białostocka INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH Politechnika Białostocka Wydział Budownictwa i Inżynierii Środowiska INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH Temat ćwiczenia: Zwykła próba rozciągania stali Numer ćwiczenia: 1 Laboratorium z przedmiotu:

Bardziej szczegółowo

Zadanie laboratoryjne

Zadanie laboratoryjne Chemicznej O L I M P I A D A 1954 50 2003 C H EM I C Z N A Zadanie laboratoryjne Analiza ośmiu stałych substancji ZADANIE W probówkach oznaczonych nr 1-8 znajdują się w stanie stałym badane substancje

Bardziej szczegółowo

Daria Jóźwiak. OTRZYMYWANĄ METODĄ ZOL -śel W ROZTWORZE SZTUCZNEJ KRWI.

Daria Jóźwiak. OTRZYMYWANĄ METODĄ ZOL -śel W ROZTWORZE SZTUCZNEJ KRWI. WYśSZA SZKOŁA INśYNIERI DENTYSTYCZNEJ IM. PROF. MEISSNERA W USTRONIU WYDZIAŁ INśYNIERII DENTYSTYCZNEJ Daria Jóźwiak Temat pracy: ODPORNOŚĆ KOROZYJNA STALI CHIRURGICZNEJ 316L MODYFIKOWANEJ POWŁOKĄ CERAMICZNĄ

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z badania potwierdzających tożsamość substancji Oliwa Ozonowana

Sprawozdanie z badania potwierdzających tożsamość substancji Oliwa Ozonowana KATEDRA CHEMII ORGANICZNEJ i STOSOWANEJ Wydział Chemii Uniwersytetu Łódzkiego 91-403 Łódź, ul. Tamka 12 Tel. +42 635 57 69, Fax +42 665 51 62 e-mail: romanski@uni.lodz.pl Sprawozdanie z badania potwierdzających

Bardziej szczegółowo

CHEMIA BUDOWLANA ĆWICZENIE NR 1

CHEMIA BUDOWLANA ĆWICZENIE NR 1 CHEMIA BUDOWLANA ĆWICZENIE NR 1 PODSTAWY CHEMICZNEJ ANALIZY JAKOŚCIOWEJ ANALIZA IDENTYFIKACYJNA WYBRANYCH KATIONÓW WSTĘP TEORETYCZNY Znajomość składu chemicznego materiałów daje informacje o tym jaki to

Bardziej szczegółowo

z Wami od 2.000 roku PROMEDIA.PL 90-613 Łodź, ul. Gdańska 91 tel. 42-636-48-28, 42-636-48-36, fax 42-636-66-44, e-mail: info@promedia.

z Wami od 2.000 roku PROMEDIA.PL 90-613 Łodź, ul. Gdańska 91 tel. 42-636-48-28, 42-636-48-36, fax 42-636-66-44, e-mail: info@promedia. Pendrive COLOUR z nadrukiem COLOUR 4 GB z jednostronnym nadrukiem full kolor CMYK COLOUR 8 GB z jednostronnym nadrukiem full kolor CMYK COLOUR 16 GB z jednostronnym nadrukiem full kolor CMYK COLOUR 32

Bardziej szczegółowo

Materiały pomocnicze do przedmiotu Chemia I dla studentów studiów I stopnia Inżynierii Materiałowej

Materiały pomocnicze do przedmiotu Chemia I dla studentów studiów I stopnia Inżynierii Materiałowej Materiały pomocnicze do przedmiotu Chemia I dla studentów studiów I stopnia Inżynierii Materiałowej Opracowali: Jarosław Chojnacki i Łukasz Ponikiewski, Wydział Chemiczny, Politechnika Gdaoska, Gdaosk

Bardziej szczegółowo

Wrocław dn. 18 listopada 2005 roku

Wrocław dn. 18 listopada 2005 roku Piotr Chojnacki IV rok, informatyka chemiczna Liceum Ogólnokształcące Nr I we Wrocławiu Wrocław dn. 18 listopada 2005 roku Temat lekcji: Zjawisko korozji elektrochemicznej. Cel ogólny lekcji: Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Techniki mikroskopowe mikroskopia optyczna i fluorescencyjna, skaningowy mikroskop elektronowy i mikroskop sił atomowych

Techniki mikroskopowe mikroskopia optyczna i fluorescencyjna, skaningowy mikroskop elektronowy i mikroskop sił atomowych Techniki mikroskopowe mikroskopia optyczna i fluorescencyjna, skaningowy mikroskop elektronowy i mikroskop sił atomowych Mariusz Kępczyński, p. 148, kepczyns@chemia.uj.edu.pl Wstęp Plan wykładu mikroskopia

Bardziej szczegółowo

Kuratorium Oświaty w Lublinie

Kuratorium Oświaty w Lublinie Kuratorium Oświaty w Lublinie ZESTAW ZADAŃ KONKURSOWYCH Z CHEMII DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW ROK SZKOLNY 2015/2016 KOD UCZNIA ETAP OKRĘGOWY Instrukcja dla ucznia 1. Zestaw konkursowy zawiera 12 zadań. 2. Przed

Bardziej szczegółowo

3. Stopy żelaza z węglem

3. Stopy żelaza z węglem 3. Stopy żelaza z węglem 3.1. Charakterystyka żelaza Żelazo jest pierwiastkiem metalicznym o temperaturze topnienia 1534 C i temperaturze wrzenia 3070 C. W przyrodzie występuje głównie w postaci tlenków,

Bardziej szczegółowo

Tlen. Występowanie i odmiany alotropowe Otrzymywanie tlenu Właściwości fizyczne i chemiczne Związki tlenu tlenki, nadtlenki i ponadtlenki

Tlen. Występowanie i odmiany alotropowe Otrzymywanie tlenu Właściwości fizyczne i chemiczne Związki tlenu tlenki, nadtlenki i ponadtlenki Tlen Występowanie i odmiany alotropowe Otrzymywanie tlenu Właściwości fizyczne i chemiczne Związki tlenu tlenki, nadtlenki i ponadtlenki Ogólna charakterystyka tlenowców Tlenowce: obejmują pierwiastki

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM ANALITYCZNEJ MIKROSKOPII ELEKTRONOWEJ (L - 2)

LABORATORIUM ANALITYCZNEJ MIKROSKOPII ELEKTRONOWEJ (L - 2) LABORATORIUM ANALITYCZNEJ MIKROSKOPII ELEKTRONOWEJ (L - 2) Posiadane uprawnienia: ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO NR AB 120 wydany przez Polskie Centrum Akredytacji Wydanie nr 5 z 18 lipca 2007

Bardziej szczegółowo

HYDROLIZA SOLI. 1. Hydroliza soli mocnej zasady i słabego kwasu. Przykładem jest octan sodu, dla którego reakcja hydrolizy przebiega następująco:

HYDROLIZA SOLI. 1. Hydroliza soli mocnej zasady i słabego kwasu. Przykładem jest octan sodu, dla którego reakcja hydrolizy przebiega następująco: HYDROLIZA SOLI Hydroliza to reakcja chemiczna zachodząca między jonami słabo zdysocjowanej wody i jonami dobrze zdysocjowanej soli słabego kwasu lub słabej zasady. Reakcji hydrolizy mogą ulegać następujące

Bardziej szczegółowo

Rentgenowska mikrotomografia komputerowa w badaniu skał węglanowych

Rentgenowska mikrotomografia komputerowa w badaniu skał węglanowych NAFTA-GAZ czerwiec 2010 ROK LXVI Jadwiga Zalewska, Grażyna Łykowska, Jan Kaczmarczyk Instytut Nafty i Gazu, Kraków Rentgenowska mikrotomografia komputerowa w badaniu skał węglanowych Wstęp W artykule przedstawiono

Bardziej szczegółowo

Wojewódzki Konkurs Przedmiotowy z Chemii dla uczniów gimnazjów województwa kujawsko-pomorskiego w roku szkolnym 2014/2015

Wojewódzki Konkurs Przedmiotowy z Chemii dla uczniów gimnazjów województwa kujawsko-pomorskiego w roku szkolnym 2014/2015 Wojewódzki Konkurs Przedmiotowy z Chemii dla uczniów gimnazjów województwa kujawsko-pomorskiego w roku szkolnym 2014/2015 KOD UCZNIA Etap: Data: Czas pracy: szkolny 22 listopada 2014 r. 60 minut Informacje

Bardziej szczegółowo

Kinetyka chemiczna jest działem fizykochemii zajmującym się szybkością i mechanizmem reakcji chemicznych w różnych warunkach. a RT.

Kinetyka chemiczna jest działem fizykochemii zajmującym się szybkością i mechanizmem reakcji chemicznych w różnych warunkach. a RT. Ćwiczenie 12, 13. Kinetyka chemiczna. Kinetyka chemiczna jest działem fizykochemii zajmującym się szybkością i mechanizmem reakcji chemicznych w różnych warunkach. Szybkość reakcji chemicznej jest związana

Bardziej szczegółowo

Scenariusz lekcji chemii w klasie III gimnazjum. Temat lekcji: Białka skład pierwiastkowy, budowa, właściwości i reakcje charakterystyczne

Scenariusz lekcji chemii w klasie III gimnazjum. Temat lekcji: Białka skład pierwiastkowy, budowa, właściwości i reakcje charakterystyczne Scenariusz lekcji chemii w klasie III gimnazjum Temat lekcji: Białka skład pierwiastkowy, budowa, właściwości i reakcje charakterystyczne Czas trwania lekcji: 2x 45 minut Cele lekcji: 1. Ogólny zapoznanie

Bardziej szczegółowo

KONKURS PRZEDMIOTOWY CHEMICZNY DLA UCZNIÓW GIMNAZJUM

KONKURS PRZEDMIOTOWY CHEMICZNY DLA UCZNIÓW GIMNAZJUM ... pieczątka nagłówkowa szkoły... kod pracy ucznia KONKURS PRZEDMIOTOWY CHEMICZNY DLA UCZNIÓW GIMNAZJUM ETAP SZKOLNY Drogi Uczniu, Witaj w pierwszym etapie konkursu chemicznego. Przeczytaj uważnie instrukcję

Bardziej szczegółowo

III-B. Chemia w kuchni

III-B. Chemia w kuchni III-B. Chemia w kuchni III-B.1. POKAZ: Właściwości napoju typu coca-cola. III-B.2. Wykrywanie białek: a) POKAZ: reakcja ksantoproteinowa, b) reakcja biuretowa III-B.3 Badanie składu pierwiastkowego białka

Bardziej szczegółowo

LITERATURA: ZAKRES MATERIAŁU OBOWIĄZUJĄCEGO NA ĆWICZENIE:

LITERATURA: ZAKRES MATERIAŁU OBOWIĄZUJĄCEGO NA ĆWICZENIE: ĆWICZENIE nr 8 Identyfikacja soli na podstawie właściwości fizykochemicznych. Analiza przeliczeń dotyczących stężeń roztworów, ph mocnych i słabych elektrolitów oraz roztworów buforowych LITERATURA: 1.

Bardziej szczegółowo

Laboratorium Ochrony przed Korozją. Ćw. 9: ANODOWE OKSYDOWANIEALUMINIUM

Laboratorium Ochrony przed Korozją. Ćw. 9: ANODOWE OKSYDOWANIEALUMINIUM Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica Wydział Inżynierii Materiałowej i Ceramiki Katedra Fizykochemii i Modelowania Procesów Laboratorium Ochrony przed Korozją Ćw. 9: ANODOWE OKSYDOWANIEALUMINIUM

Bardziej szczegółowo

Wodorotlenki O O O O. I n. I. Wiadomości ogólne o wodorotlenkach.

Wodorotlenki O O O O. I n. I. Wiadomości ogólne o wodorotlenkach. Wodorotlenki I. Wiadomości ogólne o wodorotlenkach. Wodorotlenki są to związki chemiczne zbudowane z atomu metalu i grupy wodorotlenowej. Wzór ogólny wodorotlenków: wartościowość metalu M n ( ) grupa wodorotlenowa

Bardziej szczegółowo

Scenariusz lekcji w technikum zakres podstawowy 2 godziny

Scenariusz lekcji w technikum zakres podstawowy 2 godziny Scenariusz lekcji w technikum zakres podstawowy 2 godziny Temat : Hydroliza soli. Cele dydaktyczno wychowawcze: Wyjaśnienie przyczyn różnych odczynów soli Uświadomienie różnej roli wody w procesach dysocjacji

Bardziej szczegółowo

4. Wyniki bada uzupełniaj cych własno ci stali szybkotn cych

4. Wyniki bada uzupełniaj cych własno ci stali szybkotn cych 4. Wyniki bada uzupełniaj cych własno ci stali szybkotn cych 4.1. Wyniki bada twardo ci Pomiarów twardo ci stali w skali C Rockwella dokonano na przekroju próbek poddanych uprzednio badaniu współczynnika

Bardziej szczegółowo

Listy referencyjne zestawów malarskich do zabezpieczeń antykorozyjnych konstrukcji stalowych w TAURON Dystrybucja S.A.

Listy referencyjne zestawów malarskich do zabezpieczeń antykorozyjnych konstrukcji stalowych w TAURON Dystrybucja S.A. Kryteria i sposób oceny systemów malarskich, przeznaczonych do renowacyjnego zabezpieczenia antykorozyjnego stalowych konstrukcji wsporczych, przebadanych przez niezależną jednostkę badawczą na zlecenie

Bardziej szczegółowo

LCH 1 Zajęcia nr 60 Diagnoza końcowa. Zaprojektuj jedno doświadczenie pozwalające na odróżnienie dwóch węglowodorów o wzorach:

LCH 1 Zajęcia nr 60 Diagnoza końcowa. Zaprojektuj jedno doświadczenie pozwalające na odróżnienie dwóch węglowodorów o wzorach: LCH 1 Zajęcia nr 60 Diagnoza końcowa Zadanie 1 (3 pkt) Zaprojektuj jedno doświadczenie pozwalające na odróżnienie dwóch węglowodorów o wzorach: H 3 C CH 2 CH 2 CH 2 CH 2 a) b) W tym celu: a) wybierz odpowiedni

Bardziej szczegółowo

WOJEWÓDZKI KONKURS PRZEDMIOTOWY Z CHEMII... DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW - rok szkolny 2011/2012 eliminacje wojewódzkie

WOJEWÓDZKI KONKURS PRZEDMIOTOWY Z CHEMII... DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW - rok szkolny 2011/2012 eliminacje wojewódzkie ŁÓDZKIE CENTRUM DOSKONALENIA NAUCZYCIELI I KSZTAŁCENIA PRAKTYCZNEGO kod Uzyskane punkty..... WOJEWÓDZKI KONKURS PRZEDMIOTOWY Z CHEMII... DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW - rok szkolny 2011/2012 eliminacje wojewódzkie

Bardziej szczegółowo

Cennik pamięci USB - 123gifts.pl 123@123gifts.pl tel. 532 579 506

Cennik pamięci USB - 123gifts.pl 123@123gifts.pl tel. 532 579 506 Dożywotnia gwarancja, najszybszy chipset pamięci oraz znakowanie techniką druku UV. Wybierająć pendrive Envo mają Państwo pewność najwyższeh europejskiej jakości produktu. Wszystkie produkty marki ENVO

Bardziej szczegółowo

p o w ł o k i p r o s z k o w e ODPORNOŚĆ POWŁOK ARCHITEKTONICZNYCH W ŚWIETLE UDZIELANYCH GWARANCJI

p o w ł o k i p r o s z k o w e ODPORNOŚĆ POWŁOK ARCHITEKTONICZNYCH W ŚWIETLE UDZIELANYCH GWARANCJI ODPORNOŚĆ POWŁOK ARCHITEKTONICZNYCH W ŚWIETLE UDZIELANYCH GWARANCJI Andrzej Jelonek Rynek architektonicznych konstrukcji aluminiowych w Polsce Rosnąca konkurencja; Coraz szersze stosowanie powłok proszkowych;

Bardziej szczegółowo

KONKURS CHEMICZNY DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW. Eliminacje szkolne I stopień

KONKURS CHEMICZNY DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW. Eliminacje szkolne I stopień POUFNE Pieczątka szkoły 9 listopada 2015 r. Imię Czas pracy 60 minut Nazwisko KONKURS CHEMICZNY DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW ROK SZKOLNY 2015/2016 Eliminacje szkolne I stopień Informacje: 1. Przeczytaj uważnie

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE NR 9. Zakład Budownictwa Ogólnego. Stal - pomiar twardości metali metodą Brinella

ĆWICZENIE NR 9. Zakład Budownictwa Ogólnego. Stal - pomiar twardości metali metodą Brinella Zakład Budownictwa Ogólnego ĆWICZENIE NR 9 Stal - pomiar twardości metali metodą Brinella Instrukcja z laboratorium: Budownictwo ogólne i materiałoznawstwo Instrukcja do ćwiczenia nr 9 Strona 9.1. Pomiar

Bardziej szczegółowo

PLAN BADANIA MIĘDZYLABORATORYJNEGO Badania fizykochemiczne wyrobów chemii gospodarczej.

PLAN BADANIA MIĘDZYLABORATORYJNEGO Badania fizykochemiczne wyrobów chemii gospodarczej. PLAN BADANIA MIĘDZYLABORATORYJNEGO Badania fizykochemiczne wyrobów chemii gospodarczej. 1. Organizator Klub Polskich Laboratoriów Badawczych POLLAB Sekcja POLLAB-CHEM/ EURACHEM-PL. 2. Koordynator Specjalistyczne

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE: Wpływ przewodnictwa elektrycznego roztworu na promień działania protektora

ĆWICZENIE: Wpływ przewodnictwa elektrycznego roztworu na promień działania protektora ĆWICZENIE: Wpływ przewodnictwa elektrycznego roztworu na promień działania protektora WPROWADZENIE W celu ochrony metalu przed korozją w roztworach elektrolitów często stosuje się tak zwaną ochronę protektorową.

Bardziej szczegółowo

Laboratorium badań materiałowych i technologicznych. dr inż. Tomasz Kurzynowski

Laboratorium badań materiałowych i technologicznych. dr inż. Tomasz Kurzynowski Laboratorium badań materiałowych i technologicznych dr inż. Tomasz Kurzynowski Agenda Oferta badawcza Wyposażenie laboratorium Przykłady realizowanych badań Opracowanie i rozwój nowych materiałów Zastosowanie

Bardziej szczegółowo

VI. Chemia opakowań i odzieży

VI. Chemia opakowań i odzieży VI. Chemia opakowań i odzieży VI-1. POKAZ: Badanie właściwości wybranych polimerów syntetycznych: poliestru (PET), polietylenu (PE), polichlorku winylu (PVC) polipropylenu (PP) i polistyrenu (PS) VI-2.

Bardziej szczegółowo

FARBY GRUNTUJĄCE - PODKŁADOWE HADROGRUNT

FARBY GRUNTUJĄCE - PODKŁADOWE HADROGRUNT FARBY GRUNTUJĄCE - PODKŁADOWE HADROGRUNT HADROGRUNT alkidowo akrylowa modyfikowana farba podkładowa jednoskładnikowa antykorozyjna. Przeznaczona do malowania konstrukcji stalowych, środków transportu,

Bardziej szczegółowo

OZNACZANIE TWARDOŚCI WODY SPOSOBEM WARTHA - PFEIFERA

OZNACZANIE TWARDOŚCI WODY SPOSOBEM WARTHA - PFEIFERA OZNACZANIE TWARDOŚCI WODY SPOSOBEM WARTHA - PFEIFERA WSTĘP RODZAJE TWARDOŚCI WODY Twardość wody jest jej właściwością wynikającą z obecności rozpuszczonych w niej związków, głównie wapnia i magnezu. Pierwotnie

Bardziej szczegółowo

Wydział Chemii UJ Podstawy chemii -wykład 13/1 dr hab. W. Makowski

Wydział Chemii UJ Podstawy chemii -wykład 13/1 dr hab. W. Makowski !"#$% &%'( )'%!"#$ ( *('+( ',"("%-%'(.& *('+( ',"("%-%'( /014516 7689:6;9:9?@;60 A4B11 1 65671< =6C9D1904= :4?E FE G414:H I

Bardziej szczegółowo

Atomowa spektrometria absorpcyjna i emisyjna

Atomowa spektrometria absorpcyjna i emisyjna Nowoczesne techniki analityczne w analizie żywności Zajęcia laboratoryjne Atomowa spektrometria absorpcyjna i emisyjna Cel ćwiczenia: Celem ćwiczenia jest oznaczenie zawartości sodu, potasu i magnezu w

Bardziej szczegółowo

ARKUSZ PRÓBNEJ MATURY Z OPERONEM CHEMIA

ARKUSZ PRÓBNEJ MATURY Z OPERONEM CHEMIA Miejsce na naklejkę z kodem ARKUSZ PRÓBNEJ MATURY Z OPERONEM CHEMIA POZIOM PODSTAWOWY LISTOPAD ROK 2009 Instrukcja dla zdającego Czas pracy 120 minut 1. Sprawdź, czy arkusz egzaminacyjny zawiera 9 stron

Bardziej szczegółowo