EGNOS to działa! Za oknem widać niewiele, Więcej niż GPS. WYDARZENIE Próby lotne podejść APV I

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "EGNOS to działa! Za oknem widać niewiele, Więcej niż GPS. WYDARZENIE Próby lotne podejść APV I"

Transkrypt

1 WYDARZENIE Próby lotne podejść APV I EGNOS to działa! Za oknem widać niewiele, a na pewno nie widać lotniska. Pod nami poletka i lasy rozmyte zamgleniem. Lecimy po kresce procedury do lądowania. Zniżamy świat nabiera kolorów i kontrastów. Wskazówki ILS pokazują nasze położenie względem ścieżki schodzenia, na grubość wskazówki w lewo od osi pasa. Pilot poprawia pozycję. Z zamglenia wyłania się pas. Idealnie na wprost nas widać jego linię centralną, która pozwala ocenić jak precyzyjnie przyrząd wskazuje nasze położenie na podejściu. Po chwili koła Seneki piszczą o asfalt. Jesteśmy na ziemi. I co w tym dziwnego, przecież już od dawna ILS... No właśnie. To lotnisko nie ma ILS. Nasz pokładowy odbiornik ILS korzystał z danych GNSS precyzyjnie prowadząc nas na podejściu. Lądowaliśmy w Mielcu jednym z dwóch pierwszych lotnisk w Polsce dla których Polska Agencja Żeglugi Powietrznej opracowała procedury w oparciu o GNSS. Więcej niż GPS Upowszechnienie odbiorników GPS wprowadziło nową jakość w nawigacji lotniczej perspektywa zgubienia się na trasie, kiedyś tak bardzo realna, odeszła w przeszłość. Z GPS-em nie sposób przegapić lotniska docelowego pozostaje tylko na nim... wylądować. Podejście do lądowania na dużych lotniskach komunikacyjnych umożliwiają radionawigacyjne systemy podejścia nieprecyzyjnego (NDB, VOR) i precyzyjnego (ILS). Jednak takich lotnisk jest niewiele, a na rozbudowę infrastruktury nie ma co liczyć z powodów finansowych wyposażenie jednego kierunku podejścia w ILS Cat I to koszt liczony w milionach złotych, do czego dochodzą jeszcze koszty eksploatacji liczone w setkach tysięcy. A gdyby tak wykorzystać w tym celu GPS? Niestety, dokładność systemu GPS okazuje się w tym przypadku niewystarczająca. Dokładność pozioma to 17 m, znacz- 6 PLAR 4/2011

2 Na naszych oczach dokonuje się jedna z największych rewolucji w lotniczej nawigacji oto wchodzi w użycie system, który umożliwia podejścia do lądowania na nieoprzyrządowanych lotniskach z dokładnością bliską ILS prawek to amerykańska implementacja rozwiązania zwanego według nomenklatury ICAO satelitarnym systemem wspomagającym, SBAS (Satellite Based Augmentation System). Europejskim odpowiednikiem WAAS jest EGNOS (European Geostationary Navigation Overlay Service). Jak to działa? Skąd się bierze niedokładność systemu GPS? Odbiornik GPS wylicza pozycję w oparciu o czas dotarcia sygnałów z kilku (co najmniej czterech) satelitów z konstelacji co najmniej 24 krążących wokół Ziemi po zsynchronizowanych orbitach znajomość danych o położeniu każdego z satelitów (tzw. efemerydy) i czasu emisji jego sygnału pozwala wyznaczyć odpowiednie odległości. Problem polega jednak na tym, że orbity satelitów ulegają fluktuacjom (stąd bierze się tzw. błąd efemeryczny), a propagacja Podczas trwania eksperymentu... sygnału radiowego zakłócana jest przez niejednorodności jonosfery. Do tego dochodzi również dryft atomowych zegarów satelitów GPS. To właśnie najważniejsze źródła błędów pozycjonowania w systemie GPS. Na szczęście spowodowane nimi odchylenia wyznaczonej pozycji są w danej chwili takie same dla znacznych obszarów, a więc mierząc aktualny błąd wskazań dla miejsc o precyzyjnie określonych współrzędnych, można wyznaczyć bieżące wartości odchyleń i wyliczyć poprawki, umożliwiające znaczne zwiększenie dokładności wskazań odbiorników mobilnych. Poprawki te mogą być wysyłane...jakość sygnału była monitorowana nie gorzej jest z dokładnością określania położenia w pionie, wynoszącą 37 m; w sprzyjających warunkach dokładność może być lepsza, jednak trudno sobie wyobrazić lotnika, który zaakceptuje możliwość znajdowania się w pobliżu ziemi o sto stóp niżej, niż powinien... Tymczasem podejścia z wykorzystaniem nawigacji satelitarnej są nie tylko możliwe, ale już od dłuższego czasu funkcjonują. Chodzi o wdrożony w USA system WAAS (Wide Area Augmentation System). WAAS nie jest rozwiązaniem konkurencyjnym w stosunku do GPS, a nakładką, wykorzystującą go jako podstawę i zwiększającą jego dokładność przez uwzględnienie pofot. Andrzej Rutkowski Na naszych oczach dokonuje się jedna z największych rewolucji w lotniczej nawigacji oto wchodzi w użycie system, który umożliwia podejścia do lądowania na nieoprzyrządowanych lotniskach z dokładnością bliską ILS PLAR 4/2011 7

3 WYDARZENIE Próby lotne podejść APV I 8 PLAR 4/2011

4 drogą radiową przez stacje naziemne, zapewniając radykalne zwiększenie dokładności w pozbliżu stacji bazowej. Lepiej jednak przekazać je do satelitów, które następnie wyślą sygnał w kierunku Ziemi w ten sposób stosunkowo niewielkim kosztem uzyskuje się znacznie większe pokrycie (systemy SBAS wykorzystują nadajniki dzierżawione od komercyjnych operatorów satelitów geostacjonarnych). Wiarygodność SBAS pozwala uzyskać dokładność określania pozycji porównywalną z dokładnością wymaganą przez ICAO dla podejścia precyzyjnego kategorii I wymagana dla Cat I dokładność pozioma to 16 m, zaś pionowa 6 m, według specyfikacji WAAS wartości te wynoszą 7,6 i 7,6 m (zmierzone odpowiednio 0,9 i 1,3 m), dla EGNOS zaś 1-3 i 2-4 m. Jednak największą wartością dodaną wnoszoną przez SBAS jest wiarygodność. Wymagany dla Cat I czas poinformowania użyt- fot. Andrzej Rutkowski To niby tylko formalność, bo dwa tygodnie wcześniej system uzyskał status SoL, ale trema przed empiryczną weryfikacją jest... Naziemna infrastruktura EGNOS obejmuje rozlokowane głównie w Europie, ale i w Afryce, Ameryce Północnej i Południowej 34 stacje RIMS (Ranging and Integrity Monikownika o braku danych o niezbędnej dokładności (w tym o awarii systemu) to 6 sekund. W przypadku GPS czas ten wynosi s, czyli 2 godziny! Monitorowanie przez SBAS sprowadza ten w istocie kluczowy parametr (tzw. time to alert) poniżej 6 sekund. W praktyce Reklama PLAR 4/2011 9

5 WYDARZENIE Próby lotne podejść APV I Samolot prawdziwie klasyczny, a na pokładzie wyposażenie z XXI wieku toring Stations), monitorujące sygnał GPS i przesyłające wyniki pomiarów do 4 centrów MCC (Mission Control Centers), gdzie wyliczane są poprawki oraz 6 stacji NLES (Navigation Land Earth Stations), wysyłających poprawki do czterech satelitów geostacjonarnych. Ponieważ, zgodnie ze zdrowym rozsądkiem, system EGNOS jest komaptybilny z WAAS, można z niego korzystać używając typowego odbiornika nawigacyjnego zgodnego z WAAS, np. Garmin GNS430W. Taki właśnie zamontowany był w samolocie Piper PA-34 Seneca II firmy Royal Star, który 14 i wykonał eksperymentalne loty i podejścia do lądowania według procedur APV I na lotniskach Pyrzowice i Mielec. APV I to wykorzystujące SBAS podejście nieprecyzyjne, w którym dokładność prowadzenia poziomego jest taka jak w ILS Cat I, natomiast dokładność prowadzenia pionowego jest nieznacznie gorsza od I kategorii ILS. To działa! Ta wiadomość nadeszła tuż po tym, jak 2.03 ESSP uzyskał dla EGNOS status Safety of Life, potwierdzający możliwość jego bezpiecznego użycia w lotnictwie. Tak, ale... Podejścia wykorzystujące EGNOS mają minima podobne jak podejścia ILS przy znacznie niższych kosztach wymagają jednak pewnych inwestycji w przygotowanie procedur Gratulujemy eksperyment się udał! Mamy więc empiryczny dowód, że EGNOS funkcjonuje i może być z powodzeniem wykorzystywany w lotnictwie, tak jak WAAS w USA (WAAS jest już stosowany w rozkładowych lotach z pasażerami). Korzyści z użycia systemu są niebagatelne praktycznie każde lotnisko może zyskać podejścia instrumentalne na każdym kierunku bez konieczności inwestowania w naziemną infrastrukturę radionawigacyjną, odpadają też koszty eksploatacji i utrzymania w ruchu tych urządzeń. Korzystanie z EGNOS jest darmowe, nie oznacza to jednak, że nie wiąże się z żadnymi kosztami. Po pierwsze, wymaga to obecności na pokładzie certyfikowanego (i zainstalowanego w oparciu o certyfikat!) odbiornika nawigacyjnego zgodnego z EGNOS/WAAS, który jest droższy od wersji podstawowej. Po drugie procedury APV nie tworzą się same. Każdą z nich, dla każdej drogi startowej, każdego kierunku itd., trzeba zaprojektować, co wiąże się zwykle z koniecznością inwentaryzacji przeszkód lotniczych wokół lotniska, a także zweryfikować, oblatać i scertyfikować. Może się okazać konieczne doposażenie fot. Andrzej Rutkowski lotniska w światła podejścia, systemy meteo itp., a to oznacza dodatkowe koszty. Jeśli jednak właściciele lotnisk będą zainteresowani taką inwestycją, mogą ustawiać się w kolejce do PAŻP. Opublikowania pierwszych procedur możemy się spodziewać do końca roku 2011; według dokumentów ICAO, wszystkie lotniska komunikacyjne powinny je mieć do roku 2016 po zamieszczeniu w AIP zostaną wpisane do baz danych pokładowych odbiorników nawigacyjnych przez firmy takie jak Jeppesen. Pewną przeszkodą są wciąż nie doprecyzowane kwestie prawne dotyczące np. odpowiedzialności za system (ESSP jest organizacją certyfikowaną przez nadzór francuski, musi być uznana przez ULC), nie ma też wytycznych w zakresie dopuszczenia polskich załóg i statków powietrznych. Jednak zaangażowanie Polaków w implementację EGNOS daje powody do optymizmu. Już sam fakt przeprowadzenia prób systemu na polskich lotniskach udowadnia, że jesteśmy w czołówce europejskich krajów wdrażających ten system, a dotychczasowa determinacja PAŻP we wprowadzaniu nowatorskich rozwiązań (jak choćby jednego z pierwszych w Europie internetowego AIP) pozwala żywić nadzieje na sprawne tworzenie procedur. Cieszy również duże zainteresowanie ze strony Aeroklubu Polskiego. Jak deklaruje prezes AP Włodzimierz Skalik, rozpoczyna się proces opracowania podejść wykorzystujących EGNOS dla należącego do Aeroklubu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie lotniska Dajtki, które będzie poligonem doświadczalnym, pozwalającytm zebrać doświadczenia dla innych lokalnych lotnisk. Oby było ich jak najwięcej. Andrzej Rutkowski, Michał Setlak fot. Andrzej Rutkowski 10 PLAR 4/2011

6

Powierzchniowe systemy GNSS

Powierzchniowe systemy GNSS Systemy GNSS w pomiarach geodezyjnych 1/58 Powierzchniowe systemy GNSS Jarosław Bosy Instytut Geodezji i Geoinformatyki Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu e-mail: jaroslaw.bosy@up.wroc.pl Systemy GNSS

Bardziej szczegółowo

Systemy przyszłościowe. Global Navigation Satellite System Globalny System Nawigacji Satelitarnej

Systemy przyszłościowe. Global Navigation Satellite System Globalny System Nawigacji Satelitarnej Systemy przyszłościowe Global Navigation Satellite System Globalny System Nawigacji Satelitarnej 1 GNSS Dlaczego GNSS? Istniejące systemy satelitarne przeznaczone są do zastosowań wojskowych. Nie mają

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie systemu EGNOS w nawigacji lotniczej w aspekcie uruchomienia serwisu Safety-of-Life

Wykorzystanie systemu EGNOS w nawigacji lotniczej w aspekcie uruchomienia serwisu Safety-of-Life UNIWERSYTET WARMIŃSKO-MAZURSKI w Olsztynie Wydział Geodezji i Gospodarki Przestrzennej Katedra Geodezji Satelitarnej i Nawigacji Wyższa Szkoła Oficerska Sił Powietrznych w Dęblinie Wykorzystanie systemu

Bardziej szczegółowo

Patronat nad projektem objęły: ESA (Europejska Agencja Kosmiczna), Komisja Europejska (KE),

Patronat nad projektem objęły: ESA (Europejska Agencja Kosmiczna), Komisja Europejska (KE), Początki Dynamiczny rozwój systemów nawigacji satelitarnej i ich wykorzystania w bardzo wielu dziedzinach życia codziennego, przyczynił się do faktu, że także w Europie zaczęto myśleć nad stworzeniem własnego

Bardziej szczegółowo

PODEJŚCIA DO LĄDOWANIA APV SBAS NA LOTNISKACH W FIR WARSZAWA

PODEJŚCIA DO LĄDOWANIA APV SBAS NA LOTNISKACH W FIR WARSZAWA PODEJŚCIA DO LĄDOWANIA APV SBAS NA LOTNISKACH W FIR WARSZAWA PIOTR CZEŚNIK piotr.czesnik@pansa.pl Kierownik Działu Projektowania Procedur i Analizy Przeszkód Lotniczych RYS HISTORYCZNY WDROŻEŃ PROCEDUR

Bardziej szczegółowo

Działania PAśP w obszarze wdroŝenia nawigacji GNSS w lotnictwie cywilnym

Działania PAśP w obszarze wdroŝenia nawigacji GNSS w lotnictwie cywilnym Działania PAśP w obszarze wdroŝenia nawigacji GNSS w lotnictwie cywilnym Tomasz Woźniak tel.: +48 22 574 53 80 e-mail: t.wozniak@pansa.pl ZAGADNIENIA 1. PAśP i jego misja 2. Zalety nawigacji GNSS 3. Działania

Bardziej szczegółowo

Analiza metod SIS i koncepcja ich wykorzystania podczas podejścia do lądowania według GNSS. Krzysztof Banaszek

Analiza metod SIS i koncepcja ich wykorzystania podczas podejścia do lądowania według GNSS. Krzysztof Banaszek Analiza metod SIS i koncepcja ich wykorzystania podczas podejścia do lądowania według GNSS. Krzysztof Banaszek Chełm, 15.02.2005 Zakres prezentacji Wymagania ICAO dla systemów GNSS Wymagania ICAO dla poszczególnych

Bardziej szczegółowo

PRZYGOTOWANIE, PRZEKAZANIE I PUBLIKACJA W AIP INFORMACJI AIS DOT

PRZYGOTOWANIE, PRZEKAZANIE I PUBLIKACJA W AIP INFORMACJI AIS DOT PRZYGOTOWANIE, PRZEKAZANIE I PUBLIKACJA W AIP INFORMACJI AIS DOT. MAŁYCH LOTNISK ORAZ WYMOGI DOTYCZĄCE OPERATÓW PRZESZKÓD NIEZBĘDNYCH DLA PRAWIDŁOWYCH PUBLIKACJI AIS/AIM ORAZ OPRACOWANIA PROCEDUR PODEJŚCIA

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie systemów satelitarnych w bezpiecznej nawigacji powietrznej

Wykorzystanie systemów satelitarnych w bezpiecznej nawigacji powietrznej CIEĆKO Adam 1,2 GRZEGORZEWSKI Marek 2 ĆWIKLAK Janusz 2 OSZCZAK Stanisław 2 GRUNWALD Grzegorz 1 BABER Krzysztof 2 Wykorzystanie systemów satelitarnych w bezpiecznej nawigacji powietrznej WSTĘP Nawigacja

Bardziej szczegółowo

PODSTAWOWE DANE SYSTEMU GPS

PODSTAWOWE DANE SYSTEMU GPS NAWIGACJA GNSS NAWIGACJA GNSS GNSS Global Navigation Satellite System jest to PODSTAWOWY sensor nawigacji obszarowej. Pojęcie to obejmuje nie tylko GPS NAVSTAR (pierwszy w pełni funkcjonujący globalny

Bardziej szczegółowo

GEOMATYKA program podstawowy. dr inż. Paweł Strzeliński Katedra Urządzania Lasu Wydział Leśny UP w Poznaniu

GEOMATYKA program podstawowy. dr inż. Paweł Strzeliński Katedra Urządzania Lasu Wydział Leśny UP w Poznaniu GEOMATYKA program podstawowy 2017 dr inż. Paweł Strzeliński Katedra Urządzania Lasu Wydział Leśny UP w Poznaniu W 1968 roku Departament Obrony USA podjął decyzję o połączeniu istniejących programów, w

Bardziej szczegółowo

WYKORZYSTANIE SYSTEMU EGNOS NA POTRZEBY NAWIGACJI LOTNICZEJ W POLSCE WSCHODNIEJ

WYKORZYSTANIE SYSTEMU EGNOS NA POTRZEBY NAWIGACJI LOTNICZEJ W POLSCE WSCHODNIEJ 1-2011 PROBLEMY EKSPLOATACJI 57 Janusz ĆWIKLAK, Marek GRZEGORZEWSKI, Henryk JAFERNIK, Stanisław OSZCZAK Wyższa Szkoła Oficerska Sił Powietrznych w Dęblinie Adam CIEĆKO Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w

Bardziej szczegółowo

Nawigacja satelitarna

Nawigacja satelitarna Paweł Kułakowski Nawigacja satelitarna Nawigacja satelitarna Plan wykładu : 1. Zadania systemów nawigacyjnych. Zasady wyznaczania pozycji 3. System GPS Navstar - architektura - zasady działania - dokładność

Bardziej szczegółowo

NAWIGACJA GNSS MAPY PROCEDUR RNAV GNSS. Warszawa, 2015 r.

NAWIGACJA GNSS MAPY PROCEDUR RNAV GNSS. Warszawa, 2015 r. NAWIGACJA GNSS MAPY PROCEDUR RNAV GNSS Warszawa, 2015 r. PROCEDURY RNAV GNSS Procedury podejścia RNAV GNSS do minimów LNAV dla większości lotnisk kontrolowanych zostały wdrożone operacyjnie zgodnie z cyklem

Bardziej szczegółowo

OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA

OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA Załącznik nr 1 do SIWZ OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA Przedmiotem zamówienia jest usługa polegająca na wykonywaniu okresowej kontroli z powietrza lotniczych urządzeń naziemnych NAV i VAN funkcjonujących na

Bardziej szczegółowo

NAWIGACJA GNSS PROCEDURY. Warszawa, MARZEC 2013 r.

NAWIGACJA GNSS PROCEDURY. Warszawa, MARZEC 2013 r. NAWIGACJA GNSS PROCEDURY Warszawa, MARZEC 2013 r. PROCEDURY NPA RNAV GNSS Wdrożenie nieprecyzyjnych procedur podejścia do lądowania RNAV (GNSS), planowane zgodnie z cyklem AIRAC w dniu 04.04.2013, obejmuje:

Bardziej szczegółowo

w ramach eksperymentalnych podejść RNAV EGNOS/GNSS

w ramach eksperymentalnych podejść RNAV EGNOS/GNSS Lotnicza walidacja procedur LPV w ramach eksperymentalnych podejść RNAV EGNOS/GNSS Andrzej Fellner Henryk Jafernik Paweł Trómiński Konferencja Komisji Geodezji Satelitarnej Komitetu Badao Kosmicznych i

Bardziej szczegółowo

Ultra szybkie pozycjonowanie GNSS z zastosowaniem systemów GPS, GALILEO, EGNOS i WAAS

Ultra szybkie pozycjonowanie GNSS z zastosowaniem systemów GPS, GALILEO, EGNOS i WAAS Ultra szybkie pozycjonowanie GNSS z zastosowaniem systemów GPS, GALILEO, EGNOS i WAAS Jacek Paziewski Paweł Wielgosz Katarzyna Stępniak Katedra Astronomii i Geodynamiki Uniwersytet Warmińsko Mazurski w

Bardziej szczegółowo

KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH. Projekt. ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (UE) nr /... z dnia [ ] r.

KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH. Projekt. ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (UE) nr /... z dnia [ ] r. KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH Projekt Bruksela, dnia r. C ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (UE) nr /... z dnia [ ] r. ustanawiające wymagania techniczne i procedury administracyjne dotyczące operacji lotniczych

Bardziej szczegółowo

Stan opracowania metadanych zbiorów i usług danych przestrzennych dla tematu sieci transportowe w zakresie transportu lotniczego

Stan opracowania metadanych zbiorów i usług danych przestrzennych dla tematu sieci transportowe w zakresie transportu lotniczego RADA INFRASTRUKTURY INFORMACJI PRZESTRZENNEJ Stan opracowania metadanych zbiorów i usług danych przestrzennych dla tematu sieci transportowe w zakresie transportu lotniczego Źródło Autorstwo dokumentu

Bardziej szczegółowo

NAWIGACJA OBSZAROWA ORAZ OSIĄGI SYSTEMÓW GNSS/EGNOS JAKO PODSTAWA DO POPRAWY POZYCJONOWANIA, SEPARACJI ORAZ WZROSTU POJEMNOŚCI LOTNISKA

NAWIGACJA OBSZAROWA ORAZ OSIĄGI SYSTEMÓW GNSS/EGNOS JAKO PODSTAWA DO POPRAWY POZYCJONOWANIA, SEPARACJI ORAZ WZROSTU POJEMNOŚCI LOTNISKA Krzysztof Banaszek Polska Agencja Żeglugi Powietrznej NAWIGACJA OBSZAROWA ORAZ OSIĄGI SYSTEMÓW GNSS/EGNOS JAKO PODSTAWA DO POPRAWY POZYCJONOWANIA, SEPARACJI ORAZ WZROSTU POJEMNOŚCI LOTNISKA Streszczenie:

Bardziej szczegółowo

AGROCOM system jazdy równoległej

AGROCOM system jazdy równoległej AGROCOM system jazdy równoległej Jerzy Koronczok Agrocom Polska. Oprogramowanie i nowe możliwości dla rolnictwa. 47-120 Żędowice GPS systemy prowadzenia równoległego Agrocom E-DRIVE: Nowości Baseline HD

Bardziej szczegółowo

LOTNISKO Rozwój infrastruktury PAŻP na tle ruchu lotniczego w 2010 i perspektywy na kolejne lata

LOTNISKO Rozwój infrastruktury PAŻP na tle ruchu lotniczego w 2010 i perspektywy na kolejne lata LOTNISKO 2011 Rozwój infrastruktury PAŻP na tle ruchu lotniczego w 2010 i perspektywy na kolejne lata Krzysztof Banaszek Prezes PAŻP Warszawa, 16.02.2011 r. Zagadnienia 1. Misja / Wizja PAŻP. 2. Operacje

Bardziej szczegółowo

Podniesienie kategorii podejścia ILS

Podniesienie kategorii podejścia ILS podejścia ILS Historia prac 28 października 2014 15 grudnia 2014 Skrócenie drogi startowej od strony progu 11 o 1000m Historia prac 5 marca 2015 22 kwietnia 2015 Skrócenie drogi startowej od strony progu

Bardziej szczegółowo

Bezzałogowe statki powietrzne w Polsce podstawy prawne. Zespół ds. bezzałogowych statków powietrznych Urząd Lotnictwa Cywilnego

Bezzałogowe statki powietrzne w Polsce podstawy prawne. Zespół ds. bezzałogowych statków powietrznych Urząd Lotnictwa Cywilnego Bezzałogowe statki powietrzne w Polsce podstawy prawne Zespół ds. bezzałogowych statków powietrznych Urząd Lotnictwa Cywilnego Bezzałogowe statki powietrzne Przepisy krajowe Prawo lotnicze Ustawa z dnia

Bardziej szczegółowo

DOKŁ ADNOŚĆ SERWISU EGNOS W KONTEKŚ CIE OBSŁ UGI OPERACJI LOTNISKOWYCH

DOKŁ ADNOŚĆ SERWISU EGNOS W KONTEKŚ CIE OBSŁ UGI OPERACJI LOTNISKOWYCH ZESZYTY NAUKOWE AKADEMII MARYNARKI WOJENNEJ ROK LII NR 1 (184) 2011 Andrzej Felski Akademia Marynarki Wojennej Krzysztof Banaszek Tomasz Woź niak Piotr Zakrzewski Polska Agencja Ż eglugi Powietrznej DOKŁ

Bardziej szczegółowo

Globalny Nawigacyjny System Satelitarny GLONASS. dr inż. Paweł Zalewski

Globalny Nawigacyjny System Satelitarny GLONASS. dr inż. Paweł Zalewski Globalny Nawigacyjny System Satelitarny GLONASS dr inż. Paweł Zalewski Wprowadzenie System GLONASS (Global Navigation Satellite System lub Globalnaja Nawigacjonnaja Sputnikowaja Sistiema) został zaprojektowany

Bardziej szczegółowo

Asystent Lądowania ILS (ILS Assistant) w systemie Pitlab&Zbig OSD

Asystent Lądowania ILS (ILS Assistant) w systemie Pitlab&Zbig OSD Asystent Lądowania ILS (ILS Assistant) w systemie Pitlab&Zbig OSD Asystent Lądowania ILS (ang. Instrument Landing System) jest systemem wspierającym bezpieczne i precyzyjne lądowanie modelem w warunkach

Bardziej szczegółowo

GEOMATYKA program podstawowy. dr inż. Paweł Strzeliński Katedra Urządzania Lasu Wydział Leśny UP w Poznaniu

GEOMATYKA program podstawowy. dr inż. Paweł Strzeliński Katedra Urządzania Lasu Wydział Leśny UP w Poznaniu GEOMATYKA program podstawowy 2017 dr inż. Paweł Strzeliński Katedra Urządzania Lasu Wydział Leśny UP w Poznaniu Wyznaczenie pozycji anteny odbiornika może odbywać się w dwojaki sposób: na zasadzie pomiarów

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 28 kwietnia 2017 r. Poz. 477

Warszawa, dnia 28 kwietnia 2017 r. Poz. 477 Warszawa, dnia 28 kwietnia 2017 r. Poz. 477 OGŁOSZENIE NR 12 PREZESA URZĘDU LOTNICTWA CYWILNEGO z dnia 28 kwietnia 2017 r. w sprawie programów szkoleń do uzyskania świadectw kwalifikacji członków personelu

Bardziej szczegółowo

IMPLEMENTACJA PROCEDUR LPV W SYMULATORACH LOTNICZYCH

IMPLEMENTACJA PROCEDUR LPV W SYMULATORACH LOTNICZYCH Szybkobieżne Pojazdy Gąsienicowe (33) nr 2, 2013 Oleg ANTEMIJCZUK Krzysztof TOKARZ Eugeniusz PIECHOCZEK IMPLEMENTACJA PROCEDUR LPV W SYMULATORACH LOTNICZYCH Streszczenie. Dzięki możliwościom systemu EGNOS

Bardziej szczegółowo

Wpływ implementacji systemów GNSS na lotniskach regionalnych i lokalnych na rozwój rynku samolotów GA i System Transportu Małymi Samolotami.

Wpływ implementacji systemów GNSS na lotniskach regionalnych i lokalnych na rozwój rynku samolotów GA i System Transportu Małymi Samolotami. Wpływ implementacji systemów GNSS na lotniskach regionalnych i lokalnych na rozwój rynku samolotów GA i System Transportu Małymi Samolotami. Jarosław Paszyn Samoloty.pl System Transportu Małymi Samolotami

Bardziej szczegółowo

przygtowała: Anna Stępniak, II rok DU Geoinformacji

przygtowała: Anna Stępniak, II rok DU Geoinformacji przygtowała: Anna Stępniak, II rok DU Geoinformacji system nawigacji składa się z satelitów umieszczonych na orbitach okołoziemskich, kontrolnych stacji naziemnych oraz odbiorników satelity wysyłają sygnał

Bardziej szczegółowo

GLOBALNE SYSTEMY NAWIGACJI SATELITARNEJ

GLOBALNE SYSTEMY NAWIGACJI SATELITARNEJ GLOBALNE SYSTEMY NAWIGACJI SATELITARNEJ 27 Władysław Góral GLOBALNE SYSTEMY NAWIGACJI SATELITARNEJ Wprowadzenie W roku 2007 mija 50 lat od wprowadzenia na orbitę okołoziemską pierwszego sztucznego satelity.

Bardziej szczegółowo

GNSS niezbędnym etapem implementacji LUN (1)

GNSS niezbędnym etapem implementacji LUN (1) GNSS niezbędnym etapem implementacji LUN (1) Jest faktem znamiennym, że PAŻP jest: zainteresowana udziałem w projektach badawczych, których celem jest wdrożenie operacyjne systemów GPS i EGNOS do zastosowań

Bardziej szczegółowo

TRANSCOMP XV INTERNATIONAL CONFERENCE COMPUTER SYSTEMS AIDED SCIENCE, INDUSTRY AND TRANSPORT

TRANSCOMP XV INTERNATIONAL CONFERENCE COMPUTER SYSTEMS AIDED SCIENCE, INDUSTRY AND TRANSPORT TRANSCOMP XV INTERNATIONAL CONFERENCE COMPUTER SYSTEMS AIDED SCIENCE, INDUSTRY AND TRANSPORT CIEĆKO Adam 1 GRUNWALD Grzegorz 1 KAŹMIERCZAK Rafał 1 OSZCZAK Stanisław 1 GRZEGORZEWSKI Marek 2 ĆWIKLAK Janusz

Bardziej szczegółowo

Pismo Organizacyjne 33 Ogólnopolskich Zawodów Samolotowych im. Zdzisława Dudzika

Pismo Organizacyjne 33 Ogólnopolskich Zawodów Samolotowych im. Zdzisława Dudzika ul. Sielska 34, 10 802 Olsztyn Lotnisko Olsztyn Dajtki (EPOD) tel./fax +48 89 5275240 www.aeroklub.olsztyn.pl Olsztyn, dnia 15.05.2013 r. Informacje ogólne Pismo Organizacyjne 33 Ogólnopolskich Zawodów

Bardziej szczegółowo

SATELITARNE SYSTEMY NAWIGACJI

SATELITARNE SYSTEMY NAWIGACJI SATELITARNE SYSTEMY NAWIGACJI GNSS Global Navigation Satellite Systems Wiadomości ogólne Piotr MIELNIK 22.02.1978 wystrzelono pierwszego satelitę systemu NAVSTAR GPS Nikt wówczas w wczas nie przewidywał,,

Bardziej szczegółowo

Milena Rykaczewska Systemy GNSS : stan obecny i perspektywy rozwoju. Acta Scientifica Academiae Ostroviensis nr 35-36,

Milena Rykaczewska Systemy GNSS : stan obecny i perspektywy rozwoju. Acta Scientifica Academiae Ostroviensis nr 35-36, Milena Rykaczewska Systemy GNSS : stan obecny i perspektywy rozwoju Acta Scientifica Academiae Ostroviensis nr 35-36, 191-199 2011 A c t a Sc ie n t if ic a A c a D e m ia e O s t r o y ie n s is 191 Milena

Bardziej szczegółowo

Systemy satelitarne wykorzystywane w nawigacji

Systemy satelitarne wykorzystywane w nawigacji Systemy satelitarne wykorzystywane w nawigacji Transit System TRANSIT był pierwszym systemem satelitarnym o zasięgu globalnym. Navy Navigation Satellite System NNSS, stworzony i rozwijany w latach 1958-1962

Bardziej szczegółowo

Znaczenie telekomunikacji we współdziałaniu z systemami nawigacyjnymi. Ewa Dyner Jelonkiewicz. ewa.dyner@agtes.com.pl Tel.

Znaczenie telekomunikacji we współdziałaniu z systemami nawigacyjnymi. Ewa Dyner Jelonkiewicz. ewa.dyner@agtes.com.pl Tel. TELEKOMUNIKACJA SATELITARNA-GOSPODARCZE I STRATEGICZNE KORZYŚCI DLA ADMINISTRACJI PUBLICZNEJ Warszawa, 12 grudnia 2014 Znaczenie telekomunikacji we współdziałaniu z systemami nawigacyjnymi Ewa Dyner Jelonkiewicz

Bardziej szczegółowo

Sieci Satelitarne. Tomasz Kaszuba 2013 kaszubat@pjwstk.edu.pl

Sieci Satelitarne. Tomasz Kaszuba 2013 kaszubat@pjwstk.edu.pl Sieci Satelitarne Tomasz Kaszuba 2013 kaszubat@pjwstk.edu.pl Elementy systemu Moduł naziemny terminale abonenckie (ruchome lub stacjonarne), stacje bazowe (szkieletowa sieć naziemna), stacje kontrolne.

Bardziej szczegółowo

Spotkanie inaugurujące projekt Direct AiR Transport (DART), 18 kwietnia 2016 Instytut Lotnictwa Warszawia. Eurocontrol - NATMC - 11/11/03-1

Spotkanie inaugurujące projekt Direct AiR Transport (DART), 18 kwietnia 2016 Instytut Lotnictwa Warszawia. Eurocontrol - NATMC - 11/11/03-1 Spotkanie inaugurujące projekt Direct AiR Transport (DART), 18 kwietnia 2016 Instytut Lotnictwa Warszawia Eurocontrol - NATMC - 11/11/03-1 DOŚWIADCZENIE Eurocontrol - NATMC - 11/11/03-2 POLITECHNIKA ŚLĄSKA

Bardziej szczegółowo

Wyposażenie Samolotu

Wyposażenie Samolotu P O L I T E C H N I K A R Z E S Z O W S K A im. Ignacego Łukasiewicza Wydział Budowy Maszyn i Lotnictwa Katedra Awioniki i Sterowania Wyposażenie Samolotu Instrukcja do laboratorium nr 3 Lotniczy odbiornik

Bardziej szczegółowo

Za szczególne zaangażowanie i wkład w opracowanie raportu autorzy dziękują:

Za szczególne zaangażowanie i wkład w opracowanie raportu autorzy dziękują: Foresight Przyszłość technik satelitarnych w Polsce to realizowany przez Polskie Biuro ds. Przestrzeni Kosmicznej projekt, którego celem jest ocena perspektyw i korzyści z wykorzystania technik satelitarnych

Bardziej szczegółowo

RNAV GNSS NIEZBĘDNYM ETAPEM IMPLEMENTACJI LUN I SZANSĄ DLA POLSKIEGO GENERAL AVIATION

RNAV GNSS NIEZBĘDNYM ETAPEM IMPLEMENTACJI LUN I SZANSĄ DLA POLSKIEGO GENERAL AVIATION PRACE INSTYTUTU LOTNICTWA 211, s. 57-67, Warszawa 2011 RNAV GNSS NIEZBĘDNYM ETAPEM IMPLEMENTACJI LUN I SZANSĄ DLA POLSKIEGO GENERAL AVIATION ANDRZEJ FELLNER*, HENRYK JAFERNIK*, PAWEŁ TRÓMIŃSKI** Politechnika

Bardziej szczegółowo

Przegląd metod zwiększania precyzji danych GPS. Mariusz Kacprzak

Przegląd metod zwiększania precyzji danych GPS. Mariusz Kacprzak Przegląd metod zwiększania precyzji danych GPS Mariusz Kacprzak Plan prezentacji: 1) Omówienie podstaw funkcjonowania GPS 2) Zasada wyznaczenie pozycji w GPS 3) Błędy wyznaczania pozycji 4) Sposoby korekcji

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA KOMISJA BADANIA WYPADKÓW LOTNICZYCH RAPORT KOŃCOWY Z BADANIA INCYDENTU LOTNICZEGO

PAŃSTWOWA KOMISJA BADANIA WYPADKÓW LOTNICZYCH RAPORT KOŃCOWY Z BADANIA INCYDENTU LOTNICZEGO 12. PAŃSTWOWA KOMISJA BADANIA WYPADKÓW LOTNICZYCH Warszawa, dnia 25 listopada 2014 roku Nr ewidencyjny zdarzenia lotniczego 579/14 1. Data i czas zaistnienia incydentu: 10.05.2014 r. godz. 11.01 UTC 2.

Bardziej szczegółowo

KONSULTACJE SPOŁECZNE Projekt korekty granic poziomych TMA Warszawa w związku z optymalizacją dolotów do lotniska Warszawa/Modlin

KONSULTACJE SPOŁECZNE Projekt korekty granic poziomych TMA Warszawa w związku z optymalizacją dolotów do lotniska Warszawa/Modlin KONSULTACJE SPOŁECZNE Projekt korekty granic poziomych TMA Warszawa w związku z optymalizacją dolotów do lotniska Warszawa/Modlin 1. CEL Celem korekty granic TMA Warszawa jest umożliwienie płynnego zniżania

Bardziej szczegółowo

LINOWIEC. Lech Romański Starogard Gdański ZATWIERDZAM. (Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego) INSTRUKCJA OPERACYJNA LĄDOWISKA

LINOWIEC. Lech Romański Starogard Gdański ZATWIERDZAM. (Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego) INSTRUKCJA OPERACYJNA LĄDOWISKA Lech Romański 83-200 Starogard Gdański ZATWIERDZAM (Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego) INSTRUKCJA OPERACYJNA LĄDOWISKA LINOWIEC Starogard Gdański, 2011-12-09 KARTA UZGODNIEŃ INSTRUKCJI OPERACYJNEJ LĄDOWISKA

Bardziej szczegółowo

Techniki różnicowe o podwyższonej dokładności pomiarów

Techniki różnicowe o podwyższonej dokładności pomiarów Techniki różnicowe o podwyższonej dokładności pomiarów Adam Ciećko, Bartłomiej Oszczak adam.ciecko@uwm.edu.pl bartek@uw.pl Zastosowanie nowoczesnych satelitarnych metod pozycjonowania i nawigacji w rolnictwie

Bardziej szczegółowo

PROBLEMATYKA POZYSKIWANIA GEODANYCH NA POTRZEBY OPRACOWANIA PROCEDUR LOTU DLA NAWIGACJI OBSZAROWEJ (RNAV) W POLSCE

PROBLEMATYKA POZYSKIWANIA GEODANYCH NA POTRZEBY OPRACOWANIA PROCEDUR LOTU DLA NAWIGACJI OBSZAROWEJ (RNAV) W POLSCE Adam CIEĆKO 1 Grzegorz GRUNWALD 1 Stanisław OSZCZAK 1 przeszkody lotnicze, nawigacja obszarowa, RNAV, GNSS PROBLEMATYKA POZYSKIWANIA GEODANYCH NA POTRZEBY OPRACOWANIA PROCEDUR LOTU DLA NAWIGACJI OBSZAROWEJ

Bardziej szczegółowo

System nawigacji satelitarnej Galileo oferta biznesowa

System nawigacji satelitarnej Galileo oferta biznesowa System nawigacji satelitarnej Galileo oferta biznesowa Forum Satelitarne Marta Krywanis-Brzostowska European GNSS Agency Europejska Agencja GNSS (GSA) MISJA: wspomaganie UE w uzyskaniu możliwie wysokiego

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 6. Modele latające o masie startowej nie większej niż 25 kg, używane wyłącznie w. operacjach w zasięgu widzialności wzrokowej.

Załącznik nr 6. Modele latające o masie startowej nie większej niż 25 kg, używane wyłącznie w. operacjach w zasięgu widzialności wzrokowej. Załącznik nr 6 Modele latające o masie startowej nie większej niż 25 kg, używane wyłącznie w operacjach w zasięgu widzialności wzrokowej Spis treści 1.1. Przepisy niniejszego załącznika stosuje się do

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 18 grudnia 2013 r. Poz. 357. ZARZĄDZENIE Nr 41/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ. z dnia 18 grudnia 2013 r.

Warszawa, dnia 18 grudnia 2013 r. Poz. 357. ZARZĄDZENIE Nr 41/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ. z dnia 18 grudnia 2013 r. Szefostwo Służby Ruchu Lotniczego Warszawa, dnia 18 grudnia 2013 r. Poz. 357 ZARZĄDZENIE Nr 41/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie prowadzenia rejestru wojskowych lotniczych

Bardziej szczegółowo

WPŁYW PRECYZYJNEJ NAWIGACJI OBSZAROWEJ NA PRZEPUSTOWOŚĆ PORTU LOTNICZEGO

WPŁYW PRECYZYJNEJ NAWIGACJI OBSZAROWEJ NA PRZEPUSTOWOŚĆ PORTU LOTNICZEGO PRACE NAUKOWE POLITECHNIKI WARSZAWSKIEJ z. 80 Transport 2011 Marek Malarski Politechnika Warszawska Wydział Transportu Krzysztof Banaszek Polska Agencja Żeglugi Powietrznej WPŁYW PRECYZYJNEJ NAWIGACJI

Bardziej szczegółowo

roku system nawigacji satelitarnej TRANSIT. System ten wykorzystywano

roku system nawigacji satelitarnej TRANSIT. System ten wykorzystywano System nawigacji K U R S satelitarnej GPS, część 1 Od historii do przyszłości Wiele osób zajmujących się amatorsko, a nieraz i profesjonalnie elektroniką nie zdaje sobie w pełni sprawy z ogromnego postępu,

Bardziej szczegółowo

DOKŁADNOŚĆ POZYCJONOWANIA WSPÓŁCZESNYCH SYSTEMÓW NAWIGACJI SATELITARNEJ A PRZEPUSTOWOŚĆ PORTÓW LOTNICZYCH

DOKŁADNOŚĆ POZYCJONOWANIA WSPÓŁCZESNYCH SYSTEMÓW NAWIGACJI SATELITARNEJ A PRZEPUSTOWOŚĆ PORTÓW LOTNICZYCH Krzysztof BANASZEK 1, Marek MALARSKI 2 1 Polska Agencja Żeglugi Powietrznej ul. Wieżowa 8, 02-147 Warszawa k.banaszek@pansa.pl 2 Politechnika Warszawska, Wydział Transportu Zakład Inżynierii Transportu

Bardziej szczegółowo

1. Wstęp. 2. Budowa i zasada działania Łukasz Kowalewski

1. Wstęp. 2. Budowa i zasada działania Łukasz Kowalewski 01.06.2012 Łukasz Kowalewski 1. Wstęp GPS NAVSTAR (ang. Global Positioning System NAVigation Signal Timing And Ranging) Układ Nawigacji Satelitarnej Określania Czasu i Odległości. Zaprojektowany i stworzony

Bardziej szczegółowo

WYKAZ SKRÓTÓW I OZNACZEŃ

WYKAZ SKRÓTÓW I OZNACZEŃ SPIS TREŚCI WSTĘP... Błąd! Nie zdefiniowano WYKAZ SKRÓTÓW I OZNACZEŃ... Błąd! Nie zdefiniowano 1. WSTĘP DO MIĘDZYNARODOWEGO PRAWA LOTNICZEGO... Błąd! Nie zdefiniowano 1.1. Definicje prawa lotniczego...

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie nowoczesnych technologii w zarządzaniu drogami wojewódzkimi na przykładzie systemu zarządzania opartego na technologii GPS-GPRS.

Wykorzystanie nowoczesnych technologii w zarządzaniu drogami wojewódzkimi na przykładzie systemu zarządzania opartego na technologii GPS-GPRS. Planowanie inwestycji drogowych w Małopolsce w latach 2007-2013 Wykorzystanie nowoczesnych technologii w zarządzaniu drogami wojewódzkimi na przykładzie systemu zarządzania opartego na technologii GPS-GPRS.

Bardziej szczegółowo

KONSULTACJE SPOŁECZNE PROJEKT REORGANIZACJI STRUKTUR PRZESTRZENI POWIETRZNEJ W REJONIE LOTNISKA LUBLIN

KONSULTACJE SPOŁECZNE PROJEKT REORGANIZACJI STRUKTUR PRZESTRZENI POWIETRZNEJ W REJONIE LOTNISKA LUBLIN KONSULTACJE SPOŁECZNE PROJEKT REORGANIZACJI STRUKTUR PRZESTRZENI POWIETRZNEJ W REJONIE LOTNISKA LUBLIN 1. CEL Powiększenie przestrzeni odpowiedzialności TWR Lublin oraz wprowadzenie nowych procedur ma

Bardziej szczegółowo

TECHNOLOGIE I ROZWIĄZANIA STOSOWANE W WOJSKOWEJ SŁUŻBIE RUCHU LOTNICZEGO. płk Paweł BRATKOWSKI

TECHNOLOGIE I ROZWIĄZANIA STOSOWANE W WOJSKOWEJ SŁUŻBIE RUCHU LOTNICZEGO. płk Paweł BRATKOWSKI TECHNOLOGIE I ROZWIĄZANIA STOSOWANE W WOJSKOWEJ SŁUŻBIE RUCHU LOTNICZEGO płk Paweł BRATKOWSKI SINGLE EUROPEAN SKY Inicjatywa Single European Sky (SES) docelowo ma doprowadzić do utworzenia jednolitego

Bardziej szczegółowo

PODSUMOWANIE MIESIĄCA STYCZNIA 2010 W ZAKRESIE BEZPIECZEŃSTWA LOTÓW

PODSUMOWANIE MIESIĄCA STYCZNIA 2010 W ZAKRESIE BEZPIECZEŃSTWA LOTÓW 02-247 Warszawa, ul. Marcina Flisa 2. Tel./fax: +48 22 520 73 54, tel.: +48 22 520 73 55, +48 22 520 73 97 PODSUMOWANIE MIESIĄCA STYCZNIA 2010 W ZAKRESIE BEZPIECZEŃSTWA LOTÓW 1. INFORMACJE OGÓLNE W styczniu

Bardziej szczegółowo

Istniejące systemy satelitarne: GPS NAVSTAR, GLONASS, BEIDOU (COMPASS), samodzielnie, nie spełniają kryteriów wymaganych przez ICAO w odniesieniu do

Istniejące systemy satelitarne: GPS NAVSTAR, GLONASS, BEIDOU (COMPASS), samodzielnie, nie spełniają kryteriów wymaganych przez ICAO w odniesieniu do NAWIGACJA GNSS PROCEDURY LOTU RNAV NAWIGACJA GNSS Istniejące systemy satelitarne: GPS NAVSTAR, GLONASS, BEIDOU (COMPASS), samodzielnie, nie spełniają kryteriów wymaganych przez ICAO w odniesieniu do lotniczych

Bardziej szczegółowo

GEOMATYKA program rozszerzony

GEOMATYKA program rozszerzony GEOMATYKA program rozszerzony 2015-2016 dr inż. Paweł Strzeliński Katedra Urządzania Lasu Wydział Leśny UP w Poznaniu 1. Układ wysokości tworzą wartości geopotencjalne podzielone przez przeciętne wartości

Bardziej szczegółowo

POZYCJONOWANIE STATKU POWIETRZNEGO W LOCIE ZA POMOC ODBIORNIKA DGPS Z FUNKCJ ODBIORU POPRAWEK RÓ NICOWYCH Z SATELITÓW SYSTEMU EGNOS

POZYCJONOWANIE STATKU POWIETRZNEGO W LOCIE ZA POMOC ODBIORNIKA DGPS Z FUNKCJ ODBIORU POPRAWEK RÓ NICOWYCH Z SATELITÓW SYSTEMU EGNOS kpt. mgr in. Marek BRZOZOWSKI mjr mgr in. Mirosław MYSZKA kpt. mgr in. Zbigniew LEWANDOWSKI Wojskowy Instytut Techniczny Uzbrojenia POZYCJONOWANIE STATKU POWIETRZNEGO W LOCIE ZA POMOC ODBIORNIKA DGPS Z

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA STAWIANE RADIONAWIGACYJNYM SYSTEMOM POZYCYJNYM. Streszczenie

WYMAGANIA STAWIANE RADIONAWIGACYJNYM SYSTEMOM POZYCYJNYM. Streszczenie kontradmirał dr inż. Czesław DYRCZ Akademia Marynarki Wojennej kmdr mgr inż. Henryk NITNER Biuro Hydrograficzne Marynarki Wojennej, SHM RP kmdr dr hab. inż. Cezary SPECHT Akademia Marynarki Wojennej WYMAGANIA

Bardziej szczegółowo

AEROKLUB POLSKI. POLSKI ZWIĄZEK SPORTU LOTNICZEGO członek Fédération Aéronautique Internationale

AEROKLUB POLSKI. POLSKI ZWIĄZEK SPORTU LOTNICZEGO członek Fédération Aéronautique Internationale AEROKLUB POLSKI POLSKI ZWIĄZEK SPORTU LOTNICZEGO członek Fédération Aéronautique Internationale SIEDZIBA: NIP 526-030-03-45 TELEFONY: +48 22 826 76 70 Ul.17 STYCZNIA 39 REGON 007026161 +48 22 826 88 91

Bardziej szczegółowo

Rozdział 3 Odpowiedzialność

Rozdział 3 Odpowiedzialność ZAŁĄCZNIK Nr 61 Modele latające oraz bezzałogowebezzałogowe statki powietrzne o maksymalnej masie startowej (MTOM) nie większej niż 25150 kg, używane wyłącznie w operacjach w zasięgu wzrokuwidoczności

Bardziej szczegółowo

DART Direct AiR Transport

DART Direct AiR Transport DART Direct AiR Transport Warszawa, 18 kwietnia 2016 DART podstawowe informacje Tytuł projektu Direct AiR Transport Studium wykonywalności realizowane w ramach programu Artes-20 Integrated Application

Bardziej szczegółowo

Scientific Journal of Silesian University of Technology. Series Transport Zeszyty Naukowe Politechniki Śląskiej. Seria Transport

Scientific Journal of Silesian University of Technology. Series Transport Zeszyty Naukowe Politechniki Śląskiej. Seria Transport Scientific Journal of Silesian University of Technology. Series Transport Zeszyty Naukowe Politechniki Śląskiej. Seria Transport Volume 90 2016 p-issn: 0209-3324 e-issn: 2450-1549 DOI: 10.20858/sjsutst.2016.90.9

Bardziej szczegółowo

BUSINESS CASE ELEMENTEM IMPLEMENTACJI PROCEDUR LPV GNSS

BUSINESS CASE ELEMENTEM IMPLEMENTACJI PROCEDUR LPV GNSS Scientific Journal of Silesian University of Technology. Series Transport Zeszyty Naukowe Politechniki Śląskiej. Seria Transport Volume 88 2015 p-issn: 0209-3324 e-issn: 2450-1549 DOI: Journal homepage:

Bardziej szczegółowo

Trójwymiarowy model ogrodów BUW i inne przykłady zastosowań nawigacji satelitarnej

Trójwymiarowy model ogrodów BUW i inne przykłady zastosowań nawigacji satelitarnej Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie WYDZIAŁ GEODEZJI I GOSPODARKI PRZESTRZENNEJ Katedra Geodezji Satelitarnej i Nawigacji Trójwymiarowy model ogrodów BUW i inne przykłady zastosowań nawigacji satelitarnej

Bardziej szczegółowo

Narzędzia wspierające system EGNOS Paweł Seliga

Narzędzia wspierające system EGNOS Paweł Seliga Narzędzia wspierające system EGNOS Paweł Seliga 17 luty 2015 2 EGNOS Miasto, dnia 3 EGNOS - European Geostationary Navigation Overlay System Europejski system satelitarny wspomagający działanie systemów

Bardziej szczegółowo

ELT, EPIRB, PLB Beacony 406MHz czyli słów kilka o lotniczych, morskich i osobistych nadajnikach sygnału niebezpieczeństwa

ELT, EPIRB, PLB Beacony 406MHz czyli słów kilka o lotniczych, morskich i osobistych nadajnikach sygnału niebezpieczeństwa ELT, EPIRB, PLB Beacony 406MHz czyli słów kilka o lotniczych, morskich i osobistych nadajnikach sygnału niebezpieczeństwa W ciągu ostatnich lat diametralnie zmieniła się sytuacja na rynku lotniczym. Rozwój

Bardziej szczegółowo

STRONA TYTUŁOWA. INSTRUKCJA OPERACYJNA Innego miejsca do startów i lądowań statków powietrznych MILEWO GMINA SOCHOCIN POWIAT PŁOŃSKI

STRONA TYTUŁOWA. INSTRUKCJA OPERACYJNA Innego miejsca do startów i lądowań statków powietrznych MILEWO GMINA SOCHOCIN POWIAT PŁOŃSKI STRONA TYTUŁOWA INSTRUKCJA OPERACYJNA Innego miejsca do startów i lądowań statków powietrznych MILEWO GMINA SOCHOCIN POWIAT PŁOŃSKI WOJEWÓDZTWO MAZOWIECKIE 2 ARKUSZ ZMIAN I POPRAWEK NUMER ZMIANY ZMIANA

Bardziej szczegółowo

Edukacja lotnicza kształcenie pilotów

Edukacja lotnicza kształcenie pilotów KONFERENCJA Edukacja lotnicza kształcenie pilotów Temat prezentacji: Rola innych ośrodków w szkoleniu pilotów na podstawie doświadczenia FTO Royal Star 1995 rok założenia Royal-Star 2003 rok certyfikat

Bardziej szczegółowo

System informacji przestrzennej w Komendzie Miejskiej w Gdańsku. Rysunek 1. Centrum monitoringu w Komendzie Miejskiej Policji w Gdańsku.

System informacji przestrzennej w Komendzie Miejskiej w Gdańsku. Rysunek 1. Centrum monitoringu w Komendzie Miejskiej Policji w Gdańsku. System informacji przestrzennej w Komendzie Miejskiej w Gdańsku. W Gdańsku tworzony jest obecnie miejski System Informacji Przestrzennej, który będzie stanowił podstawę m.in. Systemu Ratownictwa Miejskiego

Bardziej szczegółowo

GEOMATYKA program rozszerzony. dr inż. Paweł Strzeliński Katedra Urządzania Lasu Wydział Leśny UP w Poznaniu

GEOMATYKA program rozszerzony. dr inż. Paweł Strzeliński Katedra Urządzania Lasu Wydział Leśny UP w Poznaniu GEOMATYKA program rozszerzony 2017 dr inż. Paweł Strzeliński Katedra Urządzania Lasu Wydział Leśny UP w Poznaniu SPUTNIK 1 (4 października 1957, ZSRR) pierwszy sztuczny satelita. MINITRACK (1958, NAVSPASUR

Bardziej szczegółowo

RAPORT KOŃCOWY Z BADANIA INCYDENTU LOTNICZEGO

RAPORT KOŃCOWY Z BADANIA INCYDENTU LOTNICZEGO KRONOTRANS Speditions GmbH Postfach14 5035 Salzburg/Flughafen Austria Fax:. +49 171 3065866 e-mail: DCLOG@kronospan.de Warszawa, dnia 15 lipca 2006 r. Nr ewidencyjny zdarzenia lotniczego 129/06 Państwowa

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY 1) z dnia 11 czerwca 2010 r. w sprawie zakazów lub ograniczeń lotów na czas dłuższy niż 3 miesiące

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY 1) z dnia 11 czerwca 2010 r. w sprawie zakazów lub ograniczeń lotów na czas dłuższy niż 3 miesiące Dziennik Ustaw Nr 106 8969 Poz. 678 678 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY 1) z dnia 11 czerwca 2010 r. w sprawie zakazów lub ograniczeń lotów na czas dłuższy niż 3 miesiące Na podstawie art. 119 ust.

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA DLA LĄDOWISK SZPITALNYCH ODDZIAŁÓW RATUNKOWYCH

WYMAGANIA DLA LĄDOWISK SZPITALNYCH ODDZIAŁÓW RATUNKOWYCH Załącznik do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 3 listopada 2011 r. WYMAGANIA DLA LĄDOWISK SZPITALNYCH ODDZIAŁÓW RATUNKOWYCH 1. Lądowisko wyznaczone jest przez strefę podejścia do lądowania i startu,

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIE RĘCZNYCH ODBIORNIKÓW NAWIGACYJNYCH GPS W PRACACH GEOLOGICZNYCH APLICATION OF HAND-HELD GPS NAVIGATIONAL RECEIVERS IN GEOLOGICAL STUDIES

ZASTOSOWANIE RĘCZNYCH ODBIORNIKÓW NAWIGACYJNYCH GPS W PRACACH GEOLOGICZNYCH APLICATION OF HAND-HELD GPS NAVIGATIONAL RECEIVERS IN GEOLOGICAL STUDIES LESZEK ZIELINA, JACEK MROCZEK ZASTOSOWANIE RĘCZNYCH ODBIORNIKÓW NAWIGACYJNYCH GPS W PRACACH GEOLOGICZNYCH APLICATION OF HAND-HELD GPS NAVIGATIONAL RECEIVERS IN GEOLOGICAL STUDIES Streszczenie W artykule

Bardziej szczegółowo

Port Lotniczy Zielona Góra/Babimost

Port Lotniczy Zielona Góra/Babimost Port Lotniczy Zielona Góra/Babimost Regionalne lotnisko......globalne możliwości! facebook.com/ieg.epzg NAJWAŻNIEJSZE WYDARZENIA 13.04.2010 r. Województwo Lubuskie założyło spółkę Lotnisko Zielona Góra/Babimost

Bardziej szczegółowo

Innowacje wzmacniające system ochrony i bezpieczeństwa granic RP

Innowacje wzmacniające system ochrony i bezpieczeństwa granic RP Warszawa, 12.05.2016 r. gen. bryg. rez. pilot Dariusz WROŃSKI Innowacje wzmacniające system ochrony i bezpieczeństwa granic RP Zastosowanie głowic rodziny WH Obserwacja obiektów statycznych i dynamicznych

Bardziej szczegółowo

Wybrane zagadnienia z urządzania lasu moduł: GEOMATYKA

Wybrane zagadnienia z urządzania lasu moduł: GEOMATYKA Wybrane zagadnienia z urządzania lasu moduł: GEOMATYKA 2014-2015 dr inż. Paweł Strzeliński Katedra Urządzania Lasu Wydział Leśny UP w Poznaniu Katedra Urządzania Lasu Kolegium Cieszkowskich, parter, p.

Bardziej szczegółowo

Wymagania dla lądowisk szpitalnych oddziałów ratunkowych

Wymagania dla lądowisk szpitalnych oddziałów ratunkowych Załącznik do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 3 listopada 2011 r. Wymagania dla lądowisk szpitalnych oddziałów ratunkowych 1. Lądowisko wyznaczone jest przez strefę podejścia do lądowania i startu,

Bardziej szczegółowo

1.CEL I UZASADNIENIE:

1.CEL I UZASADNIENIE: KONSULTACJE SPOŁECZNE PROJEKT WPROWADZENIA STREF TRA DLA LOTÓW BEZZAŁOGOWYCH STATKÓW POWIETRZNYCH WYKONYWANYCH POZA ZASIĘGIEM WZROKU OPERATORA (BVLOS) W PRZESTRZENI NIEKONTROLOWANEJ 1.CEL I UZASADNIENIE:

Bardziej szczegółowo

Sensory i systemy pomiarowe Prezentacja Projektu SYNERIFT. Michał Stempkowski Tomasz Tworek AiR semestr letni 2013-2014

Sensory i systemy pomiarowe Prezentacja Projektu SYNERIFT. Michał Stempkowski Tomasz Tworek AiR semestr letni 2013-2014 Sensory i systemy pomiarowe Prezentacja Projektu SYNERIFT Michał Stempkowski Tomasz Tworek AiR semestr letni 2013-2014 SYNERIFT Tylne koła napędzane silnikiem spalinowym (2T typu pocket bike ) Przednie

Bardziej szczegółowo

ANALIZA SZEREGÓW CZASOWYCH OBSERWACJI SATELITARNYCH WYKONYWANYCH Z WYKORZYSTANIEM SERWISU EGNOS

ANALIZA SZEREGÓW CZASOWYCH OBSERWACJI SATELITARNYCH WYKONYWANYCH Z WYKORZYSTANIEM SERWISU EGNOS INFRASTRUKTURA I EKOLOGIA TERENÓW WIEJSKICH INFRASTRUCTURE AND ECOLOGY OF RURAL AREAS Analiza szeregów czasowych... Nr 3/20, POLSKA AKADEMIA NAUK, Oddział w Krakowie, s. 25 258 Komisja Technicznej Infrastruktury

Bardziej szczegółowo

Podstawowe pojęcia związane z pomiarami satelitarnymi w systemie ASG-EUPOS

Podstawowe pojęcia związane z pomiarami satelitarnymi w systemie ASG-EUPOS GŁÓWNY URZĄD GEODEZJI I KARTOGRAFII Departament Geodezji, Kartografii i Systemów Informacji Geograficznej Podstawowe pojęcia związane z pomiarami satelitarnymi w systemie ASG-EUPOS Szymon Wajda główny

Bardziej szczegółowo

MINISTERSTWO TRANSPORTU PAŃSTWOWA KOMISJA BADANIA WYPADKÓW LOTNICZYCH. Zdarzenie nr: 227/05. Dnia 1 października 2005 roku

MINISTERSTWO TRANSPORTU PAŃSTWOWA KOMISJA BADANIA WYPADKÓW LOTNICZYCH. Zdarzenie nr: 227/05. Dnia 1 października 2005 roku MINISTERSTWO TRANSPORTU PAŃSTWOWA KOMISJA BADANIA WYPADKÓW LOTNICZYCH RAPORT KOŃCOWY Naruszenie strefy kontrolowanej lotniska EPWA Zdarzenie nr: 227/05 Statek powietrzny: samolot Cessna 150 znaki rej.

Bardziej szczegółowo

NAWIGACJA SATELITARNA W LOTNICTWIE WOJSKOWYM

NAWIGACJA SATELITARNA W LOTNICTWIE WOJSKOWYM NAWIGACJA SATELITARNA W LOTNICTWIE WOJSKOWYM Technika satelitarna inspirowana była przez wojskowych i dla wojskowych. Okres zimnej wojny powodował nakręcanie spirali zbrojeń. Dla efektywnego wykorzystania

Bardziej szczegółowo

Zespół Lo Zespół Lokalizacji Zagrożeń w Lotnictwie Cywilnym

Zespół Lo Zespół Lokalizacji Zagrożeń w Lotnictwie Cywilnym Zgłoszenie 19/2009 Raport Końcowy Opis problemu: Zgłaszający zwrócił uwagę, że zakres informacji o lotniskach i lądowiskach opublikowany w AIP VFR Polska jest niewystarczający z punktu widzenia obliczeń

Bardziej szczegółowo

Satelity użytkowe KOSMONAUTYKA

Satelity użytkowe KOSMONAUTYKA Satelity użytkowe KOSMONAUTYKA Wykład nr. 14 Wykład jest współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego SATELITY METEOROLOGICZNE Satelita meteorologiczny jest sztucznym

Bardziej szczegółowo

Nazwa specjalności: geodezja i nawigacja satelitarna (STDS)

Nazwa specjalności: geodezja i nawigacja satelitarna (STDS) TEMATYKA PRAC DYPLOMOWYCH MAGISTERSKICH STUDIA STACJONARNE DRUGIEGO STOPNIA ROK AKADEMICKI 2013/2014 Pełna nazwa jednostki: Katedra Geodezji Satelitarnej i Nawigacji Promotor Nazwa specjalności: geodezja

Bardziej szczegółowo

(5) W celu zapewnienia płynnego przejścia oraz uniknięcia zakłóceń należy zapewnić odpowiednie środki przejściowe.

(5) W celu zapewnienia płynnego przejścia oraz uniknięcia zakłóceń należy zapewnić odpowiednie środki przejściowe. L 106/18 ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (UE) 2015/640 z dnia 23 kwietnia 2015 r. w sprawie dodatkowych specyfikacji zdatności do lotu dla danego rodzaju operacji oraz zmieniające rozporządzenie (UE) nr 965/2012

Bardziej szczegółowo

Przybliża nas do świata. Debata r

Przybliża nas do świata. Debata r Przybliża nas do świata Debata 13.10.2015r Dostępność komunikacyjna Komunalizacja lotniska w Babimoście Na podstawie ustawy z dnia 10 lipca 2008r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu niektórymi składnikami

Bardziej szczegółowo

Praktyczne aspekty zastosowania telekomunikacji satelitarnej przez administrację publiczną

Praktyczne aspekty zastosowania telekomunikacji satelitarnej przez administrację publiczną Praktyczne aspekty zastosowania telekomunikacji satelitarnej przez administrację publiczną H e r t z S y s t e m s Lt d Sp. z o. o. A l. Z j e d n o c z e n i a 1 1 8 A 65-1 2 0 Z i e l o n a G ó r a Te

Bardziej szczegółowo