Dr Jarosław Woroń NIEKORZYSTNE INTERAKCJE LEKÓW W FARMAKOTERAPII BÓLU

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Dr Jarosław Woroń NIEKORZYSTNE INTERAKCJE LEKÓW W FARMAKOTERAPII BÓLU"

Transkrypt

1 Dr Jarosław Woroń NIEKORZYSTNE INTERAKCJE LEKÓW W FARMAKOTERAPII BÓLU Zakład Farmakologii Klinicznej Katedry Farmakologii CM UJ Kraków Uniwersytecki Ośrodek Monitorowania i Badania Niepożądanych Działań Leków Oddział Kliniczny Leczenia Bólu

2 LEKI PRZECIWBÓLOWE JAK DZIAŁAJĄ? NLPZ hamują COX hamują ekspresję indukowanej NOS hamują NF kappa B hamują adhezję i agregację leukocytów aktywizują układ lipoksyny A PARA- CETAMOL hamuje COX-3 izoformę cyklooksygenazy występującą w OUN hamuje syntezę tlenku azotu aktywuje serotoninergiczny komponent układu antynocyceptywnego METAMIZOL NEFOPAM TRAMADOL hamuje COX-2 i COX-3, nasila syntezę substancji przeciw- bólowych, hamuje zwrotne wchłanianie adenozyny w OUN - zmniejsza napięcie mięśni gładkich hamuje wychwyt zwrotny serotoniny i noradrenaliny w układzie antynocycepty wnym zstępującym siła działania przeciwbólowego stanowi 40-60% działania przeciwbólowego morfiny działa poprzez receptory opioidowe i hamuje wychwyt zwrot- ny serotoniny i noradrenaliny w układzie antynocyceptywnym zstępującym

3 PODZIAŁ NIESTEROIDOWYCH LEKÓW PRZECIWBÓLOWYCH Preferencyjne inhibitory COX-1 Aspiryna Indometacyna Ketoprofen Leki o podobnym działaniu na COX-1 i COX-2 Naproksen Ibuprofen Piroksykam Diklofenak Nabumeton Preferencyjne inhibitory COX-2 Nimesulid Meloksykam Selektywne inhibitory COX-2 Celekoksyb Waldekoksyb Etorikoksyb Parekoksyb Lumirakoksyb Leki przeciwbólowe pozbawione działania przeciwzapalnego Paracetamol Metamizol Nefopam

4 częstotliwość występowania wiek (lata)

5 Ryzyko wystąpienia niekorzystnych interakcji w zależności od ilości stosowanych leków % Risk of event (%) % 58% 0 2 drugs 5 drugs 7+ drugs Fulton & Allen,2005

6 STOSOWANIE NLPZ A USZKODZENIE GÓRNEGO ODCINKA PRZEWODU POKARMOWEGO Do istotnych powikłań ze strony górnego odcinka przewodu pokarmowego dochodzi u: 1/20 osób stosujących NLPZ w wieku do 60 roku życia 1/7 powyżej 60 roku życia

7 RYZYKO WYSTĄPIENIA KRWAWIENIA Z PRZEWODU POKARMOWEGO W NASTĘPSTWIE STOSOWANIA NLPZ (wg Goldstein, Digestion 2004, 69, 25) NSAID Odds ratio Ibuprofen 2,0 Diklofenak 4,2 Naproksen 9,1 Indometacyna 11,3 Piroksykam 13,7 Ketoprofen 23,7

8 STOSOWANIE NLPZ częstość powikłań (/100 chorych/rok) wiek powyżej 65 roku życia + choroba wrzodowa w wywiadzie 28% powikłanie choroby wrzodowej w przeszłości 18,8% ciężka postać reumatoidalnego zapalenia stawów 14,3% choroba wrzodowa w wywiadzie 13,5% stosowanie h2-blokerów 8,8% wiek powyżej 65 roku życia 8,6% stosowanie steroidów 5,7% Laine. DDW 2001

9 Gastrotoksyczność NLPZ nasilają Inne równocześnie stosowane NLPZ łączenie NLPZ jest błędem. Brak synergizmu działania terapeutycznego, natomiast synergizm działań niepożądanych. Glikokortykosteroidy synergiczny efekt ulcerogenny Bifosfoniany Doustne leki przeciwzakrzepowe wzrost ryzyka krwawień z górnego odcinka przewodu pokarmowego Inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny hamują wychwyt zwrotny serotoniny przez płytki krwi. Spironolakton hamuje procesy włóknienia, które towarzyszą gojeniu uszkodzeń górnego odcinka przewodu pokarmowego. U osób stosujących łącznie spironolakton i leki ulcerogenne ryzyko uszkodzenia górnego odcinka przewodu pokarmowego jest 7,3 razy wyższe w porównaniu do grupy kontrolnej (BMJ 2006, 333, 330) Mukolityki depolimeryzują śluz.

10 STOSOWANIE NLPZ U PACJENTÓW Z PRZEBYTĄ CHOROBĄ WRZODOWĄ wykonanie testu na Helicobacter pylori ograniczyć do minimum czas stosowania NPLZ u pacjentów z dużym ryzykiem owrzodzeń podczas terapii NPLZ stosować leki z grupy Inhibitorów Pompy Protonowej

11 NIEBEZPIECZEŃSTWO STOSOWANIA NLPZ U OSÓB W PODESZŁYM WIEKU NLPZ - PROSTAGLANDYNY zatrzymanie wody w organiźmie redukcja zależnej od jonów prostaglandyn wazodilatacji wzrost ryzyka zaostrzenia niewydolności krążenia wzrost oporu obwodowego

12 NLPZ A RYZYKO NADCIŚNIENIA TĘTNICZEGO Wzrost średniego ciśnienia tętniczego związany z długotrwałą terapią NLPZ wynosi 5 mmhg (Frishman, Am. J. Cardiol., 2002) W badaniach obserwacyjnych wykazano zwiększenie ryzyka rozpoczęcia leczenia hipotensyjnego u osób leczonych NLPZ (Gurwitz, JAMA, 1994, 272)

13 NLPZ A RYZYKO NIEWYDOLNOŚCI KRĄŻENIA Współczynnik prawdopodobieństwa (iloraz szans) wystąpienia niewydolności krążenia (populacja pacjentów w wieku >76 lat) choroby serca + NLPZ + + współczynnik prawdopodobieństwa 1 2,1 10,4 Page J, Henry D, Arch. Int. Med. 2000, 160, 777

14 CHOROBY WSPÓŁISTNIEJĄCE NAJWAŻNIEJSZY CZYNNIK RYZYKA HOSPITALIZACJI Z POWODU DZIAŁAŃ NIEPOŻĄDANYCH U PACJENTÓW POWYŻEJ 60 ROKU ŻYCIA choroby nerek RR 1,93 powikłana cukrzyca RR 1,91 choroby wątroby RR 1,85 choroby reumatyczne RR 1,65 przewlekłe choroby płuc RR 1,61 niewydolność serca RR 1,56 Mechanizmy indukowania ADR interakcje leków uszkodzenie ważnych życiowo narządów wpływających na farmakokinetykę leków (Zhang, BMJ, 2009, 338, 2752)

15 STOSOWANIE NLPZ U PACJENTÓW Z NIEWYDOLNOŚCIĄ KRĄŻENIA ZWIĘKSZA RYZYKO ZGONU Ryzyko względne wystąpienia zgonu z powodu zaostrzenia niewydolności krążenia dla pacjentów stosujących NLPZ wynosi Rofekoksyb 1,70 - Celekoksyb 1,75 - Ibuprofen 1,37 - Diklofenak 2,08 - Naproksen 1,22 - inne NLPZ 1,28 (Gislason et al., Arch. of Int. Med. 2009, 169, 104)

16 PODWÓJNA BLOKADA UKŁADU RENINA- ANGIOTENSYNA JEST NIEWSKAZANA (KOJARZENIE ACEI + SARTANY) Kreatynina Konieczność dializ ryzyka uszkodzenia nerek u pacjentów stosujących równocześnie NLPZ U pacjentów z niewydolnością serca ryzyka hipotensji ryzyka uszkodzenia nerek hiperkaliemii (Messerli, I Am Coll of Cardiology, 2009, 53, 468))

17 NLPZ zmniejszają efekt działania inhibitorów konwertazy angiotensyny sartanów diuretyków pętlowych leków beta adrenolitycznych przeciwpłytkowych dawek aspiryny nasilają działanie doustnych leków przeciwcukrzycowych sulfonamidów doustnych leków przeciwzakrzepowych leków przeciwpadaczkowych silnie wiążących się z białkami krwi

18 Niekorzystne interakcje ACEI NLPZ w praktyce klinicznej NLPZ osłabiają działanie ACEI silniejszy efekt indometacyna naproksen słabszy efekt ibuprofen sulindak NLPZ + ACEI = upośledzenie filtracji kłębuszkowej wydalanie pochodne sulfonylomocznika metformina digoksyna

19 NIEKORZYSTNE INTERACKJE NLPZ Z LEKAMI STOSOWANYMI W FARMAKOTERAPII CHORÓB UKŁADU SERCOWO-NACZYNIOWEGO Mechanizm interakcji zahamowanie zależnych od prostaglandyn mechanizmów działania leków krążeniowych. Największe ryzyko interakcji pacjenci przyjmujący ACEI, beta blokery, diuretyki. Najmniejsze ryzyko pacjenci leczeni antagonistami wapnia (Hypertension, 2005, 1, 1)

20 SKOJARZENIE SZCZEGÓLNIE NIEBEZPIECZNE ACEI + DIURETYK + NLPZ Ryzyko niewydolności nerek Czynniki ryzyka: obecne zaburzenia wydolności nerek pacjenci powyżej 70 r. ż. 1. Heerdink E R i wsp Arch. Int. Med., 1998, 158, Thomas M i wsp, MJA, 2000, 172, Boyd W i wsp, MJA 2000, 173, 274

21 Interakcja farmakokinetyczna jest przyczyną wzrostu ryzyka uszkodzenia górnego odcinka przewodu pokarmowego u pacjentów stosujących SSRI i NLPZ SSRI hamują wychwyt zwrotny serotoniny przez płytki krwi SSRI (fluoksetyna, fluwoksamina, paroksetyna, sertralina) hamują aktywność CYP 2C9, który metabolizuje większość stosowanych w praktyce klinicznej NLPZ (Zuliko DF, Br J Clin Pharmacol 2005, 59, 118)

22 KOJARZENIE NLPZ A RYZYKO WYSTĄPIENIA DZIAŁAŃ NIEPOŻĄDANYCH Krwawienie z przewodu pokarmowego Hepatotoksyczność OR 6,0 Nefrotoksyczność OR 7,7 OR 2,04 vs 3,5 (Clinard F i wsp. European J. of Clin. Pharmacol. 2004, 60, 279)

23 NLPZ a choroby układu krążenia (Patrignani et al., Heart 2008, 94;395) wzrost ryzyka sercowo-naczyniowego jest efektem podawania wszystkich NLPZ z wyjątkiem aspiryny NLPZ antagonizują działanie aspiryny wydaje się, że stosunkowo bezpieczny w tej populacji jest naproksen stosowanie diklofenaku wiąże się z większym ryzykiem powikłań sercowo-naczyniowych niż w przypadku stosowania rofekoksybu wzrost ryzyka powikłań sercowo-naczyniowych dla ketoprofenu i ibuprofenu jest umiarkowany

24 WZROST RYZYKA WYSTĄPIENIA DZIAŁAŃ NIEPOŻĄDANYCH W FARMAKOTERAPII Interakcje farmakokinetyczne Antagonizm farmakodymaniczny Sumowanie działań niepożądanych Brak synergizmu terapeutycznego, wzrost ryzyka działań niepożądanych (polipragmazja)

25 NIEKORZYSTNA INTERAKCJA ASPIRYNA + IBUPROFEN Jednoczesne podanie Aspiryny (81mg) i Ibuprofenu (400 mg) może zmniejszać skuteczność Aspiryny stosowanej we wtórnej prewencji zawału mięśnia sercowego. Aby ograniczyć ryzyko tej interakcji ibuprofen powinien być przyjmowany 8 godzin przed lub 30 minut po podaniu aspiryny (Reactions, 2006, 1119)

26 Krwawienia związane z SRI opisy przypadków Pawełczyk T. Rabe-Jabłońska J. Psychiatria i Psychologia Kliniczna. 2006;5(3): wybroczyny - plamica - krwawienie z nosa - krwawienie z dróg rodnych - krwawienie z przew. pok. Wg WHO International Drug Surveillance Program: Do lipca 1998 zarejestrowano 3512 przypadków krwawień związanych z SSRI (Yue QY, 1998) 1. Calhoun J.W., Calhoun D.D.: Prolonged bleeding time in a patient treated with sertraline. Am J Psychiatry 1996; 153 (3): Cooper T.A., Valcour V.G., Gibbons R.B., i wsp.: Spontaneous ecchymoses due to paroxetine administration. Am J Med 1998; 104 (2): Gunzberger D.W., Martinez D.: Adverse vascular effects associated with fluoxetine. Am J Psychiatry 1992; 149 (12): Ottervanger J.P., Stricker B.H., Huls J., i wsp.: Bleeding attributed to the intake of paroxetine. Am J Psychiatry 1994; 151 (5): Tielens J.A.: Vitamin C for paroxetine- and fluvoxamine-associated bleeding. Am J Psychiatry 1997; 154 (6): Vandel P., Vandel S., Kantelip J.P.: SSRI-induced bleeding: two case reports. Therapie 2001; 56 (4):

27 Krwawienia związane z SSRI badania epidemiologiczne Autorzy, rok Plan badania Wnioski de Abajo and Montero,1999 Dunn i wsp., 2000 Van Walraven i wsp., 2001 Dane z populacyjnej bazy danych Badanie kohortowe retrospektywne Badanie kohortowe retrospektywne Reeves RR., Wise PM, Cox SK, Journal of Psychosocial Nursing. 2007;45(4): Krwawienia z przewodu pokarmowego (KzPP): SSRI zwiększają umiarkowanie ryzyko KzPP. Ryzyko to znacznie wzrasta przy jednoczesnym podawaniu ASA lub NSAID SSRI nie zwiększają istotnie KzPP w porównaniu z innymi lekami LPD o wysokim powinowactwie do transportera 5-HT znacznie zwiększają ryzyko KzPP Dalton i wsp., Badanie kohortowe SSRI zwiększają ryzyko KzPP. Ryzyko to znacznie wzrasta przy 2003 retrospektywne jednoczesnej terapii NSAID lub ASA w małej dawce 2. Nieprawidłowe krwawienia wszelkiego rodzaju (KWR): Autorzy, rok Plan badania Wnioski Layton i wsp Movig i wsp., 2003 Meijer i wsp prospektywne obserwacyjne Badanie kohortowe retrospektywne Badanie klinicznokontrolne Na poziomie populacyjnym istnieją dowody wskazujące na umiarkowany wzrost ryzyka KWR w czasie leczenia SSRI SSRI nasilają intensywność krwawienia w czasie operacji ortopedycznych i zwiększają prawdopodobieństwo transfuzji Istnieje wprost proporcjonalna zależność pomiędzy nasileniem krwawienia a powinowactwem do transportera 5-HT 3. Krwawienia śródczaszkowe? (de Abajo i wsp. 2000, Bak i wsp. 2002)

28 MTS system mikrotubuli DTS Dense Tubular System (produkcja TXA) OCS Open Canalicular System D ziarnistości gęste: - Ca 2+; PO 3-; 4 -Serotonina - ADP Mechanizm powikłań krwotocznych SSRI budowa i funkcja płytek krwi a - Ziarnistości alfa: BA fibrynogen, fibronektyna, trombospondyna, vwf; PDGF, albumin, IgA, IgG, beta-tromboglobulina, kininogen, prekalikreina, alfa2-antyplazmina

29 Serotonina jedna z substancji promujących agregację płytek krwi m. in. 5-HT indukuje proces zmiany kształtu trombocytów PSC (Platelet Shape Change)* 5-HT rec. 5HT 2A Ca 2+ ` * - Holmson H. Platelet energy and metabolism, In Kaplan, KL ed. Hemostasis and thrombosis: basic principles and clinical practice. Philadelphia: Lippincott, 1994:524-45

30

31 Działanie SSRI z perspektywy szczeliny synaptycznej Presynaptyczne neurony 5-HT Presynaptyczne neurony 5-HT 5-HT1 5-HT2 5-HT3 Postsynaptyczne docelowe neurony 5-HT 5-HT1 5-HT2 5-HT3 Postsynaptyczne docelowe neurony 5-HT serotonina SSRI Transporter 5-HT wzrost neurotransmisji serotonergicznej

32 Działanie SSRI spojrzenie z perspektywy wnętrza płytki (Serebruany i wsp., Circulation. 2003) transporter 5-HT serotonina SSRI Rec. 5HT2A SSRI - zawartość 5-HT w ziarnistościach gęstych płytek - gęstość transportera 5HT gęstości rec. 5HT 2A czułości rec. 5HT 2A odpowiedzi na aktywację rec. 5HT 2A mobilizacja Ca 2+ w odpowiedzi na akt. 5HT 2A

33 Grupy pacjentów z podwyższonym ryzykiem krwawień Chorzy zaniedbani, niedożywieni, z zespołem zależności alkoholowej (niedobór witaminy B12, kwasu foliowego) Pacjenci z przewlekłym zapaleniem i marskością wątroby (niedobór czynników krzepnięcia zależnych od witaminy K, hipersplenizm, splenomegalia) Adolescenci (częste infekcje, stosowanie NLPZ, małopłytkowość śródinfekcyjna, używanie substancji psychoaktywnych zwiększona częstość krwawień do oun) Pacjenci w podeszłym wieku Chorzy z wywiadem przebytego nie pourazowego krwawienia np.: z przewodu pokarmowego Chorzy z wrodzonymi i nabytymi skazami krwotocznymi oraz zaburzeniami hematologicznymi, rozsianymi nowotworami naciekającymi szpik kostny Pacjenci przyjmujący leki zwiększające ryzyko krwawień i upośledzające czynność płytek krwi: - NLPZ - kwas acetylosalicylowy - leki przeciwkrzepliwe (acenokumarol, heparyna w tym drobnocząsteczkowa), - glikokortykosteroidy - cytostatyki - Leki psychotropowe: neuroleptyki atypowe, w tym klozapina, trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne, SSRI i inne leki działające serotoninergicznie, kwas walproinowy. wg George a 1998 oraz Meijera i wsp. 2004

34 Patomechanizm ZS Najprawdopodobniej związany jest z hiperstymulacją receptorów 5-HT2A i 5-HT1A Obserwowano u pacjentów w każdym wieku włącznie z noworodkami i osobami w podeszłym wieku Może być następstwem interakcji lekowych, występujących przy łączeniu dwóch lub więcej leków o działaniu serotoninergicznym Opisywany także po przedawkowaniu leków w celach samobójczych

35 Przyczyny ZS 1. Interakcje lekowe a) Farmakodynamiczne (leki zwiększające przekaźnictwo serotoninergiczne) a) Farmakokinetyczne (środki hamujące aktywność CYP2D6 i 3A4: np.: ritonavir, sok grejpfrutowy) 2. Nieumyślne i umyślne przedawkowanie leków Grupa Leki zwiększające dostępność synaptyczną 5-HT Gillman K, Biol Psychiatry 2006;59: Selektywne i nieselektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny Prekursory 5-HT Agoniści rec, 5HT1 Leki SSRI, sibutramina (SNRI) SNRI: wenlafaksyna, duloksetyna, milnacipran TLPD: klomipramina, imipramina Leki przeciwbólowe: tramadol, petydyna, fentanyl, metadon, meperydyna Leki przeciwprzeziębieniowe (OTC): dekstrometorfan, chlorfeniramina Dodatki dietetyczne zawierające L-Tryptofan i 5-hydroxytryptofan LSD, dihydroergotamina, bromokryptyna, buspiron, sumatryptan, ondansetron Antybiotyki Tuberkulostatyki SPA Leki OTC Leki przeciwmigrenowe Śr. odchudzające Przeciwwymiotne Środki uwalniające 5HT z magazynów Inhibitory MAO Inne Amfetaminy, MDMA Fenelzyna, tranylcypromina, nialamid, izoniazid, iproniazid, izokarboksazyd Pargylina, seleginina, clorgylina, furazolidon, prokarbazyna, linezolid, Moklobemid Dziurawiec, walproiniany, sole litu

36 Ryzyko ZS a farmakoterapia WNIOSKI: Hunter Area Toxicology Service (HATS) Newcastle, Australia Prof. Whyte i wsp. Prospektywna baza danych klinicznych o zatruciach od 1987 roku 2222 zatrucia środkami serotoninergicznymi, wspólna metodologia 1. Ryzyko ZS wzrasta wraz z powinowactwem do transportera serotoniny 1. Ryzyko ZS wz 2. Ryzyko ZS przedawkowaniu (dane z HATS): SSRI ~ 15%, klomipraminy ~ 5% (antagonizm wobec rec. 5HT 2A ) wenlafaksyny ~ 30% SSRI+RIMA (Moklobemid) ~ 50% Mirtazapina, trazodon, metylfenidat - nie obserwowano serotoninergicznych ON ani ZS przy przedawkowaniu (istnieją opisy kazuistyczne) (Gillman K Biol Psychiatry 2006;59: ) 51)

37 Obraz kliniczny ZS Charakterystyczna triada objawów: 1. Zmiana stanu psychicznego 2. Zaburzenia wegetatywne 3. Objawy nerwowo-mięśniowe (Boyer BW, NEJM 2005;352(11): ) Szerokie źrenice Pobudzenie Zlewne poty Wzmożone odruchy (k.d. bardziej) Przyspieszona perystaltyka, biegunka Drżenie (k.d. bardziej) Klonus stopy (k.d. bardziej) Niestabilność wegetatywna zwykle wzrost RR lub wahania Tachykardia

38 Obraz kliniczny ZS zależy od nasilenia zatrucia serotoniną (Boyer BW. NEJM 2005;352(11): ) Niepokój Zmiana stanu psychicznego Klonus (przetrwały) Hypertermia >41 st. C Zagrażający życiu ZS Objawy ZS umiarkowane Drżenie Drżenie Klonus (indukowany) Wzmożone napięcie mięśniowe (Boyer BW, NEJM 2005;352(11): )

39 Obraz kliniczny cd. (Boyer BW. NEJM 2005;352(11): ) (Robinson DS. Primary Psychiatry 2006;13(8):36-38) Umiarkowany ZS Zagrażający życiu ZS 1. Objawy wegetatywne: Temp. 38,5-40 st. C, tachykardia, wzrost RR Szerokie źrenice Żywa perystaltyka, biegunka, nudności, wymioty Zlewne poty Prawidłowy kolor skóry 2. Objawy nerwowo-mięśniowe: Wzmożone odruchy ścięgniste, indukowany klonus (szczególnie w k.d.), klonus gałek ocznych 3. Stan psychiczny: Pobudzenie, nieznacznie przyspieszona mowa, wzmożona reaktywność na bodźce Badania dodatkowe: leukocytoza, wzrost CPK (nieznaczny) 1. Objawy wegetatywne: Temp. 41+ st. C, znaczna tachykardia, znaczny wzrost RR i nagłe spadki RR, zagrażający wstrząs 2. Objawy nerwowo-mięśniowe: Wzmożone napięcie mięśniwe i sztywność mięśni (większe w k.d.) 3. Stan psychiczny: Zespół majaczeniowy Badania dodatkowe: zasadowica metaboliczna, wzrost CPK, aminotransferaz, kreatyniny Powikłania: Rabdomioliza, mioglobinuria, niewydolność nerek, DIC, ARDS

40 Różnicowanie ZS Boyer BW. NEJM 2005;352(11): Oparte na wywiadzie dotyczącym przyjmowanych leków i objawach klinicznych 1. Zatrucie cholinolitykami Ekspozycja na środki owadobójcze lub cholinolityki, suche śluzówki, sucha zaczerwieniona skóra, osłabiona perystaltyka, brak zaburzeń napięcia mięśniowego i odruchów ścięgnistych 2. Złośliwy zespół neuroleptyczny Leczenie antagonistą rec. Dopaminowych w wywiadzie, powolny rozwój (kilka dni do tygodni), hiporefleksja (osłabienie odruchów), źrenice bez zmian, sztywność mięśni typu rury ołowianej we wszystkich grupach mięśniowych, osłupienie, mutyzm 3. Hypertermia złośliwa Rozwija się 30min do 24 godzin po podaniu anastetyku wziewnego lub sukcynylocholiny, osłabienie perystaltyki, hyporefleksja 4. Schorzenia oun: zapalenie mózgu i opon m-r, guzy, choroby naczyniowe 5. Choroby układowe: SLE 6. Zespół odstawienia alkoholu etylowego lub leku uspokajającego, zatrucia SPA

41 Postępowanie w ZS Cele leczenia: 1. Odstawienie leku serotoninergicznego 2. Terapia wspierająca płyny infuzyjne i.v. tlenoterapia zapewniająca saturację >93% monitorowanie EKG Sedacja: - BDZ p.o., i.v. niezależnie od nasilenia ZS (kontrola pobudzenia, zmniejszenie drżenia i nestabilności wegetatywnej, 3. Kontrola pobudzenia 4. Kontrola niestabilności wegetatywnej 5. Obniżanie temperatury Boyer BW. NEJM 2005;352(11): przeciwskazane długotrwałe fizyczne zabezpieczenie (skurcz izometryczny mięśni rabdomioliza) W umiarkowanych i ciężkich ZS (OIOM): Antagoniści rec. 5-HT2A: - Cyproheptadyna mg/d p.o. (wiąże rec. 5-HT2A) Neuroleptyki działające antagonistycznie na rec. 5HT2A - Olanzapina 10 mg s.l. - Chlorpromazyna mg i.m.

42 Postępowanie w ZS cd. Cele leczenia: 1. Odstawienie leku serotoninergicznego 2. Terapia wspierająca 3. Kontrola pobudzenia 4. Kontrola niestabilności wegetatywnej 5. Obniżanie temperatury Boyer BW. NEJM 2005;352(11): Ciężkie postacii ZS OIOM Hipotonia Wynikająca z przedawkowania IMAO presory (NA, adrenalina, fenylefryna) Hipertonia (efekt ZS lub presorów) Krótko działające LBA (esmolol) Nitroprusydek sodowy Ograniczanie aktywności mięśniowej sedacja (BZD, LPP) Ciężkie postaci ZS temp>41,1 C OIOM Znieczulenie ogólne, zwiotczenie (środki niepolaryzujące), intubacja dotchawicza, unikać sukcynylocholiny (ryzyko zab. rytmu przy hyperkaliemii związanej z rabdomiolizą) Brak wskazań do stosowania: śr. przeciwgorączkowych propranololu (długo działający LBA i antagonista 5-HT1A) ryzyko hipotonii bromokryptyny, dantrolenu (ryzyko zgonu)

43 Rokowanie w ZS, zaobieganie Rokowanie: Większość objawów ZS ustępuje w ciągu 24 godzin po odstawieniu leku serotoninergicznego Przy stosowaniu środków o długim t½ okres ustępowania objawów może być dłuższy (np. fluoksetyna) W razie wystąpienia hipertermii >= 41 st. C ROKOWANIE ZŁE! Zapobieganie: Unikanie polipragmazji! W razie konieczności stosowania wielu leków uważne nadzorowanie możliwych interakcji lekowych np. przez korzystanie z programów komputerowych wspomagających decyzje kliniczne (Personal Digital Assistant) Zachowanie 14 dniowej przerwy pomiędzy stosowaniem leków hamujących monoaminooksydazę A (szczególnie nieodwracalnych inhibitorów MAO) a włączaniem SSRI (IMAO/RIMA SRI) (ZS obserwowano nawet po 5 tyg. Od odstawienia SRI o długim t½)

44 Najczęstsze niekorzystne interakcje SSRI z innymi równocześnie stosowanymi lekami Fluoksetyna makrolidy azolowe leki przeciwgrzybicze cisaprid diltiazem tramadol nefopam Fluwoksamina tramadol diltiazem ciprofloksacyna werapamil Sertralina metadon diltiazem ciprofloksacyna Paroksetyna klarytromycyna doustne środki antykoncepcyjne (Woroń et al., Drug Safety 2007, )

45 HAMOWANIE AKTYWNOŚCI IZOENZYMÓW CYTOCHROMU P450 PRZEZ SSRI, SNRI A RYZYKO WYSTĄPIENIA NIEKORZYSTNYCH INTERAKACJI LEK escitalopram citalopram fluoksetyna fluwoksamina paroksetyna sertralina wenlafaksyna CYP 1A2 CYP 2C9 CYP 2C19 CYP 2D6 CYP 3A

46 PORÓWNANIE WPŁYWU HAMUJĄCEGO LEKÓW PRZECIWDEPRESYJNYCH NA AKTYWNOŚĆ METABOLICZNĄ IZOENZYMÓW CYTOCHROMU P450 A RYZYKO NIEKORZYSTNYHCH INTERAKCJI LEKÓW SSRI SNRI wenlafaksyna CYP 2D6 fluoksetyna paroksetyna CYP 2D6 CYP 2C9 fluwoksamina CYP 2D6 CYP 3A4 CYP 1A2 CYP 2C19 CYP 2C9 CYP 3A4 CYP 2C9 CYP 1A2 TLPD haloperidol trifluoperazyna teofilina diklofenak ibuprofen ketoprofen meloksykam naprosken CYP 2C9 kodeina DHC morfina buprenorfina tramadol metadon TLPD CYP 2C19 CYP 2D6 CYP 3A4 haloperidol BDAZ buprenorfina kodeina fentanyl petydyna tramadol

47 INDUKTORY IZOENZYMÓW CYTOCHROMU P450, A WZROST RYZYKA NIEKORZYSTNYCH INTERAKCJI LEKÓW W MEDYCYNIE PALIATYWNEJ 1A2 karbamazepina 2C9 Omeprazol karbamazepina Esomeprazol fenobarbital Lansoprazol 2D6 2C19 karbamazepina fenytoina fenobarbital kwas walproinowy 2A4 karbamazepina okskarbazepina fenobarbital deksametazon metyloprednizolon prednizon metadon wyciągi z dziurawca

48 Metabolizm NLPZ przy udziale izoenzymów cytochromu P450 LEK izoenzym metabolizujący Celekoksyb 2C9 Diklofenak 2C9, 2C19, 3A4 Meloksykam 2C9, 3A4 Indometacyna 2C9, 2C19 Naproksen 2C9, 1A2 Piroksykam 2C9

49 Jeżeli istnieje konieczność stosowania koanalgetyków, należy unikać trójpierscieniowych leków przeciwdepresyjnych efekt antycholinergiczny efekt alfa-1-adrenolityczny hipotonia retencja moczu zaburzenia rytmu serca majaczenie zaburzenia poznawcze działanie przeciwhistaminowe (H1) nadmierna sedacja zawroty głowy ryzyko upadku

50 STOSOWANIE METAMIZOLU A RYZYKO AGRANULOCYTOZY Holenderskie badanie kohortowe prowadzone w szpitalach w latach LEK WZGLĘDNE RYZYKO NEUTROPENII (95% Cl) leki przeciwtarczycowe 114,8 (60,5 218,6) NLPZ 2,5 (1,3 4,9) paracetamol 2,4 (1,1 4,9) salicylany 3,6 (1,3 9,3) metamizol 26,4 (4,4 111, 1) (Klauw, Arch. Int. Med. 1999, 159, 369)

51 Współczynniki raportowania wybranych hematologicznych działań niepożądanych (Proportional Reporting Ratio PRR) dla nienarkotycznych leków przeciwbólowych obliczone na podstawie danych z bazy raportów działań niepożądanych WHO dla leków dostępnych w Polsce LEK AGRANULOCYTOZA (PRR) NEUTROPENIA (PRR) kwas acetylosalicylowy 2,15 0,17 ibuprofen 2,66 0,22 metamizol 56,42 6,69 paracetamol 2,25 0,63

52 INTERAKCJE PARACETAMOLU warfaryna wzrost ryzyka krwawień leki hamujące izoenzym CYP 1A2, który metabolizuje paracetamol mogą zwiększać hepatotoksyczność paracetamolu amiodaron, ciprofloksacyna, fluwoksamina, tiklopidyna doustne środki antykoncepcyjne nasilają glukuronidację paracetamolu, skracając biologiczny okres półtrwania paracetamol zmniejsza działanie moczopędne diuretyków

53 KOJARZENIE LEKÓW PRZECIWBÓLOWYCH NLPZ + NLPZ NIE NLPZ + PARACETAMOL TAK NLPZ + TRAMADOL, NEFOPAM, SŁABE OPIOIDY TAK PARACETAMOL + TRAMADOL, NEFOPAM*, SŁABE OPIOIDY TAK

54 INTERAKCJE FLUPIRTYNY (KATADOLON) Flupirtyna nasila depresyjne działanie na OUN leków uspokajających, nasennych oraz alkoholu. Nasila także działanie leków zmniejszających napięcie mięśniowe. Flupirtyna w 84% wiąże się z białkami krwi i dlatego może wypierać z połączeń z białkami inne równocześnie stosowane leki (np. niesteroidowe leki przeciwzapalne, doustne antykoagulanty, leki hipoglikemizujące pochodne sulfofenylomocznika, diazepam) W przypadku jednoczesnego stosowania flupirtyny z innymi lekami, których metabolizm odbywa się w wątrobie, należy kontrolować aktywność enzymów wątrobowych. Nie zaleca się jednoczesnego stosowania flupirtyny z paracetamolem oraz karbamazepiną

55 OPIOIDY A KOBIETY nudności i wymioty indukowane przez opioidy występują częściej u kobiet i mają większe nasilenie kobiety są bardziej narażone na występowanie depresji oddechowej podczas stosowania opioidów w stosunku do mężczyzn (różnice we wrażliwości na stężenie CO2 i hipoksję) częściowi antagoniści receptora kappa (nalbufina, pentazocyna) wywołują silniejszy efekt analgetyczny u kobiet (istnienie 2 wariantów alleli receptora 1 dla melanokortyny) (wg Postgrad. Med. J. 2008, 84, 121)

56 GENETYCZNIE UWARUNKOWANY WOLNY METABOLIZM CYP 2D6 A RYZYKO WYSTĄPIENIA DZIAŁAŃ NIEPOŻĄDANYCH 7-10% populacji to wolni metabolizerzy CYP 2D6 wzrost ryzyka działań niepożądanych zmniejszenie skuteczności przeciwbólowej np. kodeina (Foster et al. Pain Practice 2007, 7, 352 )

57 GENETYCZNIE UWARUNKOWANY WOLNY METABOLIZM CYP 2D6, A RYZYKO WYSTĄPIENIA DZIAŁAŃ NIEPOŻĄDANYCH leki przeciwbólowe kodeina metadon oksykodon morfina tramadol HDC buprenorfina CYP 2D6 metabolizuje mirtazapina haloperidol metoklopramid ondansetron hamowany przez metoklopramid haloperidol lewomepromazyna prometazyna

58 INTERAKCJE TRAMADOLU CYP 2D6 TRAMADOL O-demetylotramadol t1/2 5 6 h t1/2 7 h Metoklopramid Bupropion Fluoksetyna Paroksetyna Powinowactwo do receptorów Działa silniej niż lek macierzysty serotonina SSRI, TLPD, LPP, mirtazapina, wenlafaksyna Karbamazepina metabolizm tramadolu

59 C C Extensive metabolizer (normal) Poor metabolizer t niekorzystne interakcje leków t

60 INTERAKCJE MORFINY Metabolizm ekstensywny 2D6, 3A4 leki tłumiące funkcje OUN spadek ciśnienia krwi, sedacja, śpiączka, bezdech INTERAKCJE FENTANYLU Metabolizm CYP 3A4 inhibitory CYP 3A4 fentanyl adrenolityki wzrost ryzyka wystąpienia bradykardii leki tłumiące OUN spadek ciśnienia krwi, sedacja, śpiączka, bezdech

61 INTERAKCJE METADONU Fenytoina, Fenobarbital, Karbamazepina metabolizm metadonu działania, wzrost ryzyka wydłużenia odstępu QT w zapisie EKG Klonidyna Erytromycyna, Klarytromycyna Ciprofloksacyna Fluwoksamina Sertralina Ketokonazol, Itrakonazol

Dr Jarosław Woroń NIEKORZYSTNE INTERAKCJE LEKÓW W LECZENIU BÓLU PRZEWLEKŁEGO

Dr Jarosław Woroń NIEKORZYSTNE INTERAKCJE LEKÓW W LECZENIU BÓLU PRZEWLEKŁEGO Dr Jarosław Woroń NIEKORZYSTNE INTERAKCJE LEKÓW W LECZENIU BÓLU PRZEWLEKŁEGO Zakład Farmakologii Klinicznej Katedry Farmakologii CM UJ Kraków Oddział Kliniczny Leczenia Bólu częstotliwość występowania

Bardziej szczegółowo

OPIS PRZYPADKU/CASE REPORT Otrzymano/Submitted: 02.04.2012 Poprawiono/Corrected: 21.05.2012 Zaakceptowano/Accepted: 29.05.2012 Akademia Medycyny

OPIS PRZYPADKU/CASE REPORT Otrzymano/Submitted: 02.04.2012 Poprawiono/Corrected: 21.05.2012 Zaakceptowano/Accepted: 29.05.2012 Akademia Medycyny 176 Anestezjologia i Ratownictwo 2012; 6: 176-181 OPIS PRZYPADKU/CASE REPORT Otrzymano/Submitted: 02.04.2012 Poprawiono/Corrected: 21.05.2012 Zaakceptowano/Accepted: 29.05.2012 Akademia Medycyny Zespół

Bardziej szczegółowo

Dr Jarosław Woroń NAJCZĘSTSZE INTERAKCJE LEKÓW W GERIATRII

Dr Jarosław Woroń NAJCZĘSTSZE INTERAKCJE LEKÓW W GERIATRII Dr Jarosław Woroń NAJCZĘSTSZE INTERAKCJE LEKÓW W GERIATRII Zakład Farmakologii Klinicznej Katedry Farmakologii CM UJ Kraków Uniwersytecki Ośrodek Monitorowania i Badania Niepożądanych Działań Leków TYPOWE

Bardziej szczegółowo

Dr n.med. Aleksandra Kotlińska-Lemieszek Katedra i Klinika Medycyny Paliatywnej Uniwersytet Medyczny, Poznań

Dr n.med. Aleksandra Kotlińska-Lemieszek Katedra i Klinika Medycyny Paliatywnej Uniwersytet Medyczny, Poznań Dr n.med. Aleksandra Kotlińska-Lemieszek Katedra i Klinika Medycyny Paliatywnej Uniwersytet Medyczny, Poznań Wrocław, 19 wrzesień 2014 Study population: patients with cancer on step III opioids 17 centres

Bardziej szczegółowo

Dr Jarosław Woroń NIEKORZYSTNE INTERAKCJE LEKÓW W FARMAKOTERAPII BÓLU OSTREGO

Dr Jarosław Woroń NIEKORZYSTNE INTERAKCJE LEKÓW W FARMAKOTERAPII BÓLU OSTREGO Dr Jarosław Woroń NIEKORZYSTNE INTERAKCJE LEKÓW W FARMAKOTERAPII BÓLU OSTREGO Zakład Farmakologii Klinicznej Katedry Farmakologii CM UJ Kraków Oddział Kliniczny Leczenia Bólu LEKI PRZECIWBÓLOWE JAK DZIAŁAJĄ?

Bardziej szczegółowo

Dr Jarosław Woroń FARMAKOLOG KLINICZNY. Aspekty farmakologiczne opieki nad osobami starszymi. Innowacje w Geriatrii Warszawa 17 listopad 2014

Dr Jarosław Woroń FARMAKOLOG KLINICZNY. Aspekty farmakologiczne opieki nad osobami starszymi. Innowacje w Geriatrii Warszawa 17 listopad 2014 Dr Jarosław Woroń FARMAKOLOG KLINICZNY Aspekty farmakologiczne opieki nad osobami starszymi Innowacje w Geriatrii Warszawa 17 listopad 2014 Zakład Farmakologii Klinicznej Katedry Farmakologii CM UJ Kraków,

Bardziej szczegółowo

Dr Jarosław Woroń. BEZPIECZEŃSTWO STOSOWANIA LEKÓW PRZECIWBÓLOWYCH Krynica 11.XII.2009

Dr Jarosław Woroń. BEZPIECZEŃSTWO STOSOWANIA LEKÓW PRZECIWBÓLOWYCH Krynica 11.XII.2009 Dr Jarosław Woroń BEZPIECZEŃSTWO STOSOWANIA LEKÓW PRZECIWBÓLOWYCH Krynica 11.XII.2009 Zakład Farmakologii Klinicznej Katedry Farmakologii CM UJ Kraków Uniwersytecki Ośrodek Monitorowania i Badania Niepożądanych

Bardziej szczegółowo

Harmonogram zajęć dla kierunku: Dietetyka, studia stacjonarne, II rok, semestr IV

Harmonogram zajęć dla kierunku: Dietetyka, studia stacjonarne, II rok, semestr IV Harmonogram zajęć dla kierunku: Dietetyka, studia stacjonarne, II rok, semestr IV Przedmiot: Podstawy farmakologii i farmakoterapii żywieniowej oraz interakcji leków z żywnością Wykłady (5 wykładów, każdy

Bardziej szczegółowo

Pytania i dopowiedzi na temat analizy nie-selektywnych niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ) oraz ryzyka chorób układu sercowo-naczyniowego.

Pytania i dopowiedzi na temat analizy nie-selektywnych niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ) oraz ryzyka chorób układu sercowo-naczyniowego. 18 października 2012 EMA/653433/2012 EMEA/H/A-5(3)/1319 Pytania i dopowiedzi na temat analizy nie-selektywnych niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ) oraz ryzyka chorób układu sercowo-naczyniowego.

Bardziej szczegółowo

Niesteroidowe leki przeciwzaplane NLPZ

Niesteroidowe leki przeciwzaplane NLPZ Niesteroidowe leki przeciwzaplane NLPZ Dr n. med. Marta Jóźwiak-Bębenista Zakład Farmakologii Uniwersytet Medyczny marta.jozwiak-bebenista@umed.lodz.pl Definicja bólu doznanie czuciowe powstające wówczas,

Bardziej szczegółowo

Dr Jarosław Woroń FARMAKOKINETYCZNO FARMAKODYNAMICZNE PODSTAWY SKUTECZNOŚCI, BEZPIECZEŃSTWA I INTERAKCJI LEKÓW PRZECIWBÓLOWYCH

Dr Jarosław Woroń FARMAKOKINETYCZNO FARMAKODYNAMICZNE PODSTAWY SKUTECZNOŚCI, BEZPIECZEŃSTWA I INTERAKCJI LEKÓW PRZECIWBÓLOWYCH Dr Jarosław Woroń FARMAKOKINETYCZNO FARMAKODYNAMICZNE PODSTAWY SKUTECZNOŚCI, BEZPIECZEŃSTWA I INTERAKCJI LEKÓW PRZECIWBÓLOWYCH Zakład Farmakologii Klinicznej Katedry Farmakologii CM UJ Kraków Uniwersytecki

Bardziej szczegółowo

Wybrane zaburzenia lękowe. Tomasz Tafliński

Wybrane zaburzenia lękowe. Tomasz Tafliński Wybrane zaburzenia lękowe Tomasz Tafliński Cel prezentacji Przedstawienie najważniejszych objawów oraz rekomendacji klinicznych dotyczących rozpoznawania i leczenia: Uogólnionego zaburzenia lękowego (GAD)

Bardziej szczegółowo

Leki przeciwdepresyjne

Leki przeciwdepresyjne Leki przeciwdepresyjne Antydepresanty Mechanizm działania leków przeciwdepresyjnych c) Selektywne inhibitory wychwytu serotoniny (fluoksetyna, paroksetyna) d) Selektywne inhibitory wychwytu serotoniny

Bardziej szczegółowo

Zasady stosowania leków psychotropowych w neurologii

Zasady stosowania leków psychotropowych w neurologii Zasady stosowania leków psychotropowych w neurologii 1 Zasady stosowania leków psychotropowych w neurologii Dr hab. n. med. Jan Jaracz Klinika Psychiatrii Uniwersytetu Medycznego, Poznaƒ Wst p Zaburzenia

Bardziej szczegółowo

Farmakoterapia przedoperacyjna i jej znaczenie Andrzej Daszkiewicz

Farmakoterapia przedoperacyjna i jej znaczenie Andrzej Daszkiewicz Farmakoterapia przedoperacyjna i jej znaczenie Andrzej Daszkiewicz Państwowy Szpital Kliniczny nr 1 w Zabrzu Szpital Chirurgii Małoinwazyjnej i Rekonstrukcyjnej w Bielsku-Białej Przede wszystkim nie szkodzić!

Bardziej szczegółowo

BIOLOGICZNE MECHANIZMY ZACHOWANIA II ZABURZENIA PSYCHICZNE DEPRESJA

BIOLOGICZNE MECHANIZMY ZACHOWANIA II ZABURZENIA PSYCHICZNE DEPRESJA BIOLOGICZNE MECHANIZMY ZACHOWANIA II ZABURZENIA PSYCHICZNE DEPRESJA DEPRESJA CHARAKTERYSTYKA ZABURZENIA Epizod depresyjny rozpoznaje się gdy pacjent jest w stanie obniżonego nastroju, anhedonii oraz występują

Bardziej szczegółowo

VI.2 Podsumowanie Planu Zarządzania Ryzykiem przeznaczone do wiadomości publicznej

VI.2 Podsumowanie Planu Zarządzania Ryzykiem przeznaczone do wiadomości publicznej VI.2 Podsumowanie Planu Zarządzania Ryzykiem przeznaczone do wiadomości publicznej VI.2.1 Omówienie rozpowszechnienia choroby Nie dotyczy ogólnych zastosowań. VI.2.2 Podsumowanie korzyści wynikających

Bardziej szczegółowo

Farmakologia leków stosowanych w chorobach afektywnych

Farmakologia leków stosowanych w chorobach afektywnych Farmakologia leków stosowanych w chorobach afektywnych Prof. UM dr hab. Przemysław Mikołajczak Katedra i Zakład Farmakologii Uniwersytet Medyczny im. K.Marcinkowskiego w Poznaniu 1 Depresja Obniżony nastrój

Bardziej szczegółowo

Materiały edukacyjne. Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego

Materiały edukacyjne. Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego Materiały edukacyjne Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego Klasyfikacja ciśnienia tętniczego (mmhg) (wg. ESH/ESC )

Bardziej szczegółowo

Większość leków przeciwbólowych można zaliczyć do jednej z następujących. 1) analgetyki nieopioidowe: paracetamol i niesteroidowe leki przeciwzapalne;

Większość leków przeciwbólowych można zaliczyć do jednej z następujących. 1) analgetyki nieopioidowe: paracetamol i niesteroidowe leki przeciwzapalne; 1 Definicja i epidemiologia bólu nowotworowego. Zasady leczenia bólu nowotworowego według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), Grupy Ekspertów Europejskiego Towarzystwa Opieki Paliatywnej (EAPC) i polskich

Bardziej szczegółowo

Interakcje leków z żywnością. Prof. dr hab. n. med. Danuta Pawłowska

Interakcje leków z żywnością. Prof. dr hab. n. med. Danuta Pawłowska Interakcje leków z żywnością Prof. dr hab. n. med. Danuta Pawłowska wchłanianie dystrybucja metabolizm synergizm wydalanie Efekty interakcji lek-pożywienie Osłabienie działania leku Wzmocnienie działania

Bardziej szczegółowo

Zasady stosowania leków przeciwdepresyjnych w chorobach neurologicznych

Zasady stosowania leków przeciwdepresyjnych w chorobach neurologicznych Zasady stosowania leków psychotropowych w neurologii 1 Zasady stosowania leków psychotropowych w neurologii Dr hab. n. med. Jan Jaracz Klinika Psychiatrii Uniwersytetu Medycznego, Poznaƒ WST P Zaburzenia

Bardziej szczegółowo

Udary mózgu w przebiegu migotania przedsionków

Udary mózgu w przebiegu migotania przedsionków Udary mózgu w przebiegu migotania przedsionków Dr hab. med. Adam Kobayashi INSTYTUT PSYCHIATRII I NEUROLOGII, WARSZAWA Pacjenci z AF cechują się w pięciokrotnie większym ryzykiem udaru niedokrwiennego

Bardziej szczegółowo

Anestezjologia Ratownictwo Nauka Praktyka / Anaesthesiology Rescue Medicine Science Practice

Anestezjologia Ratownictwo Nauka Praktyka / Anaesthesiology Rescue Medicine Science Practice 94 Anestezjologia i Ratownictwo 2013; 7: 94-99 ARTYKUŁ POGLĄDOWY/REVIEW PAPER Otrzymano/Submitted: 04.02.2013 Poprawiono/Corrected: 25.02.2013 Zaakceptowano/Accepted: 26.02.2013 Akademia Medycyny Niekorzystne

Bardziej szczegółowo

Monitorowanie niepożądanych działań leków

Monitorowanie niepożądanych działań leków Monitorowanie niepożądanych działań leków Anna Wiela-Hojeńska Katedra i Zakład Farmakologii Klinicznej Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu Niepożądane działanie leku (ndl) Adverse Drug Reaction (ADR) (definicja

Bardziej szczegółowo

FARMAKOTERAPIA W GERIATRII

FARMAKOTERAPIA W GERIATRII Interdyscyplinarne Spotkania Geriatryczne FARMAKOTERAPIA W GERIATRII mgr Teresa Niechwiadowicz-Czapka Instytut Pielęgniarstwa Zakład Podstaw Opieki Pielęgniarskiej Wchłanianie środków farmakologicznych

Bardziej szczegółowo

Niesteroidowe leki przeciwzapalne i inne leki przeciwbólowe I. stopnia drabiny analgetycznej WHO

Niesteroidowe leki przeciwzapalne i inne leki przeciwbólowe I. stopnia drabiny analgetycznej WHO Niesteroidowe leki przeciwzapalne i inne leki przeciwbólowe I. stopnia drabiny analgetycznej WHO oprac. dr n. med. Iwona Zaporowska-Stachowiak 1. Niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ) dział.p.zapalne,

Bardziej szczegółowo

Aneks II Zmiany w drukach informacyjnych produktów leczniczych zarejestrowanych w procedurze narodowej

Aneks II Zmiany w drukach informacyjnych produktów leczniczych zarejestrowanych w procedurze narodowej Aktualizacja ChPL i ulotki dla produktów leczniczych zawierających jako substancję czynną immunoglobulinę anty-t limfocytarną pochodzenia króliczego stosowaną u ludzi [rabbit anti-human thymocyte] (proszek

Bardziej szczegółowo

Nitraty -nitrogliceryna

Nitraty -nitrogliceryna Nitraty -nitrogliceryna Poniżej wpis dotyczący nitrogliceryny. - jest trójazotanem glicerolu. Nitrogliceryna podawana w dożylnym wlewie: - zaczyna działać po 1-2 minutach od rozpoczęcia jej podawania,

Bardziej szczegółowo

Terapia monitorowana , Warszawa

Terapia monitorowana , Warszawa Terapia monitorowana Marian Filipek Pracownia Farmakokinetyki Zakład Biochemii i Medycyny Doświadczalnej Instytut Pomnik-Centrum Zdrowia Dziecka Warszawa 15.05.2009, Warszawa Wybór leku Dawka Droga podania

Bardziej szczegółowo

Skuteczna i bezpieczna farmakoterapia bólu

Skuteczna i bezpieczna farmakoterapia bólu Skuteczna i bezpieczna farmakoterapia bólu René Descartes (1662): Tractatus De Homine Dr med. Przemysław Niewiński Katedra i Zakład Farmakologii Klinicznej AM we Wrocławiu Dolnośląski Regionalny Ośrodek

Bardziej szczegółowo

Paracetamol Biofarm Paracetamolum 500 mg, tabletki

Paracetamol Biofarm Paracetamolum 500 mg, tabletki Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta Paracetamol Biofarm Paracetamolum 500 mg, tabletki Należy uważnie zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku, ponieważ zawiera ona informacje

Bardziej szczegółowo

Leczenie schizofrenii Neuroleptyki. D. Wołyńczyk-Gmaj S. Niemcewicz

Leczenie schizofrenii Neuroleptyki. D. Wołyńczyk-Gmaj S. Niemcewicz Leczenie schizofrenii Neuroleptyki D. Wołyńczyk-Gmaj S. Niemcewicz Rozmieszczenie receptorów dopaminergicznych w OUN: Układ limbiczny - zakręt obręczy, hipokamp, ciało migdałowate, kora przedczołowa, jądro

Bardziej szczegółowo

Interakcje. leków z pożywieniem. Zofia Zachwieja. Paweł Paśko. Redaktor naukowy. Redaktor prowadzący

Interakcje. leków z pożywieniem. Zofia Zachwieja. Paweł Paśko. Redaktor naukowy. Redaktor prowadzący Interakcje leków z pożywieniem Redaktor naukowy Zofia Zachwieja Redaktor prowadzący Paweł Paśko Spis treści Przedmowa... Autorzy... Podstawowe parametry farmakokinetyczne.... VIII X XI 1 Wpływ pożywienia

Bardziej szczegółowo

FARMAKOLOGIA Z FARMAKODYNAMIKĄ - ROK IV

FARMAKOLOGIA Z FARMAKODYNAMIKĄ - ROK IV FARMAKOLOGIA Z FARMAKODYNAMIKĄ - ROK IV 1. Jednostka uczelniana odpowiedzialna za nauczanie przedmiotu: Zakład Farmakodynamiki 2. Kierownik Zakładu: Prof. dr hab. Włodzimierz Buczko 3. Osoba odpowiedzialna

Bardziej szczegółowo

Glikokortykosterydy Okołodobowy rytm uwalniania kortyzolu

Glikokortykosterydy Okołodobowy rytm uwalniania kortyzolu Kortyzol w osoczu [ng/ml] 2015-03-12 Glikokortykosterydy Okołodobowy rytm uwalniania kortyzolu 400 200 0 24 8 16 24 Pora doby 1 Dawkowanie GKS 1 dawka rano (GKS długo działające) 2 lub 3 dawki GKS krótko

Bardziej szczegółowo

Inhibitory MAO a znieczulenie. Magdalena Gronkiewicz

Inhibitory MAO a znieczulenie. Magdalena Gronkiewicz Inhibitory MAO a znieczulenie Magdalena Gronkiewicz Monoaminooksydaza MAO to jeden z dwóch enzymów katalizujących przemianę monoamin W wyniku oksydacyjnej deaminacji tworzy się odpowiedni aldehyd, nadtlenek

Bardziej szczegółowo

Interakcje leków opioidowych, wykorzystywanych w pracy ratownika medycznego. Ewelina Guzy. Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza- Modrzewskiego

Interakcje leków opioidowych, wykorzystywanych w pracy ratownika medycznego. Ewelina Guzy. Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza- Modrzewskiego Interakcje leków opioidowych, wykorzystywanych w pracy ratownika medycznego Ewelina Guzy Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza- Modrzewskiego Autor odpowiedzialny za korespondencję: Ewelina Guzy, Wierzchosławice

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Przedmowa Badanie pacjenta z chorobami sercowo-naczyniowymi... 13

Spis treści. Przedmowa Badanie pacjenta z chorobami sercowo-naczyniowymi... 13 Spis treści Przedmowa................ 11 1. Badanie pacjenta z chorobami sercowo-naczyniowymi.................. 13 Najważniejsze problemy diagnostyczne....... 13 Ból w klatce piersiowej........... 14 Ostry

Bardziej szczegółowo

Elicea, 5 mg, tabletki powlekane Elicea, 10 mg, tabletki powlekane Elicea, 20 mg, tabletki powlekane Escitalopramum

Elicea, 5 mg, tabletki powlekane Elicea, 10 mg, tabletki powlekane Elicea, 20 mg, tabletki powlekane Escitalopramum Elicea, 5 mg, tabletki powlekane Elicea, 10 mg, tabletki powlekane Elicea, 20 mg, tabletki powlekane Escitalopramum wiera ona - - - - lub farmaceucie. Patrz punkt 4. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 1. Lek Elicea zawiera

Bardziej szczegółowo

2

2 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Wzajemne oddziaływanie substancji leczniczych, suplementów diety i pożywienia może decydować o skuteczności i bezpieczeństwie terapii. Nawet przyprawy kuchenne mogą w istotny sposób

Bardziej szczegółowo

Konferencja SAMOLECZENIE A EDUKACJA ZDROWOTNA, POLITYKA ZDROWOTNA, ETYKA Kraków, 20.04.2009 r.

Konferencja SAMOLECZENIE A EDUKACJA ZDROWOTNA, POLITYKA ZDROWOTNA, ETYKA Kraków, 20.04.2009 r. Piotr Burda Biuro In formacji T oksykologicznej Szpital Praski Warszawa Konferencja SAMOLECZENIE A EDUKACJA ZDROWOTNA, POLITYKA ZDROWOTNA, ETYKA Kraków, 20.04.2009 r. - Obejmuje stosowanie przez pacjenta

Bardziej szczegółowo

Aneks III. Zmiany w odpowiednich punktach Charakterystyki Produktu Leczniczego i Ulotki dla Pacjenta

Aneks III. Zmiany w odpowiednich punktach Charakterystyki Produktu Leczniczego i Ulotki dla Pacjenta Uwaga: Aneks III Zmiany w odpowiednich punktach Charakterystyki Produktu Leczniczego i Ulotki dla Pacjenta Ta Charakterystyka Produktu Leczniczego, oznakowanie opakowań i ulotka dla pacjenta jest wynikiem

Bardziej szczegółowo

Farmakoterapia bólu. Interakcje i niepożądane działania leków przeciwbólowych, zwłaszcza dostępnych bez recepty.

Farmakoterapia bólu. Interakcje i niepożądane działania leków przeciwbólowych, zwłaszcza dostępnych bez recepty. Farmakoterapia bólu. Interakcje i niepożądane działania leków przeciwbólowych, zwłaszcza dostępnych bez recepty. René Descartes (1662): Tractatus De Homine Dr med. Przemysław Niewiński Adiunkt Katedry

Bardziej szczegółowo

Aneks III. Zmiany w odpowiednich punktach skróconej charakterystyki produktu leczniczego i ulotce dla pacjenta.

Aneks III. Zmiany w odpowiednich punktach skróconej charakterystyki produktu leczniczego i ulotce dla pacjenta. Aneks III Zmiany w odpowiednich punktach skróconej charakterystyki produktu leczniczego i ulotce dla pacjenta. Uwaga: Niniejsze zmiany w odpowiednich punktach skróconej charakterystyki produktu leczniczego

Bardziej szczegółowo

Aneks C. (zmiany do krajowych pozwoleń na dopuszczenie do obrotu produktów leczniczych)

Aneks C. (zmiany do krajowych pozwoleń na dopuszczenie do obrotu produktów leczniczych) Aneks C (zmiany do krajowych pozwoleń na dopuszczenie do obrotu produktów leczniczych) ANEKS I WNIOSKI NAUKOWE I PODSTAWY ZMIANY WARUNKÓW POZWOLENIA (POZWOLEŃ) NA DOPUSZCENIE DO OBROTU Wnioski naukowe

Bardziej szczegółowo

ANEKS III Zmiany w odpowiednich punktach charakterystyki produktu leczniczego i ulotki dla pacjenta

ANEKS III Zmiany w odpowiednich punktach charakterystyki produktu leczniczego i ulotki dla pacjenta ANEKS III Zmiany w odpowiednich punktach charakterystyki produktu leczniczego i ulotki dla pacjenta Uwaga: Konieczna może być późniejsza aktualizacja charakterystyki produktu leczniczego i ulotki dla pacjenta

Bardziej szczegółowo

2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY SUBSTANCJI CZYNNYCH Jedna tabletka zawiera: paracetamol (Paracetamolum) Substancje pomocnicze, patrz: pkt 6.1.

2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY SUBSTANCJI CZYNNYCH Jedna tabletka zawiera: paracetamol (Paracetamolum) Substancje pomocnicze, patrz: pkt 6.1. CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA WŁASNA PRODUKTU LECZNICZEGO PARACETAMOL FILOFARM 500 mg, tabletki 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY SUBSTANCJI CZYNNYCH Jedna tabletka zawiera: paracetamol (Paracetamolum)

Bardziej szczegółowo

Aktualizacja ChPL i ulotki dla produktów leczniczych zawierających jako substancję czynną hydroksyzynę.

Aktualizacja ChPL i ulotki dla produktów leczniczych zawierających jako substancję czynną hydroksyzynę. Aktualizacja ChPL i ulotki dla produktów leczniczych zawierających jako substancję czynną hydroksyzynę. Aneks III Poprawki do odpowiednich punktów Charakterystyki Produktu Leczniczego i Ulotki dla pacjenta

Bardziej szczegółowo

1. Izoenzymy cytochromu P450 a problem interakcji leków. 15

1. Izoenzymy cytochromu P450 a problem interakcji leków. 15 Spis treści 1. Izoenzymy cytochromu P450 a problem interakcji leków. 15 Izoenzym CYP2D6....................... 16 Izoenzym CYP3A4....................... 18 Izoenzym CYP1A2....................... 22 Izoenzym

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO Paracetamol APTEO MED, 500 mg, tabletki. 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY Każda tabletka zawiera 500 mg paracetamolu (Paracetamolum). Substancja

Bardziej szczegółowo

Opioidowe leki przeciwbólowe

Opioidowe leki przeciwbólowe Ból Opioidowe leki przeciwbólowe Nieprzyjemne czuciowe i emocjonalne doświadczenie, które pojawia się, jako ostrzeżenie o uszkodzeniu tkanek. Ból to odczucie subiektywne, nie zawsze związane z nocycepcją!

Bardziej szczegółowo

DO ROZWAŻENIA NA KAŻDYM STOPNIU DRABINY:

DO ROZWAŻENIA NA KAŻDYM STOPNIU DRABINY: DRABINA ANALGETYCZNA schemat opracowany na potrzeby terapii bólów nowotworowych, który można stosowad także w innych stanach bólowych jako pewną wytyczną. DO ROZWAŻENIA NA KAŻDYM STOPNIU DRABINY: -koanalgetyki,

Bardziej szczegółowo

Środki stosowane do znieczulenia ogólnego

Środki stosowane do znieczulenia ogólnego Środki stosowane do znieczulenia ogólnego Znieczulenie ogólne - elementy Anestezia głęboki sen (Hypnosis-sen) Analgesio-zniesienie bólu Areflexio-zniesienie odruchów Atonia - Relaxatio musculorumzwiotczenie

Bardziej szczegółowo

Ostre Zespoły Wieńcowe znaczenie leczenia przeciwpłytkowego, możliwości realizacji w polskich warunkach

Ostre Zespoły Wieńcowe znaczenie leczenia przeciwpłytkowego, możliwości realizacji w polskich warunkach Ostre Zespoły Wieńcowe znaczenie leczenia przeciwpłytkowego, możliwości realizacji w polskich warunkach Andrzej Budaj Przewodniczący komisji Wytycznych i Szkolenia PTK Kierownik Kliniki Kardiologii CMKP,

Bardziej szczegółowo

CIBA-GEIGY Sintrom 4

CIBA-GEIGY Sintrom 4 CIBA-GEIGY Sintrom 4 Sintrom 4 Substancja czynna: 3-[a-(4-nitrofenylo-)-0- -acetyloetylo]-4-hydroksykumaryna /=acenocoumarol/. Tabletki 4 mg. Sintrom działa szybko i jest wydalany w krótkim okresie czasu.

Bardziej szczegółowo

Marcin Leszczyk SKN przy Klinice Chorób Wewnętrznych i Kardiologii WUM

Marcin Leszczyk SKN przy Klinice Chorób Wewnętrznych i Kardiologii WUM Marcin Leszczyk SKN przy Klinice Chorób Wewnętrznych i Kardiologii WUM Definicja NS to zespół kliniczny, w którym wskutek dysfunkcji serca jego pojemność minutowa jest zmniejszona w stosunku do zapotrzebowania

Bardziej szczegółowo

Rejestr codziennej praktyki lekarskiej dotyczący cy leczenia nadciśnienia nienia tętniczego t tniczego. czynnikami ryzyka sercowo- naczyniowego

Rejestr codziennej praktyki lekarskiej dotyczący cy leczenia nadciśnienia nienia tętniczego t tniczego. czynnikami ryzyka sercowo- naczyniowego Rejestr codziennej praktyki lekarskiej dotyczący cy leczenia nadciśnienia nienia tętniczego t tniczego współwyst występującego z innymi czynnikami ryzyka sercowo- naczyniowego Nr rejestru: HOE 498_9004

Bardziej szczegółowo

Część VI: Streszczenie Planu Zarządzania Ryzykiem dla produktu:

Część VI: Streszczenie Planu Zarządzania Ryzykiem dla produktu: Część VI: Streszczenie Planu Zarządzania Ryzykiem dla produktu: Olamide, 10 mg, tabletki VI.2 VI.2.1 Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dla produktu leczniczego Olamide przeznaczone do wiadomości

Bardziej szczegółowo

Czy dieta ma wpływ na działanie leków kardiologicznych? mgr Hanna Wilska

Czy dieta ma wpływ na działanie leków kardiologicznych? mgr Hanna Wilska Czy dieta ma wpływ na działanie leków kardiologicznych? mgr Hanna Wilska Spożycie leków 75,7% Polaków sięga po leki lub suplementy diety Najwyższy odsetek osoby powyżej 60 r.ż (97%) Najniższy osoby w wieku

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY SUBSTANCJI CZYNNYCH

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY SUBSTANCJI CZYNNYCH CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA WŁASNA PRODUKTU LECZNICZEGO Spamilan 5 mg, tabletki 10 mg, tabletki 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY SUBSTANCJI CZYNNYCH Jedna tabletka zawiera 5 mg lub 10

Bardziej szczegółowo

VI.2 Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dla produktu Zanacodar Combi przeznaczone do publicznej wiadomości

VI.2 Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dla produktu Zanacodar Combi przeznaczone do publicznej wiadomości VI.2 Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dla produktu Zanacodar Combi przeznaczone do publicznej wiadomości VI.2.1 Omówienie rozpowszechnienia choroby Szacuje się, że wysokie ciśnienie krwi jest przyczyną

Bardziej szczegółowo

Leki antykachektyczne. lek. med. Marta Bijak-Ulejczyk Oddział Anestezjologii i Intensywnej Terapii

Leki antykachektyczne. lek. med. Marta Bijak-Ulejczyk Oddział Anestezjologii i Intensywnej Terapii Leki antykachektyczne lek. med. Marta Bijak-Ulejczyk Oddział Anestezjologii i Intensywnej Terapii Grupy leków czyli co mamy środki stymulujące apetyt leki modulujące pracę przewodu pokarmowego leki anaboliczne/antykataboliczne

Bardziej szczegółowo

LECZENIE WTÓRNEJ NADCZYNNOŚCI PRZYTARCZYC U PACJENTÓW HEMODIALIZOWANYCH ICD-10 N

LECZENIE WTÓRNEJ NADCZYNNOŚCI PRZYTARCZYC U PACJENTÓW HEMODIALIZOWANYCH ICD-10 N Załącznik nr 42 do zarządzenia Nr 59/2011/DGL Prezesa NFZ z dnia 10 października 2011 roku Nazwa programu: LECZENIE WTÓRNEJ NADCZYNNOŚCI PRZYTARCZYC U PACJENTÓW HEMODIALIZOWANYCH ICD-10 N 25.8 Inne zaburzenia

Bardziej szczegółowo

Fluorochinolony i ryzyko wydłużenia odstępu QT. : gemifloksacyna i moksyfloksacyna [+ sparfloksacyna, grepaflkosacyna, gatyfloksacyna]

Fluorochinolony i ryzyko wydłużenia odstępu QT. <X>: gemifloksacyna i moksyfloksacyna [+ sparfloksacyna, grepaflkosacyna, gatyfloksacyna] Fluorochinolony i ryzyko wydłużenia odstępu QT : gemifloksacyna i moksyfloksacyna [+ sparfloksacyna, grepaflkosacyna, gatyfloksacyna] CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 4.3 Przeciwwskazania Zarówno

Bardziej szczegółowo

znieczulenie zewnątrzoponowe znieczulenie podpajęczynówkowe połączone znieczulenie zewnątrzoponowe i podpajęczynówkowe blokady nerwów obwodowych i

znieczulenie zewnątrzoponowe znieczulenie podpajęczynówkowe połączone znieczulenie zewnątrzoponowe i podpajęczynówkowe blokady nerwów obwodowych i Leki przeciwkrzepliwe a anestezja regionalna Anestezja regionalna znieczulenie zewnątrzoponowe znieczulenie podpajęczynówkowe połączone znieczulenie zewnątrzoponowe i podpajęczynówkowe blokady nerwów obwodowych

Bardziej szczegółowo

Leczenie przeciwpłytkowe w niewydolności nerek (PCHN) Dr hab. Dorota Zyśko, prof. nadzw Łódź 2014

Leczenie przeciwpłytkowe w niewydolności nerek (PCHN) Dr hab. Dorota Zyśko, prof. nadzw Łódź 2014 Leczenie przeciwpłytkowe w niewydolności nerek (PCHN) Dr hab. Dorota Zyśko, prof. nadzw Łódź 2014 Leki przeciwpłytkowe (ASA, clopidogrel) Leki przeciwzakrzepowe (heparyna, warfin, acenocumarol) Leki trombolityczne

Bardziej szczegółowo

Leki p-depresyjne i normotymiczne Dr n.farm. Katarzyna Manikowska

Leki p-depresyjne i normotymiczne Dr n.farm. Katarzyna Manikowska Leki p-depresyjne i normotymiczne Dr n.farm. Katarzyna Manikowska 1.Przyczyny i patogeneza chorób afektywnych nie są dokładnie poznane. Klinicyści zajmujący się zaburzeniami afektywnymi podkreślają różnorodność

Bardziej szczegółowo

Przedmowa do wydania polskiego 5 Przedmowa 9 Skróty... 11

Przedmowa do wydania polskiego 5 Przedmowa 9 Skróty... 11 15 Spis treści Przedmowa do wydania polskiego 5 Przedmowa 9 Skróty....................................... 11 A Część ogólna 23 1 Wprowadzenie 25 2 Pożywienie i leki 27 2.1 Zmiany perystaltyki przewodu

Bardziej szczegółowo

CZY ZAWSZE POTRAFIMY ZAPEWNIĆ CHORYM SKUTECZNE POSTĘPOWANIE PRZECIWBÓLOWE. Wojciech Leppert

CZY ZAWSZE POTRAFIMY ZAPEWNIĆ CHORYM SKUTECZNE POSTĘPOWANIE PRZECIWBÓLOWE. Wojciech Leppert CZY ZAWSZE POTRAFIMY ZAPEWNIĆ CHORYM SKUTECZNE POSTĘPOWANIE PRZECIWBÓLOWE Wojciech Leppert Katedra i Klinika Medycyny Paliatywnej Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu IV ZJAZD POLSKIEGO

Bardziej szczegółowo

Zdrowotne i społeczne problemy wieku starszego - sprzężenia zwrotne

Zdrowotne i społeczne problemy wieku starszego - sprzężenia zwrotne Zdrowotne i społeczne problemy wieku starszego - sprzężenia zwrotne Piotr Pruszczyk, Klinika Chorób Wewnętrznych i Kardiologii z Centrum Diagnostyki i Leczenia Żylnej Choroby Zakrzepowo Zatorowej Szpital

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO Codipar 250, 250 mg, czopki 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY 1 czopek zawiera 250 mg paracetamolu (Paracetamolum). Pełny wykaz substancji

Bardziej szczegółowo

FARMAKOKINETYKA KLINICZNA

FARMAKOKINETYKA KLINICZNA FARMAKOKINETYKA KLINICZNA FARMAKOKINETYKA wpływ organizmu na lek nauka o szybkości procesów wchłaniania, dystrybucji, metabolizmu i wydalania leków z organizmu Procesy farmakokinetyczne LADME UWALNIANIE

Bardziej szczegółowo

Leczenie nadciśnienia tętniczego

Leczenie nadciśnienia tętniczego Leczenie nadciśnienia tętniczego Obniżenie ciśnienia tętniczego można uzyskać przez Zmniejszenie oporu naczyniowego uzyskane przez rozszerzenie naczyń na drodze neuronalnej, humoralnej i działania bezpośredniego

Bardziej szczegółowo

suplement 2012 Najistotniejsze interakcje leków przeciwbakteryjnych o czym należy pamiętać w praktyce

suplement 2012 Najistotniejsze interakcje leków przeciwbakteryjnych o czym należy pamiętać w praktyce suplement 2012 Najistotniejsze interakcje leków przeciwbakteryjnych o czym należy pamiętać w praktyce Farmacja Praktyczna Redaktor merytoryczna: Barbara Misiewicz-Jagielak Redaguje zespół: Dominika Bandurska,

Bardziej szczegółowo

VI.2 Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dla produktu leczniczego Etrixenal przeznaczone do wiadomości publicznej

VI.2 Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dla produktu leczniczego Etrixenal przeznaczone do wiadomości publicznej VI.2 Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dla produktu leczniczego Etrixenal przeznaczone do wiadomości publicznej VI.2.1 Omówienie rozpowszechnienia choroby Ból stanowi sygnał, który uczy by unikać

Bardziej szczegółowo

Dr Jarosław Woroń. LECZENIE PRZECIWBÓLOWE W GERIATRII- jak optymalnie leczyć ból ostry i przewlekły

Dr Jarosław Woroń. LECZENIE PRZECIWBÓLOWE W GERIATRII- jak optymalnie leczyć ból ostry i przewlekły Dr Jarosław Woroń LECZENIE PRZECIWBÓLOWE W GERIATRII- jak optymalnie leczyć ból ostry i przewlekły Zakład Farmakologii Klinicznej Katedry Farmakologii CM UJ Kraków Klinika Leczenia Bólu i Opieki Paliatywnej

Bardziej szczegółowo

Ostre zespoły wieńcowe u kobiet od rozpoznania do odległych wyników leczenia

Ostre zespoły wieńcowe u kobiet od rozpoznania do odległych wyników leczenia Ostre zespoły wieńcowe u kobiet od rozpoznania do odległych wyników leczenia Janina Stępińska Klinika Intensywnej Terapii Kardiologicznej Instytut Kardiologii, Warszawa o Abott Potencjalny konflikt interesów

Bardziej szczegółowo

Diagnostyka różnicowa przedłużonego APTT

Diagnostyka różnicowa przedłużonego APTT Maria Podolak-Dawidziak Diagnostyka różnicowa przedłużonego APTT Katedra i Klinika Hematologii, Nowotworów Krwi i Transplantacji Szpiku AM, Wrocław Czas częściowej tromboplastyny po aktywacji APTT czas

Bardziej szczegółowo

Zakład Farmakologii Klinicznej, Katedra Farmakologii, Wydział Lekarski, Uniwersytet Jagielloński, Collegium Medicum, Kraków 3

Zakład Farmakologii Klinicznej, Katedra Farmakologii, Wydział Lekarski, Uniwersytet Jagielloński, Collegium Medicum, Kraków 3 150 Anestezjologia i Ratownictwo 2016; 10: 150-162 ARTYKUŁ ORYGINALNY/ORIGINAL PAPER Otrzymano/Submitted: 09.06.2016 Zaakceptowano/Accepted: 25.06.2016 Akademia Medycyny Niekorzystne interakcje leków u

Bardziej szczegółowo

Stosowanie preparatu BioCardine900 u chorych. z chorobą wieńcową leczonych angioplastyką naczyń

Stosowanie preparatu BioCardine900 u chorych. z chorobą wieńcową leczonych angioplastyką naczyń Jan Z. Peruga, Stosowanie preparatu BioCardine900 u chorych z chorobą wieńcową leczonych angioplastyką naczyń wieńcowych II Katedra Kardiologii Klinika Kardiologii Uniwersytetu Medycznego w Łodzi 1 Jednym

Bardziej szczegółowo

Odrębność pregabaliny w farmakoterapii wybranych zaburzeń psychicznych

Odrębność pregabaliny w farmakoterapii wybranych zaburzeń psychicznych Odrębność pregabaliny w farmakoterapii wybranych zaburzeń psychicznych Wiesław Jerzy Cubała Klinika Psychiatrii Dorosłych GUMed SAPL.GPGAZ.16.06.0727 Katowice 2016 Plan prezentacji Pregabalina zaburzenie

Bardziej szczegółowo

Rekomendacje dotyczące postępowania przeciwbólowego w ginekologii i położnictwie

Rekomendacje dotyczące postępowania przeciwbólowego w ginekologii i położnictwie Rekomendacje dotyczące postępowania przeciwbólowego w ginekologii i położnictwie W dniach 12 i 1 stycznia 2007 roku w Kazimierzu Dolnym n. Wisłą Zespól Ekspertów Polskiego Towarzystwa Badania Bólu oraz

Bardziej szczegółowo

cz. III leki przeciwzapalne

cz. III leki przeciwzapalne Oddziaływanie leków z celami molekularnymi cz. III leki przeciwzapalne Prof. dr hab. Sławomir Filipek Wydział Chemii oraz Centrum Nauk Biologiczno-Chemicznych Uniwersytet Warszawski 1 Leki przeciwzapalne

Bardziej szczegółowo

VI.2 Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego Dulsevia przeznaczone do publicznej wiadomości

VI.2 Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego Dulsevia przeznaczone do publicznej wiadomości VI.2 Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego Dulsevia przeznaczone do publicznej wiadomości VI.2.1 Omówienie rozpowszechnienia choroby Częstość i rozpowszechnienie (prewalencja)

Bardziej szczegółowo

ENTONOX to gotowa do użycia mieszanina gazów

ENTONOX to gotowa do użycia mieszanina gazów Katalog produktów. ENTONOX to gotowa do użycia mieszanina gazów 7-14 porodu 5-10 Linde: Living healthcare. 3 Charakterystyka produktu leczniczego Przeciwwskazania Z powodu zwiększonej zdolności podtlenku

Bardziej szczegółowo

6.2 Część VI.2 Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego Duloxetine Sandoz, przeznaczone do publicznej wiadomości

6.2 Część VI.2 Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego Duloxetine Sandoz, przeznaczone do publicznej wiadomości 6.2 Część VI.2 Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego Duloxetine Sandoz, przeznaczone do publicznej wiadomości Poniższe dane dotyczą produktu leczniczego Duloxetine Sandoz,

Bardziej szczegółowo

Zaktualizowane zalecenia dotyczące stosowania wysokich dawek ibuprofenu

Zaktualizowane zalecenia dotyczące stosowania wysokich dawek ibuprofenu 22 maja 2015 r. EMA/325007/2015 Zaktualizowane zalecenia dotyczące stosowania wysokich dawek ibuprofenu Wyniki oceny potwierdziły występowanie niewielkiego ryzyka sercowonaczyniowego w przypadku przyjmowania

Bardziej szczegółowo

Ból uważany jest za jeden z potencjalnie istotnych czynników ryzyka dotyczących śmiertelności (Sokka).

Ból uważany jest za jeden z potencjalnie istotnych czynników ryzyka dotyczących śmiertelności (Sokka). VI. 2 Elementy do podsumowania podawanego do publicznej wiadomości. VI. 2.1 Przegląd epidemiologii choroby Odczuwanie bólu jest powszechnym zjawiskiem wśród dzieci. Szacuje się, że ta dolegliwość może

Bardziej szczegółowo

Pułapki farmakoterapii nadciśnienia tętniczego. Piotr Rozentryt III Katedra i Kliniczny Oddział Kardiologii Śląskie Centrum Chorób Serca, Zabrze

Pułapki farmakoterapii nadciśnienia tętniczego. Piotr Rozentryt III Katedra i Kliniczny Oddział Kardiologii Śląskie Centrum Chorób Serca, Zabrze Pułapki farmakoterapii nadciśnienia tętniczego Piotr Rozentryt III Katedra i Kliniczny Oddział Kardiologii Śląskie Centrum Chorób Serca, Zabrze Leczenie nadciśnienia tętniczego versus leczenie chorego

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO. Jedna tabletka zawiera 500 mg paracetamolu (Paracetamolum) w połączeniu z powidonem.

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO. Jedna tabletka zawiera 500 mg paracetamolu (Paracetamolum) w połączeniu z powidonem. CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO Paracetamol LGO, 500 mg, tabletki. 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY Jedna tabletka zawiera 500 mg paracetamolu (Paracetamolum) w połączeniu

Bardziej szczegółowo

Aneks I. Wnioski naukowe i podstawy zmiany warunków pozwolenia (pozwoleń) na dopuszczenie do obrotu

Aneks I. Wnioski naukowe i podstawy zmiany warunków pozwolenia (pozwoleń) na dopuszczenie do obrotu Aneks I Wnioski naukowe i podstawy zmiany warunków pozwolenia (pozwoleń) na dopuszczenie do obrotu 1 Wnioski naukowe Biorąc pod uwagę sprawozdanie komitetu PRAC do raportu PSUR dla dexamethasonu (za wyjątkiem

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA WŁASNA PRODUKTU LECZNICZEGO TRAMADOL SYNTEZA 50 mg kapsułki twarde 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY SUBSTANCJI CZYNNEJ Jedna kapsułka zawiera 50 mg tramadolu

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO. 1 tabletka o przedłużonym uwalnianiu Noax Uno zawiera 100 mg chlorowodorku tramadolu.

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO. 1 tabletka o przedłużonym uwalnianiu Noax Uno zawiera 100 mg chlorowodorku tramadolu. CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO Noax Uno 100 mg, tabletki o przedłużonym uwalnianiu 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY 1 tabletka o przedłużonym uwalnianiu Noax Uno zawiera

Bardziej szczegółowo

UNIWERSYTET MEDYCZNY W LUBLINIE KATEDRA I KLINIKA REUMATOLOGII I UKŁADOWYCH CHORÓB TKANKI ŁĄCZNEJ PRACA DOKTORSKA.

UNIWERSYTET MEDYCZNY W LUBLINIE KATEDRA I KLINIKA REUMATOLOGII I UKŁADOWYCH CHORÓB TKANKI ŁĄCZNEJ PRACA DOKTORSKA. UNIWERSYTET MEDYCZNY W LUBLINIE KATEDRA I KLINIKA REUMATOLOGII I UKŁADOWYCH CHORÓB TKANKI ŁĄCZNEJ PRACA DOKTORSKA Małgorzata Biskup Czynniki ryzyka sercowo-naczyniowego u chorych na reumatoidalne zapalenie

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO. Poltram 50 Każda ampułka po 1 ml zawiera 50 mg tramadolu chlorowodorku (Tramadoli hydrochloridum).

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO. Poltram 50 Każda ampułka po 1 ml zawiera 50 mg tramadolu chlorowodorku (Tramadoli hydrochloridum). CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO Poltram 50, 50 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań Poltram 100, 50 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY Poltram 50

Bardziej szczegółowo

Asentra, 50 mg, tabletki powlekane Asentra, 100 mg, tabletki powlekane Sertralinum. Lek Asentra stosowany w leczeniu: lat).

Asentra, 50 mg, tabletki powlekane Asentra, 100 mg, tabletki powlekane Sertralinum. Lek Asentra stosowany w leczeniu: lat). Asentra, 50 mg, tabletki powlekane Asentra, 100 mg, tabletki powlekane Sertralinum acjenta. - - - - t 4. 1. 2. leku Asentra 3. 4. 5. lek Asentra 6. nne informacje 1. Lek Asentra stosowany w leczeniu: -

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych

Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych Rada Przejrzystości Stanowisko Rady Przejrzystości nr 5/2012 z dnia 27 lutego 2012 r. w zakresie zakwalifikowania/niezasadności zakwalifikowania leku Valdoxan (agomelatinum)

Bardziej szczegółowo

ZAKŁAD DIAGNOSTYKI LABORATORYJNEJ I IMMUNOLOGII KLINICZNEJ WIEKU ROZOJOWEGO AM W WARSZAWIE.

ZAKŁAD DIAGNOSTYKI LABORATORYJNEJ I IMMUNOLOGII KLINICZNEJ WIEKU ROZOJOWEGO AM W WARSZAWIE. ZAKŁAD DIAGNOSTYKI LABORATORYJNEJ I IMMUNOLOGII KLINICZNEJ WIEKU ROZOJOWEGO AKADEMII MEDYCZNEJ W WARSZAWIE. ZAKŁAD DIAGNOSTYKI LABORATOTORYJNEJ WYDZIAŁU NAUKI O ZDROWIU AKADEMII MEDYCZNEJ W WARSZAWIE Przykładowe

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. VICEBROL, 5 mg, tabletki. Vinpocetinum

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. VICEBROL, 5 mg, tabletki. Vinpocetinum ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA VICEBROL, 5 mg, tabletki Vinpocetinum Należy zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku. - Należy zachować tę ulotkę, aby w razie potrzeby móc

Bardziej szczegółowo