Dr Jarosław Woroń NIEKORZYSTNE INTERAKCJE LEKÓW W FARMAKOTERAPII BÓLU

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Dr Jarosław Woroń NIEKORZYSTNE INTERAKCJE LEKÓW W FARMAKOTERAPII BÓLU"

Transkrypt

1 Dr Jarosław Woroń NIEKORZYSTNE INTERAKCJE LEKÓW W FARMAKOTERAPII BÓLU Zakład Farmakologii Klinicznej Katedry Farmakologii CM UJ Kraków Uniwersytecki Ośrodek Monitorowania i Badania Niepożądanych Działań Leków Oddział Kliniczny Leczenia Bólu

2 LEKI PRZECIWBÓLOWE JAK DZIAŁAJĄ? NLPZ hamują COX hamują ekspresję indukowanej NOS hamują NF kappa B hamują adhezję i agregację leukocytów aktywizują układ lipoksyny A PARA- CETAMOL hamuje COX-3 izoformę cyklooksygenazy występującą w OUN hamuje syntezę tlenku azotu aktywuje serotoninergiczny komponent układu antynocyceptywnego METAMIZOL NEFOPAM TRAMADOL hamuje COX-2 i COX-3, nasila syntezę substancji przeciw- bólowych, hamuje zwrotne wchłanianie adenozyny w OUN - zmniejsza napięcie mięśni gładkich hamuje wychwyt zwrotny serotoniny i noradrenaliny w układzie antynocycepty wnym zstępującym siła działania przeciwbólowego stanowi 40-60% działania przeciwbólowego morfiny działa poprzez receptory opioidowe i hamuje wychwyt zwrot- ny serotoniny i noradrenaliny w układzie antynocyceptywnym zstępującym

3 PODZIAŁ NIESTEROIDOWYCH LEKÓW PRZECIWBÓLOWYCH Preferencyjne inhibitory COX-1 Aspiryna Indometacyna Ketoprofen Leki o podobnym działaniu na COX-1 i COX-2 Naproksen Ibuprofen Piroksykam Diklofenak Nabumeton Preferencyjne inhibitory COX-2 Nimesulid Meloksykam Selektywne inhibitory COX-2 Celekoksyb Waldekoksyb Etorikoksyb Parekoksyb Lumirakoksyb Leki przeciwbólowe pozbawione działania przeciwzapalnego Paracetamol Metamizol Nefopam

4 częstotliwość występowania wiek (lata)

5 Ryzyko wystąpienia niekorzystnych interakcji w zależności od ilości stosowanych leków % Risk of event (%) % 58% 0 2 drugs 5 drugs 7+ drugs Fulton & Allen,2005

6 STOSOWANIE NLPZ A USZKODZENIE GÓRNEGO ODCINKA PRZEWODU POKARMOWEGO Do istotnych powikłań ze strony górnego odcinka przewodu pokarmowego dochodzi u: 1/20 osób stosujących NLPZ w wieku do 60 roku życia 1/7 powyżej 60 roku życia

7 RYZYKO WYSTĄPIENIA KRWAWIENIA Z PRZEWODU POKARMOWEGO W NASTĘPSTWIE STOSOWANIA NLPZ (wg Goldstein, Digestion 2004, 69, 25) NSAID Odds ratio Ibuprofen 2,0 Diklofenak 4,2 Naproksen 9,1 Indometacyna 11,3 Piroksykam 13,7 Ketoprofen 23,7

8 STOSOWANIE NLPZ częstość powikłań (/100 chorych/rok) wiek powyżej 65 roku życia + choroba wrzodowa w wywiadzie 28% powikłanie choroby wrzodowej w przeszłości 18,8% ciężka postać reumatoidalnego zapalenia stawów 14,3% choroba wrzodowa w wywiadzie 13,5% stosowanie h2-blokerów 8,8% wiek powyżej 65 roku życia 8,6% stosowanie steroidów 5,7% Laine. DDW 2001

9 Gastrotoksyczność NLPZ nasilają Inne równocześnie stosowane NLPZ łączenie NLPZ jest błędem. Brak synergizmu działania terapeutycznego, natomiast synergizm działań niepożądanych. Glikokortykosteroidy synergiczny efekt ulcerogenny Bifosfoniany Doustne leki przeciwzakrzepowe wzrost ryzyka krwawień z górnego odcinka przewodu pokarmowego Inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny hamują wychwyt zwrotny serotoniny przez płytki krwi. Spironolakton hamuje procesy włóknienia, które towarzyszą gojeniu uszkodzeń górnego odcinka przewodu pokarmowego. U osób stosujących łącznie spironolakton i leki ulcerogenne ryzyko uszkodzenia górnego odcinka przewodu pokarmowego jest 7,3 razy wyższe w porównaniu do grupy kontrolnej (BMJ 2006, 333, 330) Mukolityki depolimeryzują śluz.

10 STOSOWANIE NLPZ U PACJENTÓW Z PRZEBYTĄ CHOROBĄ WRZODOWĄ wykonanie testu na Helicobacter pylori ograniczyć do minimum czas stosowania NPLZ u pacjentów z dużym ryzykiem owrzodzeń podczas terapii NPLZ stosować leki z grupy Inhibitorów Pompy Protonowej

11 NIEBEZPIECZEŃSTWO STOSOWANIA NLPZ U OSÓB W PODESZŁYM WIEKU NLPZ - PROSTAGLANDYNY zatrzymanie wody w organiźmie redukcja zależnej od jonów prostaglandyn wazodilatacji wzrost ryzyka zaostrzenia niewydolności krążenia wzrost oporu obwodowego

12 NLPZ A RYZYKO NADCIŚNIENIA TĘTNICZEGO Wzrost średniego ciśnienia tętniczego związany z długotrwałą terapią NLPZ wynosi 5 mmhg (Frishman, Am. J. Cardiol., 2002) W badaniach obserwacyjnych wykazano zwiększenie ryzyka rozpoczęcia leczenia hipotensyjnego u osób leczonych NLPZ (Gurwitz, JAMA, 1994, 272)

13 NLPZ A RYZYKO NIEWYDOLNOŚCI KRĄŻENIA Współczynnik prawdopodobieństwa (iloraz szans) wystąpienia niewydolności krążenia (populacja pacjentów w wieku >76 lat) choroby serca + NLPZ + + współczynnik prawdopodobieństwa 1 2,1 10,4 Page J, Henry D, Arch. Int. Med. 2000, 160, 777

14 CHOROBY WSPÓŁISTNIEJĄCE NAJWAŻNIEJSZY CZYNNIK RYZYKA HOSPITALIZACJI Z POWODU DZIAŁAŃ NIEPOŻĄDANYCH U PACJENTÓW POWYŻEJ 60 ROKU ŻYCIA choroby nerek RR 1,93 powikłana cukrzyca RR 1,91 choroby wątroby RR 1,85 choroby reumatyczne RR 1,65 przewlekłe choroby płuc RR 1,61 niewydolność serca RR 1,56 Mechanizmy indukowania ADR interakcje leków uszkodzenie ważnych życiowo narządów wpływających na farmakokinetykę leków (Zhang, BMJ, 2009, 338, 2752)

15 STOSOWANIE NLPZ U PACJENTÓW Z NIEWYDOLNOŚCIĄ KRĄŻENIA ZWIĘKSZA RYZYKO ZGONU Ryzyko względne wystąpienia zgonu z powodu zaostrzenia niewydolności krążenia dla pacjentów stosujących NLPZ wynosi Rofekoksyb 1,70 - Celekoksyb 1,75 - Ibuprofen 1,37 - Diklofenak 2,08 - Naproksen 1,22 - inne NLPZ 1,28 (Gislason et al., Arch. of Int. Med. 2009, 169, 104)

16 PODWÓJNA BLOKADA UKŁADU RENINA- ANGIOTENSYNA JEST NIEWSKAZANA (KOJARZENIE ACEI + SARTANY) Kreatynina Konieczność dializ ryzyka uszkodzenia nerek u pacjentów stosujących równocześnie NLPZ U pacjentów z niewydolnością serca ryzyka hipotensji ryzyka uszkodzenia nerek hiperkaliemii (Messerli, I Am Coll of Cardiology, 2009, 53, 468))

17 NLPZ zmniejszają efekt działania inhibitorów konwertazy angiotensyny sartanów diuretyków pętlowych leków beta adrenolitycznych przeciwpłytkowych dawek aspiryny nasilają działanie doustnych leków przeciwcukrzycowych sulfonamidów doustnych leków przeciwzakrzepowych leków przeciwpadaczkowych silnie wiążących się z białkami krwi

18 Niekorzystne interakcje ACEI NLPZ w praktyce klinicznej NLPZ osłabiają działanie ACEI silniejszy efekt indometacyna naproksen słabszy efekt ibuprofen sulindak NLPZ + ACEI = upośledzenie filtracji kłębuszkowej wydalanie pochodne sulfonylomocznika metformina digoksyna

19 NIEKORZYSTNE INTERACKJE NLPZ Z LEKAMI STOSOWANYMI W FARMAKOTERAPII CHORÓB UKŁADU SERCOWO-NACZYNIOWEGO Mechanizm interakcji zahamowanie zależnych od prostaglandyn mechanizmów działania leków krążeniowych. Największe ryzyko interakcji pacjenci przyjmujący ACEI, beta blokery, diuretyki. Najmniejsze ryzyko pacjenci leczeni antagonistami wapnia (Hypertension, 2005, 1, 1)

20 SKOJARZENIE SZCZEGÓLNIE NIEBEZPIECZNE ACEI + DIURETYK + NLPZ Ryzyko niewydolności nerek Czynniki ryzyka: obecne zaburzenia wydolności nerek pacjenci powyżej 70 r. ż. 1. Heerdink E R i wsp Arch. Int. Med., 1998, 158, Thomas M i wsp, MJA, 2000, 172, Boyd W i wsp, MJA 2000, 173, 274

21 Interakcja farmakokinetyczna jest przyczyną wzrostu ryzyka uszkodzenia górnego odcinka przewodu pokarmowego u pacjentów stosujących SSRI i NLPZ SSRI hamują wychwyt zwrotny serotoniny przez płytki krwi SSRI (fluoksetyna, fluwoksamina, paroksetyna, sertralina) hamują aktywność CYP 2C9, który metabolizuje większość stosowanych w praktyce klinicznej NLPZ (Zuliko DF, Br J Clin Pharmacol 2005, 59, 118)

22 KOJARZENIE NLPZ A RYZYKO WYSTĄPIENIA DZIAŁAŃ NIEPOŻĄDANYCH Krwawienie z przewodu pokarmowego Hepatotoksyczność OR 6,0 Nefrotoksyczność OR 7,7 OR 2,04 vs 3,5 (Clinard F i wsp. European J. of Clin. Pharmacol. 2004, 60, 279)

23 NLPZ a choroby układu krążenia (Patrignani et al., Heart 2008, 94;395) wzrost ryzyka sercowo-naczyniowego jest efektem podawania wszystkich NLPZ z wyjątkiem aspiryny NLPZ antagonizują działanie aspiryny wydaje się, że stosunkowo bezpieczny w tej populacji jest naproksen stosowanie diklofenaku wiąże się z większym ryzykiem powikłań sercowo-naczyniowych niż w przypadku stosowania rofekoksybu wzrost ryzyka powikłań sercowo-naczyniowych dla ketoprofenu i ibuprofenu jest umiarkowany

24 WZROST RYZYKA WYSTĄPIENIA DZIAŁAŃ NIEPOŻĄDANYCH W FARMAKOTERAPII Interakcje farmakokinetyczne Antagonizm farmakodymaniczny Sumowanie działań niepożądanych Brak synergizmu terapeutycznego, wzrost ryzyka działań niepożądanych (polipragmazja)

25 NIEKORZYSTNA INTERAKCJA ASPIRYNA + IBUPROFEN Jednoczesne podanie Aspiryny (81mg) i Ibuprofenu (400 mg) może zmniejszać skuteczność Aspiryny stosowanej we wtórnej prewencji zawału mięśnia sercowego. Aby ograniczyć ryzyko tej interakcji ibuprofen powinien być przyjmowany 8 godzin przed lub 30 minut po podaniu aspiryny (Reactions, 2006, 1119)

26 Krwawienia związane z SRI opisy przypadków Pawełczyk T. Rabe-Jabłońska J. Psychiatria i Psychologia Kliniczna. 2006;5(3): wybroczyny - plamica - krwawienie z nosa - krwawienie z dróg rodnych - krwawienie z przew. pok. Wg WHO International Drug Surveillance Program: Do lipca 1998 zarejestrowano 3512 przypadków krwawień związanych z SSRI (Yue QY, 1998) 1. Calhoun J.W., Calhoun D.D.: Prolonged bleeding time in a patient treated with sertraline. Am J Psychiatry 1996; 153 (3): Cooper T.A., Valcour V.G., Gibbons R.B., i wsp.: Spontaneous ecchymoses due to paroxetine administration. Am J Med 1998; 104 (2): Gunzberger D.W., Martinez D.: Adverse vascular effects associated with fluoxetine. Am J Psychiatry 1992; 149 (12): Ottervanger J.P., Stricker B.H., Huls J., i wsp.: Bleeding attributed to the intake of paroxetine. Am J Psychiatry 1994; 151 (5): Tielens J.A.: Vitamin C for paroxetine- and fluvoxamine-associated bleeding. Am J Psychiatry 1997; 154 (6): Vandel P., Vandel S., Kantelip J.P.: SSRI-induced bleeding: two case reports. Therapie 2001; 56 (4):

27 Krwawienia związane z SSRI badania epidemiologiczne Autorzy, rok Plan badania Wnioski de Abajo and Montero,1999 Dunn i wsp., 2000 Van Walraven i wsp., 2001 Dane z populacyjnej bazy danych Badanie kohortowe retrospektywne Badanie kohortowe retrospektywne Reeves RR., Wise PM, Cox SK, Journal of Psychosocial Nursing. 2007;45(4): Krwawienia z przewodu pokarmowego (KzPP): SSRI zwiększają umiarkowanie ryzyko KzPP. Ryzyko to znacznie wzrasta przy jednoczesnym podawaniu ASA lub NSAID SSRI nie zwiększają istotnie KzPP w porównaniu z innymi lekami LPD o wysokim powinowactwie do transportera 5-HT znacznie zwiększają ryzyko KzPP Dalton i wsp., Badanie kohortowe SSRI zwiększają ryzyko KzPP. Ryzyko to znacznie wzrasta przy 2003 retrospektywne jednoczesnej terapii NSAID lub ASA w małej dawce 2. Nieprawidłowe krwawienia wszelkiego rodzaju (KWR): Autorzy, rok Plan badania Wnioski Layton i wsp Movig i wsp., 2003 Meijer i wsp prospektywne obserwacyjne Badanie kohortowe retrospektywne Badanie klinicznokontrolne Na poziomie populacyjnym istnieją dowody wskazujące na umiarkowany wzrost ryzyka KWR w czasie leczenia SSRI SSRI nasilają intensywność krwawienia w czasie operacji ortopedycznych i zwiększają prawdopodobieństwo transfuzji Istnieje wprost proporcjonalna zależność pomiędzy nasileniem krwawienia a powinowactwem do transportera 5-HT 3. Krwawienia śródczaszkowe? (de Abajo i wsp. 2000, Bak i wsp. 2002)

28 MTS system mikrotubuli DTS Dense Tubular System (produkcja TXA) OCS Open Canalicular System D ziarnistości gęste: - Ca 2+; PO 3-; 4 -Serotonina - ADP Mechanizm powikłań krwotocznych SSRI budowa i funkcja płytek krwi a - Ziarnistości alfa: BA fibrynogen, fibronektyna, trombospondyna, vwf; PDGF, albumin, IgA, IgG, beta-tromboglobulina, kininogen, prekalikreina, alfa2-antyplazmina

29 Serotonina jedna z substancji promujących agregację płytek krwi m. in. 5-HT indukuje proces zmiany kształtu trombocytów PSC (Platelet Shape Change)* 5-HT rec. 5HT 2A Ca 2+ ` * - Holmson H. Platelet energy and metabolism, In Kaplan, KL ed. Hemostasis and thrombosis: basic principles and clinical practice. Philadelphia: Lippincott, 1994:524-45

30

31 Działanie SSRI z perspektywy szczeliny synaptycznej Presynaptyczne neurony 5-HT Presynaptyczne neurony 5-HT 5-HT1 5-HT2 5-HT3 Postsynaptyczne docelowe neurony 5-HT 5-HT1 5-HT2 5-HT3 Postsynaptyczne docelowe neurony 5-HT serotonina SSRI Transporter 5-HT wzrost neurotransmisji serotonergicznej

32 Działanie SSRI spojrzenie z perspektywy wnętrza płytki (Serebruany i wsp., Circulation. 2003) transporter 5-HT serotonina SSRI Rec. 5HT2A SSRI - zawartość 5-HT w ziarnistościach gęstych płytek - gęstość transportera 5HT gęstości rec. 5HT 2A czułości rec. 5HT 2A odpowiedzi na aktywację rec. 5HT 2A mobilizacja Ca 2+ w odpowiedzi na akt. 5HT 2A

33 Grupy pacjentów z podwyższonym ryzykiem krwawień Chorzy zaniedbani, niedożywieni, z zespołem zależności alkoholowej (niedobór witaminy B12, kwasu foliowego) Pacjenci z przewlekłym zapaleniem i marskością wątroby (niedobór czynników krzepnięcia zależnych od witaminy K, hipersplenizm, splenomegalia) Adolescenci (częste infekcje, stosowanie NLPZ, małopłytkowość śródinfekcyjna, używanie substancji psychoaktywnych zwiększona częstość krwawień do oun) Pacjenci w podeszłym wieku Chorzy z wywiadem przebytego nie pourazowego krwawienia np.: z przewodu pokarmowego Chorzy z wrodzonymi i nabytymi skazami krwotocznymi oraz zaburzeniami hematologicznymi, rozsianymi nowotworami naciekającymi szpik kostny Pacjenci przyjmujący leki zwiększające ryzyko krwawień i upośledzające czynność płytek krwi: - NLPZ - kwas acetylosalicylowy - leki przeciwkrzepliwe (acenokumarol, heparyna w tym drobnocząsteczkowa), - glikokortykosteroidy - cytostatyki - Leki psychotropowe: neuroleptyki atypowe, w tym klozapina, trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne, SSRI i inne leki działające serotoninergicznie, kwas walproinowy. wg George a 1998 oraz Meijera i wsp. 2004

34 Patomechanizm ZS Najprawdopodobniej związany jest z hiperstymulacją receptorów 5-HT2A i 5-HT1A Obserwowano u pacjentów w każdym wieku włącznie z noworodkami i osobami w podeszłym wieku Może być następstwem interakcji lekowych, występujących przy łączeniu dwóch lub więcej leków o działaniu serotoninergicznym Opisywany także po przedawkowaniu leków w celach samobójczych

35 Przyczyny ZS 1. Interakcje lekowe a) Farmakodynamiczne (leki zwiększające przekaźnictwo serotoninergiczne) a) Farmakokinetyczne (środki hamujące aktywność CYP2D6 i 3A4: np.: ritonavir, sok grejpfrutowy) 2. Nieumyślne i umyślne przedawkowanie leków Grupa Leki zwiększające dostępność synaptyczną 5-HT Gillman K, Biol Psychiatry 2006;59: Selektywne i nieselektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny Prekursory 5-HT Agoniści rec, 5HT1 Leki SSRI, sibutramina (SNRI) SNRI: wenlafaksyna, duloksetyna, milnacipran TLPD: klomipramina, imipramina Leki przeciwbólowe: tramadol, petydyna, fentanyl, metadon, meperydyna Leki przeciwprzeziębieniowe (OTC): dekstrometorfan, chlorfeniramina Dodatki dietetyczne zawierające L-Tryptofan i 5-hydroxytryptofan LSD, dihydroergotamina, bromokryptyna, buspiron, sumatryptan, ondansetron Antybiotyki Tuberkulostatyki SPA Leki OTC Leki przeciwmigrenowe Śr. odchudzające Przeciwwymiotne Środki uwalniające 5HT z magazynów Inhibitory MAO Inne Amfetaminy, MDMA Fenelzyna, tranylcypromina, nialamid, izoniazid, iproniazid, izokarboksazyd Pargylina, seleginina, clorgylina, furazolidon, prokarbazyna, linezolid, Moklobemid Dziurawiec, walproiniany, sole litu

36 Ryzyko ZS a farmakoterapia WNIOSKI: Hunter Area Toxicology Service (HATS) Newcastle, Australia Prof. Whyte i wsp. Prospektywna baza danych klinicznych o zatruciach od 1987 roku 2222 zatrucia środkami serotoninergicznymi, wspólna metodologia 1. Ryzyko ZS wzrasta wraz z powinowactwem do transportera serotoniny 1. Ryzyko ZS wz 2. Ryzyko ZS przedawkowaniu (dane z HATS): SSRI ~ 15%, klomipraminy ~ 5% (antagonizm wobec rec. 5HT 2A ) wenlafaksyny ~ 30% SSRI+RIMA (Moklobemid) ~ 50% Mirtazapina, trazodon, metylfenidat - nie obserwowano serotoninergicznych ON ani ZS przy przedawkowaniu (istnieją opisy kazuistyczne) (Gillman K Biol Psychiatry 2006;59: ) 51)

37 Obraz kliniczny ZS Charakterystyczna triada objawów: 1. Zmiana stanu psychicznego 2. Zaburzenia wegetatywne 3. Objawy nerwowo-mięśniowe (Boyer BW, NEJM 2005;352(11): ) Szerokie źrenice Pobudzenie Zlewne poty Wzmożone odruchy (k.d. bardziej) Przyspieszona perystaltyka, biegunka Drżenie (k.d. bardziej) Klonus stopy (k.d. bardziej) Niestabilność wegetatywna zwykle wzrost RR lub wahania Tachykardia

38 Obraz kliniczny ZS zależy od nasilenia zatrucia serotoniną (Boyer BW. NEJM 2005;352(11): ) Niepokój Zmiana stanu psychicznego Klonus (przetrwały) Hypertermia >41 st. C Zagrażający życiu ZS Objawy ZS umiarkowane Drżenie Drżenie Klonus (indukowany) Wzmożone napięcie mięśniowe (Boyer BW, NEJM 2005;352(11): )

39 Obraz kliniczny cd. (Boyer BW. NEJM 2005;352(11): ) (Robinson DS. Primary Psychiatry 2006;13(8):36-38) Umiarkowany ZS Zagrażający życiu ZS 1. Objawy wegetatywne: Temp. 38,5-40 st. C, tachykardia, wzrost RR Szerokie źrenice Żywa perystaltyka, biegunka, nudności, wymioty Zlewne poty Prawidłowy kolor skóry 2. Objawy nerwowo-mięśniowe: Wzmożone odruchy ścięgniste, indukowany klonus (szczególnie w k.d.), klonus gałek ocznych 3. Stan psychiczny: Pobudzenie, nieznacznie przyspieszona mowa, wzmożona reaktywność na bodźce Badania dodatkowe: leukocytoza, wzrost CPK (nieznaczny) 1. Objawy wegetatywne: Temp. 41+ st. C, znaczna tachykardia, znaczny wzrost RR i nagłe spadki RR, zagrażający wstrząs 2. Objawy nerwowo-mięśniowe: Wzmożone napięcie mięśniwe i sztywność mięśni (większe w k.d.) 3. Stan psychiczny: Zespół majaczeniowy Badania dodatkowe: zasadowica metaboliczna, wzrost CPK, aminotransferaz, kreatyniny Powikłania: Rabdomioliza, mioglobinuria, niewydolność nerek, DIC, ARDS

40 Różnicowanie ZS Boyer BW. NEJM 2005;352(11): Oparte na wywiadzie dotyczącym przyjmowanych leków i objawach klinicznych 1. Zatrucie cholinolitykami Ekspozycja na środki owadobójcze lub cholinolityki, suche śluzówki, sucha zaczerwieniona skóra, osłabiona perystaltyka, brak zaburzeń napięcia mięśniowego i odruchów ścięgnistych 2. Złośliwy zespół neuroleptyczny Leczenie antagonistą rec. Dopaminowych w wywiadzie, powolny rozwój (kilka dni do tygodni), hiporefleksja (osłabienie odruchów), źrenice bez zmian, sztywność mięśni typu rury ołowianej we wszystkich grupach mięśniowych, osłupienie, mutyzm 3. Hypertermia złośliwa Rozwija się 30min do 24 godzin po podaniu anastetyku wziewnego lub sukcynylocholiny, osłabienie perystaltyki, hyporefleksja 4. Schorzenia oun: zapalenie mózgu i opon m-r, guzy, choroby naczyniowe 5. Choroby układowe: SLE 6. Zespół odstawienia alkoholu etylowego lub leku uspokajającego, zatrucia SPA

41 Postępowanie w ZS Cele leczenia: 1. Odstawienie leku serotoninergicznego 2. Terapia wspierająca płyny infuzyjne i.v. tlenoterapia zapewniająca saturację >93% monitorowanie EKG Sedacja: - BDZ p.o., i.v. niezależnie od nasilenia ZS (kontrola pobudzenia, zmniejszenie drżenia i nestabilności wegetatywnej, 3. Kontrola pobudzenia 4. Kontrola niestabilności wegetatywnej 5. Obniżanie temperatury Boyer BW. NEJM 2005;352(11): przeciwskazane długotrwałe fizyczne zabezpieczenie (skurcz izometryczny mięśni rabdomioliza) W umiarkowanych i ciężkich ZS (OIOM): Antagoniści rec. 5-HT2A: - Cyproheptadyna mg/d p.o. (wiąże rec. 5-HT2A) Neuroleptyki działające antagonistycznie na rec. 5HT2A - Olanzapina 10 mg s.l. - Chlorpromazyna mg i.m.

42 Postępowanie w ZS cd. Cele leczenia: 1. Odstawienie leku serotoninergicznego 2. Terapia wspierająca 3. Kontrola pobudzenia 4. Kontrola niestabilności wegetatywnej 5. Obniżanie temperatury Boyer BW. NEJM 2005;352(11): Ciężkie postacii ZS OIOM Hipotonia Wynikająca z przedawkowania IMAO presory (NA, adrenalina, fenylefryna) Hipertonia (efekt ZS lub presorów) Krótko działające LBA (esmolol) Nitroprusydek sodowy Ograniczanie aktywności mięśniowej sedacja (BZD, LPP) Ciężkie postaci ZS temp>41,1 C OIOM Znieczulenie ogólne, zwiotczenie (środki niepolaryzujące), intubacja dotchawicza, unikać sukcynylocholiny (ryzyko zab. rytmu przy hyperkaliemii związanej z rabdomiolizą) Brak wskazań do stosowania: śr. przeciwgorączkowych propranololu (długo działający LBA i antagonista 5-HT1A) ryzyko hipotonii bromokryptyny, dantrolenu (ryzyko zgonu)

43 Rokowanie w ZS, zaobieganie Rokowanie: Większość objawów ZS ustępuje w ciągu 24 godzin po odstawieniu leku serotoninergicznego Przy stosowaniu środków o długim t½ okres ustępowania objawów może być dłuższy (np. fluoksetyna) W razie wystąpienia hipertermii >= 41 st. C ROKOWANIE ZŁE! Zapobieganie: Unikanie polipragmazji! W razie konieczności stosowania wielu leków uważne nadzorowanie możliwych interakcji lekowych np. przez korzystanie z programów komputerowych wspomagających decyzje kliniczne (Personal Digital Assistant) Zachowanie 14 dniowej przerwy pomiędzy stosowaniem leków hamujących monoaminooksydazę A (szczególnie nieodwracalnych inhibitorów MAO) a włączaniem SSRI (IMAO/RIMA SRI) (ZS obserwowano nawet po 5 tyg. Od odstawienia SRI o długim t½)

44 Najczęstsze niekorzystne interakcje SSRI z innymi równocześnie stosowanymi lekami Fluoksetyna makrolidy azolowe leki przeciwgrzybicze cisaprid diltiazem tramadol nefopam Fluwoksamina tramadol diltiazem ciprofloksacyna werapamil Sertralina metadon diltiazem ciprofloksacyna Paroksetyna klarytromycyna doustne środki antykoncepcyjne (Woroń et al., Drug Safety 2007, )

45 HAMOWANIE AKTYWNOŚCI IZOENZYMÓW CYTOCHROMU P450 PRZEZ SSRI, SNRI A RYZYKO WYSTĄPIENIA NIEKORZYSTNYCH INTERAKACJI LEK escitalopram citalopram fluoksetyna fluwoksamina paroksetyna sertralina wenlafaksyna CYP 1A2 CYP 2C9 CYP 2C19 CYP 2D6 CYP 3A

46 PORÓWNANIE WPŁYWU HAMUJĄCEGO LEKÓW PRZECIWDEPRESYJNYCH NA AKTYWNOŚĆ METABOLICZNĄ IZOENZYMÓW CYTOCHROMU P450 A RYZYKO NIEKORZYSTNYHCH INTERAKCJI LEKÓW SSRI SNRI wenlafaksyna CYP 2D6 fluoksetyna paroksetyna CYP 2D6 CYP 2C9 fluwoksamina CYP 2D6 CYP 3A4 CYP 1A2 CYP 2C19 CYP 2C9 CYP 3A4 CYP 2C9 CYP 1A2 TLPD haloperidol trifluoperazyna teofilina diklofenak ibuprofen ketoprofen meloksykam naprosken CYP 2C9 kodeina DHC morfina buprenorfina tramadol metadon TLPD CYP 2C19 CYP 2D6 CYP 3A4 haloperidol BDAZ buprenorfina kodeina fentanyl petydyna tramadol

47 INDUKTORY IZOENZYMÓW CYTOCHROMU P450, A WZROST RYZYKA NIEKORZYSTNYCH INTERAKCJI LEKÓW W MEDYCYNIE PALIATYWNEJ 1A2 karbamazepina 2C9 Omeprazol karbamazepina Esomeprazol fenobarbital Lansoprazol 2D6 2C19 karbamazepina fenytoina fenobarbital kwas walproinowy 2A4 karbamazepina okskarbazepina fenobarbital deksametazon metyloprednizolon prednizon metadon wyciągi z dziurawca

48 Metabolizm NLPZ przy udziale izoenzymów cytochromu P450 LEK izoenzym metabolizujący Celekoksyb 2C9 Diklofenak 2C9, 2C19, 3A4 Meloksykam 2C9, 3A4 Indometacyna 2C9, 2C19 Naproksen 2C9, 1A2 Piroksykam 2C9

49 Jeżeli istnieje konieczność stosowania koanalgetyków, należy unikać trójpierscieniowych leków przeciwdepresyjnych efekt antycholinergiczny efekt alfa-1-adrenolityczny hipotonia retencja moczu zaburzenia rytmu serca majaczenie zaburzenia poznawcze działanie przeciwhistaminowe (H1) nadmierna sedacja zawroty głowy ryzyko upadku

50 STOSOWANIE METAMIZOLU A RYZYKO AGRANULOCYTOZY Holenderskie badanie kohortowe prowadzone w szpitalach w latach LEK WZGLĘDNE RYZYKO NEUTROPENII (95% Cl) leki przeciwtarczycowe 114,8 (60,5 218,6) NLPZ 2,5 (1,3 4,9) paracetamol 2,4 (1,1 4,9) salicylany 3,6 (1,3 9,3) metamizol 26,4 (4,4 111, 1) (Klauw, Arch. Int. Med. 1999, 159, 369)

51 Współczynniki raportowania wybranych hematologicznych działań niepożądanych (Proportional Reporting Ratio PRR) dla nienarkotycznych leków przeciwbólowych obliczone na podstawie danych z bazy raportów działań niepożądanych WHO dla leków dostępnych w Polsce LEK AGRANULOCYTOZA (PRR) NEUTROPENIA (PRR) kwas acetylosalicylowy 2,15 0,17 ibuprofen 2,66 0,22 metamizol 56,42 6,69 paracetamol 2,25 0,63

52 INTERAKCJE PARACETAMOLU warfaryna wzrost ryzyka krwawień leki hamujące izoenzym CYP 1A2, który metabolizuje paracetamol mogą zwiększać hepatotoksyczność paracetamolu amiodaron, ciprofloksacyna, fluwoksamina, tiklopidyna doustne środki antykoncepcyjne nasilają glukuronidację paracetamolu, skracając biologiczny okres półtrwania paracetamol zmniejsza działanie moczopędne diuretyków

53 KOJARZENIE LEKÓW PRZECIWBÓLOWYCH NLPZ + NLPZ NIE NLPZ + PARACETAMOL TAK NLPZ + TRAMADOL, NEFOPAM, SŁABE OPIOIDY TAK PARACETAMOL + TRAMADOL, NEFOPAM*, SŁABE OPIOIDY TAK

54 INTERAKCJE FLUPIRTYNY (KATADOLON) Flupirtyna nasila depresyjne działanie na OUN leków uspokajających, nasennych oraz alkoholu. Nasila także działanie leków zmniejszających napięcie mięśniowe. Flupirtyna w 84% wiąże się z białkami krwi i dlatego może wypierać z połączeń z białkami inne równocześnie stosowane leki (np. niesteroidowe leki przeciwzapalne, doustne antykoagulanty, leki hipoglikemizujące pochodne sulfofenylomocznika, diazepam) W przypadku jednoczesnego stosowania flupirtyny z innymi lekami, których metabolizm odbywa się w wątrobie, należy kontrolować aktywność enzymów wątrobowych. Nie zaleca się jednoczesnego stosowania flupirtyny z paracetamolem oraz karbamazepiną

55 OPIOIDY A KOBIETY nudności i wymioty indukowane przez opioidy występują częściej u kobiet i mają większe nasilenie kobiety są bardziej narażone na występowanie depresji oddechowej podczas stosowania opioidów w stosunku do mężczyzn (różnice we wrażliwości na stężenie CO2 i hipoksję) częściowi antagoniści receptora kappa (nalbufina, pentazocyna) wywołują silniejszy efekt analgetyczny u kobiet (istnienie 2 wariantów alleli receptora 1 dla melanokortyny) (wg Postgrad. Med. J. 2008, 84, 121)

56 GENETYCZNIE UWARUNKOWANY WOLNY METABOLIZM CYP 2D6 A RYZYKO WYSTĄPIENIA DZIAŁAŃ NIEPOŻĄDANYCH 7-10% populacji to wolni metabolizerzy CYP 2D6 wzrost ryzyka działań niepożądanych zmniejszenie skuteczności przeciwbólowej np. kodeina (Foster et al. Pain Practice 2007, 7, 352 )

57 GENETYCZNIE UWARUNKOWANY WOLNY METABOLIZM CYP 2D6, A RYZYKO WYSTĄPIENIA DZIAŁAŃ NIEPOŻĄDANYCH leki przeciwbólowe kodeina metadon oksykodon morfina tramadol HDC buprenorfina CYP 2D6 metabolizuje mirtazapina haloperidol metoklopramid ondansetron hamowany przez metoklopramid haloperidol lewomepromazyna prometazyna

58 INTERAKCJE TRAMADOLU CYP 2D6 TRAMADOL O-demetylotramadol t1/2 5 6 h t1/2 7 h Metoklopramid Bupropion Fluoksetyna Paroksetyna Powinowactwo do receptorów Działa silniej niż lek macierzysty serotonina SSRI, TLPD, LPP, mirtazapina, wenlafaksyna Karbamazepina metabolizm tramadolu

59 C C Extensive metabolizer (normal) Poor metabolizer t niekorzystne interakcje leków t

60 INTERAKCJE MORFINY Metabolizm ekstensywny 2D6, 3A4 leki tłumiące funkcje OUN spadek ciśnienia krwi, sedacja, śpiączka, bezdech INTERAKCJE FENTANYLU Metabolizm CYP 3A4 inhibitory CYP 3A4 fentanyl adrenolityki wzrost ryzyka wystąpienia bradykardii leki tłumiące OUN spadek ciśnienia krwi, sedacja, śpiączka, bezdech

61 INTERAKCJE METADONU Fenytoina, Fenobarbital, Karbamazepina metabolizm metadonu działania, wzrost ryzyka wydłużenia odstępu QT w zapisie EKG Klonidyna Erytromycyna, Klarytromycyna Ciprofloksacyna Fluwoksamina Sertralina Ketokonazol, Itrakonazol

Dr Jarosław Woroń NIEKORZYSTNE INTERAKCJE LEKÓW W FARMAKOTERAPII BÓLU OSTREGO

Dr Jarosław Woroń NIEKORZYSTNE INTERAKCJE LEKÓW W FARMAKOTERAPII BÓLU OSTREGO Dr Jarosław Woroń NIEKORZYSTNE INTERAKCJE LEKÓW W FARMAKOTERAPII BÓLU OSTREGO Zakład Farmakologii Klinicznej Katedry Farmakologii CM UJ Kraków Oddział Kliniczny Leczenia Bólu LEKI PRZECIWBÓLOWE JAK DZIAŁAJĄ?

Bardziej szczegółowo

OPIS PRZYPADKU/CASE REPORT Otrzymano/Submitted: 02.04.2012 Poprawiono/Corrected: 21.05.2012 Zaakceptowano/Accepted: 29.05.2012 Akademia Medycyny

OPIS PRZYPADKU/CASE REPORT Otrzymano/Submitted: 02.04.2012 Poprawiono/Corrected: 21.05.2012 Zaakceptowano/Accepted: 29.05.2012 Akademia Medycyny 176 Anestezjologia i Ratownictwo 2012; 6: 176-181 OPIS PRZYPADKU/CASE REPORT Otrzymano/Submitted: 02.04.2012 Poprawiono/Corrected: 21.05.2012 Zaakceptowano/Accepted: 29.05.2012 Akademia Medycyny Zespół

Bardziej szczegółowo

Dr Jarosław Woroń NAJCZĘSTSZE INTERAKCJE LEKÓW W GERIATRII

Dr Jarosław Woroń NAJCZĘSTSZE INTERAKCJE LEKÓW W GERIATRII Dr Jarosław Woroń NAJCZĘSTSZE INTERAKCJE LEKÓW W GERIATRII Zakład Farmakologii Klinicznej Katedry Farmakologii CM UJ Kraków Uniwersytecki Ośrodek Monitorowania i Badania Niepożądanych Działań Leków TYPOWE

Bardziej szczegółowo

Dr Jarosław Woroń FARMAKOKINETYCZNO FARMAKODYNAMICZNE PODSTAWY SKUTECZNOŚCI, BEZPIECZEŃSTWA I INTERAKCJI LEKÓW PRZECIWBÓLOWYCH

Dr Jarosław Woroń FARMAKOKINETYCZNO FARMAKODYNAMICZNE PODSTAWY SKUTECZNOŚCI, BEZPIECZEŃSTWA I INTERAKCJI LEKÓW PRZECIWBÓLOWYCH Dr Jarosław Woroń FARMAKOKINETYCZNO FARMAKODYNAMICZNE PODSTAWY SKUTECZNOŚCI, BEZPIECZEŃSTWA I INTERAKCJI LEKÓW PRZECIWBÓLOWYCH Zakład Farmakologii Klinicznej Katedry Farmakologii CM UJ Kraków Uniwersytecki

Bardziej szczegółowo

Niesteroidowe leki przeciwzaplane NLPZ

Niesteroidowe leki przeciwzaplane NLPZ Niesteroidowe leki przeciwzaplane NLPZ Dr n. med. Marta Jóźwiak-Bębenista Zakład Farmakologii Uniwersytet Medyczny marta.jozwiak-bebenista@umed.lodz.pl Definicja bólu doznanie czuciowe powstające wówczas,

Bardziej szczegółowo

Zasady stosowania leków psychotropowych w neurologii

Zasady stosowania leków psychotropowych w neurologii Zasady stosowania leków psychotropowych w neurologii 1 Zasady stosowania leków psychotropowych w neurologii Dr hab. n. med. Jan Jaracz Klinika Psychiatrii Uniwersytetu Medycznego, Poznaƒ Wst p Zaburzenia

Bardziej szczegółowo

Wybrane zaburzenia lękowe. Tomasz Tafliński

Wybrane zaburzenia lękowe. Tomasz Tafliński Wybrane zaburzenia lękowe Tomasz Tafliński Cel prezentacji Przedstawienie najważniejszych objawów oraz rekomendacji klinicznych dotyczących rozpoznawania i leczenia: Uogólnionego zaburzenia lękowego (GAD)

Bardziej szczegółowo

Leki przeciwdepresyjne

Leki przeciwdepresyjne Leki przeciwdepresyjne Antydepresanty Mechanizm działania leków przeciwdepresyjnych c) Selektywne inhibitory wychwytu serotoniny (fluoksetyna, paroksetyna) d) Selektywne inhibitory wychwytu serotoniny

Bardziej szczegółowo

Zasady stosowania leków przeciwdepresyjnych w chorobach neurologicznych

Zasady stosowania leków przeciwdepresyjnych w chorobach neurologicznych Zasady stosowania leków psychotropowych w neurologii 1 Zasady stosowania leków psychotropowych w neurologii Dr hab. n. med. Jan Jaracz Klinika Psychiatrii Uniwersytetu Medycznego, Poznaƒ WST P Zaburzenia

Bardziej szczegółowo

Farmakologia leków stosowanych w chorobach afektywnych

Farmakologia leków stosowanych w chorobach afektywnych Farmakologia leków stosowanych w chorobach afektywnych Prof. UM dr hab. Przemysław Mikołajczak Katedra i Zakład Farmakologii Uniwersytet Medyczny im. K.Marcinkowskiego w Poznaniu 1 Depresja Obniżony nastrój

Bardziej szczegółowo

Materiały edukacyjne. Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego

Materiały edukacyjne. Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego Materiały edukacyjne Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego Klasyfikacja ciśnienia tętniczego (mmhg) (wg. ESH/ESC )

Bardziej szczegółowo

Farmakoterapia przedoperacyjna i jej znaczenie Andrzej Daszkiewicz

Farmakoterapia przedoperacyjna i jej znaczenie Andrzej Daszkiewicz Farmakoterapia przedoperacyjna i jej znaczenie Andrzej Daszkiewicz Państwowy Szpital Kliniczny nr 1 w Zabrzu Szpital Chirurgii Małoinwazyjnej i Rekonstrukcyjnej w Bielsku-Białej Przede wszystkim nie szkodzić!

Bardziej szczegółowo

VI.2 Podsumowanie Planu Zarządzania Ryzykiem przeznaczone do wiadomości publicznej

VI.2 Podsumowanie Planu Zarządzania Ryzykiem przeznaczone do wiadomości publicznej VI.2 Podsumowanie Planu Zarządzania Ryzykiem przeznaczone do wiadomości publicznej VI.2.1 Omówienie rozpowszechnienia choroby Nie dotyczy ogólnych zastosowań. VI.2.2 Podsumowanie korzyści wynikających

Bardziej szczegółowo

Monitorowanie niepożądanych działań leków

Monitorowanie niepożądanych działań leków Monitorowanie niepożądanych działań leków Anna Wiela-Hojeńska Katedra i Zakład Farmakologii Klinicznej Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu Niepożądane działanie leku (ndl) Adverse Drug Reaction (ADR) (definicja

Bardziej szczegółowo

Interakcje leków z żywnością. Prof. dr hab. n. med. Danuta Pawłowska

Interakcje leków z żywnością. Prof. dr hab. n. med. Danuta Pawłowska Interakcje leków z żywnością Prof. dr hab. n. med. Danuta Pawłowska wchłanianie dystrybucja metabolizm synergizm wydalanie Efekty interakcji lek-pożywienie Osłabienie działania leku Wzmocnienie działania

Bardziej szczegółowo

Większość leków przeciwbólowych można zaliczyć do jednej z następujących. 1) analgetyki nieopioidowe: paracetamol i niesteroidowe leki przeciwzapalne;

Większość leków przeciwbólowych można zaliczyć do jednej z następujących. 1) analgetyki nieopioidowe: paracetamol i niesteroidowe leki przeciwzapalne; 1 Definicja i epidemiologia bólu nowotworowego. Zasady leczenia bólu nowotworowego według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), Grupy Ekspertów Europejskiego Towarzystwa Opieki Paliatywnej (EAPC) i polskich

Bardziej szczegółowo

Skuteczna i bezpieczna farmakoterapia bólu

Skuteczna i bezpieczna farmakoterapia bólu Skuteczna i bezpieczna farmakoterapia bólu René Descartes (1662): Tractatus De Homine Dr med. Przemysław Niewiński Katedra i Zakład Farmakologii Klinicznej AM we Wrocławiu Dolnośląski Regionalny Ośrodek

Bardziej szczegółowo

Aneks II Zmiany w drukach informacyjnych produktów leczniczych zarejestrowanych w procedurze narodowej

Aneks II Zmiany w drukach informacyjnych produktów leczniczych zarejestrowanych w procedurze narodowej Aktualizacja ChPL i ulotki dla produktów leczniczych zawierających jako substancję czynną immunoglobulinę anty-t limfocytarną pochodzenia króliczego stosowaną u ludzi [rabbit anti-human thymocyte] (proszek

Bardziej szczegółowo

Anestezjologia Ratownictwo Nauka Praktyka / Anaesthesiology Rescue Medicine Science Practice

Anestezjologia Ratownictwo Nauka Praktyka / Anaesthesiology Rescue Medicine Science Practice 94 Anestezjologia i Ratownictwo 2013; 7: 94-99 ARTYKUŁ POGLĄDOWY/REVIEW PAPER Otrzymano/Submitted: 04.02.2013 Poprawiono/Corrected: 25.02.2013 Zaakceptowano/Accepted: 26.02.2013 Akademia Medycyny Niekorzystne

Bardziej szczegółowo

Nitraty -nitrogliceryna

Nitraty -nitrogliceryna Nitraty -nitrogliceryna Poniżej wpis dotyczący nitrogliceryny. - jest trójazotanem glicerolu. Nitrogliceryna podawana w dożylnym wlewie: - zaczyna działać po 1-2 minutach od rozpoczęcia jej podawania,

Bardziej szczegółowo

Paracetamol Biofarm Paracetamolum 500 mg, tabletki

Paracetamol Biofarm Paracetamolum 500 mg, tabletki Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta Paracetamol Biofarm Paracetamolum 500 mg, tabletki Należy uważnie zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku, ponieważ zawiera ona informacje

Bardziej szczegółowo

FARMAKOTERAPIA W GERIATRII

FARMAKOTERAPIA W GERIATRII Interdyscyplinarne Spotkania Geriatryczne FARMAKOTERAPIA W GERIATRII mgr Teresa Niechwiadowicz-Czapka Instytut Pielęgniarstwa Zakład Podstaw Opieki Pielęgniarskiej Wchłanianie środków farmakologicznych

Bardziej szczegółowo

FARMAKOLOGIA Z FARMAKODYNAMIKĄ - ROK IV

FARMAKOLOGIA Z FARMAKODYNAMIKĄ - ROK IV FARMAKOLOGIA Z FARMAKODYNAMIKĄ - ROK IV 1. Jednostka uczelniana odpowiedzialna za nauczanie przedmiotu: Zakład Farmakodynamiki 2. Kierownik Zakładu: Prof. dr hab. Włodzimierz Buczko 3. Osoba odpowiedzialna

Bardziej szczegółowo

Leczenie schizofrenii Neuroleptyki. D. Wołyńczyk-Gmaj S. Niemcewicz

Leczenie schizofrenii Neuroleptyki. D. Wołyńczyk-Gmaj S. Niemcewicz Leczenie schizofrenii Neuroleptyki D. Wołyńczyk-Gmaj S. Niemcewicz Rozmieszczenie receptorów dopaminergicznych w OUN: Układ limbiczny - zakręt obręczy, hipokamp, ciało migdałowate, kora przedczołowa, jądro

Bardziej szczegółowo

Konferencja SAMOLECZENIE A EDUKACJA ZDROWOTNA, POLITYKA ZDROWOTNA, ETYKA Kraków, 20.04.2009 r.

Konferencja SAMOLECZENIE A EDUKACJA ZDROWOTNA, POLITYKA ZDROWOTNA, ETYKA Kraków, 20.04.2009 r. Piotr Burda Biuro In formacji T oksykologicznej Szpital Praski Warszawa Konferencja SAMOLECZENIE A EDUKACJA ZDROWOTNA, POLITYKA ZDROWOTNA, ETYKA Kraków, 20.04.2009 r. - Obejmuje stosowanie przez pacjenta

Bardziej szczegółowo

Inhibitory MAO a znieczulenie. Magdalena Gronkiewicz

Inhibitory MAO a znieczulenie. Magdalena Gronkiewicz Inhibitory MAO a znieczulenie Magdalena Gronkiewicz Monoaminooksydaza MAO to jeden z dwóch enzymów katalizujących przemianę monoamin W wyniku oksydacyjnej deaminacji tworzy się odpowiedni aldehyd, nadtlenek

Bardziej szczegółowo

Interakcje leków opioidowych, wykorzystywanych w pracy ratownika medycznego. Ewelina Guzy. Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza- Modrzewskiego

Interakcje leków opioidowych, wykorzystywanych w pracy ratownika medycznego. Ewelina Guzy. Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza- Modrzewskiego Interakcje leków opioidowych, wykorzystywanych w pracy ratownika medycznego Ewelina Guzy Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza- Modrzewskiego Autor odpowiedzialny za korespondencję: Ewelina Guzy, Wierzchosławice

Bardziej szczegółowo

1. Izoenzymy cytochromu P450 a problem interakcji leków. 15

1. Izoenzymy cytochromu P450 a problem interakcji leków. 15 Spis treści 1. Izoenzymy cytochromu P450 a problem interakcji leków. 15 Izoenzym CYP2D6....................... 16 Izoenzym CYP3A4....................... 18 Izoenzym CYP1A2....................... 22 Izoenzym

Bardziej szczegółowo

Farmakoterapia bólu. Interakcje i niepożądane działania leków przeciwbólowych, zwłaszcza dostępnych bez recepty.

Farmakoterapia bólu. Interakcje i niepożądane działania leków przeciwbólowych, zwłaszcza dostępnych bez recepty. Farmakoterapia bólu. Interakcje i niepożądane działania leków przeciwbólowych, zwłaszcza dostępnych bez recepty. René Descartes (1662): Tractatus De Homine Dr med. Przemysław Niewiński Adiunkt Katedry

Bardziej szczegółowo

Elicea, 5 mg, tabletki powlekane Elicea, 10 mg, tabletki powlekane Elicea, 20 mg, tabletki powlekane Escitalopramum

Elicea, 5 mg, tabletki powlekane Elicea, 10 mg, tabletki powlekane Elicea, 20 mg, tabletki powlekane Escitalopramum Elicea, 5 mg, tabletki powlekane Elicea, 10 mg, tabletki powlekane Elicea, 20 mg, tabletki powlekane Escitalopramum wiera ona - - - - lub farmaceucie. Patrz punkt 4. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 1. Lek Elicea zawiera

Bardziej szczegółowo

Aneks C. (zmiany do krajowych pozwoleń na dopuszczenie do obrotu produktów leczniczych)

Aneks C. (zmiany do krajowych pozwoleń na dopuszczenie do obrotu produktów leczniczych) Aneks C (zmiany do krajowych pozwoleń na dopuszczenie do obrotu produktów leczniczych) ANEKS I WNIOSKI NAUKOWE I PODSTAWY ZMIANY WARUNKÓW POZWOLENIA (POZWOLEŃ) NA DOPUSZCENIE DO OBROTU Wnioski naukowe

Bardziej szczegółowo

Aktualizacja ChPL i ulotki dla produktów leczniczych zawierających jako substancję czynną hydroksyzynę.

Aktualizacja ChPL i ulotki dla produktów leczniczych zawierających jako substancję czynną hydroksyzynę. Aktualizacja ChPL i ulotki dla produktów leczniczych zawierających jako substancję czynną hydroksyzynę. Aneks III Poprawki do odpowiednich punktów Charakterystyki Produktu Leczniczego i Ulotki dla pacjenta

Bardziej szczegółowo

CIBA-GEIGY Sintrom 4

CIBA-GEIGY Sintrom 4 CIBA-GEIGY Sintrom 4 Sintrom 4 Substancja czynna: 3-[a-(4-nitrofenylo-)-0- -acetyloetylo]-4-hydroksykumaryna /=acenocoumarol/. Tabletki 4 mg. Sintrom działa szybko i jest wydalany w krótkim okresie czasu.

Bardziej szczegółowo

DO ROZWAŻENIA NA KAŻDYM STOPNIU DRABINY:

DO ROZWAŻENIA NA KAŻDYM STOPNIU DRABINY: DRABINA ANALGETYCZNA schemat opracowany na potrzeby terapii bólów nowotworowych, który można stosowad także w innych stanach bólowych jako pewną wytyczną. DO ROZWAŻENIA NA KAŻDYM STOPNIU DRABINY: -koanalgetyki,

Bardziej szczegółowo

Środki stosowane do znieczulenia ogólnego

Środki stosowane do znieczulenia ogólnego Środki stosowane do znieczulenia ogólnego Znieczulenie ogólne - elementy Anestezia głęboki sen (Hypnosis-sen) Analgesio-zniesienie bólu Areflexio-zniesienie odruchów Atonia - Relaxatio musculorumzwiotczenie

Bardziej szczegółowo

Marcin Leszczyk SKN przy Klinice Chorób Wewnętrznych i Kardiologii WUM

Marcin Leszczyk SKN przy Klinice Chorób Wewnętrznych i Kardiologii WUM Marcin Leszczyk SKN przy Klinice Chorób Wewnętrznych i Kardiologii WUM Definicja NS to zespół kliniczny, w którym wskutek dysfunkcji serca jego pojemność minutowa jest zmniejszona w stosunku do zapotrzebowania

Bardziej szczegółowo

Opioidowe leki przeciwbólowe

Opioidowe leki przeciwbólowe Ból Opioidowe leki przeciwbólowe Nieprzyjemne czuciowe i emocjonalne doświadczenie, które pojawia się, jako ostrzeżenie o uszkodzeniu tkanek. Ból to odczucie subiektywne, nie zawsze związane z nocycepcją!

Bardziej szczegółowo

2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY SUBSTANCJI CZYNNYCH Jedna tabletka zawiera: paracetamol (Paracetamolum) Substancje pomocnicze, patrz: pkt 6.1.

2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY SUBSTANCJI CZYNNYCH Jedna tabletka zawiera: paracetamol (Paracetamolum) Substancje pomocnicze, patrz: pkt 6.1. CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA WŁASNA PRODUKTU LECZNICZEGO PARACETAMOL FILOFARM 500 mg, tabletki 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY SUBSTANCJI CZYNNYCH Jedna tabletka zawiera: paracetamol (Paracetamolum)

Bardziej szczegółowo

Zdrowotne i społeczne problemy wieku starszego - sprzężenia zwrotne

Zdrowotne i społeczne problemy wieku starszego - sprzężenia zwrotne Zdrowotne i społeczne problemy wieku starszego - sprzężenia zwrotne Piotr Pruszczyk, Klinika Chorób Wewnętrznych i Kardiologii z Centrum Diagnostyki i Leczenia Żylnej Choroby Zakrzepowo Zatorowej Szpital

Bardziej szczegółowo

Czy dieta ma wpływ na działanie leków kardiologicznych? mgr Hanna Wilska

Czy dieta ma wpływ na działanie leków kardiologicznych? mgr Hanna Wilska Czy dieta ma wpływ na działanie leków kardiologicznych? mgr Hanna Wilska Spożycie leków 75,7% Polaków sięga po leki lub suplementy diety Najwyższy odsetek osoby powyżej 60 r.ż (97%) Najniższy osoby w wieku

Bardziej szczegółowo

Leki p-depresyjne i normotymiczne Dr n.farm. Katarzyna Manikowska

Leki p-depresyjne i normotymiczne Dr n.farm. Katarzyna Manikowska Leki p-depresyjne i normotymiczne Dr n.farm. Katarzyna Manikowska 1.Przyczyny i patogeneza chorób afektywnych nie są dokładnie poznane. Klinicyści zajmujący się zaburzeniami afektywnymi podkreślają różnorodność

Bardziej szczegółowo

Fluorochinolony i ryzyko wydłużenia odstępu QT. : gemifloksacyna i moksyfloksacyna [+ sparfloksacyna, grepaflkosacyna, gatyfloksacyna]

Fluorochinolony i ryzyko wydłużenia odstępu QT. <X>: gemifloksacyna i moksyfloksacyna [+ sparfloksacyna, grepaflkosacyna, gatyfloksacyna] Fluorochinolony i ryzyko wydłużenia odstępu QT : gemifloksacyna i moksyfloksacyna [+ sparfloksacyna, grepaflkosacyna, gatyfloksacyna] CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 4.3 Przeciwwskazania Zarówno

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO Codipar 250, 250 mg, czopki 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY 1 czopek zawiera 250 mg paracetamolu (Paracetamolum). Pełny wykaz substancji

Bardziej szczegółowo

Leczenie przeciwpłytkowe w niewydolności nerek (PCHN) Dr hab. Dorota Zyśko, prof. nadzw Łódź 2014

Leczenie przeciwpłytkowe w niewydolności nerek (PCHN) Dr hab. Dorota Zyśko, prof. nadzw Łódź 2014 Leczenie przeciwpłytkowe w niewydolności nerek (PCHN) Dr hab. Dorota Zyśko, prof. nadzw Łódź 2014 Leki przeciwpłytkowe (ASA, clopidogrel) Leki przeciwzakrzepowe (heparyna, warfin, acenocumarol) Leki trombolityczne

Bardziej szczegółowo

Diagnostyka różnicowa przedłużonego APTT

Diagnostyka różnicowa przedłużonego APTT Maria Podolak-Dawidziak Diagnostyka różnicowa przedłużonego APTT Katedra i Klinika Hematologii, Nowotworów Krwi i Transplantacji Szpiku AM, Wrocław Czas częściowej tromboplastyny po aktywacji APTT czas

Bardziej szczegółowo

suplement 2012 Najistotniejsze interakcje leków przeciwbakteryjnych o czym należy pamiętać w praktyce

suplement 2012 Najistotniejsze interakcje leków przeciwbakteryjnych o czym należy pamiętać w praktyce suplement 2012 Najistotniejsze interakcje leków przeciwbakteryjnych o czym należy pamiętać w praktyce Farmacja Praktyczna Redaktor merytoryczna: Barbara Misiewicz-Jagielak Redaguje zespół: Dominika Bandurska,

Bardziej szczegółowo

Leczenie nadciśnienia tętniczego

Leczenie nadciśnienia tętniczego Leczenie nadciśnienia tętniczego Obniżenie ciśnienia tętniczego można uzyskać przez Zmniejszenie oporu naczyniowego uzyskane przez rozszerzenie naczyń na drodze neuronalnej, humoralnej i działania bezpośredniego

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA WŁASNA PRODUKTU LECZNICZEGO TRAMADOL SYNTEZA 50 mg kapsułki twarde 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY SUBSTANCJI CZYNNEJ Jedna kapsułka zawiera 50 mg tramadolu

Bardziej szczegółowo

Stosowanie preparatu BioCardine900 u chorych. z chorobą wieńcową leczonych angioplastyką naczyń

Stosowanie preparatu BioCardine900 u chorych. z chorobą wieńcową leczonych angioplastyką naczyń Jan Z. Peruga, Stosowanie preparatu BioCardine900 u chorych z chorobą wieńcową leczonych angioplastyką naczyń wieńcowych II Katedra Kardiologii Klinika Kardiologii Uniwersytetu Medycznego w Łodzi 1 Jednym

Bardziej szczegółowo

cz. III leki przeciwzapalne

cz. III leki przeciwzapalne Oddziaływanie leków z celami molekularnymi cz. III leki przeciwzapalne Prof. dr hab. Sławomir Filipek Wydział Chemii oraz Centrum Nauk Biologiczno-Chemicznych Uniwersytet Warszawski 1 Leki przeciwzapalne

Bardziej szczegółowo

VI.2 Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego Dulsevia przeznaczone do publicznej wiadomości

VI.2 Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego Dulsevia przeznaczone do publicznej wiadomości VI.2 Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego Dulsevia przeznaczone do publicznej wiadomości VI.2.1 Omówienie rozpowszechnienia choroby Częstość i rozpowszechnienie (prewalencja)

Bardziej szczegółowo

Odrębność pregabaliny w farmakoterapii wybranych zaburzeń psychicznych

Odrębność pregabaliny w farmakoterapii wybranych zaburzeń psychicznych Odrębność pregabaliny w farmakoterapii wybranych zaburzeń psychicznych Wiesław Jerzy Cubała Klinika Psychiatrii Dorosłych GUMed SAPL.GPGAZ.16.06.0727 Katowice 2016 Plan prezentacji Pregabalina zaburzenie

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO. 1 tabletka o przedłużonym uwalnianiu Noax Uno zawiera 100 mg chlorowodorku tramadolu.

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO. 1 tabletka o przedłużonym uwalnianiu Noax Uno zawiera 100 mg chlorowodorku tramadolu. CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO Noax Uno 100 mg, tabletki o przedłużonym uwalnianiu 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY 1 tabletka o przedłużonym uwalnianiu Noax Uno zawiera

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych

Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych Rada Przejrzystości Stanowisko Rady Przejrzystości nr 5/2012 z dnia 27 lutego 2012 r. w zakresie zakwalifikowania/niezasadności zakwalifikowania leku Valdoxan (agomelatinum)

Bardziej szczegółowo

ZAKŁAD DIAGNOSTYKI LABORATORYJNEJ I IMMUNOLOGII KLINICZNEJ WIEKU ROZOJOWEGO AM W WARSZAWIE.

ZAKŁAD DIAGNOSTYKI LABORATORYJNEJ I IMMUNOLOGII KLINICZNEJ WIEKU ROZOJOWEGO AM W WARSZAWIE. ZAKŁAD DIAGNOSTYKI LABORATORYJNEJ I IMMUNOLOGII KLINICZNEJ WIEKU ROZOJOWEGO AKADEMII MEDYCZNEJ W WARSZAWIE. ZAKŁAD DIAGNOSTYKI LABORATOTORYJNEJ WYDZIAŁU NAUKI O ZDROWIU AKADEMII MEDYCZNEJ W WARSZAWIE Przykładowe

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. VICEBROL, 5 mg, tabletki. Vinpocetinum

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. VICEBROL, 5 mg, tabletki. Vinpocetinum ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA VICEBROL, 5 mg, tabletki Vinpocetinum Należy zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku. - Należy zachować tę ulotkę, aby w razie potrzeby móc

Bardziej szczegółowo

DZIAŁANIA NIEPOŻĄDANE LEKÓW PRZECIWDEPRESYJNYCH. Małgorzata Luks Samodzielna Pracownia Farmakoterapii Instytut Psychiatrii i Neurologii w Warszawie

DZIAŁANIA NIEPOŻĄDANE LEKÓW PRZECIWDEPRESYJNYCH. Małgorzata Luks Samodzielna Pracownia Farmakoterapii Instytut Psychiatrii i Neurologii w Warszawie DZIAŁANIA NIEPOŻĄDANE LEKÓW PRZECIWDEPRESYJNYCH Małgorzata Luks Samodzielna Pracownia Farmakoterapii Instytut Psychiatrii i Neurologii w Warszawie Leki przeciwdepresyjne są grupą leków psychotropowych,

Bardziej szczegółowo

Ból uważany jest za jeden z potencjalnie istotnych czynników ryzyka dotyczących śmiertelności (Sokka).

Ból uważany jest za jeden z potencjalnie istotnych czynników ryzyka dotyczących śmiertelności (Sokka). VI. 2 Elementy do podsumowania podawanego do publicznej wiadomości. VI. 2.1 Przegląd epidemiologii choroby Odczuwanie bólu jest powszechnym zjawiskiem wśród dzieci. Szacuje się, że ta dolegliwość może

Bardziej szczegółowo

KOFERINA TABLETKI OD BÓLU GŁOWY Acidum acetylsalicylicum + Ethenzamidum + Coffeinum 400 mg + 100 mg + 50 mg, tabletki

KOFERINA TABLETKI OD BÓLU GŁOWY Acidum acetylsalicylicum + Ethenzamidum + Coffeinum 400 mg + 100 mg + 50 mg, tabletki Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta KOFERINA TABLETKI OD BÓLU GŁOWY Acidum acetylsalicylicum + Ethenzamidum + Coffeinum 400 mg + 100 mg + 50 mg, tabletki Należy uważnie zapoznać się

Bardziej szczegółowo

Flawopiryna roślinna alternatywa dla przeciwpłytkowego zastosowania aspiryny

Flawopiryna roślinna alternatywa dla przeciwpłytkowego zastosowania aspiryny Flavopharma. Studium przypadku spółki spin-off. Flawopiryna roślinna alternatywa dla przeciwpłytkowego zastosowania aspiryny Tomasz Przygodzki Pomysł (analiza rynku) Projekt B+R Próba komercjalizacji rezultatów

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO Grypostop, 325 mg + 30 mg + 15 mg, tabletki powlekane 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY 1 tabletka powlekana zawiera: 325 mg paracetamolu

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO ARKETIS TABLETKI 20 mg, tabletki 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY ARKETIS TABLETKI 20 mg: Każda tabletka zawiera 20 mg paroksetyny (w postaci

Bardziej szczegółowo

Dr Jarosław Woroń. LECZENIE PRZECIWBÓLOWE W GERIATRII- jak optymalnie leczyć ból ostry i przewlekły

Dr Jarosław Woroń. LECZENIE PRZECIWBÓLOWE W GERIATRII- jak optymalnie leczyć ból ostry i przewlekły Dr Jarosław Woroń LECZENIE PRZECIWBÓLOWE W GERIATRII- jak optymalnie leczyć ból ostry i przewlekły Zakład Farmakologii Klinicznej Katedry Farmakologii CM UJ Kraków Klinika Leczenia Bólu i Opieki Paliatywnej

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. KOPIRYNA TABLETKI OD BÓLU GŁOWY (Acidum acetylsalicylicum + Coffeinum) 400 mg + 50 mg, tabletki

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. KOPIRYNA TABLETKI OD BÓLU GŁOWY (Acidum acetylsalicylicum + Coffeinum) 400 mg + 50 mg, tabletki ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA KOPIRYNA TABLETKI OD BÓLU GŁOWY (Acidum acetylsalicylicum + Coffeinum) 400 mg + 50 mg, tabletki Należy przeczytać uważnie całą ulotkę, ponieważ zawiera ona

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO Asprocard, 100 mg + 40 mg, tabletki 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY 1 tabletka zawiera 100 mg kwasu acetylosalicylowego (Acidum acetylsalicylicum)

Bardziej szczegółowo

Nadciśnienie tętnicze. Prezentacja opracowana przez lek.med. Mariana Słombę

Nadciśnienie tętnicze. Prezentacja opracowana przez lek.med. Mariana Słombę Nadciśnienie tętnicze Prezentacja opracowana przez lek.med. Mariana Słombę EPIDEMIOLOGIA: Odsetek nadciśnienia tętniczego w populacji Polski w wieku średnim (36-64 lat) wynosi 44-46% wśród mężczyzn i 36-42%

Bardziej szczegółowo

2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY PRODUKTU LECZNICZEGO. Wykaz wszystkich substancji pomocniczych, patrz punkt 6.1

2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY PRODUKTU LECZNICZEGO. Wykaz wszystkich substancji pomocniczych, patrz punkt 6.1 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO WETERYNARYJNEGO Rheumocam 1 mg tabletki do żucia dla psów Rheumocam 2, mg tabletki do żucia dla psów 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY PRODUKTU LECZNICZEGO Każda tabletka zawiera:

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. Polopiryna S 300 mg tabletki Acidum acetylsalicylicum

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. Polopiryna S 300 mg tabletki Acidum acetylsalicylicum ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA Polopiryna S 300 mg tabletki Acidum acetylsalicylicum Należy przeczytać uważnie całą ulotkę, ponieważ zawiera ona informacje ważne dla pacjenta. Lek ten

Bardziej szczegółowo

CMC/2015/03/WJ/03. Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca

CMC/2015/03/WJ/03. Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca CMC/2015/03/WJ/03 Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca Dane pacjenta Imię:... Nazwisko:... PESEL:... Rozpoznane choroby: Nadciśnienie tętnicze Choroba wieńcowa Przebyty zawał

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA Doreta, 37,5 mg + 325 mg, tabletki powlekane Tramadoli hydrochloridum + Paracetamolum Należy się zapoznać z treścią ulotki przed zastosowaniem leku. - Należy

Bardziej szczegółowo

Informacja dla pacjentów

Informacja dla pacjentów info Informacja dla pacjentów ze szpiczakiem mnogim leczonych bortezomibem Polineuropatia indukowana bortezomibem Konsultacja merytoryczna: Prof. dr hab. Lidia Usnarska-Zubkiewicz Katedra i Klinika Hematologii,

Bardziej szczegółowo

LECZENIE BÓLU OPARZENIOWEGO U DZIECI

LECZENIE BÓLU OPARZENIOWEGO U DZIECI LECZENIE BÓLU OPARZENIOWEGO U DZIECI Krzysztof Kobylarz, Iwona Szlachta-Jezioro, Ma³gorzata Maciejowska-Sata³a 15 Ból jest sta³ym objawem choroby oparzeniowej. Leczenie go u dzieci jest zadaniem niezwykle

Bardziej szczegółowo

Desogestrel SUBSTANCJE CZYNNE. Grupa farmakoterapeutyczna: progestageny i estrogeny, produkty złożone. GRUPA FARMAKOTERAPEUTYCZNA (KOD ATC)

Desogestrel SUBSTANCJE CZYNNE. Grupa farmakoterapeutyczna: progestageny i estrogeny, produkty złożone. GRUPA FARMAKOTERAPEUTYCZNA (KOD ATC) SUBSTANCJE CZYNNE Desogestrel GRUPA FARMAKOTERAPEUTYCZNA (KOD ATC) Grupa farmakoterapeutyczna: progestageny i estrogeny, produkty złożone. Kod ATC: G03AC09 PODMIOT ODPOWIEDZIALNY NAZWA HANDLOWA PRODUKTU

Bardziej szczegółowo

Nieopioidowe leki przeciwbólowe i niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ)

Nieopioidowe leki przeciwbólowe i niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ) Nieopioidowe leki p-bólowe Nieopioidowe leki przeciwbólowe i niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ) Inne nazwy dla tej grupy leków: nienarkotyczne leki przeciwbólowe słabo działające analgetyki i niesteroidowe

Bardziej szczegółowo

LECZENIE BÓLU OSTREGO U OSÓB W WIEKU PODESZŁYM MAŁGORZATA MALEC - MILEWSKA

LECZENIE BÓLU OSTREGO U OSÓB W WIEKU PODESZŁYM MAŁGORZATA MALEC - MILEWSKA LECZENIE BÓLU OSTREGO U OSÓB W WIEKU PODESZŁYM MAŁGORZATA MALEC - MILEWSKA Klinika Anestezjologii i Intensywnej Terapii CMKP, Warszawa GDAŃSK 4.04 2014 Początek starości wg. WHO to 60 r.ż. 60-75 r.ż. -

Bardziej szczegółowo

Stany nadkrzepliwości (trombofilie)

Stany nadkrzepliwości (trombofilie) Stany nadkrzepliwości (trombofilie) DEFINICJA I ETIOPATOGENEZA Genetycznie uwarunkowana lub nabyta skłonność do zakrzepicy żylnej lub (rzadko) tętniczej, związana z nieprawidłowościami hematologicznymi.

Bardziej szczegółowo

Biała, okrągła, wypukła tabletka z linią podziału na jednej stronie. Średnica 9 mm. Tabletkę można podzielić na równe dawki.

Biała, okrągła, wypukła tabletka z linią podziału na jednej stronie. Średnica 9 mm. Tabletkę można podzielić na równe dawki. 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO Tramadol Vitabalans, 50 mg, tabletki 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY Każda tabletka zawiera 50 mg tramadolu chlorowodorku. Pełen wykaz substancji pomocniczych, patrz punkt

Bardziej szczegółowo

Zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej

Zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej 17 Zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej Tabela 17.1. Ocena stopnia zaburzeń równowagi kwasowo-zasadowej ph krwi tętniczej Równowaga kwasowo-zasadowa Stężenie jonu wodorowego (nmol/l) < 7,2 Ciężka kwasica

Bardziej szczegółowo

Wpływ zjawiska miejskiej wyspy ciepła na zdrowie

Wpływ zjawiska miejskiej wyspy ciepła na zdrowie Wpływ zjawiska miejskiej wyspy ciepła na zdrowie Prof. dr hab. med. Cezary Pałczyński Dr med. Wojciech Dudek Dr hab. med. Beata Kręcisz Instytut Medycyny Pracy w Łodzi Zmniejszenie prędkości wiatru - czynnika

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO Stopex, 15 mg, tabletki 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY Jedna tabletka zawiera 15 mg dekstrometorfanu bromowodorku (Dextromethorphani

Bardziej szczegółowo

Testy wysiłkowe w wadach serca

Testy wysiłkowe w wadach serca XX Konferencja Szkoleniowa i XVI Międzynarodowa Konferencja Wspólna SENiT oraz ISHNE 5-8 marca 2014 roku, Kościelisko Testy wysiłkowe w wadach serca Sławomira Borowicz-Bieńkowska Katedra Rehabilitacji

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO Paxtin 40, 40 mg, tabletki powlekane 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY Każda tabletka powlekana zawiera 40 mg paroksetyny (Paroxetinum),

Bardziej szczegółowo

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta Adamon SR 50, 50 mg, kapsułki o przedłużonym uwalnianiu Adamon SR 100, 100 mg, kapsułki o przedłużonym uwalnianiu Adamon SR 150, 150 mg, kapsułki

Bardziej szczegółowo

Nazwa programu LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2 - nadpłytkowość samoistna Dziedzina medycyny: hematologia.

Nazwa programu LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2 - nadpłytkowość samoistna Dziedzina medycyny: hematologia. Załącznik nr 10 do Zarządzenia Nr 59/2011/DGL Prezesa NFZ z dnia 10 października 2011 roku Nazwa programu LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2 - nadpłytkowość samoistna Dziedzina medycyny:

Bardziej szczegółowo

2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY PRODUKTU LECZNICZEGO

2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO WETERYNARYJNEGO Metacam 1 mg tabletki do żucia dla psów Metacam 2,5 mg tabletki do żucia dla psów 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY PRODUKTU LECZNICZEGO Jedna tabletka do żucia

Bardziej szczegółowo

LECZENIE CHOROBY LEŚNIOWSKIEGO - CROHNA (chlc) (ICD-10 K 50)

LECZENIE CHOROBY LEŚNIOWSKIEGO - CROHNA (chlc) (ICD-10 K 50) Załącznik B.32. LECZENIE CHOROBY LEŚNIOWSKIEGO - CROHNA (chlc) (ICD-10 K 50) ZAKRES ŚWIADCZENIA GWARANTOWANEGO ŚWIADCZENIOBIORCY SCHEMAT DAWKOWANIA LEKÓW W PROGRAMIE BADANIA DIAGNOSTYCZNE WYKONYWANE W

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. VICEBROL FORTE; 10 mg, tabletki Vinpocetinum

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. VICEBROL FORTE; 10 mg, tabletki Vinpocetinum ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA VICEBROL FORTE; 10 mg, tabletki Vinpocetinum Należy zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku. - Należy zachować tę ulotkę, aby w razie potrzeby

Bardziej szczegółowo

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta. ASCODAN, 400 mg + 8 mg, tabletki Acidum acetylsalicylicum + Codeini phosphas

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta. ASCODAN, 400 mg + 8 mg, tabletki Acidum acetylsalicylicum + Codeini phosphas Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta ASCODAN, 400 mg + 8 mg, tabletki Acidum acetylsalicylicum + Codeini phosphas Należy uważnie zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku,

Bardziej szczegółowo

O co pytają na LEPie z farmakoterapii w psychiatrii? dr hab. n. med. Marcin Olajossy

O co pytają na LEPie z farmakoterapii w psychiatrii? dr hab. n. med. Marcin Olajossy O co pytają na LEPie z farmakoterapii w psychiatrii? dr hab. n. med. Marcin Olajossy Główne grupy leków Wskazania Przeciwskazania Działania niepożądane Czasem dawkowanie Leczenie w psychiatrii Leczenie

Bardziej szczegółowo

Inne rutynowe środki ograniczania ryzyka: lek dostępny wyłącznie na receptę

Inne rutynowe środki ograniczania ryzyka: lek dostępny wyłącznie na receptę Problem dotyczący bezpieczeństwa Zespół Stevensa-Johnsona, rumień wielopostaciowy, złuszczające zapalenie skóry Omdlenie Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych Interakcje lekowe z lekami antyarytmicznymi

Bardziej szczegółowo

Mechanizm odpowiedzi krążeniowej na ciężki uraz czaszkowo-mózgowy. Izabela Duda

Mechanizm odpowiedzi krążeniowej na ciężki uraz czaszkowo-mózgowy. Izabela Duda Mechanizm odpowiedzi krążeniowej na ciężki uraz czaszkowo-mózgowy Izabela Duda 1 Krążeniowe Systemowe powikłania urazu czaszkowomózgowego Oddechowe: pneumonia, niewydolność oddechowa, ARDS, zatorowość,

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA Sufentanil Chiesi 50 µg /ml, roztwór do wstrzykiwań Sufentanilum Należy zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku. - Należy zachować tę ulotkę,

Bardziej szczegółowo

FLUOXETINE PLAN ZARZĄDZANIA RYZYKIEM (RMP) wersja 2.0

FLUOXETINE PLAN ZARZĄDZANIA RYZYKIEM (RMP) wersja 2.0 FLUOXETINE PLAN ZARZĄDZANIA RYZYKIEM (RMP) wersja 2.0 VI.2 Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego Fluoxetine Vitama przeznaczone do publicznej wiadomości Vl.2.1 Omówienie

Bardziej szczegółowo

Hiperkaliemia. Dzienne zapotrzebowanie. Kierownik Kliniki: Prof. dr hab. n. med. Anna Wasilewska. 1 meq/kg/dobę. 1 meq K + - 2,5cm banana

Hiperkaliemia. Dzienne zapotrzebowanie. Kierownik Kliniki: Prof. dr hab. n. med. Anna Wasilewska. 1 meq/kg/dobę. 1 meq K + - 2,5cm banana Kierownik Kliniki: Prof. dr hab. n. med. Anna Wasilewska Dzienne zapotrzebowanie 1 meq/kg/dobę 1 meq K + - 2,5cm banana Dzienne zapotrzebowanie osoby 70 kg = 30 cm banana 1 Prawidłowe wartości potasu w

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. NICERGOLIN 10 mg, tabletki Nicergolinum

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. NICERGOLIN 10 mg, tabletki Nicergolinum ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA NICERGOLIN 10 mg, tabletki Nicergolinum Należy uważnie zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku ponieważ zawiera ona informacje ważne dla pacjenta.

Bardziej szczegółowo

Interakcje nowych leków przeciwdepresyjnych

Interakcje nowych leków przeciwdepresyjnych FARMAKOTERAPIA W PSYCHIATRII I NEUROLOGII, 99, 2, 117-148 Iwona Koszewska Interakcje nowych leków przeciwdepresyjnych n Klinika Psychiatryczna Instytutu Psychiatrii i Neurologii w Warszawie Do dziś utrzymuje

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO GRYPOSTOP MIX o smaku cytrynowym, proszek do sporządzania roztworu doustnego 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY 1 saszetka zawiera: 650 mg

Bardziej szczegółowo

Leczenie padaczki lekoopornej podstawy racjonalnej politerapii

Leczenie padaczki lekoopornej podstawy racjonalnej politerapii Leczenie padaczki lekoopornej podstawy racjonalnej politerapii Ewa Nagańska Klinika Neurologii i Epileptologii CMKP Przyczyny niepowodzenia stosowania monoterapii LPP Niewłaściwe rozpoznanie padaczki (rodzaju

Bardziej szczegółowo

INTERAKCJE LEKÓW INTERAKCJE LEKÓW INTERAKCJE LEKÓW. Interakcja - wpływ jednego leku na końcowy efekt działania drugiego równocześnie stosowanego leku.

INTERAKCJE LEKÓW INTERAKCJE LEKÓW INTERAKCJE LEKÓW. Interakcja - wpływ jednego leku na końcowy efekt działania drugiego równocześnie stosowanego leku. INTERAKCJE FARMACEUTYCZNE INTERAKCJE LEKÓW W trakcie sporządzania leku - niezgodności recepturowe fizyczne - niezgodności recepturowe chemiczne Prof. dr hab. Barbara Filipek Katedra Farmakodynamiki UJ

Bardziej szczegółowo