3. Swoista odpowiedź immunologiczna cz.1 Antygen: pełnowartościowy, hapten; autologiczny, izogeniczny (syngeniczny), allogeniczny, ksenogeniczny;

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "3. Swoista odpowiedź immunologiczna cz.1 Antygen: pełnowartościowy, hapten; autologiczny, izogeniczny (syngeniczny), allogeniczny, ksenogeniczny;"

Transkrypt

1 3. Swoista odpowiedź immunologiczna cz.1 Antygen: pełnowartościowy, hapten; autologiczny, izogeniczny (syngeniczny), allogeniczny, ksenogeniczny; antygeny MHC (HLA), antygeny reagujące krzyżowo (heterofilne); alergen, tolerogen. Determinanty antygenowe (epitopy), immunogenność (antygenowość), swoistość, immunogenność a budowa chemiczna antygenu i wielkość cząsteczki; antygeny T-zależne i T- niezależne, superantygeny. Główne etapy swoistej odpowiedzi immunologicznej: faza indukcyjna (rozpoznanie antygenu), faza centralna (aktywacja, proliferacja - selekcja klonalna i różnicowanie zaangażowanych komórek w limfocyty efektorowe), faza efektorowa (eliminacja antygenu przy współdziałaniu różnych mechanizmów i komórek). Pamięć i tolerancja immunologiczna. Limfocyty: subpopulacje: B (B1, B2), T (Th1, Th2, Ts, Tc), NK, NS, antygeny różnicowania (CD) i inne receptory (B Ig, T TCR), krążenie limfocytów Prezentacja antygenu: komórki prezentujące antygen (APC), przetworzenie antygenu. Swoista odpowiedź komórkowa: typu cytotoksycznego - rozpoznanie antygenu (T CD8 restrykcja MHC kl. I), mechanizmy cytotoksyczności; typu późnego rozpoznanie antygenu (Th MHC kl. II), faza efektorowa (aktywowany makrofag). Udział cytokin (interleukiny, IFN- ).

2 Układ odpornościowy IMMUNE SYSTEM Innate (Nonspecific) 1 line of defense Adaptive (Specific) 2 line of defense Protects / re-exposure Anatomical barriers Cellular components Humoral components Cellular components Humoral components mechanical factors Chemical factors Biological factors

3 Wrodzona - nabyta odporność wrodzona (nieswoista) od urodzenia nabyta (swoista) powstaje latami reakcja natychmiastowa wymaga czasu pomiędzy ekspozycją a odpowiedzią nieswoista antygenowo nieswoista, jednakowa reakcja dla różnych patogenów i obcych antygenowo swoista odpowiedź wysoce swoista pamięć nie powstaje powstaje pamięć dla antygenu

4 Budowa układu limfatycznego (1-2% masy ciała) narządy pierwotne (centralne): * grasica rozwój i dojrzewanie limfocytów T, selekcja limfocytów pod względem tolerancji na autoantygeny * szpik kostny rozwój i dojrzewanie limfocytów B narządy wtórne (obwodowe): zasiedlanie przez dojrzałe T i B, kooperacja T i B z antygenem, współdziałanie z fagocytami i komórkami pomocniczymi * śledziona rozpoznanie antygenów krwiopochodnych * węzły chłonne antygeny krążące w chłonce absorbowane przez skórę, trzewia * tkanki śluzówkowe - MALT (GALT, BALT), SALT, kępki Peyera.. antygeny, które przekroczyły bariery powierzchniowe

5 Podstawowe komórki limfocyty: pochodzą z komórek macierzystych narządów pierwotnych, krążą we wtórnych, specyficznie rozpoznają antygeny poprzez odpowiednie receptory limfocyty nie posiadają stałej lokalizacji stale krążą krążenie limfocytów między narządami wtórnymi poprzez krew i chłonkę umożliwia kontakt antygenu z dużą liczbą limfocytów

6

7 Antygen każda cząsteczka rozpoznawana przez limfocyty T lub B: bakteria, wirus, pasożyt..., komórka nowotworowa, przeszczepu, pyłek, związek chemiczny Epitop pojedyncza determinanta antygenu, łączy się z paratopem przeciwciała, na jednej cząsteczce antygenu może znajdować się wiele epitopów Cechy antygenu: Immunogenność zdolność wywołania odpowiedzi komórkowej lub humoralnej Swoistość zdolność przeciwciał lub uczulonych limfocytów do selektywnego reagowania z epitopem antygenu, który wywołał odpowiedź Hapten może łączyć się z przeciwciałem, ale nie może go wytworzyć, o ile nie połączy się z białkiem (nośnik immunogenności) kwasy nukleinowe, lipidy, chrom, nikiel, leki (penicylina)

8 Antygeny Antygen T (grasiczo) - zależny wymaga rozpoznania przez limfocyty B i T celem wytworzenia przeciwciał większość antygenów, głównie białkowe w efekcie powstaje odpowiedź humoralna i komórkowa Antygen T-niezależny wystarczy rozpoznanie przez limfocyty B, głównie polisacharydy, np. otoczka S.pneumoniae, H.influenzae, N.miningitidis powstają tylko przeciwciała, nie ma odpowiedzi komórkowej Antygen heterofilny wspólne epitopy występują w różnych cząsteczkach, np. w krwince i bakterii, powstają reakcje krzyżowe Antygen: homologiczny heterologiczny Antygen: autologiczny, syngeniczny, allogeniczny, ksenogeniczny przy przeszczepie

9 Limfocyty - różne morfologicznie T - posiadają receptor TCR wiążący antygen Th 1, Th 2 pomocnicze (CD4 koreceptor dla MHC-II), 95% małe limfocyty Tc cytotoksyczne (CD8 - MHC-I) 50% małe limfocyty Treg regulatorowe (CD4 ale i CD8, CD25) Ts supresorowe NK - ok. 70% dużych ziarnistych (CD16, CD56, CD57) B - receptory immunoglobulinowe IgM, IgD, MHC-I,II, CD19 CD20 CD21.. nieliczne wykazują ekspresję IgG,IgA, IgE * posiadają charakterystyczne markery tzw. antygeny różnicowania CD cluster of differentiation > 200 * warunkują one fenotyp i pełnienie określonej funkcji biologicznej T CD2-wiąże krwinki barana CD3- przenosi sygnał wydzielają cytokiny posiadają receptory: dla cytokin, MHC, Fc (CD16, CD64), C, o cechach integryny (CD2 - LFA), selektyny (CD62 - E, L, P) aktywacja T lub B wyzwala dodatkową ekspresję niektórych cząsteczek powierzchniowych

10 Limfocyty 30-40% populacji leukocytów w krążeniu, różne morfologicznie i czynnościowo LP T 60-70% B 10-20% T B Th1 Th2 Tc PC pomocnicze-helper, aktywacja B, makrofagów cytotoksyczne: wirus, nowotwór, przeszczep plazmocyty produkcja przeciwciał Treg (s) hamują autoreaktywne T i B, aktywację Th, tolerancja pokarmowa, na przeszczepy

11 Limfocyty - odpowiedzialne za swoistą odpowiedź immunologiczną nabytą * humoralna limfocyty B, wytworzenie swoistych przeciwciał * komórkowa limfocyty T, powstanie uczulonych limfocytów o różnych funkcjach efektorowych, wytwarzanie cytokin przenoszą sygnały między komórkami (interferony - IFN, interleukiny - IL, czynniki stymulujące kolonie - CSF, czynniki martwicy nowotworu - TNF

12 TCR1 5-10% większość CD8 TCR % CD4/8 MHC kl. II MHC kl. I Il-2, IL-12, IFN,TNFβ bardziej komórkową Il-2, Il-4, Il-5, Il-6, Il-9 Il-10, Il-13 bardziej humoralną Receptor TCR jest rozstrzygającym markerem T T CD4 rozpoznają antygen z MHC kl.ii T CD8 rozpoznają antygen z MHC kl.i Stosunek CD4/CD8 1,5 2,5 T - do rozpoznania antygenu wymagają sygnału kostymulującego CD28 wiążącego się z ligandem B7-1 (CD80) i B7-2 (CD45) na APC

13 Profil cytokinowy limfocytów T CD4 Thp Th0 Th1 Th2 Th3 prekursorowe, dziewicze, różnicują w Th1 lub Th2 hipotetyczna? cytokiny Th1 i Th2 średnie stężenia antygenu wysokie lub niskie stężenia antygenu regulatorowe IL-2 IL-4 INF- IL-2 TGF- Il-4 INF- TNF- IL-4 TNF- IL-2 IL-5 IL-13 IL-12 IL-6 INF- IL-9 IL-10 IL-13

14 Fazy odpowiedzi immunologicznej: indukcyjna - rozpoznanie antygenu przez limfocyt, proliferacja klonu limfocytów T lub B, T i B swoiście rozpoznających antygen, a właściwie pojedynczy epitop - tzw. selekcja klonalna efektorowa eliminacja antygenu, patogenu różne możliwości: * neutralizacja przez swoiste przeciwciała - wirusy, toksyny bakteryjne, enzymy * fagocytoza immunologiczna opsonizacja bakterii zewnątrzkomórkowych przez przeciwciała kooperacja odpowiedzi swoistej z nieswoistą * aktywacja makrofagów przez cytokiny (IFN ) niszczenie bakterii wewnątrzkomórkowych, np. prątki gruźlicy * reakcje cytotoksyczne skierowane przeciwko całym komórkom, zbyt dużym do sfagocytowania, np. komórki zakażone wirusem, nowotworowe, przeszczepu.. biorą w nich udział TcCD8, aktywowane NK, mechanizm ADCC * apoptoza komórki cytotoksyczne przekazują sygnał komórce docelowej do samozniszczenia pamięć immunologiczna długo żyjące T i B, posiadające tą samą swoistość w wiązaniu antygenu

15 rozpoznanie nieswoiste - odporność wrodzona uniwersalny, selektywny mechanizm reagowania organizmu przed infekcją receptory PRR (pattern recognition receptors) na komórkach rozpoznają stałe struktury drobnoustrojów - PAMP (pathogen associated molecular patterns). PRR = receptory TLR (Toll-podobne) wykryte w latach 90-tych u muszki owocowej Drosophila, łączą reakcje nieswoiste ze swoistymi * na kom. immunologicznie kompetentmych (makrofagi, komórki dendrytyczne, komórki tuczne, eozynofile, neutrofile, limfocyty B), komórki nabłonkowe jelit, dróg oddechowych, komórki śródbłonka, fibroblasty, keratynocyty, kardiomiocyty i adipocyty. pobudzenie receptorów TLR przez produkty drobnoustrojów sygnał aktywujący mechanizmy odporności immunologicznej nieswoistej: * wzmożona synteza czynników przeciwbakteryjnych * cytokin prozapalnych (TNF-a, IL-1, -6, -8, -12), chemokin, tlenku azotu (NO) * dojrzewanie komórek dendrytycznych - tracą właściwości pinocytarne, nabywają cech prezentacji antygenu * aktywacja APC: wzrost syntezy cytokin prozapalnych, wzrost ekspresji molekuł adhezyjnych oraz molekuł kostymulujących (CD40, CD80, CD86) indukcja odpowiedzi immunologicznej swoistej (limfocyty T i B) TLR uczestniczą w regulacji odpowiedzi immunologicznej, wpływają bezpośrednio lub pośrednio na funkcję Treg CD4+CD25+, prowadzą do ich indukcji i hamowania odpowiedzi immunologicznej lub do zniesienia ich aktywności supresyjnej (kontrasupresji).

16

17 CD14 - monocyty, makrofagi, granulocyty, limofcyty B rozpoznają materiał genetyczny drobnoustrojów, które wcześniej uległy częściowej degradacji w lizosomach.

18

19 Komórki APC prezentujące antygen Antigen Presenting Cells populacja heterogenna: w skórze, węzłach chłonnych, śledzionie, grasicy, w obrębie nabłonka błon śluzowych; linia mieloidalna CD11c, limfoidalna CD123; posiadają różne markery CD (S-100, CD11c, CD50 niedojrzałe; CD1a, CD80 - dojrzałe), Fc R i MHC-II komórki Langerhansa skóra, prezentują pw. Th1 komórki splatające się grasica komórki dendrytyczne grudek węzły, śledziona, śluzówka, brak MHC II limfocyty B prezentują gł. Th2 makrofagi jako jedyne silnie fagocytują ale cytokiny typu IFN i TNF mogą indukować ekspresję MHC-II na keratynocytach, nabłonkach tarczycy,śródbłonkach i tym komórkom umożliwiać prezentację antygenu choroby autoimmunozacyjne, przedłużony stan zapalny.. rola APC: wewnątrzkomórkowe przetworzenie antygenu, związanie z antygenami MHC-II i ekspozycja kompleksu na błonie komórkowej, prezentacja T CD4 prezentacja T CD8 odbywa się przez każdą komórkę wszystkie posiadają MHC-I

20

21 Maturation of Follicular Dendritic cells Club-shaped tips of developing dendrites Filiform dendrites Bead formation on dendrites Bead formation on dendrites

22 Prezentacja antygenu odbywa się tylko Th związanym z MHC kl. II Makrofagi wychwytują antygen poprzez nieswoiste receptory lub jako kompleksy immunologiczne Aktywowane B poprzez Ig powierzchniowe i prezentują Th Pobierają antygen drogą pinocytozy stale mają ekspresję MHC II na powierzchni

23

24 rozpuszczalny natywny Ag Antygen musi być odpowiednio przetworzony aby był rozpoznany przez T związany z powierzchnią Ag T Y rozpuszczalne peptydy Ag peptydy związane z powierzchnią prezentacja peptydu Ag przez komórkę z ekspresją MHC przetworzenie antygenu brak odpowiedzi brak brak brak T cell odpowiedź

25 Dziewicze limfocyty z centralnych tkanek limfoidalnych migrują do obwodowych (śledziona, węzły chłonne). APC pochodzące również z komórki macierzystej szpiku wnikają w tkanki, Wychwytują antygen i przenoszą do komórek limfoidalnych, gdzie prezentują antygen limfocytom T i B. Po kontakcie a antygenem limfocyty migrują z tkanek limfoidalnych do miejsca zakażenia lub zapalenia

26 Rozpoznanie antygenu limfocyty T rozpoznają małe fragmenty peptydów prezentowane na powierzchni komórek APC poprzez receptor TCR łącznie z cząsteczkami MHC tzw. restrykcja MHC lub rozpoznanie asocjatywne * receptor TCR: TCR %, TCR % Th CD4 MHC kl. II Tc CD8 MHC kl. I w wieku starszym spadek ekspresji MHC słabsza odpowiedź na antygen limfocyty B rozpoznają antygeny T-niezależne (bardziej oporne na degradację przez APC) poprzez receptory Ig klonalna aktywacja B komórki plazmatyczne wytwarzanie przeciwciał w wieku starszym spadek limfocytów B osłabienie odpowiedzi pierwotnej na antygen antygeny T-zależne wytwarzanie przeciwciał powstaje w kooperacji B i głównie Th2 Th2 wzmagają produkcję przeciwciał, pw. IgE, stany alergiczne, autoimmunizacja Th1 - biorą udział w reakcjach zapalnych komórkowych aktywacja makrofaga (DTH), cytotoksyczność ale cytokiny Th1 znoszą funkcje Th2 i odwrotnie

27 APC T rozpoznają antygeny pochodzące z innych komórek jako peptydy łącznie z MHC T CD4 MHC kl. II T CD8 MHC kl. I poprzez receptor TCR B rozpoznaje część antygenu epitop przez receptor immunoglobulinowy Antygen wybiera i generuje swoisty klon wiążących go komórek T lub B Stymulowane limfocyty proliferują, wytwarzają cytokiny, ujawniają nowe receptory, odpowiadają na inne cytokiny Część komórek zachowuje pamięć dla danego antygenu, co zapewnia trwałą odporność na patogen

28 W prezentacji antygenu Th bierze udział TCR + CD4 oraz MHC kl. II na APC. Istotne są także inne cząsteczki na powierzchni komórek a także cytokiny wytwarzane przez Th i APC Aktywowane Th wytwarzają cytokiny, które zwiększają zdolność prezentacji antygenu przez APC. Aktywacja T prowadzi do proliferacji komórkowej i różnicowania się w komórki efektorowe Niektóre komórki mogą przetrwać długo jako komórki pamięci

29 T spoczynkowe nie produkują cytokiny Il-2. Aktywacja pod wpływem antygenu - ekspresja receptora dla Il-2 i produkcja Il-2. (działanie autokrynne na tą samą komórkę i pakrynne - na sąsiednią) Indukuje to proliferację. Dalsza stymulacja antygenowa zmniejsza receptory dla Il-2. Il-2 główny czynnik wzrostu i aktywacji wszystkich T, zwłaszcza cytotoksycznych - aktywacja monocytów - NK komórki LAK - ułatwia podział i uwolnienie INF - może być produkowana przez CD8 i LGL

30

31 Th1 może znosić funkcje Th2 i odwrotnie Th1 - IFN- IL-10 - Th2 Th1 - IL-10 IFN- - Th2 Th2 Th1 Th2 dominuje Th1 dominuje

32 Produkcja cytokin przez Th1 i Th2 kieruje różnymi drogami efektorowymi

33 Wytwarzany przez aktywowane T i NK Najbardziej aktywnie stymuluje makrofagi Zwiększa funkcję prezentacji antygenu przez różne typy komórek Słabiej działa na NK niż IFN Hamuje proliferację Th2

34 Cytotoksyczność komórek Tc i Nk jest obroną przeciw patogenom wewnątrzkomórkowym, komórkom nowotworowym, komórkom przeszczepu. Tc rozpoznają komórki zainfekowane przez TCR i CD8 i MHC kl.i oraz inne ligandy Wtedy uruchamiany jest sygnał do uruchomienia mechanizmu cytotoksyczności Istnieje kilka mechanizmów zabijania

35 Cytotoksyczna komórka ulega degranulacji: uwalnia perforyny, w obecności Ca uwalnia granzymy enzymy z ziarnistości tworzą się kanały śmierć komórki przechodzą przez kanały do komórki

36 Fas ligand na Tc + Fas na komórce docelowej, połączenie z wewnątrzplazmatyczną proteiną MORT-1 prowadzi do apoptozy podobny mechanizm, dłużej trwa

37 Antygen musi ulec obróbce przez APC do peptydu, który jest rozpoznawany w rowku MHC. Superantygen, np. enterotoksyny gronkowcowe, toksyny wstrząsu toksycznego, niektóre wirusy wiążą się bezpośrednio z MHC kl.ii i odcinkiem V łańcucha W zależności od warunków może być odpowiedź immunologiczna lub anergia klonalna Nieswoista stymulacja T i B może zachodzić poprzez mitogeny np. PHA fitohemaglutynina z ziaren fasoli ConA konkanawalina z rycyny Wiążą się z TCR i CD2

38 Typy odpowiedzi komórkowej centralną rolę pełni limfocyt T CD4 wytwarzane cytokiny regulują różne typy współdziałania komórkowego Mechanizmy efektorowe zależą od charakteru antygenu aktywacja makrofagów (Th1 - IFN ) - powstaje naciek typu ziarniny, zabijanie pasożytów wewnątrzkomórkowych: prątki, brucelle, listerie nadwrażliwość typu późnego DTH np. na tuberkulinę, alergia kontaktowa, komórką efektorową jest T CD4, potem może być napływ makrofagów cytotoksyczność T CD8 (Th - Il-2 + APC - Il-12) cytoliza komórek zakażonych wirusem, odrzucanie przeszczepu różne formy zabijania: perforyny, granzymy, mechanizmy zależne od receptora Fas ligand cytotoksyczność zależna od przeciwciał (ADCC) komórki K, mają receptor Fc (CD16), wiążą się z przeciwciałem przyłączonym do antygenu na komórce LAK limfocyty aktywowane Il-2, NK? wykazują większą cytotoksyczność, próbuje się w leczeniu raka

39

40 Powstaje w odpowiedzi na zakażenie, uszkodzenie, antygeny. 1.Wzrost cytotoksyczności NK 2.zwiększona chemotaksja PMN 3.ekspresja cząsteczek adhezyjnych na komórkach śródbłonka 4.aktywność cytotoksyczna makrofagów 5.proliferacja Th, ekspresja R - Il-2 6.proliferacja B 7.różnicowanie w kom.plazmatyczne

41

PODSTAWY IMMUNOLOGII Komórki i cząsteczki biorące udział w odporności nabytej (cz.i): wprowadzenie (komórki, receptory, rozwój odporności nabytej)

PODSTAWY IMMUNOLOGII Komórki i cząsteczki biorące udział w odporności nabytej (cz.i): wprowadzenie (komórki, receptory, rozwój odporności nabytej) PODSTAWY IMMUNOLOGII Komórki i cząsteczki biorące udział w odporności nabytej (cz.i): wprowadzenie (komórki, receptory, rozwój odporności nabytej) Nadzieja Drela ndrela@biol.uw.edu.pl Konspekt do wykładu

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY IMMUNOLOGII Komórki i cząsteczki biorące udział w odporności nabytej (cz. III): Aktywacja i funkcje efektorowe limfocytów B

PODSTAWY IMMUNOLOGII Komórki i cząsteczki biorące udział w odporności nabytej (cz. III): Aktywacja i funkcje efektorowe limfocytów B PODSTAWY IMMUNOLOGII Komórki i cząsteczki biorące udział w odporności nabytej (cz. III): Aktywacja i funkcje efektorowe limfocytów B Nadzieja Drela ndrela@biol.uw.edu.pl Konspekt wykładu Rozpoznanie antygenu

Bardziej szczegółowo

Tolerancja immunologiczna

Tolerancja immunologiczna Tolerancja immunologiczna autotolerancja, tolerancja na alloantygeny i alergeny dr Katarzyna Bocian Zakład Immunologii kbocian@biol.uw.edu.pl Funkcje układu odpornościowego obrona bakterie alergie wirusy

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz używanych skrótów i symboli... 14. 1. Wprowadzenie... 18

Spis treści. Wykaz używanych skrótów i symboli... 14. 1. Wprowadzenie... 18 Spis treści Wykaz używanych skrótów i symboli... 14 1. Wprowadzenie... 18 1.1. Podstawowe zasady działania układu immunologicznego... 18 1.1.1. Formy odpowiedzi immunologicznej... 19 1.1.2. Rozpoznanie

Bardziej szczegółowo

Wyklady IIIL 2016/ :00-16:30 środa Wprowadzenie do immunologii Prof. dr hab. med. ML Kowalski

Wyklady IIIL 2016/ :00-16:30 środa Wprowadzenie do immunologii Prof. dr hab. med. ML Kowalski III rok Wydział Lekarski Immunologia ogólna z podstawami immunologii klinicznej i alergologii rok akademicki 2016/17 PROGRAM WYKŁADÓW Nr data godzina dzień tygodnia Wyklady IIIL 2016/2017 tytuł Wykladowca

Bardziej szczegółowo

O PO P R O NOŚ O Ć Ś WR

O PO P R O NOŚ O Ć Ś WR ODPORNOŚĆ WRODZONA Egzamin 3 czerwca 2015 godz. 17.30 sala 9B FUNKCJE UKŁADU ODPORNOŚCIOWEGO OBRONA NADZÓR OBCE BIAŁKA WIRUSY BAKTERIE GRZYBY PASOŻYTY NOWOTWORY KOMÓRKI USZKODZONE KOMÓRKI OBUNMIERAJĄCE

Bardziej szczegółowo

Tolerancja transplantacyjna. Grażyna Korczak-Kowalska Zakład Immunologii Klinicznej Instytut Transplantologii, Warszawski Uniwersytet Medyczny

Tolerancja transplantacyjna. Grażyna Korczak-Kowalska Zakład Immunologii Klinicznej Instytut Transplantologii, Warszawski Uniwersytet Medyczny Tolerancja transplantacyjna Grażyna Korczak-Kowalska Zakład Immunologii Klinicznej Instytut Transplantologii, Warszawski Uniwersytet Medyczny Darrell J., et al., Transfusion. 2001, 41 : 419-430. Darrell

Bardziej szczegółowo

Część praktyczna: Metody pozyskiwania komórek do badań laboratoryjnych cz. I

Część praktyczna: Metody pozyskiwania komórek do badań laboratoryjnych cz. I Ćwiczenie 1 Część teoretyczna: Budowa i funkcje układu odpornościowego 1. Układ odpornościowy - główne funkcje, typy odpowiedzi immunologicznej, etapy odpowiedzi odpornościowej. 2. Komórki układu immunologicznego.

Bardziej szczegółowo

UKŁAD LIMFATYCZNY UKŁAD ODPORNOŚCIOWY. Nadzieja Drela Instytut Zoologii, Zakład Immunologii

UKŁAD LIMFATYCZNY UKŁAD ODPORNOŚCIOWY. Nadzieja Drela Instytut Zoologii, Zakład Immunologii UKŁAD LIMFATYCZNY UKŁAD ODPORNOŚCIOWY Nadzieja Drela Instytut Zoologii, Zakład Immunologii ndrela@biol.uw.edu.pl Układ limfatyczny Narządy, naczynia limfatyczne, krążące limfocyty Centralne narządy limfoidalne

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY IMMUNOLOGII. Regulacja odpowiedzi immunologicznej. Nadzieja Drela

PODSTAWY IMMUNOLOGII. Regulacja odpowiedzi immunologicznej. Nadzieja Drela PODSTAWY IMMUNOLOGII Regulacja odpowiedzi immunologicznej Nadzieja Drela ndrela@biol.uw.edu.pl Stan równowagi: odpowiedź immunologiczna - tolerancja Kontakt z antygenem prowadzi do rozwoju odpowiedzi immunologicznej

Bardziej szczegółowo

IMMUNOLOGIA DLA STUDENTÓW II ROKU WYDZIAŁU LEKARSKIEGO Z ODDZIAŁEM NAUCZANIA W JĘZYKU ANGIELSKIM - PROGRAM 2015/2016

IMMUNOLOGIA DLA STUDENTÓW II ROKU WYDZIAŁU LEKARSKIEGO Z ODDZIAŁEM NAUCZANIA W JĘZYKU ANGIELSKIM - PROGRAM 2015/2016 IMMUNOLOGIA DLA STUDENTÓW II ROKU WYDZIAŁU LEKARSKIEGO Z ODDZIAŁEM NAUCZANIA W JĘZYKU ANGIELSKIM - PROGRAM 2015/2016 Wykłady 10 h, Ćwiczenia 45 h Zajęcia kończą się zaliczeniem Punkty ECTS: 4 WYKŁADY 1.

Bardziej szczegółowo

Leczenie biologiczne co to znaczy?

Leczenie biologiczne co to znaczy? Leczenie biologiczne co to znaczy? lek med. Anna Bochenek Centrum Badawcze Współczesnej Terapii C B W T 26 Październik 2006 W oparciu o materiały źródłowe edukacyjnego Grantu, prezentowanego na DDW 2006

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Komórki, tkanki i narządy układu odpornościowego 5. Swoista odpowiedź immunologiczna: mechanizmy 53. Odporność nieswoista 15

Spis treści. Komórki, tkanki i narządy układu odpornościowego 5. Swoista odpowiedź immunologiczna: mechanizmy 53. Odporność nieswoista 15 Spis treści Komórki, tkanki i narządy układu odpornościowego 5 1. Wstęp: układ odpornościowy 7 2. Komórki układu odpornościowego 8 3. kanki i narządy układu odpornościowego 10 Odporność nieswoista 15 1.

Bardziej szczegółowo

Tkanka limfoidalna i układ limfatyczny

Tkanka limfoidalna i układ limfatyczny Mechanizmy obronne organizmu: Tkanka limfoidalna i układ limfatyczny Odporność wrodzona: bariery nabłonkowe komórki fagocytujące receptory rozpoznające wzorzec ostre stany zapalne (neutrofile, makrofagi,

Bardziej szczegółowo

Układ immunologiczny osób starszych

Układ immunologiczny osób starszych Układ immunologiczny osób starszych dr n. med. Adriana Roży Prof. dr hab. n. med. Joanna Chorostowska- Wynimko Zakład Genetyki i Immunologii Klinicznej, Instytut Gruźlicy i Chorób Płuc w Warszawie Kierownik:

Bardziej szczegółowo

Rok akademicki:2017/2018

Rok akademicki:2017/2018 Rok akademicki:2017/2018 Studia magisterskie Kierunek: Analityka medyczna Przedmiot: IMMUNOLOGIA Z IMMUNOPATOLOGIĄ Rok III Semestr V Wykłady 45 godzin Ćwiczenia 30 godzin Seminaria 15 godzin Forma zaliczenia:

Bardziej szczegółowo

Tkanka limfoidalna i układ limfatyczny

Tkanka limfoidalna i układ limfatyczny Mechanizmy obronne organizmu: Tkanka limfoidalna i układ limfatyczny Odporność wrodzona: bariery nabłonkowe komórki fagocytujące receptory rozpoznające wzorzec ostre stany zapalne (neutrofile, makrofagi,

Bardziej szczegółowo

Przedmiot: IMMUNOLOGIA Z IMMUNOPATOLOGIĄ Rok III Semestr V Wykłady 45 godzin Ćwiczenia 45 godzin Forma zaliczenia: Egzamin praktyczny i teoretyczny

Przedmiot: IMMUNOLOGIA Z IMMUNOPATOLOGIĄ Rok III Semestr V Wykłady 45 godzin Ćwiczenia 45 godzin Forma zaliczenia: Egzamin praktyczny i teoretyczny Rok akademicki 2016/2017 Studia magisterskie Kierunek: Analityka medyczna Przedmiot: IMMUNOLOGIA Z IMMUNOPATOLOGIĄ Rok III Semestr V Wykłady 45 godzin Ćwiczenia 45 godzin Forma zaliczenia: Egzamin praktyczny

Bardziej szczegółowo

CHOROBY AUTOIMMUNIZACYJNE

CHOROBY AUTOIMMUNIZACYJNE CHOROBY AUTOIMMUNIZACYJNE Autoimmunizacja Odpowiedź immunologiczna skierowana przeciwko własnym antygenom Choroba autoimmunizacyjna Zaburzenie funkcji fizjologicznych organizmu jako konsekwencja autoimmunizacji

Bardziej szczegółowo

starszych na półkuli zachodniej. Typową cechą choroby jest heterogenny przebieg

starszych na półkuli zachodniej. Typową cechą choroby jest heterogenny przebieg STRESZCZENIE Przewlekła białaczka limfocytowa (PBL) jest najczęstszą białaczką ludzi starszych na półkuli zachodniej. Typową cechą choroby jest heterogenny przebieg kliniczny, zróżnicowane rokowanie. Etiologia

Bardziej szczegółowo

Limfocyty T regulatorowe w immunopatologii i immunoterapii chorób alergicznych

Limfocyty T regulatorowe w immunopatologii i immunoterapii chorób alergicznych Limfocyty T regulatorowe w immunopatologii i immunoterapii chorób alergicznych Dr hab. n. med. Aleksandra Szczawińska- Popłonyk Klinika Pneumonologii, Alergologii Dziecięcej i Immunologii Klinicznej UM

Bardziej szczegółowo

Immunologia komórkowa

Immunologia komórkowa Immunologia komórkowa ocena immunofenotypu komórek Mariusz Kaczmarek Immunofenotyp Definicja I Charakterystyczny zbiór antygenów stanowiących elementy różnych struktur komórki, związany z jej różnicowaniem,

Bardziej szczegółowo

Tkanka limfoidalna i układ limfatyczny

Tkanka limfoidalna i układ limfatyczny Mechanizmy obronne organizmu: Tkanka limfoidalna i układ limfatyczny Odporność wrodzona: bariery nabłonkowe komórki fagocytujące receptory rozpoznające wzorzec ostre stany zapalne (neutrofile, makrofagi,

Bardziej szczegółowo

Rodzaje autoprzeciwciał, sposoby ich wykrywania, znaczenie w ustaleniu diagnozy i monitorowaniu. Objawy związane z mechanizmami uszkodzenia.

Rodzaje autoprzeciwciał, sposoby ich wykrywania, znaczenie w ustaleniu diagnozy i monitorowaniu. Objawy związane z mechanizmami uszkodzenia. Zakres zagadnień do poszczególnych tematów zajęć I Choroby układowe tkanki łącznej 1. Toczeń rumieniowaty układowy 2. Reumatoidalne zapalenie stawów 3. Twardzina układowa 4. Zapalenie wielomięśniowe/zapalenie

Bardziej szczegółowo

Podstawy immunologii Układ limfatyczny

Podstawy immunologii Układ limfatyczny Podstawy immunologii Układ limfatyczny Immunologia - nauka o odporności Odporność reakcja komórek i tkanek na obce substancje lub antygeny/patogeny (immunogeny), jak mikroorganizmy (bakterie, wirusy),

Bardziej szczegółowo

Tkanka limfoidalna i układ limfatyczny

Tkanka limfoidalna i układ limfatyczny Mechanizmy obronne organizmu: Tkanka limfoidalna i układ limfatyczny Odporność wrodzona: bariery nabłonkowe komórki fagocytujące receptory rozpoznające wzorzec ostre stany zapalne (neutrofile, makrofagi,

Bardziej szczegółowo

SYLABUS. Część A - Opis przedmiotu kształcenia. IMMUNOLOGIA Kod modułu LK.3.C.001. II Wydział Lekarski z Oddziałem Anglojęzycznym lekarski

SYLABUS. Część A - Opis przedmiotu kształcenia. IMMUNOLOGIA Kod modułu LK.3.C.001. II Wydział Lekarski z Oddziałem Anglojęzycznym lekarski SYLABUS Nazwa modułu/przedmiotu : Wydział: Kierunek studiów: Część A - Opis przedmiotu kształcenia. IMMUNOLOGIA Kod modułu LK.3.C.001 II Wydział Lekarski z Oddziałem Anglojęzycznym lekarski Specjalności:

Bardziej szczegółowo

Układ odpornościowy, układ immunologiczny to układ struktur umożliwiających działanie mechanizmom odporności. Struktury te to: narządy limfoidalne

Układ odpornościowy, układ immunologiczny to układ struktur umożliwiających działanie mechanizmom odporności. Struktury te to: narządy limfoidalne Układ odpornościowy, układ immunologiczny to układ struktur umożliwiających działanie mechanizmom odporności. Struktury te to: narządy limfoidalne naczynie chłonne komórki uczestniczące w reakcjach immunologicznych

Bardziej szczegółowo

Tkanka limfoidalna i układ limfatyczny

Tkanka limfoidalna i układ limfatyczny Mechanizmy obronne organizmu: Tkanka limfoidalna i układ limfatyczny Odporność wrodzona: bariery nabłonkowe komórki fagocytujące receptory rozpoznające wzorzec ostre stany zapalne (neutrofile, makrofagi,

Bardziej szczegółowo

Cytokiny jako nośniki informacji

Cytokiny jako nośniki informacji Wykład 2 15.10.2014 Cytokiny jako nośniki informacji Termin cytokiny (z greckiego: cyto = komórka i kinos = ruch) określa dużą grupę związków o różnym pochodzeniu i budowie, będących peptydami, białkami

Bardziej szczegółowo

Podstawy immunologii Układ limfatyczny

Podstawy immunologii Układ limfatyczny Podstawy immunologii Układ limfatyczny Immunologia - nauka o odporności Odporność reakcja komórek i tkanek na obce substancje lub patogeny, jak mikroorganizmy (bakterie, wirusy), parazyty, białka, polisacharydy

Bardziej szczegółowo

Immunologiczna teoria starzenia

Immunologiczna teoria starzenia Immunologiczna teoria starzenia STRESZCZENIE Starzenie organizmu może być spowodowane zmniejszającą się zdolnością układu odpornościowego do reagowania na antygeny obce i własne. Skutkiem najczęściej obserwowanym

Bardziej szczegółowo

Wykłady z anatomii dla studentów pielęgniarstwa i ratownictwa medycznego

Wykłady z anatomii dla studentów pielęgniarstwa i ratownictwa medycznego Wykłady z anatomii dla studentów pielęgniarstwa i ratownictwa medycznego Krew jest płynną tkanką łączną, krążącą ciągle w ustroju, umożliwiającą stałą komunikację pomiędzy odległymi od siebie tkankami.

Bardziej szczegółowo

SYLABUS DOTYCZY CYKLU KSZTAŁCENIA

SYLABUS DOTYCZY CYKLU KSZTAŁCENIA SYLABUS DOTYCZY CYKLU KSZTAŁCENIA 2016-2022 1.1. PODSTAWOWE INFORMACJE O PRZEDMIOCIE/MODULE Nazwa przedmiotu/ modułu Immunologia podstawowa Kod przedmiotu/ modułu* Wydział (nazwa jednostki prowadzącej

Bardziej szczegółowo

Zakres zagadnień do poszczególnych tematów zajęć Seminarium 1. Seminarium 2. Seminarium 3. Seminarium 4. Seminarium 5.

Zakres zagadnień do poszczególnych tematów zajęć Seminarium 1. Seminarium 2. Seminarium 3. Seminarium 4. Seminarium 5. Zakres zagadnień do poszczególnych tematów zajęć Seminarium 1. Wprowadzenie do układu immunologicznego 1. Rodzaje odporności (nabyta i wrodzona), charakterystyka ogólna 2. Komórki układu immunologicznego

Bardziej szczegółowo

NEUROENDOKRYNOIMMUNOLOGIA W MEDYCYNIE

NEUROENDOKRYNOIMMUNOLOGIA W MEDYCYNIE NEUROENDOKRYNOIMMUNOLOGIA W MEDYCYNIE PROWADZĄCY: Prof. Nadzieja Drela Dr Magdalena Markowska Prof. Krystyna Skwarło-Sońta Dr Paweł Majewski Rok akad. 2016/2017 Semestr zimowy, czwartek, 8.30-10.00 Regulacja

Bardziej szczegółowo

Streszczenie wykładu: WPŁYW FLORY BAKTERYJNEJ JELITA NA ROZWÓJ ODPOWIEDZI IMMUNOLOGICZNEJ

Streszczenie wykładu: WPŁYW FLORY BAKTERYJNEJ JELITA NA ROZWÓJ ODPOWIEDZI IMMUNOLOGICZNEJ Prof. dr hab. Leszek Ignatowicz Streszczenie wykładu: WPŁYW FLORY BAKTERYJNEJ JELITA NA ROZWÓJ ODPOWIEDZI IMMUNOLOGICZNEJ Ludzkie ciało zasiedlane jest bilionami symbiotycznych mikroorganizmów w tym bakterii,

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI WSTĘP I DEFINICJE PODSTAWOWE WYKAZ UŻYWANYCH SKRÓTÓW WYKAZ CZĄSTECZEK CD

SPIS TREŚCI WSTĘP I DEFINICJE PODSTAWOWE WYKAZ UŻYWANYCH SKRÓTÓW WYKAZ CZĄSTECZEK CD SPIS TREŚCI WSTĘP I DEFINICJE PODSTAWOWE WYKAZ UŻYWANYCH SKRÓTÓW WYKAZ CZĄSTECZEK CD XIII XV XXII 1. GŁÓWNE KOMPONENTY I ZASADNICZE CECHY ODPOWIEDZI IMMUNOLOGICZNEJ 1 Marek Jakóbisiak 1.1. Limfocyty i

Bardziej szczegółowo

Plan. Sztuczne systemy immunologiczne. Podstawowy słownik. Odporność swoista. Architektura systemu naturalnego. Naturalny system immunologiczny

Plan. Sztuczne systemy immunologiczne. Podstawowy słownik. Odporność swoista. Architektura systemu naturalnego. Naturalny system immunologiczny Sztuczne systemy immunologiczne Plan Naturalny system immunologiczny Systemy oparte na selekcji klonalnej Systemy oparte na modelu sieci idiotypowej 2 Podstawowy słownik Naturalny system immunologiczny

Bardziej szczegółowo

Rola układu receptor CD40 ligand CD40 (CD40/D40L) w procesach zapalnych

Rola układu receptor CD40 ligand CD40 (CD40/D40L) w procesach zapalnych Rola układu receptor CD40 ligand CD40 (CD40/D40L) w procesach zapalnych prof. dr hab. n. med. Alicja Kasperska-Zając dr n. med. Tatiana Jasińska Katedra i Oddział Kliniczny Chorób Wewnętrznych, Dermatologii

Bardziej szczegółowo

Odporność nabyta: podstawy rozpoznawania antygenów przez limfocyty T

Odporność nabyta: podstawy rozpoznawania antygenów przez limfocyty T Odporność nabyta: podstawy rozpoznawania antygenów przez limfocyty T Główny układ zgodności tkankowej Restrykcja MHC Przetwarzanie i prezentacja antygenu Komórki prezentujące antygen Nadzieja Drela Wydział

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU. 1. Nazwa przedmiotu IMMUNOLOGIA OGÓLNA. 2. Numer kodowy IMM01c. 3. Język, w którym prowadzone są zajęcia polski

KARTA PRZEDMIOTU. 1. Nazwa przedmiotu IMMUNOLOGIA OGÓLNA. 2. Numer kodowy IMM01c. 3. Język, w którym prowadzone są zajęcia polski Projekt OPERACJA SUKCES unikatowy model kształcenia na Wydziale Lekarskim Uniwersytetu Medycznego w Łodzi odpowiedzią na potrzeby gospodarki opartej na wiedzy współfinansowany ze środków Europejskiego

Bardziej szczegółowo

Wstęp i definicje podstawowe Wykaz używanych skrótów 1.Główne komponenty i zasadnicze cechy odpowiedzi immunologicznej (Marek Jakóbisiak)

Wstęp i definicje podstawowe Wykaz używanych skrótów 1.Główne komponenty i zasadnicze cechy odpowiedzi immunologicznej (Marek Jakóbisiak) Wstęp i definicje podstawowe Wykaz używanych skrótów 1.Główne komponenty i zasadnicze cechy odpowiedzi immunologicznej (Marek Jakóbisiak) 1.1.Limfocyty i przeciwciała (immunoglobuliny) 1.2.Antygeny 1.2.1.Grasiczozależność

Bardziej szczegółowo

1. Układ odpornościowy. Odporność humoralna

1. Układ odpornościowy. Odporność humoralna Zakres zagadnień do poszczególnych tematów zajęć Seminaria 1. Układ odpornościowy. Odporność humoralna Ludzki układ odpornościowy Składowe i mechanizmy odporności wrodzonej Składowe i mechanizmy odpowiedzi

Bardziej szczegółowo

Zadanie 2. (2 pkt) Na schemacie przedstawiono namnażanie się retrowirusa HIV wewnątrz limfocytu T (pomocniczego) we krwi człowieka.

Zadanie 2. (2 pkt) Na schemacie przedstawiono namnażanie się retrowirusa HIV wewnątrz limfocytu T (pomocniczego) we krwi człowieka. Zadanie 1. (3 pkt) W aptekach dostępne są bez recepty różnego rodzaju preparaty lecznicze podnoszące odporność, zwane immunostymulatorami. Przeważnie zawierają substancje pochodzenia roślinnego, np. z

Bardziej szczegółowo

Kod przedmiotu/modułu MK_39 Punkty ETCS: 6. Jednostka: Zakład Immunologii Katedry Immunologii Klinicznej, ul. Rokietnicka 5d, 60-806 Poznań

Kod przedmiotu/modułu MK_39 Punkty ETCS: 6. Jednostka: Zakład Immunologii Katedry Immunologii Klinicznej, ul. Rokietnicka 5d, 60-806 Poznań Kod przedmiotu/modułu MK_39 Punkty ETCS: 6 Nazwa przedmiotu: Immunopatologia Jednostka: Zakład Immunologii Katedry Immunologii Klinicznej, ul. Rokietnicka 5d, 60-806 Poznań Osoba odpowiedzialna za przedmiot:

Bardziej szczegółowo

Czy jesteśmy świadkami zmierzchu klasycznej reumatologii?

Czy jesteśmy świadkami zmierzchu klasycznej reumatologii? Prof. UM dr hab. med. Paweł Hrycaj Osiągnięcia w badaniach nad etiopatogenezą chorób reumatycznych i ich wpływ na leczenie Zakład Reumatologii i Immunologii Klinicznej Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego

Bardziej szczegółowo

Krótki zarys immunologii. Katedra Nauk Przedklinicznych Wydział Medycyny Weterynaryjnej SGGW

Krótki zarys immunologii. Katedra Nauk Przedklinicznych Wydział Medycyny Weterynaryjnej SGGW Krótki zarys immunologii Katedra Nauk Przedklinicznych Wydział Medycyny Weterynaryjnej SGGW Immunologia to nauka zajmująca się biologicznymi i biochemicznymi podstawami reakcji odpornościowo-obronnej ustroju

Bardziej szczegółowo

Spis tre 1. Podstawy immunologii 11 2. Mechanizmy immunopatologiczne 61

Spis tre 1. Podstawy immunologii 11 2. Mechanizmy immunopatologiczne 61 Spis treści Przedmowa do wydania polskiego 6 Przedmowa do wydania pierwszego oryginalnego 6 Przedmowa do wydania drugiego oryginalnego 7 Przedmowa do wydania drugiego oryginalnego zmienionego i uaktualnionego

Bardziej szczegółowo

Odpowiedź układu immunologicznego na zakażenie wirusami brodawczaka ludzkiego wpływ na kancerogenezę i wyniki leczenia przeciwnowotworowego

Odpowiedź układu immunologicznego na zakażenie wirusami brodawczaka ludzkiego wpływ na kancerogenezę i wyniki leczenia przeciwnowotworowego Odpowiedź układu immunologicznego na zakażenie wirusami brodawczaka ludzkiego wpływ na kancerogenezę i wyniki leczenia przeciwnowotworowego Beata Biesaga Zakład Radiobiologii Klinicznej, Centrum Onkologii

Bardziej szczegółowo

Zakład Immunologii, Wydział Biologii Uniwersytetu Warszawskiego 2

Zakład Immunologii, Wydział Biologii Uniwersytetu Warszawskiego 2 Postepy Hig Med Dosw. (online), 2005; 59: 160-171 www.phmd.pl Review Received: 2005.01.21 Accepted: 2005.03.02 Published: 2005.04.21 Komórki regulatorowe: powstawanie, mechanizmy i efekty działania oraz

Bardziej szczegółowo

Immunoregulacyjna rola limfocytów B w odpowiedzi na alloprzeszczep nerki Immunoregulatory role of B lymphocytes in alloresponse to kidney transplant

Immunoregulacyjna rola limfocytów B w odpowiedzi na alloprzeszczep nerki Immunoregulatory role of B lymphocytes in alloresponse to kidney transplant Postepy Hig Med Dosw (online), 2017; 71: 254-266 e-issn 1732-2693 www.phmd.pl Review Received: 2016.04.12 Accepted: 2017.01.10 Published: 2017.04.12 Immunoregulacyjna rola limfocytów B w odpowiedzi na

Bardziej szczegółowo

NEUROENDOKRYNOIMMUNOLOGIA W MEDYCYNIE

NEUROENDOKRYNOIMMUNOLOGIA W MEDYCYNIE NEUROENDOKRYNOIMMUNOLOGIA W MEDYCYNIE PROWADZĄCY: Prof. Nadzieja Drela Dr Magdalena Markowska Prof. Krystyna Skwarło-Sońta Dr Paweł Majewski Rok akad. 2016/2017 Semestr zimowy, czwartek, 8.30-10.00 Regulacja

Bardziej szczegółowo

Mam Haka na Raka. Chłoniak

Mam Haka na Raka. Chłoniak Mam Haka na Raka Chłoniak Nowotwór Pojęciem nowotwór określa się niekontrolowany rozrost nieprawidłowych komórek w organizmie człowieka. Nieprawidłowość komórek oznacza, że różnią się one od komórek otaczających

Bardziej szczegółowo

Osiągnięcia w badaniach nad etiopatogenezą chorób reumatycznych i ich wpływ na leczenie

Osiągnięcia w badaniach nad etiopatogenezą chorób reumatycznych i ich wpływ na leczenie Prof. UM dr hab. med. Paweł Hrycaj Osiągnięcia w badaniach nad etiopatogenezą chorób reumatycznych i ich wpływ na leczenie Zakład Reumatologii i Immunologii Klinicznej Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego

Bardziej szczegółowo

Model Marczuka przebiegu infekcji.

Model Marczuka przebiegu infekcji. Model Marczuka przebiegu infekcji. Karolina Szymaniuk 27 maja 2013 Karolina Szymaniuk () Model Marczuka przebiegu infekcji. 27 maja 2013 1 / 17 Substrat Związek chemiczny, który ulega przemianie w wyniku

Bardziej szczegółowo

NEUROENDOKRYNOIMMUNOLOGIA W MEDYCYNIE

NEUROENDOKRYNOIMMUNOLOGIA W MEDYCYNIE NEUROENDOKRYNOIMMUNOLOGIA W MEDYCYNIE PROWADZĄCY: Prof. Nadzieja Drela Dr Magdalena Markowska Prof. Krystyna Skwarło-Sońta Dr Paweł Majewski Rok akad. 2015/2016 Semestr zimowy, czwartek, 8.30-10.00 Rola

Bardziej szczegółowo

Mechanochemiczny przełącznik między wzrostem i różnicowaniem komórek

Mechanochemiczny przełącznik między wzrostem i różnicowaniem komórek Mechanochemiczny przełącznik między wzrostem i różnicowaniem komórek Model tworzenia mikrokapilar na podłożu fibrynogenowym eksponencjalny wzrost tempa proliferacji i syntezy DNA wraz ze wzrostem stężenia

Bardziej szczegółowo

Krystyna Skwarło-Sońta Zakład Fizjologii Zwierząt Wykład

Krystyna Skwarło-Sońta Zakład Fizjologii Zwierząt Wykład Krystyna Skwarło-Sońta Zakład Fizjologii Zwierząt kss25@biol.uw.edu.pl Wykład 1. 09.10.2014 Przestrzeń zewnątrzkomórkowa, z którą komórki wymieniają gazy, metabolity i informację stanowi ŚRODOWISKO WEWNĘTRZNE

Bardziej szczegółowo

układ odpornościowy Układ odpornościowy Układ odpornościowy Układ odpornościowy 11/8/2011

układ odpornościowy Układ odpornościowy Układ odpornościowy Układ odpornościowy 11/8/2011 Medyczne aspekty bezpośredniego przygotowania startowego zmiany odporności Wpływ wysiłków fizycznych na odporność człowieka Niekorzystny pogorszenie odporności człowieka o 15-25% Korzystny korzystny wpływ

Bardziej szczegółowo

S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne. Immunologia

S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne. Immunologia S YL AB US MODUŁ U ( PREDMIOTU) I nforma cje ogólne Kod modułu Rodzaj modułu Wydział PUM LK.3.C.001 Kierunek studiów Specjalność Poziom studiów Forma studiów Rok studiów Nazwa modułu Immunologia Kształcenie

Bardziej szczegółowo

NEUROENDOKRYNOIMMUNOLOGIA W MEDYCYNIE

NEUROENDOKRYNOIMMUNOLOGIA W MEDYCYNIE NEUROENDOKRYNOIMMUNOLOGIA W MEDYCYNIE PROWADZĄCY: Prof. Nadzieja Drela Dr Magdalena Markowska Prof. Krystyna Skwarło-Sońta Dr Paweł Majewski Rok akad. 2014/2015 Semestr zimowy, czwartek, 8.30-10.00 Rola

Bardziej szczegółowo

Większość interakcji zachodzących w organizmie człowieka zachodzi dzięki układom autoregulacyjnym. Ponieważ otrzymują one sygnały z innych układów i

Większość interakcji zachodzących w organizmie człowieka zachodzi dzięki układom autoregulacyjnym. Ponieważ otrzymują one sygnały z innych układów i Większość interakcji zachodzących w organizmie człowieka zachodzi dzięki układom autoregulacyjnym. Ponieważ otrzymują one sygnały z innych układów i mają postać pętli sprzężeń zwrotnych utrzymujących daną

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY IMMUNOLOGII. Nadmierna aktywność układu odpornościowego: 1/ nadwrażliwość 2/autoimmunizacja. Nadzieja Drela

PODSTAWY IMMUNOLOGII. Nadmierna aktywność układu odpornościowego: 1/ nadwrażliwość 2/autoimmunizacja. Nadzieja Drela PODSTAWY IMMUNOLOGII Nadmierna aktywność układu odpornościowego: 1/ nadwrażliwość 2/autoimmunizacja Nadzieja Drela ndrela@biol.uw.edu.pl 1. Nadreaktywność układu odpornościowego na substancje nieposiadające

Bardziej szczegółowo

Białka układu immunologicznego. Układ immunologiczny

Białka układu immunologicznego. Układ immunologiczny Białka układu immunologicznego Układ immunologiczny 1 Białka nadrodziny immunoglobulin Białka MHC 2 Białka MHC typu I Łańcuch ciężki (alfa) 45 kda Łańcuch lekki (beta 2 ) 12 kda Występują na powierzchni

Bardziej szczegółowo

PL B1. Zastosowanie Lactobacillus casei ŁOCK 0900, Lactobacillus casei ŁOCK 0908 i Lactobacillus paracasei ŁOCK 0919

PL B1. Zastosowanie Lactobacillus casei ŁOCK 0900, Lactobacillus casei ŁOCK 0908 i Lactobacillus paracasei ŁOCK 0919 PL 212183 B1 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 212183 (13) B1 Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (21) Numer zgłoszenia: 383380 (22) Data zgłoszenia: 17.09.2007 (51) Int.Cl.

Bardziej szczegółowo

Odporność, stres, alergia

Odporność, stres, alergia Odporność, stres, alergia Odporność komórkowa Układ mikrofagocytarny Układ makrofagocytarny 1 Układ mikrofagocytarny Granulocyty obojętnochłonne Granulocyty kwasochłonne Granulocyty zasadochłonne Układ

Bardziej szczegółowo

Ocena. rozprawy doktorskiej mgr Moniki Grygorowicz pt. Wpływ lenalidomidu na interakcje

Ocena. rozprawy doktorskiej mgr Moniki Grygorowicz pt. Wpływ lenalidomidu na interakcje Prof. dr hab. n. med. Jacek Roliński KATEDRA I ZAKŁAD IMMUNOLOGII KLINICZNEJ UNIWERSYTET MEDYCZNY W LUBLINIE ul. Chodźki 4a Tel. (0-81) 448 64 20 20-093 Lublin fax (0-81) 448 64 21 e-mail: jacek.rolinski@gmail.com

Bardziej szczegółowo

Tkanka limfoidalna i układ limfatyczny

Tkanka limfoidalna i układ limfatyczny Mechanizmy obronne organizmu: Tkanka limfoidalna i układ limfatyczny Odporność wrodzona: bariery nabłonkowe komórki fagocytujące ostre stany zapalne (neutrofile, makrofagi, inne granulocyty, mastocyty)

Bardziej szczegółowo

Regulacja odpowiedzi immunologicznej Geny Antygeny Przeciwciała Komórki uczestniczące w rozwoju odporności Cytokiny Układ nerwowy i endokrynowy

Regulacja odpowiedzi immunologicznej Geny Antygeny Przeciwciała Komórki uczestniczące w rozwoju odporności Cytokiny Układ nerwowy i endokrynowy Regulacja odpowiedzi immunologicznej Geny Antygeny Przeciwciała Komórki uczestniczące w rozwoju odporności Cytokiny Układ nerwowy i endokrynowy Nadzieja Drela Wydział Biologii UW, Zakład Immunologii ndrela@biol.uw.edu.pl

Bardziej szczegółowo

KREW I HEMATOPOEZA. Dr n. med. Anna Machalińska Katedra i Zakład Histologii i Embriologii

KREW I HEMATOPOEZA. Dr n. med. Anna Machalińska Katedra i Zakład Histologii i Embriologii KREW I HEMATOPOEZA Dr n. med. Anna Machalińska Katedra i Zakład Histologii i Embriologii Funkcje krwi: 1. Transport tlenu i dwutlenku węgla 2. Transport substancji odżywczych 3. Transport produktów przemiany

Bardziej szczegółowo

Efektorowe mechanizmy odporności humoralnej

Efektorowe mechanizmy odporności humoralnej ROZDZIAŁ 8 Efektorowe mechanizmy odporności humoralnej Eliminacja zewnątrzkomórkowych bakterii i ich toksyn WŁAŚCIWOŚCI PRZECIWCIAŁ WARUNKUJĄCE ICH FUNKCJE EFEKTOROWE 166 NEUTRALIZACJA MIKROORGANIZMÓW

Bardziej szczegółowo

Podstawy immunologii. Odporność. Odporność nabyta. nieswoista. swoista

Podstawy immunologii. Odporność. Odporność nabyta. nieswoista. swoista Podstawy immunologii dr n. med. Jolanta Meller Odporność nieswoista mechanizmy obronne skóry i błon śluzowych substancje biologicznie czynne: interferon, lizozym, dopełniacz leukocyty (fagocyty) swoista

Bardziej szczegółowo

Ocena jakościowa reakcji antygen - przeciwciało. Mariusz Kaczmarek

Ocena jakościowa reakcji antygen - przeciwciało. Mariusz Kaczmarek Ocena jakościowa reakcji antygen - przeciwciało Mariusz Kaczmarek Antygeny Immunogenność - zdolność do wzbudzenia przeciwko sobie odpowiedzi odpornościowej swoistej; Antygenowość - zdolność do reagowania

Bardziej szczegółowo

Fizjologia człowieka

Fizjologia człowieka Fizjologia człowieka Wykład 2, część A CZYNNIKI WZROSTU CYTOKINY 2 1 Przykłady czynników wzrostu pobudzających proliferację: PDGF - cz.wzrostu z płytek krwi działa na proliferację i migrację fibroblastów,

Bardziej szczegółowo

Komórki układu immunologicznego

Komórki układu immunologicznego Mariusz Kaczmarek Komórki układu immunologicznego immunologicznie czynne limfocyty T limfocyty B komórki NK pomocnicze komórki dendrytyczne monocyty/makrofagi granulocyty obojętnochłonne (neutrofile) Testy

Bardziej szczegółowo

TKANKA ŁĄCZNA. Komórki. Włókna. Substancja podstawowa. Substancja międzykomórkowa

TKANKA ŁĄCZNA. Komórki. Włókna. Substancja podstawowa. Substancja międzykomórkowa Funkcje tkanki łącznej: TKANKA ŁĄCZNA łączy, utrzymuje i podpiera inne tkanki pośredniczy w rozprowadzaniu tlenu, substancji odŝywczych i biologicznie czynnych w organizmie odpowiada za większość procesów

Bardziej szczegółowo

Akademia Humanistyczno-Ekonomiczna w Łodzi

Akademia Humanistyczno-Ekonomiczna w Łodzi Akademia Humanistyczno-Ekonomiczna w Łodzi 90-222 Łódź, ul. I~ewolucji 1905 r. nr 64 tel.: (0-42) 63 15 000, 63 15 800; fax: (0-42) 63 15 834; 63 15 888 e-mail : uczelnia@ahe.lodz.pl Internet: www.ahe.lodz.pl

Bardziej szczegółowo

Czy immunoterapia nowotworów ma racjonalne podłoże? Maciej Siedlar

Czy immunoterapia nowotworów ma racjonalne podłoże? Maciej Siedlar Czy immunoterapia nowotworów ma racjonalne podłoże? Maciej Siedlar Zakład Immunologii Klinicznej Katedra Immunologii Klinicznej i Transplantologii Uniwersytet Jagielloński Collegium Medicum, oraz Uniwersytecki

Bardziej szczegółowo

HIV A UKŁAD ODPORNOŚCIOWY CZ. I

HIV A UKŁAD ODPORNOŚCIOWY CZ. I HIV A UKŁAD ODPORNOŚCIOWY CZ. I Wirus HIV wywołuje AIDS. Tragiczne skutki tej nieuleczalnej jeszcze choroby, nazywanej dżumą dwudziestego wieku, budzą grozę, ale jednocześnie zainteresowanie ze strony

Bardziej szczegółowo

ŻYWIENIE a ODPORNOŚĆ. WSZECHNICA SGGW 19 KWIETNIA 2017 Prof. dr hab. Krystyna Skwarło-Sońta Uniwersytet Warszawski;

ŻYWIENIE a ODPORNOŚĆ. WSZECHNICA SGGW 19 KWIETNIA 2017 Prof. dr hab. Krystyna Skwarło-Sońta Uniwersytet Warszawski; ŻYWIENIE a ODPORNOŚĆ WSZECHNICA SGGW 19 KWIETNIA 2017 Prof. dr hab. Krystyna Skwarło-Sońta Uniwersytet Warszawski; kss25@biol.uw.edu.pl JESTEŚMY TYM, CO ZJADAMY! Rodzaj pobieranego pokarmu (średnio 60

Bardziej szczegółowo

CYTOKINY. Maja Machcińska

CYTOKINY. Maja Machcińska CYTOKINY Maja Machcińska Cytokiny hormony układu odpornościowego białkowe przekaźniki rozpuszczalni pośrednicy komunikowania się międzykomórkowego. działają w złożonej sieci, w której produkcja jednej

Bardziej szczegółowo

Tkanka limfoidalna i układ limfatyczny

Tkanka limfoidalna i układ limfatyczny Mechanizmy obronne organizmu: Tkanka limfoidalna i układ limfatyczny Odporność wrodzona: bariery nabłonkowe komórki fagocytujące ostre stany zapalne (neutrofile, makrofagi, inne granulocyty, mastocyty)

Bardziej szczegółowo

ROK AKADEMICKI 2017/2018 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY DLA STUDENTÓW II ROKU STUDIÓW KIERUNKU LEKARSKO-DENTYSTYCZNEGO

ROK AKADEMICKI 2017/2018 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY DLA STUDENTÓW II ROKU STUDIÓW KIERUNKU LEKARSKO-DENTYSTYCZNEGO ROK AKADEMICKI 2017/2018 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY DLA STUDENTÓW II ROKU STUDIÓW KIERUNKU LEKARSKO-DENTYSTYCZNEGO 1. NAZWA PRZEDMIOTU : IMMUNOLOGIA 2. NAZWA JEDNOSTKI realizującej przedmiot: Zakład Immunologii,

Bardziej szczegółowo

Rola limfocytów T-pomocniczych Th1 i Th17 w łuszczycy

Rola limfocytów T-pomocniczych Th1 i Th17 w łuszczycy Artykuł poglądowy/review paper Znaczenie subpopulacji limfocytów T w patogenezie łuszczycy The role of T-cell subpopulations in psoriasis Bogusław Nedoszytko Katedra i Klinika Dermatologii, Alergologii

Bardziej szczegółowo

Regulacja aktywności układu odpornościowego przez układ neuroendokrynowy

Regulacja aktywności układu odpornościowego przez układ neuroendokrynowy Regulacja aktywności układu odpornościowego przez układ neuroendokrynowy Interakcje układu odpornościowego z układem neuroendokrynowym w warunkach niezależnych i zależnych od aktywacji antygenowej Nadzieja

Bardziej szczegółowo

Leczenie immunosupresyjne po przeszczepieniu narządu unaczynionego

Leczenie immunosupresyjne po przeszczepieniu narządu unaczynionego Leczenie immunosupresyjne po przeszczepieniu narządu unaczynionego Cel leczenia Brak odrzucania czynnego przeszczepionego narządu Klasyfikacja odrzucania przeszczepionego narządu Leki immunosupresyjne

Bardziej szczegółowo

ZAKŁAD IMMUNOLOGII EWOLUCYJNEJ

ZAKŁAD IMMUNOLOGII EWOLUCYJNEJ ZAKŁAD IMMUNOLOGII EWOLUCYJNEJ Kierownik Zakładu - dr hab. Magdalena Chadzińska Dr. Joanna Homa Prof. dr hab. Barbara Płytycz Kurs: IMMUNOLOGIA III rok studiów, semestr letni ODPORNOŚĆ NABYTA ADAPTACYJNA

Bardziej szczegółowo

PROWADZĄCY: Prof. Nadzieja Drela Prof. Krystyna Skwarło-Sońta dr Magdalena Markowska dr Paweł Majewski

PROWADZĄCY: Prof. Nadzieja Drela Prof. Krystyna Skwarło-Sońta dr Magdalena Markowska dr Paweł Majewski PROWADZĄCY: Prof. Nadzieja Drela Prof. Krystyna Skwarło-Sońta dr Magdalena Markowska dr Paweł Majewski Rok akad. 2015/2016 Semestr zimowy, czwartek, 8.30-10.00, sala 301A Inflammation ( ) Pineal gland

Bardziej szczegółowo

Diagnostyka zakażeń EBV

Diagnostyka zakażeń EBV Diagnostyka zakażeń EBV Jakie wyróżniamy główne konsekwencje kliniczne zakażenia EBV: 1) Mononukleoza zakaźna 2) Chłoniak Burkitta 3) Potransplantacyjny zespół limfoproliferacyjny Jakie są charakterystyczne

Bardziej szczegółowo

KREW I HEMOPOEZA. Hct = Skład osocza krwi. Elementy morfotyczne krwi. Wskaźnik hematokrytu

KREW I HEMOPOEZA. Hct = Skład osocza krwi. Elementy morfotyczne krwi. Wskaźnik hematokrytu KREW I HEMOPOEZA Funkcje krwi: Krew jest tkanką płynną, ponieważ płynna jest istota międzykomórkowa (osocze) transport tlenu i substancji odżywczych do komórek transport CO2 i metabolitów wydalanych przez

Bardziej szczegółowo

Joanna Prusinowska. Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu Kierownik Kliniki: Prof. zw. dr hab. n. med. Wojciech Służewski

Joanna Prusinowska. Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu Kierownik Kliniki: Prof. zw. dr hab. n. med. Wojciech Służewski Joanna Prusinowska Charakterystyka immunofenotypu oraz funkcji komórek jednojądrzastych odporności wrodzonej u dzieci z przewlekłym wirusowym zapaleniem wątroby typu C ROZPRAWA NA STOPIEŃ DOKTORA NAUK

Bardziej szczegółowo

Dr med. Paweł Grzesiowski

Dr med. Paweł Grzesiowski SZCZEPIENIA OCHRONNE U PACJENTÓW ZE SZPICZAKIEM LECZONYCH PRZESZCZEPEM SZPIKU Dr med. Paweł Grzesiowski Zakład Profilaktyki Zakażeń i Zakażeń Szpitalnych Narodowy Instytut Leków Kraków, 9.02.09 r. EWOLUCJA

Bardziej szczegółowo

Krwiotworzenie (Hematopoeza)

Krwiotworzenie (Hematopoeza) Krwiotworzenie (Hematopoeza) Zgadnienia Rozwój układu krwiotwórczego Szpik kostny jako główny narząd krwiotwórczy Metody badania szpiku Krwiotwórcze komórki macierzyste (KKM) Regulacja krwiotworzenia Przeszczepianie

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Księgarnia PWN: Jakub Gołąb, Marek Jakóbisiak, Witold Lasek, Tomasz Stokłosa (red.) - Immunologia

SPIS TREŚCI. Księgarnia PWN: Jakub Gołąb, Marek Jakóbisiak, Witold Lasek, Tomasz Stokłosa (red.) - Immunologia Księgarnia PWN: Jakub Gołąb, Marek Jakóbisiak, Witold Lasek, Tomasz Stokłosa (red.) - Immunologia SPIS TREŚCI WSTĘP I DEFINICJE PODSTAWOWE WYKAZ UŻYWANYCH SKRÓTÓW WYKAZ CZĄSTECZEK CD XV XVII XXIV 1. GŁÓWNE

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie sztucznych systemów immunologicznych w zagadnieniach optymalizacji

Zastosowanie sztucznych systemów immunologicznych w zagadnieniach optymalizacji Zastosowanie sztucznych systemów immunologicznych w zagadnieniach optymalizacji 26 października 2011 Agenda Wprowadzenie 1 Wprowadzenie 2 Struktura układu odpornościowego Adaptacja i dywersyfikacja systemu

Bardziej szczegółowo

Lek. mgr Mirosława Püsküllüoğlu Klinika Onkologii UJ CM

Lek. mgr Mirosława Püsküllüoğlu Klinika Onkologii UJ CM Molekularne podstawy ONKOLOGII Lek. mgr Mirosława Püsküllüoğlu Klinika Onkologii UJ CM Wykład 3 Immunologia nowotworu Antygeny komórek nowotworowych MHC- Major histocompatability complex antigens TATA-

Bardziej szczegółowo

Wirus zapalenia wątroby typu B

Wirus zapalenia wątroby typu B Wirus zapalenia wątroby typu B Kliniczne następstwa zakażenia odsetek procentowy wyzdrowienie przewlekłe zakażenie Noworodki: 10% 90% Dzieci 1 5 lat: 70% 30% Dzieci starsze oraz 90% 5% - 10% Dorośli Choroby

Bardziej szczegółowo

Immunomodulacja. IAH AC Immunomodulacja

Immunomodulacja. IAH AC Immunomodulacja Immunomodulacja IAH AC Immunomodulacja IAH 2007 Większość interakcji zachodzących w organizmie człowieka zachodzi dzięki układom autoregulacyjnym. Ponieważ otrzymują one sygnały z innych układów i mają

Bardziej szczegółowo