Czy jesteśmy świadkami zmierzchu klasycznej reumatologii?

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Czy jesteśmy świadkami zmierzchu klasycznej reumatologii?"

Transkrypt

1 Prof. UM dr hab. med. Paweł Hrycaj Osiągnięcia w badaniach nad etiopatogenezą chorób reumatycznych i ich wpływ na leczenie Zakład Reumatologii i Immunologii Klinicznej Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu Czy jesteśmy świadkami zmierzchu klasycznej reumatologii? 1

2 Leczenie modyfikujące r.z.s Leki biologiczne ole złota ulfasalazyna D-penicylamina Leki przeciwmalaryczne Metotreksat Leflunomid Empiryczne podstawy terapii Nieznany mechanizm działania Nieswoiste działanie Późna odpowiedź na leczenie EBM Znany mechanizm działania woisty target Wczesna odpowiedź na leczenie Jak powstaje przewlekłe zapalenie stawów? 2

3 Etapy rozwoju przewlekłego zapalenia stawów Inicjacja ZakaŜenie Nieswoiste zapalenie WraŜliwy genotyp Wczesne zapalenie Zmiany naczyniowe Neoangiogeneza Zmieniony homing Dojrzewanie komórek podścieliska Prezentacja neoantygenów Późne zapalenie Aktywacja komórek T Powstawanie ektopowych ośrodków rozmnaŝania Produkcja autoprzeciwciał Nasilenie zapalenia Dalsze uszkodzenie tkanek Potencjalne punkty interwencji w przewlekłych zapaleniach stawów Antybiotyki? zczepienia? Indukcja tolerancji? Terapia genowa? Problemy do rozwiązania? Określenie docelowej populacje trudne lub niemoŝliwe Inicjacja Nieznane swoiste zakaźne czynniki inicjujące Długi czas między zakaŝeniem a zapaleniem stawów Liczne geny decydują o wraŝliwości 3

4 Potencjalne punkty interwencji w przewlekłych zapaleniach stawów Antybiotyki? zczepienia? Indukcja tolerancji? Terapia genowa? Procedury i terapie celowane na: Angiogenezę Cytokiny (prozapalne, przeciwzapalne) Kostymulację Komórki T Komórki B Inicjacja Wczesne zapalenie Późne zapalenie kuteczność Czas trwania choroby (lata) Antybiotyki w zespole Reitera Liczba rzutów zmniejszona z 37% to 10% Czas trwania rzutu skrócony o połowę Wczesne rozpoczęcie leczenia decyduje o skuteczności 4

5 Antybiotyki w reumatoidalnym zapaleniu stawów Nieznany czas między zakaŝeniem a rozwojem zapalenia stawów Nieznany czynnik infekcyjny W późnym okresie antybiotyki nieskuteczne Niektóre efekty antybiotykoterapii mogą wynikać z dodatkowych właściwości niektórych antybiotyków Tetracykliny hamują zapalenie, wpływają na proteolizę, angiogenezę, apoptozę i metabolizm Roksytromycyna swoiście zapobiega kolagenowemu zapaleniu stawów i hamuje produkcję cytokin prozapalnych w ludzkich komórkach T i makrofagach Potencjalne punkty interwencji w przewlekłych zapaleniach stawów Antybiotyki? zczepienia? Indukcja tolerancji? Terapia genowa? Procedury i terapie celowane na: Angiogenezę Cytokiny (prozapalne, przeciwzapalne) Kostymulację Komórki T Komórki B Inicjacja Wczesne zapalenie Późne zapalenie kuteczność Czas trwania choroby (lata) 5

6 Grasica Uwalnianie autoreaktywnych komórek T prekursory linii T wybrane komórki T Tolerancja centralna Tolerancja obwodowa anergia/delecja/supresja zpik kostny Mimikra molekularna Nierównowaga Th1/Th2 Pole cytokinowe Defekty kostymulacji/aktywacji Indukcja tolerancji poprzez równowaŝenie odpowiedzi Th1/Th2 Th1 IL-2, IFN-γ Cytotoksyczność Aktywacja makrofagów P-ciała wiąŝące C Th0 IL-12 IL4 IL-2, IL-4, IL-12, IL-13, IFNγ Th2 IL-4, IL-13 Aktywacja komórek B Produkcja przeciwciał 6

7 Cele szczepienia swoistym antygenem Osiągniecie swoistej ablacji komórek T poprzez aktywację apoptozy Osiągnięcie swoistej anergii komórek T Indukcja regulatorowych komórek T (zwykle są to komórki T CD4+CD25+) Przesunięcie głównego kierunku odpowiedzi z typu Th1 do typu Th2 zczepienia w przewlekłych zapaleniach stawów zczepienie glikozylowanymi peptydami kolagenu typu II w połączeniu z cząsteczkami MHC klasy II zapobiega rozwojowi kolagenowego zapalenia stawów u myszy i łagodzi objawy przewlekłego nawrotowego zapalenia stawów zczepienie ludzkimi białkami szoku termicznego HP70 lub HP90 hamuje adjuwantowe zapalenie stawów u szczurów rasy Lewis poprzez krzyŝową regulację ekspresji HP60 zczepienie immunogennymi peptydami bydlęcego kolagenu typu II indukuje odpowiedź anty-tcr i moduluje początek i cięŝkość kolagenowego zapalenia stawów Peptydy TCR odpowiadające środkowym regionom kilku genów kodujących zmienne łańcuchy TCR są immunogenne i indukują powstawanie TCR-reaktywnych klonów komórek Th2, które produkują cytokiny przeciwzapalen, w tym IL-10 7

8 ubreum (OM-89) w leczeniu reumatoidalnego zapalenia stawów Ekstrakt bakteryjny z Escherichia coli stosowany w leczeniu reumatoidalnego zapalenia stawów Zawiera bakteryjne białka szoku termicznego (HP) Immunizacja OM-89 prowadzi u szczurów do proliferacji komórek T rozpoznających HP60 i HP70 pochodzące od E. coli i mycobacterium Immunizacja białkami szoku termicznego indukuje odpowiedź komórek T przeciwko składnikom OM-89 Główną immunogenną komponentą OM-89 jest HP70 (DnaK) E. coli Parenteralna immunizacja OM-89 zmniejsza odporność na adjuwantowe zapalenie stawów, natomiast doustne podawanie preparatu ma działanie ochronne OM-89 prawdopodobnie indukuje obwodową tolerancję immunologiczną na poziomie regulatorowych komórek T swoistych dla HP Immunoaktywne frakcje z wybranych szczepów E. coli (ubreum ) Postulowane mechanizmy działania 8

9 Potencjalne punkty interwencji w przewlekłych zapaleniach stawów Antybiotyki? zczepienia? Indukcja tolerancji? Terapia genowa? Procedury i terapie celowane na: Angiogenezę Cytokiny (prozapalne, przeciwzapalne) Kostymulację Komórki T Komórki B Inicjacja Wczesne zapalenie Późne zapalenie kuteczność Czas trwania choroby (lata) 9

10 Terapia genowa przewlekłych zapaleń stawów (1) Elektrotransfer plazmidów kodujących rozpuszczalne receptory dla TNF typu 1 skuteczny w leczeniu zapalenia stawów u myszy z kolagenowym zapaleniem stawów Regulowane-chorobą promotory (np. hybrydowe promotory IL-1/IL- 6) indukują ekspresję IL-4 w stawach myszy chorych na kolagenowe zapalenie stawów, lecz nie mają wpływu na myszy zdrowe Dostawowa terapia genowa z wykorzystaniem wektorów adenowirusowych zawierających gen IL-13 zmniejsza ukrwienie tkanek błony maziowej szczura z adjuwantowym zapaleniem stawów Miejscowa indukowana zapaleniem ekspresja genu dla antagonistów TNF uzyskana przy uŝyciu wektorów adenowirusowych prowadzi do ograniczonej, czasowej poprawy kolagenowego zapalenie stawów u myszy Dostawowy transfer genu dla IFN-β zmniejsza progresję/zapobiega destrukcji tkanek stawowych u szczura z adjuwantowym zapaleniem stawów 10

11 Terapia genowa przewlekłych zapaleń stawów (2) Donosowe podawanie genu IL-10 znacząca spowalnia postęp choroby, zmniejsza nasilenie zapalenia stawów, a skuteczność leczenia moŝe wynikać z wysokiej miejscowej produkcji IL-10 przez transfekowane monocyty przechodzące do zapalnie zmienionych stawów i węzłów chłonnych Transfekowanie tkanek stawowych genami dla angiostatyny przenoszonymi za pomocą wektorów adenowirusowych hamuje rozwój kolagenowego zapalenia stawów u myszy Adoptywna terapia genowa polega na wprowadzeniu do ustroju zmienionych genetycznie komórek które osiedlają się w tkankach zajętych autoimmunologicznym zapaleniem i w ten sposób zapewniają lokalne zwiększenie produkcji określonych mediatorów Transdukcja komórek ex vivo pozwala uniknąć ekspozycji tkanek gospodarza na działanie wektora wirusowego, co zwiększa bezpieczeństwo procedury 11

12 12

13 Potencjalne punkty interwencji w przewlekłych zapaleniach stawów Antybiotyki? zczepienia? Indukcja tolerancji? Terapia genowa? Procedury i terapie celowane na: Angiogenezę Cytokiny (prozapalne, przeciwzapalne) Kostymulację Komórki T Komórki B Inicjacja Wczesne zapalenie Późne zapalenie kuteczność Czas trwania choroby (lata) 13

14 Inhibitory angiogenezy w przewlekłych zapaleniach stawów drk6 - bogaty w argininę heksapeptyd antagonizujący naczyniowy śródbłonkowy czynnik wzrostu (vascular endothelial growth factor - VEGF) hamuje kolagenowe zapalenie stawów i indukowaną VEGF produkcję TNF i IL-6 w ludzkich monocytach Inhibitor cyklooksygenazy-2 DFU hamuje zaleŝną od TGF-β ekspresję VEGF w synowiocytach błony maziowej chorych na reumatoidalne zapalenie stawów VEGF165b jest wariantem VEGF, który wiąŝe się receptorem dla VEGF typu 2 z podobnym do VEGF powinowactwem, jednak nie aktywuje on wewnątrzkomórkowych szlaków sygnałowych PP2 jest inhibitorem kinaz z rodziny rc i hamuje in vivo zaleŝną od FGF-2 angiogenezę Inne leki (paclitaxel, 2-metoksyestradiol, analogi fumagiliny) mogą być w przyszłości wykorzystane jako inhibitory angiogenezy w zapaleniach stawów Potencjalne punkty interwencji w przewlekłych zapaleniach stawów Antybiotyki? zczepienia? Indukcja tolerancji? Terapia genowa? Procedury i terapie celowane na: Angiogenezę Cytokiny (prozapalne, przeciwzapalne) Kostymulację Komórki T Komórki B Inicjacja Wczesne zapalenie Późne zapalenie kuteczność Czas trwania choroby (lata) 14

15 TNF IL-1 IFN-γ, GM-CF IL-8 Inne chemokiny IL-15 IL-16 IL-17 IL-18 IL-6 TGF-β Cytokiny przeciwzapalne Cytokiny prozapalne IL-1-RA sil-1-r1 stnf-r IL-4 IL-10 IL-11 IL-13 IL-18BP Fragmenty zmienne mysich Antagoniści TNF przeciwciał monoklonalnych swoistych dla TNF (25%) C H 2 C H 3 Zewnątrzkomórkowa domena ludzkiego receptora p75 dla TNF C H 2 C H 3 Fragment F c ludzkiej IgG 1 C H 2 C H 3 Infliximab C H 2 C H 3 Fragment stały ludzkiej IgG 1 (75%) Ludzkie przeciwciało monoklonalne o swoistości anty-tnf C H 2 C H 3 C H 2 C H 3 Etanercept Adalimumab 15

16 IL-1 jako cytokina prozapalna IL-1 Aktywuje monocyty/ makrofagi Indukuje proliferację fibroblastów Aktywuje chondrocyty Aktywuje osteoklasty Zapalenie Tworzenie ziarniny reumatoidalnej Niszczenie chrząstki stawowej Resorpcja kości Antagonista receptora IL-1 (IL-1RA) hamuje aktywację komórek Pobudzony makrofag IL-1 IL-1Ra IL-1RI IL-1R-AcP IL-1RI IL-1R-AcP ygnał Jądro Aktywacja Brak sygnału Nucleus Aktywacja zahamowana Bresnihan. BioDrugs. 2001; 18:

17 Potencjalne punkty interwencji w przewlekłych zapaleniach stawów Antybiotyki? zczepienia? Indukcja tolerancji? Terapia genowa? Procedury i terapie celowane na: Angiogenezę Cytokiny (prozapalne, przeciwzapalne) Kostymulację Komórki T Komórki B Inicjacja Wczesne zapalenie Późne zapalenie kuteczność Czas trwania choroby (lata) 17

18 Interakcje między komórką T a komórką prezentującą antygen (APC) CD2 LFA-3 CD28 B7 Komórka T CD4 lub CD8 TCR MHC APC CD40L CD40 ICAM-3 DC-IGN Abatacept mechanizm działania Abatacept moduluje odpowiedź immunologiczną poprzez wiązanie do B7.1/B7.2 na powierzchni komórki prezentującej antygen (komórki dendrytycznej), hamując w ten sposób kostymulację przez białko CD28 komórki T, co prowadzi do osłabienia jej aktywacji 18

19 Potencjalne punkty interwencji w przewlekłych zapaleniach stawów Antybiotyki? zczepienia? Indukcja tolerancji? Terapia genowa? Procedury i terapie celowane na: Angiogenezę Cytokiny (prozapalne, przeciwzapalne) Kostymulację Komórki T Komórki B Inicjacja Wczesne zapalenie Późne zapalenie kuteczność Czas trwania choroby (lata) Rituximab Pierwsze przeciwciało monoklonalne stosowane w terapii nawrotowych lub opornych na leczenie chłoniaków nieziarniczych wywodzących się z komórki B (CD20+) Rituximab jest przeciwciałem chimerycznym mysio/ludzkim WiąŜe swoiście antygen CD20 na powierzchni prawidłowych i nowotworowych komórek pre-b i B >90% chłoniaków nieziarnicznych wywodzacych się z komórki B ma fenotyp CD20+ CD20 nie występuje na ludzkich komórkach pnia, komórkach macierzystych i prawidłowych komórkach plazmatycznych Badania in vitro wykazały, Ŝe lek indukuje ADCC, cytotoksyczność zaleŝną od dopełniacza i apoptozę komórek linii B 19

20 MoŜliwe konsekwencje deplecji komórek linii B pośredni wpływ na komórki T? zmniejszenie produkcji mediatorów (cytokin?) komórek B? Wpływ na prezentację antygenu przez komórki dendrytyczne? spadek produkcji autoprzeciwciał? Mechanizm działania rituximabu 20

21 Potencjalne metody leczenia tocznia rumieniowatego układowego których celem jest komórka B wg Driver, C B et al. Ann Rheum Dis 2008;67: Czy leki biologiczne rozwiąŝą problem przewlekłych zapaleń stawów? 21

22 K3 K6 K8 K11 M1 M3 M5 K9 M12 K1 K2 K4 M6 M8 K12 M2 K5 M7 K10 K13 M4 K7 M9 K14 Uwagi końcowe Wyjaśnienie mechanizmów immunologicznych uczestniczących w patogenezie chorób reumatycznych pozwoliło na wprowadzenie wielu nowych obiecujących metod leczenia Nowe leki swoiście oddziałują na mediatory procesu zapalnego takie jak cytokiny, cząsteczki adhezyjne, cząsteczki uczestniczące w kostymulacji i immunocyty Wczesne zapalenie stawów jest przedmiotem szczególnego zainteresowania badaczy Brak dostępnych metod interwencji dla najwcześniejszej przedklinicznej fazy inicjacji zapalenia stawów 22

Osiągnięcia w badaniach nad etiopatogenezą chorób reumatycznych i ich wpływ na leczenie

Osiągnięcia w badaniach nad etiopatogenezą chorób reumatycznych i ich wpływ na leczenie Prof. UM dr hab. med. Paweł Hrycaj Osiągnięcia w badaniach nad etiopatogenezą chorób reumatycznych i ich wpływ na leczenie Zakład Reumatologii i Immunologii Klinicznej Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego

Bardziej szczegółowo

Dr hab. med. Paweł Hrycaj. Leczenie chorób reumatycznych

Dr hab. med. Paweł Hrycaj. Leczenie chorób reumatycznych Dr hab. med. Paweł Hrycaj Leczenie chorób reumatycznych Zakład Reumatologii i Immunologii Klinicznej Katedra Immunologii Klinicznej Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu Redukcja ryzyka

Bardziej szczegółowo

Dr hab. med. Paweł Hrycaj. Zakład Reumatologii i Immunologii Klinicznej Akademia Medyczna im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu

Dr hab. med. Paweł Hrycaj. Zakład Reumatologii i Immunologii Klinicznej Akademia Medyczna im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu Dr hab. med. Paweł Hrycaj Udział mechanizmów immunologicznych w patogenezie chorób reumatycznych Zakład Reumatologii i Immunologii Klinicznej Akademia Medyczna im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu Co

Bardziej szczegółowo

Leczenie biologiczne co to znaczy?

Leczenie biologiczne co to znaczy? Leczenie biologiczne co to znaczy? lek med. Anna Bochenek Centrum Badawcze Współczesnej Terapii C B W T 26 Październik 2006 W oparciu o materiały źródłowe edukacyjnego Grantu, prezentowanego na DDW 2006

Bardziej szczegółowo

CHOROBY AUTOIMMUNIZACYJNE

CHOROBY AUTOIMMUNIZACYJNE CHOROBY AUTOIMMUNIZACYJNE Autoimmunizacja Odpowiedź immunologiczna skierowana przeciwko własnym antygenom Choroba autoimmunizacyjna Zaburzenie funkcji fizjologicznych organizmu jako konsekwencja autoimmunizacji

Bardziej szczegółowo

Tolerancja immunologiczna

Tolerancja immunologiczna Tolerancja immunologiczna autotolerancja, tolerancja na alloantygeny i alergeny dr Katarzyna Bocian Zakład Immunologii kbocian@biol.uw.edu.pl Funkcje układu odpornościowego obrona bakterie alergie wirusy

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY IMMUNOLOGII Komórki i cząsteczki biorące udział w odporności nabytej (cz.i): wprowadzenie (komórki, receptory, rozwój odporności nabytej)

PODSTAWY IMMUNOLOGII Komórki i cząsteczki biorące udział w odporności nabytej (cz.i): wprowadzenie (komórki, receptory, rozwój odporności nabytej) PODSTAWY IMMUNOLOGII Komórki i cząsteczki biorące udział w odporności nabytej (cz.i): wprowadzenie (komórki, receptory, rozwój odporności nabytej) Nadzieja Drela ndrela@biol.uw.edu.pl Konspekt do wykładu

Bardziej szczegółowo

Dr hab. med. Paweł Hrycaj. Zakład Reumatologii i Immunologii Klinicznej Akademia Medyczna im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu

Dr hab. med. Paweł Hrycaj. Zakład Reumatologii i Immunologii Klinicznej Akademia Medyczna im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu Dr hab. med. Paweł Hrycaj Udział mechanizmów immunologicznych w patogenezie chorób reumatycznych Zakład Reumatologii i Immunologii Klinicznej Akademia Medyczna im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu Co

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY IMMUNOLOGII Komórki i cząsteczki biorące udział w odporności nabytej (cz. III): Aktywacja i funkcje efektorowe limfocytów B

PODSTAWY IMMUNOLOGII Komórki i cząsteczki biorące udział w odporności nabytej (cz. III): Aktywacja i funkcje efektorowe limfocytów B PODSTAWY IMMUNOLOGII Komórki i cząsteczki biorące udział w odporności nabytej (cz. III): Aktywacja i funkcje efektorowe limfocytów B Nadzieja Drela ndrela@biol.uw.edu.pl Konspekt wykładu Rozpoznanie antygenu

Bardziej szczegółowo

NZJ- a problemy stawowe. Małgorzata Sochocka-Bykowska Wojewódzki Zespół Reumatologiczny w Sopocie

NZJ- a problemy stawowe. Małgorzata Sochocka-Bykowska Wojewódzki Zespół Reumatologiczny w Sopocie NZJ- a problemy stawowe Małgorzata Sochocka-Bykowska Wojewódzki Zespół Reumatologiczny w Sopocie Przewlekłe nieswoiste zapalenia jelit charakteryzujące się występowaniem częstych powikłań jelitowych i

Bardziej szczegółowo

starszych na półkuli zachodniej. Typową cechą choroby jest heterogenny przebieg

starszych na półkuli zachodniej. Typową cechą choroby jest heterogenny przebieg STRESZCZENIE Przewlekła białaczka limfocytowa (PBL) jest najczęstszą białaczką ludzi starszych na półkuli zachodniej. Typową cechą choroby jest heterogenny przebieg kliniczny, zróżnicowane rokowanie. Etiologia

Bardziej szczegółowo

Leczenie biologiczne w nieswoistych zapaleniach jelit - Dlaczego? Co? Kiedy? VI Małopolskie Dni Edukacji w Nieswoistych Zapaleniach Jelit

Leczenie biologiczne w nieswoistych zapaleniach jelit - Dlaczego? Co? Kiedy? VI Małopolskie Dni Edukacji w Nieswoistych Zapaleniach Jelit Leczenie biologiczne w nieswoistych zapaleniach jelit - Dlaczego? Co? Kiedy? VI Małopolskie Dni Edukacji w Nieswoistych Zapaleniach Jelit Co to są nieswoiste zapalenia jelit? Grupa chorób w których dochodzi

Bardziej szczegółowo

Rola układu receptor CD40 ligand CD40 (CD40/D40L) w procesach zapalnych

Rola układu receptor CD40 ligand CD40 (CD40/D40L) w procesach zapalnych Rola układu receptor CD40 ligand CD40 (CD40/D40L) w procesach zapalnych prof. dr hab. n. med. Alicja Kasperska-Zając dr n. med. Tatiana Jasińska Katedra i Oddział Kliniczny Chorób Wewnętrznych, Dermatologii

Bardziej szczegółowo

RZS w wieku podeszłym, zasady postępowania i leczenia

RZS w wieku podeszłym, zasady postępowania i leczenia RZS w wieku podeszłym, zasady postępowania i leczenia UNIWERSYTET MEDYCZNY IM. KAROLA MARCINKOWSKIEGO W POZNANIU KATEDRA REUMATOLOGII I REHABILITACJI Włodzimierz Samborski Reumatoidalne zapalenie stawów

Bardziej szczegółowo

Mechanochemiczny przełącznik między wzrostem i różnicowaniem komórek

Mechanochemiczny przełącznik między wzrostem i różnicowaniem komórek Mechanochemiczny przełącznik między wzrostem i różnicowaniem komórek Model tworzenia mikrokapilar na podłożu fibrynogenowym eksponencjalny wzrost tempa proliferacji i syntezy DNA wraz ze wzrostem stężenia

Bardziej szczegółowo

Rodzaje autoprzeciwciał, sposoby ich wykrywania, znaczenie w ustaleniu diagnozy i monitorowaniu. Objawy związane z mechanizmami uszkodzenia.

Rodzaje autoprzeciwciał, sposoby ich wykrywania, znaczenie w ustaleniu diagnozy i monitorowaniu. Objawy związane z mechanizmami uszkodzenia. Zakres zagadnień do poszczególnych tematów zajęć I Choroby układowe tkanki łącznej 1. Toczeń rumieniowaty układowy 2. Reumatoidalne zapalenie stawów 3. Twardzina układowa 4. Zapalenie wielomięśniowe/zapalenie

Bardziej szczegółowo

Wyklady IIIL 2016/ :00-16:30 środa Wprowadzenie do immunologii Prof. dr hab. med. ML Kowalski

Wyklady IIIL 2016/ :00-16:30 środa Wprowadzenie do immunologii Prof. dr hab. med. ML Kowalski III rok Wydział Lekarski Immunologia ogólna z podstawami immunologii klinicznej i alergologii rok akademicki 2016/17 PROGRAM WYKŁADÓW Nr data godzina dzień tygodnia Wyklady IIIL 2016/2017 tytuł Wykladowca

Bardziej szczegółowo

LECZENIE BIOLOGICZNE CHORÓB

LECZENIE BIOLOGICZNE CHORÓB LECZENIE BIOLOGICZNE CHORÓB REUMATYCZNYCH U PACJENTÓW 65+ Włodzimierz Samborski Katedra Reumatologii i Rehabilitacji Uniwersytet Medyczny im. K. Marcinkowskiego w Poznaniu LECZENIE BIOLOGICZNE CHORÓB REUMATYCZNYCH

Bardziej szczegółowo

Leki immunomodulujące-przełom w leczeniu nowotworów hematologicznych

Leki immunomodulujące-przełom w leczeniu nowotworów hematologicznych Leki immunomodulujące-przełom w leczeniu nowotworów hematologicznych Jadwiga Dwilewicz-Trojaczek Katedra i Klinika Hematologii, Onkologii i Chorób Wewnętrznych Warszawski Uniwersytet Medyczny Warszawa

Bardziej szczegółowo

Tolerancja transplantacyjna. Grażyna Korczak-Kowalska Zakład Immunologii Klinicznej Instytut Transplantologii, Warszawski Uniwersytet Medyczny

Tolerancja transplantacyjna. Grażyna Korczak-Kowalska Zakład Immunologii Klinicznej Instytut Transplantologii, Warszawski Uniwersytet Medyczny Tolerancja transplantacyjna Grażyna Korczak-Kowalska Zakład Immunologii Klinicznej Instytut Transplantologii, Warszawski Uniwersytet Medyczny Darrell J., et al., Transfusion. 2001, 41 : 419-430. Darrell

Bardziej szczegółowo

Spis tre 1. Podstawy immunologii 11 2. Mechanizmy immunopatologiczne 61

Spis tre 1. Podstawy immunologii 11 2. Mechanizmy immunopatologiczne 61 Spis treści Przedmowa do wydania polskiego 6 Przedmowa do wydania pierwszego oryginalnego 6 Przedmowa do wydania drugiego oryginalnego 7 Przedmowa do wydania drugiego oryginalnego zmienionego i uaktualnionego

Bardziej szczegółowo

Immunologia komórkowa

Immunologia komórkowa Immunologia komórkowa ocena immunofenotypu komórek Mariusz Kaczmarek Immunofenotyp Definicja I Charakterystyczny zbiór antygenów stanowiących elementy różnych struktur komórki, związany z jej różnicowaniem,

Bardziej szczegółowo

Rok akademicki:2017/2018

Rok akademicki:2017/2018 Rok akademicki:2017/2018 Studia magisterskie Kierunek: Analityka medyczna Przedmiot: IMMUNOLOGIA Z IMMUNOPATOLOGIĄ Rok III Semestr V Wykłady 45 godzin Ćwiczenia 30 godzin Seminaria 15 godzin Forma zaliczenia:

Bardziej szczegółowo

Biologia komórki i biotechnologia w terapii schorzeń narządu ruchu

Biologia komórki i biotechnologia w terapii schorzeń narządu ruchu Biologia komórki i biotechnologia w terapii schorzeń Ilość godzin: 40h seminaria Ilość grup: 2 Forma zaliczenia: zaliczenie z oceną Kierunek: Fizjoterapia ścieżka neurologiczna Rok: II - Lic Tryb: stacjonarne

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz używanych skrótów i symboli... 14. 1. Wprowadzenie... 18

Spis treści. Wykaz używanych skrótów i symboli... 14. 1. Wprowadzenie... 18 Spis treści Wykaz używanych skrótów i symboli... 14 1. Wprowadzenie... 18 1.1. Podstawowe zasady działania układu immunologicznego... 18 1.1.1. Formy odpowiedzi immunologicznej... 19 1.1.2. Rozpoznanie

Bardziej szczegółowo

WYNALAZKI BIOTECHNOLOGICZNE W POLSCE. Ewa Waszkowska ekspert UPRP

WYNALAZKI BIOTECHNOLOGICZNE W POLSCE. Ewa Waszkowska ekspert UPRP WYNALAZKI BIOTECHNOLOGICZNE W POLSCE Ewa Waszkowska ekspert UPRP Źródła informacji w biotechnologii projekt SLING Warszawa, 9-10.12.2010 PLAN WYSTĄPIENIA Umocowania prawne Wynalazki biotechnologiczne Statystyka

Bardziej szczegółowo

Leczenie Farmakologiczne

Leczenie Farmakologiczne www.printo.it/pediatric-rheumatology/pl/intro Leczenie Farmakologiczne Wersja 2016 13. Leki biologiczne W ciągu ostatnich lat pojawiły się nowe perspektywy leczenia dzięki nowym lekom określanym jako leki

Bardziej szczegółowo

Ocena. rozprawy doktorskiej mgr Moniki Grygorowicz pt. Wpływ lenalidomidu na interakcje

Ocena. rozprawy doktorskiej mgr Moniki Grygorowicz pt. Wpływ lenalidomidu na interakcje Prof. dr hab. n. med. Jacek Roliński KATEDRA I ZAKŁAD IMMUNOLOGII KLINICZNEJ UNIWERSYTET MEDYCZNY W LUBLINIE ul. Chodźki 4a Tel. (0-81) 448 64 20 20-093 Lublin fax (0-81) 448 64 21 e-mail: jacek.rolinski@gmail.com

Bardziej szczegółowo

Fizjologia człowieka

Fizjologia człowieka Fizjologia człowieka Wykład 2, część A CZYNNIKI WZROSTU CYTOKINY 2 1 Przykłady czynników wzrostu pobudzających proliferację: PDGF - cz.wzrostu z płytek krwi działa na proliferację i migrację fibroblastów,

Bardziej szczegółowo

Dr hab. med. Paweł Hrycaj. Zakład Reumatologii i Immunologii Klinicznej Akademia Medyczna im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu

Dr hab. med. Paweł Hrycaj. Zakład Reumatologii i Immunologii Klinicznej Akademia Medyczna im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu Dr hab. med. Paweł Hrycaj Reaktywne zapalenia stawów Zakład Reumatologii i Immunologii Klinicznej Akademia Medyczna im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu Udział czynników zakaźnych w patogenezie zapaleń

Bardziej szczegółowo

Przedmiot: IMMUNOLOGIA Z IMMUNOPATOLOGIĄ Rok III Semestr V Wykłady 45 godzin Ćwiczenia 45 godzin Forma zaliczenia: Egzamin praktyczny i teoretyczny

Przedmiot: IMMUNOLOGIA Z IMMUNOPATOLOGIĄ Rok III Semestr V Wykłady 45 godzin Ćwiczenia 45 godzin Forma zaliczenia: Egzamin praktyczny i teoretyczny Rok akademicki 2016/2017 Studia magisterskie Kierunek: Analityka medyczna Przedmiot: IMMUNOLOGIA Z IMMUNOPATOLOGIĄ Rok III Semestr V Wykłady 45 godzin Ćwiczenia 45 godzin Forma zaliczenia: Egzamin praktyczny

Bardziej szczegółowo

Oddziaływanie komórki z macierzą. adhezja migracja proliferacja różnicowanie apoptoza

Oddziaływanie komórki z macierzą. adhezja migracja proliferacja różnicowanie apoptoza Oddziaływanie komórki z macierzą embriogeneza gojenie ran adhezja migracja proliferacja różnicowanie apoptoza morfogeneza Adhezja: oddziaływania komórek z fibronektyną, lamininą Proliferacja: laminina,

Bardziej szczegółowo

Układ odpornościowy, układ immunologiczny to układ struktur umożliwiających działanie mechanizmom odporności. Struktury te to: narządy limfoidalne

Układ odpornościowy, układ immunologiczny to układ struktur umożliwiających działanie mechanizmom odporności. Struktury te to: narządy limfoidalne Układ odpornościowy, układ immunologiczny to układ struktur umożliwiających działanie mechanizmom odporności. Struktury te to: narządy limfoidalne naczynie chłonne komórki uczestniczące w reakcjach immunologicznych

Bardziej szczegółowo

Załącznik Nr 3 do Zarządzenia NR 15/2008/ DGL Prezesa NFZ z dnia 18 lutego 2008 r.. LECZENIE REUMATOIDALNEGO ZAPALENIA STAWÓW INFLIXIMABEM

Załącznik Nr 3 do Zarządzenia NR 15/2008/ DGL Prezesa NFZ z dnia 18 lutego 2008 r.. LECZENIE REUMATOIDALNEGO ZAPALENIA STAWÓW INFLIXIMABEM Nazwa programu: LECZENIE REUMATOIDALNEGO ZAPALENIA STAWÓW INFLIXIMABEM ICD-10 M 05 (Serododatnie reumatoidalne zapalenie stawów) M 06 (Seroujemne reumatoidalne zapalenie stawów) Dziedzina medycyny: Reumatologia

Bardziej szczegółowo

Ocena ekspresji genów proangiogennych w komórkach nowotworowych OVP-10 oraz transfektantach OVP-10/SHH i OVP-10/VEGF

Ocena ekspresji genów proangiogennych w komórkach nowotworowych OVP-10 oraz transfektantach OVP-10/SHH i OVP-10/VEGF Agnieszka Gładysz Ocena ekspresji genów proangiogennych w komórkach nowotworowych OVP-10 oraz transfektantach OVP-10/SHH i OVP-10/VEGF Katedra i Zakład Biochemii i Chemii Klinicznej Akademia Medyczna Prof.

Bardziej szczegółowo

Bożena Targońska-Stępniak Katedra i Klinika Reumatologii i Układowych Chorób Tkanki Łącznej Uniwersytet Medyczny w Lublinie

Bożena Targońska-Stępniak Katedra i Klinika Reumatologii i Układowych Chorób Tkanki Łącznej Uniwersytet Medyczny w Lublinie Bożena Targońska-Stępniak Katedra i Klinika Reumatologii i Układowych Chorób Tkanki Łącznej Uniwersytet Medyczny w Lublinie Najczęstsza choroba stawów i główna przyczyna bólu i inwalidztwa u starszych

Bardziej szczegółowo

3. Swoista odpowiedź immunologiczna cz.1 Antygen: pełnowartościowy, hapten; autologiczny, izogeniczny (syngeniczny), allogeniczny, ksenogeniczny;

3. Swoista odpowiedź immunologiczna cz.1 Antygen: pełnowartościowy, hapten; autologiczny, izogeniczny (syngeniczny), allogeniczny, ksenogeniczny; 3. Swoista odpowiedź immunologiczna cz.1 Antygen: pełnowartościowy, hapten; autologiczny, izogeniczny (syngeniczny), allogeniczny, ksenogeniczny; antygeny MHC (HLA), antygeny reagujące krzyżowo (heterofilne);

Bardziej szczegółowo

Leczenie biologiczne w dermatologii, gastroenterologii i reumatologii u dorosłych i dzieci

Leczenie biologiczne w dermatologii, gastroenterologii i reumatologii u dorosłych i dzieci Leczenie biologiczne w dermatologii, gastroenterologii i reumatologii u dorosłych i dzieci pod redakcją Zygmunta Adamskiego, Krzysztofa Linke i Włodzimierza Samborskiego wydanie II, poszerzone i uaktualnione

Bardziej szczegółowo

UNIWERSYTET MEDYCZNY W LUBLINIE KATEDRA I KLINIKA REUMATOLOGII I UKŁADOWYCH CHORÓB TKANKI ŁĄCZNEJ PRACA DOKTORSKA.

UNIWERSYTET MEDYCZNY W LUBLINIE KATEDRA I KLINIKA REUMATOLOGII I UKŁADOWYCH CHORÓB TKANKI ŁĄCZNEJ PRACA DOKTORSKA. UNIWERSYTET MEDYCZNY W LUBLINIE KATEDRA I KLINIKA REUMATOLOGII I UKŁADOWYCH CHORÓB TKANKI ŁĄCZNEJ PRACA DOKTORSKA Małgorzata Biskup Czynniki ryzyka sercowo-naczyniowego u chorych na reumatoidalne zapalenie

Bardziej szczegółowo

Personalizacja leczenia w hematoonkologii dziecięcej

Personalizacja leczenia w hematoonkologii dziecięcej MedTrends 2016 Europejskie Forum Nowoczesnej Ochrony Zdrowia Zabrze, 18-19 marca 2016 r. Personalizacja leczenia w hematoonkologii dziecięcej Prof. dr hab. n. med. Tomasz Szczepański Katedra i Klinika

Bardziej szczegółowo

Leczenie immunosupresyjne po przeszczepieniu narządu unaczynionego

Leczenie immunosupresyjne po przeszczepieniu narządu unaczynionego Leczenie immunosupresyjne po przeszczepieniu narządu unaczynionego Cel leczenia Brak odrzucania czynnego przeszczepionego narządu Klasyfikacja odrzucania przeszczepionego narządu Leki immunosupresyjne

Bardziej szczegółowo

Rola witaminy D w praktyce lekarza rehabilitacji medycznej. dr n. med. Anna Pacholec prof. dr hab. n. med. Krystyna Księżopolska-Orłowska

Rola witaminy D w praktyce lekarza rehabilitacji medycznej. dr n. med. Anna Pacholec prof. dr hab. n. med. Krystyna Księżopolska-Orłowska Rola witaminy D w praktyce lekarza rehabilitacji medycznej dr n. med. Anna Pacholec prof. dr hab. n. med. Krystyna Księżopolska-Orłowska Rehabilitacja medyczna Rehabilitacja medyczna to dziedzina medycyny

Bardziej szczegółowo

MECHANIZMY IMMUNOLOGICZNE W PATOGENEZIE REUMATOIDALNEGO ZAPALENIA STAWÓW

MECHANIZMY IMMUNOLOGICZNE W PATOGENEZIE REUMATOIDALNEGO ZAPALENIA STAWÓW MECHANIZMY IMMUNOLOGICZNE Reumatoidalne zapalenie stawów (RZS) jest częstą zapalną, autoimmunologiczną chorobą, która jak się szacuje dotyczy 0,5 1% wszystkich ludzi. Stanowi ona tym samym istotny problem

Bardziej szczegółowo

Metotreksat fakty i mity. Prof. dr hab. med. Witold Tłustochowicz Klinika Chorób Wewnętrznych i Reumatologii CSK MON WIM Warszawa Kielce 29.01.2015.

Metotreksat fakty i mity. Prof. dr hab. med. Witold Tłustochowicz Klinika Chorób Wewnętrznych i Reumatologii CSK MON WIM Warszawa Kielce 29.01.2015. Metotreksat fakty i mity Prof. dr hab. med. Witold Tłustochowicz Klinika Chorób Wewnętrznych i Reumatologii CSK MON WIM Warszawa Kielce 29.01.2015. Międzynarodowe rekomendacje leczenia MTX Jak działa metotreksat?

Bardziej szczegółowo

Część praktyczna: Metody pozyskiwania komórek do badań laboratoryjnych cz. I

Część praktyczna: Metody pozyskiwania komórek do badań laboratoryjnych cz. I Ćwiczenie 1 Część teoretyczna: Budowa i funkcje układu odpornościowego 1. Układ odpornościowy - główne funkcje, typy odpowiedzi immunologicznej, etapy odpowiedzi odpornościowej. 2. Komórki układu immunologicznego.

Bardziej szczegółowo

LEKI CHEMICZNE A LEKI BIOLOGICZNE

LEKI CHEMICZNE A LEKI BIOLOGICZNE LEKI CHEMICZNE A LEKI BIOLOGICZNE PRODUKT LECZNICZY - DEFINICJA Art. 2 pkt.32 Ustawy - Prawo farmaceutyczne Substancja lub mieszanina substancji, przedstawiana jako posiadająca właściwości: zapobiegania

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY IMMUNOLOGII. Regulacja odpowiedzi immunologicznej. Nadzieja Drela

PODSTAWY IMMUNOLOGII. Regulacja odpowiedzi immunologicznej. Nadzieja Drela PODSTAWY IMMUNOLOGII Regulacja odpowiedzi immunologicznej Nadzieja Drela ndrela@biol.uw.edu.pl Stan równowagi: odpowiedź immunologiczna - tolerancja Kontakt z antygenem prowadzi do rozwoju odpowiedzi immunologicznej

Bardziej szczegółowo

Układ immunologiczny osób starszych

Układ immunologiczny osób starszych Układ immunologiczny osób starszych dr n. med. Adriana Roży Prof. dr hab. n. med. Joanna Chorostowska- Wynimko Zakład Genetyki i Immunologii Klinicznej, Instytut Gruźlicy i Chorób Płuc w Warszawie Kierownik:

Bardziej szczegółowo

Paweł Małdyk. Zasady leczenia zachowawczego i operacyjnego choroby zwyrodnieniowej stawów

Paweł Małdyk. Zasady leczenia zachowawczego i operacyjnego choroby zwyrodnieniowej stawów Paweł Małdyk Zasady leczenia zachowawczego i operacyjnego choroby zwyrodnieniowej stawów Katedra i Klinika Ortopedii i Traumatologii Narządu Ruchu WUM Starzenie się narządu ruchu choroba zwyrodnieniowa

Bardziej szczegółowo

Limfocyty T regulatorowe w immunopatologii i immunoterapii chorób alergicznych

Limfocyty T regulatorowe w immunopatologii i immunoterapii chorób alergicznych Limfocyty T regulatorowe w immunopatologii i immunoterapii chorób alergicznych Dr hab. n. med. Aleksandra Szczawińska- Popłonyk Klinika Pneumonologii, Alergologii Dziecięcej i Immunologii Klinicznej UM

Bardziej szczegółowo

POSTĘPY W LECZENIU PBL

POSTĘPY W LECZENIU PBL POSTĘPY W LECZENIU PBL Klinika Chorób Wewnętrznych i Hematologii Wojskowy Instytut Medyczny Prof. dr hab. med. Piotr Rzepecki Terapia przełomowa Pojęcie terapii przełomowych w hematoonkologii zostało wprowadzone

Bardziej szczegółowo

Akademia Humanistyczno-Ekonomiczna w Łodzi

Akademia Humanistyczno-Ekonomiczna w Łodzi Akademia Humanistyczno-Ekonomiczna w Łodzi 90-222 Łódź, ul. I~ewolucji 1905 r. nr 64 tel.: (0-42) 63 15 000, 63 15 800; fax: (0-42) 63 15 834; 63 15 888 e-mail : uczelnia@ahe.lodz.pl Internet: www.ahe.lodz.pl

Bardziej szczegółowo

Terapia biologiczna Leki modyfikowane

Terapia biologiczna Leki modyfikowane Terapia biologiczna Leki modyfikowane jest to grupa leków ściśle związanych z cząsteczkami biologicznie czynnymi, naturalnie występującymi w organizmie człowieka działają na mechanizmy przez nie mediowane

Bardziej szczegółowo

Ocena ekspresji genu ABCG2 i białka oporności raka piersi (BCRP) jako potencjalnych czynników prognostycznych w raku jelita grubego

Ocena ekspresji genu ABCG2 i białka oporności raka piersi (BCRP) jako potencjalnych czynników prognostycznych w raku jelita grubego Aleksandra Sałagacka Ocena ekspresji genu ABCG2 i białka oporności raka piersi (BCRP) jako potencjalnych czynników prognostycznych w raku jelita grubego Pracownia Biologii Molekularnej i Farmakogenomiki

Bardziej szczegółowo

Długoterminowa skuteczność golimumabu u pacjentów z zapalnymi spondyloartropatiami wtorek, 03 lutego :06

Długoterminowa skuteczność golimumabu u pacjentów z zapalnymi spondyloartropatiami wtorek, 03 lutego :06 Skuteczność leczenia zapalnych chorób reumatycznych poprawiła się istotnie w ostatnich latach. Złożyło się na to wiele czynników, do których można zaliczyć wczesną diagnostykę i szybkie rozpoczynanie odpowiedniej

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 40 do Zarządzenia Nr 59/2011/DGL Prezesa NFZ z dnia 10 października 2011 roku

Załącznik nr 40 do Zarządzenia Nr 59/2011/DGL Prezesa NFZ z dnia 10 października 2011 roku Załącznik nr 40 do Zarządzenia Nr 59/2011/DGL Prezesa NFZ z dnia 10 października 2011 roku Nazwa programu: LECZENIE REUMATOIDALNEGO ZAPALENIA STAWÓW (RZS) I MŁODZIEŃCZEGO IDIOPATYCZNEGO ZAPALENIA STAWÓW

Bardziej szczegółowo

Zakład Immunologii, Wydział Biologii Uniwersytetu Warszawskiego 2

Zakład Immunologii, Wydział Biologii Uniwersytetu Warszawskiego 2 Postepy Hig Med Dosw. (online), 2005; 59: 160-171 www.phmd.pl Review Received: 2005.01.21 Accepted: 2005.03.02 Published: 2005.04.21 Komórki regulatorowe: powstawanie, mechanizmy i efekty działania oraz

Bardziej szczegółowo

1. Układ odpornościowy. Odporność humoralna

1. Układ odpornościowy. Odporność humoralna Zakres zagadnień do poszczególnych tematów zajęć Seminaria 1. Układ odpornościowy. Odporność humoralna Ludzki układ odpornościowy Składowe i mechanizmy odporności wrodzonej Składowe i mechanizmy odpowiedzi

Bardziej szczegółowo

Katalog ryczałtów za diagnostykę w programach lekowych

Katalog ryczałtów za diagnostykę w programach lekowych Katalog ryczałtów za diagnostykę w programach lekowych Lp. Kod Nazwa świadczenia Ryczałt roczny (punkty) Uwagi 1 2 3 4 5 1 5.08.08.0000001 Diagnostyka w programie leczenia przewlekłego WZW typu B lamiwudyną

Bardziej szczegółowo

Dr hab. med. Paweł Hrycaj

Dr hab. med. Paweł Hrycaj Dr hab. med. Paweł Hrycaj Chory z zapaleniem jednego/kilku stawów Zakład Reumatologii i Immunologii Klinicznej Katedra Immunologii Klinicznej Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu

Bardziej szczegółowo

(12) TŁUMACZENIE PATENTU EUROPEJSKIEGO (19) PL (11) PL/EP (96) Data i numer zgłoszenia patentu europejskiego:

(12) TŁUMACZENIE PATENTU EUROPEJSKIEGO (19) PL (11) PL/EP (96) Data i numer zgłoszenia patentu europejskiego: RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) TŁUMACZENIE PATENTU EUROPEJSKIEGO (19) PL (11) PL/EP 1889065 Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (96) Data i numer zgłoszenia patentu europejskiego: 18.05.2006 06770605.1

Bardziej szczegółowo

Cytokiny jako nośniki informacji

Cytokiny jako nośniki informacji Wykład 2 15.10.2014 Cytokiny jako nośniki informacji Termin cytokiny (z greckiego: cyto = komórka i kinos = ruch) określa dużą grupę związków o różnym pochodzeniu i budowie, będących peptydami, białkami

Bardziej szczegółowo

dr hab. prof. AWF Agnieszka Zembroń-Łacny DOPING GENOWY 3 CIEMNA STRONA TERAPII GENOWEJ

dr hab. prof. AWF Agnieszka Zembroń-Łacny DOPING GENOWY 3 CIEMNA STRONA TERAPII GENOWEJ dr hab. prof. AWF Agnieszka Zembroń-Łacny DOPING GENOWY 3 CIEMNA STRONA TERAPII GENOWEJ KOMÓRKI SATELITARNE (ang. stem cells) potencjał regeneracyjny mięśni HIPERTROFIA MIĘŚNI University College London,

Bardziej szczegółowo

Mechanizm działania terapii fotodynamicznej w diagnozowaniu i leczeniu nowotworów. Anna Szczypka Aleksandra Tyrawska

Mechanizm działania terapii fotodynamicznej w diagnozowaniu i leczeniu nowotworów. Anna Szczypka Aleksandra Tyrawska Mechanizm działania terapii fotodynamicznej w diagnozowaniu i leczeniu nowotworów Anna Szczypka Aleksandra Tyrawska Metody fotodynamiczne PDT Technika diagnostyczna i terapeutyczna zaliczana do form fotochemioterapii

Bardziej szczegółowo

Wpływ toksyny bakteryjnej listeriolizyny O oraz jej mieszanin z przeciwciałem anty-cd20 na ludzkie limfocyty oraz limfocytarne linie komórkowe

Wpływ toksyny bakteryjnej listeriolizyny O oraz jej mieszanin z przeciwciałem anty-cd20 na ludzkie limfocyty oraz limfocytarne linie komórkowe Jan Walewski, prof. dr hab. n. med. Warszawa, 22.05.2017 r. Specjalista w dziedzinie onkologii klinicznej, hematologii, transplantologii klinicznej, chorób wewnętrznych, Kierownik Kliniki Nowotworów Układu

Bardziej szczegółowo

SYLABUS DOTYCZY CYKLU KSZTAŁCENIA

SYLABUS DOTYCZY CYKLU KSZTAŁCENIA SYLABUS DOTYCZY CYKLU KSZTAŁCENIA 2016-2022 1.1. PODSTAWOWE INFORMACJE O PRZEDMIOCIE/MODULE Nazwa przedmiotu/ modułu Immunologia podstawowa Kod przedmiotu/ modułu* Wydział (nazwa jednostki prowadzącej

Bardziej szczegółowo

Większość interakcji zachodzących w organizmie człowieka zachodzi dzięki układom autoregulacyjnym. Ponieważ otrzymują one sygnały z innych układów i

Większość interakcji zachodzących w organizmie człowieka zachodzi dzięki układom autoregulacyjnym. Ponieważ otrzymują one sygnały z innych układów i Większość interakcji zachodzących w organizmie człowieka zachodzi dzięki układom autoregulacyjnym. Ponieważ otrzymują one sygnały z innych układów i mają postać pętli sprzężeń zwrotnych utrzymujących daną

Bardziej szczegółowo

Nowe terapie choroby Huntingtona. Grzegorz Witkowski Katowice 2014

Nowe terapie choroby Huntingtona. Grzegorz Witkowski Katowice 2014 Nowe terapie choroby Huntingtona Grzegorz Witkowski Katowice 2014 Terapie modyfikujące przebieg choroby Zahamowanie produkcji nieprawidłowej huntingtyny Leki oparte o palce cynkowe Małe interferujące RNA

Bardziej szczegółowo

Dr hab. Janusz Matuszyk. Ocena rozprawy doktorskiej. Pani mgr Hanny Baurskiej

Dr hab. Janusz Matuszyk. Ocena rozprawy doktorskiej. Pani mgr Hanny Baurskiej Dr hab. Janusz Matuszyk INSTYTUT IMMUNOLOGII I TERAPII DOŚWIADCZALNEJ im. Ludwika Hirszfelda P OLSKIEJ A K A D E M I I N AUK Centrum Doskonałości: IMMUNE ul. Rudolfa Weigla 12, 53-114 Wrocław tel. (+48-71)

Bardziej szczegółowo

Abstract. Streszczenie

Abstract. Streszczenie Streszczenie Reumatoidalne zapalenie stawów jest przewlekłą, autoimmunologiczną chorobą tkanki łącznej, charakteryzującą się nieswoistym, symetrycznym zapaleniem stawów. W niniejszej pracy opisano najnowsze

Bardziej szczegółowo

Czy immunoterapia nowotworów ma racjonalne podłoże? Maciej Siedlar

Czy immunoterapia nowotworów ma racjonalne podłoże? Maciej Siedlar Czy immunoterapia nowotworów ma racjonalne podłoże? Maciej Siedlar Zakład Immunologii Klinicznej Katedra Immunologii Klinicznej i Transplantologii Uniwersytet Jagielloński Collegium Medicum, oraz Uniwersytecki

Bardziej szczegółowo

Immunologiczna teoria starzenia

Immunologiczna teoria starzenia Immunologiczna teoria starzenia STRESZCZENIE Starzenie organizmu może być spowodowane zmniejszającą się zdolnością układu odpornościowego do reagowania na antygeny obce i własne. Skutkiem najczęściej obserwowanym

Bardziej szczegółowo

ANEKS I. Strona 1 z 5

ANEKS I. Strona 1 z 5 ANEKS I WYKAZ NAZW, POSTAĆ FARMACEUTYCZNA, MOC WETERYNARYJNYCH PRODUKTÓW LECZNICZYCH, GATUNKI ZWIERZĄT, DROGA PODANIA, PODMIOT ODPOWIEDZIALNY POSIADAJĄCY POZWOLENIE NA DOPUSZCZENIE DO OBROTU W PAŃSTWACH

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu Wydział Medycyny Weterynaryjnej Katedra Biochemii, Farmakologii i Toksykologii Agnieszka Suszko WPŁYW EKSTRAKTÓW Z ZIELA CALTHA PALUSTRIS L. A KOMÓRKOWĄ I HUMORALĄ

Bardziej szczegółowo

Witamina D, jej znaczenie w praktyce stomatologicznej

Witamina D, jej znaczenie w praktyce stomatologicznej Witamina D, jej znaczenie w praktyce stomatologicznej Wiemy już od dziecka, że witamina D jest nieodzowna dla naszego zdrowia, że trzeba przebywać dużo na słońcu, by prawidłowo kształtowały się kości i

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych

Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych www.aotm.gov.pl Rekomendacja nr 93/2011 Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych z dnia 19 grudnia 2011 r. w sprawie zasadności zakwalifikowania świadczenia opieki

Bardziej szczegółowo

Toczeń rumieniowaty układowy

Toczeń rumieniowaty układowy Klinika Reumatologii i Chorób Wewnętrznych Uniwersytetu Medycznego im. Piastów Śląskich we Wrocławiu Toczeń rumieniowaty układowy Magdalena Szmyrka-Kaczmarek Znaczenie autoprzeciwciał w patogenezie tocznia

Bardziej szczegółowo

Ceny oczekiwane w rodzaju: leczenie szpitalne - programy zdrowotne (lekowe) obowiązujące od r. Cena Oczekiwana

Ceny oczekiwane w rodzaju: leczenie szpitalne - programy zdrowotne (lekowe) obowiązujące od r. Cena Oczekiwana Ceny oczekiwane w rodzaju: leczenie szpitalne - programy zdrowotne (lekowe) obowiązujące od 01.07.2012 r. Kod Zakresu Nazwa Zakresu Cena Oczekiwana 03.0000.301.02 PROGRAM LECZENIA PRZEWLEKŁEGO WZW TYPU

Bardziej szczegółowo

Zespoły mielodysplastyczne

Zespoły mielodysplastyczne Zespoły mielodysplastyczne J A D W I G A D W I L E W I C Z - T R O J A C Z E K K L I N I K A H E M ATO LO G I I, O N KO LO G I I I C H O R Ó B W E W N Ę T R Z N YC H WA R S Z AW S K I U N I W E R S Y T

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Komórki, tkanki i narządy układu odpornościowego 5. Swoista odpowiedź immunologiczna: mechanizmy 53. Odporność nieswoista 15

Spis treści. Komórki, tkanki i narządy układu odpornościowego 5. Swoista odpowiedź immunologiczna: mechanizmy 53. Odporność nieswoista 15 Spis treści Komórki, tkanki i narządy układu odpornościowego 5 1. Wstęp: układ odpornościowy 7 2. Komórki układu odpornościowego 8 3. kanki i narządy układu odpornościowego 10 Odporność nieswoista 15 1.

Bardziej szczegółowo

Katalog ryczałtów za diagnostykę w programach lekowych

Katalog ryczałtów za diagnostykę w programach lekowych Katalog ryczałtów za diagnostykę w programach lekowych Lp. Kod Nazwa świadczenia Ryczałt roczny (punkty) Uwagi 1 2 3 4 5 1 5.08.08.0000001 Diagnostyka w programie leczenia przewlekłego WZW typu B lamiwudyną

Bardziej szczegółowo

SYLABUS Część A - Opis przedmiotu kształcenia.

SYLABUS Część A - Opis przedmiotu kształcenia. Nazwa modułu/przedmiotu : Wydział: Kierunek studiów: Specjalności: - SYLABUS Część A - Opis przedmiotu kształcenia. IMMUNOLOGIA KLINICZNA Kod modułu LK.3.C.001 I Wydział Lekarski z Oddziałem Stomatologicznym

Bardziej szczegółowo

Kod przedmiotu/modułu MK_39 Punkty ETCS: 6. Jednostka: Zakład Immunologii Katedry Immunologii Klinicznej, ul. Rokietnicka 5d, 60-806 Poznań

Kod przedmiotu/modułu MK_39 Punkty ETCS: 6. Jednostka: Zakład Immunologii Katedry Immunologii Klinicznej, ul. Rokietnicka 5d, 60-806 Poznań Kod przedmiotu/modułu MK_39 Punkty ETCS: 6 Nazwa przedmiotu: Immunopatologia Jednostka: Zakład Immunologii Katedry Immunologii Klinicznej, ul. Rokietnicka 5d, 60-806 Poznań Osoba odpowiedzialna za przedmiot:

Bardziej szczegółowo

Aktualne zasady diagnostyki i leczenia chorób zapalnych jelit

Aktualne zasady diagnostyki i leczenia chorób zapalnych jelit Instytut Pomnik Centrum Zdrowia Dziecka Odział Gastroenterologii, Hepatologii, Zaburzeń Odżywiania i Pediatrii Al. Dzieci Polskich 20, 04-730, Warszawa Aktualne zasady diagnostyki i leczenia chorób zapalnych

Bardziej szczegółowo

Orthogen GmbH. Department of Radiology and Microtherapy University of Witten/Herdecke, Germany

Orthogen GmbH. Department of Radiology and Microtherapy University of Witten/Herdecke, Germany Orthogen GmbH Biologiczne podstawy stosowania metody Irap IL-1 IL-1 IL-1Ra Podstawy działania Irap IL-1 Ra! TGF-β! PDGF! IGF! HGF! Przygotowywanie autologicznej kondycjonowanej surowicy (ACS) proces Irap

Bardziej szczegółowo

Tkanka limfoidalna i układ limfatyczny

Tkanka limfoidalna i układ limfatyczny Mechanizmy obronne organizmu: Tkanka limfoidalna i układ limfatyczny Odporność wrodzona: bariery nabłonkowe komórki fagocytujące receptory rozpoznające wzorzec ostre stany zapalne (neutrofile, makrofagi,

Bardziej szczegółowo

Regulation of inflammation by histone deacetylases in rheumatoid arthritis: beyond epigenetics Grabiec, A.M.

Regulation of inflammation by histone deacetylases in rheumatoid arthritis: beyond epigenetics Grabiec, A.M. UvA-DARE (Digital Academic Repository) Regulation of inflammation by histone deacetylases in rheumatoid arthritis: beyond epigenetics Grabiec, A.M. Link to publication Citation for published version (APA):

Bardziej szczegółowo

Białka układu immunologicznego. Układ immunologiczny

Białka układu immunologicznego. Układ immunologiczny Białka układu immunologicznego Układ immunologiczny 1 Białka nadrodziny immunoglobulin Białka MHC 2 Białka MHC typu I Łańcuch ciężki (alfa) 45 kda Łańcuch lekki (beta 2 ) 12 kda Występują na powierzchni

Bardziej szczegółowo

Praktyczne stosowanie terapii celowanej w hematologii aktualne problemy

Praktyczne stosowanie terapii celowanej w hematologii aktualne problemy Prof. Andrzej Hellmann Katedra i Klinika Hematologii i Transplantologii Gdański Uniwersytet Medyczny Praktyczne stosowanie terapii celowanej w hematologii aktualne problemy Seminarium Edukacyjne Innowacje

Bardziej szczegółowo

(12) TŁUMACZENIE PATENTU EUROPEJSKIEGO (19) PL (11) PL/EP 2300459. (96) Data i numer zgłoszenia patentu europejskiego: 22.06.2009 09772333.

(12) TŁUMACZENIE PATENTU EUROPEJSKIEGO (19) PL (11) PL/EP 2300459. (96) Data i numer zgłoszenia patentu europejskiego: 22.06.2009 09772333. RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) TŁUMACZENIE PATENTU EUROPEJSKIEGO (19) PL (11) PL/EP 2049 Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (96) Data i numer zgłoszenia patentu europejskiego: 22.06.09 09772333.2 (97)

Bardziej szczegółowo

Układ pracy. Wstęp i cel pracy. Wyniki. 1. Ekspresja i supresja Peroksyredoksyny III w stabilnie transfekowanej. linii komórkowej RINm5F

Układ pracy. Wstęp i cel pracy. Wyniki. 1. Ekspresja i supresja Peroksyredoksyny III w stabilnie transfekowanej. linii komórkowej RINm5F The influence of an altered Prx III-expression to RINm5F cells Marta Michalska Praca magisterska wykonana W Zakładzie Medycyny Molekularnej Katedry Biochemii Klinicznej Akademii Medycznej w Gdańsku Przy

Bardziej szczegółowo

Ceny oczekiwane w rodzaju: leczenie szpitalne - programy zdrowotne (lekowe) obowiązujące od 01.07.2012 r. Cena Oczekiwana 03.0000.301.

Ceny oczekiwane w rodzaju: leczenie szpitalne - programy zdrowotne (lekowe) obowiązujące od 01.07.2012 r. Cena Oczekiwana 03.0000.301. Ceny oczekiwane w rodzaju: leczenie szpitalne - programy zdrowotne (lekowe) obowiązujące od 01.07.2012 r. Kod Zakresu Nazwa Zakresu Cena Oczekiwana 03.0000.301.02 PROGRAM LECZENIA PRZEWLEKŁEGO WZW TYPU

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Przedmowa Barbara Czerska... 11 Autorzy... 17 Wykaz skrótów... 19

Spis treści. Przedmowa Barbara Czerska... 11 Autorzy... 17 Wykaz skrótów... 19 Przedmowa Barbara Czerska.................................. 11 Autorzy.................................................... 17 Wykaz skrótów.............................................. 19 Rozdział I.

Bardziej szczegółowo

TERAPIA GENOWA. dr Marta Żebrowska

TERAPIA GENOWA. dr Marta Żebrowska TERAPIA GENOWA dr Marta Żebrowska Pracownia Diagnostyki Molekularnej i Farmakogenomiki, Zakładu Biochemii Farmaceutycznej, Uniwersytetu Medycznego w Łodzi Źródło zdjęcia: httpblog.ebdna.plindex.phpjednoznajwiekszychzagrozenludzkosciwciazniepokonane

Bardziej szczegółowo

Postęp wiedzy w zakresie wpływu genetyki na ujawnianie się PMWS w stadzie świń

Postęp wiedzy w zakresie wpływu genetyki na ujawnianie się PMWS w stadzie świń Postęp wiedzy w zakresie wpływu genetyki na ujawnianie się PMWS w stadzie świń PMWS (Post-weaning multisystemic wasting syndrome) Zespół wyniszczenia poodsadzeniowego u świń Pierwsze objawy choroby zarejestrowano

Bardziej szczegółowo

(12) TŁUMACZENIE PATENTU EUROPEJSKIEGO (19) PL (11) PL/EP (96) Data i numer zgłoszenia patentu europejskiego:

(12) TŁUMACZENIE PATENTU EUROPEJSKIEGO (19) PL (11) PL/EP (96) Data i numer zgłoszenia patentu europejskiego: RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) TŁUMACZENIE PATENTU EUROPEJSKIEGO (19) PL (11) PL/EP 1931697 Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (96) Data i numer zgłoszenia patentu europejskiego: 28.09.2006 0681733.8

Bardziej szczegółowo

Immunologia - opis przedmiotu

Immunologia - opis przedmiotu Immunologia - opis przedmiotu Informacje ogólne Nazwa przedmiotu Immunologia Kod przedmiotu 12.9-WL-Lek-Imm Wydział Wydział Lekarski i Nauk o Zdrowiu Kierunek Lekarski Profil praktyczny Rodzaj studiów

Bardziej szczegółowo

Leki biologiczne w łuszczycy krostkowej. pomagają czy szkodzą? Hanna Wolska Warszawa

Leki biologiczne w łuszczycy krostkowej. pomagają czy szkodzą? Hanna Wolska Warszawa Leki biologiczne w łuszczycy krostkowej pomagają czy szkodzą? Hanna Wolska Warszawa Skuteczne leczenie lekami biologicznymi w PP Szereg dowodów z opisów przypadków i małych serii Dotyczy to głównie preparatów

Bardziej szczegółowo

(12) TŁUMACZENIE PATENTU EUROPEJSKIEGO (19) PL (11) PL/EP (96) Data i numer zgłoszenia patentu europejskiego:

(12) TŁUMACZENIE PATENTU EUROPEJSKIEGO (19) PL (11) PL/EP (96) Data i numer zgłoszenia patentu europejskiego: RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) TŁUMACZENIE PATENTU EUROPEJSKIEGO (19) PL (11) PL/EP 1641822 Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (96) Data i numer zgłoszenia patentu europejskiego: 02.06.2004 04754234.5

Bardziej szczegółowo

Wybrane czynniki proapoptotyczne i antyapoptotyczne w młodzieńczym idiopatycznym zapaleniu stawów

Wybrane czynniki proapoptotyczne i antyapoptotyczne w młodzieńczym idiopatycznym zapaleniu stawów Karolina Adamczak Wybrane czynniki proapoptotyczne i antyapoptotyczne w młodzieńczym idiopatycznym zapaleniu stawów Rozprawa doktorska Promotor: prof. dr hab. n. med. Marek Niedziela Klinika Endokrynologii

Bardziej szczegółowo