Spis treści. Wykaz używanych skrótów i symboli Wprowadzenie... 18

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Spis treści. Wykaz używanych skrótów i symboli... 14. 1. Wprowadzenie... 18"

Transkrypt

1 Spis treści Wykaz używanych skrótów i symboli Wprowadzenie Podstawowe zasady działania układu immunologicznego Formy odpowiedzi immunologicznej Rozpoznanie antygenu i indukcja odpowiedzi immunologicznej Reakcje efektorowe Regulacja odpowiedzi immunologicznej Pamięć immunologiczna Interakcje międzyukładowe Powstanie immunologii jako nauki i jej rozwój Antygeny Determinanty antygenowe (epitopy) Immunogenność Rodzaje antygenów Antygeny reagujące krzyżowo oraz antygeny heterofilne Antygeny T-zależne i T-niezależne Morfologia narządów i komórek układu limfatycznego Centralne (pierwotne) narządy limfatyczne Grasica Obwodowe narządy limfatyczne i cyrkulacja (krążenie) limfocytów Węzły chłonne Śledziona Cyrkulacja (krążenie) limfocytów Limfocyty Antygeny różnicowania (markery CD) Komórki plazmatyczne (plazmocyty) Makrofagi (Mf) Komórki dendrytyczne (DC) Granulocyty Granulocyty obojętnochłonne (neutrofile) Granulocyty kwasochłonne (eozynofile)

2 Granulocyty zasadochłonne (bazofile) i komórki tuczne (mastocyty) Limfocyty odpowiedzi nieswoistej Immunoglobuliny przeciwciała Budowa immunoglobulin Rola fragmentu Fab Mechanizm i swoistość wiązania determinanty z antydeterminantą Powinowactwo przeciwciała i jego awidność (zachłanność) Reakcja antygen-przeciwciało Kompleksy immunologiczne Rola fragmentu Fc Receptory Fc i przeciwciała cytofilne Cechy fizykochemiczne i właściwości biologiczne przeciwciał Heterogenność immunoglobulin (izo-, allo- i idiotypy) Metabolizm immunoglobulin Przeciwciała monoklonalne (moab) i hybrydyzacja przeciwciał Immunoglobuliny patologiczne Organizacja genów kodujących immunoglobuliny i receptory limfocytów B (BCR) Teorie syntezy przeciwciał Kodowanie zmienności przeciwciał Zmienność kombinatoryczna i na złączach Kodowanie części stałych C Transkrypcja genów immunoglobulin Immunoglobulinowe receptory limfocytów B Mutacje somatyczne Kombinatoryczne łączenie łańcuchów H i L Wyłączenie alleliczne (ekskluzja) Synteza i wydzielanie przeciwciał Receptory antygenowe limfocytów T (TCR) Kodowanie TCR Kompleks CD Sygnalizacja przez ITAM I ITIM Główny układ antygenów zgodności tkankowej (MHC) MHC u człowieka i myszy Budowa antygenów MHC Ekspresja antygenów MHC Rola MHC poza układem immunologicznym Limfocyty B i T oraz ich subpopulacje Limfocyty B Heterogenność limfocytów B Limfocyty T i ich generacja w grasicy (tymocyty) Proliferacja i różnicowanie tymocytów Subpopulacje limfocytów Tαβ Limfocyty Tγδ SPIS TREŚCI

3 9. Mechanizmy komunikacji pomiędzy komórkami układu immunologicznego Cytokiny Chemokiny Cząsteczki adhezyjne i zasiedlanie narządów limfatycznych Selektyny Integryny Nadrodzina Ig CAM (NRIg) Wieloetapowy mechanizm migracji komórek fagocytujących Mechanizmy cyrkulacji limfocytów Dopełniacz (komplement, C) Droga klasyczna aktywacji dopełniacza Droga lektynowa aktywacji dopełniacza Droga alternatywna aktywacji dopełniacza Kontrola aktywacji dopełniacza Receptory komórkowe dla fragmentów dopełniacza (CR) Synteza składników dopełniacza Rola biologiczna składników układu dopełniacza Mechanizmy odporności nieswoistej Bariery odporności wrodzonej Bariery anatomiczne i fizjologiczne Czynniki genetyczne i różnice indywidualne Substancje bakteriobójcze w wydzielinach i płynach ciała Wpływ temperatury ciała Rozpoznanie antygenów bakteryjnych TLR (receptory Toll-podobne) Receptory NOD Receptory odpowiedzialne za fagocytozę Wydzielnicze PRR Fagocytoza Mechanizmy fagocytozy Wewnątrzkomórkowe zabijanie drobnoustrojów Zapalenie Mediatory zapalenia Biologiczne znaczenie odczynu zapalnego Wstrząs septyczny Limfocyty odpowiedzi nieswoistej (wrodzonej), ILL Limfocyty Tγδ Limfocyty B Limfocyty NKT Komórki NK Mechanizmy prezentacji i rozpoznawania antygenu Komórki prezentujące antygen (APC) Przetworzenie (processing) antygenu Prezentacja antygenu Rozpoznanie antygenu przez limfocyty T Alternatywne drogi rozpoznawania antygenu przez limfocyty T SPIS TREŚCI 9

4 12.5. Biologiczne znaczenie mechanizmu prezentacji antygenu Aktywatory poliklonalne (mitogeny) Superantygeny Odpowiedź humoralna Rozpoznanie antygenu przez limfocyty B Rozpoznanie łączne Mechanizm interakcji limfocytów T i B Dynamika wytwarzania przeciwciał Immunoglobuliny nieswoiste Odporność komórkowa mediowana przez limfocyty T CD4 Th1 i CD8 Tc Charakter antygenu Odpowiedź komórkowa z udziałem limfocytów Th1 CD4 (indukcja) Interakcja limfocytów T z komórkami prezentującymi antygen Faza efektorowa odporności komórkowej mediowana przez limfocyty CD Bierne przeniesienie odporności komórkowej i transfer factor Nabyta odporność komórkowa Reakcje komórkowe mediowane przez limfocyty cytotoksyczne Tc CD8 (CTL) Indukcja limfocytów cytotoksycznych CD8 Tc Faza efektorowa odpowiedzi cytotoksycznej Biologiczne znaczenie limfocytów cytotoksycznych Odpowiedź komórkowa Th17-zależna Regionalna odpowiedź immunologiczna Układ immunologiczny skóry (SIS, SALT) Morfologia SALT Indukcja i ekspresja odpowiedzi immunologicznej w skórze Tolerancja indukowana przez naskórną aplikację antygenu oraz jej przełamanie Układ immunologiczny błon śluzowych (MALT) Morfologia MALT Indukcja i ekspresja odpowiedzi immunologicznej w MALT Tolerancja pokarmowa Regulacja odpowiedzi immunologicznej i tolerancja immunologiczna Rola antygenu w indukcji odpowiedzi immunologicznej i tolerancji Regulacja funkcji limfocytów T Regulacja funkcji limfocytów B przez dopełniacz i przeciwciała Wzajemna regulacja odpowiedzi immunologicznej przez limfocyty Th1 i Th Tolerancja immunologiczna i jej mechanizmy Anergia klonu Delecja klonu Limfocyty regulacyjne Limfocyty kontrasupresyjne SPIS TREŚCI

5 16.7. Ignorancja immunologiczna Sieć immunologiczna. Regulacja poprzez idiotypy Konkurencja antygenowa (kompetycja antygenowa) Ułatwienie immunologiczne Praktyczne znaczenie tolerancji w medycynie Nieswoiste czynniki endogenne i egzogenne regulujące odpowiedź immunologiczną Modulujący wpływ układu nerwowego i hormonalnego na odpowiedź immunologiczną Interakcje układ nerwowy-układ immunologiczny Interakcje układ hormonalny-układ immunologiczny Wpływ czynników psychosomatycznych na reakcje immunologiczne Wpływ czynników pokarmowych na odporność swoistą i nieswoistą Modulacja odpowiedzi immunologicznej Immunosupresja Kortykosteroidy (KS) Antymetabolity. Analogi zasad purynowych. Antagoniści kwasu foliowego Substancje alkilujące Antybiotyki Promieniowanie jonizujące Środki biologiczne Immunopotencjacja (immunostymulacja) Adiuwanty immunologiczne Biomodulatory, endogenne stymulatory odporności Mechanizmy działania adiuwantów Filogeneza i ontogeneza odporności Filogeneza odporności Ontogeneza odporności u człowieka Rozwój układu immunologicznego w okresie płodowym Odporność u noworodków i dzieci Starzenie się układu immunologicznego (immunogerontologia, immunosenescencja) Mechanizmy reakcji nadwrażliwości Typ I reakcje anafilaktyczne Charakter antygenu Przeciwciała IgE i ich receptory Fc Atopia Regulacja wytwarzania przeciwciał IgE Degranulacja mastocytów i bazofilów Mediatory reakcji anafilaktycznych Rola eozynofilów Późne reakcje wywołane IgE Kliniczne postacie reakcji typu anafilaktycznego SPIS TREŚCI 11

6 20.2. Typ II reakcje cytotoksyczne Reakcje typu II u człowieka Typ III reakcje z udziałem kompleksów immunologicznych Zjawisko Arthusa Choroba posurowicza Typ IV nadwrażliwość typu późnego (NTP) Alergie bakteryjne Nadwrażliwość kontaktowa Immunologia transplantacji Rodzaje przeszczepów Odrzucanie przeszczepów Odrzucanie przeszczepu allogenicznego u myszy Mechanizmy odrzucania przeszczepu allogenicznego Odrzucanie przeszczepu u człowieka Nadostre odrzucanie przeszczepu. Ksenoprzeszczepy Ostre odrzucanie przeszczepu Chroniczne (przewlekłe) odrzucanie przeszczepu Genetyka układu HLA Dziedziczenie antygenów HLA Transplantacja narządów Typowanie tkankowe Przeszczep szpiku Reakcja przeszczep przeciw biorcy (GvH) Mechanizm reakcji GvH Formy reakcji GvH u człowieka Ciąża jako przeszczep allogeniczny Immunologia nowotworów Antygeny nowotworowe i czynniki rakotwórcze (karcinogeny) Neoantygeny nowotworów indukowanych przez karcinogeny chemiczne i fizyczne Neoantygeny indukowane przez wirusy onkogenne (karcinogeny biologiczne) Antygeny płodowe (onkofetalne) Molekularne podstawy transformacji nowotworowej Mechanizmy immunologiczne odrzucania nowotworów. Nadzór immunologiczny Mechanizmy ucieczki komórek nowotworowych spod kontroli immunologicznej Immunoterapia nowotworów Autoimmunizacja Kryteria rozpoznania choroby z autoimmunizacji Etiologia schorzeń autoimmunizacyjnych Anatomiczna sekwestracja antygenów Autoantygeny zmienione Antygeny reagujące krzyżowo z autoantygenami Zaburzenia regulacji immunologicznej SPIS TREŚCI

7 Czynniki genetyczne i hormonalne Rola receptorów TLR w aktywacji autoreaktywnych limfocytów B Swoistość odpowiedzi autoimmunologicznej Mechanizmy patogenetyczne chorób autoimmunizacyjnych Swoista odporność przeciwzakaźna Mechanizmy odporności przeciwzakaźnej Typy zakażeń Odporność swoista w zakażeniach bakteryjnych Odpowiedź humoralna w stosunku do bakterii pasożytujących pozakomórkowo Odpowiedź komórkowa w zakażeniach wywołanych bakteriami pasożytującymi wewnątrzkomórkowo Odporność swoista w zakażeniach wirusowych Rola przeciwciał w zakażeniach wirusowych Rola odporności komórkowej Odporność swoista w zakażeniach pasożytniczych Zakażenia wywołane przez pierwotniaki Robaczyce Odpowiedź immunologiczna na ektopasożyty Odporność swoista w zakażeniach wywołanych przez grzyby Strategie używane przez drobnoustroje i pasożyty w celu uniknięcia mechanizmów obronnych ustroju Modyfikacja funkcji komórek fagocytujących Manipulowanie odpowiedzią immunologiczną Interferencje w rozpoznawanie antygenu HIV Zakażenia ostre i przewlekłe Niedobory immunologiczne a zakażenia Immunoterapia i immunoprofilaktyka Uodpornienie czynne. Szczepienia ochronne Szczepionki antyidiotypowe Rozwój ontogenetyczny odporności i kalendarz szczepień Konkurencja antygenowa i szczepionki wieloskładnikowe Ryzyko związane ze stosowaniem szczepień ochronnych Uodpornienie bierne. Seroterapia Przyszłość immunoterapii i seroterapii Słownik terminologiczny Skorowidz SPIS TREŚCI 13

KARTA PRZEDMIOTU. 1. Nazwa przedmiotu IMMUNOLOGIA OGÓLNA. 2. Numer kodowy IMM01c. 3. Język, w którym prowadzone są zajęcia polski

KARTA PRZEDMIOTU. 1. Nazwa przedmiotu IMMUNOLOGIA OGÓLNA. 2. Numer kodowy IMM01c. 3. Język, w którym prowadzone są zajęcia polski Projekt OPERACJA SUKCES unikatowy model kształcenia na Wydziale Lekarskim Uniwersytetu Medycznego w Łodzi odpowiedzią na potrzeby gospodarki opartej na wiedzy współfinansowany ze środków Europejskiego

Bardziej szczegółowo

Rodzaje autoprzeciwciał, sposoby ich wykrywania, znaczenie w ustaleniu diagnozy i monitorowaniu. Objawy związane z mechanizmami uszkodzenia.

Rodzaje autoprzeciwciał, sposoby ich wykrywania, znaczenie w ustaleniu diagnozy i monitorowaniu. Objawy związane z mechanizmami uszkodzenia. Zakres zagadnień do poszczególnych tematów zajęć I Choroby układowe tkanki łącznej 1. Toczeń rumieniowaty układowy 2. Reumatoidalne zapalenie stawów 3. Twardzina układowa 4. Zapalenie wielomięśniowe/zapalenie

Bardziej szczegółowo

IMMUNOLOGIA DLA STUDENTÓW II ROKU WYDZIAŁU LEKARSKIEGO Z ODDZIAŁEM NAUCZANIA W JĘZYKU ANGIELSKIM - PROGRAM 2015/2016

IMMUNOLOGIA DLA STUDENTÓW II ROKU WYDZIAŁU LEKARSKIEGO Z ODDZIAŁEM NAUCZANIA W JĘZYKU ANGIELSKIM - PROGRAM 2015/2016 IMMUNOLOGIA DLA STUDENTÓW II ROKU WYDZIAŁU LEKARSKIEGO Z ODDZIAŁEM NAUCZANIA W JĘZYKU ANGIELSKIM - PROGRAM 2015/2016 Wykłady 10 h, Ćwiczenia 45 h Zajęcia kończą się zaliczeniem Punkty ECTS: 4 WYKŁADY 1.

Bardziej szczegółowo

1. Układ odpornościowy. Odporność humoralna

1. Układ odpornościowy. Odporność humoralna Zakres zagadnień do poszczególnych tematów zajęć Seminaria 1. Układ odpornościowy. Odporność humoralna Ludzki układ odpornościowy Składowe i mechanizmy odporności wrodzonej Składowe i mechanizmy odpowiedzi

Bardziej szczegółowo

Kod przedmiotu/modułu MK_39 Punkty ETCS: 6. Jednostka: Zakład Immunologii Katedry Immunologii Klinicznej, ul. Rokietnicka 5d, 60-806 Poznań

Kod przedmiotu/modułu MK_39 Punkty ETCS: 6. Jednostka: Zakład Immunologii Katedry Immunologii Klinicznej, ul. Rokietnicka 5d, 60-806 Poznań Kod przedmiotu/modułu MK_39 Punkty ETCS: 6 Nazwa przedmiotu: Immunopatologia Jednostka: Zakład Immunologii Katedry Immunologii Klinicznej, ul. Rokietnicka 5d, 60-806 Poznań Osoba odpowiedzialna za przedmiot:

Bardziej szczegółowo

SYLABUS. Część A - Opis przedmiotu kształcenia. IMMUNOLOGIA Kod modułu LK.3.C.001. II Wydział Lekarski z Oddziałem Anglojęzycznym lekarski

SYLABUS. Część A - Opis przedmiotu kształcenia. IMMUNOLOGIA Kod modułu LK.3.C.001. II Wydział Lekarski z Oddziałem Anglojęzycznym lekarski SYLABUS Nazwa modułu/przedmiotu : Wydział: Kierunek studiów: Część A - Opis przedmiotu kształcenia. IMMUNOLOGIA Kod modułu LK.3.C.001 II Wydział Lekarski z Oddziałem Anglojęzycznym lekarski Specjalności:

Bardziej szczegółowo

Spis tre 1. Podstawy immunologii 11 2. Mechanizmy immunopatologiczne 61

Spis tre 1. Podstawy immunologii 11 2. Mechanizmy immunopatologiczne 61 Spis treści Przedmowa do wydania polskiego 6 Przedmowa do wydania pierwszego oryginalnego 6 Przedmowa do wydania drugiego oryginalnego 7 Przedmowa do wydania drugiego oryginalnego zmienionego i uaktualnionego

Bardziej szczegółowo

Leczenie biologiczne co to znaczy?

Leczenie biologiczne co to znaczy? Leczenie biologiczne co to znaczy? lek med. Anna Bochenek Centrum Badawcze Współczesnej Terapii C B W T 26 Październik 2006 W oparciu o materiały źródłowe edukacyjnego Grantu, prezentowanego na DDW 2006

Bardziej szczegółowo

3. Swoista odpowiedź immunologiczna cz.1 Antygen: pełnowartościowy, hapten; autologiczny, izogeniczny (syngeniczny), allogeniczny, ksenogeniczny;

3. Swoista odpowiedź immunologiczna cz.1 Antygen: pełnowartościowy, hapten; autologiczny, izogeniczny (syngeniczny), allogeniczny, ksenogeniczny; 3. Swoista odpowiedź immunologiczna cz.1 Antygen: pełnowartościowy, hapten; autologiczny, izogeniczny (syngeniczny), allogeniczny, ksenogeniczny; antygeny MHC (HLA), antygeny reagujące krzyżowo (heterofilne);

Bardziej szczegółowo

Wstęp i definicje podstawowe Wykaz używanych skrótów 1.Główne komponenty i zasadnicze cechy odpowiedzi immunologicznej (Marek Jakóbisiak)

Wstęp i definicje podstawowe Wykaz używanych skrótów 1.Główne komponenty i zasadnicze cechy odpowiedzi immunologicznej (Marek Jakóbisiak) Wstęp i definicje podstawowe Wykaz używanych skrótów 1.Główne komponenty i zasadnicze cechy odpowiedzi immunologicznej (Marek Jakóbisiak) 1.1.Limfocyty i przeciwciała (immunoglobuliny) 1.2.Antygeny 1.2.1.Grasiczozależność

Bardziej szczegółowo

Rozmnażanie i wzrost komórek sąściśle kontrolowane. Genetyczne podłoże nowotworzenia

Rozmnażanie i wzrost komórek sąściśle kontrolowane. Genetyczne podłoże nowotworzenia Rozmnażanie i wzrost komórek sąściśle kontrolowane Genetyczne podłoże nowotworzenia Rozmnażanie i wzrost komórek sąściśle kontrolowane Rozmnażanie i wzrost komórek sąściśle kontrolowane Połączenia komórek

Bardziej szczegółowo

Immunologia komórkowa

Immunologia komórkowa Immunologia komórkowa ocena immunofenotypu komórek Mariusz Kaczmarek Immunofenotyp Definicja I Charakterystyczny zbiór antygenów stanowiących elementy różnych struktur komórki, związany z jej różnicowaniem,

Bardziej szczegółowo

Zadanie 2. (2 pkt) Na schemacie przedstawiono namnażanie się retrowirusa HIV wewnątrz limfocytu T (pomocniczego) we krwi człowieka.

Zadanie 2. (2 pkt) Na schemacie przedstawiono namnażanie się retrowirusa HIV wewnątrz limfocytu T (pomocniczego) we krwi człowieka. Zadanie 1. (3 pkt) W aptekach dostępne są bez recepty różnego rodzaju preparaty lecznicze podnoszące odporność, zwane immunostymulatorami. Przeważnie zawierają substancje pochodzenia roślinnego, np. z

Bardziej szczegółowo

SYLABUS Część A - Opis przedmiotu kształcenia.

SYLABUS Część A - Opis przedmiotu kształcenia. Nazwa modułu/przedmiotu : Wydział: Kierunek studiów: Specjalności: - SYLABUS Część A - Opis przedmiotu kształcenia. IMMUNOLOGIA KLINICZNA Kod modułu LK.3.C.001 I Wydział Lekarski z Oddziałem Stomatologicznym

Bardziej szczegółowo

Tkanka limfoidalna i układ limfatyczny

Tkanka limfoidalna i układ limfatyczny Mechanizmy obronne organizmu: Tkanka limfoidalna i układ limfatyczny Odporność wrodzona: bariery nabłonkowe komórki fagocytujące receptory rozpoznające wzorzec ostre stany zapalne (neutrofile, makrofagi,

Bardziej szczegółowo

Układ odpornościowy, układ immunologiczny to układ struktur umożliwiających działanie mechanizmom odporności. Struktury te to: narządy limfoidalne

Układ odpornościowy, układ immunologiczny to układ struktur umożliwiających działanie mechanizmom odporności. Struktury te to: narządy limfoidalne Układ odpornościowy, układ immunologiczny to układ struktur umożliwiających działanie mechanizmom odporności. Struktury te to: narządy limfoidalne naczynie chłonne komórki uczestniczące w reakcjach immunologicznych

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Księgarnia PWN: Jakub Gołąb, Marek Jakóbisiak, Witold Lasek, Tomasz Stokłosa (red.) - Immunologia

SPIS TREŚCI. Księgarnia PWN: Jakub Gołąb, Marek Jakóbisiak, Witold Lasek, Tomasz Stokłosa (red.) - Immunologia Księgarnia PWN: Jakub Gołąb, Marek Jakóbisiak, Witold Lasek, Tomasz Stokłosa (red.) - Immunologia SPIS TREŚCI WSTĘP I DEFINICJE PODSTAWOWE WYKAZ UŻYWANYCH SKRÓTÓW WYKAZ CZĄSTECZEK CD XV XVII XXIV 1. GŁÓWNE

Bardziej szczegółowo

Podstawy immunologii. Odporność. Odporność nabyta. nieswoista. swoista

Podstawy immunologii. Odporność. Odporność nabyta. nieswoista. swoista Podstawy immunologii dr n. med. Jolanta Meller Odporność nieswoista mechanizmy obronne skóry i błon śluzowych substancje biologicznie czynne: interferon, lizozym, dopełniacz leukocyty (fagocyty) swoista

Bardziej szczegółowo

Streszczenie wykładu: WPŁYW FLORY BAKTERYJNEJ JELITA NA ROZWÓJ ODPOWIEDZI IMMUNOLOGICZNEJ

Streszczenie wykładu: WPŁYW FLORY BAKTERYJNEJ JELITA NA ROZWÓJ ODPOWIEDZI IMMUNOLOGICZNEJ Prof. dr hab. Leszek Ignatowicz Streszczenie wykładu: WPŁYW FLORY BAKTERYJNEJ JELITA NA ROZWÓJ ODPOWIEDZI IMMUNOLOGICZNEJ Ludzkie ciało zasiedlane jest bilionami symbiotycznych mikroorganizmów w tym bakterii,

Bardziej szczegółowo

Program specjalizacji w IMMUNOLOGII KLINICZNEJ

Program specjalizacji w IMMUNOLOGII KLINICZNEJ CENTRUM MEDYCZNE KSZTAŁCENIA PODYPLOMOWEGO Program specjalizacji w IMMUNOLOGII KLINICZNEJ Warszawa 2000 (c) Copyright by Centrum Medyczne Kształcenia Podyplomowego, Warszawa 2000 Program specjalizacji

Bardziej szczegółowo

Nowotwory układu chłonnego

Nowotwory układu chłonnego Nowotwory układu chłonnego Redakcja: Krzysztof Warzocha, Monika Prochorec-Sobieszek, Ewa Lech-Marańda Zespół autorski: Sebastian Giebel, Krzysztof Jamroziak, Przemysław Juszczyński, Ewa Kalinka-Warzocha,

Bardziej szczegółowo

Program specjalizacji

Program specjalizacji CENTRUM MEDYCZNE KSZTAŁCENIA PODYPLOMOWEGO Program specjalizacji w ALERGOLOGII Warszawa 2002 Program specjalizacji przygotował zespół ekspertów Prof.dr hab.n.med. Jerzy Kruszewski konsultant krajowy Prof.dr

Bardziej szczegółowo

Nazwa programu: LECZENIE PIERWOTNYCH NIEDOBORÓW ODPORNOŚCI U DZIECI

Nazwa programu: LECZENIE PIERWOTNYCH NIEDOBORÓW ODPORNOŚCI U DZIECI Załącznik nr 11 do Zarządzenia Nr 41/2009 Prezesa NFZ z dnia 15 września 2009 roku Nazwa programu: LECZENIE PIERWOTNYCH NIEDOBORÓW ODPORNOŚCI U DZIECI ICD 10 D80 w tym D80.0, D80.1, D80.3, D80.4, D80.5,

Bardziej szczegółowo

Odporność, stres, alergia

Odporność, stres, alergia Odporność, stres, alergia Odporność komórkowa Układ mikrofagocytarny Układ makrofagocytarny 1 Układ mikrofagocytarny Granulocyty obojętnochłonne Granulocyty kwasochłonne Granulocyty zasadochłonne Układ

Bardziej szczegółowo

Czy jesteśmy świadkami zmierzchu klasycznej reumatologii?

Czy jesteśmy świadkami zmierzchu klasycznej reumatologii? Prof. UM dr hab. med. Paweł Hrycaj Osiągnięcia w badaniach nad etiopatogenezą chorób reumatycznych i ich wpływ na leczenie Zakład Reumatologii i Immunologii Klinicznej Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego

Bardziej szczegółowo

układ odpornościowy Układ odpornościowy Układ odpornościowy Układ odpornościowy 11/8/2011

układ odpornościowy Układ odpornościowy Układ odpornościowy Układ odpornościowy 11/8/2011 Medyczne aspekty bezpośredniego przygotowania startowego zmiany odporności Wpływ wysiłków fizycznych na odporność człowieka Niekorzystny pogorszenie odporności człowieka o 15-25% Korzystny korzystny wpływ

Bardziej szczegółowo

Podstawy immunologii Układ limfatyczny

Podstawy immunologii Układ limfatyczny Podstawy immunologii Układ limfatyczny Immunologia - nauka o odporności Odporność reakcja komórek i tkanek na obce substancje lub patogeny, jak mikroorganizmy (bakterie, wirusy), parazyty, białka, polisacharydy

Bardziej szczegółowo

MAM HAKA NA CHŁONIAKA

MAM HAKA NA CHŁONIAKA MAM HAKA NA CHŁONIAKA CHARAKTERYSTYKA OGÓLNA Chłoniaki są to choroby nowotworowe, w których następuje nieprawidłowy wzrost komórek układu limfatycznego (chłonnego). Podobnie jak inne nowotwory, chłoniaki

Bardziej szczegółowo

17 Nieswoiste czynniki

17 Nieswoiste czynniki 17 Nieswoiste czynniki endogenne i egzogenne regulujące odpowiedź immunologiczną 17.1. Modulujący wpływ układu nerwowego i hormonalnego na odpowiedź immunologiczną Trzy układy integracyjne ustroju, nerwowy,

Bardziej szczegółowo

Spis treœci. 1. Wstêp... 1

Spis treœci. 1. Wstêp... 1 Spis treœci 1. Wstêp........................................................... 1 Czêœæ 1: MIKROBIOLOGIA OGÓLNA..................................... 3 2. Budowa i taksonomia bakterii.....................................

Bardziej szczegółowo

Mam Haka na Raka. Chłoniak

Mam Haka na Raka. Chłoniak Mam Haka na Raka Chłoniak Nowotwór Pojęciem nowotwór określa się niekontrolowany rozrost nieprawidłowych komórek w organizmie człowieka. Nieprawidłowość komórek oznacza, że różnią się one od komórek otaczających

Bardziej szczegółowo

KREW I HEMOPOEZA. Hct = Skład osocza krwi. Elementy morfotyczne krwi. Wskaźnik hematokrytu

KREW I HEMOPOEZA. Hct = Skład osocza krwi. Elementy morfotyczne krwi. Wskaźnik hematokrytu KREW I HEMOPOEZA Funkcje krwi: Krew jest tkanką płynną, ponieważ płynna jest istota międzykomórkowa (osocze) transport tlenu i substancji odżywczych do komórek transport CO2 i metabolitów wydalanych przez

Bardziej szczegółowo

Kierunek i poziom studiów: Biotechnologia, poziom drugi Sylabus modułu: Immunologia (2BT_53)

Kierunek i poziom studiów: Biotechnologia, poziom drugi Sylabus modułu: Immunologia (2BT_53) Uniwersytet Śląski w Katowicach str. 1 Kierunek i poziom studiów: Biotechnologia, poziom drugi Sylabus modułu: Immunologia (2BT_53) 1. Informacje ogólne koordynator modułu Dr Katarzyna Kasperkiewicz rok

Bardziej szczegółowo

Immunologiczna teoria starzenia

Immunologiczna teoria starzenia Immunologiczna teoria starzenia STRESZCZENIE Starzenie organizmu może być spowodowane zmniejszającą się zdolnością układu odpornościowego do reagowania na antygeny obce i własne. Skutkiem najczęściej obserwowanym

Bardziej szczegółowo

SYLABUS. DOTYCZY CYKLU KSZTAŁCENIA 2015-2018 (skrajne daty) I rok, 2 semestr Przedmiot kształcenia treści kierunkowych dr Józef Ratajczyk

SYLABUS. DOTYCZY CYKLU KSZTAŁCENIA 2015-2018 (skrajne daty) I rok, 2 semestr Przedmiot kształcenia treści kierunkowych dr Józef Ratajczyk SYLABUS DOTYCZY CYKLU KSZTAŁCENIA 2015-2018 (skrajne daty) 1.1. PODSTAWOWE INFORMACJE O PRZEDMIOCIE/MODULE Nazwa przedmiotu/ modułu Patologia ogólna Kod przedmiotu/ modułu* Wydział (nazwa jednostki prowadzącej

Bardziej szczegółowo

Opracował: A. Podgórski

Opracował: A. Podgórski Stan zdrowia i choroby Opracował: A. Podgórski Definicja zdrowia i choroby Zdrowie (WHO) określiła zdrowie jako stan pełnego, dobrego samopoczucia fizycznego, psychicznego i społecznego, a nie tylko jako

Bardziej szczegółowo

Poradnia Immunologiczna

Poradnia Immunologiczna Poradnia Immunologiczna Centrum Onkologii Ziemi Lubelskiej im. św. Jana z Dukli Lublin, 2011 Szanowni Państwo, Uprzejmie informujemy, że w Centrum Onkologii Ziemi Lubelskiej im. św. Jana z Dukli funkcjonuje

Bardziej szczegółowo

Zaawansowany. Podstawowa wiedza z zakresu biologii ogólnej na poziomie szkoły średniej

Zaawansowany. Podstawowa wiedza z zakresu biologii ogólnej na poziomie szkoły średniej 1 Kierunek: PILĘGNIARSTWO Nazwa przedmiotu Patologia Kod przedmiotu Poziom przedmiotu Rok studiów Semestr Liczba punktów Metody nauczania Język wykładowy Imię i nazwisko wykładowcy Wymagania wstępne Zaawansowany

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS PRZEDMIOTU. Obowiązuje od roku akademickiego: 2011/2012

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS PRZEDMIOTU. Obowiązuje od roku akademickiego: 2011/2012 PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS Obowiązuje od roku akademickiego: 2011/2012 Instytut Zdrowia Kierunek studiów: Pielęgniarstwo Kod kierunku: 12.6 Specjalność: Pielęgniarstwo 1. PRZEDMIOT

Bardziej szczegółowo

Szczegółowy program zajęć Immunologia, kierunek: Lekarski

Szczegółowy program zajęć Immunologia, kierunek: Lekarski Szczegółowy program zajęć Immunologia, kierunek: Lekarski 1. Podstawowe elementy i zasady działania układu immunologicznego. Odporność nieswoista cz. I (humoralna) Odporność: wrodzona, nabyta; czynna,

Bardziej szczegółowo

CENTRUM MEDYCZNE KSZTAŁCENIA PODYPLOMOWEGO. Program specjalizacji w ALERGOLOGII. Warszawa 2000

CENTRUM MEDYCZNE KSZTAŁCENIA PODYPLOMOWEGO. Program specjalizacji w ALERGOLOGII. Warszawa 2000 CENTRUM MEDYCZNE KSZTAŁCENIA PODYPLOMOWEGO Program specjalizacji w ALERGOLOGII Warszawa 2000 (c) Copyright by Centrum Medyczne Kształcenia Podyplomowego, Warszawa 2000 Program specjalizacji przygotował

Bardziej szczegółowo

PATOLOGIA OGÓLNA DLA ODDZIAŁU STOMATOLOGII. Immunopatologia

PATOLOGIA OGÓLNA DLA ODDZIAŁU STOMATOLOGII. Immunopatologia PATOLOGIA OGÓLNA DLA ODDZIAŁU STOMATOLOGII Immunopatologia Agenda! Komórki układu immunologicznego! Cytokiny! Układ dopełniacza! Kompleksy zgodności tkankowej! Rodzaje odpowiedzi immunologicznej! Immunologia

Bardziej szczegółowo

TKANKA ŁĄCZNA. Komórki. Włókna. Substancja podstawowa. Substancja międzykomórkowa

TKANKA ŁĄCZNA. Komórki. Włókna. Substancja podstawowa. Substancja międzykomórkowa Funkcje tkanki łącznej: TKANKA ŁĄCZNA łączy, utrzymuje i podpiera inne tkanki pośredniczy w rozprowadzaniu tlenu, substancji odŝywczych i biologicznie czynnych w organizmie odpowiada za większość procesów

Bardziej szczegółowo

DZIAŁ I. PODSTAWY REGULACJI I KONTROLI CZYNNOŚCI ORGANIZMU. FIZJOLOGIA KRWI.

DZIAŁ I. PODSTAWY REGULACJI I KONTROLI CZYNNOŚCI ORGANIZMU. FIZJOLOGIA KRWI. DZIAŁ I. PODSTAWY REGULACJI I KONTROLI CZYNNOŚCI ORGANIZMU. FIZJOLOGIA KRWI. Na dwiczeniach obowiązuje znajomośd metodyk udostępnionych na stronie internetowej Zakładu; na zajęcia praktyczne z fizjologii

Bardziej szczegółowo

Immunologia w patologii (immunopatologia) Patomorfologia. Immunologia w patologii. odpowiedź immunologiczna. podstawy chorób autoimmunologicznych

Immunologia w patologii (immunopatologia) Patomorfologia. Immunologia w patologii. odpowiedź immunologiczna. podstawy chorób autoimmunologicznych Patomorfologia Immunologia w patologii (immunopatologia) wykład 3 prof dr hab. n. med. Andrzej Marszałek Immunologia w patologii podstawy chorób autoimmunologicznych skrobiawica sarkoidoza Choroby o immunologicznym

Bardziej szczegółowo

Nawracające zakażenia u dzieci wariant normy czy przejaw zaburzeń odporności?

Nawracające zakażenia u dzieci wariant normy czy przejaw zaburzeń odporności? Nawracające zakażenia u dzieci wariant normy czy przejaw zaburzeń odporności? dr n. med. Sylwia Kołtan Katedra i Klinika Pediatrii, Hematologii i Onkologii Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu Collegium

Bardziej szczegółowo

Jan Żeromski Postępy immunodiagnostyki. Studia Ecologiae et Bioethicae 8/2, 330-334

Jan Żeromski Postępy immunodiagnostyki. Studia Ecologiae et Bioethicae 8/2, 330-334 Jan Żeromski Postępy immunodiagnostyki Studia Ecologiae et Bioethicae 8/2, 330-334 2010 Prof. Jan Żeromski (Katedra Immunologii Klinicznej Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu)

Bardziej szczegółowo

Personalizacja leczenia w hematoonkologii dziecięcej

Personalizacja leczenia w hematoonkologii dziecięcej MedTrends 2016 Europejskie Forum Nowoczesnej Ochrony Zdrowia Zabrze, 18-19 marca 2016 r. Personalizacja leczenia w hematoonkologii dziecięcej Prof. dr hab. n. med. Tomasz Szczepański Katedra i Klinika

Bardziej szczegółowo

Osiągnięcia w badaniach nad etiopatogenezą chorób reumatycznych i ich wpływ na leczenie

Osiągnięcia w badaniach nad etiopatogenezą chorób reumatycznych i ich wpływ na leczenie Prof. UM dr hab. med. Paweł Hrycaj Osiągnięcia w badaniach nad etiopatogenezą chorób reumatycznych i ich wpływ na leczenie Zakład Reumatologii i Immunologii Klinicznej Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego

Bardziej szczegółowo

CYTOKINY. Maja Machcińska

CYTOKINY. Maja Machcińska CYTOKINY Maja Machcińska Cytokiny hormony układu odpornościowego białkowe przekaźniki rozpuszczalni pośrednicy komunikowania się międzykomórkowego. działają w złożonej sieci, w której produkcja jednej

Bardziej szczegółowo

IMMUNOLOGIA WYKŁADY. (IL-7) 8-9 tyg. ciąŝy wątroba; dorosły szpik (od komórek śródkostnej do centralnej zatoki Ŝylnej jama szpikowa kości gąbczastej)

IMMUNOLOGIA WYKŁADY. (IL-7) 8-9 tyg. ciąŝy wątroba; dorosły szpik (od komórek śródkostnej do centralnej zatoki Ŝylnej jama szpikowa kości gąbczastej) - 1 - Rozwój komórek układu odpornościowego IMMUNOLOGIA WYKŁADY Układ immunologiczny (odpornościowy) ma za zadanie ochronę przed szeroko pojętymi patogenami przy stosunkowo niewielkich szkodach dla organizmu.

Bardziej szczegółowo

IMMUNOGENETYKA Anna Werner

IMMUNOGENETYKA Anna Werner IMMUNOGENETYKA Anna Werner Efekt końcowy Po zakończeniu seminarium powinieneś umieć: zdefiniować pojęcie antygenu oraz przedstawić budowę i proces powstawania przeciwciał, wyjaśnić na czym polega odporność

Bardziej szczegółowo

Dr med. Paweł Grzesiowski

Dr med. Paweł Grzesiowski SZCZEPIENIA OCHRONNE U PACJENTÓW ZE SZPICZAKIEM LECZONYCH PRZESZCZEPEM SZPIKU Dr med. Paweł Grzesiowski Zakład Profilaktyki Zakażeń i Zakażeń Szpitalnych Narodowy Instytut Leków Kraków, 9.02.09 r. EWOLUCJA

Bardziej szczegółowo

Defekty immunologiczne u noworodków

Defekty immunologiczne u noworodków 1 Defekty immunologiczne u noworodków Najpierw by móc się zastanowić nad tym problemem, należałoby wyjaśnić, co definiujemy jako odporność: Odporność jest ogólną niepodatnością ustroju na działanie drobnoustrojów

Bardziej szczegółowo

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu. Karta przedmiotu. obowiązuje w roku akademickim 2012/2013

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu. Karta przedmiotu. obowiązuje w roku akademickim 2012/2013 Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu Karta przedmiotu Instytut Zdrowia obowiązuje w roku akademickim 2012/2013 Kierunek studiów: Pielęgniarstwo Profil: Praktyczny Forma studiów: Stacjonarne Kod

Bardziej szczegółowo

HIV A UKŁAD ODPORNOŚCIOWY CZ. I

HIV A UKŁAD ODPORNOŚCIOWY CZ. I HIV A UKŁAD ODPORNOŚCIOWY CZ. I Wirus HIV wywołuje AIDS. Tragiczne skutki tej nieuleczalnej jeszcze choroby, nazywanej dżumą dwudziestego wieku, budzą grozę, ale jednocześnie zainteresowanie ze strony

Bardziej szczegółowo

Zawartość. Epidemiologia / Etiologia i patogeneza / Objawy kliniczne / Zmiany anatomopatologiczne / Rozpoznanie / Postępowanie / Piśmiennictwo

Zawartość. Epidemiologia / Etiologia i patogeneza / Objawy kliniczne / Zmiany anatomopatologiczne / Rozpoznanie / Postępowanie / Piśmiennictwo 141501 Zawartość Wstęp Choroby zakaźne owiec i kóz podlegające obowiązkowi zwalczania oraz rejestracji wg ustawy o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt (Dz.U. z dnia 20 kwietnia

Bardziej szczegółowo

1.1. Mechanizmy immunologiczne w atopii

1.1. Mechanizmy immunologiczne w atopii 1.1. Mechanizmy immunologiczne w atopii Wyjaśniając mechanizmy immunologiczne atopii, w tym atopowego zapalenia skóry, starano się prześledzić patomechanizm choroby od momentu kontaktu alergenów ze skórą

Bardziej szczegółowo

Odporność zestaw wszystkich mechanizmów biorących udział w wytworzeniu odpowiedzi odpornościowej. W znaczeniu bardziej ogólnym oznacza zdolność do

Odporność zestaw wszystkich mechanizmów biorących udział w wytworzeniu odpowiedzi odpornościowej. W znaczeniu bardziej ogólnym oznacza zdolność do Odporność zestaw wszystkich mechanizmów biorących udział w wytworzeniu odpowiedzi odpornościowej. W znaczeniu bardziej ogólnym oznacza zdolność do czynnej i biernej ochrony organizmu przed patogenami.

Bardziej szczegółowo

Krótki zarys immunologii. Katedra Nauk Przedklinicznych Wydział Medycyny Weterynaryjnej SGGW

Krótki zarys immunologii. Katedra Nauk Przedklinicznych Wydział Medycyny Weterynaryjnej SGGW Krótki zarys immunologii Katedra Nauk Przedklinicznych Wydział Medycyny Weterynaryjnej SGGW Immunologia to nauka zajmująca się biologicznymi i biochemicznymi podstawami reakcji odpornościowo-obronnej ustroju

Bardziej szczegółowo

Scenariusz lekcji, przeprowadzonej w klasie II/III szkoły ponadgimnazjalnej, z przyrody

Scenariusz lekcji, przeprowadzonej w klasie II/III szkoły ponadgimnazjalnej, z przyrody Scenariusz lekcji, przeprowadzonej w klasie II/III szkoły ponadgimnazjalnej, z przyrody 1. Wątek i TEMAT: B. Nauka i technologia 9. Wynalazki, które zmieniły świat Temat 32: Nowoczesne szczepionki (wycieczka)

Bardziej szczegółowo

kliniczna cznik dla studentów medycyny

kliniczna cznik dla studentów medycyny E LSE V le R l RBAN&PARTNER Patofizjologia kliniczna cznik dla studentów medycyny R edakcja Barbara Zahorska-Markiewicz Ewa Małecka-Tendera 0' //',su ' Av I 'f! i iw Podręcznik dla studentów Redakcja Barbara

Bardziej szczegółowo

(+) ponad normę - odwodnienie organizmu lub nadmierne zagęszczenie krwi

(+) ponad normę - odwodnienie organizmu lub nadmierne zagęszczenie krwi Gdy robimy badania laboratoryjne krwi w wyniku otrzymujemy wydruk z niezliczoną liczbą skrótów, cyferek i znaków. Zazwyczaj odstępstwa od norm zaznaczone są na kartce z wynikami gwiazdkami. Zapraszamy

Bardziej szczegółowo

SZCZEPIENIA OCHRONNE U DOROSŁYCH lek. Kamil Chudziński Klinika Anestezjologii i Intensywnej Terapii CSK MSW w Warszawie 10.11.2015 Szczepionki Zabite lub żywe, ale odzjadliwione drobnoustroje/toksyny +

Bardziej szczegółowo

2016-05-30. Czego się obawiać? Przed czym się bronić? Czy wszyscy jesteśmy tak samo zagrożeni patogenami?

2016-05-30. Czego się obawiać? Przed czym się bronić? Czy wszyscy jesteśmy tak samo zagrożeni patogenami? Układ immunologiczny ( ) nadaje kręgowcom zdolność do odróżniania swego od obcego i do odpowiedzi immunologicznej, dzięki której zwalcza infekcje wirusów, bakterii i pierwotniaków, odrzuca obce przeszczepy

Bardziej szczegółowo

Przemysław Pyda. Przeszczepianie trzustki

Przemysław Pyda. Przeszczepianie trzustki Przemysław Pyda Przeszczepianie trzustki Przeszczepianie trzustki na świecie Wskazania i rodzaj przeszczepu (I) Cukrzyca powikłana nefropatią; podwójny przeszczep nerka trzustka jednoczasowo z nerką SPK

Bardziej szczegółowo

Leczenie biologiczne w nieswoistych zapaleniach jelit - Dlaczego? Co? Kiedy? VI Małopolskie Dni Edukacji w Nieswoistych Zapaleniach Jelit

Leczenie biologiczne w nieswoistych zapaleniach jelit - Dlaczego? Co? Kiedy? VI Małopolskie Dni Edukacji w Nieswoistych Zapaleniach Jelit Leczenie biologiczne w nieswoistych zapaleniach jelit - Dlaczego? Co? Kiedy? VI Małopolskie Dni Edukacji w Nieswoistych Zapaleniach Jelit Co to są nieswoiste zapalenia jelit? Grupa chorób w których dochodzi

Bardziej szczegółowo

podręcznik chorób alergicznych

podręcznik chorób alergicznych podręcznik chorób alergicznych Gerhard Grevers Martin Rócken ilustracje Jurgen Wirth Redaktor wydania drugiego polskiego Bernard Panaszek I. Podstawy alergologii... 1 II. Diagnostyka chorób alergicznych...

Bardziej szczegółowo

Alergiczne choroby oczu

Alergiczne choroby oczu Alergiczne choroby oczu Podział alergicznych chorób oczu wg obrazu klinicznego Do alergicznych chorób oczu zaliczamy obecnie następujące jednostki chorobowe (podział zaproponowany przez polskich autorów)*:

Bardziej szczegółowo

KREW I HEMATOPOEZA. Dr n. med. Anna Machalińska Katedra i Zakład Histologii i Embriologii

KREW I HEMATOPOEZA. Dr n. med. Anna Machalińska Katedra i Zakład Histologii i Embriologii KREW I HEMATOPOEZA Dr n. med. Anna Machalińska Katedra i Zakład Histologii i Embriologii Funkcje krwi: 1. Transport tlenu i dwutlenku węgla 2. Transport substancji odżywczych 3. Transport produktów przemiany

Bardziej szczegółowo

Co to jest odporność?

Co to jest odporność? Co to jest odporność? Odporność to zdolność organizmu do przeciwdziałania niekorzystnemu wpływowi ciał obcych przedostających się do jego wnętrza. Podstawowe zadania mechanizmów obronnych to uniemożliwienie

Bardziej szczegółowo

Mikroorganizmy Zmodyfikowane Genetycznie

Mikroorganizmy Zmodyfikowane Genetycznie Mikroorganizmy Zmodyfikowane Genetycznie DEFINICJA Mikroorganizm (drobnoustrój) to organizm niewidoczny gołym okiem. Pojęcie to nie jest zbyt precyzyjne lecz z pewnością mikroorganizmami są: bakterie,

Bardziej szczegółowo

Terapeutyczne Programy Zdrowotne 2008 Leczenie stwardnienia rozsianego

Terapeutyczne Programy Zdrowotne 2008 Leczenie stwardnienia rozsianego załącznik nr 16 do zarządzenia Nr 36/2008/DGL Prezesa NFZ z dnia 19 czerwca 2008 r. Nazwa programu: LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO ICD-10 G.35 - stwardnienie rozsiane Dziedzina medycyny: neurologia I.

Bardziej szczegółowo

POWTÓRZENIE TREŚCI NAUCZANIA Z BIOLOGII KLASY III ROZPISKA POWTÓRZEŃ ROK 2007/2008 Klasa I Treści programowe Dział powtórzeniowy Przewidziana data

POWTÓRZENIE TREŚCI NAUCZANIA Z BIOLOGII KLASY III ROZPISKA POWTÓRZEŃ ROK 2007/2008 Klasa I Treści programowe Dział powtórzeniowy Przewidziana data POWTÓRZENIE TREŚCI NAUCZANIA Z BIOLOGII KLASY III ROZPISKA POWTÓRZEŃ ROK 2007/2008 Klasa I Treści programowe Dział powtórzeniowy Przewidziana data 1. Struktura organizmu i funkcje, jakim ona służy ( komórki,

Bardziej szczegółowo

GRYPA. Jak zapobiec zakażeniom grypy? m. st. Warszawie. Oddział Promocji Zdrowia, ul. Cyrulików 35; Powiatowa Stacja Sanitarno Epidemiologiczna w

GRYPA. Jak zapobiec zakażeniom grypy? m. st. Warszawie. Oddział Promocji Zdrowia, ul. Cyrulików 35; Powiatowa Stacja Sanitarno Epidemiologiczna w Powiatowa Stacja Sanitarno Epidemiologiczna w m. st. Warszawie ul. Kochanowskiego 21, Oddział Promocji Zdrowia, ul. Cyrulików 35; tel. 22/311-80-07 08; e-mail: oswiatazdrowotna@pssewawa.pl GRYPA Jak zapobiec

Bardziej szczegółowo

Genetyczne podłoże odporności i oporności na choroby ODPORNOŚĆ

Genetyczne podłoże odporności i oporności na choroby ODPORNOŚĆ Genetyczne podłoże odporności i oporności na choroby odporność na choroby oporność na choroby reakcja układu immunologicznego na infekcje cecha monogenowa mimo kontaktu z patogenami osobnik zdrowy cecha

Bardziej szczegółowo

Komórki układu immunologicznego

Komórki układu immunologicznego Mariusz Kaczmarek Komórki układu immunologicznego immunologicznie czynne limfocyty T limfocyty B komórki NK pomocnicze komórki dendrytyczne monocyty/makrofagi granulocyty obojętnochłonne (neutrofile) Testy

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Przedmowa Barbara Czerska... 11 Autorzy... 17 Wykaz skrótów... 19

Spis treści. Przedmowa Barbara Czerska... 11 Autorzy... 17 Wykaz skrótów... 19 Przedmowa Barbara Czerska.................................. 11 Autorzy.................................................... 17 Wykaz skrótów.............................................. 19 Rozdział I.

Bardziej szczegółowo

1. Budowa układu limfatycznego.

1. Budowa układu limfatycznego. Spis treści: 1.Budowa układu limfatycznego. 2.Limfa. 3.Węzły chłonne. 4.Grasica, śledziona, migdałki. 5.Funkcja układu limfatycznego. 6.Porównanie układu krwionośnego i limfatycznego. 7.Odporność organizmu.

Bardziej szczegółowo

Kiedy lekarz powinien decydować o wyborze terapii oraz klinicznej ocenie korzyści do ryzyka stosowania leków biologicznych lub biopodobnych?

Kiedy lekarz powinien decydować o wyborze terapii oraz klinicznej ocenie korzyści do ryzyka stosowania leków biologicznych lub biopodobnych? Kiedy lekarz powinien decydować o wyborze terapii oraz klinicznej ocenie korzyści do ryzyka stosowania leków biologicznych lub biopodobnych? prof. dr hab. med.. Piotr Fiedor Warszawski Uniwersytet Medyczny

Bardziej szczegółowo

Spis treści. śelazo... 46 Wapń i witamina D... 47 Cynk... 47

Spis treści. śelazo... 46 Wapń i witamina D... 47 Cynk... 47 Spis treści Przedmowa... 9 1. Ustalanie zapotrzebowania energetycznego w róŝnych stanach chorobowych (Danuta Gajewska)... 11 Wiadomości ogólne... 11 Całkowita przemiana materii... 12 Wprowadzenie... 12

Bardziej szczegółowo

Najczęstsze choroby błony śluzowej nosa i zatok. Poradnik dla pacjenta Dr Grzegorz Warkowski

Najczęstsze choroby błony śluzowej nosa i zatok. Poradnik dla pacjenta Dr Grzegorz Warkowski Najczęstsze choroby błony śluzowej nosa i zatok Poradnik dla pacjenta Dr Grzegorz Warkowski 1. Błona śluzowa nosa i zatok. Budowa i znaczenie dla organizmu Bariera przeciw zakażeniom i zanieczyszczeniom

Bardziej szczegółowo

Dziecko przebyło infekcję kiedy szczepić? Dr n. med. Ewa Duszczyk

Dziecko przebyło infekcję kiedy szczepić? Dr n. med. Ewa Duszczyk Dziecko przebyło infekcję kiedy szczepić? Dr n. med. Ewa Duszczyk Częste pytania rodziców Dziecko miało kontakt z chorobą zakaźną czy szczepić, czy czekać? Dziecko przebyło infekcję, kiedy i czy szczepić?

Bardziej szczegółowo

Katedra immunologii i mikrobiologii ZUT w Szczecinie-1, Labo-Wet S.J. weterynaryjne laboratorium diagnostyczne-2.

Katedra immunologii i mikrobiologii ZUT w Szczecinie-1, Labo-Wet S.J. weterynaryjne laboratorium diagnostyczne-2. Autoszczepionki w terapii zakażeń gronkowcowych u zwierząt Danuta Czernomysy-Furowicz 1, Jan Pawiński 2 Katedra immunologii i mikrobiologii ZUT w Szczecinie-1, Labo-Wet S.J. weterynaryjne laboratorium

Bardziej szczegółowo

Białka układu immunologicznego. Układ immunologiczny

Białka układu immunologicznego. Układ immunologiczny Białka układu immunologicznego Układ immunologiczny 1 Białka nadrodziny immunoglobulin Białka MHC 2 Białka MHC typu I Łańcuch ciężki (alfa) 45 kda Łańcuch lekki (beta 2 ) 12 kda Występują na powierzchni

Bardziej szczegółowo

WCZESNE OBJAWY CHOROBY NOWOTWOROWEJ U DZIECI

WCZESNE OBJAWY CHOROBY NOWOTWOROWEJ U DZIECI WCZESNE OBJAWY CHOROBY NOWOTWOROWEJ U DZIECI Elżbieta Adamkiewicz-Drożyńska Katedra i Klinika Pediatrii, Hematologii i Onkologii Początki choroby nowotworowej u dzieci Kumulacja wielu zmian genetycznych

Bardziej szczegółowo

Rok akad. 2013/2014 Semestr zimowy, czwartek, 8.30-10

Rok akad. 2013/2014 Semestr zimowy, czwartek, 8.30-10 PROWADZĄCY: Prof. Nadzieja Drela koordynator Dr Magdalena Markowska - koordynator Prof. Krystyna Skwarło-Sońta Dr Paweł Majewski Rok akad. 2013/2014 Semestr zimowy, czwartek, 8.30-10 Tydzień Data Temat

Bardziej szczegółowo

perspektywa zastosowania ksenotransplantów na szerszą skalę

perspektywa zastosowania ksenotransplantów na szerszą skalę KSENOTRANSPLANTACJE KSENOTRANSPLANTACJE (gr. ksenos obcy; łac. transplanto przesadzam) przeszczepy międzygatunkowe, czyli transplantacje organów, tkanek lub komórek z organizmu jednego gatunku do organizmu

Bardziej szczegółowo

NEUROENDOKRYNOIMMUNOLOGIA W MEDYCYNIE

NEUROENDOKRYNOIMMUNOLOGIA W MEDYCYNIE NEUROENDOKRYNOIMMUNOLOGIA W MEDYCYNIE PROWADZĄCY: Prof. Nadzieja Drela Dr Magdalena Markowska Prof. Krystyna Skwarło-Sońta Dr Paweł Majewski Rok akad. 2014/2015 Semestr zimowy, czwartek, 8.30-10.00 Rola

Bardziej szczegółowo

1. Co to jest chłoniak 2. Chłoniaki są łagodne i złośliwe 3. Gdzie najczęściej się umiejscawiają 4. Objawy 5. Przyczyny powstawania 6.

1. Co to jest chłoniak 2. Chłoniaki są łagodne i złośliwe 3. Gdzie najczęściej się umiejscawiają 4. Objawy 5. Przyczyny powstawania 6. 1. Co to jest chłoniak 2. Chłoniaki są łagodne i złośliwe 3. Gdzie najczęściej się umiejscawiają 4. Objawy 5. Przyczyny powstawania 6. Zachorowania na chłoniaka 7. Rozpoznanie i diagnostyka 8. Warto wiedzieć

Bardziej szczegółowo

Ocena jakościowa reakcji antygen - przeciwciało. Mariusz Kaczmarek

Ocena jakościowa reakcji antygen - przeciwciało. Mariusz Kaczmarek Ocena jakościowa reakcji antygen - przeciwciało Mariusz Kaczmarek Antygeny Immunogenność - zdolność do wzbudzenia przeciwko sobie odpowiedzi odpornościowej swoistej; Antygenowość - zdolność do reagowania

Bardziej szczegółowo

Astma oskrzelowa. Zapalenie powoduje nadreaktywność oskrzeli ( cecha nabyta ) na różne bodźce.

Astma oskrzelowa. Zapalenie powoduje nadreaktywność oskrzeli ( cecha nabyta ) na różne bodźce. Astma oskrzelowa Astma jest przewlekłym procesem zapalnym dróg oddechowych, w którym biorą udział liczne komórki, a przede wszystkim : mastocyty ( komórki tuczne ), eozynofile i limfocyty T. U osób podatnych

Bardziej szczegółowo

Zdobycze biotechnologii w medycynie i ochronie środowiska

Zdobycze biotechnologii w medycynie i ochronie środowiska Zdobycze biotechnologii w medycynie i ochronie środowiska InŜynieria genetyczna - badania biomedyczne Jednym z najbardziej obiecujących zastosowań nowych technologii opartych na przenoszeniu genów z jednego

Bardziej szczegółowo

SWOICH ŻYWICIELI. = wirusy = priony = bakterie pasoŝytnicze = grzyby. = robaki = kleszcze = owady

SWOICH ŻYWICIELI. = wirusy = priony = bakterie pasoŝytnicze = grzyby. = robaki = kleszcze = owady Wszystkie prawa zastrzeżone CALIVITA INTERNATIONAL INTERNATIONAL--POLSKA 2006 ParaProteX OSOBISTY OCHRONIARZ www.calivita.com.pl PASOŻYTY ORGANIZMY ŻYJĄCE KOSZTEM SWOICH ŻYWICIELI Mikroparazyty = wirusy

Bardziej szczegółowo

Patofizjologia i diagnostyka nietypowo przebiegającej cukrzycy typu 1

Patofizjologia i diagnostyka nietypowo przebiegającej cukrzycy typu 1 Patofizjologia i diagnostyka nietypowo przebiegającej cukrzycy typu 1 Ewelina Szamocka Praca magisterska wykonana w Katedrze Analityki Klinicznej Akademii Medycznej w Gdańsku pod kierunkiem prof. dr hab.

Bardziej szczegółowo

Spis treści GŁÓWNE FUNKCJE TKANKA ŁĄCZNA WŁAŚCIWA LUŹNA (WIOTKA) TKANKA ŁĄCZNA WŁAŚCIWA ZBITA (WŁÓKNISTA)

Spis treści GŁÓWNE FUNKCJE TKANKA ŁĄCZNA WŁAŚCIWA LUŹNA (WIOTKA) TKANKA ŁĄCZNA WŁAŚCIWA ZBITA (WŁÓKNISTA) Spis treści 1 GŁÓWNE FUNKCJE 2 TKANKA ŁĄCZNA WŁAŚCIWA LUŹNA (WIOTKA) 3 TKANKA ŁĄCZNA WŁAŚCIWA ZBITA (WŁÓKNISTA) 3.1 Nieregularna 3.2 Regularna 4 KOMÓRKI TKANKI ŁĄCZNEJ WŁAŚCIWEJ 4.1 Fibroblasty 4.2 Histiocyty

Bardziej szczegółowo

CENNIK DIAGNOSTYKA NIEPŁODNOŚCI MĘSKIEJ

CENNIK DIAGNOSTYKA NIEPŁODNOŚCI MĘSKIEJ CENNIK DIAGNOSTYKA NIEPŁODNOŚCI MĘSKIEJ AZOOSPERMIA badanie wykrywa delecje w regionie długiego ramienia chromosomu Y w fragmencie zwanym AZF, będące często przyczyną azoospermii lub oligospermii o podłożu

Bardziej szczegółowo

ZOSTAŃ DAWCĄ SZPIKU KOSTNEGO! Wygraj dla kogoś ŻYCIE!

ZOSTAŃ DAWCĄ SZPIKU KOSTNEGO! Wygraj dla kogoś ŻYCIE! ZOSTAŃ DAWCĄ SZPIKU KOSTNEGO! Wygraj dla kogoś ŻYCIE! Ty też możesz podarować komuś szansę na nowe życie! Dzieląc się cząstką siebie możemy dokonać wielkich czynów możemy pomóc wygrać komuś życie! Co godzinę

Bardziej szczegółowo

W okresie jesiennym zaczynamy u siebie zauważać tak zwany spadek formy. Łatwiej i szybciej łapiemy katar, który przeradza się w przeziębienie, a

W okresie jesiennym zaczynamy u siebie zauważać tak zwany spadek formy. Łatwiej i szybciej łapiemy katar, który przeradza się w przeziębienie, a W okresie jesiennym zaczynamy u siebie zauważać tak zwany spadek formy. Łatwiej i szybciej łapiemy katar, który przeradza się w przeziębienie, a niekiedy grypę czy nawet poważniejsze choroby, typu zapalenie

Bardziej szczegółowo