KRYSTYNA PRZYBYŁOWSKA, EWA CZYŻ, EWA CZAPLICKA, JADWIGA BERNARDCZYK-MELLER

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "KRYSTYNA PRZYBYŁOWSKA, EWA CZYŻ, EWA CZAPLICKA, JADWIGA BERNARDCZYK-MELLER"

Transkrypt

1 Nowiny Lekarskie 2006, 75, 4, KRYSTYNA PRZYBYŁOWSKA, EWA CZYŻ, EWA CZAPLICKA, JADWIGA BERNARDCZYK-MELLER WPŁYW NOSZENIA MIĘKKICH SOCZEWEK KONTAKTOWYCH O RÓŻNYM WSPÓŁCZYNNIKU GAZOPRZEPUSZCZALNOŚCI DK NA STRUKTURĘ ROGÓWKI ORAZ STABILNOŚĆ FILMU ŁZOWEGO DONIESIENIE WSTĘPNE INFLUENCE OF SOFT CONTACT LENSES WITH DIFFERENT GAS-PERMEABILITY RATIO (DK) ON THE CORNEAL STRUCTURE AND TEAR FILM STABILITY PRELIMINARY REPORT Katedra i Klinka Okulistyki Akademii Medycznej im K. Marcinkowskiego w Poznaniu Kierownik Katedry i Kliniki: prof. dr hab. med. Krystyna Pecold Streszczenie Wstęp. Soczewki kontaktowe są obecnie powszechną metodą korekcji wad refrakcji wzroku. Z ich używaniem mogą być związane zmiany morfometryczne rogówki oraz struktury filmu łzowego. Cel. Celem niniejszej pracy było określenie wpływu różnych wartości współczynnika Dk miękkich soczewek kontaktowych na stan rogówki oraz zależności między rodzajem soczewek, czasem i sposobem ich noszenia a parametrami opisującymi rogówkę oraz stabilność filmu. Materiał i metody. Przebadano 60 osób (120 oczu), w wieku lat (22,8 ± 1,96). Podzielono je na dwie grupy (po 30 pacjentów): I noszącą miękkie soczewki kontaktowe oraz II grupę kontrolną. Oceniano gładkość i przejrzystość rogówki przy użyciu lampy szczelinowej oraz stabilność filmu łzowego wykonując próbę fluoresceinową oraz Break-up Test. Do badania śródbłonka rogówki posłużył mikroskop lustrzany. Pomiaru promienia krzywizny rogówki dokonano autokeratometrem. Wyniki. Badania nie potwierdzają wpływu wartości Dk soczewek, ich rodzaju, czasu i sposobu noszenia na strukturę rogówki. W grupie I stwierdzono zwiększenie średniej wielkości komórek śródbłonka (AVG 360,41 µm 2 ), zmniejszenie ich gęstości (CD 2828,33/mm 2 ), niestabilność filmu łzowego oraz zmniejszenie promienia krzywizny rogówki (średnia 7,66 ± 0,22 µm) w stosunku do osób z grupy kontrolnej. Wnioski. Soczewki kontaktowe zaburzają normalną strukturę rogówki i filmu łzowego. SŁOWA KLUCZOWE: miękkie soczewki kontaktowe, współczynnik gazoprzepuszczalności Dk, struktura rogówki, komórki śródbłonka, stabilność filmu łzowego. Summary Introduction. Contact lenses are nowadays a common way of refractive eye disorders' correction. However, their application can affect the morphometric features of cornea and tear film structure. Aim. The aim of this study was to evaluate the influence of soft contact lenses (CL) with different Dk ratio on the cornea, i.e. to analyze the correlation between: frequency of CL replacement, time and manner of wear and the structure of cornea and tear film stability. Methods. Sixty patients (120 eyes) were studied, age range years (mean 23). Two groups were formed (each of 30 patients): I soft CL wearers, II control group. Corneal smoothness and clarity were evaluated in a slit-lamp examination. Fluorescein and break-up tests were performed to assess tear film stability. Corneal endothelium was photographed using specular microscope. And the mean corneal curvature radius was measured with autokeratometer. Results. No influence of Dk ratio, frequency of CL replacement, time and manner of wear on the cornea was found. However, group I proved to have increased mean endothelial cell size (AVG µm 2 ), decreased cell density (CD /mm 2 ), tear film instability and decreased mean corneal curvature radius (mean 7.66 ± 0.22 mm), compared to control group. No significant differences in corneal thickness and polymegathism between these groups were found. Conclusions. Contact lenses disturb the natural corneal and tear film structure. Causative factors of these changes, other than Dk ratio and time of Cl wear, need still to be determined. KEYWORDS: soft contact lenses, gas-permeability ratio Dk, corneal structure, endothelial cells, tear film stability. Wprowadzenie Około milionów ludzi na całym świecie używa soczewek kontaktowych jako alternatywnej wobec okularów metody korekcji wad refrakcji oczu. Soczewka kontaktowa jako ciało obce stanowi barierę dla dostępności tlenu niezbędnego do prawidłowego metabolizmu rogówki, który zapewnia utrzymanie jej właściwej struktury i funkcji. Pod soczewkami kontaktowymi zachodzi bardzo mała wymiana filmu łzowego. Tlen niezbędny dla prawidłowego funkcjonowania nabłonka rogówki dostarczany jest głównie przez dyfuzję poprzez soczewkę. Niedobór tlenu prowadzi do obrzęku nabłonka, jak i istoty właściwej. Gazoprzepuszczalność soczewek dla tlenu (Dk) opisywana jest wzorem: Dk = ilość tlenu x grubość soczewki kontaktowej/pole powierzchni x czas x różnica ciśnień Zaburzenia prawidłowego dopływu tlenu do rogówki prowadzą do zaburzenia metabolizmu rogówkowego i wy-

2 Wpływ noszenia miękkich soczewek kontaktowych o różnym współczynniku gazoprzepuszczalności Dk stąpienia objawów hipoksji. W wyniku hipoksji dochodzi do uszkodzeń struktury rogówki. Wzrasta odsetek dużych komórek, wynikający z upośledzonego ich złuszczania oraz ze zmniejszenia tempa mitoz zachodzących w warstwie podstawnej. Pojawiają się nierówności istoty właściwej, pęcherzyki śródbłonkowe i polimegatyzm, spadek liczby komórek heksagonalnych śródbłonka oraz istotne zmniejszenie się gęstości tych komórek. Hipoksja może prowadzić do zwiększenia grubości rogówki, zmniejszenia przezroczystości i spadku jej czucia [8]. Przyczyna obserwowanych zmian morfometrycznych rogówki może tkwić w nieprawidłowo dobranych soczewkach, zbyt stromo i ciasno dopasowanych, uciskających okolicę okołorąbkową, zwłaszcza przy zbyt dużej ich średnicy, gdy hermetycznie pokrywają całą rogówkę i przybrzeżną część twardówki. Powodem hipoksji może też być niedostateczna przepuszczalność dla tlenu materiałów, z których wykonane są soczewki. Niektórzy autorzy uważają, że zbyt długie, względnie stałe noszenie soczewek kontaktowych oraz niedostateczna ich pielęgnacja wpływa na stan rogówki [5]. Zewnętrzna powierzchnia rogówki wraz z filmem łzowym odgrywają znaczącą rolę w procesie widzenia. Stabilność filmu łzowego na powierzchni oka jest ograniczona w czasie i zależy od prawidłowej budowy, funkcji powiek, stanu powierzchni rogówki i spojówki oraz prawidłowego wydzielania mucyny, płynu łzowego i lipidów. Cel Badania miały na celu określenie wpływu różnych wartości współczynnika przepuszczalności tlenu Dk soczewek kontaktowych stosowanych przez grupę badaną na stan ich rogówki oraz ocenę zależności między rodzajem soczewek, czasem i sposobem ich noszenia a parametrami charakteryzującymi stan rogówki oraz stabilność filmu łzowego. W niniejszej pracy ocenie poddana została struktura rogówki oraz stabilność filmu łzowego w grupie osób noszących miękkie soczewki kontaktowe i odpowiadającej im wiekowo grupie kontrolnej. Materiał i metody Populacja badana Badaniem objętych zostało 60 osób (120 oczu), którymi byli dobrowolnie zgłaszający się studenci oraz młodzi lekarze. Osoby te, zdrowe pod względem okulistycznym, podzielone zostały na dwie grupy: I noszącą miękkie soczewki kontaktowe oraz II grupę kontrolną. W każdej z grup znalazło się po 30 pacjentów. Średnie wieku przedstawia tabela 1. Tab. 1. Zestawienie cech opisujących badane grupy Grupa noszących soczewki Grupa kontrolna Liczebność grup n = 30 n = 30 Średnia wieku grup (lata) 23,27 ± 1,98 22,33 ± 1,85 Stosunek kobiety: mężczyźni 27 : 3 20 : 10 Wśród osób z krótkowzrocznością moc soczewek wynosiła: -6,5D (1 oko), -6,0D (2 oczu), -5,75D (3 oczy), -5,5D (3 oczy), -4,75D (2 oczu), -4,5D (8 oczu), -4,25D (7 oczu), -3,75D (2 oczu), -3,5D (6 oczu), -3,0D (1 oko), -2,75D (4 oczy), -2,5D (6 oczu), -2,0D (6 oczu), -1,5D (2 oczu), -1,25D (1 oko), -1,0D (1 oko), -0,75D (1 oko). Pacjenci z dalekowzrocznością nosili soczewki o mocy: +2,5D (2 oczu), +3,25D (1 oko), +3,5D (1 oko), +5,0D (2 oczu). Badaniem w lampie szczelinowej oceniano gładkość i przejrzystość rogówki w świetle białym. Dodatkowo wykonano test fluoresceinowy dla oceny przedniej powierzchni rogówki oraz test przerwania filmu łzowego (Break-up Test).Wykonanie tych badań poprzedziło podanie 1% roztworu fluoresceiny do worka spojówkowego i zastosowanie niebieskiego filtru. Za pomocą mikroskopu lustrzanego dokonano analizy stanu śródbłonka. Dla każdego oka oddzielnie wykonano fotografię fragmentu płaszczyzny śródbłonka. Następnie z każdego zdjęcia o najbardziej wyraźnych granicach międzykomórkowych wybrano 25 komórek. Aparat dokonał automatycznych wyliczeń, z których dla nas istotnymi były: (1) grubość części środkowej rogówki T (mm), (2) średnia wielkość komórki śródbłonka AVG (µm 2 ), (3) współczynnik zmienności CV (%) mierzący różnicę w wielkości komórek czyli tak zwany polimegatyzm, (4) gęstość komórek śródbłonka CD (liczba komórek/mm 2 ). Autokeratometria U każdego pacjenta został wykonany pomiar średniego promienia krzywizny rogówki. Wykonano również pomiar ciśnienia śródgałkowego. Jeżeli wynik przekraczał 21 mmhg, pacjent był wykluczany ze studium. Analiza statystyczna Dla określenia istnienia wpływu badanych parametrów na strukturę i funkcję rogówki posłużyły testy zarówno parametryczne, jak i nieparametryczne. Do badania zależności między zmiennymi wykorzystany został współczynnik korelacji nieparametrycznej Spearmana. Analizie statystycznej poddano grupę badaną i kontrolną. Wyniki Grupa osób noszących miękkie soczewki była zróżnicowana pod względem ważnych dla naszego badania parametrów charakteryzujących ich soczewki, do których należą: materiał, z którego wykonana była soczewka, współczynnik Dk, rodzaj soczewek, sposób ich noszenia oraz czas noszenia. Różnice te przedstawiają poniższe wykresy. Wykres 1. (Wyjaśnienie zastosowanych oznaczeń Dk (10-11 ) (cm 2 /s) (ml O 2 mmhg): 1-Dk 8,4, 2- Dk 8,5, 3-Dk 20, 4- Dk 22, 5-Dk 28, 6- Dk 32, 7-Dk 36, 8-Dk 38, 9-Dk 138, 10-Dk 140.

3 330 Krystyna Przybyłowska i inni Wykres 1. Częstość występowania różnych wartości współczynnika Dk soczewek. Wykres 3. Rodzaj noszonych soczewek kontaktowych. Wykres 4. Sposób noszenia soczewek kontaktowych. Wykres 2. Czas noszenia soczewek kontaktowych procentowe zestawienie danych. W grupie osób noszących soczewki kontaktowe 67% osób nosiło soczewki miesięczne, 23% trzymiesięczne, 7% osób nosiło soczewki dwutygodniowe, a 3% miesięczne permanentne. Żaden z badanych nie stosował soczewek jednodniowych oraz rocznych (wykres 3). W badanej grupie osób noszących soczewki kontaktowe 67% nosiło soczewki codziennie, 27% kilka razy w tygodniu. Jednakowa liczba osób (po 3%) aplikowała sobie soczewki raz lub kilka razy w miesiącu (wykres 4.) Znaczenie współczynnika przepuszczalności dla tlenu Dk Przeprowadzone badania nie potwierdzają istnienia zależności pomiędzy wartością parametru Dk soczewek noszonych przez badaną grupę pacjentów a strukturą i grubością ich rogówki, średnim promieniem krzywizny, wielkością i liczbą komórek śródbłonka oraz stabilnością filmu łzowego. Wartości P zastosowanych testów przedstawia tabela 2. Tab. 2. Zależności parametru Dk Zależność między Dk a: Wartość Gładkością/Przejrzystością rogówki 0,73 Testem flouresceinowym 0,45 Break-up testem 0,07 Grubością części środkowej rogówki T 0,71 Średnią wielkością komórki śródbłonka AVG 0,63 Współczynnikiem zmienności CV 0,14 Gęstością komórek śródbłonka CD 0,63 Średnim promieniem krzywizny rogówki KerAv 0,26

4 Wpływ noszenia miękkich soczewek kontaktowych o różnym współczynniku gazoprzepuszczalności Dk Czas noszenia soczewek kontaktowych Badanie zależności między czasem noszenia soczewek a strukturą rogówki i parametrami ją opisującymi nie wykazało żadnej statystycznej ważności. Tabela 3. zawiera wartości P testów. Tab. 3. Wpływ czasu noszenia soczewek kontaktowych na stan rogówki Zależność między czasem noszenia a: Wartość P Gładkością/Przejrzystością rogówki 0,86 Testem flouresceinowym 0,58 Break-up testem 0,33 Grubością części środkowej rogówki T 0,77 Średnią wielkością komórki śródbłonka AVG 0,55 Współczynnikiem zmienności CV 0,85 Gęstością komórek śródbłonka CD 0,55 Średnim promieniem krzywizny rogówki KerAv 0,18 Rodzaj i sposób noszenia soczewek kontaktowych Nie stwierdzono korelacji między rodzajem noszonych soczewek (jednodniowe, dwutygodniowe, miesięczne, trzymiesięczne, roczne) a strukturą rogówki, jej grubością czy stabilnością filmu łzowego (tabela 5). Poddano analizie statystycznej zależność gładkości i przejrzystości rogówki, fluoresceinowego, Breakup Testu, grubości części centralnej rogówki T, średniej wielkości komórek śródbłonka AVG, współczynnika zmienności CV, gęstości komórek śródbłonka CD, średniego promienia krzywizny rogówki od sposobu noszenia soczewek (codziennie, raz w tygodniu, kilka razy w tygodniu, kilka razy w miesiącu, rzadziej). Wykazano istotny statystycznie wpływ sposobu noszenia soczewek na średnią wielkość komórek śródbłonka AVG oraz ich liczbę CD (tabela 6). Tab. 5. Zależności rodzaju soczewek Zależność między rodzajem soczewek a: Wartość P Gładkością/Przejrzystością rogówki 0,50 Testem flouresceinowym 0,11 Break-up testem 0,26 Grubością części środkowej rogówki T 0,67 Średnią wielkością komórki śródbłonka AVG 0,51 Współczynnikiem zmienności CV 0,65 Gęstością komórek śródbłonka CD 0,51 Średnim promieniem krzywizny rogówki KerAv 0,26 Tab. 4. Porównanie parametrów opisujących rogówkę między grupami noszącymi soczewki przez różnie długi czas Badane parametry Czas noszenia soczewek < 4 lata 4 lata Wartość P Gładkość/ Przejrzystość rogówki moda 0,03 moda 0,00 obliczenia niemożliwe Test flouresceinowy moda 0,06 moda 0,04 0,76 Break-up test moda 0,09 moda 0,08 0,43 Grubość części środkowej rogówki T (mm) 0,558 ± 0,032 0,546 ± 0,035 0,09 Średnia wielkość komórki śródbłonka AVG (µm 2 ) 361,36 ± 46,44 359,59 ± 58,34 0,9 Współczynnik zmienności CV (%) 24,28 ± 6,61 25,81 ± 10,21 0,44 Gęstość komórek śródbłonka CD (liczba komórek/mm 2 ) 2805,78 ± 342, ,06 ± 454,05 0,68 Średni promień krzywizny rogówki KerAv (mm) 7,66 ± 0,27 7,67 ± 0,12 0,91 Poddano analizie dwie podgrupy osób grupy badanej, noszących soczewki poniżej czterech lat oraz noszących je cztery lata i więcej. Zastosowane testy nie wykazały statystycznych różnic w badanych strukturach i opisywanych parametrach rogówki między tymi podgrupami. Wyniki przedstawia tabela 4. Tab. 6. Zależności sposobu noszenia soczewek Zależność między sposobem noszenia soczewek a: Wartość P Gładkością/Przejrzystością rogówki 0,49 Testem flouresceinowym 0,75 Break-up testem 0,97 Grubością części środkowej rogówki T 0,95 Średnią wielkością komórki śródbłonka AVG 0,008 Współczynnikiem zmienności CV 0,11 Gęstością komórek śródbłonka CD 0,009 Średnim promieniem krzywizny rogówki KerAv 0,15 Różnice między grupą noszącą i nie noszącą soczewki kontaktowe Analizie statystycznej poddano parametry w grupie noszącej soczewki kontaktowe i w grupie kontrolnej. Stwierdzono istotne statystycznie różnice między wynikami

5 332 Krystyna Przybyłowska i inni Break-up Testu, średnimi wielkościami komórek śródbłonka, gęstością tych komórek oraz średnim promieniem krzywizny rogówki (tabela 7). Tab. 7. Różnice statystyczne między grupami badanymi Badane parametry Grupa nosząca soczewki Grupa kontrolna Wartość P Gładkość/ Przejrzystość rogówki moda 0,016 moda 0,000 0,10 Test fluoresceinowy moda 0,036 moda 0,000 0,06 Break-up test 0,06 0,05 0,01 Grubość części środkowej rogówki T (mm) 0,552 ± 0,034 0,542 ± 0,028 0,08 Średnia wielkość komórki śródbłonka AVG (µm 2 ) 360,41 ± 52,69 339,23 ± 40,47 0,01 Współczynnik zmienności CV (%) 25,1 ± 8,7 24,1 ± 7,5 0,52 Gęstość komórek śródbłonka CD (liczba komórek/mm 2 ) 2828,33 ± 403,7 2989,28 ± 361,8 0,02 Średni promień krzywizny rogówki (mm) 7,66 ± 0,22 7,81 ± 0,24 0,0007 Wnioski 1. Nie stwierdzono niekorzystnego wpływu aktualnie noszonych miękkich soczewek kontaktowych na funkcję i stan narządu wzroku. 2. W grupie noszącej soczewki kontaktowe stwierdzono zmniejszenie ilości komórek śródbłonka oraz zwiększenie ich rozmiarów. 3. Noszenie soczewek kontaktowych wpływa na zmianę promienia krzywizny rogówki. Dyskusja Stwierdzenie braku wpływu współczynnika Dk na strukturę i funkcję rogówki, w świetle przeprowadzonych przez nas badań, sugeruje, że zmiany zachodzące w rogówce mogą zależeć również od innych czynników, mianowicie: typu soczewki, stopnia jej uwodnienia, dopasowania do indywidualnych cech oka, materiału i geometrii soczewki, systemu dezynfekcji, a nawet higieny osobistej stosującego soczewki. Wykazanie zmian morfometrycznych rogówki bez jednoznacznego określenia wpływu wartości Dk, może również nasuwać taki wniosek, że obecnie najczęściej stosowane soczewki kontaktowe są wciąż niewystarczająco tlenoprzepuszczalne. Dopiero włączenie odpowiednio dużej populacji osób noszących soczewki o Dk powyżej 100 (10-11 ) j. mogłoby wykazać istotny wpływ tego parametru na stan rogówki. Na podstawie naszych badań nie wykazałyśmy również wpływu czasu noszenia soczewek na rogówkę. Podobne wyniki przedstawił w swojej pracy Nieuwendaal [7] i Mc- Mahon [13]. Prawdopodobne wyjaśnienie może być takie, iż większość morfologicznych i funkcjonalnych zmian zachodzi dopiero po upływie pierwszych dziesięciu lat noszenia soczewek, ponadto zmiany te pozostają mniej lub bardziej stabilne, gdy noszenie jest kontynuowane. Średni czas noszenia soczewek badanej przez nas populacji wynosił znacznie mniej, tj. 3,91 ± 2,93 lat i mógł być zbyt krótki, aby mieć wpływ na morfologię i funkcję rogówki. Pomimo że badane osoby stosowały różne soczewki kontaktowe o różnym trybie ich noszenia, to jednak nie udało się nam znaleźć zależności między tymi parametrami a strukturą rogówki. Można zatem przypuszczać, że częstość wymiany soczewek, jak i sposób ich noszenia, nie ma wpływu na stan morfotyczny rogówki. Jedynym wyjątkiem okazał się wpływ sposobu noszenia na średnią wielkość komórek śródbłonka (AVG) i liczbę (CD). Jednak niemożliwe było dokładne zbadanie tej zależności ze względu na zbyt małą liczbę osób sporadycznie noszących soczewki. Wykazane przez nas zmiany struktury monowarstwy śródbłonka są trudne. Zwiększenia średniej wielkości komórek (AVG 360,41 µm 2 ) i zmniejszenia ich liczby (CD 2828,33 komórek/mm 2 ) w grupie osób noszących soczewki, w porównaniu do grupy kontrolnej (odpowiednio 339,23 µm 2 i 2989,28 komórek/mm 2 ), nie wykazali w swoich badaniach ani Holden [9] ani Patel [14]. Natomiast Schoessler [10] znalazł nieznaczny spadek wartości CD, jednak nie zdołał udowodnić swoich wniosków statystycznie. Badania wykonane przez Hondę [11] oraz Van Horna [12] wykazują zdolność komórek śródbłonka do zmiany ich morfologii, wydłużania i rozszerzania się w wyniku minimalnych nawet urazów śródbłonka. Taką przebudowę struktury monowarstwy umożliwia obecność mikrofilamentów w jej komórkach. Jako przyczynę takich zmian śródbłonka Holden [9] oraz Mac Rae [8] podaje przewlekły obrzęk rogówki, będący wynikiem hipoksji nabłonka wywołanej obecnością soczewki. Uzasadnione zatem jest poszukiwanie materiałów o coraz większej tlenoprzepuszczalności (Dk). Statystyczne opracowanie naszych danych nie potwierdziło występowania zwiększonego polimegatyzmu wśród osób noszących soczewki, który wykazany został przez wielu badaczy, między innymi Holdena [9] i Patela [14]. Prawdopodobnie większość zbadanych przez nas osób nosiła soczewki zbyt krótko, aby wyraźnie zaznaczył się u nich wzrost wartości CV (25,1% ± 8,7). Zwiększenie wartości AVG, wykazane powyżej, może świadczyć o zaczynającej się rozwijać różnorodności rozmiarów komórek śródbłonka.

6 Wpływ noszenia miękkich soczewek kontaktowych o różnym współczynniku gazoprzepuszczalności Dk Polimegatyzm śródbłonka może być wskaźnikiem niestabilności lub zaburzenia monowarstwy, której regularne heksagonalne komórki stanowią najbardziej stabilną geometrycznie i termodynamicznie strukturę. Niektóre badania, takie jak Mac Rae a [8] i Nieuwendaala [7], wykazują istotny polimegatyzm, jak również polimorfizm śródbłonka. Pomimo iż nie dowodzą one jednoznacznie przyczyny takich zmian, to wskazują na hipoksję jako najbardziej prawdopodobny powód przebudowy warstwy śródbłonka. Zmiany struktury śródbłonka są ważne dla osób, które w przyszłości mogą zostać poddane operacyjnemu leczeniu schorzeń gałki ocznej. Każdy zabieg chirurgiczny powoduje uszkodzenie i następowe zmiany w monowarstwie śródbłonka, dlatego u osób noszących soczewki zaburzona struktura tej warstwy, może mieć wpływ na przebieg pooperacyjny. Ponadto doskonalsza jakość współcześnie stosowanych soczewek kontaktowych może zmniejszać ryzyko tego rodzaju powikłań. Przeprowadzone przez nas badania grubości części środkowej rogówki nie wykazały statystycznie istotnych różnic między grupami: noszących i nie noszących soczewki kontaktowe. Holden ze współpracownikami wykazał istnienie zarówno obrzęku, który z czasem ustępuje, jak i scieńczenie warstwy nabłonka oraz istoty właściwej rogówki. Zmiany te są następstwem noszenia soczewek kontaktowych, które powodują niedotlenienie rogówki. Obrzękowi sprzyja przewaga metabolizmu beztlenowego i zwiększona synteza kwasu mlekowego, który wywołuje wzrost ciśnienia osmotycznego w obrębie rogówki i następcze odwodnienie komórek. Z kolei scieńczenie warstw rogówki wywołane jest tym, że zaburzenia w dostępie do tlenu pociągają za sobą upośledzone zdolności podziałowe komórek podstawnych nabłonka oraz keratocytów istoty właściwej. Wraz ze scieńczeniem nabłonka wzrasta ryzyko infekcji bakteryjnej. W grupie osób noszących soczewki kontaktowe nie stwierdzono zmiany grubości centralnej rogówki, co może wskazywać na kompensowanie obrzęku rozpoczynającym się zmniejszaniem grubości warstw rogówki. Z przeprowadzonych badań wynika wniosek o istnieniu niestabilności filmu łzowego spowodowanego obecnością soczewek kontaktowych. Jednak, zachodzące w filmie łzowym zmiany ilościowe i jakościowe, nie wpływają znacząco ani na gładkość, ani przejrzystość rogówki zbadanych przez nas osób. Glasson i wsp. [15] wykazali, że w przypadku noszenia soczewek niestabilność filmu łzowego wynika z uszkodzenia przedniej powierzchni nabłonka rogówki oraz zaburzeń warstwy mucyny i że wszystkie te zmiany wpływają niekorzystnie nie tylko na rogówkę, ale pogarszają także komfort noszenia soczewek. Otrzymane przez nas wyniki, dotyczące zmniejszenia promienia krzywizny przedniej powierzchni rogówki u osób noszących soczewki, mogą być wynikiem wpływu modelującego soczewki na rogówkę. Podobne wyniki uzyskali w niezależnych badaniach Pflugfelder [2] oraz Bars [3]. Zjawisko to jest wykorzystywane w jednej z metod korekcji wad refrakcji ortokeratologii. Niektórzy naukowcy, między innymi Holden [9], dowodzą, że zmiany wywołane noszeniem soczewek są odwracalne po zaprzestaniu ich stosowania. W przypadku, gdy przerwanie aplikacji soczewek jest niepożądane, działania niekorzystne mogą być zminimalizowane poprzez takie dopasowanie rodzaju, kształtu i trybu noszenia soczewek, które zmniejszy stopień zmian morfometrycznych rogówki oraz zapewni możliwie najdłuższy czas ich codziennego stosowania. Piśmiennictwo 1. Perry S. Binder, H. Dwight Cavanagh, Dan Jones, Steven Kramer, Richard Lembach, Michael Lemp, J. James Rowsey, Casimir A. Swinger: Cornea, refractive surgery, and contact lens. Trans. New Orleans Academy Ophthalmol., Liu Z., Pflugfelder S.C.: The effects of long-term contact lens wear on corneal thickness, curvature, and surface regularity. Ophthalmology, 2000 Jan. 3. Yeniad Bars, Yigit Bulent, Issever Halim, Bilgin Lale Kozer: Effects of Contact Lenses on Corneal Thickness and Corneal Curvature During Usage. Eye & Contact Lens: Science & Clinical Practice. October 2003, 29(4), Pankowska B., Wojciechowska I.: Soczewki kontaktowe. Wyd. Volumed Szymankiewicz S.: Soczewki kontaktowe korekcyjne i lecznicze powikłania. Wyd. Unia Stamler J.: Contact Lens Complications emedicine Nieuwendaal C.P., Odenthal M.T.P., Kok J.H.C., Venema H.W., Oosting J., Riemslag F.C.C., Kijlstra A.: Morphology and function of the corneal endothelium after long-term contact lens wear. Invest. Ophthalmol. Vis. Sci., 1994, 37, Scott M. Mac Rae, Mamoru Matsuda i wsp.: The effects of hard and soft contact lenses on the corneal endothelium. AJO, 1986, 102, Holden B.A., Sweeney D.F., Vannas A. i wsp.: Effects of long-term contact lens wear on the human cornea. Invest. Ophthalmol. Vis. Sci., Schoessler J.P.: Corneal endotelial polymegathism associated with extended wear. Int. Contact Lens Clinic, 1983, 10, Honda H., Ogita Y., Higuchi S. i wsp.: Cell movement in a living mammalian tissue. J. Morph., 1982, 174, Van Horn D.L., Hyndiuk R.A.: Endothelial wound repair in primate cornea. Exp. Eye Res., 1975, 21, McMahon T., Polse K., McNamara N.: Long-term PMMA contact lenswear reduces corneal function. Invest. Ophthalmol. Vis. Sci., 1993, 34, Patel S.V., McLaren J.W., Hodge D.O., Bourne M.W.: Confocal microscopy in vivo in corneas of long-term contact lens wearers. Invest. Ophthalmol. Vis. Sci., 2002, 43, Gasson M.J., Stapleton F., Keay L. i wsp.: Differences in clinical parameters and tear film of tolerant and intolerant contact lens wearers. Invest. Ophthalmol. Vis. Sci., 2003, 44, 12,

Część 1. Podstawowe zagadnienia 1. Informacje ogólne 1

Część 1. Podstawowe zagadnienia 1. Informacje ogólne 1 Spis treści Wstęp do wydania czwartego Wstęp do wydania pierwszego Skróty xiii xiv xv Część 1. Podstawowe zagadnienia 1. Informacje ogólne 1 1.1 Anatomia stosowana 1 1.2 Fizjologia stosowana 4 1.3 Fizyczne

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU. Egzamin / zaliczenie na ocenę* WYMAGANIA WSTĘPNE W ZAKRESIE WIEDZY, UMIEJĘTNOŚCI I INNYCH KOMPETENCJI

KARTA PRZEDMIOTU. Egzamin / zaliczenie na ocenę* WYMAGANIA WSTĘPNE W ZAKRESIE WIEDZY, UMIEJĘTNOŚCI I INNYCH KOMPETENCJI WYDZIAŁ PPT Zał. nr 4 do ZW /01 KARTA PRZEDMIOTU Nazwa w języku polskim SOCZEWKI KONTAKTOWE Nazwa w języku angielskim CONTACT LENSES Kierunek studiów (jeśli dotyczy): OPTYKA Specjalność (jeśli dotyczy):

Bardziej szczegółowo

METODY BADAŃ W OKULISTYCE

METODY BADAŃ W OKULISTYCE Dr med. Joanna Wąsiewicz-Rager Wywiad okulistyczny przyczyna zgłoszenia się do okulisty przebyte choroby narządu wzroku urazy gałki ocznej wywiad dotyczący wieku dziecięcego-zezy dotychczasowa korekcja

Bardziej szczegółowo

ZALEŻNOŚĆ MIĘDZY WYSOKOŚCIĄ I MASĄ CIAŁA RODZICÓW I DZIECI W DWÓCH RÓŻNYCH ŚRODOWISKACH

ZALEŻNOŚĆ MIĘDZY WYSOKOŚCIĄ I MASĄ CIAŁA RODZICÓW I DZIECI W DWÓCH RÓŻNYCH ŚRODOWISKACH S ł u p s k i e P r a c e B i o l o g i c z n e 1 2005 Władimir Bożiłow 1, Małgorzata Roślak 2, Henryk Stolarczyk 2 1 Akademia Medyczna, Bydgoszcz 2 Uniwersytet Łódzki, Łódź ZALEŻNOŚĆ MIĘDZY WYSOKOŚCIĄ

Bardziej szczegółowo

Soczewki jednodniowe Wygoda odpowiadająca wyzwaniom nowoczesnego stylu życia

Soczewki jednodniowe Wygoda odpowiadająca wyzwaniom nowoczesnego stylu życia Soczewki jednodniowe Wygoda odpowiadająca wyzwaniom nowoczesnego stylu życia Soczewki jednodniowe Soczewki jednodniowe Dk/t (przy -3,00 DS) Dk (ISO 9913-1998) ZAKRES MOCY ŚREDNICA (mm) PROMIEŃ KRZYWIZNY

Bardziej szczegółowo

Wzrok na szóstkę z plusem PORADNIK DLA RODZICÓW

Wzrok na szóstkę z plusem PORADNIK DLA RODZICÓW Wzrok na szóstkę z plusem PORADNIK DLA RODZICÓW Drodzy Rodzice, Serdecznie dziękujemy, za aktywny udział w akcji społecznej Wzrok na szóstkę z plusem i zaufanie jakim nas Państwo obdarzyli udzielając zgody

Bardziej szczegółowo

Omówienie Raportu na temat dyskomfortu w soczewkach kontaktowych

Omówienie Raportu na temat dyskomfortu w soczewkach kontaktowych Omówienie Raportu na temat dyskomfortu w soczewkach kontaktowych Report on International Workshop on Contact Lens Discomfort Sylwia Kropacz-Sobkowiak Alcon Polska Sp. z o.o. Pracownia Fizyki Widzenia i

Bardziej szczegółowo

Wady refrakcji u niemowląt, dzieci i młodzieży.

Wady refrakcji u niemowląt, dzieci i młodzieży. Anna Gotz-Więckowska Wady refrakcji u niemowląt, dzieci i młodzieży. Katedra Okulistyki i Klinika Okulistyczna UM w Poznaniu Kierownik: Prof.UM dr hab. Jarosław Kocięcki Rozwój narządu wzroku Precyzyjny

Bardziej szczegółowo

Czy możliwe jest uszkodzenie oka soczewką kontaktową?

Czy możliwe jest uszkodzenie oka soczewką kontaktową? Czy możliwe jest uszkodzenie oka soczewką kontaktową? Zakładanie i zdejmowanie soczewek są czynnościami, których trzeba się nauczyć, aby odbywało się w sposób prawidłowy. Wraz z upływem czasu czynności

Bardziej szczegółowo

Dzienne soczewki kontaktowe iloox CONTACT Daily

Dzienne soczewki kontaktowe iloox CONTACT Daily Dzienne soczewki kontaktowe iloox CONTACT Daily 5 sztuk soczewek gratis dokonując zakupu w salonie LOOX Galeria Optyki w Twoim mieście! Darmowa dostawa do domu, zamawiając soczewki w naszym internetowym

Bardziej szczegółowo

Miesięczne soczewki kontaktowe iloox CONTACT

Miesięczne soczewki kontaktowe iloox CONTACT Miesięczne soczewki kontaktowe iloox CONTACT 1 soczewka gratis dokonując zakupu w salonach LOOX i sunloox w Twoim mieście! Darmowa dostawa do domu, zamawiając soczewki w naszym internetowym salonie optycznym

Bardziej szczegółowo

Witamy w comiesięcznym przeglądzie firmy Bausch & Lomb dotyczącym badań naukowych. American Journal of Ophthalmology 152(2)

Witamy w comiesięcznym przeglądzie firmy Bausch & Lomb dotyczącym badań naukowych. American Journal of Ophthalmology 152(2) Witamy w comiesięcznym przeglądzie firmy Bausch & Lomb dotyczącym badań naukowych. Ponieważ mamy doświadczenie w klinicznych badaniach oka, głównie przedniej jego części, firma Bausch i Lomb zleciła nam

Bardziej szczegółowo

Zapomnij o okularach. 13.09.2011, Warszawa

Zapomnij o okularach. 13.09.2011, Warszawa Zapomnij o okularach 13.09.2011, Warszawa Program konferencji Badanie CBOS Jak Polacy dbają o wzrok Prezbiopia wprowadzenie Laser femtosekundowy opis urządzenia IntraCOR laserowa korekcja prezbiopii Pozbyłem

Bardziej szczegółowo

Nazwisko i imię: Zespół: Data: Ćwiczenie nr 53: Soczewki

Nazwisko i imię: Zespół: Data: Ćwiczenie nr 53: Soczewki Nazwisko i imię: Zespół: Data: Ćwiczenie nr : Soczewki Cel ćwiczenia: Wyznaczenie ogniskowych soczewki skupiającej i układu soczewek (skupiającej i rozpraszającej) oraz ogniskowej soczewki rozpraszającej

Bardziej szczegółowo

Metody numeryczne w zagadnieniach optycznych. Soczewki kontaktowe

Metody numeryczne w zagadnieniach optycznych. Soczewki kontaktowe Metody numeryczne w zagadnieniach optycznych Politechnika Wrocławska Inżynieria biomedyczna II st. Wydział Mechaniczny 2014/2015r. Skipirzepa Dagmara Wróbel Eliza Soczewki kontaktowe Soczewki kontaktowe

Bardziej szczegółowo

Rozwój konstrukcji soczewek sztywnych

Rozwój konstrukcji soczewek sztywnych Conflex air (Wohlk, 18) W pełni asferyczna konstrukcja z polimeru fluorowego, dopasowywana równolegle w części centralnej. TD =,30 mm,,80 mm, 10,30 mm BOZR = 7,20 8,0 mm Asferyczne peryferia e = 0,4.2

Bardziej szczegółowo

Akademia Morska w Szczecinie. Wydział Mechaniczny

Akademia Morska w Szczecinie. Wydział Mechaniczny Akademia Morska w Szczecinie Wydział Mechaniczny ROZPRAWA DOKTORSKA mgr inż. Marcin Kołodziejski Analiza metody obsługiwania zarządzanego niezawodnością pędników azymutalnych platformy pływającej Promotor:

Bardziej szczegółowo

KATALOG PRODUKTÓW 2012. Dystrybutor

KATALOG PRODUKTÓW 2012. Dystrybutor KATALOG PRODUKTÓW 2012 Dystrybutor WŁAŚCIWOŚCI: Wysoka przepuszczalność tlenu Bez technologii ulepszającej powierzchnię Niski moduł sprężystości Wysoka zawartość wody Asferyczna optyka Asferyczna powierzchnia

Bardziej szczegółowo

Dodatek 1. C f. A x. h 1 ( 2) y h x. powrót. xyf

Dodatek 1. C f. A x. h 1 ( 2) y h x. powrót. xyf B Dodatek C f h A x D y E G h Z podobieństwa trójkątów ABD i DEG wynika z h x a z trójkątów DC i EG ' ' h h y ' ' to P ( ) h h h y f to ( 2) y h x y x y f ( ) i ( 2) otrzymamy to yf xy xf f f y f h f yf

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie: Wybrane zagadnienia z korelacji i regresji.

Ćwiczenie: Wybrane zagadnienia z korelacji i regresji. Ćwiczenie: Wybrane zagadnienia z korelacji i regresji. W statystyce stopień zależności między cechami można wyrazić wg następującej skali: Skala Guillforda Przedział Zależność Współczynnik [0,00±0,20)

Bardziej szczegółowo

WARSZAWSKI UNIWERSYTET MEDYCZNY

WARSZAWSKI UNIWERSYTET MEDYCZNY WARSZAWSKI UNIWERSYTET MEDYCZNY WYDZIAŁ LEKARSKO-DENTYSTYCZNY KATEDRA PROTETYKI STOMATOLOGICZNEJ ANALIZA ZMIAN WARTOŚCI SIŁY RETENCJI W TRÓJELEMENTOWYCH UKŁADACH KORON TELESKOPOWYCH Rozprawa na stopień

Bardziej szczegółowo

Tajemnice świata zmysłów oko.

Tajemnice świata zmysłów oko. Tajemnice świata zmysłów oko. Spis treści Narządy zmysłów Zmysły u człowieka Oko Budowa oka Model budowy siatkówki Działanie oka Kolory oczu Choroby oczu Krótkowzroczność Dalekowzroczność Astygmatyzm Akomodacja

Bardziej szczegółowo

Katedra Fizyki i Biofizyki UWM, Instrukcje do ćwiczeń laboratoryjnych z biofizyki. Maciej Pyrka wrzesień 2013

Katedra Fizyki i Biofizyki UWM, Instrukcje do ćwiczeń laboratoryjnych z biofizyki. Maciej Pyrka wrzesień 2013 M Wyznaczanie zdolności skupiającej soczewek za pomocą ławy optycznej. Model oka. Zagadnienia. Podstawy optyki geometrycznej: Falowa teoria światła. Zjawisko załamania i odbicia światła. Prawa rządzące

Bardziej szczegółowo

Choroby alergiczne a narząd wzroku przypadki kliniczne

Choroby alergiczne a narząd wzroku przypadki kliniczne Choroby alergiczne a narząd wzroku przypadki kliniczne M. Pietruszyńska, I. Jankowska Lech, I. Grabska-Liberek Klinika Okulistyki CMKP w Warszawie Kierownik Kliniki : prof. dr hab. I. Grabska - Liberek

Bardziej szczegółowo

Laserowa korekcja wzroku

Laserowa korekcja wzroku Laserowa korekcja wzroku Zmień swoje życie już dziś! P R Y W A T N Y S Z P I T A L W E I S S K L I N I K w w w. w e i s s k l i n i k. p l 1 Zabieg w Weiss Klinik Czy kiedykolwiek zastanawialiście się

Bardziej szczegółowo

PRAWDA O SOCZEWKACH KONTAKTOWYCH ECLF 2009

PRAWDA O SOCZEWKACH KONTAKTOWYCH ECLF 2009 PRAWDA O SOCZEWKACH KONTAKTOWYCH Obalanie mitów Zestaw najczęściej zadawanych pytań i odpowiedzi dotyczących soczewek kontaktowych, kierowanych do lekarzy ogólnych, lekarzy pediatrów i lekarzy okulistów

Bardziej szczegółowo

Konsensus okulistyczno-położniczy w sprawie wskazań do rozwiązania porodu drogą cięcia cesarskiego z powodu zmian w narządzie wzroku

Konsensus okulistyczno-położniczy w sprawie wskazań do rozwiązania porodu drogą cięcia cesarskiego z powodu zmian w narządzie wzroku Konsensus okulistyczno-położniczy w sprawie wskazań do rozwiązania porodu drogą cięcia cesarskiego z powodu zmian w narządzie wzroku Wytyczne Polskiego Towarzystwa Okulistycznego 1 Konsensus okulistyczno-położniczy

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY NA ROK AKADEMICKI 2011/2012 NAZWA JEDNOSTKI:

PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY NA ROK AKADEMICKI 2011/2012 NAZWA JEDNOSTKI: PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY NA ROK AKADEMICKI 2011/2012 NAZWA JEDNOSTKI: 1. Adres jednostki: Adres: Katedra i Klinika Okulistyki Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu 61-848 Poznań ul:długa

Bardziej szczegółowo

ZAPOBIEGANIE ROZWOJOWI NIEDOWIDZENIA - WCZESNE WYKRYWANIE WAD WZROKU I ZEZA U DZIECI

ZAPOBIEGANIE ROZWOJOWI NIEDOWIDZENIA - WCZESNE WYKRYWANIE WAD WZROKU I ZEZA U DZIECI ZAPOBIEGANIE ROZWOJOWI NIEDOWIDZENIA - WCZESNE WYKRYWANIE WAD WZROKU I ZEZA U DZIECI Celem Programu jest zapobieganie rozwojowi niedowidzenia i poprawa funkcji narządu wzroku u dzieci w wieku 4-5 lat z

Bardziej szczegółowo

Wykład 10 Zrandomizowany plan blokowy

Wykład 10 Zrandomizowany plan blokowy Wykład 10 Zrandomizowany plan blokowy Staramy się kontrolować efekty zróżnicowania badanych jednostek eksperymentalnych poprzez zapewnienie ich ``jednorodności wewnątrz każdej grupy zabiegowej. Dzielimy

Bardziej szczegółowo

Dopasowanie soczewek. Przewodnik dla specjalistów

Dopasowanie soczewek. Przewodnik dla specjalistów Dopasowanie soczewek torycznych Fitting toric - koniec lenses - no longer ze stygmatami! a stigma! Przewodnik dla specjalistów A Guide for Eye Care Professionals Sarah Morgan BSc(Hons) MPhil MCOptom FAAO

Bardziej szczegółowo

Analysis of infectious complications inf children with acute lymphoblastic leukemia treated in Voivodship Children's Hospital in Olsztyn

Analysis of infectious complications inf children with acute lymphoblastic leukemia treated in Voivodship Children's Hospital in Olsztyn Analiza powikłań infekcyjnych u dzieci z ostrą białaczką limfoblastyczną leczonych w Wojewódzkim Specjalistycznym Szpitalu Dziecięcym w Olsztynie Analysis of infectious complications inf children with

Bardziej szczegółowo

Streszczenie projektu badawczego

Streszczenie projektu badawczego Streszczenie projektu badawczego Dotyczy umowy nr 2014.030/40/BP/DWM Określenie wartości predykcyjnej całkowitej masy hemoglobiny w ocenie wydolności fizycznej zawodników dyscyplin wytrzymałościowych Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

(12) TŁUMACZENIE PATENTU EUROPEJSKIEGO (19) PL (11) (96) Data i numer zgłoszenia patentu europejskiego: 18.05.2005 05010800.0

(12) TŁUMACZENIE PATENTU EUROPEJSKIEGO (19) PL (11) (96) Data i numer zgłoszenia patentu europejskiego: 18.05.2005 05010800.0 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) TŁUMACZENIE PATENTU EUROPEJSKIEGO (19) PL (11) PL/EP 1600805 (96) Data i numer zgłoszenia patentu europejskiego: 18.05.2005 05010800.0 (13) T3 (51) Int. Cl. G02C7/04 A01K13/00

Bardziej szczegółowo

PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU OBOWIĄZKOWEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2015/2016 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY dla studentów VI roku

PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU OBOWIĄZKOWEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2015/2016 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY dla studentów VI roku PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU OBOWIĄZKOWEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2015/2016 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY dla studentów VI roku 1. NAZWA PRZEDMIOTU : OKULISTYKA 2. NAZWA JEDNOSTKI (jednostek )

Bardziej szczegółowo

Wczesna diagnostyka stożka rogówki Czy można wykorzystać OCT?

Wczesna diagnostyka stożka rogówki Czy można wykorzystać OCT? Wczesna diagnostyka stożka rogówki Czy można wykorzystać OCT? Bartłomiej J. Kałużny Klinika Chorób Oczu, Collegium Medicum, Bydgoszcz Kierownik: prof. dr hab. med. G. Malukiewicz Po co? - prawidłowa kwalifikacja

Bardziej szczegółowo

Miękkie soczewki kontaktowe u dzieci kontrowersje

Miękkie soczewki kontaktowe u dzieci kontrowersje Soft contact lens fitting in children controversies Ewa Wojciechowska Indywidualna Specjalistyczna Praktyka Lekarska, Szczecin NAJWAŻNIEJSZE Dopasowanie soczewek kontaktowych u dzieci jest w środowisku

Bardziej szczegółowo

Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją

Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją 234 Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją The effectiveness of local anesthetics in the reduction of needle

Bardziej szczegółowo

SZCZEGÓŁOWE WARUNKI BADANIA LEKARSKIEGO W ZAKRESIE UKŁADU

SZCZEGÓŁOWE WARUNKI BADANIA LEKARSKIEGO W ZAKRESIE UKŁADU Załącznik nr 5 Załącznik nr 5 SZCZEGÓŁOWE WARUNKI BADANIA LEKARSKIEGO W ZAKRESIE UKŁADU NERWOWEGO, SZCZEGÓŁOWE W WARUNKI TYM PADACZKI BADANIA LEKARSKIEGO W ZAKRESIE UKŁADU NERWOWEGO, W TYM PADACZKI 1.

Bardziej szczegółowo

(półprzewodnikowego) lasera Katana LaserSoft w chirurgii refrakcyjnej

(półprzewodnikowego) lasera Katana LaserSoft w chirurgii refrakcyjnej Zastosowanie stałokrystalicznego (półprzewodnikowego) lasera Katana LaserSoft w chirurgii refrakcyjnej Matteo Piovella, Fabrizio I. Camesasca i Barbara Kusa Zastosowanie techniki laserowej w chirurgii

Bardziej szczegółowo

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta. ALLERGODIL, 0,5 mg/ml, krople do oczu, roztwór Azelastini hydrochloridum

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta. ALLERGODIL, 0,5 mg/ml, krople do oczu, roztwór Azelastini hydrochloridum Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta ALLERGODIL, 0,5 mg/ml, krople do oczu, roztwór Azelastini hydrochloridum Należy uważnie zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku, ponieważ

Bardziej szczegółowo

Alicja Drohomirecka, Katarzyna Kotarska

Alicja Drohomirecka, Katarzyna Kotarska ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 384 PRACE INSTYTUTU KULTURY FIZYCZNEJ NR 20 2003 ALICJA DROHOMIRECKA KATARZYNA KOTARSKA SPRAWNOŚĆ FIZYCZNA DZIECI PRZEDSZKOLNYCH ZE STARGARDU SZCZECIŃSKIEGO

Bardziej szczegółowo

Pacjent z alergią w praktyce kontaktologicznej

Pacjent z alergią w praktyce kontaktologicznej Allergy in contact lens practice Piotr Marszalik 1,2, Paulina Figura 3 1 Oddział Okulistyczny, Specjalistyczne Centrum Medyczne S.A. w Polanicy-Zdroju Kierownik: lek. Piotr Marszalik 2 Ośrodek Okulistyki

Bardziej szczegółowo

Okulistyka. Klasyfikuj prace: Pielęgniarstwo okulistyczne w WY 158.

Okulistyka. Klasyfikuj prace: Pielęgniarstwo okulistyczne w WY 158. WW Okulistyka Klasyfikuj prace: Pielęgniarstwo okulistyczne w WY 158. WW 1-100 Wydawnictwa informacyjne i ogólne WW 101-290 Oko WW 101-113 Anatomia. Fizjologia. Higiena WW 140-160 Choroby. Postrzeganie

Bardziej szczegółowo

Polish version: Your guide to diabetic retinopathy screening. Twój przewodnik po badaniu na obecność retinopatii cukrzycowej

Polish version: Your guide to diabetic retinopathy screening. Twój przewodnik po badaniu na obecność retinopatii cukrzycowej Polish version: Your guide to diabetic retinopathy screening Twój przewodnik po badaniu na obecność retinopatii cukrzycowej Co to jest retinopatia cukrzycowa? Jest to choroba spowodowana cukrzycowymi zmianami

Bardziej szczegółowo

Wyznaczanie ogniskowej soczewki za pomocą ławy optycznej

Wyznaczanie ogniskowej soczewki za pomocą ławy optycznej POLITECHNIKA ŚLĄSKA WYDZIAŁ CHEMICZNY KATEDRA FIZYKOCHEMII I TECHNOLOGII POLIMERÓW LABORATORIUM Z FIZYKI Wyznaczanie ogniskowej soczewki za pomocą ławy optycznej Wstęp Jednym z najprostszych urządzeń optycznych

Bardziej szczegółowo

Materiał i metody. Wyniki

Materiał i metody. Wyniki Abstract in Polish Wprowadzenie Selen jest pierwiastkiem śladowym niezbędnym do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Selen jest wbudowywany do białek w postaci selenocysteiny tworząc selenobiałka (selenoproteiny).

Bardziej szczegółowo

Koryna Lewandowska, Barbara Wachowicz dla. What if...?

Koryna Lewandowska, Barbara Wachowicz dla. What if...? Koryna Lewandowska, Barbara Wachowicz dla What if...? 4 Wprowadzenie Spośród dwóch rodzajów reklamy, które mają szerokie spektrum zastosowania baneru i product placement, za bardziej skuteczny, np. w

Bardziej szczegółowo

Zmień swoje życie już dziś!

Zmień swoje życie już dziś! P R Y W A T N Y S Z P I T A L W E I S S K L I N I K Zmień swoje życie już dziś! w w w. w e i s s k l i n i k. p l CO TO JEST ZAĆMA? JAKIE SĄ OBJAWY? Zaćma to choroba dotycząca soczewki oka, polegająca

Bardziej szczegółowo

Znaczenie przenikalności tlenu przez róŝne tworzywa polimerowe dla optymalizacji funkcjonowania soczewek kontaktowych

Znaczenie przenikalności tlenu przez róŝne tworzywa polimerowe dla optymalizacji funkcjonowania soczewek kontaktowych Znaczenie przenikalności tlenu przez róŝne tworzywa polimerowe dla optymalizacji funkcjonowania soczewek kontaktowych Adam Grzech, Marta Misiuk-Hojło Katedra i Klinika Okulistyki Akademii Medycznej we

Bardziej szczegółowo

Glaucoma-profi laxis 2015

Glaucoma-profi laxis 2015 bezpłatny zestaw pomiarów: pomiar ciśnienia wewnątrzgałkowego metodą bezkontaktową pachymetria (mierzenie grubości rogówki) autorefraktometria (komputerowy pomiar wad widzenia) Glaucoma-profi laxis 2015

Bardziej szczegółowo

WPŁYW CHROPOWATOŚCI POWIERZCHNI MATERIAŁU NA GRUBOŚĆ POWŁOKI PO ALFINOWANIU

WPŁYW CHROPOWATOŚCI POWIERZCHNI MATERIAŁU NA GRUBOŚĆ POWŁOKI PO ALFINOWANIU 51/17 ARCHIWUM ODLEWNICTWA Rok 2005, Rocznik 5, Nr 17 Archives of Foundry Year 2005, Volume 5, Book 17 PAN - Katowice PL ISSN 1642-5308 WPŁYW CHROPOWATOŚCI POWIERZCHNI MATERIAŁU NA GRUBOŚĆ POWŁOKI PO ALFINOWANIU

Bardziej szczegółowo

Zaćma. Sandra Zuziak 2013-07-29

Zaćma. Sandra Zuziak 2013-07-29 Zaćma Sandra Zuziak 1 Zaćma zajmuje pierwsze miejsce w rankingu przyczyn ślepoty we współczesnym świecie wg statystyk Światowej Organizacji Zdrowia www.korektorzdrowia.pl 2 Definicja Zaćma (łac. cataracta)

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU. Egzamin / zaliczenie na ocenę*

KARTA PRZEDMIOTU. Egzamin / zaliczenie na ocenę* WYDZIAŁ PPT Zał. nr 4 do ZW 33/01 KARTA PRZEDMIOTU Nazwa w języku polskim : Optyczna aparatura okulistyczna Nazwa w języku angielskim Optical ophtalmologic instrumentation Kierunek studiów (jeśli dotyczy):

Bardziej szczegółowo

2. ANALIZA NUMERYCZNA PROCESU

2. ANALIZA NUMERYCZNA PROCESU Artykuł Autorski z Forum Inżynierskiego ProCAx, Sosnowiec/Siewierz, 6-9 października 2011r Dr inż. Patyk Radosław, email: radosław.patyk@tu.koszalin.pl, inż. Szcześniak Michał, mieteksszczesniak@wp.pl,

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM FIZYKI PAŃSTWOWEJ WYŻSZEJ SZKOŁY ZAWODOWEJ W NYSIE

LABORATORIUM FIZYKI PAŃSTWOWEJ WYŻSZEJ SZKOŁY ZAWODOWEJ W NYSIE LABORATORIUM FIZYKI PAŃSTWOWEJ WYŻSZEJ SZKOŁY ZAWODOWEJ W NYSIE Ćwiczenie nr 7 Temat: Pomiar kąta załamania i kąta odbicia światła. Sposoby korekcji wad wzroku. 1. Wprowadzenie Zestaw ćwiczeniowy został

Bardziej szczegółowo

ZAPOBIEGANIE ROZWOJOWI NIEDOWIDZENIA WCZESNE WYKRYWANIE WAD WZROKU I ZEZA U DZIECI

ZAPOBIEGANIE ROZWOJOWI NIEDOWIDZENIA WCZESNE WYKRYWANIE WAD WZROKU I ZEZA U DZIECI ZAPOBIEGANIE ROZWOJOWI NIEDOWIDZENIA WCZESNE WYKRYWANIE WAD WZROKU I ZEZA U DZIECI Celem Programu jest zapobieganie rozwojowi niedowidzenia i poprawa funkcji narządu wzroku u dzieci w wieku 4-5 lat z terenu

Bardziej szczegółowo

Możesz widzieć bez okularów. laserowa korekcja wad wzroku. www.lexum.pl

Możesz widzieć bez okularów. laserowa korekcja wad wzroku. www.lexum.pl Możesz widzieć bez okularów laserowa korekcja wad wzroku www.lexum.pl Gwarancja lepszego widzenia Gwarancja lepszego widzenia oferuje bezpłatne wykonanie ewentualnego dodatkowego zabiegu, jeśli taka konieczność

Bardziej szczegółowo

Soczewki konstrukcja obrazu. Krótkowzroczność i dalekowzroczność.

Soczewki konstrukcja obrazu. Krótkowzroczność i dalekowzroczność. Soczewki konstrukcja obrazu Krótkowzroczność i dalekowzroczność. SOCZEWKA jest to przezroczyste ciało ograniczone powierzchniami kulistymi Soczewki mogą być Wypukłe Wklęsłe i są najczęściej skupiające

Bardziej szczegółowo

FORMULARZ CENOWY OFERTY - Szczegółowa specyfikacja asortymentowo-cenowa

FORMULARZ CENOWY OFERTY - Szczegółowa specyfikacja asortymentowo-cenowa UWAGA! FORMULARZ CENOWY OFERTY - Szczegółowa specyfikacja asortymentowo-cenowa Załącznik nr 2 1.Niniejszy formularz wypełnia Wykonawca we wszystkich rubrykach danej pozycji i podpisane przez osoby upoważnione

Bardziej szczegółowo

Dotyczy: przetargu nieograniczonego na zakup i dostawę sprzętu okulistycznego oraz materiałów zużywalnych do fakoemulsyfikatora.

Dotyczy: przetargu nieograniczonego na zakup i dostawę sprzętu okulistycznego oraz materiałów zużywalnych do fakoemulsyfikatora. WSZ. DAT.2511/ 161 / 5 /2015 Data: 16.07.2015r. Dotyczy: przetargu nieograniczonego na zakup i dostawę sprzętu okulistycznego oraz materiałów zużywalnych do fakoemulsyfikatora. Odpowiedzi na pytania 1.

Bardziej szczegółowo

OKO BUDOWA I INFORMACJE. Olimpia Halasz xd Bartosz Kulus ; x

OKO BUDOWA I INFORMACJE. Olimpia Halasz xd Bartosz Kulus ; x OKO BUDOWA I INFORMACJE Olimpia Halasz xd Bartosz Kulus ; x OCZY - narządy receptorowe umożliwiające wykrywanie kierunku padania światła i jego intensywności oraz, wraz ze wzrostem złożoności konstrukcji,

Bardziej szczegółowo

Spojówki. Anatomia spojówki

Spojówki. Anatomia spojówki Spojówki Anatomia spojówki Metody badania Badanie w lampie szczelinowej Odwracanie powieki górnej i dolnej Wymaz z worka spojówkowego, zeskrobiny spojówkowe Przekrwienie spojówek powierzchowne głębokie

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIE MD-SHOULDER W LECZENIU ZESPOŁU CIEŚNI PODBARKOWEJ

ZASTOSOWANIE MD-SHOULDER W LECZENIU ZESPOŁU CIEŚNI PODBARKOWEJ Dolegliwości bólowe w obrębie obręczy barkowej to problem, który dotyczy coraz większej liczby osób, niestety coraz młodszych. Dawniej typowym pacjentem zgłaszającym się z bólem barku była osoba starsza,

Bardziej szczegółowo

Soczewki kontaktowe klasyfikacja

Soczewki kontaktowe klasyfikacja 1 Soczewki kontaktowe klasyfikacja Soczewki kontaktowe klasyfikacja opracowanie własne Lekseek Polska SOCZEWKI KONTAKTOWE MIĘKKIE SZTYWNE Soczewki miękkie hydrożelowe lub silikonowo-hydrożelowe soczewki,

Bardziej szczegółowo

Ochrona Pracowników Służby Zdrowia przed pandemią grypy : maska chirurgiczna czy maska N95?

Ochrona Pracowników Służby Zdrowia przed pandemią grypy : maska chirurgiczna czy maska N95? Ochrona Pracowników Służby Zdrowia przed pandemią grypy : maska chirurgiczna czy maska N95? Critical Care medicine 2010 No. 2 opracowanie Kamilla Parczewska Porównanie Cecha Maska chirurgiczna Maska N

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 318 SECTIO D 2005

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 318 SECTIO D 2005 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 318 SECTIO D 2005 Akademii Wychowania Fizycznego w Krakowie Academy of Physical Education, Krakow URSZULA MIĄZEK, MIROSŁAW

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 7 SECTIO D 2005

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 7 SECTIO D 2005 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 7 SECTIO D 5 1 Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Białej Podlaskiej Instytut Pielęgniarstwa Higher State Vocational School

Bardziej szczegółowo

OCENA WRAŻLIWOŚCI NA OLŚNIENIE PO LECZENIU ODWARSTWIENIA SIATKÓWKI*

OCENA WRAŻLIWOŚCI NA OLŚNIENIE PO LECZENIU ODWARSTWIENIA SIATKÓWKI* Medycyna Pracy 2003; 54 (4): 341 345 341 Małgorzata Maksymowicz 1 Krystyna Raczyńska 2 Jarosław Maksymowicz 3 OCENA WRAŻLIWOŚCI NA OLŚNIENIE PO LECZENIU ODWARSTWIENIA SIATKÓWKI* REACTION TO DAZZLEMENT

Bardziej szczegółowo

Czynniki wpływające na komfort użytkowania soczewek kontaktowych

Czynniki wpływające na komfort użytkowania soczewek kontaktowych Czynniki wpływające na komfort użytkowania soczewek kontaktowych Factors affecting the comfort of contact lenses Dwight Akerman Dyrektor globalny zasobów profesjonalnych Inma Pérez-Gómez Dyrektor zasobów

Bardziej szczegółowo

ANALIZA STATYSTYCZNA WYNIKÓW BADAŃ

ANALIZA STATYSTYCZNA WYNIKÓW BADAŃ ANALIZA STATYSTYCZNA WYNIKÓW BADAŃ Dopasowanie rozkładów Dopasowanie rozkładów- ogólny cel Porównanie średnich dwóch zmiennych 2 zmienne posiadają rozkład normalny -> test parametryczny (t- studenta) 2

Bardziej szczegółowo

Miękkie soczewki kontaktowe - - instrukcja dopasowania

Miękkie soczewki kontaktowe - - instrukcja dopasowania SwissLens SA Chemin des Creuses 9 Szwajcaria 1008 Prilly www.swisslens.ch lens.info@swisslens.ch Tel + 41 21 620 06 68 Fax + 41 21 620 06 65 Miękkie soczewki kontaktowe - - instrukcja dopasowania Legenda

Bardziej szczegółowo

II. EFEKTY KSZTAŁCENIA dla kierunku studiów optometria Studia drugiego stopnia profil ogólnoakademicki

II. EFEKTY KSZTAŁCENIA dla kierunku studiów optometria Studia drugiego stopnia profil ogólnoakademicki Załącznik do uchwały nr 80/2014 r. z dnia 28.05.2014r. II. EFEKTY KSZTAŁCENIA dla kierunku studiów optometria Studia drugiego stopnia profil ogólnoakademicki II.1. Tabela odniesień efektów kierunkowych

Bardziej szczegółowo

Analiza wpływu zmian poziomu wody gruntowej na stabilność anteny stacji permanentnej Wrocław

Analiza wpływu zmian poziomu wody gruntowej na stabilność anteny stacji permanentnej Wrocław XX JUBILEUSZOWA JESIENNA SZKOŁA GEODEZJI im. Jacka Rejmana WSPÓŁCZESNE METODY POZYSKIWANIA I MODELOWANIA GEODANYCH Analiza wpływu zmian poziomu wody gruntowej na stabilność anteny stacji permanentnej Wrocław

Bardziej szczegółowo

PDF stworzony przez wersję demonstracyjną pdffactory www.pdffactory.pl/ Agata Miłaszewska 3gB

PDF stworzony przez wersję demonstracyjną pdffactory www.pdffactory.pl/ Agata Miłaszewska 3gB Agata Miłaszewska 3gB rogówka- w części centralnej ma grubość około 0,5 mm, na obwodzie do 1 mm, zbudowana jest z pięciu warstw, brak naczyń krwionośnych i limfatycznych, obfite unerwienie, bezwzględny

Bardziej szczegółowo

Jeden z narządów zmysłów. Umożliwia rozpoznawanie kształtów, barw i ruchów. Odczytuje moc i kąt padania światła. Bardziej wyspecjalizowanie oczy

Jeden z narządów zmysłów. Umożliwia rozpoznawanie kształtów, barw i ruchów. Odczytuje moc i kąt padania światła. Bardziej wyspecjalizowanie oczy I CO MU ZAGRAŻA Jeden z narządów zmysłów. Umożliwia rozpoznawanie kształtów, barw i ruchów. Odczytuje moc i kąt padania światła. Bardziej wyspecjalizowanie oczy pozwalają np. widzieć w ciemności. Zewnętrzne

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. ALLERGODIL, 0,5 mg/ml, krople do oczu, roztwór Azelastini hydrochloridum

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. ALLERGODIL, 0,5 mg/ml, krople do oczu, roztwór Azelastini hydrochloridum ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA ALLERGODIL, 0,5 mg/ml, krople do oczu, roztwór Azelastini hydrochloridum Należy przeczytać uważnie całą ulotkę, ponieważ zawiera ona informacje ważne dla

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 22 SECTIO D 2004

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 22 SECTIO D 2004 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 22 SECTIO D 2004 Zakład Organizacji Pracy Pielęgniarskiej Wydziału Opieki i Oświaty Zdrowotnej Śląskiej Akademii Medycznej

Bardziej szczegółowo

S t a t y s t y k a, część 3. Michał Żmihorski

S t a t y s t y k a, część 3. Michał Żmihorski S t a t y s t y k a, część 3 Michał Żmihorski Porównanie średnich -test T Założenia: Zmienne ciągłe (masa, temperatura) Dwie grupy (populacje) Rozkład normalny* Równe wariancje (homoscedasticity) w grupach

Bardziej szczegółowo

Sylwia Kropacz-Sobkowiak(Mgr/Msc) Master of Science kierunek Clinical Optometry Magister specjalność optometria Licencjat specjalność optyka okularowa

Sylwia Kropacz-Sobkowiak(Mgr/Msc) Master of Science kierunek Clinical Optometry Magister specjalność optometria Licencjat specjalność optyka okularowa Sylwia Kropacz-Sobkowiak(Mgr/Msc) Master of Science kierunek Clinical Optometry Magister specjalność optometria Licencjat specjalność optyka okularowa Edukacja Optometrysta, optyk okularowy. W 2001 roku

Bardziej szczegółowo

Wskaźniki włóknienia nerek

Wskaźniki włóknienia nerek Wskaźniki włóknienia nerek u dzieci z przewlekłą chorobą nerek leczonych zachowawczo Kinga Musiał, Danuta Zwolińska Katedra i Klinika Nefrologii Pediatrycznej Uniwersytetu Medycznego im. Piastów Śląskich

Bardziej szczegółowo

f = -50 cm ma zdolność skupiającą

f = -50 cm ma zdolność skupiającą 19. KIAKOPIA 1. Wstęp W oku miarowym wymiary struktur oka, ich wzajemne odległości, promienie krzywizn powierzchni załamujących światło oraz wartości współczynników załamania ośrodków, przez które światło

Bardziej szczegółowo

Opis przedmiotu zamówienia. Cena jedn. brutto w PLN

Opis przedmiotu zamówienia. Cena jedn. brutto w PLN Nr sprawy 33/IJ/2014 Załącznik Nr 2 do SIWZ Opis przedmiotu zamówienia Pakiet Nr 1 poz. 1 Lp. Opis przedmiotu Ilość Soczewki zwijalne 1 Soczewka jednoczęściowa, 200 szt. zwijalna, akryl hydrofobowy, z

Bardziej szczegółowo

Wpływ rehabilitacji na stopień niedokrwienia kończyn dolnych w przebiegu miażdżycy.

Wpływ rehabilitacji na stopień niedokrwienia kończyn dolnych w przebiegu miażdżycy. Marek Ciecierski, Zygmunt Mackiewicz, Arkadiusz Jawień Wpływ rehabilitacji na stopień niedokrwienia kończyn dolnych w przebiegu miażdżycy. Z Katedry i Kliniki Chirurgii Ogólnej AM w Bydgoszczy Kierownik

Bardziej szczegółowo

FORMULARZ CENOWY OFERTY - Szczegółowa specyfikacja asortymentowo-cenowa

FORMULARZ CENOWY OFERTY - Szczegółowa specyfikacja asortymentowo-cenowa UWAGA! FORMULARZ CENOWY OFERTY - Szczegółowa specyfikacja asortymentowo-cenowa Załącznik nr 2 1.Niniejszy formularz wypełnia Wykonawca we wszystkich rubrykach danej pozycji i podpisane przez osoby upoważnione

Bardziej szczegółowo

ACTA UNIVERSITATIS LODZIENSIS

ACTA UNIVERSITATIS LODZIENSIS ACTA UNIVERSITATIS LODZIENSIS FOLIA GEOGRAPHICA PHYSICA 3, 1998 Danuta Limanówka ZMIENNOŚĆ WARUNKÓW TERMICZNYCH WYBRANYCH MIAST POLSKI CHANGES OF THE THERMAL CONDmONS IN THE SELECTED POLISH CITIES Opracowanie

Bardziej szczegółowo

Odpowiedzi na zadane pytania

Odpowiedzi na zadane pytania Dotyczy: soczewki zwjane DZP/218/2014. Szpital Kliniczny im. Heliodora Święcickiego Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu Dział Zamówień Publicznych tel. : 0618691651, 0618691756,

Bardziej szczegółowo

Wady i choroby oczu i uszu

Wady i choroby oczu i uszu Wady i choroby oczu i uszu Oko miarowe Większość osób ma oczy miarowe, to znaczy takie, które prawidłowo skupiają promienie świetlne na siatkówce. Niektórzy mają jednak oczy niemiarowe. Związane z tym

Bardziej szczegółowo

Lipophoral Tablets 150mg. Mediator 150 mg Tabletka Podanie doustne. Benfluorex Qualimed. Mediator 150mg Tabletka Podanie doustne

Lipophoral Tablets 150mg. Mediator 150 mg Tabletka Podanie doustne. Benfluorex Qualimed. Mediator 150mg Tabletka Podanie doustne ANEKS I WYKAZ NAZW WŁASNYCH, POSTAĆ FARMACEUTYCZNA, MOC PRODUKTÓW LECZNICZYCH, DROGA PODANIA, PODMIOTY ODPOWIEDZIALNE POSIADAJĄCE POZWOLENIE NA DOPUSZCZENIE DO OBROTU W PAŃSTWACH CZŁONKOWSKICH (EOG) 1

Bardziej szczegółowo

An evaluation of GoldAnchor intraprostatic fiducial marker stability during the treatment planning

An evaluation of GoldAnchor intraprostatic fiducial marker stability during the treatment planning An evaluation of GoldAnchor intraprostatic fiducial marker stability during the treatment planning Dawid Bodusz, Wojciech Leszczyński, Wioletta Miśta, Leszek Miszczyk Application of fiducial gold markers:

Bardziej szczegółowo

Is there a relationship between age and side dominance of tubal ectopic pregnancies? A preliminary report

Is there a relationship between age and side dominance of tubal ectopic pregnancies? A preliminary report Is there a relationship between age and side dominance of tubal ectopic pregnancies? A preliminary report Czy istnieje zależność pomiędzy wiekiem i stroną, po której umiejscawia się ciąża ektopowa jajowodowa?

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 339 SECTIO D 2005

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 339 SECTIO D 2005 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 339 SECTIO D 5 Zakład Pielęgniarstwa Chirurgicznego WP i NoZ AM w Lublinie, p.o. kierownika Zakładu: Prof. dr hab. n.

Bardziej szczegółowo

STABILNOŚĆ MAŁŻEŃSTW A STATUS SPOŁECZNO-EKONOMICZNY KOBIET

STABILNOŚĆ MAŁŻEŃSTW A STATUS SPOŁECZNO-EKONOMICZNY KOBIET Nowe wzorce formowania rodziny w Polsce Konferencja FAMWELL 18.06.2013 STABILNOŚĆ MAŁŻEŃSTW A STATUS SPOŁECZNO-EKONOMICZNY KOBIET MARTA STYRC & ANNA MATYSIAK Instytut Statystyki i Demografii Szkoła Główna

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie deflektometrii do pomiarów kształtu 3D. Katarzyna Goplańska

Zastosowanie deflektometrii do pomiarów kształtu 3D. Katarzyna Goplańska Zastosowanie deflektometrii do pomiarów kształtu 3D Plan prezentacji Metody pomiaru kształtu Deflektometria Zasada działania Stereo-deflektometria Kalibracja Zalety Zastosowania Przykład Podsumowanie Metody

Bardziej szczegółowo

Wpływ umiarkowanej hiperwentylacji na głębokość anestezji wywołanej dożylnym wlewem propofolu u chorych poddawanych operacjom wewnątrzczaszkowym

Wpływ umiarkowanej hiperwentylacji na głębokość anestezji wywołanej dożylnym wlewem propofolu u chorych poddawanych operacjom wewnątrzczaszkowym Marcin Antoni Siciński Wpływ umiarkowanej hiperwentylacji na głębokość anestezji wywołanej dożylnym wlewem propofolu u chorych poddawanych operacjom wewnątrzczaszkowym Rozprawa na stopień doktora nauk

Bardziej szczegółowo

Ocena immunologiczna i genetyczna białaczkowych komórek macierzystych

Ocena immunologiczna i genetyczna białaczkowych komórek macierzystych Karolina Klara Radomska Ocena immunologiczna i genetyczna białaczkowych komórek macierzystych Streszczenie Wstęp Ostre białaczki szpikowe (Acute Myeloid Leukemia, AML) to grupa nowotworów mieloidalnych,

Bardziej szczegółowo

MODELOWANIE POŁĄCZEŃ TYPU SWORZEŃ OTWÓR ZA POMOCĄ MES BEZ UŻYCIA ANALIZY KONTAKTOWEJ

MODELOWANIE POŁĄCZEŃ TYPU SWORZEŃ OTWÓR ZA POMOCĄ MES BEZ UŻYCIA ANALIZY KONTAKTOWEJ Jarosław MAŃKOWSKI * Andrzej ŻABICKI * Piotr ŻACH * MODELOWANIE POŁĄCZEŃ TYPU SWORZEŃ OTWÓR ZA POMOCĄ MES BEZ UŻYCIA ANALIZY KONTAKTOWEJ 1. WSTĘP W analizach MES dużych konstrukcji wykonywanych na skalę

Bardziej szczegółowo

Warszawa, 7 grudnia 2015 r.

Warszawa, 7 grudnia 2015 r. Warszawa, 7 grudnia 2015 r. Dr hab. n. med. Marek Szymczak Klinika Chirurgii Dziecięcej i Transplantacji Narządów IP Centrum Zdrowia Dziecka Al. Dzieci Polskich 20 04-730 Warszawa RECENZJA rozprawy doktorskiej

Bardziej szczegółowo

Statystyka w pracy badawczej nauczyciela Wykład 4: Analiza współzależności. dr inż. Walery Susłow walery.suslow@ie.tu.koszalin.pl

Statystyka w pracy badawczej nauczyciela Wykład 4: Analiza współzależności. dr inż. Walery Susłow walery.suslow@ie.tu.koszalin.pl Statystyka w pracy badawczej nauczyciela Wykład 4: Analiza współzależności dr inż. Walery Susłow walery.suslow@ie.tu.koszalin.pl Statystyczna teoria korelacji i regresji (1) Jest to dział statystyki zajmujący

Bardziej szczegółowo