Wymagania podstawowe. Uczeń: DZIAŁ 1- PRZYRODA I JA. {C} wskazuje składniki przyrody w otoczeniu,



Podobne dokumenty
Wymagania edukacyjne niezbędne do uzyskania poszczególnych śródrocznych ocen klasyfikacyjnych z przyrody w klasie IV

Wymagania edukacyjne kl. IV. Dzi ał pro gra mu I. Ja i moje otoczenie. Poziom wymagań konieczny podstawowy rozszerzający dopełniający

Wymagania na poszczególne oceny przyroda klasa IV

Wymagania edukacyjne klasa 5 przyroda Ocena dostateczna

WYMAGANIA NA POSZCZEGÓLNE OCENY SZKOLNE KLASA IVA, IVB, IV C 2013/2014. DZIAŁ 1 PRZYRODA I JA *wskazuje i podaje nazwy wytworów działalności człowieka

na ocenę dopuszczającą uczeń: na ocenę dostateczną uczeń: na ocenę dobrą uczeń: na ocenę bardzo dobrą uczeń: określa, czym jest przyroda, przyrody,

ROZKŁAD TREŚCI NAUCZANIA W KLASACH 4 6

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA PRZYRODA KLASA 4. Uczeń: ocena dopuszczająca ocena dostateczna ocena dobra ocena bardzo dobra ocena celująca

Wymagania edukacyjne na poszczególne śródroczne oceny klasyfikacyjne z przyrody w kl. IV a w roku szkolnym 2015/2016

Wymagania na poszczególne oceny. Przyroda. KLASA 4. Przyrodo, witaj

Przyroda Przyrodo, witaj! Klasa 4. Wymagania podstawowe Uczeń: DZIAŁ 1 PRZYRODA I JA. podaje przykłady ożywionych i nieożywionych składników przyrody,

Wymagania podstawowe Uczeń: DZIAŁ 1 PRZYRODA I JA

Wymagania podstawowe Uczeń: DZIAŁ 1 PRZYRODA I JA

V. PLAN WYNIKOWY KLASA 4

Plan wynikowy z przyrody kl. IV

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA. KLASA 4 wymagania na poszczególne stopnie szkolne

PRZYRODA WYMAGANIA EDUKACYJNE DO CYKLU PRZYRODO, WITAJ! - KLASA 4

Propozycja przedmiotowego systemu oceniania

Propozycja przedmiotowego systemu oceniania

VI. PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA (PSO) KLASA 4

Wymagania programowe z przyrody. Klasa 4. Dział 1 MY I PRZYRODA. Dział 2 MOJA OKOLICA

Wymagania ponadpodstawowe Uczeń: ocena dopuszczająca ocena dostateczna ocena dobra ocena bardzo dobra ocena celująca.

PRZYRODA wg Przyrodo witaj! PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA. KLASA 4

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z PRZYRODY KLASA 4

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA. PRZYRODA KLASA 4 wymagania na poszczególne stopnie szkolne.

- wskazuje i nazywa wytwory działalności człowieka.

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z PRZYRODY. KLASA 4. - wskazuje i nazywa wytwory działalności człowieka.

Przedmiotowy system oceniania z przyrody klasa 4

WYMAGANIA EDUKACYJNE NA POSZCZEGÓLNE OCENY Z PRZYRODY. KLASA 4

- wskazuje i nazywa wytwory działalności człowieka.

Przedmiotowy system oceniania w klasach : IV A, IVB, IVC. Rok szkolny 2015/2016

Wymagania edukacyjne na poszczególne śródroczne oceny klasyfikacyjne z przyrody w kl. IV b w roku szkolnym 2015/2016

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA. KLASA 4 wymagania na poszczególne stopnie szkolne

Wymagania edukacyjne na poszczególne śródroczne oceny klasyfikacyjne z przyrody w kl. IV a w roku szkolnym 2016/2017

Wymagania edukacyjne na poszczególne śródroczne oceny klasyfikacyjne z przyrody w kl. IV b w roku szkolnym 2016/2017

podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz kształcenia ogólnego w

Wymagania edukacyjne z przyrody dla kl. IV

PrzedmiOtOwy SyStem Oceniania (PSO) KlaSa 4

Uczeń: ocena dopuszczająca ocena dostateczna ocena dobra ocena bardzo dobra ocena celująca. - podaje przykłady powiązań między składnikami przyrody.

PRZEDMIOTOWE ZASADY OCENIANIA PRZYRODA. ( zmodyfikowany ) DLA KLAS IV V - VI. SIERPIEŃ 2014r.

WYMAGANIA EDUKACYJNE NA POSZCZEGÓLNE OCENY Z PRZYRODY W KLASIE IV

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z PRZYRODY klasa 4

Ocena dobra Uczeń: Dział 1 Przyroda i ja

- wskazuje i nazywa wytwory działalności człowieka.

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z PRZYRODY. klasa V szkoły podstawowej

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z PRZYRODY klasa 4

OCENIANIE OSIĄGNIĘĆ UCZNIÓW NA LEKCJACH RZYRODY PSO KLAS IV-VI

WYMAGANIA EDUKACYJNE -PRZYRODA

Uczeń: ocena ocena dostateczna ocena dobra ocena bardzo dopuszczająca. Dział 1. PRZYRODA I JA - wskazuje i nazywa wytwory działalności człowieka.

Rozkład materiału nauczania z przyrody dla klasy Va szkoły podstawowej w roku szkolnym 2015/2016

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA - PRZYRODA Kryteria oceniania na poszczególne stopnie szkolne klasa 4

PLAN WYNIKOWY z PRZYRODY zmodyfikowany dla KLASY 4a i b w roku 2016/2017. Dział 1. PRZYRODA I JA

PRZEDMIOTOWE ZASADY OCENIANIA Z PRZYRODY W KLASACH IV-VI SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 2 W TUSZYNIE

ZASADY OCENIANIA UCZNIA PRZYRODA

WYMAGANIA PROGRAMOWE Z PRZYRODY DLA KLASY 4 Ocena dostateczna. dobra Uczeń:

Ocena dostateczna. dobra Uczeń:

Wymagania edukacyjne przyroda klasa IV

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z PRZYRODY KLASA IV W ROKU SZKOLNYM 2015/2016 W SZKOLE PODSTAWOWEJ W RATOWICACH

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z PRZYRODY KL.VI. - opanował wiadomości i umiejętności znacznie wykraczające poza program nauczania przyrody w klasie VI

EDUKACJA PRZYRODNICZA

dział Wymagania podstawowe wymagania ponadpodstawowe

Plan wynikowy. Klasa:4 Czas realizacji:1 miesiąc

Edukacja przyrodnicza klas I-III

PRZEDMIOTOWE ZASADY OCENIANIA Z PRZYRODY W KLASACH IV VI W SZKOLE PODSTAWOWEJ NR 2 IM. MARII SKŁODOWSKIEJ CURIE W SOBÓTCE W ROKU SZKOLNYM 2014/2015

WYMAGANIA EDUKACYJNE NA POSZCZEGÓLNE OCENY Z PRZYRODY KLASA IV. dopuszczająca* dostateczna* dobra* bardzo dobra* celująca*

Ocena dopuszczająca Ocena dostateczna Ocena dobra Ocena bardzo dobra Ocena celująca Dział 1. Poznawanie przyrody

MIEJSKI OŚRODEK DOSKONALENIA NAUCZYCIELI w KONINIE CENTRUM DOSKONALENIA NAUCZYCIELI W KONINIE

EGZAMIN W KLASIE TRZECIEJ GIMNAZJUM W ROKU SZKOLNYM 2014/2015

PRZYRODA 4. WYMAGANIA EDUKACYJNE NA POSZCZEGÓLNE OCENY KLASA CZWARTA Wydawnictwo Edukacyjne ŻAK Autor: Agnieszka Zdziarska

KRYTERIA OCENY OPISOWEJ W NAUCZANIU ZINTEGROWANYM EDUKACJA PRZYRODNICZO SPOŁECZNA KLASA II

Przedmiotowy system oceniania Przyroda klasa IV

rozszerzające (ocena dobra)

Propozycja przedmiotowego systemu oceniania przyroda. 1. Co oceniamy? Ocenianie wiadomości i umiejętności

Przyroda. klasa IV. XI Odkrywamy tajemnice zjawisk przyrodniczych. listopad

Przyroda. klasa IV. listopad. XI Kuchnia jako laboratorium

1. Zasady nauczania przyrody. Charakterystyka zasad nauczania. Część praktyczna: Portfolio Omówienie regulaminu praktyki z przyrody.

Plan wynikowy nauczania przyrody dla klasy czwartej (na 3 godziny w tygodniu)

Przedmiotowy system oceniania

Wymagania podstawowe. wyjaśnia, jakie warunki sprzyjają nauce w domu i w szkole; 1.3; 1.4;

Wymagania edukacyjne z przyrody kl. V

zagadnienia do egzaminu

OGÓLNE KRYTERIA OCENIANIA Z PRZYRODY

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA. PRZYRODA. KLASA 4

dopuszczający dostateczny dobry bardzo dobry celujący Omawia zasady

Edukacja społeczno- przyrodnicza

PRZYRODA klasa IV

dr Rafał Magulski Program nauczania przyrody w klasie czwartej szkoły podstawowej

Przyroda Szkoła podstawowa

EGZAMIN W KLASIE TRZECIEJ GIMNAZJUM W ROKU SZKOLNYM 2014/2015

Edukacja przyrodnicza

EGZAMIN W KLASIE TRZECIEJ GIMNAZJUM W ROKU SZKOLNYM 2016/2017 CZĘŚĆ 2. PRZEDMIOTY PRZYRODNICZE ZASADY OCENIANIA ROZWIĄZAŃ ZADAŃ ARKUSZ GM-P8

WYMAGANIA EDUKACYJNE przyroda klasa IV

Wymagania programowe z przyrody w klasie IV na podstawie programu Barbary Dziedzic Na tropach przyrody

Nowa podstawa programowa dla przyrody. Blandyna Zajdler kierownik zespołu ekspertów MEN tworzących podstawę programową dla przedmiotu przyroda

SZKOLNE KOŁO PRZYRODNICZE

PRZYRODA podstawa programowa kl4 Cele kształcenia wymagania ogólne I. Wiedza.

SPRAWDZIAN DIAGNOZUJĄCY KLAS PIĄTYCH

Przedmiotowy System Oceniania z przyrody w SP175 w roku szkolnym 2016/17 dla klas IV-VI

Formy terenu na mapie poziomicowej; wypukłe i wklęsłe formy terenu

Transkrypt:

Plan wynikowy z przyrody - Klasa 4 Nr i temat lekcji 1. Czym będziesz się zajmować na lekcjach przyrody? 2. Sposoby poznawania przyrody {C} określa, czym jest przyroda, DZIAŁ 1- PRZYRODA I JA {C} wskazuje składniki przyrody w otoczeniu, {C} {C} podaje przykłady ożywionych i nieożywionych składników przyrody, {C} {C} wskazuje i podaje nazwy wytwory działalności człowieka. {C} podaje przykłady organizmów lub obiektów, których obserwacja dostarcza nowych informacji o przyrodzie, {C} wskazuje źródła wiedzy o przyrodzie. {C} podaje przykłady powiązań między składnikami przyrody, {C} uzasadnia, że człowiek jest składnikiem przyrody, {C} wyjaśnia, w jaki sposób człowiek jest zależny od nieożywionych składników przyrody. {C} podaje przykłady pytań zainspirowanych obserwacjami przyrody, {C} wyjaśnia, dlaczego obserwacje są niezbędne w poznawaniu przyrody, 3. Co jest pomocne w poznawaniu przyrody? 4. Jak zobaczyć to, co niewidoczne gołym okiem? {C} podaje nazwy zmysłów człowieka umożliwiających poznawanie przyrody, {C} wyjaśnia, dlaczego zmysłem smaku i węchu należy rozważnie posługiwać się podczas poznawania przyrody, {C} wymienia przyrządy ułatwiające poznawanie przyrody. {C} obsługuje szkolny mikroskop optyczny, {C} wskazuje w mikroskopie okular i obiektywy. {C} uzasadnia, dlaczego do informacji podanych w internecie należy podchodzić bardzo rozważnie. {C} wskazuje możliwości wykorzystania lornetki, lupy, mikroskopu podczas obserwacji przyrodniczych, {C} określa rolę mapy, planu, kompasu w poznawaniu przyrody, {C} podaje przykłady wykorzystania wszystkich zmysłów w obserwacjach przyrodniczych. {C} oblicza powiększenie obrazu w mikroskopie, {C} wskazuje i podaje nazwy części mikroskopu optycznego, {C} omawia sposób działania mikroskopu optycznego, {C} wyjaśnia, dlaczego mikroskop optyczny powiększa bardziej niż lupa, 5. Jak obserwować preparat pod mikroskopem? {C} opisuje etapy przygotowywania preparatu nietrwałego, {C} wykonuje proste nietrwałe preparaty mikroskopowe. {C} porównuje możliwości mikroskopu optycznego i elektronowego. {C} podaje przykłady trwałych i nietrwałych preparatów mikroskopowych, {C} wykonuje rysunki obserwowanych preparatów, zgodnie z regułami, 6. Jak planować, prowadzić i dokumentować obserwacje? {C} {C} określa, czym jest obserwacja przyrodnicza, {C} {C} podaje przykłady prowadzenia obserwacji przyrodniczych, {C} {C} prezentuje sposoby dokumentowania {C} wyjaśnia, jaki musi być preparat mikroskopowy, aby nadawał się do obserwacji. {C} {C} wyjaśnia, dlaczego nie należy zrywać rośliny lub karmić zwierząt podczas ich obserwacji, {C} {C} uzasadnia, dlaczego na podstawie pojedynczej obserwacji nie należy wyciągać wniosków,

obserwacji przyrodniczych, {C} {C} opisuje kartę obserwacji. 7. Czym jest doświadczenie przyrodnicze? {C} {C} podaje przykłady obserwacji krótkoterminowych i długoterminowych. {C} {C} podaje przykłady pytań, na które można uzyskać odpowiedź prowadząc doświadczenia, {C} {C} wypełnia poprawnie kartę doświadczenia, {C} {C} wymienia zasady, których należy przestrzegać podczas prowadzenia doświadczenia, {C} {C} opisuje cechy dobrego przyrodnika. {C} {C} opisuje proste doświadczenia, dzięki którym można zdobyć nową wiedzę, {C} {C} wymienia punkty, które powinna zawierać karta doświadczenia, {C} {C} uzasadnia, dlaczego samodzielnie przeprowadzona obserwacja i doświadczenie są najważniejszym źródłem wiedzy o przyrodzie, {C} {C} wyjaśnia, czym różni się w zestawie doświadczalnym próba kontrolna od próby badawczej, {C} {C} uzasadnia, dlaczego prawdziwy przyrodnik jest cierpliwy, systematyczny i rzetelny, 8. Powtórzenie działu Przyroda i ja {C} {C} opisuje, w jaki sposób można poznawać przyrodę, {C} {C} wymienia źródła wiedzy o przyrodzie, {C} {C} wymienia zmysły, które pomagają w obserwacjach przyrodniczych, {C} {C} uzasadnia stwierdzenie: podczas poznawania przyrody należy ostrożnie wykorzystywać zmysł smaku, {C} {C} wymienia przyrządy ułatwiające poznawanie przyrody, {C} {C} obsługuje szkolny mikroskop optyczny, {C} {C} wykonuje proste nietrwałe preparaty mikroskopowe, {C} {C} podaje przykłady prowadzenia obserwacji przyrodniczych, {C} {C} prezentuje sposoby dokumentowania obserwacji przyrodniczych, {C} {C} wymienia zasady, których należy przestrzegać podczas prowadzenia doświadczenia. {C} {C} konstruuje kartę doświadczenia do wybranego przez siebie tematu i uzupełnia ją po samodzielnie przeprowadzonym doświadczeniu. {C} podaje przykłady powiązań między składnikami przyrody, {C} {C} wyjaśnia, dlaczego obserwacje są niezbędne w poznawaniu przyrody, {C} wskazuje możliwości wykorzystania lornetki, lupy, mikroskopu podczas obserwacji przyrodniczych określa rolę mapy, planu, kompasu w poznawaniu przyrody, {C} {C} podaje przykłady trwałych i nietrwałych preparatów mikroskopowych, {C} {C} wykonuje rysunki obserwowanych preparatów, zgodnie z regułami, {C} {C} uzasadnia, dlaczego samodzielnie przeprowadzona obserwacja i doświadczenie są najważniejszym źródłem wiedzy o przyrodzie, {C} {C} uzasadnia, dlaczego na podstawie pojedynczej obserwacji nie należy wyciągać wniosków, {C} {C} wyjaśnia, w jaki sposób człowiek jest zależny od składników przyrody, {C} {C} wyjaśnia, dlaczego mikroskop optyczny powiększa bardziej niż lupa, {C} {C} porównuje możliwości mikroskopu optycznego i elektronowego, wyjaśnia, jaki musi być preparat mikroskopowy, aby nadawał się do obserwacji. DZIAŁ 2 - JA, ROŚLINY I ZWIERZĘTA

9. Jak się uczyć i po co? 10. Z kim spotykasz się w szkole? {C} określa znaczenie uczenia się, {C} wymienia czynniki ułatwiające naukę, {C} rozpoznaje właściwe warunki do nauki, {C} opisuje właściwie urządzone miejsce do nauki, {C} podaje podstawowe zasady uczenia się. {C} wymienia sytuacje i czynniki dobrze wpływające na samopoczucie w szkole, {C} podaje przykłady pomocy osobie niepełnosprawnej. {C} wyjaśnia, dlaczego warto się uczyć i zdobywać nowe umiejętności, {C} {C} wyjaśnia, co oznaczają określenia: pozytywne nastawienie do nauki, własna chęć poznania, systematyczność, wyjaśnia, dlaczego niewłaściwa postawa ciała wpływa niekorzystnie na uczenie się. {C} {C} wymienia rodzaje zachowań przyjaznych w stosunku do innych osób, {C} {C} wskazuje problemy, jakie miałaby osoba poruszająca się w szkole na wózku. {C} {C} wskazuje cechy osoby powszechnie lubianej, 11. W szkole opiekujesz się roślinami i zwierzętami 12. Zwierzęta w naszych domach 13. Jak jest zbudowana roślina? {C} wymienia nazwy zwierząt hodowanych w pracowni przyrodniczej, {C} podaje przykłady ssaków, ptaków, ryb, {C} nazywa rośliny występujące w pracowni przyrodniczej, {C} {C} wskazuje różne źródła informacji o roślinach i zwierzętach. {C} wymienia zwierzęta najczęściej trzymane w domach, {C} podaje zasady dbałości o zwierzęta, {C} podaje przykłady zwierząt niebezpiecznych dla ludzi, {C} wymienia różne źródła informacji o wybranych zwierzętach. {C} wymienia organy roślinne i wskazuje je w roślinie, {C} opisuje podstawowe funkcje korzeni, łodyg, liści i kwiatów, {C} określa potrzeby życiowe roślin. {C} {C} proponuje sposoby pomocy niepełnosprawnej osobie i wskazuje, w jaki sposób ona może pomóc innym uczniom. {C} podaje cechy charakterystyczne ssaków, ptaków i ryb, {C} {C} wyjaśnia, jaką funkcję spełniają hodowle roślin i zwierząt, {C} opisuje na wybranym przykładzie obowiązki opiekuna hodowli szkolnej, {C} ustala, na podstawie różnych źródeł informacji wymagania życiowe dwóch dowolnie wybranych roślin. {C} uzasadnia, dlaczego nie wszystkie zwierzęta można trzymać w domu, {C} określa, dlaczego nie każde zwierzę jest bezpieczne dla ludzi, {C} wskazuje różne źródła informacji o wybranych zwierzętach i korzysta z nich, {C} ustala na podstawie różnych źródeł informacji wymagania życiowe dwóch dowolnie wybranych zwierząt domowych. {C} podaje przykłady szczególnych funkcji pełnionych przez niektóre korzenie, łodygi i liście, {C} wskazuje elementy męskie i żeńskie w kwiecie, {C} wykazuje związek budowy z funkcją organów roślinnych, 14. Rośliny są ozdobą domu {C} wymienia rośliny doniczkowe najczęściej trzymane w domach, {C} opisuje zasady dbałości o rośliny doniczkowe, {C} właściwie przesadza i sadzi rośliny {C} opisuje budowę i rolę kłączy, bulw, cebul i liści pułapkowych. {C} uzasadnia, dlaczego należy roślinę doniczkową przesadzać i nawozić {C} wyjaśnia, dlaczego należy poznać naturalne środowisko rośliny doniczkowej, {C} wskazuje i korzysta z różnych źródeł informacji

doniczkowe, {C} wskazuje różne źródła informacji o wybranych roślinach, o wybranych roślinach, {C} projektuje album prezentujący rośliny niebezpieczne dla ludzi. 15. Powtórzenie działu Ja, rośliny i zwierzęta {C} uzasadnia, dlaczego po kontakcie z roślinami doniczkowymi zawsze należy myć ręce. {C} opisuje właściwie urządzone miejsce do nauki, {C} podaje podstawowe zasady uczenia się, {C} wymienia sytuacje i czynniki dobrze wpływające na samopoczucie w szkole, {C} wymienia przykłady ssaków, ptaków, ryb, {C} podaje nazwy roślin występujących w pracowni przyrodniczej, {C} {C} wskazuje różne źródła informacji o roślinach i zwierzętach, {C} {C} wymienia organy roślinne i wskazuje je w roślinie, {C} {C} opisuje podstawowe funkcje korzeni, łodyg, liści i kwiatów, {C} {C} określa potrzeby życiowe roślin, {C} opisuje zasady dbałości o rośliny doniczkowe, {C} właściwie przesadza i sadzi rośliny doniczkowe, {C} {C} uzasadnia, dlaczego po kontakcie z roślinami doniczkowymi zawsze należy myć ręce. {C} wyjaśnia, dlaczego warto się uczyć i zdobywać nowe umiejętności, {C} {C} wymienia rodzaje zachowań przyjaznych w stosunku do innych osób, {C} {C} wskazuje problemy, jakie miałaby osoba poruszająca się w szkole na wózku inwalidzkim, {C} {C} wyjaśnia, jaką funkcję spełniają hodowle roślin i zwierząt, {C} opisuje na wybranym przykładzie obowiązki opiekuna hodowli szkolnej, {C} określa, dlaczego nie każde zwierzę jest bezpieczne dla ludzi, {C} wskazuje i korzysta z różnych źródeł informacji o wybranych zwierzętach, {C} podaje przykłady szczególnych funkcji pełnionych przez niektóre korzenie, łodygi i liście, {C} wykazuje związek budowy z funkcją organów roślinnych, {C} wyjaśnia, dlaczego należy poznać naturalne środowisko rośliny doniczkowej, {C} wyjaśnia co oznaczają określenia: pozytywne nastawienie do nauki, własna chęć poznania, {C} ustala, na podstawie różnych źródeł informacji wymagania życiowe dwóch, dowolnie wybranych roślin i zwierząt, {C} omawia budowę i rolę kłączy, bulw, cebul i liści pułapkowych, {C} prezentuje samodzielnie wykonany album roślin niebezpiecznych dla ludzi. 16. Świat jest zbudowany z substancji {C} nazywa stany skupienia substancji, DZIAŁ 3 KUCHNIA JAKO LABORATORIUM {C} podaje przykłady substancji w określonych stanach skupienia, {C} prezentuje za pomocą modelu budowę drobinową gazów, cieczy i ciał stałych, {C} podaje przykłady ciał sprężystych, plastycznych i kruchych. {C} podaje właściwości gazów, cieczy i ciał stałych, {C} uzasadnia, posługując się modelem drobinowym, dlaczego gazy są ściśliwe, ciecze bardzo mało ściśliwe, a ciała stałe nie ściśliwe, {C} wykorzystuje model drobinowy do opisu właściwości gazów, cieczy i ciał stałych.

17. Co się dzieje podczas gotowania obiadu? {C} rozróżnia pojęcia parowanie i wrzenie, {C} wyjaśnia zjawisko przewodnictwa cieplnego. {C} wymienia własności wody wrzącej i wody w temperaturze pokojowej, {C} wymienia przykłady substancji dobrze i źle przewodzącej ciepło, {C} wyjaśnia własności danej substancji na podstawie jej budowy i zastosowania w danym przedmiocie, 18. Czy woda mineralna to tylko woda? 19. Jak powstają kryształy? {C} opisuje własności mieszaniny jednorodnej, {C} wymienia substancję rozpuszczalną i rozpuszczalnik w wybranym roztworze, {C} wyjaśnia zjawisko dyfuzji. {C} odróżnia mieszaninę jednorodną od niejednorodnej, {C} wymienia powiązane ze sobą przemiany odwracalne: krystalizację i rozpuszczanie, {C} wymienia dwa sposoby rozdzielania mieszanin jednorodnych: krystalizację i odparowanie; {C} opisuje dowolne ciało fizyczne z punktu widzenia zastosowania substancji, z której jest zbudowane. {C} podaje sposoby zwiększenia rozpuszczalności substancji, {C} podaje przykłady pozytywnych i negatywnych skutków dyfuzji w otaczającej przyrodzie, {C} projektuje kartę pracy doświadczenia nt. Jak przyspieszyć rozpuszczanie się cukru w wodzie? {C} opisuje zjawiska krystalizacji i rozpuszczania, {C} porównuje zjawiska krystalizacji i odparowania, {C} opisuje sposoby otrzymywania roztworów nasyconych z nienasyconych i odwrotnie. {C} określa roztwór nasycony i nienasycony. 20. Do czego służy sito? {C} wyjaśnia pojęcie mieszaniny niejednorodnej, podaje przykłady mieszanin niejednorodnych, {C} wymienia sposoby rozdzielania mieszanin niejednorodnych. {C} wymienia różnice między roztworem i zawiesiną, {C} proponuje sposoby rozdzielania określonych mieszanin niejednorodnych, 21. Jak lód zamienia się w wodę, a woda w lód? 22. Kiedy woda paruje, a kiedy się skrapla? 23. Co wiesz o gotowaniu jaj i pieczeniu ciasta? podaje nazwy stanów skupienia wody (ciekły i stały), {C} podaje temperaturę topnienia lodu i krzepnięcia wody, {C} wymienia nazwy zjawisk towarzyszących zmianom stanu skupienia wody. {C} wyjaśnia proces parowania i skraplania, {C} wyjaśnia obie przemiany jako przemiany odwracalne, {C} podaje przykłady parowania i skraplania wody. podaje przykłady przemian nieodwracalnych {C} wykonuje doświadczenie według opisu. podaje nazwy i przykłady innych mieszanin niejednorodnych np. dym, piana, emulsja. {C} opisuje zjawiska topnienia i krzepnięcia w świetle cząsteczkowej budowy materii, {C} wyjaśnia różnice między topnieniem i rozpuszczaniem, omawia zjawiska topnienia i krzepnięcia na przykładach innych niż woda i lód. {C} wymienia sposoby zwiększenia szybkości parowania, {C} wyjaśnia zasadę powstania skali temperatur Celsjusza, {C} wyjaśnia proces parowania i skraplania wody w przyrodzie. {C} prowadzi obserwację doświadczenia, {C} definiuje przemianę nieodwracalną,

{C} wyciąga wnioski z obserwacji, {C} odróżnia obserwacje od wniosków, 24. Powtórzenie działu Kuchnia jako laboratorium 25. Obserwujesz zmiany położenia Słońca na niebie podaje przykłady ciał stałych, cieczy i gazów, {C} wymienia nazwy zjawisk towarzyszących zmianom stanu skupienia wody, {C} rozróżnia parowanie i wrzenie, {C} podaje przykłady substancji metalicznych i niemetalicznych, {C} podaje przykłady ciał sprężystych, plastycznych i kruchych, {C} wymienia mieszaniny jednorodne i niejednorodne znane z życia codziennego, {C} podaje przykłady przemian odwracalnych i nieodwracalnych spotykanych w życiu codziennym. DZIAŁ 4- PRZYRODA SIĘ ZMIENIA definiuje pojęcia widnokrąg i linia widnokręgu {C} podaje przykłady świadczące o zmianach położenia Słońca na niebie, {C} wyjaśnia znaczenie pojęć: wschód Słońca, górowanie Słońca, zachód Słońca określa długość dnia (od wschodu do zachodu Słońca). {C} podaje przykłady świadczące o dobowym rytmie życia. projektuje i omawia doświadczenia prezentujące przemiany nieodwracalne. {C} opisuje model drobinowej budowy materii, {C} podaje przykłady zastosowania różnych substancji w przedmiotach codziennego użytku, odwołując się do właściwości tych substancji, {C} proponuje sposoby rozdzielania mieszanin jednorodnych i niejednorodnych, {C} podaje i bada doświadczalnie czynniki wywołujące zmiany stanu skupienia wody, {C} rozróżnia topnienie i rozpuszczanie, {C} projektuje i omawia doświadczenia, rozwiązuje poprawnie test podstawowy (A lub B) dodatkowo test trudny (T). analizuje zależności między długością cienia a wysokością Słońca nad widnokręgiem, charakteryzuje widnokrąg w mieście i na wsi, {C} podaje zależności między wielkością - widnokręgu a wysokością, na jakiej znajduje się obserwator, {C} {C} rysuje drogę Słońca nad widnokręgiem w różnych porach roku, wyjaśnia zależność długości dnia od długości drogi Słońca nad widnokręgiem. i {C} wyjaśnia przyczyny zmian położenia Słońca na niebie w ciągu dnia. 26. Jakie zmiany przynoszą pory roku? wymienia cechy pogody charakterystyczne dla danej pory roku, {C} wymienia daty rozpoczynające kalendarzowe pory roku, {C} podaje zmiany zachodzące w przyrodzie w różnych porach roku, {C} określa wpływ wysokości Słońca na porę roku i porę dnia. wyjaśnia przyczyny zmiany wielkości widnokręgu w zależności od punktu obserwacji. {C} tłumaczy pojęcia równonoc wiosenna i jesienna, rysuje drogę Słońca nad widnokręgiem w różnych porach roku, {C} {C} wyjaśnia zależność długości dnia od długości drogi Słońca nad widnokręgiem, {C} {C} przewiduje przyrodnicze konsekwencje opóźnienia lub przyspieszenia termalnej pory roku, {C} {C} podaje przykłady świadczące o rocznym rytmie życia przyrody.

27. Dlaczego koła pociągu stukają o szyny? 28. Jak woda krąży w przyrodzie? {C} wyjaśnia rozszerzalność temperaturową ciał stałych i cieczy na podstawie drobinowej budowy materii, {C} podaje przykłady rozszerzalności temperaturowej cieczy i gazów. określa stan skupienia wody, {C} opisuje zjawiska parowania i skraplania, topnienia i krzepnięcia wody, {C} wyjaśnia, skąd się bierze para wodna w powietrzu, {C} omawia krążenie wody w przyrodzie. {C} podaje przykłady rozszerzalności temperaturowej ciał stałych, {C} opisuje budowę termometru cieczowego, {C} wymienia korzystne i niekorzystne zjawiska związane z rozszerzalnością temperaturową ciał. {C} wyjaśnia zjawiska zmian stanu skupienia wody, {C} omawia proces powstawania chmur i opadów, {C} korzysta z informacji znajdujących się w atlasach, słownikach, poradnikach, internecie, rozwiązuje trudniejsze zadania. 29. Dlaczego lód pływa? podaje przykłady przemian odwracalnych topnienia i krzepnięcia {C} wykonuje doświadczenie według opisu, {C} wymienia skutki zamarzania wody. {C} porównuje zmiany objętości parafiny i wody podczas krzepnięcia, {C} wyjaśnia zmiany objętości parafiny i wody podczas krzepnięcia posługując się drobinowym modelem budowy materii, {C} uzasadnia, dlaczego lód nie tonie w wodzie, {C} wyjaśnia skutki zamarzania wody posługując się drobinowym modelem budowy materii, {C} prowadzi obserwacje doświadczenia, 30. Jakie są właściwości powietrza? określa stan skupienia i właściwości powietrza, {C} wymienia składniki powietrza, {C} przedstawia właściwości ciepłego i zimnego powietrza {C} podaje przykłady dyfuzji substancji w powietrzu. odróżnia obserwacje od wniosków. {C} wyjaśnia pojęcie ciśnienie atmosferyczne, {C} omawia i przedstawia na schemacie zjawisko dyfuzji substancji w gazach, {C} odróżnia zjawisko unoszenia się ciepłego powietrza od dyfuzji, {C} omawia praktyczne zastosowanie zjawiska unoszenia się ciepłego powietrza, 31. Powtórzenie działu Przyroda się zmienia 32. Jak zmierzyć temperaturę powietrza i {C} określa czas trwania dnia i nocy, {C} wymienia pory roku i daty ich rozpoczęcia, {C} opisuje zmiany zachodzące w każdej porze roku, {C} przedstawia skutki zamarzania wody w przyrodzie, planuje doświadczenia wykazujące istnienie powietrza. {C} opisuje wędrówkę Słońca nad widnokręgiem, {C} przedstawia zjawisko krążenie wody w przyrodzie, {C} omawia skutki rozszerzalności temperaturowej ciał, {C} omawia zjawisko dyfuzji na przykładach i przedstawia na schemacie, {C} wymienia składniki powietrza, rozwiązuje poprawnie test podstawowy (A lub {C} podaje przykłady dyfuzji substancji w powietrzu. B) i dodatkowo test trudny (T). DZIAŁ 5 - POGODA JEST ZAWSZE {C} wymienia składniki pogody, {C} wymienia nazwy urządzeń do pomiaru {C} podaje przykłady prognozy krótkoterminowej i długoterminowej,

ciśnienie atmosferyczne? ciśnienia i temperatury, {C} wymienia jednostki ciśnienia i temperatury. {C} odczytuje wartość ciśnienia i temperatury z odpowiednich przyrządów, {C} wykonuje proste obliczenia różnicy temperatur i zmian ciśnienia, 33. Jak zmierzyć wilgotność powietrza i siłę wiatru? 34. Jak powstają opady i osady atmosferyczne? 35. Dlaczego tęcza jest kolorowa? {C} wymienia nazwy urządzeń służących do pomiaru wilgotności powietrza i siły wiatru, {C} opisuje zasadę działania wiatromierza, {C} zapisuje wartość wilgotności powietrza i siły wiatru. {C} wymienia rodzaje opadów atmosferycznych, {C} wymienia rodzaje osadów atmosferycznych, {C} wyjaśnia zjawisko mgły. {C} określa warunki niezbędne do powstania tęczy, {C} wymienia barwy wchodzące w skład światła białego, {C} podaje przykłady znaczenia barw w przyrodzie. {C} na podstawie wartości temperatury i ciśnienia przewiduje prognozę pogody. {C} buduje prosty wiatromierz, {C} wymienia przykładowe nazwy wiatru w zależności od jego prędkości, {C} odczytuje wartość wilgotności z higrometru, {C} wyjaśnia zasadę działania dawnych higrometrów. {C} wyjaśnia sposób mierzenia opadów atmosferycznych, {C} wyjaśnia sposób powstawania poszczególnych opadów i osadów atmosferycznych, {C} opisuje, korzystając z różnych źródeł informacji, nietypowe zjawiska atmosferyczne zachodzące na świecie. {C} wyjaśnia zjawisko powstawania tęczy, {C} proponuje doświadczenie wykazujące, że światło białe nie jest jednorodne, {C} wyjaśnia od czego zależy barwa przedmiotów, {C} wyjaśnia dlaczego zimą ubieramy się w ciemne kolory, a latem w jasne, 36. Co jest przyczyną burzy? 37. Czy pogodę można przewidzieć? {C} demonstruje prosty sposób elektryzowania ciała, {C} podaje zasady postępowania w czasie burzy, {C} opisuje sposób zabezpieczania budynków przed skutkami uderzeń wyładowań atmosferycznych. {C} wymienia składniki pogody omawiane w prognozie pogody, {C} rysuje znaki synoptyczne poszczególnych składników pogody, {C} wyjaśnia znaczenie prognozy pogody dla planowania zajęć i ubioru przez ludzi, {C} wyjaśnia zjawisko rozszczepienia światła białego. {C} wyjaśnia przyczynę występowania ładunków elektrycznych w chmurach, {C} opisuje, kiedy dochodzi do wyładowania atmosferycznego, {C} opisuje historię wynalezienia piorunochronu, {C} opisuje zasadę działania piorunochronu. {C} prezentuje za pomocą graficznych symboli pogody prognozę pogody podaną tekstem, {C} interpretuje mapy pogody, określając znaczenie poszczególnych znaków, {C} prezentuje prognozę pogody na podstawie samodzielnie opracowanej mapy pogody. 38. Prowadzisz kalendarz pogody {C} opisuje graficzne symbole pogody jako graficzne oznaczenia składników pogody. {C} {C} obserwuje i nazywa stan poszczególnych składników pogody. {C} {C} stosuje liczby i znaki umowne konieczne do obserwacji pogody. zapisuje w tabeli, stosując znaki umowne, stan pogody na podstawie szczegółowego opisu, {C} na podstawie uproszczonej mapy pogody, opisuje pogodę w danym miejscu.

39. Powtórzenie działu Pogoda jest zawsze {C} {C} zapisuje parametry pogody obserwowane w ciągu dnia. {C} {C} opisuje w kilku zdaniach obserwowaną jednodniową pogodę. {C} {C} uzasadnia konieczność prowadzenia dzienniczka pogody w każdej porze roku. {C} {C} wymienia trzy składniki pogody i podaje nazwy jednostek, w których odczytuje się ich wartość, {C} {C} wymienia zjawiska atmosferyczne często występujące w Polsce, {C} {C} podaje zasady bezpiecznego zachowania się podczas burzy, {C} {C} podaje przykłady wyładowań elektrycznych, które można obserwować w życiu codziennym. {C} omawia sposób powstawania map pogody, {C} omawia system informacji meteorologicznej na świecie {C} wymienia najważniejszą instytucję, gdzie opracowuje się prognozę pogody dla całej Polski. przeprowadza analizę tygodniowego dzienniczka pogody i porównuje z tym samym okresem w latach poprzednich (sprawdza w Internecie pogodę w latach ubiegłych), wyciąga wnioski dotyczące zmian pogody. {C} {C} podaje trzy przykłady sytuacji, w których jest przydatna znajomość prognozy pogody na następny dzień, {C} {C} wyjaśnia przyczyny występowania opadów deszczu, {C} {C} wyjaśnia, od czego zależy kolor danego przedmiotu, {C} {C} podaje okoliczności, w jakich dochodzi do uderzenia pioruna, {C} {C} wyjaśnia, w jakie obiekty najczęściej uderzają pioruny, {C} {C} na podstawie wartości temperatury i ciśnienia przewiduje prognozę pogody, {C} {C} wyjaśnia zjawisko rozszczepienia światła białego, 40. Jak wyznaczyć kierunki geograficzne {C} {C} prezentuje prognozę pogody na podstawie samodzielnie opracowanej mapy pogody. DZIAŁ 6 WĘDRÓWKI PO OKOLICY {C} {C} wyjaśnia, kiedy jest nam potrzebna znajomość kierunków świata, {C} {C} opisuje kierunki świata na róży kierunków {C} {C} wyznacza kierunki świata za pomocą gnomonu i Słońca, posługuje się kompasem przy wyznaczaniu kierunków świata, podaje przykłady ilustrujące, w jaki sposób przyroda pomaga nam w wyznaczaniu kierunków świata. {C} {C} opisuje sposoby wyznaczania kierunków świata w sytuacji, gdy nie ma przyrządów i Słońca {C} {C} wskazuje kierunki świata główne i pośrednie, określa kierunki świata główne i pośrednie w terenie za pomocą dostępnych przyrządów, opisuje sposób wyznaczania kierunków świata w nocy, 41. Do czego służy podziałka? wyjaśnia znaczenie słowa plan i skala {C} podaje przykłady zastosowania różnych planów, {C} wyjaśnia, do czego potrzebna jest skala obserwuje w terenie znaki przyrodnicze i na tej podstawie wyznacza kierunki świata. {C} rysuje obiekty w podanych dowolnych skalach, szacuje na podstawie skali planu, czy zmieści się on na kartce papieru, {C} {C} rysuje proste plany w skali 1:100,

przy rysowaniu planów, {C} rysuje proste plany w skali 1:1 i 1:10, {C} odczytuje z legendy, w jakiej skali jest wykonany plan, {C} {C} wyciąga wnioski dotyczące zależności zastosowanej skali od wielkości obiektu na planie, {C} {C} oblicza rzeczywiste wymiary obiektów za pomocą skali. 42. Jak czytać mapę topograficzną? {C} posługuje się podziałką liniową. {C} {C} identyfikuje na mapie znaki topograficzne, {C} {C} odczytuje na mapie topograficznej, gdzie znajduje się np. las, szkoła, kościół itp. rozpoznaje mapę topograficzną spośród innych map, {C} określa kierunki świata na mapie topograficznej. wskazuje zastosowania planu i mapy. {C} {C} wyznacza zgodnie z opisem na mapie topograficznej trasę wędrówki {C} {C} analizuje mapy topograficzne pod względem ilości zabudowań i innych elementów, {C} {C} posługuje się legendą mapy topograficznej, do planowania trasy wycieczki, {C} {C} oblicza rzeczywiste odległości przedstawione na mapie topograficznej, {C} {C} wyjaśnia, co to znaczy zorientować plan, mapę, 43. Poznajesz formy ukształtowania powierzchni Ziemi wymienia formy terenu, {C} wskazuje, które z form są wklęsłe, a które wypukłe, {C} rozpoznaje na ilustracjach i w terenie poszczególne formy terenu, wskazuje i nazywa elementy pagórka. {C} {C} orientuje mapę w terenie. {C} {C} na podstawie ilustracji rozpoznaje rodzaje ukształtowania terenu, {C} {C} określa różnice między pagórkiem, wzgórzem, a górą, {C} {C} posługuje się niwelatorem szkolnym, {C} {C} opisuje sposób pomiaru pagórka {C} {C} wykonuje pomiar wysokości pagórka. 44. Jak wyznaczyć trasę wycieczki? ubiera się prawidłowo na wycieczkę, zabiera z domu rzeczy niezbędne podczas pieszej wycieczki, {C} informuje rodziców o przewidywanej godzinie powrotu oraz niezbędnym wyposażeniu, {C} ocenia przydatność butów (trampki, adidasy, kalosze) w zależności od pory roku, pogody i długości trasy, omawia cel wycieczki oraz trasę, posługuje się kompasem. {C} {C} szacuje wysokość pagórka przed pomiarem. wybiera mapę w odpowiedniej skali na wycieczkę, {C} planuje wycieczkę z uwzględnieniem jej celu, {C} orientuję mapę topograficzną, {C} śledzi trasę podczas trwania wycieczki, opisuje trasę wycieczki korzystając z legendy, oblicza rzeczywistą trasę wycieczki na podstawie podziałki liniowej, prawidłowo dokumentuje wycieczkę, {C} planuje i opisuje dłuższe trasy wycieczek, na podstawie mapy topograficznej, oblicza długość rzeczywistą poszczególnych fragmentów trasy wycieczki np.: między obiektami przewidzianymi do zwiedzania.

45. Jak wykonać pomiary w terenie? rozumie potrzebę doskonalenia umiejętności szacowania odległości w terenie, {C} zna długość swojej pary kroków. {C} przelicza (krótkie odcinki) ilość par kroków i określa w przybliżeniu odległości, {C} posługuje się taśmą mierniczą przy mierzeniu niewielkich odległości, przelicza (na dłuższych odcinkach) ilość par kroków i określa długości danych odcinków, {C} {C} określa w przybliżeniu wysokości różnych obiektów, zmierzonych na podstawie porównania długości cienia, {C} {C} określa szacunkowe odległości w terenie na podstawie widoczności obiektów, szacuje odległości w terenie. podaje szacunkowe długości krótkich odcinków. 46. Co to są wody powierzchniowe wymienia wody występujące w najbliższej okolicy, podaje przykłady wód płynących i stojących, {C} {C} podaje przykłady zbiorników sztucznych i naturalnych. charakteryzuje wygląd jeziora starego i młodego, definiuje pojęcia: bagno, staw, jezioro, {C} {C} rozpoznaje w terenie i nazywa wody powierzchniowe w najbliższej okolicy, 47. Obserwujesz rzekę w swojej okolicy 48. Powtórzenie działu Wycieczki po definiuje pojęcia: źródło rzeki, ujście rzeki, dopływ prawy, dopływ lewy, {C} opowiada jak płynie rzeka i jaką pracę wykonuje (bez podziału na rodzaj biegu), {C} podaje przykłady gospodarczego wykorzystania rzeki na przykładzie rzeki najbliższej okolicy, {C} wymienia możliwości gospodarczego wykorzystania rzeki, {C} wymienia jedną cechę charakterystyczną dla rzeki płynącej w biegu górnym, środkowym i dolnym. posługuje się kompasem przy wyznaczaniu kierunków świata, charakteryzuje wpływ różnych czynników na wody powierzchniowe. {C} podaje cechy działalności rzeki w biegu górnym, środkowym, i dolnym, omawia, w jaki sposób można ocenić kierunek płynięcia rzeki, {C} {C} definiuje pojęcia nurt rzeki koryto i dolina rzeki, rozpoznaje i wskazuje w terenie, {C} {C} ocenia stopień wykorzystania gospodarczego rzeki w najbliższej okolicy, {C} {C} ocenia niszczącą i budującą działalność rzeki na podstawie wyglądu brzegów, szybkości płynięcia i in. rysuje obiekty w podanych dowolnych skalach,

okolicy {C} wskazuje zastosowania planu i mapy {C} odczytuje skalę mapy, {C} rysuje proste plany w skali 1:1, 1:10, {C} rozpoznaje mapę topograficzną spośród innych map do wyboru, {C} określa kierunki świata na mapie topograficznej, {C} rozpoznaje proste znaki topograficzne, {C} wymienia formy ukształtowania powierzchni, wskazuje na formy wypukłe i wklęsłe, {C} zna długość swojej pary kroków, -oblicza krokami długość niewielkich odcinków, {C} posługuje się taśma mierniczą, {C} podaje przykłady wód płynących i stojących, {C} podaje przykłady zbiorników sztucznych i naturalnych, {C} wymienia wody występujące w najbliższej okolicy, {C} podaje przykłady gospodarczego wykorzystania rzeki na przykładzie rzeki najbliższej okolicy, definiuje pojęcia: źródło rzeki, ujście rzeki, dopływ prawy, dopływ lewy. {C} określa kierunki świata w terenie, {C} opisuje kierunki świata na róży kierunków {C} wyznacza zgodnie z opisem na mapie topograficznej trasę wędrówki, {C} wyjaśnia, co to znaczy zorientować plan, mapę, {C} oblicza odległości rzeczywiste korzystając ze skali liniowej, {C} rozpoznaje formy ukształtowania powierzchni na podstawie opisu, ilustracji oraz w terenie, {C} wybiera mapę w odpowiedniej skali na wycieczkę np. rowerową lub pieszą, {C} planuje wycieczkę z uwzględnieniem jej celu, {C} opisuje trasę wycieczki korzystając z legendy, {C} posługuje się kompasem, śledzi trasę podczas trwania wycieczki, {C} oblicza długość rzeczywistą poszczególnych fragmentów trasy wycieczki np.: między obiektami przewidzianymi do zwiedzania, {C} orientuję mapę topograficzną. {C} przelicza (na dłuższych odcinkach) ilość par kroków i określa długości danych odcinków. {C} określa w przybliżeniu wysokości różnych obiektów, zmierzone na podstawie porównania długości cienia, {C} określa szacunkowe odległości w terenie na podstawie widoczności obiektów, {C} charakteryzuje wygląd jeziora starego i młodego, {C} definiuje pojęcia: bagno, staw, jezioro, {C} rozpoznaje w terenie i nazywa wody powierzchniowe w najbliższej okolicy, {C} definiuje pojęcia: nurt rzeki koryto i dolina rzeki, rozpoznaje i wskazuje je w terenie, {C} podaje cechy działalności rzeki w biegu górnym, dolnym i środkowym, {C} ocenia stopień wykorzystania gospodarczego rzeki w najbliższej okolicy, {C} charakteryzuje wpływ różnych czynników na wody powierzchniowe, ocenia niszczącą i budującą działalność rzeki na podstawie wyglądu brzegów, szybkości płynięcia i in.

49. Jakie rośliny i zwierzęta żyją w twojej okolicy? DZIAŁ 7 OBSERWACJA ŻYCIA W OKOLICY {C} wskazuje różnice między drzewem iglastym a liściastym, {C} wyjaśnia czym różni się drzewo od krzewu i rośliny zielnej, {C} wskazuje pień i koronę drzewa, {C} podaje różnie między roślinami jednorocznymi, dwuletnimi i wieloletnimi, {C} wyjaśnia co to są byliny, {C} podaje przykłady bylin występujących w najbliższej okolicy. {C} rozpoznaje pospolite drzewa, krzewy i rośliny zielne, 50. Wyruszasz na wycieczkę do lasu 51. Rośliny w lesie tworzą warstwy {C} rozpoznaje i nazywa pospolite zwierzęta występujące w najbliższej okolicy. {C} określa, co to jest las, {C} wymienia funkcje lasu, {C} podaje podstawowe zasady zachowania się w lesie, {C} podaje znaczenie tablic informacyjnych umieszczanych przy wejściu do lasu. {C} wymienia warstwy roślinności w lesie, {C} podaje przykłady roślin tworzących poszczególne warstwy, {C} podaje przykłady grzybów jadalnych, niejadalnych i trujących. {C} wyjaśnia różnicę między lasem liściastym, iglastym i mieszanym, {C} wyjaśnia znaczenie pojęć: buczyna, bór, las mieszany, {C} prezentuje samodzielnie opracowany regulamin pobytu w lesie. {C} opisuje temperaturę powietrza, wilgotność i nasłonecznienie występujące w poszczególnych warstwach lasu, {C} uzasadnia, dlaczego rośliny runa leśnego kwitną wczesną wiosną, {C} wyjaśnia znaczenie ściółki leśnej dla życia w lesie, {C} opisuje, jak można poznać las za pomocą różnych zmysłów, 52. Organizmy żyjące w lesie oddziałują na siebie {C} wyjaśnia, dlaczego rośliny są nazywane producentami, {C} wymienia przykłady roślinożerców, drapieżników i wszystkożerców, {C} wyjaśnia na wybranych przykładach, czym się odżywiają roślinożercy, mięsożercy i wszystkożercy, {C} uzasadnia stwierdzenie: rośliny tworzące poszczególne warstwy w lesie są przystosowane do panujących w tych warstwach warunków. {C} wskazuje przystosowania roślinożercy, mięsożercy i wszystkożercy do zdobywania i pobierania pokarmu, {C} uzasadnia, dlaczego roślina jest zawsze pierwszym ogniwem w łańcuchu pokarmowym, {C} wyjaśnia, w jaki sposób odżywiają się rośliny. 53. Jakie organizmy żyją na łące? 54. Jakie znaczenie mają {C} podaje przykłady prostych łańcuchów pokarmowych występujących w lesie. {C} odróżnia trawy od innych roślin zielnych, {C} rozpoznaje kolorowo kwitnące rośliny łąkowe, {C} podaje przykłady zwierząt żyjących na łąkach, {C} wyjaśnia, czym jest zapylenie i jaki jest cel tego procesu. {C} wymienia korzyści czerpane z łąk przez {C} wymienia cechy charakterystyczne łąk, {C} rozróżnia rośliny zielne i zdrewniałe i uzasadnia taki podział, {C} wymienia cechy charakterystyczne traw {C} rozróżnia trawy i turzyce, {C} wyjaśnia, jakimi cechami i różnią się kwiaty roślin wiatropylnych i owadopylnych. {C} omawia zabiegi prowadzone na łąkach przez

łąki? człowieka, {C} wyjaśnia, co to jest pastwisko, {C} wymienia zwierzęta wypasane w Polsce, {C} podaje przykłady produktów znanych z życia codziennego, pochodzących od wypasanych zwierząt, człowieka, {C} wyjaśnia, na czym polega rola bakterii żyjących w brodawkach korzeni roślin motylkowatych, {C} wyjaśnia, na czym polega symbioza organizmów. 55. Co uprawia się na polach? {C} uzasadnia szkodliwość wypalania łąk. {C} określa cel tworzenia pól uprawnych, {C} rozpoznaje zboża uprawiane w Polsce, {C} wymienia produkty otrzymywane z poszczególnych zbóż. {C} wyjaśnia różnicę między zbożami jarymi i ozimymi, {C} wymienia główne zabiegi prowadzone przez człowieka na polu i uzasadnia ich znaczenie, {C} wyjaśnia, na czym polega płodozmian, 56. Jak się wykorzystuje rośliny użytkowe? 57. Jak powstają owoce? 58. Poznajesz rośliny nieużytków i rośliny trujące wymienia produkty otrzymywane buraków cukrowych, z ziemniaków i {C} wymienia rośliny, z których produkuje się włókno i olej, {C} podaje przykłady roślin warzywnych {C} wyjaśnia co to jest sad, i przyprawowych. {C} wymienia drzewa i krzewy uprawiane w sadach, {C} wskazuje i podaje nazwy części kwiatu, {C} wyjaśnia, jaka jest rola pszczół w powstawaniu owoców. {C} podaje przykłady środowisk życia roślin stworzonych przez człowieka, {C} uzasadnia, dlaczego nie wolno próbować nieznanych roślin, {C} rozpoznaje wybrane gatunki roślin towarzyszących człowiekowi. {C} wymienia i nazywa grupy środków ochrony roślin. {C} definiuje pojęcie rośliny okopowe, warzywne, przyprawowe, {C} omawia zastosowanie i wykorzystanie różnych rodzajów i różnych części roślin, {C} korzysta z informacji znajdujących się w poradnikach, atlasach, internecie, prezentuje, na podstawie samodzielnie wybranych informacji, wybraną roślinę użytkową. {C} określa funkcje poszczególnych części kwiatu, {C} {C} omawia zmiany zachodzące w kwiatach po ich zapyleniu, {C} wyjaśnia, w jaki sposób zwierzęta pomagają ludziom w walce z owadami szkodnikami, {C} wyjaśnia, na czym polega jednostronność pojęcia szkodnik. {C} wyjaśnia, na czym polega jednostronność pojęcia: chwasty, {C} {C} podaje przykłady leczniczego wykorzystania roślin, {C} {C} wyjaśnia, dlaczego leki (w szczególności zawierające wyciągi z roślin) należy zażywać pod kontrolą lekarza, 59. Powtórzenie działu Obserwacje życia w okolicy {C} wymienia i rozpoznaje wybrane roślin i zwierząt występujące w różnych środowiskach, {C} omawia znaczenie lasów, łąk, sadów i pól uprawnych dla człowieka, {C} podaje przykłady łańcuchów pokarmowych występujących w lesie, na łące, na polu i w sadzie. {C} {C} omawia wybrane gatunki roślin trujących i efekty ich spożycia. {C} opisuje warstwowość poznanych środowisk, {C} wskazuje podobieństwa i różnice między lasem, sadem, łąką i polem uprawnym, {C} wyjaśnia zróżnicowany udział człowieka w tworzeniu poszczególnych środowisk, {C} rozwiązuje poprawnie test podstawowy (A lub

60. Jak możesz chronić przyrodę w twojej okolicy? DZIAŁ 8 OCHRONA ŚRODOWISKA {C} {C} wyjaśnia, w jaki sposób jest chroniona przyroda w Polsce, {C} {C} wymienia formy ochrony przyrody stosowane w Polsce, {C} podaje przykład parku narodowego położonego najbliżej miejsca zamieszkania i wskazuje go na mapie, {C} opisuje podstawowe zasady zachowania się na terenie parku narodowego, B) i dodatkowo test trudny (T). {C} uzasadnia, dlaczego ochrona przyrody ma w Polsce długą tradycję, {C} podaje przykłady rezerwatów przyrody i pomników przyrody, {C} opisuje zadania szkolnego koła Ligi Ochrony Przyrody, {C} wskazuje miejsca w okolicy zasługujące na ochronę uzasadnia wybór. {C} wyjaśnia co oznacza skrót: LOP, 61. Zanieczyszczenia środowiska zagrażają organizmom {C} podaje możliwości sposoby ochrony przyrody przez ucznia klasy 4. {C} {C} wyjaśnia, co to jest zanieczyszczenie środowiska, {C} {C} podaje przykłady działalności człowieka niekorzystnie wpływającej na środowisko, {C} {C} wskazuje skutki kwaśnych opadów, {C} {C} wyjaśnia, jak powstają kwaśne opady, {C} {C} podaje przykłady zanieczyszczeń, które zagrażają roślinom i zwierzętom wodnym, {C} {C} proponuje proste sposoby eliminowania zanieczyszczeń środowiska. 62. Badasz wpływ substancji na rośliny 63. Co to jest rolnictwo ekologiczne? {C} {C} wyjaśnia, dlaczego śmieci wyrzucane w nieodpowiednich miejscach są niebezpieczne. {C} wymienia czynniki niezbędne roślinom do życia, {C} wyjaśnia, jaki wpływ na rośliny ma niedobór światła, {C} proponuje proste doświadczenie sprawdzające wpływ wody na kiełkowanie nasion grochu. {C} wymienia cechy gospodarstwa: tradycyjnego, intensywnego i ekologicznego, {C} wskazuje wady i zalety różnych sposobów gospodarowania. {C} uzasadnia stwierdzenie: każda roślina potrzebuje wody w odpowiedniej dla siebie ilości, {C} wyjaśnia, dlaczego rośliny należy nawozić odpowiednim rodzajem nawozów, {C} proponuje proste doświadczenia sprawdzające wpływ wybranego czynnika na wzrost i rozwój rośliny. {C} {C} ocenia, czy gospodarstwo (jego rodziny lub inne położone w okolicy) mogłoby zostać przekształcone w ekologiczne, {C} {C} uzasadnia, dlaczego rozwój rolnictwa ekologicznego może być szansą rozwoju dla wielu gospodarstw w Polsce, 64. Domowe wydatki można ograniczyć 65. Dlaczego trzeba sprzątać Ziemię? {C} podaje stałe wydatki rodzaje wydatków, jakie musi ponieść w każdym miesiącu jego rodzina, {C} wyjaśnia znaczenie dokonywania systematycznych opłat wynikających z utrzymania domu, {C} wskazuje możliwości zmniejszenia wydatków w budżecie domowym. wymienia źródła zanieczyszczeń środowiska, {C} podaje przykłady zanieczyszczeń {C} {C} przedstawia projekt gospodarstwa ekologicznego. {C} wymienia grupy wydatków z rodzinnego budżetu, {C} ocenia wysokość wydatków w poszczególnych grupach, {C} uzasadnia potrzebę ograniczenia wydatków własnych, {C} planuje miesięczny budżet rodziny w zależności od jej dochodów. {C} uzasadnia potrzebę segregacji odpadów,

pochodzących z różnych źródeł, {C} segreguje odpady na papier, szkło, tworzywa sztuczne, {C} wymienia sposoby ograniczania zanieczyszczeń. {C} definiuje określenia biodegradacja i recykling, {C} podaje przykłady wyrobów pochodzących z recyklingu, {C} rozpoznaje po oznakowaniu opakowania nadające się do recyklingu, 66. Jak być przyjaznym dla środowiska? {C} uzasadnia konieczność oszczędzania wody i energii, {C} podaje sposoby oszczędzania wody i energii w gospodarstwie domowym, {C} podaje zasady postępowania z różnymi rodzajami śmieci, omawia znaczenie symboli (piktogramów) znajdujących się na opakowaniach. {C} analizuje swoje codzienne działania pod kątem wpływu na środowisko, {C} wprowadza w życie wybrane działania proekologiczne, {C} przedstawia projekt ekologicznego domu. 67. Powtórzenie działu Ochrona środowiska {C} uzasadnia potrzebę segregacji śmieci. {C} wymienia źródła zanieczyszczeń wynikające z działalności człowieka, {C} podaje przykłady działań prowadzących do oszczędzania wody i energii, {C} krótko omawia formy ochrony przyrody stosowane w Polsce. {C} podaje, jakie rodzaje zanieczyszczeń pochodzą z poszczególnych źródeł, {C} na wybranych przykładach przedstawia skutki zanieczyszczeń dla środowiska i człowieka, {C} uzasadnia, że tworzenie gospodarstw ekologicznych przyczynia się do poprawy jakości środowiska, {C} rozwiązuje poprawnie test podstawowy (A lub B) i dodatkowo test trudny (T). PLAN WYNIKOWY Z PRZYRODY - KLASA 5 Nr i temat lekcji Dział 1 Przed wędrówką po Polsce 1. Każda mapa jest wykonana w skali {C} podaje definicję skali, {C} podaje przykłady przedmiotów i obiektów z życia codziennego, które można przedstawić w skali. {C} wskazuje na podanych przykładach, która skala jest większa, która mniejsza i dlaczego, {C} podaje na podstawie skali, ile razy odległość na mapie została zmniejszona w stosunku do odległości rzeczywistej, {C} odróżnia mapy o dużej skali od map o małej skali, {C} wymienia obiekty zaznaczone na mapach o dużej i małej skali, {C} przelicza skalę liczbową na mianowaną, liniową i odwrotnie, {C} analizuje mapy w różnych skalach

Nr i temat lekcji i porównuje ich szczegółowość. 2. Jak określić rzeczywistą odległość za pomocą podziałki liniowej? 3. Jak korzystać z planu miasta? {C} znajduje na mapie zapis skali liniowej, {C} omawia metody obliczania odległości na podstawie podziałki liniowej, {C} oblicza za pomocą skali liniowej długość rzeczywistą prostego odcinka. {C} wskazuje plany miast wśród innych map, {C} czyta plan miasta w podstawowym zakresie: {C} wskazuje ulice i określa kierunki geograficzne, w których biegną, np. z północy na południe, {C} pokazuje na planie punkty wymienione przez nauczyciela, {C} wymienia sytuacje życiowe, w których jest potrzebny plan miasta. {C} zamienia skalę liniową i mianowaną na skalę liczbową, {C} oblicza odległość rzeczywistą na podstawie dowolnej skali, {C} oblicza długości rzeczywiste odcinków krętych i łamanych, {C} oblicza skalę mapy na podstawie znanej odległości rzeczywistej. {C} orientuje plan miasta za pomocą kompasu lub charakterystycznych punktów w terenie, {C} planuje trasę wycieczki po mieście z uwzględnieniem najciekawszych punktów lub wytycznych nauczyciela, {C} opisuje przebieg wycieczki zaproponowanej przez nauczyciela z uwzględnieniem kierunków, w jakich biegną ulice, zabytków itp., {C} podczas planowania trasy wycieczki oblicza odległości między wybranymi obiektami. 4. Czym różni się wysokość względna od wysokości bezwzględnej? {C} podaje różnicę między wysokością względną i bezwzględną, {C} wskazuje te wysokości na schematycznym rysunku, {C} wskazuje na mapie szczyty górskie i odczytuje ich wysokości bezwzględne, {C} wyjaśnia pojęcie poziomicy, {C} rozpoznaje na podstawie rysunku poziomicowego stok łagodny i stok stromy, formę wklęsłą i wypukłą. {C} podaje przykłady przedstawiania różnych form terenu na mapach dawniej, {C} rozpoznaje i nazywa na podstawie rysunku poziomicowego wszystkie formy terenu, {C} odczytuje z mapy poziomicowej wysokości bezwzględne punktów leżących na poziomicach, {C} opisuje ukształtowanie terenu na podstawie rysunku poziomicowego, {C} rozpoznaje w terenie formy powierzchni terenu i wskazuje wysokość względną, {C} podaje wysokości wskazanych punktów na podstawie mapy poziomicowej, przy niepełnym opisie poziomic, {C} podaje wysokości punktów leżących między poziomicami, interpolując wyniki. 5. Co oznaczają barwy na mapie hipsometrycznej? {C} wyjaśnia, co oznaczają barwy na mapie hipsometrycznej, {C} wymienia, jakimi kolorami oznacza się na mapach niziny, jakimi wyżyny i góry, {C} podaje związek między wysokością n.p.m. a barwą na mapie hipsometrycznej, {C} odczytuje z mapy hipsometrycznej i wskazuje, gdzie występują niziny, wyżyny i góry {C} podaje graniczne wysokości nizin, wyżyn i gór. {C} układa skalę barw dla mapy poziomicowej, {C} odczytuje z rysunku poziomicowego formy terenu, {C} opisuje ukształtowanie powierzchni terenu wybranego kraju na podstawie mapy hipsometrycznej, {C} ocenia przydatność barw na mapie hipsometrycznej, {C} wnioskuje na podstawie układu poziomic i barw między nimi o kierunku płynięcia rzeki, jeśli nie jest on zaznaczony strzałką. 6. Poznajesz różne {C} rozpoznaje i nazywa różne {C} wymienia informacje, które można

Nr i temat lekcji rodzaje map 7. Powtórzenie działu Przed wędrówką po Polsce rodzaje map, {C} wymienia sytuacje, w których przydaje się umiejętność korzystania z map, {C} wyszukuje poszczególne rodzaje map w atlasie do przyrody. {C} podaje definicję skali, {C} znajduje na mapie zapis skali liniowej, {C} odczytuje z planu miasta i lokalizuje wskazane elementy, {C} rozpoznaje plan miasta wśród innych map, {C} wymienia sytuacje, w których jest potrzebny plan miasta, {C} wskazuje wysokość względną i bezwzględną na schematycznym rysunku, {C} na podstawie układu poziomic rozpoznaje formy wklęsłe i wypukłe, {C} odczytuje z rysunku poziomicowego stok łagodny i stok stromy, {C} wskazuje na mapie hipsometrycznej obszary nizinne, wyżynne i górskie, {C} wymienia, jakimi barwami są zaznaczone na mapie niziny, wyżyny i góry, {C} odróżnia i nazywa różne rodzaje map, {C} wymienia przykłady zastosowania różnych map. odczytać z różnych rodzajów map, {C} wybiera potrzebną mapę w zależności od zadanego do opracowania tematu, {C} porównuje i analizuje różne mapy tego samego terenu, wyciąga wnioski dotyczące gospodarki, ukształtowania powierzchni i innych elementów środowiska, {C} ocenia przydatność map w różnych sytuacjach życiowych, {C} opracowuje charakterystykę geograficzną zadanego regionu na podstawie różnych rodzajów map. {C} wskazuje mapy w skali dużej i małej, {C} zamienia skalę liczbową na liniową i mianowaną oraz odwrotnie, {C} oblicza odległość rzeczywistą na podstawie skali mapy, {C} oblicza skalę mapy na podstawie znanej odległości w terenie, {C} orientuje plan miasta, {C} wytycza i opisuje trasę wycieczki po mieście, {C} wymienia obiekty zaznaczone na mapach w skali dużej i małej, {C} odczytuje z mapy poziomicowej wysokość wskazanych punktów, {C} opisuje ukształtowanie terenu na podstawie mapy hipsometrycznej, {C} układa skalę barw dla mapy poziomicowej, {C} wymienia elementy i obiekty zaznaczone na mapach różnych rodzajów, {C} wybiera odpowiednią mapę w zależności od zadanego do opracowania tematu, {C} analizuje mapy tematyczne tego samego terenu, wyciąga wnioski. Dział 2 Polska i jej sąsiedzi 8. Poznajesz położenie Polski w Europie i na świecie 9. Poznajesz podział administracyjny Polski {C} podaje, na jakim kontynencie leży Polska, {C} wskazuje Polskę i Europę na mapie ściennej świata, {C} wymienia państwa graniczące z Polską oraz podaje, z której strony graniczymy z danym państwem, {C} podaje, że na obszarze Polski krzyżują się szlaki handlowe północ-południe i wschód-zachód. {C} opisuje strukturę podziału {C} wskazuje na mapie i opisuje przebieg granicy między Europą i Azją, {C} podaje pełne nazwy państw graniczących z Polską, {C} wyjaśnia pojęcia: wody terytorialne, granice naturalne i sztuczne, {C} uzasadnia, dlaczego przez Polskę przechodzą ważne szlaki komunikacyjne (dawniej handlowe), {C} podaje powierzchnię Polski w tys. km 2 {C} odnajduje na mapie

Nr i temat lekcji 10. Warszawa jest stolicą Polski 11. Które miasta Polski są największe? 12. Które miasta Polski są najstarsze? 13. Poznajesz ciekawe miejsca w Polsce 14. Jak zaplanować wycieczkę? administracyjnego Polski, {C} wyjaśnia nazwy: wójt, sołtys, burmistrz, starosta, wojewoda oraz przyporządkowuje je do struktury administracyjnej naszego państwa. {C} określa położenie Warszawy na mapie Polski, {C} wyjaśnia, na czym polega stołeczność Warszawy, {C} podaje przykłady miejsc w Warszawie, które warto odwiedzić. {C} wymienia największe miasta Polski, {C} wskazuje na mapie największe miasta Polski, {C} podaje nazwę województwa, w którym leży wskazane miasto. {C} wymienia stolice Polski w kolejności chronologicznej, {C} wymienia najstarsze miasta Polski, {C} podaje nazwę krakowskiej siedziby królów i najstarszej uczelni w Polsce, {C} wskazuje na mapie najstarsze miasta Polski. {C} wskazuje na mapie Polski Giżycko, Olsztyn, Grunwald, {C} opisuje atrakcje turystyczne Wieliczki i Bóbrki, {C} określa położenie Rzeszowa i Olsztyna względem własnej miejscowości, {C} rozpoznaje na fotografiach kaplicę św. Kingi w Wieliczce. {C} wymienia zasady właściwego organizowania czasu wolnego i rekreacji, {C} wymienia główne czynności związane z organizacją administracyjnej poszczególne województwa, {C} oblicza gęstość zaludnienia wybranego regionu naszego kraju, {C} wymienia i odnajduje na mapie fizycznej regiony kulturowe Polski, {C} charakteryzuje wybrany region kulturowy naszego kraju. {C} omawia sieć komunikacyjną Warszawy, {C} uzasadnia, dlaczego Warszawę można określić mianem centrum kultury i nauki, {C} charakteryzuje podział administracyjny i układ przestrzenny Warszawy. {C} wymienia cechy charakteryzujące największe miasta Polski, {C} uzasadnia, dlaczego do największych miast Polski należą: Warszawa, Łódź, Kraków, Wrocław, Poznań, Gdańsk, Katowice, {C} podaje przykłady wielkich zespołów miejsko-przemysłowych (aglomeracja warszawska, aglomeracja łódzka, Trójmiasto, GOP). {C} prezentuje wybrane wielkie miasto na podstawie samodzielnie wybranych informacji, z innych źródeł niż podręcznik. {C} omawia wygląd średniowiecznego miasta, {C} rozpoznaje ważniejsze zabytki w dawnych stolicach Polski, {C} planuje wycieczkę w celu poznania zabytków starych miast. {C} proponuje odwiedzenie ciekawego miejsca w okolicy i uzasadnia swój wybór, {C} uzasadnia, dlaczego Grunwald i Bóbrka to miejsca, z których Polacy są dumni, {C} opisuje osiągnięcia I. Łukasiewicza, {C} proponuje odwiedzenie ciekawego miejsca w Polsce i uzasadnia swój wybór, uwzględniając różne kryteria historyczne, przyrodnicze, kulturowe. {C} planuje trasę wycieczki, uwzględniając porę roku i teren, na którym ta wycieczka ma się odbywać, {C} planuje budżet wycieczki klasowej, {C} wymienia podstawowe zasady

Nr i temat lekcji 15. Poznajesz północnych i wschodnich sąsiadów Polski 16. Poznajesz południowych sąsiadów Polski 17. Naszym zachodnim sąsiadem są Niemcy 18. Dlaczego Europa się jednoczy? dwudniowej wycieczki klasowej, {C} opisuje szczegółowo jeden element planu wycieczki, {C} wskazuje na mapie turystycznej wybraną trasę wędrówki i odczytuje z mapy potrzebne informacje, {C} samodzielnie przygotowuje listę rzeczy potrzebnych na wycieczkę. {C} wskazuje na mapie granice między Polską a Rosją, Litwą, Białorusią i Ukrainą, {C} wskazuje na mapie stolice tych państw. {C} określa położenie Słowacji i Czech, wskazuje te państwa na mapie, {C} wskazuje na mapie stolice tych państw, {C} odróżnia flagi Słowacji i Czech, {C} wymienia główne atrakcje turystyczne Słowacji i Czech. {C} wskazuje na mapie Europy Niemcy, oraz granicę polskoniemiecką, {C} podaje nazwę stolicy Niemiec i wskazuje ją na mapie, {C} odczytuje z mapy ogólnogeograficznej podstawowe informacje dotyczące Niemiec, {C} podaje najważniejsze informacje o środowisku przyrodniczym i gospodarce Niemiec. {C} wymienia nazwy co najmniej pięciu państw wchodzących w skład UE, {C} opisuje flagę UE, {C} wymienia dwa powody, dla których utworzono UE, {C} wyjaśnia, co to jest UE, bezpieczeństwa w zależności od typu i miejsca odbywającej się wycieczki, {C} wymienia podstawowe wyposażenie apteczki. {C} wymienia oficjalne nazwy Białorusi, Litwy, Rosji, Ukrainy, {C} na podstawie mapy charakteryzuje krajobraz północnych, północnowschodnich i wschodnich sąsiadów Polski, {C} odróżnia flagi Białorusi, Litwy, Rosji, i Ukrainy, {C} wyjaśnia, co to są euroregiony i po co zostały utworzone, {C} na podstawie dostępnych źródeł informacji przedstawia działalność wybranego euroregionu (Karpacki, Bug, Tatry, Bałtyk). {C} wymienia oficjalne nazwy Słowacji i Czech, {C} charakteryzuje na podstawie mapy krajobraz południowych sąsiadów Polski, {C} opisuje ciekawe pod względem turystycznym miejsca Słowacji i Czech, {C} proponuje wycieczkę do Pragi z uwzględnieniem jej zabytków, {C} na podstawie dostępnych źródeł informacji wyjaśnia, co to są zabytki klasy 0. {C} charakteryzuje Niemcy pod względem przyrodniczym, gospodarczym i turystycznym, {C} odczytuje i analizuje informacje o Niemczech z różnych map, {C} ocenia stan gospodarki Niemiec, {C} wymienia plusy i minusy sąsiedztwa Polski i Niemiec, {C} opisuje najważniejsze fakty z historii Niemiec w XX w. {C} podaje datę przyjęcia naszego kraju do UE, {C} wymienia trzy korzyści wejścia Polski do UE, {C} podaje argumenty i prowadzi dyskusję na temat znaczenia przystąpienia Polski do UE.