Wybrane aspekty zmiany polityki energetycznej Szwecji 1



Podobne dokumenty
Uwarunkowania modernizacji sektora energii w Szwecji. Wnioski dla Polski

Doświadczenia Finlandii w modernizacji sektora energii

BEZPIECZEŃSTWO ENERGETYCZNE DANII

ENERGY IN POLAND AND IN NORWAY THE CHALLENGES, PRIORITIES, AND FIELDS OF COOPERATION LIDIA PUKA- KJØDE, BERGEN

PRZYSZŁOŚĆ ODNAWIALNYCH ŹRÓDEŁ ENERGII NA TLE WYZWAŃ ENERGETYCZNYCH POLSKI. Prof. dr hab. inż. Maciej Nowicki

Rynek surowców strategicznych w Unii Europejskiej na przykładzie węgla kamiennego.

REGULAMIN ZADANIA KONKURENCJI CASE STUDY V OGOLNOPOLSKIEGO KONKURSU BEST EGINEERING COMPETITION 2011

Polityka energetyczna Polski do 2030 roku. Henryk Majchrzak Dyrektor Departamentu Energetyki Ministerstwo Gospodarki

Kultura energetyczna krajów nordyckich

Prof. dr hab. inż. Maciej Kaliski Dr Paweł Frączek. Kazimierz Dolny, czerwiec 2012

XLII OLIMPIADA GEOGRAFICZNA

Polityka energetyczna w UE a problemy klimatyczne Doświadczenia Polski

Polityka energetyczna Polski do 2050 roku założenia i perspektywy rozwoju sektora gazowego w Polsce

KONWERGENCJA ELEKTROENERGETYKI I GAZOWNICTWA vs INTELIGENTNE SIECI ENERGETYCZNE WALDEMAR KAMRAT POLITECHNIKA GDAŃSKA

Reporting on dissemination activities carried out within the frame of the DESIRE project (WP8)

Gmina a lokalny rynek energii elektrycznej i ciep³a uwarunkowania prawne

Polityka w zakresie OZE i efektywności energetycznej

Krajowy system wsparcia energetyki odnawialnej w Polsce

Mo liwoœci rozwoju podziemnych magazynów gazu w Polsce

IDEA MAPY DROGOWEJ 2050 DLA POLSKI

Finansowanie inwestycji w OZE - PO Infrastruktura i Środowisko

Ciepło systemowe na rynku energii w przyszłości skutki pakietu energetyczno-klimatycznego

Odnawialne źródła energii a bezpieczeństwo Europy - Polski - Regionu - Gminy

PANEL EKONOMICZNY Zakres prac i wyniki dotychczasowych analiz. Jan Pyka. Grudzień 2009

BEZPIECZEŃSTWO ENERGETYCZNE DANII

Polityka energetyczna Polski do 2050 roku. Warszawa, sierpień 2014 r.

Rynek energii odnawialnej w Polsce. Małgorzata Niedźwiecka Małgorzata Górecka-Wszytko Urząd Regulacji Energetyki w Szczecinie

Energetyka OZE/URE w strategii Unii Europejskiej: w kierunku promocji odnawialnych źródeł energii w Europie

Polityka energetyczna Polski do 2030 roku

Nowa jakoœæ rynków wêgla kamiennego

Usytuowanie i regulacje prawne dotyczące biomasy leśnej

Polityka energetyczna Polski do 2050 roku rola sektora ciepłownictwa i kogeneracji

Kołobrzeg

Polska energetyka scenariusze

Regionalny SEAP w województwie pomorskim

Zielona energia z metanowego gazu kopalnianego

PAKIET KLIMATYCZNO ENERGETYCZNY UE

ASPEKTY BEZPIECZEŃSTWA ENERGETYCZNEGO W ŚWIETLE PAKIETU KLIMATYCZNEGO 3 20 ENERGY SECURITY ASPECTS IN THE CONTEXT OF THE CLIMATE CHANGE PACKAGE 3 20

WPŁYW PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ W ŹRÓDŁACH OPALANYCH WĘGLEM BRUNATNYM NA STABILIZACJĘ CENY ENERGII DLA ODBIORCÓW KOŃCOWYCH

System handlu emisjami a dywersyfikacja źródeł energii jako wyzwanie dla państw członkowskich Unii Europejskiej. Polski, Czech i Niemiec

Polityka klimatyczno-energetyczna Polski oraz pozostałych krajów Wyszehradzkich

Dr Agnieszka Nitszke IE ćw. 2016/17 (12) POLITYKA ENERGETYCZNA UE

Bezpieczeństwo energetyczne Europy w perspektywie globalnej

PRIORYTETY ENERGETYCZNE W PROGRAMIE OPERACYJNYM INFRASTRUKTURA I ŚRODOWISKO

Wybrane projekty innowacyjne w obszarze Inteligentnych Sieci Energetycznych (ISE)

G S O P S O P D O A D R A K R I K NI N SK S O K E O M

Dlaczego warto angażować się w rozwój energetyki ze źródeł odnawialnych w Polsce? czyli. Dylematy polskiej polityki energetycznej

Zaopatrzenie Europy w paliwa pierwotne

Aktualna sytuacja na rynku gazu ziemnego perspektywy rozwoju

Nowe relacje cen a kierunki przekszta³ceñ struktury wspó³czesnego handlu miêdzynarodowego

Jak rozpocząć transformację energetyczną Polski?

CZY JESTEŚMY WSPARCIEM DLA UNIJNEJ POLITYKI KLIMATYCZNEJ? LEGISLACJA KRAJOWA

ENERGY PRODUCTION AND CONSUMPTION FROM RENEWABLE SOURCES IN POLAND AND 28 COUNTRIES OF the EUROPEAN UNION

Polska energetyka scenariusze

Piece rozp³ywowe. Maschinen- und Vertriebs GmbH & Co.KG

Dofinansowanie inwestycji w odnawialne źródła energii w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko.

Charakterystyka ma³ych przedsiêbiorstw w województwach lubelskim i podkarpackim w 2004 roku

POLITYKA EKOINNOWACYJNA UNII EUROPEJSKIEJ. Katowice, dnia 13 maja 2011 rok

Planowane regulacje prawne dotyczące wytwarzania energii ze źródeł odnawialnych, ze szczególnym uwzględnieniem mikro i małych instalacji

Energia odnawialna w Polsce potencjał rynku na przykładzie PGE. mgr inŝ. Krzysztof Konaszewski

Ekonomiczne i środowiskowe skutki PEP2040

Bo ena Kaniuczak Ma³gorzata Kruczek. Abstrakt. Biblioteka G³ówna Politechniki Rzeszowskiej

Gospodarka niskoemisyjna

Symulacja ING: wpływ technologii na ograniczenie emisji CO 2. Rafał Benecki, Główny ekonomista, ING Bank Śląski Grudzień 2018

Dobre praktyki w ciepłownicze. Wnioski dla Polski

Podstawy realizacji LEEAP oraz SEAP

Polska na węglowych rozstajach. Zbigniew M. Karaczun. Instytut na Rzecz Ekorozwoju

Analiza techniczno-ekonomiczna op³acalnoœci nadbudowy wêglowej elektrociep³owni parowej turbin¹ gazow¹ i kot³em odzyskowym

MACIEJ M. SOKOŁOWSKI WPIA UW. Interesariusze polityki klimatycznej UE - przegląd wybranych polityk państwowych

Energetyka rozproszona w drodze do niskoemisyjnej Polski. Szanse i bariery. Debata online, Warszawa, 28 maja 2014 r.

Fundusze unijne dla odnawialnych źródeł energii w nowej perspektywie finansowej. Warszawa, 3 kwietnia 2013 r.

Energetyka w Polsce stan obecny i perspektywy Andrzej Kassenberg, Instytut na rzecz Ekorozwoju

Doœwiadczenia zwi¹zane z energetycznym wykorzystaniem biogazu ze sk³adowisk odpadów komunalnych

W kierunku dywersyfikacji rola elektrowni jądrowej w zapewnianiu bezpieczeństwa. energetycznego w Polsce

Wsparcie wykorzystania OZE w ramach RPO WL

W stronę energii niskowęglowej. dr Derek M. Taylor Doradca ds. Energetyki Komisja Europejska

Znaczenie surowców energetycznych w gospodarce œwiatowej GOSPODARKA I SPO ECZEÑSTWO

Siły sprawcze poprawy efektywności Wykorzystania energii w budynkach

Zadania Komisji Europejskiej w kontekście realizacji założeń pakietu klimatycznoenergetycznego

UWARUNKOWANIA PRAWNE ROZWOJU BIOGAZU

Znaczenie gazu łupkowego dla Polski i Lubelszczyzny Aspekty ekonomiczne i społeczne. Dr Stanisław Cios Ministerstwo Spraw Zagranicznych

POLITYKA EFEKTYWNOŚCI ENERGETYCZNEJ

Kto poniesie koszty redukcji emisji CO2?

EN/PL COUNCIL OF THE EUROPEAN UNION. Brussels, 29 August /13 Interinstitutional File: 2013/0224 (COD)

Energetyka wiatrowa w Unii Europejskiej - stan obecny oraz perspektywa roku 2020

Raport z realizacji Planu działań na rzecz zrównoważonej energii (SEAP) dla Miasta Bydgoszczy na lata

KONKURENCYJNOŚĆ POLSKIEGO WĘGLA NA RYNKU SUROWCÓW ENERGETYCZNYCH

PERSPEKTYWY WYKORZYSTANIA GAZU ZIEMNEGO DO PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ W POLSCE

Forum Technologii w Energetyce Spalanie biomasy

Efektywność ekonomiczna elektrociepłowni opalanych gazem ziemnym

SYSTEM INFORMACJI GEOGRAFICZNEJ JAKO NIEZBÊDNY ELEMENT POWSZECHNEJ TAKSACJI NIERUCHOMOŒCI**

Europejski rynek energii elektrycznej europejskie spojrzenie na sieci energetyczne

Uwarunkowania rozwoju miasta

ENERGETYKA W FUNDUSZACH STRUKTURALNYCH. Mieczysław Ciurla Dyrektor Wydziału Rozwoju Gospodarczego Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego

Doświadczenia brytyjskie w zakresie efektywności energetycznej

Załącznik 1: Wybrane założenia liczbowe do obliczeń modelowych

ENERGETYKA ROZPROSZONA Biopaliwa w energetyce

Wêgieligazziemnywprodukcji energiielektrycznejpolskiiue

Polska energetyka scenariusze

PRZYRODNICZE UWARUNKOWANIA ROZWOJU MONGOLII

Transkrypt:

POLITYKA ENERGETYCZNA Tom 15 Zeszyt 3 2012 ISSN 1429-6675 Pawe³ FR CZEK* Wybrane aspekty zmiany polityki energetycznej Szwecji 1 STRESZCZENIE. W kolejnych latach w Polsce niezbêdne bêdzie dokonanie szybkiej zmiany w sposobie funkcjonowania sektora energii, zwi¹zanej z koniecznoœci¹ wype³nienia zobowi¹zañ miêdzynarodowych kraju, dotycz¹cych ograniczenia emisji zanieczyszczeñ atmosfery oraz dostosowania funkcjonowania przedsiêbiorstw sektora energii do standardów wynikaj¹cych z dyrektyw UE. Celem artyku³u jest przedstawienie doœwiadczeñ Szwecji, w której w ci¹gu minionych czterdziestu lat dokonano radykalnych zmian sposobu funkcjonowania sektora energii. Wi¹za³y siê one m.in. z g³êbok¹ zmian¹ struktury Ÿróde³ energii pierwotnej oraz liberalizacj¹ sektora energii i pozwoli³y na zwiêkszenie bezpieczeñstwa energetycznego Szwecji, a tak e na prowadzenie zrównowa onej polityki energetycznej. Przedstawiono etapy zmian w polityce energetycznej Szwecji w XX wieku. Podkreœlono, e zmiany zosta³y zapocz¹tkowane ju w latach trzydziestych XX wieku i wi¹za³y siê z wykorzystaniem potencja³u rzek w Szwecji. Wskazano, e impulsem do dzia³añ na rzecz dalszej modernizacji sektora energii by³ œwiatowy kryzys naftowy i zwi¹zany z nim gwa³towny wzrost poziomu cen ropy naftowej. Przedstawiono zmiany, jakie zasz³y w II po³owie XX wieku w bilansie energetycznym Szwecji. Szczególny nacisk po³o ono na omówienie uwarunkowañ upowszechnienia energetyki j¹drowej oraz zwiêkszenia znaczenia odnawialnych Ÿróde³ energii. Przeana- * Dr Zak³ad Ekonomiki Inwestycji i Zarz¹dzania Strategicznego, Wydzia³ Ekonomii, Uniwersytet Rzeszowski, Rzeszów, e-mail: pfraczek@univ.rzeszow.pl 1 Publikacja opracowana w ramach grantu nr N N115 408840. 197

lizowano zmiany, jakie zasz³y w polityce podatkowej, dotycz¹cej Ÿróde³ energii oraz wskazano, e konsekwentne stosowanie instrumentów podatkowych znacz¹co przyczyni³o siê ograniczenia znaczenia paliw konwencjonalnych w Szwecji. Zwrócono uwagê, e zmiany w polityce energetycznej wi¹za³y siê z poparciem spo³ecznym dla stosowania rozwi¹zañ, które przyczyniaj¹ siê do ochrony œrodowiska przyrodniczego. Ponadto omówiono uwarunkowania liberalizacji sektora energii w Szwecji oraz wskazano, e uwolnienie tego sektora wp³ynê³o na poprawê bezpieczeñstwa energetycznego tego kraju. S OWA KLUCZOWE: polityka energetyczna, Szwecja, bezpieczeñstwo energetyczne Wprowadzenie Aby zrealizowaæ cele pakietu energetyczno-klimatycznego, kraje UE musz¹ podejmowaæ dzia³ania na rzecz modernizacji sektora energii, które przyczyni¹ siê do ochrony klimatu przed konsekwencjami prowadzonej gospodarki energetycznej oraz do poprawy konkurencyjnoœci tych krajów. Sprostanie wyzwaniom zwi¹zanym z realizacj¹ celów wspomnianych pakietów jest szczególnie trudne dla sektora energii w Polsce, w którym struktura Ÿróde³ energii pierwotnej jest oparta na zu yciu wêgla. Struktura ta jest ewenementem na tle krajów wysoko rozwiniêtych gospodarczo, o zró nicowanych Ÿród³ach energii pierwotnej. Du ym u³atwieniem zmiany polityki energetycznej w Polsce mo e byæ skorzystanie z doœwiadczeñ krajów, które dokona³y radykalnej zmiany sposobu funkcjonowania swego sektora energii. Przyk³adem takiej udanej transformacji jest sektor energii w Szwecji, bêd¹cy czêœci¹ nordyckiego rynku energii. Dziêki zmianom, jakie nast¹pi³y w tym sektorze w ci¹gu ostatnich czterdziestu lat, szwedzka polityka energetyczna jest realizowana zgodnie z koncepcj¹ rozwoju zrównowa onego i trwa³ego. Zmiany, jakie nast¹pi³y w tym sektorze, mog¹ stanowiæ wzór dla innych krajów œwiata zainteresowanych modernizacj¹ swego sektora energii. Celem artyku³u jest przedstawienie uwarunkowañ modernizacji sektora energii w Szwecji. Upowszechnienie w Polsce wiedzy na ten temat mo e tak e siê przyczyniæ do zwiêkszenia œwiadomoœci spo³eczeñstwa, dotycz¹cej skutków prowadzonej obecnie w kraju polityki energetycznej, co mo e u³atwiæ przeprowadzenie zmian w tym sektorze. Bez tych dzia³añ niemo liwe bêdzie zapewnienie bezpieczeñstwa energetycznego kraju, które wspó³czeœnie nale y wi¹zaæ nie tylko z pewnoœci¹ dostaw energii, ale tak e m.in. z ograniczeniem poziomu emisji zanieczyszczeñ atmosfery, liberalizacj¹ rynku energii oraz minimalizowaniem poziomu cen energii ( mijewski 2007, 2011). 198

1. Zmiana struktury Ÿróde³ energii pierwotnej w Szwecji Szwecja jest krajem, który nie posiada w³asnych zasobów wêgla kamiennego, gazu ziemnego ani ropy naftowej. Z tego powodu w przesz³oœci podstaw¹ funkcjonowania sektora energii by³ import surowców energetycznych. Dla modernizacji sektora energii w tym kraju skorzystano z istniej¹cych korzystnych warunków do budowy elektrowni wodnych i do upowszechniania biomasy oraz stworzono znaczny potencja³ elektrowni j¹drowych. W wyniku modernizacji sektora energii w Szwecji ograniczono udzia³ paliw konwencjonalnych na rzecz odnawialnych Ÿróde³ energii (g³ównie biomasy i hydroenergii) oraz energii atomowej (rys. 1). Rys. 1. Struktura zu ycia energii pierwotnej w wybranych krajach w latach 1965 i 2010 r. (BP 2011) Fig. 1. Primary energy consumption in selected countries in 1965 and 2010 (BP 2011) Modernizacja szwedzkiego sektora energii przebiega³a w nastêpuj¹cych etapach: rozbudowa potencja³u hydroelektrowni w pó³nocnej czêœci kraju ju w latach trzydziestych XX wieku, ograniczenie zu ycia wêgla kamiennego po II wojnie œwiatowej, gdy ropa naftowa oraz energia wodna sta³y siê podstawowymi Ÿród³ami energii, rozpoczêcie w latach szeœædziesi¹tych XX wieku prac zwi¹zanych z budow¹ elektrowni j¹drowych, szybki rozwój energetyki j¹drowej oraz odnawialnych Ÿróde³ energii w szczególnoœci biomasy w latach siedemdziesi¹tych XX wieku zwi¹zany z kryzysem naftowym i wywo³anym przez niego gwa³townym wzrostem cen ropy naftowej. 199

Rozwój elektrownii wodnych pozwoli³ na skorzystanie z potencja³u energetycznego rzek w Szwecji. Dziêki zrealizowaniu inwestycji dotycz¹cych hydroelektrowni zwiêkszono niezale noœæ energetyczn¹ pañstwa oraz stworzono mo liwoœæ ograniczenia zu ycia pozyskiwanych poprzez import paliw konwencjonalnych. Du e zmiany w strukturze Ÿróde³ energii w Szwecji wi¹za³y siê z kryzysem naftowym lat siedemdziesi¹tych XX wieku i wywo³anym nim gwa³townym wzrostem poziomu cen ropy naftowej. Dla Szwecji, w której dominuj¹cym Ÿród³em energii pierwotnej by³a wówczas ropa naftowa, oznacza³o to skokowy wzrost kosztów energii oraz koniecznoœæ podjêcia intensywnych dzia³añ zmierzaj¹cych do zmiany polityki energetycznej poprzez dywersyfikacjê struktury Ÿróde³ energii. W konsekwencji w latach 1973 1997 nast¹pi³o zwiêkszenie znaczenia energii j¹drowej i jednoczeœnie ograniczono rolê ropy naftowej. W tym czasie udzia³ ropy naftowej spad³ z 71 do 30%, udzia³ zaœ energii j¹drowej wzrós³ z 1 do 36% (IAEA 2000). Zmiana udzia³u ropy naftowej na rzecz energii j¹drowej wi¹za³a siê zarówno z koniecznoœci¹ szybkiego pokrycia rosn¹cego popytu na energiê elektryczn¹ w Szwecji, jak i z d¹ eniem do ograniczenia uzale nienia gospodarki kraju od importu surowców energetycznych. Upowszechnienie energetyki j¹drowej w Szwecji w du ym stopniu wi¹za³o siê tak e z trosk¹ o zapewnienie niezale noœci energetycznej kraju (Motowidlak 2009). Budowê reaktorów elektrowni atomowych uznano za rozwi¹zanie, które w najwiêkszym stopniu przyczyni siê do zwiêkszenia bezpieczeñstwa energetycznego. Do czynników, które zadecydowa³y o sukcesie programu budowy elektrowni atomowych w Szwecji, nale y zaliczyæ m.in. (Wikdahl 1991): stosunkowo krótki okres budowy elektrowni atomowych (w Szwecji okres ten dla poszczególnych elektrowni by³ krótszy ni 6 lat), wysok¹ sprawnoœæ reaktorów atomowych, utrzymywanie radioaktywnoœci w pobli u reaktorów na poziomie ni szym ni poziom bêd¹cy œredni¹ œwiatow¹, du e bezpieczeñstwo instalacji atomowych zwi¹zane ze stosowaniem sprawdzonych procedur w dzia³alnoœci reaktorów oraz z oparciem siê na bezpiecznych rozwi¹zaniach technicznych, skuteczne prowadzenie gospodarki odpadami nuklearnymi (poziom technologiczny przedsiêbiorstw zajmuj¹cych siê odpadami nuklearnymi w Szwecji jest jednym z najwy szych na œwiecie). Jak wspomniano, modernizacja sektora energii w Szwecji wi¹za³a siê tak e ze zwiêkszeniem znaczenia OZE. Ich upowszechnienie w szwedzkim sektorze energii w du ym stopniu wi¹za³o siê z podjêciem dzia³añ maj¹cych na celu powi¹zanie gospodarki odpadami z polityk¹ energetyczn¹ oraz równoczesnych dzia³añ na rzecz (Batóg 2010, Ambasada 2011, Soliñski 2008): rozwoju systemu sieci ciep³owniczych, bêd¹cych dystrybutorem ciep³a wytwarzanego z ró nych Ÿróde³, wdro enia systemowych rozwi¹zañ zmierzaj¹cych do segregacji odpadów, upowszechnienia na du ¹ skalê spalania odpadów, które staj¹ siê w ten sposób Ÿród³em energii elektrycznej i ciep³a sieciowego. 200

W celu spalania odpadów du y nacisk po³o ono w Szwecji na wybudowanie wielkich spalarni, których u ytkowanie nie wi¹ e siê z problemami ekologicznymi, oraz na rozbudowê zasilanych przez te spalarnie sieci ciep³owniczych. Istotne jest, e du e spalarnie pozwalaj¹ na stosowanie wysokosprawnych systemów filtrów, co u³atwia uzyskanie poparcia spo³ecznego dla upowszechniania tego rodzaju instalacji. Prowadzenie przez szwedzkie gminy systemowej gospodarki odpadami jest zwi¹zane z obowi¹zkiem opracowywania i realizacji przez te gminy planów gospodarowania odpadami komunalnymi. Takie podejœcie pozwala na zmniejszenie iloœci i szkodliwoœci odpadów oraz na minimalizacjê konsekwencji œrodowiskowych zwi¹zanych z gospodark¹ odpadami. Du e znaczenie dla gospodarki odpadami ma tak e nadzór instytucji pañstwowych nad tym obszarem oraz wprowadzenie od 2002 roku przepisów zakazuj¹cych sk³adowania odpadów, które mog¹ zostaæ przetworzone. Wprowadzenie tych przepisów przyczyni³o siê do ograniczenia skali magazynowania odpadów oraz do upowszechnienia ich obróbki, po której dziêki procesom biologicznym s¹ Ÿród³em biogazu. W wyniku zmian modernizacyjnych unikatow¹ cech¹ szwedzkiego sektora energii na tle innych krajów uprzemys³owionych jest niewielkie znaczenie w strukturze Ÿróde³ energii pierwotnej paliw konwencjonalnych (tab. 1). Spoœród nich znacz¹cy udzia³ w strukturze Ÿróde³ energii pierwotnej ma jedynie ropa naftowa, której g³ównym odbiorc¹ jest sektor transportowy. Szwecja jest obecnie jedynym krajem na œwiecie, który równoczeœnie rozwin¹³ OZE oraz energiê j¹drow¹. Nale y podkreœliæ, e w Szwecji odnotowuje siê najwiêkszy na œwiecie udzia³ OZE w strukturze Ÿróde³ energii pierwotnej, udzia³ zaœ energii j¹drowej jest znacznie TABELA 1. Wybrane dane dotycz¹ce struktury Ÿróde³ energii w Szwecji w 2007 r. [Mtoe] TABLE 1. The structure of energy sources in Sweden in 2007 selected information [Mtoe] Wyszczególnienie Zu ycie energii pierwotnej Produkcja energii pierwotnej Import energii pierwotnej Zu ycie energii finalnej Produkcja energii elektrycznej [TWh] Paliwa sta³e 2,66 0,15 2,49 1,30 0,65 Ropa naftowa 13,94 15,46 10,55 1,08 Gaz ziemny 0,91 0,91 0,76 1,48 Energia j¹drowa 17,27 17,27 66,97 Energia elektryczna 15,64 0,11 11,42 Odnawialne Ÿród³a energii 15,64 5,33 78,17 Inne 0,14 0,03 4,09 0,50 Razem 50,56 33,10 18,98 33,45 148,85 ród³o: EU 2010. 201

wy szy ni œrednia dla krajów UE, co dowodzi konsekwencji we wprowadzaniu zmian w polityce energetycznej. W wyniku przeprowadzonej modernizacji w Szwecji wystêpuje zrównowa ona struktura Ÿróde³ energii pierwotnej, co znacz¹co zwiêksza bezpieczeñstwo energetyczne tego kraju. Prowadzona polityka energetyczna pozwala na ograniczanie skali importu surowców energetycznych, czego przejawem jest niewielki udzia³ importu paliw w strukturze Ÿróde³ energii pierwotnej (w 2007 r. jedynie 36,1%, œredni wskaÿnik dla krajów UE wynosi³ 53,1%) (EU 2010). Istotne jest tak e, e ropa naftowa oraz maj¹cy marginalne znaczenie wêgiel kamienny importowane do Szwecji s¹ pozyskiwane z wielu krajów, co znacz¹co ogranicza ryzyko przerw w ich dostawach i zwiêksza bezpieczeñstwo energetyczne tego kraju (IEA 2008). Nale y podkreœliæ, e korzystne kszta³towanie siê wskaÿnika udzia³u importu surowców energetycznych nie wi¹ e siê ze stosowaniem w Szwecji paliw, które niekorzystnie wp³ywaj¹ na stan œrodowiska naturalnego oraz wysok¹ emisjê zanieczyszczeñ atmosfery, co wi¹za³oby siê z koniecznoœci¹ dokonywania zakupów uprawnieñ do emisji zanieczyszczeñ atmosfery. Rozwi¹zanie to pozwala tak e na uzyskanie konkurencyjnego poziomu cen energii elektrycznej. Dalszemu ograniczeniu emisji zanieczyszczeñ atmosfery s³u y tak e plan rz¹du, aby do 2020 r. w Szwecji nie stosowaæ do celów grzewczych paliw kopalnych. Pozwoli to na dalsze ograniczenie emisji gazów cieplarnianych do atmosfery. Wed³ug planów do 2020 r., w porównaniu z 1990 r., w Szwecji ograniczy siê emisjê dwutlenku wêgla o 40% przy jednoczesnym zwiêkszeniu udzia³u OZE do 50%, efektywnoœæ energetyczna poprawi siê o 20% oraz upowszechni siê stosowanie OZE w transporcie, co wi¹ e siê z wymogami pakietu energetyczno-klimatycznego postawionego przed Szwecj¹. Osi¹gniêcie tych celów bêdzie siê wi¹za³o z koniecznoœci¹ podejmowania przez rz¹d dalszych dzia³añ modernizacyjnych (tab. 2). Dotychczasowe doœwiadczenia w realizacji dzia³añ modernizacyjnych w sektorze energii, konsekwencja instytucji zaanga owanych w ten proces, poparcie dla procesu zmian oraz opracowanie szczegó³owego planu dzia³añ wskazuj¹ na du e prawdopodobieñstwo zrealizowania tych dzia³añ modernizacyjnych. Oznacza to, e Szwecja umocni sw¹ pozycjê lidera we wdra aniu rozwi¹zañ ekologicznych w sektorze. Podstaw¹ dzia³añ maj¹cych siê przyczyniæ do zwiêkszenia znaczenia OZE by³y zmiany podatkowe oraz zaostrzenie norm ochrony œrodowiska w Szwecji, a tak e wprowadzenie systemu zachêt do stosowania OZE. U³atwi³o to szybkie zwiêkszenie znaczenia bioenergii w strukturze Ÿróde³ energii pierwotnej. W latach osiemdziesi¹tych XX wieku polityka podatkowa Szwecji, dotycz¹ca sektora energii, skupia³a siê na opodatkowaniu ropy naftowej celem doprowadzenia do ograniczenia jej zu ycia. Aby przyœpieszyæ modernizacjê sektora energii, w 1991 roku przeprowadzono reformê podatków zwi¹zanych z u ytkowaniem energii. Jej g³ównym efektem by³y (Johansson (http1); Johansson (http2)): odejœcie od opodatkowania zu ycia ropy naftowej, bêd¹cego podstawowym celem polityki podatkowej w sektorze energii w latach osiemdziesi¹tych, na rzecz wprowadzenia podatków s³u ¹cych ograniczeniu stosowania paliw, których u ycie wi¹ e siê z emisj¹ dwutlenku wêgla, 202

TABELA 2. Wybrane dzia³ania s³u ¹ce realizacji celów pakietu energetyczno-klimatycznego w Szwecji TABLE 2. Selected activities aimed at fulfilling the aims stipulated by the Energy and Climate Package in Sweden Wyszczególnienie Upowszechnienie OZE Zwiêkszenie efektywnoœci zu ycia energii Upowszechnienie odnawialnych Ÿróde³ energii w transporcie Przewidywany kierunek dzia³añ udoskonalenie systemu wydawania certyfikatów pochodzenia oraz zwiêkszenie udzia³u energii elektrycznej pochodz¹cej z OZE opracowanie i realizacja krajowego planu rozwoju farm wiatrowych zlokalizowanych na l¹dzie oraz na morzu poprawa warunków przy³¹czania elektrowni wiatrowych do sieci energetycznych upowszechnienie stosowania bioenergii w transporcie rozwój regionalnych i lokalnych inicjatyw dotycz¹cych gospodarowania energi¹ oraz ochrony klimatu zwiêkszenie nak³adów na upowszechnienie informacji dotycz¹cych efektywnoœci energetycznej upowszechnianie wystêpuj¹cych w sektorze publicznym dobrych praktyk w zakresie poprawy energetycznej efektywnoœci zapocz¹tkowanie wsparcia dla przedsiêbiorstw bêd¹cych znacz¹cymi odbiorcami energii w zakresie przeprowadzania audytu energetycznego zwiêkszanie znaczenia energooszczêdnych technologii, upowszechnianie stosowania indywidualnych liczników energii. zwolnienia z opodatkowania nowych samochodów typu green cars oraz zaostrzanie norm dotycz¹cych zaliczania pojazdów do green cars wspó³praca ró nych instytucji w rozwoju samochodów hybrydowych wprowadzanie subsydiów s³u ¹cych rozwojowi paliw opartych o OZE doprecyzowanie kryteriów, które musz¹ spe³niaæ paliwa ekologiczne prowadzenie sta³ej oceny konsekwencji stosowania OZE w transporcie ród³o: opracowanie na podstawie (Ministry 2009) wprowadzenie, oprócz ogólnego podatku od noœników energii, tak e podatku od emisji dwutlenku wêgla, wprowadzenie ulg podatkowych dotycz¹cych u ycia noœników energii przez odbiorców przemys³owych oraz producentów energii elektrycznej, co by³o elementem wspierania ich konkurencyjnoœci i znacz¹co siê przyczyni³o do poprawy pozycji szwedzkiego przemys³u papierniczego na rynkach œwiatowych, ograniczenie przeciêtnego poziomu podatków naliczanych od noœników energii przy równoczesnym zwiêkszeniu o 30 160%, zale nie od rodzaju paliwa, podatków naliczanych od paliw kopalnych stosowanych do zasilania sieci ciep³owniczych, rezygnacja z opodatkowywania biopaliw, co znacz¹co zwiêkszy³o ich konkurencyjnoœæ cenow¹ w porównaniu do paliw tradycyjnych. 203

Wprowadzenie w Szwecji podatków wêglowych wp³ynê³o na ograniczenie konkurencyjnoœci kosztowej paliw konwencjonalnych, gdy utrudni³o przerzucanie kosztów zewnêtrznych stosowania wêgla na inne grupy odbiorców energii (Lindhjem i in. 2009; Ptak 2010). Tego rodzaju instrumenty w konsekwencji zmniejsza³y rolê wêgla kamiennego w bilansie energetycznym kraju oraz istotnie przyczyni³y siê do zwiêkszenia znaczenia bioenergii w bilansie energetycznym Szwecji. Nale y dodaæ, e stosowane tam rozwi¹zania podatkowe w dominuj¹cym stopniu przyczyniaj¹ siê do ograniczenia emisji zanieczyszczeñ atmosfery. 2. Stosunek spo³eczny do polityki energetycznej Du e znaczenie dla modernizacji sektora energii mia³o poparcie spo³eczne dzia³añ modernizacyjnych, w tym szczególnie zwiêkszenia znaczenia OZE oraz energetyki atomowej jako Ÿróde³, które mog¹ zagwarantowaæ bezpieczeñstwo energetyczne kraju. Przeprowadzone badania ankietowe wskazuj¹ tak e, e w Szwecji wystêpuje silne poparcie dla rozwoju nowych technologii energetycznych, które w przysz³oœci mog¹ u³atwiæ rozwi¹zywanie problemów energetycznych kraju (Energy... 2007). U podstaw tego poparcia le y oczekiwanie spo³eczne, by kraj by³ postrzegany jako wspieraj¹cy œrodowisko naturalne oraz zachowuj¹cy wysokie standardy techniczne i ekonomiczne funkcjonowania sektora energii. Gospodarowanie energi¹ w Szwecji jest równie postrzegane jako jedna z g³ównych determinant rozwoju kraju. Dziêki modernizacji sektora energii oraz konsekwentnej polityce energetycznej mo liwe by³o ograniczenie zu ycia ropy naftowej na rzecz energii j¹drowej i OZE, a przez to zwiêkszenie bezpieczeñstwa energetycznego kraju. Przejawem tego poparcia spo³ecznego dla modernizacji sektora energii z uwzglêdnieniem zwiêkszenia roli opcji atomowej w szwedzkim sektorze energii oraz ogromnej œwiadomoœci spo³eczeñstwa w kwestii konsekwencji polityki energetycznej prowadzonej w kraju, s¹ wyniki badañ ankietowych przeprowadzonych na zlecenie Komisji Europejskiej (tzw. eurobarometry). Badania przeprowadzone w latach 2007 i 2009 wskazuj¹ m.in., e (Europeans 2007; 2010): w Szwecji wystêpuje najwiêksze wœród krajów UE poparcie dla energetyki j¹drowej jako narzêdzia ograniczaj¹cego efekt cieplarniany (77% poparcie w 2007 i 73% w 2009 r., przy œredniej unijnej odpowiednio 49% i 46%), wiêkszoœæ ankietowanych Szwedów jest przekonana, e energia j¹drowa u³atwia uzyskanie bezpieczeñstwa energetycznego przez ograniczanie importu surowców energetycznych (odpowiednio 90% i 87% wskazañ w Szwecji, gdy œrednie dla krajów UE-25 to odpowiednio 69% i 68%), spo³eczeñstwo Szwecji uwa a, e energia j¹drowa przyczynia siê do poprawy konkurencyjnoœci kraju oraz stabilizacji cen energii (w Szwecji odpowiednio 71% i 64% przy œredniej unijnej odpowiednio 50% i 51%). 204

Dziêki poparciu spo³ecznemu i dokonanej modernizacji uda³o siê stworzyæ warunki do dostarczania mieszkañcom czystej i stosunkowo taniej energii elektrycznej, której poziom cen nale y do jednych z najni szych w Europie (EU 2010). Dzia³ania modernizacyjne przyczyni³y siê tak e do poprawy bezpieczeñstwa energetycznego Szwecji. 3. Liberalizacja sektora energii w Szwecji Szwedzki rynek energii elektrycznej, podobnie jak rynki Norwegii, Danii oraz Finlandii, zosta³ zliberalizowany w ostatnim dziesiêcioleciu XX wieku. Rynki te stopniowo zintegrowano w jeden wspólny nordycki rynek energii. W tych krajach wszyscy odbiorcy maj¹ status odbiorcy uprawnionego, tj. prawo do wyboru dostawcy energii elektrycznej. Liberalizacja rynku oraz powstanie wspólnego nordyckiego rynku energii pozwoli³y na zwiêkszenie bezpieczeñstwa energetycznego krajów nordyckich (Hellmer, Warell 2009). Dzia³ania liberalizacyjne doprowadzi³y m.in. do utworzenia gie³dy energii Nord Pool, zniesienia op³at za transgraniczny obrót energi¹ elektryczn¹ oraz do œcis³ej wspó³pracy operatorów systemów przesy³owych. Utworzona w latach dziewiêædziesi¹tych ubieg³ego wieku gie³da Nord Pool pe³ni obecnie funkcjê wspólnej gie³dy energii elektrycznej krajów nordyckich. Ze wzglêdu na najwiêkszy w Europie wolumen obrotu energi¹ elektryczn¹, posiadane doœwiadczenie oraz sposób funkcjonowania, jest uwa ana za najlepsz¹ tego typu gie³dê w Europie. Jej funkcjonowanie przyczynia siê do du ej p³ynnoœci nordyckiego rynku energii elektrycznej oraz do ograniczenia poziomu cen energii dla odbiorców finalnych (Nehrebecki 2011; Gawin 2005). Do najwa niejszych dzia³añ niezbêdnych do powstania w pe³ni liberalnego rynku energii w krajach nordyckich nale y zaliczyæ m.in. dopracowanie szczegó³owych wymagañ co do standardów technicznych, na podstawie których odbywa siê obrót energi¹ w krajach nordyckich, oraz okreœlenie zasad funkcjonowania tego rynku (NordREG, 2006). Wdro enie przejrzystych zasad funkcjonowania rynku energii przyczyni³o siê do rozwoju tego rynku oraz u³atwi³o klientom finalnym zmianê dostawcy energii, a przez to wybór mo liwie najtañszego dostawcy. Jak wspomniano, liberalizacja rynku energii pozwoli³a na ograniczenie poziomu cen energii elektrycznej w Szwecji, co przyczyni³o siê do ukszta³towania tam œredniego zu ycia energii elektrycznej na mieszkañca na poziomie bêd¹cym jednym z najwy szych na œwiecie, obok Norwegii, Finlandii i Kanady. Du y wp³yw na poziom tego zu ycia ma znaczne u ycie energii elektrycznej do ogrzewania, co stanowi wyj¹tek na tle rozwiniêtych gospodarczo krajów œwiata. Zwiêkszeniu zu ycia energii elektrycznej s³u y tak e relatywnie niski poziom cen tej energii. Konsekwencj¹ tego wysokiego zu ycia jest m.in. wy szy od œredniej unijnej udzia³ odbiorców przemys³owych w strukturze zu ycia energii elektrycznej (EU 2010). Istotnym elementem rozwoju nordyckiego rynku energii elektrycznej jest rozwiniêta sieæ przesy³owa tej energii oraz istniej¹ce po³¹czenia systemów energetycznych krajów nor- 205

dyckich. Pozwala to na zwiêkszenie pewnoœci dostaw oraz u³atwia przesy³ energii miêdzy tamtejszymi krajami. Sprawne funkcjonowanie ich sieci przesy³owych zapewnia NORDEL, bêd¹cy organizacj¹ skupiaj¹c¹ operatorów sieci przesy³owych z Danii, Finlandii, Islandii, Norwegii i Szwecji (Malko 2003; Motowidlak, 2008). Rozwój sieci przesy³owych pozwoli³ na zwiêkszenie bezpieczeñstwa dostaw oraz przyczyni³ siê dziêki zapewnieniu dostêpu do sieci elektroenergetycznych oraz rozwojowi handlu do liberalizacji nordyckiego rynku energii elektrycznej. Istniej¹ca mo liwoœæ przesy³u energii elektrycznej miêdzy krajami nordyckimi pozwala tak e na ograniczanie skutków niedoboru opadów atmosferycznych, które w przypadku obni enia poziomu rzek prowadz¹ do ograniczenia produkcji energii elektrycznej w elektrowniach j¹drowych oraz elektrowniach wodnych. Pe³ne otwarcie europejskiego rynku energii, w tym wymiana miêdzy Szwecj¹ a innymi krajami UE, mo e doprowadziæ do radykalnego zwiêkszenia poziomu cen energii elektrycznej w Szwecji (Henning, Trygg 2008). Wzrost cen tej energii mo e doprowadziæ do spowolnienia tempa wzrostu gospodarczego Szwecji oraz do pogorszenia jakoœci ycia spo³eczeñstwa. Oznacza to, e konieczne jest ograniczenie energoch³onnoœci szwedzkiego przemys³u, aby by³ konkurencyjny w porównaniu z innymi europejskimi gospodarkami. G³ówne obszary dzia³ania nakierowanego na ograniczenie energoch³onnoœci szwedzkiej gospodarki dotycz¹ (Henning, Trygg 2008): bardziej efektywnego zu ycia energii elektrycznej do celów oœwietleniowych oraz wentylacji, ograniczania zu ycia energii w czasie przerw w jej produkcji, upowszechnienia sieci ciep³owniczych pozwalaj¹cych na ograniczenie zu ycia energii dziêki zasilaniu tych sieci kot³owniami przemys³owymi zamiast kot³owni domowych, zmiany struktury Ÿróde³ energii pierwotnej polegaj¹cej na zwiêkszeniu znaczenia noœników umo liwiaj¹cych uzyskanie wiêkszej sprawnoœci przetwarzania energii, zagospodarowania przejœciowo wystêpuj¹cych nadwy ek energii, poprawy racjonalnoœci planowania produkcji z uwzglêdnieniem kwestii zu ycia energii, poprawy procesu zarz¹dzania systemami energetycznymi, usprawnienia procesów pomocniczych w produkcji, które wed³ug dostêpnych badañ pozwoli na uzyskanie wiêkszych oszczêdnoœci energetycznych ni w zasadniczych procesach produkcyjnych. Skutecznoœæ tych dzia³añ w du ym stopniu zadecyduje o konkurencyjnoœci szwedzkiej gospodarki w kolejnych dekadach. Dotychczasowe doœwiadczenia z modernizacji szwedzkiego sektora energii, wykazywana konsekwencja podejmowanych dzia³añ, doœwiadczenia w upowszechnianiu przyjaznych dla œrodowiska technologii energetycznych oraz du e poparcie spo³eczne dla dzia³añ proekologicznych w sektorze energii wskazuj¹ na znaczne prawdopodobieñstwo zrealizowania dzia³añ modernizacyjnych. Rozwój rynku energii i zwi¹zane z nim ograniczenie poziomu cen energii elektrycznej w krajach nordyckich przyczyni³ siê do ukszta³towania w tych krajach œredniego zu ycia energii elektrycznej na mieszkañca na poziomie bêd¹cym jednym z najwy szych na œwiecie (tab. 3). Du y wp³yw na poziom tego zu ycia ma powszechne stosowanie energii elektrycznej do ogrzewania, co jest wyj¹tkiem na tle rozwiniêtych gospodarczo krajów œwiata. 206

TABELA 3. Wybrane dane dotycz¹ce sektora energii krajów UE, krajów nordyckich oraz Polski w 2007 roku TABLE 3. Selected information concerning energy sectors in the EU countries, Nordic countries, and Poland in 2007 Wyszczególnienie UE-27 Szwecja Finlandia Dania Norwegia Polska Zu ycie energii na jednostkê PKB [toe/m euro 00] Uzale nienie od importu noœników energii [%] Zu ycie energii per capita [kgoe/cap] 169 156 230 106 129 400 53,1 36,1 53,8-25,4 664,9 25,5 3641 5 527 7 115 3 757 5 884 2 571 Emisja CO 2 per capita [kg/cap] 9066 6 694 13 095 10 895 10 249 8 667 ród³o: EU 2010 Podsumowanie Podsumowuj¹c rozwa ania dotycz¹ce zmiany struktury Ÿróde³ energii oraz liberalizacji sektora energii w Szwecji mo na m.in. stwierdziæ, e podstaw¹ zmiany polityki energetycznej Szwecji by³o systemowe podejœcie do modernizacji sektora oraz konsekwentne realizowanie projektów s³u ¹cych osi¹gniêciu za³o onych celów, szwedzka polityka energetyczna uwzglêdnia oczekiwania spo³eczne co do stosowania zasad rozwoju zrównowa onego i trwa³ego, w celu zwiêkszenia bezpieczeñstwa energetycznego kraju polityka energetyczna Szwecji jest oparta na jednoczesnym zwiêkszaniu znaczenia kilku Ÿróde³ energii pierwotnej oraz na dywersyfikacji Ÿróde³ dostaw, u³atwieniem procesu zmian w sektorze jest dzia³alnoœæ gie³dy energii oraz stworzenie licznych po³¹czeñ elektroenergetycznych z krajami s¹siednimi, co w Szwecji pozwoli³o na rynkowe kszta³towanie cen energii oraz na poprawê bezpieczeñstwa energetycznego kraju, oparcie struktury Ÿróde³ energii na OZE i energii j¹drowej pozwala na unikniêcie trudnoœci z emisj¹ zanieczyszczeñ atmosfery oraz przyczynia siê do uzyskiwania konkurencyjnego poziomu cen energii dla odbiorców finalnych, podstaw¹ zwiêkszania udzia³u biomasy w bilansie energetycznym kraju by³o przyjêcie i konsekwentne stosowanie przepisów reguluj¹cych gospodarkê odpadami, warunkiem realizacji zmian w sektorze energii by³o uzyskanie i podtrzymywanie poparcia spo³ecznego dla zmian przeprowadzanych w polityce energetycznej, 207

istotnym czynnikiem, który doprowadzi³ do zmian polityki energetycznej Szwecji by³o podkreœlenie koniecznoœci zwiêkszenia bezpieczeñstwa energetycznego kraju, co m.in. doprowadzi³o do ograniczenia znaczenia importowanych paliw kopalnych. Uœwiadomienie spo³eczeñstwu szwedzkiemu znaczenia sektora energii dla konkurencyjnoœci gospodarki oraz jakoœci ycia przyczyni³o siê tak e do zwiêkszenia znaczenia tego sektora oraz do realizowania konsekwentnych zmian modernizacyjnych. Dziêki du ej œwiadomoœci spo³ecznej i poparciu spo³ecznemu dla przeprowadzonych zmian szwedzki sektor energii mo e byæ wzorem dla krajów, które chc¹ dokonaæ modernizacji swych sektorów energii. Literatura Ambasada Rzeczpospolitej Polskiej w Sztokholmie 2011 Notatka nt. mo liwoœci wspó³pracy polsko- -szwedzkiej w obszarze zrównowa onej energii i technologii œrodowiskowych, Sztokholm. BATÓG P., 2010 Energia ze œmieci w Szwecji. Przywo³ane z www.wnp.pl BP, 2011 BP Statistical Review of World Energy. Energy technologies: knowledge, perceptions, measures. Special Eurobarometer 262, 2007, European Commission. EU, 2010 - EU energy and transport in figures. Statistical pocketbook 2010. Publications Office of the European Union. Europeans and Nuclear Safety, Special Eurobarometer 271 (badania ankietowe przeprowadzone w okresie paÿdziernik listopad 2006), 2007. Europeans and Nuclear Safety, Special Eurobarometer 324 (badania ankietowe przeprowadzone w okresie wrzesieñ paÿdziernik 2009), 2010. GAWIN R., 2005 Skandynawski rynek energii elektrycznej przypadek szczególny czy uniwersalne rozwi¹zania? Biuletyn Urzêdu Regulacji Energetyki nr 4. HELLMER S., WARELL L., 2009 On the evaluation of market power and market dominance. The Nordic electricity market. Energy policy nr 37. HENNING D., TRYGG L., 2008 Reduction of electricity use in Swedish industry and its impact on national power supply and European CO 2 emissions. Energy Policy nr 36. IAEA, 2000 Country nuclear power profiles, International Atomic Energy Agency. IEA, 2008 Energy Policies of IEA Countries. Sweden 2008 Review. JOHANSSON B. (http1) Economic Instruments in Practice 1: Carbon Tax in Sweden, Swedish Environmental Protection Agency. Przywo³ane z http://www.oecd.org/dataoecd/25/0/2108273.pdf JOHANSSON B. (http2) Biomass and Swedish energy policy, Przywo³ane z www.miljo.lth.se/svenska/internt/.../biopolicy.pdf LINDHJEM H., SKJELVIK J., ERIKSSON A., FITCH T., HANSEN L., 2009 The Use of Economic Instruments in Nordic Environmental Policy 2006 2009. Copenhagen: Nordic Council of Ministers. MALKO J., 2003 NORDEL doœwiadczenia rynku energii elektrycznej. Rynek Energii nr 1. Ministry of the Environment and Ministry of Enterprise 2009 Climate and energy policy for a sustainable future, Information sheet about the government bills 2008/09, Stockholm. MOTOWIDLAK T., 2008 Podmiotowa struktura europejskiego rynku energii elektrycznej. Polityka energetyczna t. 11, z. 1. MOTOWIDLAK T., 2009 Energetyka j¹drowa w Unii Europejskiej. Polityka Energetyczna t. 12, z. 2/1. 208

NEHREBECKI A.J., 2011 Gie³dy energii elektrycznej w Unii Europejskiej. Przywo³ane z cire.pl. NordREG, 2006 The integrated Nordic end-user electricity market feasibility and identified obstacles. Report 2/2006. PTAK M., 2010 Environmentally motivated energy taxes In Scandinavian countries. Economic and Environmental Studies, Vol. 10, No. 3. SOLIÑSKI B., 2008 Rynkowe systemy wsparcia odnawialnych Ÿróde³ energii porównanie systemu taryf gwarantowanych z systemem zielonych certyfikatów. Polityka Energetyczna t. 11, z. 2. WIKDAHL C.E., 1991 Sweden nuclear power policy and public opinion. IAEA Bulletin nr 1. MIJEWSKI K., 2007 Wymiary energetycznego bezpieczeñstwa. Energetyka Cieplna i Zawodowa nr 5. MIJEWSKI K., 2011 Innowacyjne rozwi¹zania w energetyce wyci¹g propozycji zawartych w Bia³ej Ksiêdze NPRE. Polityka Energetyczna t. 14, z. 2. Pawe³ FR CZEK Selected aspects of energy policy modification in Sweden Abstract In the following years, Poland will face the necessity to rapidly introduce changes in its energy sector. This stems from the need to fulfill national obligations related to reducing emissions into the atmosphere as well as adjusting the energy sector to the standards stipulated in EU directives. The purpose of this article is to present the experiences of Sweden which, during the past forty years, radically modified its energy sector. The essential changes involved the structure of primary energy sources and liberalization of the energy sector. The implemented modifications contributed to enhanced energy security as well as to a more balanced energy policy. The article presents, stage by stage, the changes to the energy policy in Sweden in the 20th century. At the same time, it emphasizes the fact that these changes were initiated as early as the 1930s and related to the substantial hydroelectric potential offered by Swedish rivers. It has been pointed out that it was the global oil crisis and the related, rapid increase in oil prices that caused the country to further modernize its energy sector. The article presents changes to the Swedish energy balance that occurred in the second half of the 20th century. Particular emphasis has been placed on factors that affected the widespread use of nuclear energy and the increased role of renewable energy sources. The paper analyzes changes to tax policy affecting energy sources, and it has been concluded that the consistent use of tax instruments considerably contributed to limiting the role of conventional fuels in Sweden. It has been noted that the changes to the energy policy were also connected with public support for implementing environmentally-friendly solutions. Furthermore, the article discusses factors that contributed to the liberalization of the energy sector in Sweden and shows that this liberalization substantially enhanced the country s energy security. KEY WORDS: energy policy, Sweden, energy security 209