Opodatkowanie świadczeń emerytalno-rentowych w krajach członkowskich UE oraz w Szwajcarii, Kanadzie i USA

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Opodatkowanie świadczeń emerytalno-rentowych w krajach członkowskich UE oraz w Szwajcarii, Kanadzie i USA"

Transkrypt

1 ISSN nr 1 (1) 1 kwietnia 2008 Opodatkowanie świadczeń emerytalno-rentowych w krajach członkowskich UE oraz w Szwajcarii, Kanadzie i USA Kazimierz Polarczyk Abstract This article uses a broad concept of tax, including compulsory insurance contributions, as is the case in respect of the tax wedge. As concerns taxation of pension income, it is possible, in practice, to apply one type of a general tax, i.e. personal income tax (PIT), and two types of insurance contributions (health insurance and long-term care insurance contributions). Only in four of the 30 countries covered by the study no tax is imposed on pension income. Only PIT is levied on such income in 16 of these countries, and in the remaining 10 - both PIT and at least one of the above-mentioned insurance contributions. Therefore, PIT on pension income is levied in 26 countries, of which 14 countries apply a preferential tax treatment for pension income. In this group of countries, the procedures for taxation of retirement benefits, disability benefits and survivor s benefits are uniform in 8 countries and varied in 6 countries. Health contributions are levied in nine countries, including those three where they are levied along with long-term care insurance contributions, while a general insurance contribution is levied in one country. Wstęp Od wielu lat z różnym natężeniem toczy się w Polsce dyskusja nad reformą systemu finansów publicznych. W ramach tej dyskusji w 2007 r. pojawiły się, głównie ze strony Ligi Polskich Rodzin, propozycje zniesienia opodatkowania dochodów pochodzących z emerytur i rent. Wskazywano, że zniesienie tego opodatkowania pozwoli zwiększyć o 10 19% wysokość emerytur i rent i jednocześnie usunąć niepotrzebne i kosztowne krążenie pieniądza, bowiem środki na emerytury i renty pochodzą z budżetu lub funduszy celowych, a część z nich wraca tam w formie podatku 1. Analiza argumentów za zniesieniem i za utrzymaniem takiego opodatkowania nie jest jednak ce- 1 Program gospodarczy LPR (http://www.bankier.pl/wiadomosc/ Liga-Prawicy-Rzeczpospolitej-LPR-program-gospodarczy html) lem tego opracowania. Jest nim przedstawienie analizy porównawczej opodatkowania emerytur i rent w krajach rozwiniętych gospodarczo, głównie należących do UE, co powinno stanowić niezbędne tło dla dyskusji wywołanej propozycją ich zniesienia w Polsce. Realizacja tego celu wymaga sprecyzowania pojęcia podatku i pojęcia świadczeń emerytalno-rentowych, tym bardziej, że polskie definicje kategorii związanych z finansami publicznymi odbiegają w niektórych szczegółach od przyjętych przez organizacje międzynarodowe, a systemy podatkowe i świadczeń emerytalno-rentowych są dość silnie zróżnicowane między analizowanymi państwami (punkt 1). Przyjęcie jednolitych kryteriów pozwala na klasyfikację analizowanych państw wg ogólnego statusu opodatkowania świadczeń emerytalno-rentowych (punkt 2), a następnie na przedstawienie w poszczególnych państwach zasad ich opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych Dr Kazimierz Polarczyk emerytowany pracownik Biura Studiów i Ekspertyz Kancelarii Sejmu. Obecnie Biuro Analiz Sejmowych Kancelarii Sejmu.

2 Analizy BAS nr 1 (1) 1 kwietnia /6 (punkt 3) oraz składkami ubezpieczeniowymi (punkt 4). Końcowe podsumowanie przedstawia polski system opodatkowania dochodów emerytalnych i rentowych na tle grupy 30 analizowanych państw. 1. Zakres pojęcia podatek i świadczenia emerytalno- -rentowe Prezentacja tytułowej problematyki wymaga sprecyzowania pojęcia podatku i pojęcia świadczeń emerytalno-rentowych. Podatek nie jest definiowany jednoznacznie. Definicja szeroka stwierdza, że podatek jest świadczeniem pieniężnym, przymusowym, bezzwrotnym, nieodpłatnym, na rzecz organizacji publicznoprawnych (państwa albo samorządu). W takim ujęciu podatkami są m.in. obowiązkowe składki na ubezpieczenia społeczne. Ta szeroka definicja w Polsce jest stosowana wyjątkowo, np. w przypadku pojęcia klina podatkowego, na który składają się głównie składki ubezpieczeniowe. Częściej stosowana jest węższa definicja podatku, w której dodawany jest warunek stwierdzający, że podatek jest świadczeniem mającym charakter ogólny, tzn. że nie jest określony cel, na który mają być przeznaczone zebrane środki pieniężne. Do podatków w wąskim znaczeniu należy więc opisywany poniżej podatek dochodowy od osób fizycznych (PIT), wpływający do budżetów. Nie należą do nich m.in. obowiązkowe składki ubezpieczeniowe, traktowane jako obowiązkowe świadczenia pieniężne przeznaczone na wyraźnie określone cele. Fundusze do których są kierowane to z reguły fundusze celowe. W Polsce największym funduszem celowym jest Fundusz Ubezpieczeń Społecznych (administrowany przez ZUS). Wydatki tego funduszu kierowane poza sektor finansów publicznych są większe niż wydatki budżetu państwa. Przyjmując w tym artykule szerokie pojęcie podatku (i opodatkowania), rozróżniam podatki ogólne oraz podatki celowe. W przypadku opodatkowania dochodów emerytalno-rentowych mamy do czynienia praktycznie z jednym tylko rodzajem podatku ogólnego (PIT) oraz z określonymi rodzajami podatków celowych obowiązkowych składek na niektóre ubezpieczenia społeczne. Istnieją różnice między państwami pod względem struktury ubezpieczeń społecznych oraz terminologii i zakresu tych ubezpieczeń, na które obowiązkowe składki są pobierane od dochodu z emerytur i rent. Są to głównie składki na ubezpieczenie zdrowotne (contributions for health care insurance) kierowane do odpowiedniego funduszu, z którego finansowane są świadczenia opieki zdrowotnej. W kilku państwach pobierane są składki na ubezpieczenie pielęgnacyjne (contribution to long term care insurance), z którego finansowana jest opieka nad osobami starszymi wymagającymi długotrwałej opieki. Ubezpieczenie zdrowotne wymaga przedstawienia tu dwóch uwag wyjaśniających. Po pierwsze, ubezpieczenie zdrowotne w Polsce nie jest prawidłowo klasyfikowane. Składka na ubezpieczenie zdrowotne kierowana jest do NFZ, który w sensie ekonomicznym oraz w informacjach statystycznych i innych przekazywanych przez polskie instytucje do agend UE i do organizacji międzynarodowych jest funduszem celowym a realizowane przez NFZ ubezpieczenie zdrowotne jest rodzajem ubezpieczenia społecznego. Tak jest ono też traktowane w tym tekście. Tymczasem w klasyfikacjach i informacjach (np. Ministerstwa Finansów, GUS) dla czytelnika polskiego, w tym dla posłów, z przyczyn pozamerytorycznych NFZ formalnie nie jest zaliczany do funduszy celowych, a ubezpieczenie zdrowotne nie jest zaliczane do ubezpieczeń społecznych. Po drugie, składka na ubezpieczenie o zakresie zbliżonym lub identycznym jak polska składka na ubezpieczenie zdrowotne, jest w części państw nazywana składką na ubezpieczenie chorobowe (sickness insurance contribution), co w Polsce jest nazwą całkiem innej składki ubezpieczeniowej, nie pobieranej nigdzie od świadczeń emerytalno-rentowych. Aby uniknąć nieporozumień, składki opłacane przez emerytów i rencistów na ubezpieczenie nazywane chorobowym (w Austrii, Belgii, Finlandii i Niemczech) są dalej określane składkami na ubezpieczenie zdrowotne, zgodnie z przyjętym w Polsce znaczeniem terminu ubezpieczenie zdrowotne. Świadczenia emerytalno-rentowe (pension benefits) obejmują trzy główne rodzaje świadczeń stanowiących dochód beneficjantów: emerytura (old-age pension); renta inwalidzka 2 (invalidity pension); renta rodzinna (survivor pension), przysługująca uprawnionym członkom rodziny osoby zmarłej, która w chwili śmierci miała prawo do emerytury lub renty inwalidzkiej; należy tu wyróżnić rentę wdowią (widow/widower pension) i sierocą (orphan pension). W części państw występują różnice w opodatkowaniu poszczególnych rodzajów świadczeń. Świadczenia emerytalno-rentowe w analizowanych państwach mogą być finansowane z różnych źródeł, podobnie jak w Polsce. W Polsce największa liczba beneficjantów świadczeń emerytalno-rentowych jest ubezpieczona w ZUS 3. Ale ze względu na brak pokrycia składkami świadczeń emerytalno-rentowych, największym i zwiększającym się w ostatnich latach źródłem finansowania środków przeznaczonych na wypłaty emerytur i rent nie są składki ubezpieczeniowe lecz podatki ogólne wpływające do budżetu państwa. Według danych projektu budżetu na 2008 r. świadczenia emerytalno-rentowe ogółem mają wynosić blisko 145 mld zł, z czego 55% ma pochodzić z budżetu państwa (8% w systemie zaopatrzeniowym bezpośrednio z budżetu państwa na tzw. świadczenia mundurowe oraz świadczenia dla sędziów i prokuratorów; 47% w formie dotacji z budżetu państwa do funduszy ubezpieczeń społecznych administrowanych przez ZUS i KRUS), 44% ze składek ubezpieczonych w ZUS, a 1% ze składek ubezpieczonych w KRUS. Zarówno w przypadku emerytalnych funduszy repartycyjnych (pracujący płaci składki na rzecz aktualnych emerytów), jak i emerytalnych funduszy kapitałowych (pracujący płaci składkę inwestowaną na rynku do czasu wypłacenia mu zebranych środków w formie emerytury), regułą jest zwolnienie z podatku wpłacanych składek emerytalnych (w przypadku funduszy kapitałowych również środków inwestowanych), 2 Powszechnie stosowany w Polsce skrót. Nazwa formalna to renta z tytułu niezdolności do pracy. 3 W 2006 r. emeryturę lub rentę pobierało tys. osób (emeryturę 64%, rentę inwalidzką 21%, rentę rodzinną 15%), w tym z ubezpieczenia pracowniczego, tzn. z ZUS 79%; z ubezpieczenia rolników, tzn. z KRUS 17%; na zasadzie zaopatrzeniowej, tzn. z budżetu państwa, 4%.

3 Analizy BAS nr 1 (1) 1 kwietnia 2008 /6 a opodatkowanie tylko świadczeń emerytalnych. Wyjątkiem są państwa, które rezygnują z opodatkowania świadczeń emerytalnych (np. Węgry, gdzie opodatkowane są obowiązkowe składki emerytalne płacone przez pracujących). Rezygnacja z opodatkowania świadczeń występuje zresztą częściej w odniesieniu do rent niż emerytur. O ile od dochodów emerytalnych i rentowych podatek dochodowy pobiera się dość powszechnie, to jak wynika z poniższego zestawienia (punkt 2) w znacznie mniejszej liczbie państw pobiera się składki ubezpieczeniowe. 2. Analizowane państwa według statusu opodatkowania świadczeń emerytalno-rentowych Analizowane państwa w liczbie 30 podzielono tu na trzy grupy wg statusu opodatkowania świadczeń emerytalno-rentowych, w uporządkowaniu wg liczby państw: 1) Świadczenia emerytalno-rentowe są opodatkowane tylko podatkiem dochodowym od osób fizycznych (PIT) w 16 państwach; w Szwajcarii, Kanadzie i USA oraz w 13 państwach UE (Cypr, Czechy, Dania, Estonia, Grecja, Hiszpania, Irlandia, Malta, Łotwa, Portugalia, Szwecja, Wlk. Brytania, Włochy). 2) Świadczenia emerytalno-rentowe są opodatkowane zarówno PIT, jak i przynajmniej jednym rodzajem składek ubezpieczeniowych, w 10 państwach UE (Austria, Belgia, Finlandia, Francja, Holandia, Luksemburg, Niemcy, Polska, Rumunia, Słowenia). 3) Żadne świadczenia emerytalno-rentowe nie są opodatkowane ani PIT ani żadną składką ubezpieczeniową w czterech państwach UE: w Bułgarii oraz na Litwie, Słowacji i Węgrzech. Przedstawiane tu informacje nie obejmują dodatków do emerytur lub rent, które są z reguły traktowane jako świadczenia socjalne zwolnione całkowicie z opodatkowania. Przykładem są dodatki pielęgnacyjne w Polsce. 3. Zasady opodatkowania świadczeń emerytalnorentowych podatkiem PIT Aktualnie w przybliżeniu w połowie analizowanych państw opodatkowanie emerytur i rent ma charakter preferencyjny, tzn. jest dla podatnika korzystniejsze niż opodatkowanie do- 4 Źródła informacji: 1) Taxation trends in the European Union, 2007 edition, Eurostat; 2) Pensions at a Glance, OECD Publishing, 2005; 3) Baza danych UE o świadczeniach społecznych MISSOC (http:// ec.europa.eu/employment_social/missoc/db/public/comparetables. do?lang=en); 4) Baza (http://ec.europa.eu/taxation_customs/taxation/gen_info/info_docs/tax_inventory/index_en.htm) danych UE o podatkach; 5) Baza (http://en.wikipedia.org/wiki/tax_rates_around_the_world) danych Wikipedii; 6) Fundamental Reform of Personal Income Tax, OECD Tax Policy Studies Nr 13, OECD Publishing 2006; 7) E. Whitehouse, Pensions Panorama, Retirement Income systems in 53 countries, The World Bank, Washington D.C chodów z pracy. Na przełomie XX i XXI wieku obserwuje się tendencję do zmniejszania obciążeń podatkowych dochodów poprzez pomniejszanie stawek PIT i ilości progów, jednak dla wszystkich podatników, nie tylko dla emerytów i rencistów. Dochody sektora finansów publicznych są rekompensowane poprzez utrzymanie lub zwiększanie obciążeń mniej widocznymi podatkami konsumpcyjnymi (VAT i akcyza), co oznacza, że łączne obciążenie konsumenta podatkami może nawet wzrosnąć, bowiem środki oszczędzone przez podatnika z racji obniżenia podatku dochodowego zostaną wydane z nawiązką przy zakupie dóbr i usług. Na 30 analizowanych państw od dochodów emerytalnorentowych pobierany jest PIT w 26 państwach, przy czym w 12 z nich na takich samych zasadach jak podatek od dochodów z pracy, a w 14 dochody z emerytur lub rent (wszystkie albo określonego rodzaju) są przedmiotem opodatkowania preferencyjnego w porównaniu z opodatkowaniem dochodów z pracy. Spośród tych 14 państw w 8 zasady opodatkowania emerytur, rent inwalidzkich i rent rodzinnych są takie same, a w 6 występują pewne różnice między nimi. Przedstawiane preferencje nie uwzględniają takich rozwiązań, które są dostępne również w przypadku innych źródeł dochodu. Przykładowo, w niektórych państwach dochody z emerytur i rent nie zostają opodatkowane jeśli po opodatkowaniu dochód beneficjanta byłby mniejszy od dochodu gwarantowanego. Jednak dotyczy to również opodatkowania dochodów z innych źródeł. Poniżej przedstawione są zasady opodatkowania dochodów z emerytur i rent w 26 państwach przy podziale na trzy grupy. Przedstawiane przy poszczególnych państwach stawki podatkowe PIT nie obejmują stawek podatkowych dotyczących dochodów specjalnych, wliczanych do PIT, ale nie związanych z dochodami z pracy i świadczeniami emerytalno-rentowymi, np. specjalnych stawek opodatkowania dochodów z gier, z kapitału lub z działalności rolniczej. O ile nie zaznaczono inaczej, informacje dotyczą sytuacji w połowie 2007 r. Wszystkie występujące tu wielkości w pieniądzu krajowym państw spoza strefy euro są przeliczone na euro wg kursu z połowy 2007 r. Zasady opodatkowania emerytur i rent identyczne jak opodatkowania dochodów z pracy Zasady takie występują w 12 państwach. Zwolnienia i ulgi podatkowe w przypadku dochodów z emerytur i rent są takie same jak w przypadku dochodów z pracy. Austria Skala progresywna z 4 stawkami: 0%, 38,3%, 43,6%, 50%. Dania PIT jest pobierany przez państwo, jednostki regionalne i jednostki komunalne (gminne) wg własnych stawek. Skala opodatkowania uwzględnia stawki wynikające z nakładania się progresywnych stawek centralnych i liniowych stawek regionalnych oraz komunalnych zróżnicowanych w poszczególnych jednostkach terytorialnych. W rezultacie stawki opodatkowania mogą wynosić od ok. 26% do ok. 59%. Francja Skala progresywna z 5 stawkami: 0%, 5,5%, 14%, 30%, 40%. Holandia Skala progresywna z 4 stawkami: 33,65%, 41,4%, 42%, 52%. Irlandia Skala progresywna z 2 stawkami: 20%, 41%. Brak jest redukcji podatkowych dla dochodów emerytalno-rento-

4 Analizy BAS nr 1 (1) 1 kwietnia 2008 /6 wych, natomiast kwota wolna od podatku zwiększa się wraz z ukończeniem przez podatnika 65 lat, niezależnie od źródła dochodu. Luksemburg Skala progresywna z 17 stawkami: 0%, 8%, 10%, 12%, 14%, 16%, 18%, 20%, 22%, 24%, 26%, 28%, 30%, 32%, 34%, 36%, 38%. Malta Skala progresywna z 4 stawkami: 0%, 15%, 25%, 35%. Polska Skala progresywna z 3 stawkami: 19%, 30%, 40%. Z opodatkowania wyłączeni są emeryci i renciści z ubezpieczenia rolników w KRUS. Słowenia Skala progresywna z 3 stawkami: 16%, 27%, 41%. Szwajcaria PIT jest pobierany przez państwo federalne, kantony i jednostki komunalne (gminne) wg własnych stawek. W rezultacie poziom i liczba stawek jest zależna od jednostki terytorialnej. Najniższa łączna stawka wynosi 0% (w 2005 r. w przypadku dochodu osoby samotnej do wysokości CHF, a małżeństwa do wysokości CHF), a najwyższa 46%. Szwecja PIT jest pobierany przez państwo i jednostki komunalne (gminne) wg własnych stawek. Skala podatku centralnego jest progresywna z 2 stawkami: 20%, 25%. Stawki podatku komunalnego są liniowe, różne w poszczególnych jednostkach przestrzennych. Najwyższa łączna stawka wynosi 55%. Włochy Skala progresywna z 5 stawkami: 23%, 27%, 38%, 41%, 43%. Preferencje w opodatkowaniu emerytur i rent w stosunku do opodatkowania dochodów z pracy, jednolite dla emerytur i rent (w 8 państwach) Belgia Zwolnieni z podatku są utrzymujący się jedynie z emerytury lub renty, której wysokość nie przekracza największego, prawnie określonego, zasiłku dla bezrobotnych. W przypadku dochodów wyższych z tego źródła lub dodatkowych pochodzących z innych źródeł, pobierający emerytury i renty korzystają z dość wysokich odliczeń od podstawy opodatkowania, które są obliczane wg złożonych zasad, przy uwzględnieniu udziału dochodów z emerytury (renty) w dochodach ogółem. Wysokość odliczeń zwiększa się z roku na rok zgodnie ze wskaźnikiem inflacji. Dochód po odliczeniach jest opodatkowany wg stawek PIT z 5 progami: 25%, 30%, 40%, 45%, 50%. Finlandia PIT jest pobierany przez państwo i jednostki komunalne (gminne) wg własnych stawek. Skala podatku centralnego jest progresywna z 5 stawkami: 9%, 19,5%, 24%, 28%, 32%. Stawki podatku komunalnego są liniowe, różne w poszczególnych jednostkach przestrzennych i wynoszą od 16 do 21%. Oznacza to, że łączne maksymalne opodatkowanie może wynosić maksymalnie 53% podstawy opodatkowania. Występują różnorodne możliwości odliczenia od podstawy opodatkowania świadczeń emerytalno-rentowych, zależnie od stanu cywilnego podatnika oraz wysokości emerytury lub renty. Osoba samotna może dokonać takich odliczeń z podatku komunalnego jeśli jej dochód roczny nie przekracza euro, a z podatku centralnego jeśli dochód nie przekracza euro. Grecja Stawka progresywna z trzema progami: 15%, 30%, 40%. Świadczenia emerytalno-rentowe są opodatkowane wg zasad ogólnych, ale całkowicie zwolnione od podatku są dochody emerytalne i rentowe osób: ociemniałych, ofiar wojennych i ich rodzin, rannych w czasie służby w formacjach zbrojnych, inwalidów całkowicie niesamodzielnych. Kanada PIT wg stawek progresywnych jest pobierany przez państwo federalne oraz przez poszczególne prowincje wg własnych stawek. Skala podatku centralnego mieści się w przedziale 0 29%, podatku prowincjonalnego w przedziale 0 24%. Świadczenia emerytalno-rentowe są opodatkowane wg zasad ogólnych z wyjątkiem świadczeń spoza systemu publicznego, które mają prawo do ulgi podatkowej w wysokości 16%. Niemcy Skala podatkowa jest określana jako liniowo-progresywna, zawiera się między 15% i 42%. Redukcje podatkowe dochodów z emerytur i rent są złożone i zależne od programu emerytalnego, z którego są wypłacane. Wypłaty emerytur są opodatkowane tak jak wynagrodzenia z pracy, jeżeli składki były wcześniej w całości odliczane od pracowniczego dochodu do opodatkowania. W 2005 r. opodatkowana wg ogólnej skali była na ogół połowa tych dochodów podatnika, które pochodziły z emerytury lub renty. Udział części opodatkowanej emerytur i rent od 2006 r. wzrasta corocznie o 2 p.p. W opodatkowaniu emerytur i rent stosowane są dodatkowe odliczenia od podstawy opodatkowania, związane też z wiekiem podatnika. W 2006 r. odliczenie takie mogło sięgać euro, gdy dla pozostałych dochodów wynosiło euro. Portugalia Stawka progresywna z 7 progami: 10,5%, 13%, 23,5%, 34%, 36,5%, 40%, 42%. W odróżnieniu od opodatkowania innych dochodów świadczenia emerytalno-rentowe są zwolnione z podatku jeśli nie przekraczają euro. Rumunia W przypadku większości źródeł dochodu, w tym świadczeń emerytalno-rentowych, stawka podatkowa jest liniowa i wynosi 16%. Podatnicy otrzymujący jedynie świadczenia emerytalne lub rentowe mają prawo do ulgi podatkowej wynoszącej w roku ok. 290 euro. USA PIT wg stawek progresywnych jest pobierany przez państwo federalne oraz przez poszczególne stany i jednostki lokalne wg własnych stawek. Skala podatku centralnego mieści się w przedziale 0 35%, podatku stanowego w przedziale 3 25%. Powszechne są zwolnienia z podatków albo odliczenia lub ulgi w przypadku dochodów emerytalno-rentowych, ale są one zróżnicowane w poszczególnych stanach. Cechą najczęściej występującą jest opodatkowanie wg ogólnych zasad części (zwykle połowy) świadczeń i zwolnienie z opodatkowania pozostałej części. W przypadku PIT pobieranego na szczeblu centralnym stosowane jest zwiększenie kwoty odliczenia od podstawy opodatkowania dla podatników, którzy ukończyli 65 lat w stosunku do podatników w wieku produkcyjnym.

5 Analizy BAS nr 1 (1) 1 kwietnia 2008 /6 Preferencje w opodatkowaniu emerytur i rent w stosunku do opodatkowania dochodów z pracy, różne dla emerytur i rent (w 6 państwach) Cypr Skala progresywna z 3 stawkami: 20%, 25%, 30%. Z opodatkowania są zwolnione renty rodzinne, traktowane tak, jakby to były zasiłki socjalne. Czechy Obowiązują cztery progi skali podatkowej PIT: 12%, 19%, 25%, 32%. Niewielkie odliczenia od podstawy opodatkowania są zwiększone jedynie w przypadku pobierania renty inwalidzkiej. Estonia Stawka podatkowa PIT jest liniowa od 1994 r. W 2007 r. wynosiła 22% (w 2008 r. 21%, w 2009 r. 20%). Świadczenia emerytalno-rentowe z funduszy państwowych (pierwszy filar) są zwolnione z PIT do wysokości wynoszącej ok euro, a jeśli podatnik posiada dodatkowo dochody z pracy, to do wysokości ok euro. Emerytury z drugiego filaru są opodatkowane wg ogólnych zasad, natomiast emerytury otrzymywane z tytułu dobrowolnego ubezpieczenia emerytalnego są opodatkowane obniżoną stawką wynoszącą 10%. Hiszpania Skala progresywna z 4 stawkami: 24%, 28%, 37%, 43%. Świadczenia emerytalno-rentowe podlegają ogólnym zasadom opodatkowania, ale są zwolnione z PIT jeśli są kierowane do rannych lub inwalidów wojny domowej. Ponadto zwolnione z podatku są renty inwalidzkie w przypadku osób całkowicie niezdolnych do pracy oraz renty sieroce. Łotwa Skala liniowa 25%. Świadczenia są zwolnione z podatku do wysokości przynajmniej 3-krotnie wyższej niż w przypadku dochodów z innych źródeł. Emerytury oraz renty rodzinne są zwolnione do wysokości rocznej wynoszącej ok euro, a renty inwalidzkie zależnie od grupy inwalidzkiej do wysokości euro. Wlk. Brytania Skala progresywna z 3 stawkami: 10%, 22%, 40%. Świadczenia emerytalne i renty rodzinne podlegają ogólnym zasadom opodatkowania. Zwolnione od podatku są świadczenia pobierane przez rannych w działaniach wojennych oraz przez wdowy i dzieci osób zmarłych w wyniku działań wojennych lub udziału wojsk w misjach pokojowych. Zwolnione z podatku są renty inwalidzkie. Stosowane są zwiększone ulgi podatkowe dla osób, które ukończyły 65 lat, niezależne od źródła dochodu. 4. Zasady opodatkowania świadczeń emerytalnorentowych składkami ubezpieczeniowymi Na 30 analizowanych państw od dochodów emerytalnorentowych pobierane są określone składki ubezpieczeniowe w 10 państwach. Są to składki ubezpieczenia zdrowotnego (w 5 państwach: Austria, Finlandia, Polska, Rumunia, Słowenia) albo składki ubezpieczenia zdrowotnego łącznie ze składkami ubezpieczenia pielęgnacyjnego (w 3 państwach: Holandia, Luksemburg, Niemcy) lub łącznie z tzw. składką solidarnościową (w Belgii). We Francji występuje ogólna składka ubezpieczeniowa łączona ze składką solidarnościową. Austria 4,85%. Belgia Pobierający emeryturę lub rentę opłacają składkę w wysokości 3,55% na ubezpieczenie zdrowotne oraz inwalidzkie. Ponadto opłacają składkę solidarnościową na rzecz funduszu socjalnego państwa w wysokości od 0% do 2%, zależnie od wysokości dochodów i sytuacji rodzinnej. Finlandia 1,45%. Francja Emeryci i renciści opłacają tzw. ogólną składkę ubezpieczeniową w wysokości 6,6%, która stanowi ok. 1/3 wysokości składek ubezpieczeniowych opłacanych przez pracujących. Przy określonych niskich dochodach emeryci i renciści opłacają składkę zredukowaną, wynoszącą 3,8%. Ponadto emeryci i renciści opłacają składkę solidarnościową na rzecz spłacenia zadłużenia socjalnego państwa w wysokości 0,5%. Istnieje możliwość zwolnienia z płacenia tych składek ze względu na sytuację materialną. Holandia Emeryci i renciści opłacają łącznie składkę zdrowotną i pielęgnacyjną w wysokości 11,5%. 5 Źródła informacji: 1) Taxation trends in the European Union, 2007 edition, Eurostat; 2) Pensions at a Glance, OECD Publishing, 2005; 3) Baza danych UE o świadczeniach społecznych MISSOC (http:// ec.europa.eu/employment_social/missoc/db/public/comparetables. do?lang=en); 4) Baza (http://ec.europa.eu/taxation_customs/taxation/gen_info/info_docs/tax_inventory/index_en.htm) danych UE o podatkach; 5) E. Whitehouse, Pensions Panorama, Retirement Income systems in 53 countries, The World Bank, Washington D.C

6 Analizy BAS nr 1 (1) 1 kwietnia /6 Luksemburg 2,7% (prawie dwukrotnie mniejszą niż w przypadku dochodów z pracy) oraz składkę pielęgnacyjną w wysokości 1,4%. Niemcy Otrzymujący emeryturę lub rentę opłaca składkę zdrowotną w wysokości połowy stawki składki opłacanej przez pracujących plus dodatkowo 0,9%. W 2007 r. połowa stawki wynosiła średnio 6,65% (stawki w poszczególnych kasach chorych są zróżnicowane). Ponadto opłacana jest składka pielęgnacyjna w wysokości 1,7%, przy czym osoby bezdzietne urodzone po 1940 roku są obciążone dodatkowo składką w wysokości 0,25%. Polska 9% (w 2007 r.) podstawy opodatkowania, przy czym 7,75% jest pobierane z PIT, a 1,25% opłacane przez podatnika. W przypadku emerytów i rencistów pobierających świadczenia z KRUS składka w wysokości 7,75% jest opłacana z budżetu państwa, a w wysokości 1,25% pobierana z kwoty emerytury lub renty. Rumunia 6,5% minus określona ulga, w 2007 r. wynosząca ok. 290 euro. Słowenia 5,96%. Podsumowanie W gronie 30 analizowanych państw Polska nie wyróżnia się w jakiś wyraźny sposób pod względem systemu opodatkowania świadczeń emerytalno-rentowych. Polska należy do zdecydowanej większości państw (87%), w których świadczenia emerytalne i rentowe są opodatkowane podatkiem dochodowym od osób fizycznych (PIT). Są to państwa, w których świadczenia te pochodzą albo ze składek nie podlegających wcześniej opodatkowaniu PIT (nie występuje więc powtórne opodatkowanie tych samych środków) albo z pobieranego podatku i nie mają charakteru zasiłków socjalnych. Wśród 26 państw, w których pobierany jest PIT od świadczeń emerytalno-rentowych, w zdecydowanej większości (88%), tak jak w Polsce, występuje skala progresywna podatku. Natomiast w niewielkiej większości państw (54%) stosowane są pewne na ogół nieznaczne preferencje w stosunku do opodatkowania dochodów z pracy. Polska znajduje się w gronie 12 państw, w których nie stosuje się żadnych preferencji, tzn. dochody z emerytury lub renty są opodatkowane PIT tak samo jak dochody z pracy. Wśród analizowanych 30 państw Polska należy do 10 państw (33%), w których od świadczeń emerytalno-rentowych pobierane są składki ubezpieczeniowe. W Polsce są to tylko składki ubezpieczenia zdrowotnego, natomiast w pięciu spośród tych 10 państw od świadczeń emerytalno-rentowych pobierane są dwa rodzaje składek. Wśród dziewięciu państw, w których pobierane są składki zdrowotne od świadczeń emerytalnorentowych stawka składki wyższa niż w Polsce występuje tylko w Holandii. Seria Analizy BAS wydawana jest wyłącznie w wersji elektronicznej. Więcej informacji na stronie w dziale publikacje.

Opodatkowanie wynagrodzeń za pracę (składki i PIT) w państwach Unii Europejskiej

Opodatkowanie wynagrodzeń za pracę (składki i PIT) w państwach Unii Europejskiej ISSN 1899-1114 nr 6 (6) 30 lipca 2008 Opodatkowanie wynagrodzeń za pracę (składki i PIT) w państwach Unii Europejskiej Kazimierz Polarczyk Abstract The law regulation concerning the ear-marked taxes (in

Bardziej szczegółowo

mogą nabyć prawo do emerytury po ukończeniu wieku letniego (w przypadku kobiety) lub 25 letniego (w przypadku mężczyzny) okresu składkowego i

mogą nabyć prawo do emerytury po ukończeniu wieku letniego (w przypadku kobiety) lub 25 letniego (w przypadku mężczyzny) okresu składkowego i Świadczenia emerytalno-rentowe rentowe podlegające koordynacji unijnej w stosunkach polsko-greckich ki Zakład Ubezpieczeń ń Społecznych ł maj 2013 Polskie świadczenia emerytalno-rentowe rentowe objęte

Bardziej szczegółowo

Wynagrodzenie minimalne w Polsce i w krajach Unii Europejskiej

Wynagrodzenie minimalne w Polsce i w krajach Unii Europejskiej Wynagrodzenie minimalne w Polsce i w krajach Unii Europejskiej Płaca minimalna w krajach unii europejskiej Spośród 28 państw członkowskich Unii Europejskiej 21 krajów posiada regulacje dotyczące wynagrodzenia

Bardziej szczegółowo

Pozapłacowe koszty pracy w Polsce na tle innych krajów europejskich. Jakub Bińkowski

Pozapłacowe koszty pracy w Polsce na tle innych krajów europejskich. Jakub Bińkowski Pozapłacowe koszty pracy w Polsce na tle innych krajów europejskich Jakub Bińkowski Warszawa 2014 1 POSTULATY ZPP Bogactwo bierze się z pracy. Kapitał czy ziemia, póki nie zostają ożywione pracą, są martwe.

Bardziej szczegółowo

Unijne świadczenia rodzinne [EU-familjeförmåner]

Unijne świadczenia rodzinne [EU-familjeförmåner] Unijne świadczenia rodzinne [EU-familjeförmåner] Poniższe zasady obowiązują również w państwach należących do EOG oraz w Szwajcarii Rodziny, w których rodzice pracują, mieszkają lub otrzymują świadczenia

Bardziej szczegółowo

Cudu nie będzie, czyli ile kosztują nas wczesne emerytury. Warszawa, 29 lutego 2008 roku

Cudu nie będzie, czyli ile kosztują nas wczesne emerytury. Warszawa, 29 lutego 2008 roku Cudu nie będzie, czyli ile kosztują nas wczesne emerytury Andrzej Rzońca Wiktor Wojciechowski Warszawa, 29 lutego 2008 roku W Polsce jest prawie 3,5 mln osób w wieku produkcyjnym, które pobierają świadczenia

Bardziej szczegółowo

Emerytury. {Pensions}

Emerytury. {Pensions} Emerytury {Pensions} 182 CODZIENNE ŻYCIE W IRLANDII Istnieją trzy rodzaje emerytur państwowych. Dwie z nich oparte są na składkach płaconych jako część ubezpieczenia społecznego emerytura państwowa pomostowa

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczenia w liczbach 2014. Rynek ubezpieczeń w Polsce

Ubezpieczenia w liczbach 2014. Rynek ubezpieczeń w Polsce Ubezpieczenia w liczbach 2014 Rynek ubezpieczeń w Polsce Autorem niniejszej broszury jest Polska Izba Ubezpieczeń. Jest ona chroniona prawami autorskimi. W przypadku cytowania jej fragmentów należy wskazać

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ 21 AKTYWNOŚĆ EKONOMICZNA KOBIET I MĘŻCZYZN W POLSCE NA TLE KRAJÓW UNII EUROPEJSKIEJ

ROZDZIAŁ 21 AKTYWNOŚĆ EKONOMICZNA KOBIET I MĘŻCZYZN W POLSCE NA TLE KRAJÓW UNII EUROPEJSKIEJ Patrycja Zwiech ROZDZIAŁ 21 AKTYWNOŚĆ EKONOMICZNA KOBIET I MĘŻCZYZN W POLSCE NA TLE KRAJÓW UNII EUROPEJSKIEJ 1. Wstęp Polska, będąc członkiem Unii Europejskiej, stoi przed rozwiązaniem wielu problemów.

Bardziej szczegółowo

EUROPEJSKA KARTA UBEZPIECZENIA ZDROWOTNEGO

EUROPEJSKA KARTA UBEZPIECZENIA ZDROWOTNEGO EUROPEJSKA KARTA UBEZPIECZENIA ZDROWOTNEGO Europejska Karta Ubezpieczenia Zdrowotnego (w skrócie EKUZ) jest to dokument, potwierdzający nasze prawo do korzystania ze świadczeń zdrowotnych podczas pobytu

Bardziej szczegółowo

Pomoc rodzinom w trudnych sytuacjach

Pomoc rodzinom w trudnych sytuacjach Instytut Pracy i Spraw Socjalnych Bożena Kołaczek Pomoc rodzinom w trudnych sytuacjach Seminarium: Polityka rodzinna w krajach Unii Europejskiej. Wnioski dla Polski. Warszawa, 20 października 2008 r. 1

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczenia w liczbach 2012. Rynek ubezpieczeń w Polsce

Ubezpieczenia w liczbach 2012. Rynek ubezpieczeń w Polsce Ubezpieczenia w liczbach 2012 Rynek ubezpieczeń w Polsce Ubezpieczenia w liczbach 2012 Rynek ubezpieczeń w Polsce Autorem niniejszej broszury jest Polska Izba Ubezpieczeń. Jest ona chroniona prawami autorskimi.

Bardziej szczegółowo

WYPŁATA EMERYTUR I RENT Z ZUS OSOBOM ZAMIESZKAŁYM ZA GRANICĄ

WYPŁATA EMERYTUR I RENT Z ZUS OSOBOM ZAMIESZKAŁYM ZA GRANICĄ Zakład Ubezpieczeń Społecznych WYPŁATA EMERYTUR I RENT Z ZUS OSOBOM ZAMIESZKAŁYM ZA GRANICĄ i Do kogo skierowana jest ulotka? Ulotka określa zasady wypłaty polskich emerytur, rent z tytułu niezdolności

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczenia w liczbach 2013. Rynek ubezpieczeń w Polsce

Ubezpieczenia w liczbach 2013. Rynek ubezpieczeń w Polsce Ubezpieczenia w liczbach 2013 Rynek ubezpieczeń w Polsce Ubezpieczenia w liczbach 2013 Rynek ubezpieczeń w Polsce Autorem niniejszej broszury jest Polska Izba Ubezpieczeń. Jest ona chroniona prawami autorskimi.

Bardziej szczegółowo

Opodatkowanie dochodów z pracy najemnej wykonywanej za granicą

Opodatkowanie dochodów z pracy najemnej wykonywanej za granicą Opodatkowanie dochodów z pracy najemnej wykonywanej za granicą Uzyskując dochody z tytułu pracy najemnej wykonywanej za granicą, w większości przypadków należy pamiętać o rozliczeniu się z nich także w

Bardziej szczegółowo

Dylematy polityki fiskalnej

Dylematy polityki fiskalnej Dylematy polityki fiskalnej Sytuacja finansów publicznych 2000-2011 2011 9% 8% 7% 6% 5% 4% 3% 2% 1% 0% 70% 3,0% 5,3% 5,0% 6,2% Saldo sektora general government (ESA 95, % PKB) 5,4% 4,1% 3,6% 1,9% Dług

Bardziej szczegółowo

Sytuacja zawodowa osób z wyższym wykształceniem w Polsce i w krajach Unii Europejskiej w 2012 r.

Sytuacja zawodowa osób z wyższym wykształceniem w Polsce i w krajach Unii Europejskiej w 2012 r. 1 Urz d Statystyczny w Gda sku W Polsce w 2012 r. udział osób w wieku 30-34 lata posiadających wykształcenie wyższe w ogólnej liczbie ludności w tym wieku (aktywni zawodowo + bierni zawodowo) wyniósł 39,1%

Bardziej szczegółowo

podatek VAT pierwszy raz wprowadzono we Francji w 1954 r. od 1993 r. VAT obowiązuje również w Polsce

podatek VAT pierwszy raz wprowadzono we Francji w 1954 r. od 1993 r. VAT obowiązuje również w Polsce VAT podatek VAT pierwszy raz wprowadzono we Francji w 1954 r. od 1993 r. VAT obowiązuje również w Polsce VAT - wielofazowe obciążenie przyrostu wartości w każdej fazie obrotu gospodarczego, obciążający

Bardziej szczegółowo

Elementy systemu podatkowego

Elementy systemu podatkowego Elementy systemu podatkowego I. ogólne prawo podatkowe 1. zobowiązania podatkowe i postępowanie podatkowe ustawa z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa 1 2. kontrola skarbowa -ustawa z dnia 28 września

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczenia w liczbach 2015. Rynek ubezpieczeń w Polsce

Ubezpieczenia w liczbach 2015. Rynek ubezpieczeń w Polsce Ubezpieczenia w liczbach 2015 Rynek ubezpieczeń w Polsce Autorem niniejszej broszury jest Polska Izba Ubezpieczeń. Publikacja chroniona jest prawami autorskimi. W przypadku cytowania jej fragmentów należy

Bardziej szczegółowo

LISTA PŁAC - PRZYKŁADY

LISTA PŁAC - PRZYKŁADY LISTA PŁAC - PRZYKŁADY Spis treści I. Lista płac przykłady... 2 1) Praca w miejscu zamieszkania, przysługuje ulga... 2 2) Praca poza miejscem zamieszkania, przysługuje ulga... 3 3) Praca w miejscu zamieszkania,

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych i Warunków Życia. Narodowy Rachunek Zdrowia za 2011 rok

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych i Warunków Życia. Narodowy Rachunek Zdrowia za 2011 rok Materiał na konferencję prasową w dniu 23 lipca 2013 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych i Warunków Życia Notatka informacyjna Narodowy Rachunek Zdrowia za 2011 rok WPROWADZENIE

Bardziej szczegółowo

realizacji inwestycji zagranicznych w gminach woj. małopolskiego

realizacji inwestycji zagranicznych w gminach woj. małopolskiego Opłacalno acalność realizacji inwestycji zagranicznych w gminach woj. małopolskiego Prof. UG dr hab. Przemysław Kulawczuk Andrzej Poszewiecki Kraków, 4 lutego 2009 roku Tabela 1. NajwyŜsze stawki nominalnego

Bardziej szczegółowo

Analiza wpływu dodatkowego strumienia wydatków zdrowotnych na gospodarkę

Analiza wpływu dodatkowego strumienia wydatków zdrowotnych na gospodarkę Analiza wpływu dodatkowego strumienia wydatków zdrowotnych na gospodarkę 8 maja 2014 Łukasz Zalicki 85+ 80-84 75-79 70-74 65-69 60-64 55-59 50-54 45-49 40-44 35-39 30-34 25-29 20-24 15-19 10-14 5-9 0-4

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA O ŚWIADCZENIACH PIENIĘŻNYCH Z UBEZPIECZENIA SPOŁECZNEGO ROLNIKÓW

INFORMACJA O ŚWIADCZENIACH PIENIĘŻNYCH Z UBEZPIECZENIA SPOŁECZNEGO ROLNIKÓW KASA ROLNICZEGO UBEZPIECZENIA SPOŁECZNEGO INFORMACJA O ŚWIADCZENIACH PIENIĘŻNYCH Z UBEZPIECZENIA SPOŁECZNEGO ROLNIKÓW (Dane wstępne) LUTY 2014 CZĘŚĆ I opisowa CZĘŚĆ II tabelaryczna WARSZAWA MARZEC 2014

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA O ŚWIADCZENIACH PIENIĘŻNYCH Z UBEZPIECZENIA SPOŁECZNEGO ROLNIKÓW

INFORMACJA O ŚWIADCZENIACH PIENIĘŻNYCH Z UBEZPIECZENIA SPOŁECZNEGO ROLNIKÓW KASA ROLNICZEGO UBEZPIECZENIA SPOŁECZNEGO INFORMACJA O ŚWIADCZENIACH PIENIĘŻNYCH Z UBEZPIECZENIA SPOŁECZNEGO ROLNIKÓW (Dane wstępne) LUTY 2015 CZĘŚĆ I opisowa CZĘŚĆ II tabelaryczna WARSZAWA MARZEC 2015

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA O ŚWIADCZENIACH PIENIĘŻNYCH Z UBEZPIECZENIA SPOŁECZNEGO ROLNIKÓW

INFORMACJA O ŚWIADCZENIACH PIENIĘŻNYCH Z UBEZPIECZENIA SPOŁECZNEGO ROLNIKÓW KASA ROLNICZEGO UBEZPIECZENIA SPOŁECZNEGO INFORMACJA O ŚWIADCZENIACH PIENIĘŻNYCH Z UBEZPIECZENIA SPOŁECZNEGO ROLNIKÓW (Dane wstępne) KWIECIEŃ 2015 CZĘŚĆ I opisowa CZĘŚĆ II tabelaryczna WARSZAWA MAJ 2015

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA O ŚWIADCZENIACH PIENIĘŻNYCH Z UBEZPIECZENIA SPOŁECZNEGO ROLNIKÓW

INFORMACJA O ŚWIADCZENIACH PIENIĘŻNYCH Z UBEZPIECZENIA SPOŁECZNEGO ROLNIKÓW KASA ROLNICZEGO UBEZPIECZENIA SPOŁECZNEGO INFORMACJA O ŚWIADCZENIACH PIENIĘŻNYCH Z UBEZPIECZENIA SPOŁECZNEGO ROLNIKÓW (Dane wstępne) WRZESIEŃ 2014 CZĘŚĆ I opisowa CZĘŚĆ II tabelaryczna WARSZAWA PAŹDZIERNIK

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA O ŚWIADCZENIACH PIENIĘŻNYCH Z UBEZPIECZENIA SPOŁECZNEGO ROLNIKÓW

INFORMACJA O ŚWIADCZENIACH PIENIĘŻNYCH Z UBEZPIECZENIA SPOŁECZNEGO ROLNIKÓW KASA ROLNICZEGO UBEZPIECZENIA SPOŁECZNEGO INFORMACJA O ŚWIADCZENIACH PIENIĘŻNYCH Z UBEZPIECZENIA SPOŁECZNEGO ROLNIKÓW (Dane wstępne) STYCZEŃ 2015 CZĘŚĆ I opisowa CZĘŚĆ II tabelaryczna WARSZAWA LUTY 2015

Bardziej szczegółowo

WNIOSEK O. 05. Imię 06. Data urodzenia (dd/mm/rrrr)

WNIOSEK O. 05. Imię 06. Data urodzenia (dd/mm/rrrr) WNIOSEK O q ZMIANĘ DANYCH ADRESOWYCH/NAZWISKA/IMIENIA q WYPŁATĘ ŚWIADCZENIA NA RACHUNEK BANKOWY q ZMIANĘ RACHUNKU BANKOWEGO q WYPŁATĘ ŚWIADCZENIA OSOBY ZAMIESZKAŁEJ ZA GRANICĄ MIEJSCE ZŁOŻENIA PISMA 01.

Bardziej szczegółowo

URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO Warszawa, 10 lutego 2012 r.

URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO Warszawa, 10 lutego 2012 r. DZIAŁALNOŚĆ ZAGRANICZNYCH ZAKŁADÓW UBEZPIECZEŃ W POLSCE ORAZ KRAJJOWYCH ZAKŁADÓW UBEZPIECZEŃ ZA GRANICĄ W 2010 R.. URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO Warszawa, 10 lutego 2012 r. Autorzy: Przemysław Rodziewicz

Bardziej szczegółowo

Zakład Ubezpieczeń Społecznych

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Zakład Ubezpieczeń Społecznych 1 9 Ubezpieczenia społeczne Ich głównym celem jest zapewnienie bezpieczeństwa materialnego osobom w podeszłym wieku, niezdolnym do pracy, ofiarom wypadków oraz chorób. Wypłaty

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia.. 2013 r.

USTAWA z dnia.. 2013 r. Projekt USTAWA z dnia.. 2013 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych Art. 1. W ustawie z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Bardziej szczegółowo

Silna gospodarka Stabilne finanse publiczne

Silna gospodarka Stabilne finanse publiczne Silna gospodarka Stabilne finanse publiczne Beata Szydło Prawo i Sprawiedliwość Wiceprezes www.pis.org.pl 8,0 7,0 6,0 5,0 4,0 3,0 2,0 1,0 0,0 Wiemy jak budować silną, konkurencyjną gospodarkę Polski Dynamika

Bardziej szczegółowo

Zakład Ubezpieczeń Społecznych

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Zakład Ubezpieczeń Społecznych WŁAŚCIWOŚĆ JEDNOSTEK ZUS W ZAKRESIE USTALANIA I WYPŁATY POLSKICH EMERYTUR I RENT Z TYTUŁU PRACY W POLSCE I ZA GRANICĄ i Do kogo skierowana jest ulotka? Ulotka określa zasady

Bardziej szczegółowo

Udział polityki spójności stale rośnie: - w 1965r. wynosił 6% - w 1988 r. wynosił 17% - w 2013r. wyniesie 36%

Udział polityki spójności stale rośnie: - w 1965r. wynosił 6% - w 1988 r. wynosił 17% - w 2013r. wyniesie 36% Jakie zmiany mogą czekać rolników po 2013? Czy będą to zmiany gruntowne czy jedynie kosmetyczne? Czy poszczególne instrumenty WPR będą ewaluować czy też zostaną uzupełnione o nowe elementy? Reforma WPR

Bardziej szczegółowo

Świadczenia emerytalno-rentowe podlegające koordynacji unijnej w stosunkach polsko-niemieckich

Świadczenia emerytalno-rentowe podlegające koordynacji unijnej w stosunkach polsko-niemieckich Świadczenia emerytalno-rentowe podlegające koordynacji unijnej w stosunkach polsko-niemieckich Zakład Ubezpieczeń Społecznych luty 2013 Polskie świadczenia emerytalno-rentowe objęte unijną koordynacją

Bardziej szczegółowo

realizacji inwestycji zagranicznych w gminach woj. Opolskiego

realizacji inwestycji zagranicznych w gminach woj. Opolskiego Opłacalno acalność realizacji inwestycji zagranicznych w gminach woj. Opolskiego Prof. UG dr hab. Przemysław Kulawczuk Andrzej Poszewiecki Opole, 3 marca 2009 roku Tabela 1. NajwyŜsze stawki nominalnego

Bardziej szczegółowo

W jakim stopniu emerytura zastąpi pensję?

W jakim stopniu emerytura zastąpi pensję? 13.06.2014 Informacja prasowa portalu Pytania i dodatkowe informacje: Artur Szeremeta Specjalista ds. współpracy z mediami tel. 509 509 536 szeremeta@sedlak.pl W jakim stopniu emerytura zastąpi pensję?

Bardziej szczegółowo

Długookresowa równowaga I filaru FUS - czy potrzebne jest szybsze podnoszenie wieku emerytalnego i zmiana sposobu waloryzacji?

Długookresowa równowaga I filaru FUS - czy potrzebne jest szybsze podnoszenie wieku emerytalnego i zmiana sposobu waloryzacji? Długookresowa równowaga I filaru FUS - czy potrzebne jest szybsze podnoszenie wieku emerytalnego i zmiana sposobu waloryzacji? Spotkanie na Brukselskiej jest realizowane w ramach projektu Utworzenie Centrum

Bardziej szczegółowo

KWARTALNA INFORMACJA STATYSTYCZNA

KWARTALNA INFORMACJA STATYSTYCZNA KASA ROLNICZEGO UBEZPIECZENIA SPOŁECZNEGO KWARTALNA INFORMACJA STATYSTYCZNA IV KWARTAŁ 2013 R. WARSZAWA 2014 R. SPIS TREŚCI Uwagi wstępne... 3 I. FUNDUSZ EMERYTALNO-RENTOWY TABL. 1. Przeciętna miesięczna

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW. z dnia 23 maja 2006 r.

ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW. z dnia 23 maja 2006 r. Dz.U.06.95.661 2008.01.01 zm. Dz.U.2007.250.1869 1 ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW z dnia 23 maja 2006 r. w sprawie trybu przekazywania środków finansowych na wypłaty świadczeń rodzinnych oraz sposobu sporządzania

Bardziej szczegółowo

UZASADNIENIE I. II. III.

UZASADNIENIE I. II. III. UZASADNIENIE I. W związku z wątpliwościami, czy Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ma prawo przyznawać świadczenie honorowe osobom, które ukończyły 100 lat życia, w projekcie proponuje się wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA O ŚWIADCZENIACH PIENIĘŻNYCH Z UBEZPIECZENIA SPOŁECZNEGO ROLNIKÓW

INFORMACJA O ŚWIADCZENIACH PIENIĘŻNYCH Z UBEZPIECZENIA SPOŁECZNEGO ROLNIKÓW KASA ROLNICZEGO UBEZPIECZENIA SPOŁECZNEGO INFORMACJA O ŚWIADCZENIACH PIENIĘŻNYCH Z UBEZPIECZENIA SPOŁECZNEGO ROLNIKÓW (Dane wstępne) MAJ 2013 CZĘŚĆ I opisowa CZĘŚĆ II tabelaryczna WARSZAWA CZERWIEC 2013

Bardziej szczegółowo

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie Polski do strefy euro Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Plan prezentacji 1. Nominalne kryteria konwergencji

Bardziej szczegółowo

Informacja na temat rozwiązań dotyczących transgranicznej działalności zakładów ubezpieczeń w Unii Europejskiej

Informacja na temat rozwiązań dotyczących transgranicznej działalności zakładów ubezpieczeń w Unii Europejskiej Informacja na temat rozwiązań dotyczących transgranicznej działalności zakładów ubezpieczeń w Unii Europejskiej Notatka prezentuje wybrane informacje statystyczne o działalności zagranicznych zakładów

Bardziej szczegółowo

(Akty, których publikacja jest obowiązkowa)

(Akty, których publikacja jest obowiązkowa) 27.4.2006 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 114/1 I (Akty, których publikacja jest obowiązkowa) ROZPORZĄDZENIE (WE) NR 629/2006 PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY z dnia 5 kwietnia 2006 r. zmieniające

Bardziej szczegółowo

Opodatkowanie drogowych przewozów kabotażowych

Opodatkowanie drogowych przewozów kabotażowych Opodatkowanie drogowych przewozów kabotażowych Rozważając zasady opodatkowania drogowych przewozów kabotażowych w poszczególnych krajach członkowskich za podstawę należy przyjąć następujące przepisy prawne:

Bardziej szczegółowo

Komentarz FOR do raportu o stanie spraw publicznych i instytucji państwowych na dzień zakończenia rządów koalicji PO-PSL (2007-2015)

Komentarz FOR do raportu o stanie spraw publicznych i instytucji państwowych na dzień zakończenia rządów koalicji PO-PSL (2007-2015) Komentarz FOR do raportu o stanie spraw publicznych i instytucji państwowych na dzień zakończenia rządów koalicji PO-PSL (2007-2015) Aleksander Łaszek, Rafał Trzeciakowski, Tomasz Dróżdż Kontakt: E-mail:

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 11 października 2002 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych

USTAWA z dnia 11 października 2002 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych Kancelaria Sejmu s. 1/9 USTAWA z dnia 11 października 2002 r. Opracowano na podstawie: Dz.U. z 2002 r. Nr 181, poz. 1515. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin,

Bardziej szczegółowo

Jak pokonać bariery dla (eko)innowacji w Polsce?

Jak pokonać bariery dla (eko)innowacji w Polsce? Jak pokonać bariery dla (eko)innowacji w Polsce? Maciej Bukowski Instytut Badań Strukturalnych Warszawa, 25.05.2012 Plan Wprowadzenie po co Polsce (eko)innowacje. Pułapka średniego dochodu Nie ma ekoinnowacyjności

Bardziej szczegółowo

Informacja. Nr 396 KANCELARIA SEJMU BIURO STUDIÓW I EKSPERTYZ WYDZIAŁ STUDIÓW BUDŻETOWYCH

Informacja. Nr 396 KANCELARIA SEJMU BIURO STUDIÓW I EKSPERTYZ WYDZIAŁ STUDIÓW BUDŻETOWYCH KANCELARIA SEJMU BIURO STUDIÓW I EKSPERTYZ WYDZIAŁ STUDIÓW BUDŻETOWYCH Wstępna ocena wykonania budżetu państwa w 1995 r. w zakresie wydatków na finansowanie bezrobocia i ubezpieczeń społecznych na tle

Bardziej szczegółowo

www.stat.gov.pl GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY

www.stat.gov.pl GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY @ www.stat.gov.pl W jakim stopniu jesteśmy wyposażeni w komputery, i urządzenia przenośne? Do jakich celów wykorzystujemy? Rozwój telekomunikacji i informatyki w ostatnich latach

Bardziej szczegółowo

Polityka rodzinna we Francji i Szwecji na tle rozwiązań polskich 1

Polityka rodzinna we Francji i Szwecji na tle rozwiązań polskich 1 Polityka rodzinna we Francji i Szwecji na tle rozwiązań polskich 1 Kraj macierzyński Polska Matka urodzenie 1dziecka 20 tyg. urodzenie 2 dzieci 31 tyg. urodzenie 3 dzieci 33 tyg. urodzenie 4 dzieci 35

Bardziej szczegółowo

500 zł na dziecko. Jak bez błędów wypełnić wniosek o świadczenie rodzinne

500 zł na dziecko. Jak bez błędów wypełnić wniosek o świadczenie rodzinne 500 zł na dziecko. Jak bez błędów wypełnić wniosek o świadczenie rodzinne KROK 1 Tu wpisujemy swoje dane - czyli osoby, która ubiega się o świadczenie wychowawcze na dziecko (bo tak ma nazywać się 500

Bardziej szczegółowo

ŚWIADCZENIA PIENIĘŻNE W RAZIE CHOROBY I MACIERZYŃSTWA W UNII EUROPEJSKIEJ

ŚWIADCZENIA PIENIĘŻNE W RAZIE CHOROBY I MACIERZYŃSTWA W UNII EUROPEJSKIEJ ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH ŚWIADCZENIA PIENIĘŻNE W RAZIE CHOROBY I MACIERZYŃSTWA W UNII EUROPEJSKIEJ y Zakres i cel koordynacji świadczeń Koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego w ramach Unii

Bardziej szczegółowo

FORUM NOWOCZESNEGO SAMORZĄDU

FORUM NOWOCZESNEGO SAMORZĄDU FORUM NOWOCZESNEGO SAMORZĄDU Krzysztof Pietraszkiewicz Prezes Związku Banków Polskich Warszawa 02.12.2015 Transformacja polskiej gospodarki w liczbach PKB w Polsce w latach 1993,2003 i 2013 w mld PLN Źródło:

Bardziej szczegółowo

świadczenia rodzinne Informacje o państwie ubezpieczenia zdrowotnego Udbetaling Danmark Kongens Vænge 8 3400 Hillerød A.

świadczenia rodzinne Informacje o państwie ubezpieczenia zdrowotnego Udbetaling Danmark Kongens Vænge 8 3400 Hillerød A. Wyślij do Udbetaling Danmark Kongens Vænge 8 3400 Hillerød świadczenia rodzinne Informacje o państwie ubezpieczenia zdrowotnego A. Dane osobowe Imię i nazwisko Duński numer osobowy Adres Numer telefonu

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ 1) z dnia 9 kwietnia 2013 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ 1) z dnia 9 kwietnia 2013 r. Dz.U.2013.441 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ 1) z dnia 9 kwietnia 2013 r. w sprawie sprawozdań rzeczowo-finansowych z wykonywania zadań z zakresu świadczeń rodzinnych (Dz. U. z dnia

Bardziej szczegółowo

Nr 1142. Informacja. System emerytalno-rentowy w Stanach Zjednoczonych. Lipiec 2005. Małgorzata Dziubińska-Michalewicz

Nr 1142. Informacja. System emerytalno-rentowy w Stanach Zjednoczonych. Lipiec 2005. Małgorzata Dziubińska-Michalewicz KANCELARIA SEJMU BIURO STUDIÓW I EKSPERTYZ WYDZIAŁ ANALIZ EKONOMICZNYCH I SPOŁECZNYCH System emerytalno-rentowy w Stanach Zjednoczonych Lipiec 2005 Małgorzata Dziubińska-Michalewicz Informacja Nr 1142

Bardziej szczegółowo

Rozliczenie podatku dochodowego emeryta lub rencisty za 2012 r.

Rozliczenie podatku dochodowego emeryta lub rencisty za 2012 r. Urząd Gminy Osie prosi o zapoznanie się z informacją KRUS dotyczących rozliczenia podatku dochodowego emeryta lub rencisty oraz elektronicznej weryfikacji uprawnień do świadczeń zdrowotnych: Rozliczenie

Bardziej szczegółowo

www.zus.pl ZUS wyjaśnia

www.zus.pl ZUS wyjaśnia Waloryzacja świadczeń emerytalno rentowych od dnia 1 marca 2009 r. W marcu 2009 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych przeprowadza waloryzację świadczeń emerytalno-rentowych. Waloryzacja dokonywana jest z

Bardziej szczegółowo

Emerytury w nowym systemie emerytalnym dotyczą osób urodzonych po 1 stycznia 1949 roku.

Emerytury w nowym systemie emerytalnym dotyczą osób urodzonych po 1 stycznia 1949 roku. Emerytury w nowym systemie emerytalnym dotyczą osób urodzonych po 1 stycznia 1949 roku. System emerytalny składa się z trzech filarów. Na podstawie podanych niżej kryteriów klasyfikacji nowy system emerytalny

Bardziej szczegółowo

Agroturystyka w Polsce na tle pozostałych krajów Unii Europejskiej

Agroturystyka w Polsce na tle pozostałych krajów Unii Europejskiej dr Lucyna Przezbórska-Skobiej Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu Katedra Ekonomii i Polityki Gospodarczej w Agrobiznesie Agroturystyka w Polsce na tle pozostałych krajów Unii Europejskiej Międzynarodowa

Bardziej szczegółowo

Wyjaśnienie skrótów i miejsc publikacji dokumentów źródłowych

Wyjaśnienie skrótów i miejsc publikacji dokumentów źródłowych Spis treści Wstęp Wyjaśnienie skrótów i miejsc publikacji dokumentów źródłowych Część pierwsza. Ogólna 1. Miejsce podatków dochodowych w systemie podatkowym 1.1. Rodzaje podatków ze względu na przedmiot

Bardziej szczegółowo

Budżet państwa. Polityka fiskalna

Budżet państwa. Polityka fiskalna Budżet państwa. Polityka fiskalna Budżet państwa Budżet państwa jest to plan finansowy zawierający dochody i wydatki państwa związane z realizacją przyjętej polityki społecznej, gospodarczej i obronnej.

Bardziej szczegółowo

itax Nowy system finansów publicznych dla Polski Dr Kamil ZUBELEWICZ Przemysław REMIN

itax Nowy system finansów publicznych dla Polski Dr Kamil ZUBELEWICZ Przemysław REMIN itax Nowy system finansów publicznych dla Polski Dr Kamil ZUBELEWICZ Przemysław REMIN SPIS TREŚCI Struktura środków sektora finansów publicznych Akcyza VAT CIT vs. PIT w 2010 roku PIT+ZUS Podatnicy Obserwacje

Bardziej szczegółowo

ZASADY ALOKACJI I WYKORZYSTANIA FUNDUSZY NA WYJAZDY EDUKACYJNE (MOBILNOŚĆ) W SZKOLNICTWIE WYŻSZYM W ROKU AKADEMICKIM 2015/16.

ZASADY ALOKACJI I WYKORZYSTANIA FUNDUSZY NA WYJAZDY EDUKACYJNE (MOBILNOŚĆ) W SZKOLNICTWIE WYŻSZYM W ROKU AKADEMICKIM 2015/16. ZASADY ALOKACJI I WYKORZYSTANIA FUNDUSZY NA WYJAZDY EDUKACYJNE (MOBILNOŚĆ) W SZKOLNICTWIE WYŻSZYM W ROKU AKADEMICKIM 2015/16. WYJAZDY STUDENTÓW I PRACOWNIKÓW DO KRAJÓW PROGRAMU. ZASADY OBLICZENIA KWOTY

Bardziej szczegółowo

Podatki dochodowe w praktyce

Podatki dochodowe w praktyce Krzysztof Janczukowicz Podatki dochodowe w praktyce z suplementem elektronicznym ODDK Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Sp.k. Gdańsk 2014 Wstęp...9 Wyjaśnienie skrótów i miejsc publikacji dokumentów

Bardziej szczegółowo

Liczba samochodów osobowych na 1000 ludności

Liczba samochodów osobowych na 1000 ludności GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY URZĄD STATYSTYCZNY W KATOWICACH Wskaźniki Zrównoważonego Rozwoju. Moduł krajowy Więcej informacji: w kwestiach merytorycznych dotyczących: wskaźników krajowych oraz na poziomie

Bardziej szczegółowo

Czy równe dopłaty bezpośrednie w UE byłyby sprawiedliwe? Prof. J. Kulawik, Mgr. inż. A. Kagan, Dr B. Wieliczko

Czy równe dopłaty bezpośrednie w UE byłyby sprawiedliwe? Prof. J. Kulawik, Mgr. inż. A. Kagan, Dr B. Wieliczko Czy równe dopłaty bezpośrednie w UE byłyby sprawiedliwe? Prof. J. Kulawik, Mgr. inż. A. Kagan, Dr B. Wieliczko Teza do potwierdzenia Zawodność rynku i państwa a rolnictwo Efektywne dostarczanie dobra publicznego

Bardziej szczegółowo

dr Sławomir Nałęcz Z-ca dyr. Dep. Badań Społecznych i Warunków Życia Główny Urząd Statystyczny

dr Sławomir Nałęcz Z-ca dyr. Dep. Badań Społecznych i Warunków Życia Główny Urząd Statystyczny dr Sławomir Nałęcz Z-ca dyr. Dep. Badań Społecznych i Warunków Życia Główny Urząd Statystyczny Wyniki Narodowego Spisu Ludności i Mieszkań 2002, 2011. Wskaźnik NEET w Polsce na tle innych krajów Unii Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Rozwiązania na rzecz rodzin z dziećmi w polskim systemie podatku dochodowego od osób fizycznych

Rozwiązania na rzecz rodzin z dziećmi w polskim systemie podatku dochodowego od osób fizycznych Rozwiązania na rzecz rodzin z dziećmi w polskim systemie podatku dochodowego od osób fizycznych Warszawa, marzec 2014 r. ul. Świętokrzyska 12 00-916 Warszawa www.mf.gov.pl Podatek dochodowy od osób fizycznych

Bardziej szczegółowo

Płatności bezgotówkowe w Polsce wczoraj, dziś i jutro

Płatności bezgotówkowe w Polsce wczoraj, dziś i jutro Adam Tochmański / Przewodniczący Koalicji na rzecz Obrotu Bezgotówkowego i Mikropłatności, Dyrektor Departamentu Systemu Płatniczego w Narodowym Banku Polskim Płatności bezgotówkowe w Polsce wczoraj, dziś

Bardziej szczegółowo

ERASMUS+ studia i praktyki 2016/2017

ERASMUS+ studia i praktyki 2016/2017 ERASMUS+ studia i praktyki 2016/2017 ERASMUS+ Wymiana studentów w Erasmus+ obejmuje: wyjazdy na część studiów do zagranicznej uczelni wyjazdy na praktykę do zagranicznego przedsiębiorstwa, instytucji lub

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA O ŚWIADCZENIACH PIENIĘŻNYCH Z FUNDUSZU UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH ORAZ O NIEKTÓRYCH ŚWIADCZENIACH Z ZABEZPIECZENIA SPOŁECZNEGO

INFORMACJA O ŚWIADCZENIACH PIENIĘŻNYCH Z FUNDUSZU UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH ORAZ O NIEKTÓRYCH ŚWIADCZENIACH Z ZABEZPIECZENIA SPOŁECZNEGO ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH DEPARTAMENT STATYSTYKI I PROGNOZ AKTUARIALNYCH INFORMACJA O ŚWIADCZENIACH PIENIĘŻNYCH Z FUNDUSZU UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH ORAZ O NIEKTÓRYCH ŚWIADCZENIACH Z ZABEZPIECZENIA

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych i Warunków Życia. Europejskie badanie dochodów i warunków życia (EU-SILC) w 2011 r.

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych i Warunków Życia. Europejskie badanie dochodów i warunków życia (EU-SILC) w 2011 r. Materiał na konferencję prasową w dniu 21 grudnia 2012 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych i Warunków Życia Notatka informacyjna WYNIKI BADAŃ GUS Europejskie badanie dochodów i warunków

Bardziej szczegółowo

Departament Podatków Dochodowych. ul. Świętokrzyska 12, 00-916 Warszawa. tel.: +48 22 694 33 26, fax: +48 22 694 33 31

Departament Podatków Dochodowych. ul. Świętokrzyska 12, 00-916 Warszawa. tel.: +48 22 694 33 26, fax: +48 22 694 33 31 ul. Świętokrzyska 12, 00-916 Warszawa tel.: +48 22 694 33 26, fax: +48 22 694 33 31 Departament Podatków Dochodowych e-mail:sekretariat.dd@mf.gov.pl Warszawa, październik 2015 r. www.mf.gov.pl I. Dane

Bardziej szczegółowo

KANCELARIA SEJMU BIURO STUDIÓW I EKSPERTYZ WYDZIAŁ STUDIÓW BUDŻETOWYCH

KANCELARIA SEJMU BIURO STUDIÓW I EKSPERTYZ WYDZIAŁ STUDIÓW BUDŻETOWYCH KANCELARIA SEJMU BIURO STUDIÓW I EKSPERTYZ WYDZIAŁ STUDIÓW BUDŻETOWYCH Stawki w podatkach dochodowych od osób prawnych i fizycznych w niektórych państwach Unii Europejskiej, ulgi inwestycyjne w podatku

Bardziej szczegółowo

Analizy przedwyborcze CenEA: Wybory parlamentarne 2015. Michał Myck Michał Kundera Mateusz Najsztub Monika Oczkowska

Analizy przedwyborcze CenEA: Wybory parlamentarne 2015. Michał Myck Michał Kundera Mateusz Najsztub Monika Oczkowska Analizy przedwyborcze CenEA: Wybory parlamentarne 2015 Michał Myck Michał Kundera Mateusz Najsztub Monika Oczkowska Analizy przedwyborcze CenEA: Wybory Parlamentarne 2015 Analizy polityki podatkowo-świadczeniowej:

Bardziej szczegółowo

Podwyższenie wieku emerytalnego

Podwyższenie wieku emerytalnego MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ Podwyższenie wieku emerytalnego projekt ustawy o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z FUS oraz niektórych innych ustaw Luty 2012 r. 1 Demografia Wskutek malejącej

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Mariusz Sagan

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Mariusz Sagan Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Mariusz Sagan Wyższa Szkoła Ekonomii i Innowacji w Lublinie 18 marca 2013 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Bardziej szczegółowo

Podstawowe informacje dla studentów PWSIiP wyjeżdżających na studia i praktyki w ramach Programu Erasmus+

Podstawowe informacje dla studentów PWSIiP wyjeżdżających na studia i praktyki w ramach Programu Erasmus+ Podstawowe informacje dla studentów PWSIiP wyjeżdżających na studia i praktyki w ramach Programu Erasmus+ Program edukacyjny Unii Europejskiej, którego adresatem jest między innymi szkolnictwo wyższe.

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia. 2015 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników oraz ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych

USTAWA z dnia. 2015 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników oraz ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych Projekt USTAWA z dnia. 2015 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników oraz ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych Art. 1. W ustawie z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym

Bardziej szczegółowo

Podatki dochodowe w praktyce

Podatki dochodowe w praktyce Krzysztof Janczukowicz Podatki dochodowe w praktyce z suplementem elektronicznym ODDK Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Sp.k. Gdańsk 2015 Wstęp...11 Wyjaśnienie skrótów i miejsc publikacji dokumentów

Bardziej szczegółowo

(4) Belgia, Niemcy, Francja, Chorwacja, Litwa i Rumunia podjęły decyzję o zastosowaniu art. 11 ust. 3 rozporządzenia

(4) Belgia, Niemcy, Francja, Chorwacja, Litwa i Rumunia podjęły decyzję o zastosowaniu art. 11 ust. 3 rozporządzenia L 367/16 23.12.2014 ROZPORZĄDZENIE DELEGOWANE KOMISJI (UE) NR 1378/2014 z dnia 17 października 2014 r. zmieniające załącznik I do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 oraz załączniki

Bardziej szczegółowo

RENTY Z TYTUŁU NIEZDOLNOŚCI DO PRACY Z ZUS PODLEGAJĄCE KOORDYNACJI WSPÓLNOTOWEJ

RENTY Z TYTUŁU NIEZDOLNOŚCI DO PRACY Z ZUS PODLEGAJĄCE KOORDYNACJI WSPÓLNOTOWEJ ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH RENTY Z TYTUŁU NIEZDOLNOŚCI DO PRACY Z ZUS PODLEGAJĄCE KOORDYNACJI WSPÓLNOTOWEJ Osoby pracujące i podlegające ubezpieczeniom społecznym w Polsce, w razie utraty zdolności

Bardziej szczegółowo

SCOREBOARD WSKAŹNIKI PROCEDURY NIERÓWNOWAG MAKROEKONOMICZNYCH

SCOREBOARD WSKAŹNIKI PROCEDURY NIERÓWNOWAG MAKROEKONOMICZNYCH SCOREBOARD WSKAŹNIKI PROCEDURY NIERÓWNOWAG MAKROEKONOMICZNYCH Scoreboard to zestaw praktycznych, prostych i wymiernych wskaźników, istotnych z punktu widzenia sytuacji makroekonomicznej krajów Unii Europejskiej.

Bardziej szczegółowo

Płaca brutto a płaca netto. Danuta Stachula PROFESJON@LNY TRENER

Płaca brutto a płaca netto. Danuta Stachula PROFESJON@LNY TRENER Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Danuta Stachula Płaca brutto a płaca netto PROFESJON@LNY TRENER Danuta Stachula Danuta Stachula nauczyciel

Bardziej szczegółowo

EMERYTURY Z ZUS PODLEGAJĄCE KOORDYNACJI WSPÓLNOTOWEJ

EMERYTURY Z ZUS PODLEGAJĄCE KOORDYNACJI WSPÓLNOTOWEJ ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH EMERYTURY Z ZUS PODLEGAJĄCE KOORDYNACJI WSPÓLNOTOWEJ Osoby pracujące i podlegające ubezpieczeniom społecznym w Polsce, w związku z osiągnięciem wieku emerytalnego, mogą nabyć

Bardziej szczegółowo

Rehabilitacja zawodowa osób z niepełnosprawnościami w Europie. dr Marcin Garbat Uniwersytet Zielonogórski

Rehabilitacja zawodowa osób z niepełnosprawnościami w Europie. dr Marcin Garbat Uniwersytet Zielonogórski Rehabilitacja zawodowa osób z niepełnosprawnościami w Europie dr Marcin Garbat Uniwersytet Zielonogórski NIEPEŁNOSPRAWNI W EUROPIE Około 83,2 mln ogółu ludności Europy to osoby z niepełnosprawnością (11,7%

Bardziej szczegółowo

Prywatne ubezpieczenia zdrowotne (PHI/VHI) w Europie analiza porównawcza wybranych charakterystyk. Dr Alicja Sobczak,

Prywatne ubezpieczenia zdrowotne (PHI/VHI) w Europie analiza porównawcza wybranych charakterystyk. Dr Alicja Sobczak, Prywatne ubezpieczenia zdrowotne (PHI/VHI) w Europie analiza porównawcza wybranych charakterystyk Dr Alicja Sobczak, Wydział Zarządzania, Uniwersytet Warszawski Podyplomowe Studia Menadżerskie Zarządzanie

Bardziej szczegółowo

Za kogo składki na Fundusz Pracy

Za kogo składki na Fundusz Pracy Za kogo składki na Fundusz Pracy Autor: Bożena Wiktorowska Firmy nie muszą płacić składek za starszych pracowników, którzy ukończyli, kobiety 55 lat, a mężczyźni 60 lat. Składka na Fundusz Pracy wynosi

Bardziej szczegółowo

WZÓR WNIOSEK O USTALENIE PRAWA DO ŚWIADCZENIA WYCHOWAWCZEGO

WZÓR WNIOSEK O USTALENIE PRAWA DO ŚWIADCZENIA WYCHOWAWCZEGO Załączniki do rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia... 2016 r. (poz....) Załącznik nr 1 WZÓR Nazwa organu właściwego prowadzącego postępowanie w sprawie świadczenia wychowawczego:

Bardziej szczegółowo

OFERTA RAPORTU. Szkolnictwo wyższe analiza porównawcza Polski i wybranych krajów świata. Kraków 2012

OFERTA RAPORTU. Szkolnictwo wyższe analiza porównawcza Polski i wybranych krajów świata. Kraków 2012 Oferta raportu: Szkolnictwo wyższe w Polsce i wybranych krajach analiza porównawcza OFERTA RAPORTU Szkolnictwo wyższe analiza porównawcza Polski i wybranych krajów świata Kraków 2012 1 Oferta raportu:

Bardziej szczegółowo

U Z A S A D N I E N I E

U Z A S A D N I E N I E U Z A S A D N I E N I E Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych określa zasady opłacania składek na ubezpieczenia społeczne oraz stopy procentowe składek na poszczególne

Bardziej szczegółowo

U Z A S A D N I E N I E

U Z A S A D N I E N I E U Z A S A D N I E N I E Ustawa z dnia 16 lipca 2004 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 191, poz. 1954) wprowadziła zasadę,

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 23 października 2012 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Bardziej szczegółowo