IAH AC Zakażenia wirusowe

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "IAH AC Zakażenia wirusowe"

Transkrypt

1 Zakażenia wirusowe IAH AC Zakażenia wirusowe IAH 2007 Zakażenia wirusowe należą do głównych przyczyn chorób spotykanych w praktyce ogólnej, Z homotoksykologicznego punktu widzenia większość zakażeń wirusowych należy traktować bardzo poważnie, ponieważ z definicji wirusy są homotoksynami wewnątrzkomórkowymi powodującymi często śmierć komórki spowodowaną przez mechanizmy odporności komórkowej koncentrujące się na zakażonych przez wirusy komórkach. W Tabeli Ewolucji Choroby, zakażenia wirusowe należą początkowo do fazy impregnacji, lecz mogą we względnie krótkim czasie powodować degenerację a nawet dedyferencjację. Oprócz samego zakażenia wirusowego, często obserwuje się komplikacje. Mogą one być nadkażeniami bakteryjnymi, lecz także znane są cięższe powikłania, takie jak powirusowy zespół zmęczenia np. po infekcji wirusem EBV (mononukleoza). Medycyna konwencjonalna ma niewiele możliwości leczenia powszechnych zakażeń wirusowych, więcej możliwości istnieje w zakresie leczenia poważniejszych infekcji (np. potrójna terapia AIDS). Oznacza to, że w praktyce lekarza rodzinnego, powszechne infekcje wirusowe mogą być leczone jedynie objawowo, poprzez obniżanie gorączki i kontrolę objawów zapalenia. 1

2 Wirus Słowo wirus pochodzi z łaciny i oznacza truciznę. Jest to najczęstsza egzogenna homotoksyna wewnątrzkomórkowa Mały fragment materiału genetycznego w białkowej otoczce lub osłonce Wirus nie jest uważany za organizm żywy IAH Wirus jest bardzo małą, mikroskopijną cząstką zakażającą swoiste komórki organizmu w celu reprodukcji. Wirusy mogą replikować się jedynie poprzez zakażenie komórki gospodarza, w związku z czym nie mogą rozmnażać się samodzielnie tak jak bakterie. Wirusy składają się przede wszystkim z materiału genetycznego, otoczonego białkową osłonką zwaną kapsydem. Zależnie od klasy mogą one zakażać różne organizmy: zarówno eukariotyczne (zwierzęta, drożdże, grzyby i rośliny) jak i prokariotyczne (bakterie). Słowo wirus pochodzi z łaciny i oznacza truciznę (syn. venenum). To, czy wirus jest organizmem żywym jest wciąż kwestią dyskusyjną, ponieważ ma on cechy szczególne organizmu żywego (takie jak reprodukcja). Większość badaczy nie uważa wirusów za organizmy żywe. 2

3 Najważniejsze mikroorganizmy Bakterie Wirusy (od 10-6 do 10-8 m) Grzyby Najprostsze mikroorganizmy Priony Wiroidy IAH Wirusy należą do klasy mikroorganizmów, mimo że nie wykazują cech życia. To samo dotyczy wiroidów i prionów, jednak należy dokonać wyraźnego rozgraniczenia pomiędzy tymi czynnikami zakaźnymi, aby uniknąć zamieszania. Podstawową różnicą pomiędzy bakteriami a wirusami jest ich zdolność do proliferacji czyli samoreprodukcji. Wirusy nie mogą reprodukować się same (ponieważ potrzebują do tego komórki gospodarza), bakterie mogą to robić. Można powiedzieć, że wirus wygląda bardziej jak jeden z najprostszych mikroorganizmów takich jak wiroidy czy priony niż jak bakteria czy grzyb. Wielkość wirusów waha się od 10-6 do 10-8 m, czyli od mikrometra do 10 nanometrów. 3

4 Wirusy cechują się Swoistością Powinowactwem Autonomią Zdolnością do samoobrony Zdolnością do proliferacji IAH Wirusy mają kilka charakterystycznych cech. Po pierwsze są one swoiste, co oznacza, że walczyć z nimi też trzeba swoiście. Podczas gdy neutrofile mogą zabijać wiele różnych bakterii, wirusy muszą zostać związane do bardzo swoistego przeciwciała, aby rozpocząć odpowiedź humoralną. Wirusy cechują się także powinowactwem, tropizmem komórkowym, ponieważ atakują jedynie komórki określonego narządu lub tkanki, aby uczynić z nich swoich gospodarzy. Inne komórki pozostawiają nietknięte. Za tego powinowactwa wynika określona symptomatologia różnych infekcji wirusowych, ponieważ każdy wirus powoduje patologie jedynie w ściśle określonych tkankach. Autonomia wirusów polega na ich zdolności do pozostawania w stanie czynnym nawet przez lata, kiedy nie mogą się namnażać. Niemal wszystkie organizmy żywe muszą odżywiać się i oddychać, nawet w pełnej izolacji wirusy mogą uaktywnić się, kiedy tylko w ich środowisku znajdą się odpowiednie komórki. Z drugiej strony, są one w pełni zależne od komórek w zakresie reprodukcji, co daje im mniej autonomii niż bakteriom, które mogą dzielić się w każdym odpowiednim środowisku. Wirusy bronią się na wiele sposobów przed warunkami środowiska a nawet przeciwwirusowymi mechanizmami obronnymi organizmu. Ta samoobrona jest jednym z głównych problemów dotyczących utrzymania odporności przeciw wirusom. Znane systemy obronne wirusów obejmują: - Hamowanie ekspresji MHC: wirus dostaje się do komórki nie powodując eliminacji komórki gospodarza przez limfocyty ct ze względu na zahamowanie ekspresji MHC na tej komórce. -Wiązanie przeciwciał: odpowiednie przeciwciała są produkowane, ale po związaniu z wirusem są one niejako wyłączane - Mutacje: wirus mutuje w czasie, więc tworzone przeciwciała nie są użyteczne - Zakażanie komórek układu odpornościowego: wirus wykorzystuje komórki układu odpornościowego jako swoich gospodarzy powodując zaburzenia (zmniejszenie) odporności przeciw sobie - Wirusy proliferują poprzez przeprogramowanie materiału genetycznego komórki gospodarza w kierunku własnej reprodukcji. 4

5 Wirus się broni Mutacja Hamowanie ekspresji MHC Odrzucanie przeciwciał Wykorzystanie komórki układu odpornościowego jako gospodarza IAH Wirus także broni się przed mechanizmami obronnymi gospodarza. Jego cztery główne strategie obrony to: 1. Mutacja: z czasem wirus zmienia się w taki sposób, że nabyta odporność, oparta na tworzeniu swoistych przeciwciała już go nie neutralizuje. Stąd, kolejny kontakt z (niemal) takim samy wirusem nie wiąże się z rozpoznaniem go przez skuteczne mechanizmy obronne pacjent ulega infekcji i znów jest chory 2. Hamowanie ekspresji MHC: niektóre wirusy mogą wnikać do komórki gospodarza hamując prezentację swoich cech przez MHC. Oznacza to, że zakażona komórka nie zaprezentuje swojego stanu przez MHC i NIE zostanie wykryta przez limfocyt cytotoksyczny. W ten sposób komórka tkanki będzie dalej prowadziła reprodukcję wirusa nie ulegając eliminacji przez komórki układu odpornościowego. 3. Odrzucanie przeciwciał jest zjawiskiem, dzięki któremu wirus odłącza przeciwciało, które właśnie związało się z nim. W ten sposób wirus wciąż może wniknąć do komórki i nie jest zaznaczony jako element do eliminacji przez fagocytozę. 4. Wykorzystanie komórki układu odpornościowego jako gospodarza jest bardzo niebezpieczną strategią obronną wirusa, ponieważ osłabia on na wiele sposobów odporność organizmu. Zakażona komórka obronna będzie wyeliminowana przez inne komórki, a uwalnianie mediatorów obronnych ulegnie zmniejszeniu ze względu na spadek liczby komórek. 5

6 Komórka układu odpornościowego może być gospodarzem wirusa Limfocyty B Wirus Epsteina-Barr Mysi wirus opryszczki typu gamma Wirus zapalenia kaletki Fabrycjusza Limfocyty T Ludzki wirus limfotropowy T typu 1 i 2 HIV Wirus odry Wirus opryszczki Saimiri Ludzki wirus opryszczki typu 6 Makrofagi Wirus Visna HIV Wirus cytomegalii Wirus dehydrogenazy mleczanowej IAH Jak wspomniano w poprzednim slajdzie, samoobrona wirusa może polegać na zakażaniu komórek układu odpornościowego. Dla organizmu jest to dosyć niebezpieczna i skomplikowana sytuacja, ponieważ komórki układu odpornościowego mają kluczowe znaczenie dla obrony organizmu. Kiedy wirusy mają powinowactwo do komórek obronnych i wykorzystują je jako gospodarzy, obrona jest podwójnie osłabiona. Po pierwsze ze względu na zakażenie komórki obronnej, którą trzeba wyeliminować, po drugie ze względu na samoniszczenie komórek układu odpornościowego. Mononukleoza (zakażenie EBV) jest dobrym przykładem tego, jak wirus może osłabić cały system immunologiczny powodując powirusowy zespół zmęczenia. HIV jest z pewnością najbardziej typowym przykładem, znanych jest wiele innych ciężkich zakażeń wirusowych. Te wszystkie rodzaje zakażeń wirusowych mają jedną wspólną cechę: im szybciej rozpocznie się leczenie hamujące namnażanie wirusa, tym większe są szanse wyleczenia choroby bez trwałych powikłań. Zależy to od tempa infekowania komórek oraz osłabienia układu odpornościowego dzień po dniu. 6

7 Niektóre choroby powodowane przez wirusy AIDS Chłoniak Burkitta Ospa wietrzna przeziębienie Gorączka kleszczowa Colorado Denga Zapalenie mózgu Opryszczka wargowa Kłykciny kończyste Zapalenia żołądka i jelit Opryszczka narządów płciowych Różyczka Zapalenie wątroby Grypa Białaczka Rak wątroby Odra Mononukleoza Świnka Choroba Heinego-Medina Wścieklizna Półpasiec Ospa prawdziwa Wirusowa gorączka krwotoczna Brodawki Żółta gorączka itd.. IAH Jest to bardzo niekompletna lista chorób wirusowych. Zależnie od rodzaju wirusa i komórek wykorzystywanych do namnażania, choroba w mniejszym lub większym stopniu zagraża życiu. W rzeczywistości nie należy lekceważyć żadnej infekcji wirusowej, nawet jeśli nie towarzyszą jej poważne objawy. Ponieważ uszkodzenie wewnątrzkomórkowe jest zawsze poważne z punktu widzenia homotoksykologii a ewolucja uszkodzonej komórki jest nieprzewidywalna, jeśli komórka nie zostanie wyeliminowana przez układ odpornościowy. 7

8 Klasyfikacja wirusów (Klasyfikacja Baltimore) Wirusy DNA Wirusy dsdna (opryszczka, ospa prawdziwa, ) Wirusy ssdna (parwowirus B19, ) Wirusy RNA Wirusy dsrna Wirusy +ssrna (zapalenie wątroby typu C, SARS, ) Wirusy -ssrna (odra, świnka ) Wirusy DNA-RNA z odwrotną transkrypcją Wirusy RNA-RT (HIV-1, ) Wirusy DNA-RT (zapalenia wątroby typu B, ) ds: dwuniciowy Ss: jednoniciowy +ss: jednoniciowy (+) -ss: jednoniciowy (-) RT: z odwrotną transkrypcją IAH Wirusy DNA Grupa I: wirusy zawierające dwuniciowy DNA obejmujące takie rodziny jak Herpesviridae (przykład: HSV1 (opryszczka wargowa), HSV2 (opryszczka narządów płciowych), VZV (ospa wietrzna), EBV (wirus Epsteina-Barr), CMV (wirus cytomegalii)), Poxviridae (ospa prawdziwa) i wiele bakteriofagów z grupy Caudovirales. Do tej grupy należy też mimivirus. Grupa II: wirusy zawierające jednoniciowy DNA, obejmujące takie wirusy jak Parvoviridae i ważny bakteriofag M13. Wirusy RNA Grupa III: wirusy zawierające dwuniciowy RNA np.. rotawirus. Ich genomy są zawsze segmentowane. Grupa IV: wirusy zawierające dodatni jednoniciowy RNA, do tej grupy należy wiele znanych wirusów m. in. Picornaviridae (rodzina, do której należy wirus zapalenia wątroby typu A, enterowirusy, rinowirusy i wirus pryszczycy), wirus SARS, wirus zapalenia wątroby typu C, wirus żółtej gorączki i wirus różyczki Grupa V: wirusy zawierające ujemny jednoniciowy RNA. Znanymi członkami tej grupy są śmiertelne wirusy Marburg i Ebola, oraz wirusy grypy, odry, świnki i wścieklizny. Wirusy zawierające odwrotną transkryptazę Grupa VI: wirusy zawierające jednoniciowy RNA i replikujące się przy pomocy odwrotnej transkryptazy. Do tej grupy należą retrowirusy a wśród nich HIV. Grupa VII: wirusy zawierające dwuniciowy DNA i replikujące się przy pomocy odwrotnej transkryptazy. Do tej grupy należy wirus zapalenia wątroby typu B. 8

9 Proliferacja wirusów Cykl infekcji i proliferacji 3. Usunięcie kapsydu 2. Penetracja Wniknięcie wirusa 4. Transkrypcja Synteza mrna 5. Translacja Synteza białek strukturalnych 6. Przetwarzanie Glikozylacja białka G Miejsce syntezy białka G 1. Adsorpcja Interakcja receptora i wirionu Receptor komórki gospodarza 9. Pączkowanie Kompletne wiriony 7. Replikacja Produkcja RNA genomu z pośredniej cząsteczki RNA 8. Składanie IAH Zwierzęce wirusy DNA, takie jak wirusy herpes wnikają do komórki poprzez endocytozę, proces, w którym komórka pobiera substancje ze środowiska zewnętrznego. Często po przypadkowym zderzeniu z odpowiednim receptorem na powierzchni komórki, wirus wnika do niej, uwalnia genom z kapsydu, a polimeraza gospodarza rozpoczyna transkrypcję wirusowego mrna. Nowe wiriony są składane i uwalnianie poprzez rozpad komórki lub pączkowanie z błony komórkowej. Zwierzęce wirusy RNA można podzielić na około cztery odmienne grupy zależnie od ich sposobu replikacji. Polarność RNA oraz liczba nici RNA w znacznym stopniu determinują mechanizm replikacji. Niektóre wirusy tak naprawdę RNA zawierają DNA ale używają pośredniego łańcucha RNA w celu replikacji. Wirusy RNA są silnie uzależnione od zakodowanej w wirusowym RNA replikazy, która tworzy kopie ich genomów. Wirusy zawierające odwrotną transkryptazę replikują się wykorzystując odwrotną transkrypcję, która polega na tworzeniu DNA na podstawie wzorca RNA. Te wirusy zawierające genomy RNA używają pośredniej cząsteczki DNA do replikacji, podczas gdy wirusy zawierające genomy DNA wykorzystują pośrednią cząsteczkę RNA podczas replikacji. Oba rodzaje wirusów wykorzystujących odwrotną transkryptazę stosują ten enzym do konwersji kwasu nukleinowego. Ostateczny wynik zawsze jest taki sam: - Wirus reprodukuje się w komórce następnie powstałe wirusy atakują inne podobne komórki -Zakażona komórka traci swoje funkcje i musi być wyeliminowana -Namnożone wirusy wyzwalają odpowiedź humoralną polegającą na wytworzeniu swoistych przeciwciał uniemożliwiających penetrację wirusa do komórek i nasileniu eliminacji wirusa - Zainfekowana tkanka nie spełnia swoich funkcji ze względu na nieprawidłowe funkcjonowanie komórek 9

10 Postęp infekcji wirusowej Odpowiedź Wirus Virus Tc Limfocyt cell T Antibody Przeciwciało Komórka NK cell NK Odpowiedź obronna na infekcję wirusową Czas od infekcji (dni) IAH Postęp proliferacji wirusa zachodzi etapami. Po zakażeniu następuje etap inkubacji, podczas którego wirus proliferuje. Od momentu zakażenia komórki, limfocyty cytotoksyczne zwabione przez epitopy wirusa połączone z MHC klasy I zaczynają niszczenie uszkodzonych komórek. Nie wiadomo dokładnie jak komórki NK identyfikują zakażone komórki bez zmian MHC (zakażeniu wirusami hamującymi prezentację MHC). Dzięki eliminacji zakażonych komórek replikacja wirusa zostaje silnie zahamowana. Wolne wirusy poruszające się swobodnie w płynach ustrojowych nie mogą być wyeliminowane przez mechanizmy odporności nieswoistej, konieczne do tego są swoiste przeciwciała. Dlatego w infekcjach wirusowych wszystko zależy od odporności humoralnej. Limfocyty B zaczynają produkcję swoistych przeciwciał wiążących wirusy i unieczynniających je, przez co zostają one oznaczone i przygotowane do eliminacji przez układ odpornościowy. Tak więc po odpowiedzi humoralnej możliwa jest eliminacja wolnych wirusów. Jedynym problemem jest to, że produkcja przeciwciała zajmuje kilka dni a nawet dłużej, w tym czasie wirusy mogą poszukiwać innych komórek, do których wykazują powinowactwo. Po zakażeniu, pamięć swoistych przeciwciał pozostaje w organizmie zapewniając nabytą odporność przeciw danemu wirusowi. Jeśli wirus nie mutuje, odporność może trwać przez całe życie. 10

11 Ochrona organizmu na dwóch poziomach Niszczenie zakażonych komórek MHC klasy I IFN Komórki NK Limfocyty ct Niszczenie wirusa MHC klasy II Odporność swoista Produkcja (głównie) IgG Łączenie Ig z wirusem Fagocytoza (odporność nieswoista) IAH Można stwierdzić, że obrona przed wirusami zachodzi na dwóch poziomach, komórkowym i humoralnym. Obrona komórkowa koncentruje się na zajętych komórkach, hamuje proliferację wirusa głównie poprzez niszczenie centrów reprodukcji wirusa. Zmienione cząsteczki MHC klasy I na komórkach tkanki powodują, że limfocyty ct (cytotoksyczne) a nawet komórki NK rozpoczynają eliminację komórek. Ponieważ dzieje się to niemal od początku zakażenia wirusowego, skuteczność obu rodzajów komórek ma kluczowe znaczenie dla hamowania proliferacji wirusa. Interferon ma właściwości przeciwwirusowe i ochronne wobec komórek oraz nasila obronę przed wirusem. Obrona komórkowa jest zależna od limfocytów TH1. Z drugiej strony równolegle do obrony komórkowej zaczyna się obrona zależna od limfocytów TH2. W związku z obecnością cząsteczek MHC klasy II na komórkach obronnych (np. komórkach prezentujących antygen) zaczyna się obrona swoista antygenowo (w tym przypadku wirusowo) polegająca głównie na produkcji przeciwciał. Ta obrona humoralna powoduje wiązanie przeciwciała z antygenami powodując unieczynnienie wirusa i umożliwia zniszczenie go przez mechanizmy obrony nieswoistej. Oba typy odpowiedzi obronnej - humoralny i komórkowy zlewają się ze sobą w jedną całość. Jeśli jeden z nich zawodzi, skuteczna obrona jest niemożliwa. Tak dzieje się w AIDS, stadium zakażenia HIV, w którym zbyt wiele limfocytów T ulega zakażeniu i odpowiednia reakcja układu obronnego jest już niemożliwa. Na koniec pacjent z AIDS nie może bronić się przed banalnymi zakażeniami bakteryjnymi czy grzybiczym i może z tego powodu umrzeć. 11

12 Interferon: źródła i czynniki indukujące Nazwa Alfa Beta Gamma Poprzednia nazwa IFN leukocytarny Typ I IFN fibroblastyczny Typ I IFN immunologiczny Typ II Czynniki indukujące Wirusy (RNA>DNA) dsrna Wirusy (RNA>DNA) dsrna Antygen, Mitogeny Podstawowe źródło Leukocyty, Nabłonek Fibroblasty, komórki nabłonka Limfocyty T komórki NK IAH Jak już wspomniano interferon odgrywa kluczową rolę w obronie przeciwwirusowej. Znane są trzy główne grupy interferonów: IFN-alfa, IFN-beta i IFN-gamma. Poprzednio IFN-alfa nazywano interferonem typu I, IFN-beta i gamma typu II. W starszej literaturze stosuje się nawet określenia odpowiednio interferon leukocytarny, interferon fibroblastyczny i interferon immunologiczny. Wirusy zawierające dwuniciowy RNA (dsrna) indukują wydzielanie interferonu alfa i beta. Dotyczy to także większości innych wirusów. Inne antygeny (w tym inne klasy wirusów) i mitogeny indukują wydzielanie głownie interferonu gamma. Interferon jest wydzielany przez różne rodzaje komórek, głównie przez komórki układu odpornościowego. Interferon alfa jest wydzielany głównie przez komórki nabłonków oraz dużą grupę leukocytów. Interferon beta jest wydzielany głównie przez fibroblasty w macierzy zewnątrzkomórkowej oraz komórki nabłonków. Limfocyty T i komórki NK wydzielają interferon gamma. 12

13 IFN-γ Indukuje ekspresję MHC klasy I (komórki narządów) Aktywacja makrofagów, wzmożona fagocytoza Aktywność przeciwwiwrusowa Hamowanie proliferacji wirusa poprzez bezpośrednią ochronę komórek przed wnikaniem wirusa Hamuje mechanizmy zależne od limfocytów TH2, aktywuje mechanizmy zależne od limfocytów TH1 IAH Interferon gamma zasługuje na szczególną uwagę, ponieważ jego wydzielanie jest indukowane przez wszystkie infekcje wirusowe. Interferon gamma nasila obronę na różnych poziomach jednocześnie. IFN-gamma indukuje ekspresję MHC klasy I, które prezentują białka wirusa limfocytom T aktywującym szlak reakcji obronnych przeciw antygenowi zależnych od limfocytów TH1 i TH2. IFN-gamma pośrednio, poprzez indukcję limfocytów TH1 nasila aktywność makrofagów. IFN-gamma wyzwala stan przeciwwirusowy i nasila szlak reakcji obronnych zależnych od limfocytów TH1, hamując szlak zależny od TH2 zakłócając w ten sposób równowagę TH-1/TH-2. W konsekwencji na początku infekcji wirusowej limfocyty ct bardzo aktywnie eliminują zakażone komórki, IFN-gamma także zamyka komórki czyniąc je opornymi na wnikanie wirusa. 13

14 IL-2 IFN-γ Limfocyt B IgG2a Komórki dendrytyczne IL-12 TH-1 IL-2 IFN-γ Wirus IFN-γ/TNF-β Limfocyt ct aktywacja APC motyw TH-0 IL-10 IFN-γ IL-12 makrofag aktywacja Komórki NK LimfocytyTH- 2 Komórki tuczne Limfocyt B Inne klasy Ig IL-4 TH-2 IL-4 IL-5 IL-6 IL-13 Hamujące Aktywujące Komórka tuczna wzrost Eozynofil IL-3 IL-4 IL-10 IAH Odpowiedzią immunologiczną w infekcji wirusowej sterują liczne mediatory. Mimo że procesy indukowane przez limfocyty TH-1 i TH-2 są odmienne, oba mogą wzajemnie kontrolować i hamować swoje działanie. Reakcje zależne od limfocytów TH-1 hamują reakcje zależne od limfocytów TH-2 za pośrednictwem interferonu gamma, a limfocyty TH-2 uwalniając interleukinę 10 mogą hamować reakcje zależne od limfocytów TH-1. Dzięki wzajemnemu hamowaniu i selektywnej stymulacji, w infekcji wirusowej zachowywana jest równowaga pomiędzy aktywnością limfocytów TH-1 i TH-2. W procesach odporności komórkowej i humoralnej aktywowane są różne immunocyty. W obu rodzajach odporności aktywność docelowej komórki wpływa na początek kaskady reakcji. Makrofagi stymulują czynność limfocytów TH-1 uwalniając IL -12, ale same są aktywowane przez IFN-gamma i TNF-beta, oba uwalniane przez limfocyty TH-1. W ten sposób tworzy się pętla sprzężenia zwrotnego typowego dla procesów autoregulacyjnych, takich jak zapalenie. Podobna pętla tworzy się w szlaku reakcji zależnych od limfocytów TH-2. Komórki tuczne indukują aktywność limfocytów TH-2, które uwalniając interleukiny 3, 4 i 10 aktywują komórki tuczne. Na koniec można stwierdzić, że zarówno szlak zależny od limfocytów TH-1 i TH-2 jest zdolny do samostymulacji poprzez pętlę dodatniego sprzężenia zwrotnego. Sprzężenie zwrotne jest hamowane jedynie wzajemnie przez szlaki reakcji zależne od limfocytów TH-1 i TH-2 oraz nadrzędne regulacyjne działanie limfocytów Treg (uwalanianie TGF-beta). 14

15 Działanie IFN Związanie IFN z jego receptorem powoduje transkrypcję grupy genów kodujących białka przeciwwirusowe uczestniczące w zapobieganiu replikacji wirusa w danej komórce. W konsekwencji komórka jest chroniona przed infekcją wirusową do momentu degradacji białek przeciwwirusowych, może potrwać kilka dni. IFN chroni komórkę i hamuje proliferację wirusa!! IAH Blokowanie wnikania wirusa do komórki i jego reprodukcji jest wynikiem aktywacji genów pod wpływem związania IFN z receptorem. Aktywacja tych genów prowadzi do syntezy białek, które uniemożliwiają lub blokują reprodukcję wirusa w komórce. Ten stan ochrony może trwać kilka dni po zawiązaniu IFN z receptorem, co oznacza, że komórka jest niedostępna dla proliferacji wirusa. Jest wiele powodów, aby twierdzić, że interferon chroni komórkę i na wiele pośrednich sposobów hamuje proliferację wirusa lub jego reprodukcję. 15

16 Zastosowanie terapeutyczne interferonów Interferon IFN-alfa, IFN beta IFN-gamma Zastosowanie terapeutyczne Przewlekłe wirusowe zapalenie wątroby typu B Wirusowe zapalenie wątroby typu C Zakażenie wirusem opryszczki Zakażenie wirusem brodawczaka Rhinowirusy (tylko profilaktyka) Brodawki Postać guzowata trądu Leiszmanioza Toksoplazmoza Przewlekła choroba ziarniniakowa IAH W medycynie konwencjonalnej interferony stosuje się w leczeniu wielu chorób. Powyższa lista nie jest kompletna, ale ilustruje możliwe zastosowania interferonów. 16

17 Częste działania uboczne interferonów Działania uboczne Gorączka Złe samopoczucie Znużenie Bóle mięśni Toksyczność wobec: Nerek Wątroby Szpiku kostnego Serca IAH Zastosowanie interferonów w medycynie konwencjonalnej (jako leku) nie jest pozbawione działań ubocznych. Ze względu na ich silny wpływ na mechanizmy regulacyjne kontrolujące reakcje obronne, obserwujemy liczne działania uboczne czyniące ten lek lekiem drugiego rzutu. Pacjenci przyjmujący interferon jako lek często skarżą się na nagłe i przerywane epizody gorączki. Częste złe samopoczucie i znużenie powoduje przerwanie leczenia przez pacjenta. Podczas leczenia interferonem często występują także bóle mięśni. Interferon, a na pewno jego długotrwałe stosowanie, może powodować poważne problemy. Wiadomo, że wykazuje on działanie toksyczne wobec nerek, wątroby, serca a nawet szpiku kostnego. Jest to jedną z przyczyn, dla których interferon jest stosowany przez czas tak krótki jak to jest możliwe. 17

18 Przeciwciała Miejsce wiązania antygenu Zmienne Stałe Miejsce wiązania antygenu Swoistość Łańcuch lekki Rodzaj przeciwciała IAH Główną cechę odporności swoistej jest produkcja przeciwciał. Immunoglonbuliny czyli przeciwciała są antygenowo swoiste. Przeciwciało ma kształt dużej litery Y i jest wykorzystywane przez układ odpornościowy do identyfikacji i neutralizacji obcych obiektów (antygenów) takich, jak bakterie czy wirusy. Każde przeciwciało rozpoznaje określony unikalny antygen. Dzieje się tak ponieważ dwa końce ramion litery Y przeciwciała zawierają paratop (strukturę analogiczną do zamka), który jest swoisty dla jednego, określonego epitopu (analogicznego do klucza) antygenu, pozwalając na ich precyzyjne wiązanie na zasadzie klucza i zamka. To precyzyjne wiązanie pozwala przeciwciału na oznaczenie mikroorganizmu lub zakażonej komórki, aby inne elementy układu odpornościowego mogły ją zaatakować. Niekiedy przeciwciało bezpośrednio neutralizuje swój cel (np. blokując część mikroorganizmu konieczną do inwazji i przeżycia). Produkcja przeciwciał jest podstawową funkcją układu odporności humoralnej. Przeciwciało składa się ze stałego łańcucha ciężkiego i zmiennego łańcucha lekkiego zawierającego swoisty paratop, w którym znajduje się miejsce wiązania antygenu. Przeciwciała związane z błonami komórkowymi znajdują się tylko na powierzchni limfocytów B i ułatwiają aktywację tych komórek po związaniu swoistego antygenu, następnie zachodzi różnicowanie limfocytów B do komórek plazmatycznych produkujących przeciwciała lub do komórek pamięci antygenu podczas kolejnych ekspozycji. W większości przypadków, interakcja limfocytu B z pomocniczym limfocytem T jest konieczna do pełnej aktywacji limfocytu B, dzięki czemu produkcja przeciwciała następuje po związaniu antygenu. 18

19 Obrona gospodarza i jej cel: podsumowanie Obrona gospodarza Wczesne odpowiedzi nieswoiste Odpowiedzi komórkowe Odpowiedzi humoralne Efektor Gorączka Fagocytoza Zapalenie Aktywność komórek NK Interferon Cytotoksyczne limfocyty T Aktywacja makrofagów Limfokiny Odporność komórkowa zależna od przeciwciał Przeciwciało Przeciwciało + dopełniacz Cele efektora Replikacja wirusa Wirus Replikacja wirusa Zakażona komórka Replikacja wirusa, immunomodulacja Zakażona komórka Wirus, zakażona komórka Zakażone komórki, immunomodulacja Zakażone komórki Zakażona komórka Zakażona komórka IAH Obrona gospodarza przed wirusem składa się z trzech strategii działania układu odpornościowego. Każda strategia hamuje co najmniej jeden element proliferacji wirusa. 1. Wczesne mechanizmy obrony nieswoistej zależą głównie od limfocytów TH-1 i odpowiadają za fagocytozę, zapalenie, aktywność komórek NK, wzmożoną aktywność limfocytów cytotoksycznych, produkcję interferonu (szczególnie IFN-gamma) oraz wzrost temperatury ciała (gorączka ma działanie wirusostatyczne). 2. Drugim poziomem jest reakcja komórek immunokompetentnych. Obserwujemy tu dalszą aktywację makrofagów oraz wzmożoną aktywność fagocytarną, uwalnianie limfokin i wzmożoną cytotoksyczność zależną od przeciwciał. 3. Trzeci poziom, odpowiedź zależna od limfocytów TH-2 nasila odporność humoralną, głównie poprzez produkcję i uwalnianie przeciwciał. Także układ dopełniacza wzmaga rozpad komórek, indukuje wydzielanie mediatorów zapalnych i ostatecznie opsonizuje antygeny. Głównym celem obrony jest eliminacja zakażonych komórek i/lub wiązanie antygenów z przeciwciałami w celu ich dalszej eliminacji. 19

20 Problemy z infekcjami wirusowymi Mimo że medycyna konwencjonalna ma do dyspozycji wiele leków przeciwbakteryjnych, istnieje niewiele metod pozwalających na hamowanie proliferacji wirusów. Leczenie objawowe infekcji wirusowych często działa na korzyść wirusa a nie organizmu (np. gorączka ma działanie wirusostatyczne). Leki przeciwgorączkowe obniżają temperaturę, przez co zmniejszają skuteczność celowej obrony przeciwwirusowej Mechanizmy kontrolujące obronę przed każdą infekcją opierają się na bardzo niewielkich ilościach mediatorów. Interwencja z użyciem wszelkich substancji blokujących w wysokich dawkach zaburza na długo autoregulację układu odpornościowego a nawet zwiększa ryzyko sztywności regulacji IAH Mimo że na krótką metę leczenie objawowe wydaje się być bardzo skuteczne, w rzeczywistości wirusy często odnoszą korzyść z supresji mechanizmów regulacyjnych i dłużej pozostają w organizmie oddziałując na więcej komórek. Jedynie leczenie w pełni zachowujące procesy autoregulacji organizmu ludzkiego może dzięki subtelnym korektom nasilić skuteczność mechanizmów obronnych. Aby tego dokonać, leki antyhomotoksyczne działają na poziomie wydzielania kluczowych mediatorów kontrolujących proces aktywności przeciwwirusowej układu odpornościowego. W żaden sposób blokowanie procesu zapalnego spowodowanego wtargnięciem wirusa do organizmu nie może prowadzić do wyleczenia, ponieważ zapalenie ma na celu eliminację antygenu. Gorączka rzeczywiście może być groźna, jeśli jest bardzo wysoka, jednak należy postrzegać ją jako celowy mechanizm obronny, ponieważ ma ona na celu hamowanie proliferacji wirusa. Kaskada procesów hamowania proliferacji wirusa ma przebieg niemal logarytmiczny. Każda komórka, która nie została zakażona i przeżywa jest komórką, która nie wyzwala aktywności komórek NK, nie indukuje produkcji przeciwciał ani fagocytozy oczyszczającej macierz, nie powoduje objawów 20

21 Wirusy a rak Wirus Wirus Epsteina-Barr Rak Chłoniak Burkitta Pewne nowotwory nosa i gardła Wirusy zapalenia wątroby typu B i C Inne chłoniaki (u pacjentów z AIDS) Rak wątroby Wirus Herpes 8 Mięsak Kaposiego (u pacjentów zaids) Chłoniaki z limfocytów B (u pacjentów z AIDS) Wirus brodawczaka ludzkiego Rak szyjki macicy IAH Obecnie znane jest jedynie kilka wirusów uszkadzających komórkę gospodarza w sposób zaburzający jej podziały i powodujący transformację nowotworową. Ta lista także nie jest ograniczona i prawdopodobnym jest, że więcej wirusów wykazuje takie działanie. Nie należy się temu dziwić, ponieważ infekcja wirusowa jest intoksykacją wewnątrzkomórkową, a nawet wewnątrzjądrową. Kiedy funkcja genu jest zaburzona lub zmieniona, wynik tego jest nieprzewidywalny. Jeśli osłabiony układ odpornościowy nie reaguje odpowiednio, niszcząc i eliminując zakażone komórki, można to porównać do bomby zegarowej. 21

22 Najlepszym lekiem przeciwwirusowym jest odporność nabyta Szczepienia a doświadczenie IAH 2007 Dostępne są szczepienia przeciw pewnym wirusom i stosowanie ich wydaje się ze wszech miar logiczne. Jednak niedawno szczepienia stały się kontrowersyjną kwestią ze względu na pozorne krótkotrwałe korzyści i możliwość poważnych długotrwałych powikłań dla ludzkości. Oprócz skuteczności szczepień w zakresie tworzenia odporności, inne czynniki mogą być niezwykle istotne, takie jak wiek pacjenta. Osoby starsze muszą zmagać się ze starością układu odpornościowego, która czyni pełną immunizację po szczepieniu mało prawdopodobną (patrz IAH AC Starość układu odpornościowego). Wiadomo w medycynie konwencjonalnej, że mniej kontaktów z mikroorganizami indukującymi odpowiedź zależną od limfocytów TH-1 (ze względu na szczepienia, antybiotyki, NLPZ itp.) powoduje nasilenie reakcji zależnych od limfocytów TH-2 w późniejszym okresie życia (np. alergie). Jedynie przebyte infekcje pozwalają na osiągnięcie odpowiedniej równowagi TH-1/TH-2 i stworzenie skutecznej odporności. Zatem z punktu widzenia homotoksykologii z wyjątkiem kilku wirusów stanowiących bezwzględne zagrożenia życia i schorzeń uwarunkowanych geograficznie (niedożywienie, rasa itp.) najlepszą odporność osiąga się poprzez prawdziwy kontakt z wirusem. Leczenie powinno koncentrować się na właściwym sterowaniu reakcji immunologicznych. Leczenie regulacyjne znów wydaje się być jedyną rozsądną alternatywą. Dyskusja dotycząca bezpieczeństwa wielu szczepień nie dobiegła końca i regularnie pojawiają się artykuły i wyniki badań dotyczących zagrożeń i bezpieczeństwa szczepień. Jest to niemal kwestia etyczna i kwestia dotycząca tego, czy zalecać całym populacjom szczepienia przy pomocy antygenu w celu ochrony kilku osobników nie wiedząc jaki wpływ to szczepienie będzie miało dla przyszłych i obecnych pokoleń całej populacji lub czy bezpieczniej jest szczepić całą populację, aby wyleczyć kilku zakażonych. Znów widzimy tu krótkowzroczność medycyny konwencjonalnej. 22

23 Lek Acyklowir Najczęstsze wskazania Opryszczka narządów płciowych, półpasiec i ospa wietrzna Działania niepożądane Nieliczne Amantadyna Cidofowir Famcyklowir Grypa typu A Zakażenia wirusem cytomegalii Opryszczka narządów płciowych, półpasiec i ospa wietrzna Nudności lub utrata apetytu Nerwowość Zawroty głowy Niewyraźna mowa Zaburzenia równowagi Bezsenność Uszkodzenie nerek Leukopenia Nieliczne IAH Oprócz leczenia profilaktycznego mającego na celu zapobieganie infekcjom wirusowym, dostępne jest także leczenie istniejącej infekcji. Na następnych slajdach przedstawiono leki konwencjonalne powszechnie stosowane w różnych infekcjach wirusowych, Jedynie kilka z nich ma niewielkie działania niepożądane. 23

24 Fomiwirsen Foskarnet Gancyklowir Interferon-alfa Cytomegalowirusowe zapalenie siatkówki Zakażenia wirusem cytomegalii i opryszczki zwykłej Zakażenia wirusem cytomegalii Wirusowe zapalenie wątroby typu B i C Łagodny stan zapalny oka Uszkodzenie nerek Drgawki Leukopenia Objawy grypopodobne Supresja szpiku Depresja lub lęk Oseltamiwir Grypa typu A i B Nudności i wymioty Pencyklowir Opryszczka Nieliczne Rybawiryna Wirus RS Wirusowe zapalenie wątroby typu C Hemoliza powodująca anemię IAH

25 Rimantadyna Grypa typu A Podobne do amantadyny, ale łagodniejsze działania wobec układu nerwowego Triflurydyna Walacyklowir Walgancyklowir Zapalenie rogówki spowodowane przez wirusa opryszczki zwykłej Opryszczka narządów płciowych, półpasiec i ospa wietrzna Zakażenia wirusem cytomegalii Pieczenie oczu Obrzęk powiek Nieliczne Leukopenia Widarabina Zanamiwir Zapalenie rogówki spowodowane przez wirusa opryszczki zwykłej Grypa typu A i B (proszek do inhalacji) Nieliczne Podrażnienie dróg oddechowych IAH

26 Hamowanie proliferacji wirusów w leczeniu homotoksykologicznym IAH 2007 Stosowaną metodą leczenia jest immunomodulacja, jako monoterapia w ostrych infekcjach wirusowych, oraz jako drugi filar leczenia antyhomotoksycznego w infekcjach nawracających lub przewlekłych czy też w powirusowym zespole zmęczenia. Aby poznać najważniejszy przykład działania immunomodulacyjnego leku antyhomotoksycznego w infekcjach wirusowych, warto zapoznać się z Engystolem - lekiem immunomodulacyjnym. 26

27 Trzy filary homotoksykologii DETOKSYKACJA I OCZYSZCZANIE IMMUNOMODULACJA AKTYWACJA KOMÓRKOWA IAH Ponieważ podczas infekcji wirusowej czy też wirusowej intoksykacji czas działa na niekorzyść komórki, im szybciej rozpocznie się detoksykacja i usuwanie homotoksyn, tym lepiej dla komórki. Dlatego pierwszy filar leczenia homotoksykologicznego, oczyszczenie i detoksykacja ma podstawowe znaczenie. Drugim filarem jest immunomodulacja. Ponieważ najszybsze oczyszczenie macierzy zewnątrzkomórkowej osiąga się dzięki działaniu aktywnego i skutecznego układu odpornościowego, immunomodulacja jest bardzo ważnym elementem homotoksykologicznego protokołu leczenia, szczególnie, jeśli musimy leczyć przewlekle nawracające infekcje lub zespoły powirusowe. Aktywacja lub regulacja reakcji immunologicznych oznacza nie tylko skierowanie układu odpornościowego w stronę prawidłowych, celowych działań, lecz także utrzymanie klinicznych objawów zapalenia na poziomie akceptowanym przez pacjenta lub stymulację niereaktywnego układu odpornościowego. Śmierć komórek eliminowanych przez limfocyty ct oznacza osłabienie tkanki. Aby poprawić jakość życia pacjenta, musimy zastosować trzeci filar leczenia antyhomotoksycznego, którym jest wspomaganie tkanek i narządów. W ten sposób optymalizujemy funkcjonowanie zdrowych komórek kompensując utratę czynności komórek zainfekowanych przez wirusa. 27

28 Podstawowy immunomodulator w infekcjach wirusowych - Engystol IAH 2007 Wśród antyhomotoksycznych metod leczenia, Engystol jest podstawowym immunomodulatorem skutecznie hamującym proliferację pewnych wirusów. Działa on głównie poprzez zmianę wydzielania mediatorów kontrolujących procesy zapalne podczas infekcji wirusowych. Badania wykazały, że wpływa on na szereg parametrów układu odpornościowego. W związku z tym lek wymaga bliższego zapoznania się z jego różnymi właściwościami. 28

29 Aktywność przeciwwiruusowa prepartu Engystol. Analiza in vitro. Oberbaum M, Glatthaar-Saalmüller B et al. Journal of Alternative and Complementary Medicine 2005;11(5): IAH 2007 Jak już wspomniano najnowsze badania podstawowe dowiodły, że Engystol skutecznie hamuje proliferację różnych wirusów. 29

30 Engystol [%] zahamowanie względne* Herpes-SV Adeno-V5 Resp-SV Rhino-V14 Influ-AV *Kontrola pozytywna = 0%; Engystol rozcieńczony 1/2 IAH W porównaniu do placebo Engystol hamował proliferację różnych wirusów w hodowlach komórkowych. Proliferacja wirusa opryszczki zwykłej była hamowana o prawie 80%. Proliferacja wirusa adeno 5 o niemal 60% a replikacja wirusa RSV o niemal 40%. W mniejszym stopniu zahamowana została replikacja rhinowirusa V14 i wirusa grypy typu A. Mimo że badanie nie dotyczyło farmakodynamiki leku, wyniki są dostatecznie jasne, aby stwierdzić istnienie (pośredniego) przeciwiwrusowego działania preparatu Engystol. 30

31 Wpływ preparatu homeopatycznego Engystol na produkcję interferonu-γ przez ludzkie limfocyty TEnbergs H, Immunological Investigations 2006; 35:19-27 IAH 2007 Najnowsze badania wykazały istnienie jednego spośród prawdopodobnie licznych działań farmakodynamicznych preparatu Engystol. Jak już wspomniano, Engystol działa na poziomie mediatorów kontrolujących reakcje obronną przeciw infekcjom wirusowym. 31

32 Limfocyty T wydzielają do 24% więcej interferonu- γ pod wpływem preparatu Engystol niż pod wpływem placebo IAH 2007 W hodowlach ludzkich limfocytów T, Engystol powodował zwiększenie wydzielania interferonu gamma prze limfocyty T. Na poprzednich slajdach wyjaśniono przeciwwirusowe i cytoprotekcyjne działanie tej cytokiny. Engystol zwiększał wydzielanie interferonu gamma nawet o 24% więcej niż placebo. Jak już powiedziano, wyższe wydzielanie interferonu powoduje: Indukcję ekspresji MHC klasy I (na komórkach narządów) -Aktywację makrofagów w zakresie fagocytozy -Aktywność przeciwwirusową polegającą na ograniczeniu dostępu wirusa do komórki - Hamowanie proliferacji wirusa poprzez bezpośrednią ochronę komórki przed wnikaniem wirusów - Hamowanie reakcji odpornościowych zależnych od limfocytów TH-2 i aktywację szlaku reakcji zależnych od limfocytów TH-1 (eliminacja zakażonych komórek) Hamowanie szlaku reakcji zależnych od limfocytów TH-2 poprzez wzmożone wydzielanie interferonu gamma prawdopodobnie wyjaśnia działanie terapeutyczne preparatu Engystol u pacjentów z astmą oskrzelową zależną od kortykosteroidów (1). (1) Matusiewicz, R., The effect of a homeopathic preparation on the clinical condition of patients with corticoiddependent bronchial asthma, translated from original publication in Biologische Medizin, 1995,

33 Influence of homeopathic drug preparations on the phagocytosis capability of granulocytes; In vitro test and controlled single blind studies, Wagner, H. et al., Reprint from Arzneimittel-Forschung und Drug Research, 1986;36(9): IAH 2007 To ważne badanie przeprowadził ponad 20 lat temu prof. Wagner z Uniwersytetu w Monachium w Niemczech. Wagner zmierzył wpływ preparatu Engystol i innych immunomodulatorów na aktywność granulocytów i doszedł do wniosku, że ten wpływ zależy od czasu stosowania leku i dawki leku. Badano następujące leki: - Engystol - Gripp-Heel - Engystol + Gripp-Heel - Preparat Echinacea z niewielką ilością witaminy C 33

34 Następujące wnioski były oczywiste (1): Gripp-Heel zwiększa aktywność granulocytów o 30,8% Engystol N zwiększa aktywność granulocytów o 33,5% Gripp-Heel i Engystol N, stosowane razem w proporcji 1:1 zwiększają aktywność granulocytów o 41% Preparat jeżówki w wysokim stężeniu obniża aktywność granulocytów a po rozcieńczeniu w proporcji 1: zwiększa ją o 28,2% Najwyższy poziom aktywności granulocytów po zastosowaniu preparatów Engystol N + Gripp-Heel z jednej strony i preparatu jeżówki z drugiej zaobserwowano po 4 do 5 dni. Następnie obserwowano szybki spadek aktywności IAH W ciągu 5 kolejnych dni podawania leków, Engystol zwiększył aktywność granulocytów o 33,5%. Inny antyhomotoksyczny immunomodulator, Gripp- -Heel zwiększył, ją o 30,8%. Godne uwagi jest synergistyczne działanie obu leków powodujące wzrost aktywności granulocytów o 41%. Jeżówka (Echinacea), powszechnie znany środek stymulujący układ odpornościowy daje pozytywne rezultaty jedynie w rozcieńczeniu 1: Nierozcieńczony lek (skojarzony z kwasem askorbinowym) silnie hamował aktywność granulocytów (- 63%). 34

35 Następujące wnioski były oczywiste (2): Badanie daje powód, aby sądzić, że powtarzane krótkotrwałe stymulacje układu odpornościowego są korzystniejsze niż stymulacja długotrwała. Badanie wykazuje, że układ odpornościowy wyczerpuje się po pięciu dniach stymulacji (czego dowodzi szybki spadek aktywności granulocytów) IAH

36 Product Produkt Rozcieńczenie Fagocytoza W porównaniu do grupy kontrolnej % Die Beeinflussung der Phagozytosefähigkeit von Granulozyten durch homöopathische Arzneipräparate, Wagner, Jurcic, Doenicke, Rosenhuber und Behrens, Arzneimittel-Forschung und Drug Research. 1986; 36(9): Gripp-Heel Engystol N Gripp-Heel + Engystol N Echinacea 0,2 0,02 0,002 0,2 0,2 x ,2 x ,2 0,02 0,002 0,2 x ,2 x ,2 x ,2 x ,2 x ,2 x ,2 x ,2 x ,8 ± 1,0 18,1 ± 0,6 9,2 ± 4,2 33,5 ± 2,8 27,4 ± 0,8 15,5 ± 4,1 16,5 ± 2,1 41,0 ± 3,9 28,5 ± 3,1-63,4 ± 0,9-28,5 ± 0,6-10,4 ± 2,8 4,3 ± 4,1 12,1 ± 3,2 28,2 ± 2,5 10,0 ± 1,8 1,6 ± 3,2? IAH Z tej tabeli wynika, że wpływ leku na aktywność granulocytów zależy od dawki. Każdy immunomodulator ma optymalne stężenie molekularne. Najbardziej nieoczekiwany jest fakt, że jeżówka wykazuje pozytywne działanie jedynie w stężeniu D4. Wyższe potencje wykazują słabsze działanie, wyższe rozcieńczenia najpierw nasilają działanie leku, potem jednak dochodzi do jego osłabienia. Wagner wykazał także, że przedłużone podawanie leku (ponad 5 kolejnych dni) powodowało nagły spadek jego skuteczności. Tak więc działanie terapeutyczne skoncentrowanych immunomodulatorów antyhomotoksycznych zależy od dawki i czasu podawania. 36

37 A combination Injection Preparation as a Prophylactic for Flu and Common colds, Heilmann, A translation reprint from Biologische Medizin 1992;21(3):225-9 Badanie oceniające Engystol IAH 2007 W innym badaniu z początku lat 90-tych wykazano godne uwagi zmiany stanu układu odpornościowego po profilaktycznym podaniu Engystolu zdrowym ochotnikom. 37

38 Układ badawczy Badanie randomizowane, z grupą kontrolną, prowadzone w układzie podwójnie ślepej próby 102 zdrowych mężczyzn Engystol zastosowano profilaktycznie przeciw grypie i przeziębieniu IAH Było to badanie randomizowane, z grupą kontrolną, prowadzone w układzie podwójnie ślepej próby z udziałem 102 zdrowych mężczyzn. Badano wartość profilaktyczną preparatu Engystol przeciw grypie i przeziębieniom. Mimo że nie stwierdzono istotnych różnic w częstości występowania infekcji pomiędzy grupą leczoną i grupą otrzymująca placebo, zaobserwowano inne wyraźne zmiany. 38

39 Z wyników badania można wyciągnąć następujące wnioski (1): Engystol nie wpływał na częstość występowania grypy w grupie leczonej ani kontrolnej W grupie stosującej Engystol przeciętny okres utajenia pomiędzy ostatnim wstrzyknięciem a pojawieniem się objawów grypy wyniósł 34 dni, a w grupie kontrolnej 19 dni Objawy utrzymywały się przez 11 dni w grupie przyjmującej Engystol, a 16 dni w grupie kontrolnej IAH O ile nie występowały różnice w zakresie częstości występowania grypy, to okres utajenia pomiędzy ostatnią dawką preparatu Engystol i wystąpieniem objawów w grupie przyjmującej Engystol wyniósł 34 dni, a w grupie przyjmującej placebo jedynie 19 dni. Jeszcze bardziej interesujące było to, że objawy grypy utrzymywały się jedynie przez 11 dni w grupie przyjmującej Engystol wobec 26 dni w grupie przyjmującej placebo. Oznacza to, że Engystol zmniejsza czas trwania choroby o ok. 35%. 39

40 Z wyników badania można wyciągnąć następujące wnioski (2): Nasilenie objawów choroby było wyraźnie mniejsze w grupie przyjmującej Engystol W grupie przyjmującej Engystol N, wzrost poziomu swoistych przeciwciał był proporcjonalny do czasu trwania i nasilenia objawów, przez co był wyraźnie niższy niż w grupie przyjmującej placebo. Oznacza to, że poprzednie spostrzeżenia zostały potwierdzone parametrem obiektywnym IAH Najbardziej niezwykłym spostrzeżeniem było jednak to, że poziom przeciwciał w grupie przyjmującej Engystol także był o ok. 35% niższy niż w grupie przyjmującej placebo. Ponieważ poziom przeciwciał zależy od nasilenia infekcji, oznacza to, że w grupie przyjmującej lek dochodziło do mniejszej proliferacji wirusa. Można powiedzieć, że hipotetycznie Engystol pośrednio lub bezpośrednio stymuluje aktywność limfocytów ct, aby zakażone komórki były eliminowane wcześniej, dzięki czemu mniej cząstek wirusa wymaga interwencji odporności humoralnej. Poziom przeciwciał jest obiektywnym parametrem potwierdzającym immunostymulacyjne właściwości preparatu Engystol. 40

41 Engystol hamuje proliferację wirusów - podsumowanie Hipotezy Aktywacja komórek NK Aktywacja limfocytów ct Interferon Kombinacja różnych czynników Badania Mniej przeciwciał po profilaktycznym stosowaniu leku oznacza skuteczniejszą eliminację zakażonych komórek Wzrost wydzielania IFNgamma o 24% Wzrost aktywności granulocytów o 33% Udowodniona skuteczność w zakresie hamowania proliferacji różnych wirusów IAH Na podstawie badań można wysunąć przypuszczenie, że Engystol nasila aktywność limfocytów ct i prawdopodobnie komórek NK w pierwszych dniach infekcji wirusowej. Udowodniono, że Engystol wzmaga wydzielanie IFN-gamma przez limfocyty TH-1 a dzięki temu aktywuje odporność komórkową zależną od limfocytów TH-1 (która w infekcji wirusowej jest podstawowym zadaniem limfocytu ct!!!). W innych badaniach wykazano wpływ preparatu Engystol na inne komórki układu odpornościowego. 41

42 Wskazania do stosowania preparatu Engystol Stymulacja odporności nieswoistej Szczególnie w infekcjach wirusowych Engystol N jest immunostymulatorem IAH Wskazania do stosowania preparatu Engystol są oczywiste: infekcje wirusowe. Z badań wiadomo, że Engystol poprawia parametry odporności nieswoistej (IFN-gamma, wzmożona aktywność granulocytów, aktywacja limfocytów ct). Z drugiej strony widzimy też skutki działania szlaku reakcji zależnych od limfocytów TH-2, w postaci obniżonej produkcji przeciwciał. Engystol jest immunomodulatorem. Wspomaga on obronę organizmu, szczególnie w infekcjach wirusowych. 42

43 Wskazania do stosowania preparatu Engystol - zastosowanie Powszechne infekcje wirusowe (grypopodobne) takie jak infekcje wirusem opryszczki, wirusem RS i adenowirusem Ostry i przewlekły powirusowy zespół zmęczenia po mononukleozie zakaźnej (w skojarzeniu z preparatem Lymphomyosot) Ogólne wzmocnienie układu odpornościowego u osób osłabionych IAH Konkretnie oznacza to, że Engystol może być stosowany w większości powszechnych infekcji wirusowych spotykanych w praktyce lekarza rodzinnego takich, jak opryszczka wargowa (wirus opryszczki zwykłej typu 1), w zakażeniu wirusem RSV i adenowirusem 5. Szczególną skuteczność preparatu Engystol udowodniono w nawracających infekcjach wirusem opryszczki i bardzo częstych w okresie zimowym infekcjach wirusem RSV. Engystol jest często stosowany w ramach leczenia skojarzonego z innymi lekami antyhomotoksycznymi. Leczenie takie umożliwia dostosowanie terapii do indywidualnych potrzeb pacjenta. W zakażeniach wirusem Epsteina-Barr Engystol jest bardzo skuteczny w skojarzeniu z preparatem Lymphomyosot. EBV zakaża limfocyty B i może powodować uszkodzenia wątroby, jednak głównie manifestuje się objawami ze strony węzłów chłonnych i migdałków. Zajęcie węzłów chłonnych uzasadnia stosowanie preparatu Lymphomyosot, a infekcja wirusowa może być leczona preparatem Engystol. Pacjenci z osłabioną odpornością i nawracającymi infekcjami odnoszą korzyść z długotrwałego stosowania preparatu Engystol, ponieważ wzmocnieniu ulegnie ich odporność przeciw antygenom, szczególnie wirusom. 43

44 Zalety preparatu Engystol Nie obniża odporności Jest świetnie tolerowany Można go stosować w każdym wieku Nie powoduje interakcji Nie ma przeciwwskazań i działań ubocznych SKUTECZNY I BEZPIECZNY IAH W przeciwieństwie do leków immunosupresyjnych, stabilizatorów odpowiedzi immunologicznej czy nawet leków wzmacniających odporność, stosowanych w medycynie konwencjonalnej, cechujących się często licznymi działaniami niepożądanymi (np. zastosowanie terapeutyczne interferonów), Engystol jest lekiem skutecznym i jednocześnie bezpiecznym. Jak dotąd nie zaobserwowano działań niepożądanych tego leku. Nie wchodzi on w interakcje z innymi lekami ani substancjami, cechuje się znakomitą tolerancją imożna go stosować w schorzeniach wirusowych u osób w każdym wieku. Każda substancja nawet w znikomych dawkach może być obiektem nietolerancji lub alergii. W bardzo rzadkich przypadkach dotyczyło to także składników preparatu Engystol powodując wystąpienie odczynów skórnych. W takim wypadku należy zastosować inną metodę leczenia. 44

Podstawy mikrobiologii. Wirusy bezkomórkowe formy materii oŝywionej

Podstawy mikrobiologii. Wirusy bezkomórkowe formy materii oŝywionej Podstawy mikrobiologii Wykład 3 Wirusy bezkomórkowe formy materii oŝywionej Budowa wirusów Wirusy nie mają budowy komórkowej, zatem pod względem biologicznym nie są organizmami Ŝywymi! Są to twory nukleinowo

Bardziej szczegółowo

Zawartość. Wstęp 1. Historia wirusologii. 2. Klasyfikacja wirusów

Zawartość. Wstęp 1. Historia wirusologii. 2. Klasyfikacja wirusów Zawartość 139585 Wstęp 1. Historia wirusologii 2. Klasyfikacja wirusów 3. Struktura cząstek wirusowych 3.1. Metody określania struktury cząstek wirusowych 3.2. Budowa cząstek wirusowych o strukturze helikalnej

Bardziej szczegółowo

Leczenie biologiczne co to znaczy?

Leczenie biologiczne co to znaczy? Leczenie biologiczne co to znaczy? lek med. Anna Bochenek Centrum Badawcze Współczesnej Terapii C B W T 26 Październik 2006 W oparciu o materiały źródłowe edukacyjnego Grantu, prezentowanego na DDW 2006

Bardziej szczegółowo

AIDS AIDS jest nabytym zespołem upośledzenia odporności, którego skrót (AIDS) wywodzi się od pierwszych liter nazwy angielskiej: (A)cquired (I)mmune

AIDS AIDS jest nabytym zespołem upośledzenia odporności, którego skrót (AIDS) wywodzi się od pierwszych liter nazwy angielskiej: (A)cquired (I)mmune AIDS AIDS jest nabytym zespołem upośledzenia odporności, którego skrót (AIDS) wywodzi się od pierwszych liter nazwy angielskiej: (A)cquired (I)mmune (D)eficiency (S)yndrome. Przyczyny zakażenia AIDS Czynnikiem

Bardziej szczegółowo

Zadanie 2. (2 pkt) Na schemacie przedstawiono namnażanie się retrowirusa HIV wewnątrz limfocytu T (pomocniczego) we krwi człowieka.

Zadanie 2. (2 pkt) Na schemacie przedstawiono namnażanie się retrowirusa HIV wewnątrz limfocytu T (pomocniczego) we krwi człowieka. Zadanie 1. (3 pkt) W aptekach dostępne są bez recepty różnego rodzaju preparaty lecznicze podnoszące odporność, zwane immunostymulatorami. Przeważnie zawierają substancje pochodzenia roślinnego, np. z

Bardziej szczegółowo

MAM HAKA NA CHŁONIAKA

MAM HAKA NA CHŁONIAKA MAM HAKA NA CHŁONIAKA CHARAKTERYSTYKA OGÓLNA Chłoniaki są to choroby nowotworowe, w których następuje nieprawidłowy wzrost komórek układu limfatycznego (chłonnego). Podobnie jak inne nowotwory, chłoniaki

Bardziej szczegółowo

NIE NARAŻAJ SWOJEGO ZDROWIA! STOP PRZEDSTAWIAMY RECEPTĘ NA SKUTECZNĄ PROFILAKTYKĘ

NIE NARAŻAJ SWOJEGO ZDROWIA! STOP PRZEDSTAWIAMY RECEPTĘ NA SKUTECZNĄ PROFILAKTYKĘ NIE NARAŻAJ SWOJEGO ZDROWIA! POWIEDZ grypie STOP PRZEDSTAWIAMY RECEPTĘ NA SKUTECZNĄ PROFILAKTYKĘ Jedną z najpowszechniej występujących i wciąż niedocenianych chorób jest grypa, choroba, która w sezonie

Bardziej szczegółowo

Immulina wzmacnia odporność

Immulina wzmacnia odporność Immulina wzmacnia odporność Narodowe Centrum Badania Preparatów Naturalnych Immulina została opracowana przez zespół naukowców z Narodowego Centrum Badania Preparatów Naturalnych Uniwersytetu Missisipi

Bardziej szczegółowo

WZW TYPU B CO POWINIENEŚ WIEDZIEĆ? CZY WYKORZYSTAŁEŚ WSZYSTKIE DOSTĘPNE ŚRODKI ABY USTRZEC SIĘ PRZED WIRUSOWYM ZAPALENIEM WĄTROBY TYPU B?

WZW TYPU B CO POWINIENEŚ WIEDZIEĆ? CZY WYKORZYSTAŁEŚ WSZYSTKIE DOSTĘPNE ŚRODKI ABY USTRZEC SIĘ PRZED WIRUSOWYM ZAPALENIEM WĄTROBY TYPU B? SZCZEPIONKA WZW TYPU B CO POWINIENEŚ WIEDZIEĆ? CZY WYKORZYSTAŁEŚ WSZYSTKIE DOSTĘPNE ŚRODKI ABY USTRZEC SIĘ PRZED WIRUSOWYM ZAPALENIEM WĄTROBY TYPU B? ZDOBĄDŹ INFORMACJE! ZASZCZEP SIĘ! ZDOBĄDŹ OCHRONĘ!

Bardziej szczegółowo

Wirusy. Diagnostyka wirusologiczna

Wirusy. Diagnostyka wirusologiczna Wirusy Diagnostyka wirusologiczna Podstawowe metody diagnostyki wirusologicznej: Hodowla wirusów i ich identyfikacja: - efekt cytopatyczny (nieodwracalne zmiany cytopatogenne zakażonych komórek CPE; mikroskop

Bardziej szczegółowo

Grupy preparatów antyhomotoksycznych

Grupy preparatów antyhomotoksycznych Grupy preparatów antyhomotoksycznych IAH AC Grupy preparatów antyhomotoksycznych IAH 2007 Asortyment leków antyhomotoksycznych firmy Heel jest dość szeroki i bardzo zróżnicowany. Przyczyną tego jest to,

Bardziej szczegółowo

Wyklady IIIL 2016/ :00-16:30 środa Wprowadzenie do immunologii Prof. dr hab. med. ML Kowalski

Wyklady IIIL 2016/ :00-16:30 środa Wprowadzenie do immunologii Prof. dr hab. med. ML Kowalski III rok Wydział Lekarski Immunologia ogólna z podstawami immunologii klinicznej i alergologii rok akademicki 2016/17 PROGRAM WYKŁADÓW Nr data godzina dzień tygodnia Wyklady IIIL 2016/2017 tytuł Wykladowca

Bardziej szczegółowo

Immunomodulacja. IAH AC Immunomodulacja

Immunomodulacja. IAH AC Immunomodulacja Immunomodulacja IAH AC Immunomodulacja IAH 2007 Większość interakcji zachodzących w organizmie człowieka zachodzi dzięki układom autoregulacyjnym. Ponieważ otrzymują one sygnały z innych układów i mają

Bardziej szczegółowo

GRYPA. Jak zapobiec zakażeniom grypy? m. st. Warszawie. Oddział Promocji Zdrowia, ul. Cyrulików 35; Powiatowa Stacja Sanitarno Epidemiologiczna w

GRYPA. Jak zapobiec zakażeniom grypy? m. st. Warszawie. Oddział Promocji Zdrowia, ul. Cyrulików 35; Powiatowa Stacja Sanitarno Epidemiologiczna w Powiatowa Stacja Sanitarno Epidemiologiczna w m. st. Warszawie ul. Kochanowskiego 21, Oddział Promocji Zdrowia, ul. Cyrulików 35; tel. 22/311-80-07 08; e-mail: oswiatazdrowotna@pssewawa.pl GRYPA Jak zapobiec

Bardziej szczegółowo

Farmakologia nauka o interakcjach pomiędzy substancjami chemicznymi a żywymi organizmami.

Farmakologia nauka o interakcjach pomiędzy substancjami chemicznymi a żywymi organizmami. Farmakologia nauka o interakcjach pomiędzy substancjami chemicznymi a żywymi organizmami. Każda substancja chemiczna oddziałująca na organizmy żywe może być zdefiniowana jako środek farmakologiczny (ang.

Bardziej szczegółowo

Pilotażowy Program Profilaktyki Zakażeń HCV

Pilotażowy Program Profilaktyki Zakażeń HCV Pilotażowy Program Profilaktyki Zakażeń HCV HCV zidentyfikowany w 1989 roku należy do rodziny Flaviviridae zawiera jednoniciowy RNA koduje białka strukturalne i niestrukturalne (co najmniej 10) ma 6 podstawowych

Bardziej szczegółowo

Anna Skop. Zachęcam do zapoznania się z prezentacja na temat szczepień.

Anna Skop. Zachęcam do zapoznania się z prezentacja na temat szczepień. W ostatnim tygodniu kwietnia obchodziliśmy Europejski Tydzień Szczepień. Jest to inicjatywa Światowej Organizacji Zdrowia, WHO. W związku z tą inicjatywą w naszej szkole w maju prowadzona jest kampania,

Bardziej szczegółowo

Dobierając optymalny program szczepień, jesteśmy w stanie zapobiec chorobom, które mogą być zagrożeniem dla zdrowia Państwa pupila.

Dobierając optymalny program szczepień, jesteśmy w stanie zapobiec chorobom, które mogą być zagrożeniem dla zdrowia Państwa pupila. SZCZEPIENIA KOTÓW Działamy według zasady: Lepiej zapobiegać niż leczyć Wychodząc naprzeciw Państwa oczekiwaniom oraz dbając o dobro Waszych pupili opisaliśmy program profilaktyczny chorób zakaźnych psów,

Bardziej szczegółowo

Mam Haka na Raka. Chłoniak

Mam Haka na Raka. Chłoniak Mam Haka na Raka Chłoniak Nowotwór Pojęciem nowotwór określa się niekontrolowany rozrost nieprawidłowych komórek w organizmie człowieka. Nieprawidłowość komórek oznacza, że różnią się one od komórek otaczających

Bardziej szczegółowo

Co robię, aby nie zachorować na AIDS? Mateusz Hurko kl. III AG

Co robię, aby nie zachorować na AIDS? Mateusz Hurko kl. III AG Co robię, aby nie zachorować na AIDS? Mateusz Hurko kl. III AG -Czym jest HIV? -HIV jest wirusem. Jego nazwa pochodzi od: H human I immunodeficiency ludzki upośledzenia odporności V virus wirus -To czym

Bardziej szczegółowo

GRYPA CO POWINIENEŚ WIEDZIEĆ NA TEN TEMAT? CZY WYKORZYSTAŁŚ WSZYSTKIE DOSTĘPNE ŚRODKI BY USTRZEC SIĘ PRZED GRYPĄ?

GRYPA CO POWINIENEŚ WIEDZIEĆ NA TEN TEMAT? CZY WYKORZYSTAŁŚ WSZYSTKIE DOSTĘPNE ŚRODKI BY USTRZEC SIĘ PRZED GRYPĄ? GRYPA CO POWINIENEŚ WIEDZIEĆ NA TEN TEMAT? CZY WYKORZYSTAŁŚ WSZYSTKIE DOSTĘPNE ŚRODKI BY USTRZEC SIĘ PRZED GRYPĄ? ZDOBĄDŹ INFORMACJE! ZASZCZEP SIĘ! ZDOBĄDŹ OCHRONĘ! SZCZEPIONKA PRZECIW GRYPIE CZYM JEST

Bardziej szczegółowo

FARMAKOKINETYKA KLINICZNA

FARMAKOKINETYKA KLINICZNA FARMAKOKINETYKA KLINICZNA FARMAKOKINETYKA wpływ organizmu na lek nauka o szybkości procesów wchłaniania, dystrybucji, metabolizmu i wydalania leków z organizmu Procesy farmakokinetyczne LADME UWALNIANIE

Bardziej szczegółowo

Tolerancja immunologiczna

Tolerancja immunologiczna Tolerancja immunologiczna autotolerancja, tolerancja na alloantygeny i alergeny dr Katarzyna Bocian Zakład Immunologii kbocian@biol.uw.edu.pl Funkcje układu odpornościowego obrona bakterie alergie wirusy

Bardziej szczegółowo

HIV A UKŁAD ODPORNOŚCIOWY CZ. I

HIV A UKŁAD ODPORNOŚCIOWY CZ. I HIV A UKŁAD ODPORNOŚCIOWY CZ. I Wirus HIV wywołuje AIDS. Tragiczne skutki tej nieuleczalnej jeszcze choroby, nazywanej dżumą dwudziestego wieku, budzą grozę, ale jednocześnie zainteresowanie ze strony

Bardziej szczegółowo

Preparaty podstawowe stosowane w homotoksykologii

Preparaty podstawowe stosowane w homotoksykologii Preparaty podstawowe stosowane w homotoksykologii IAH AC Preparaty podstawowe stosowane w homotoksykologii IAH 2007 Preparaty podstawowe mają szczególne znaczenie wśród produktów antyhomotoksycznych. Nie

Bardziej szczegółowo

Rodzaje autoprzeciwciał, sposoby ich wykrywania, znaczenie w ustaleniu diagnozy i monitorowaniu. Objawy związane z mechanizmami uszkodzenia.

Rodzaje autoprzeciwciał, sposoby ich wykrywania, znaczenie w ustaleniu diagnozy i monitorowaniu. Objawy związane z mechanizmami uszkodzenia. Zakres zagadnień do poszczególnych tematów zajęć I Choroby układowe tkanki łącznej 1. Toczeń rumieniowaty układowy 2. Reumatoidalne zapalenie stawów 3. Twardzina układowa 4. Zapalenie wielomięśniowe/zapalenie

Bardziej szczegółowo

Antybiotykooporność. Dr Maciej Starachowski www.swiatzdrowia.pl

Antybiotykooporność. Dr Maciej Starachowski www.swiatzdrowia.pl Antybiotykooporność Dr Maciej Starachowski www.swiatzdrowia.pl Pominięte dawki antybiotyków prowadzą do nieskutecznych leków i nieskutecznego leczenia Kiedy zalecenia dotyczące antybiotyków nie są przestrzegane,

Bardziej szczegółowo

Zadanie pytania klinicznego (PICO) Wyszukanie i selekcja wiarygodnej informacji. Ocena informacji o metodzie leczenia

Zadanie pytania klinicznego (PICO) Wyszukanie i selekcja wiarygodnej informacji. Ocena informacji o metodzie leczenia Praktykowanie EBM Krok 1 Krok 2 Krok 3 Krok 4 Zadanie pytania klinicznego (PICO) Wyszukanie i selekcja wiarygodnej informacji Ocena informacji o metodzie leczenia Podjęcie decyzji klinicznej na podstawie

Bardziej szczegółowo

Ostre infekcje u osób z cukrzycą

Ostre infekcje u osób z cukrzycą Ostre infekcje u osób z cukrzycą Sezon przeziębień w pełni. Wokół mamy mnóstwo zakatarzonych i kaszlących osób. Chorować nikt nie lubi, jednak ludzie przewlekle chorzy, jak diabetycy, są szczególnie podatni

Bardziej szczegółowo

WZW TYPU B CO POWINIENEŚ WIEDZIEĆ? CZY WYKORZYSTAŁEŚ WSYSTKIE DOSTĘPNE ŚRODKI ABY USTRZEC SIĘ PRZED WIRUSOWYM ZAPALENIEM WĄTROBY TYPU B?

WZW TYPU B CO POWINIENEŚ WIEDZIEĆ? CZY WYKORZYSTAŁEŚ WSYSTKIE DOSTĘPNE ŚRODKI ABY USTRZEC SIĘ PRZED WIRUSOWYM ZAPALENIEM WĄTROBY TYPU B? WZW TYPU B CO POWINIENEŚ WIEDZIEĆ? CZY WYKORZYSTAŁEŚ WSYSTKIE DOSTĘPNE ŚRODKI ABY USTRZEC SIĘ PRZED WIRUSOWYM ZAPALENIEM WĄTROBY TYPU B? ZDOBĄDŹ INFORMACJE! ZASZCZEP SIĘ! ZDOBĄDŹ OCHRONĘ! szczepionka przeciw

Bardziej szczegółowo

Wirus zapalenia wątroby typu B

Wirus zapalenia wątroby typu B Wirus zapalenia wątroby typu B Kliniczne następstwa zakażenia odsetek procentowy wyzdrowienie przewlekłe zakażenie Noworodki: 10% 90% Dzieci 1 5 lat: 70% 30% Dzieci starsze oraz 90% 5% - 10% Dorośli Choroby

Bardziej szczegółowo

SZCZEPIENIA OCHRONNE U DOROSŁYCH lek. Kamil Chudziński Klinika Anestezjologii i Intensywnej Terapii CSK MSW w Warszawie 10.11.2015 Szczepionki Zabite lub żywe, ale odzjadliwione drobnoustroje/toksyny +

Bardziej szczegółowo

Biologia molekularna wirusów. Materiały dydaktyczne współfinansowane ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego.

Biologia molekularna wirusów. Materiały dydaktyczne współfinansowane ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego. Biologia molekularna wirusów Materiały dydaktyczne współfinansowane ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego. Co to jest wirus? Cząsteczka złożona z kwasu nukleinowego (DNA

Bardziej szczegółowo

Terapeutyczne Programy Zdrowotne 2008 Leczenie stwardnienia rozsianego

Terapeutyczne Programy Zdrowotne 2008 Leczenie stwardnienia rozsianego załącznik nr 16 do zarządzenia Nr 36/2008/DGL Prezesa NFZ z dnia 19 czerwca 2008 r. Nazwa programu: LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO ICD-10 G.35 - stwardnienie rozsiane Dziedzina medycyny: neurologia I.

Bardziej szczegółowo

Opracowanie planu leczenia. na podstawie trzech filarów homotoksykologii. IAH AC Opracowanie planu leczenia IAH 2007

Opracowanie planu leczenia. na podstawie trzech filarów homotoksykologii. IAH AC Opracowanie planu leczenia IAH 2007 Opracowanie planu leczenia na podstawie trzech filarów homotoksykologii IAH AC Opracowanie planu leczenia na podstawie trzech filarów homotoksykologii IAH 2007 Rozwój choroby IAH 2007 2 KaŜdy proces chorobowy

Bardziej szczegółowo

Leczenie i rokowanie w zakażeniach HIV. Brygida Knysz Polskie Towarzystwo Naukowe AIDS

Leczenie i rokowanie w zakażeniach HIV. Brygida Knysz Polskie Towarzystwo Naukowe AIDS Leczenie i rokowanie w zakażeniach HIV Brygida Knysz Polskie Towarzystwo Naukowe AIDS Cel terapii przeciwwirusowej Jak najdłużej maksymalna supresja replikacji HIV i utrzymanie odpowiedniej liczby limfocytów

Bardziej szczegółowo

PROFIALKTYKA GRYPY W GMINIE CZAPLINEK W LATACH

PROFIALKTYKA GRYPY W GMINIE CZAPLINEK W LATACH PROFIALKTYKA GRYPY W GMINIE CZAPLINEK W LATACH 2010-2016 CO WARTO WIEDZIEĆ O GRYPIE Każdego roku na całym świecie zaraża się 5-10% populacji osób dorosłych i 20-30%dzieci Wirusy grypy ludzkiej łatwiej

Bardziej szczegółowo

VI.2 Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dla produktu Zanacodar Combi przeznaczone do publicznej wiadomości

VI.2 Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dla produktu Zanacodar Combi przeznaczone do publicznej wiadomości VI.2 Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dla produktu Zanacodar Combi przeznaczone do publicznej wiadomości VI.2.1 Omówienie rozpowszechnienia choroby Szacuje się, że wysokie ciśnienie krwi jest przyczyną

Bardziej szczegółowo

Temat: Higiena i choroby układu oddechowego.

Temat: Higiena i choroby układu oddechowego. Temat: Higiena i choroby układu oddechowego. 1. Sprawność układu oddechowego - ważnym czynnikiem zdrowotnym. a) zanieczyszczenia powietrza Pyły miedzi, aluminium, żelaza, ołowiu, piaskowe, węglowe, azbestowe,

Bardziej szczegółowo

Podsumowanie danych o bezpieczeństwie stosowania produktu leczniczego Demezon

Podsumowanie danych o bezpieczeństwie stosowania produktu leczniczego Demezon VI.2 VI.2.1 Podsumowanie danych o bezpieczeństwie stosowania produktu leczniczego Demezon Omówienie rozpowszechnienia choroby Deksametazonu sodu fosforan w postaci roztworu do wstrzykiwań stosowany jest

Bardziej szczegółowo

WIRUSOWE ZAPALENIE WĄTROBY TYPU C PROGRAM PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ HCV

WIRUSOWE ZAPALENIE WĄTROBY TYPU C PROGRAM PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ HCV WIRUSOWE ZAPALENIE WĄTROBY TYPU C PROGRAM PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ HCV Wątroba to największy i bardzo ważny narząd! Produkuje najważniejsze białka Produkuje żółć - bardzo istotny czynnik w procesie trawienia

Bardziej szczegółowo

(+) ponad normę - odwodnienie organizmu lub nadmierne zagęszczenie krwi

(+) ponad normę - odwodnienie organizmu lub nadmierne zagęszczenie krwi Gdy robimy badania laboratoryjne krwi w wyniku otrzymujemy wydruk z niezliczoną liczbą skrótów, cyferek i znaków. Zazwyczaj odstępstwa od norm zaznaczone są na kartce z wynikami gwiazdkami. Zapraszamy

Bardziej szczegółowo

Plan. Sztuczne systemy immunologiczne. Podstawowy słownik. Odporność swoista. Architektura systemu naturalnego. Naturalny system immunologiczny

Plan. Sztuczne systemy immunologiczne. Podstawowy słownik. Odporność swoista. Architektura systemu naturalnego. Naturalny system immunologiczny Sztuczne systemy immunologiczne Plan Naturalny system immunologiczny Systemy oparte na selekcji klonalnej Systemy oparte na modelu sieci idiotypowej 2 Podstawowy słownik Naturalny system immunologiczny

Bardziej szczegółowo

NIETOLERANCJA A ALERGIA POKARMOWA

NIETOLERANCJA A ALERGIA POKARMOWA NIETOLERANCJA A ALERGIA POKARMOWA Nietolerancja i alergia pokarmowa to dwie mylone ze sobą reakcje organizmu na pokarmy, które dla zdrowych osób są nieszkodliwe. Nietolerancja pokarmowa w objawach przypomina

Bardziej szczegółowo

INTESTA jedyny. oryginalny maślan sodu w chronionej patentem matrycy trójglicerydowej

INTESTA jedyny. oryginalny maślan sodu w chronionej patentem matrycy trójglicerydowej INTESTA jedyny oryginalny maślan sodu w chronionej patentem matrycy trójglicerydowej Dlaczego INTESTA? kwas masłowy jest podstawowym materiałem energetycznym dla nabłonka przewodu pokarmowego, zastosowanie,

Bardziej szczegółowo

Nazwa programu: LECZENIE PIERWOTNYCH NIEDOBORÓW ODPORNOŚCI U DZIECI

Nazwa programu: LECZENIE PIERWOTNYCH NIEDOBORÓW ODPORNOŚCI U DZIECI Załącznik nr 12 do zarządzenia Nr 59/2011/DGL Prezesa NFZ z dnia 10 października 2011 roku Nazwa programu: LECZENIE PIERWOTNYCH NIEDOBORÓW ODPORNOŚCI U DZIECI ICD 10 D80 w tym D80.0, D80.1, D80.3, D80.4,

Bardziej szczegółowo

Drogi zakażenia. kontakt seksualny (sperma, preejakulat, śluz szyjkowy), dot. także kontaktów oralnych,

Drogi zakażenia. kontakt seksualny (sperma, preejakulat, śluz szyjkowy), dot. także kontaktów oralnych, Zespół nabytego niedoboru odporności, AIDS końcowe stadium zakażenia wirusem zespołu nabytego braku odporności (HIV) charakteryzujące się bardzo niskim poziomem limfocytów, a więc wyniszczeniem układu

Bardziej szczegółowo

TESTY Z BIOLOGII (fragment)

TESTY Z BIOLOGII (fragment) TESTY Z BIOLOGII (fragment) Autor:...Dawid Pawlos Projekt okładki:...rafael Pawlos Korekta językowa:...agnieszka Sanetra Wydanie I Copyright by Dawid Pawlos 2015 Wszelkie prawa zastrzeżone. Kopiowanie

Bardziej szczegółowo

Zapalenie ucha środkowego

Zapalenie ucha środkowego Zapalenie ucha środkowego Poradnik dla pacjenta Dr Maciej Starachowski Ostre zapalenie ucha środkowego. Co to jest? Ostre zapalenie ucha środkowego jest rozpoznawane w przypadku zmian zapalnych w uchu

Bardziej szczegółowo

Wirusy i bakterie. Barbara Lewicka

Wirusy i bakterie. Barbara Lewicka Wirusy i bakterie Barbara Lewicka Budowa wirusa HIV a) glikoproteina 120, b) glikoproteina 41, c) lipidowa osłonka zewnętrzna, d) białkowa osłonka rdzenia, e) proteaza, f) kapsyd, g) RNA, h) odwrotna

Bardziej szczegółowo

Rodzaje substancji leczniczych

Rodzaje substancji leczniczych Rodzaje substancji leczniczych Próby kliniczne leków - film Leki na nadkwasotę neutralizujące nadmiar kwasów żołądkowych Leki na nadkwasotę hamujące wydzielanie kwasów żołądkowych Ranitydyna (ranitidine)

Bardziej szczegółowo

Model Marczuka przebiegu infekcji.

Model Marczuka przebiegu infekcji. Model Marczuka przebiegu infekcji. Karolina Szymaniuk 27 maja 2013 Karolina Szymaniuk () Model Marczuka przebiegu infekcji. 27 maja 2013 1 / 17 Substrat Związek chemiczny, który ulega przemianie w wyniku

Bardziej szczegółowo

Rozmnażanie i wzrost komórek sąściśle kontrolowane. Genetyczne podłoże nowotworzenia

Rozmnażanie i wzrost komórek sąściśle kontrolowane. Genetyczne podłoże nowotworzenia Rozmnażanie i wzrost komórek sąściśle kontrolowane Genetyczne podłoże nowotworzenia Rozmnażanie i wzrost komórek sąściśle kontrolowane Rozmnażanie i wzrost komórek sąściśle kontrolowane Połączenia komórek

Bardziej szczegółowo

Iwona Budrewicz Promocja Zdrowia Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Kamieniu Pomorskim

Iwona Budrewicz Promocja Zdrowia Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Kamieniu Pomorskim Iwona Budrewicz Promocja Zdrowia Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Kamieniu Pomorskim Gruźlica jest przewlekłą chorobą zakaźną. W większości przypadków zakażenie zlokalizowane jest w płucach

Bardziej szczegółowo

Aneks II Zmiany w drukach informacyjnych produktów leczniczych zarejestrowanych w procedurze narodowej

Aneks II Zmiany w drukach informacyjnych produktów leczniczych zarejestrowanych w procedurze narodowej Aktualizacja ChPL i ulotki dla produktów leczniczych zawierających jako substancję czynną immunoglobulinę anty-t limfocytarną pochodzenia króliczego stosowaną u ludzi [rabbit anti-human thymocyte] (proszek

Bardziej szczegółowo

Gdzie chirurg nie może - - tam wirusy pośle. czyli o przeciwnowotworowych terapiach wirusowych

Gdzie chirurg nie może - - tam wirusy pośle. czyli o przeciwnowotworowych terapiach wirusowych Gdzie chirurg nie może - - tam wirusy pośle czyli o przeciwnowotworowych terapiach wirusowych Wirusy zwiększające ryzyko rozwoju nowotworów HBV EBV HCV HTLV HPV HHV-8 Zmniejszenie liczby zgonów spowodowanych

Bardziej szczegółowo

WZW co to jest? Wirusowe Zapalenie Wątroby (WZW) to bardzo groźna i jedna z najczęstszych chorób zakaźnych na świecie.

WZW co to jest? Wirusowe Zapalenie Wątroby (WZW) to bardzo groźna i jedna z najczęstszych chorób zakaźnych na świecie. WZW co to jest? Wirusowe Zapalenie Wątroby (WZW) to bardzo groźna i jedna z najczęstszych chorób zakaźnych na świecie. Ma zasięg globalny. Wywołana jest zakażeniem wirusowym czynnikami sprawczymi zarówno

Bardziej szczegółowo

Simponi jest lekiem o działaniu przeciwzapalnym. Preparat stosuje się w leczeniu następujących chorób u osób dorosłych:

Simponi jest lekiem o działaniu przeciwzapalnym. Preparat stosuje się w leczeniu następujących chorób u osób dorosłych: EMA/411054/2015 EMEA/H/C/000992 Streszczenie EPAR dla ogółu społeczeństwa golimumab Niniejszy dokument jest streszczeniem Europejskiego Publicznego Sprawozdania Oceniającego (EPAR) dotyczącego produktu.

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr X/81/2015 Rady Miejskiej w Policach z dnia 25 sierpnia 2015 r.

UCHWAŁA Nr X/81/2015 Rady Miejskiej w Policach z dnia 25 sierpnia 2015 r. UCHWAŁA Nr X/81/2015 Rady Miejskiej w Policach z dnia 25 sierpnia 2015 r. w sprawie realizacji w 2015 roku przez gminę Police programu profilaktyki szczepień ochronnych przeciwko grypie dla mieszkańców

Bardziej szczegółowo

Aneks III. Zmiany w odpowiednich punktach Charakterystyki Produktu Leczniczego i Ulotki dla Pacjenta

Aneks III. Zmiany w odpowiednich punktach Charakterystyki Produktu Leczniczego i Ulotki dla Pacjenta Uwaga: Aneks III Zmiany w odpowiednich punktach Charakterystyki Produktu Leczniczego i Ulotki dla Pacjenta Ta Charakterystyka Produktu Leczniczego, oznakowanie opakowań i ulotka dla pacjenta jest wynikiem

Bardziej szczegółowo

PLACEBO JAKO PROBLEM ETYCZNY PRZY OCENIE BADAŃ KLINICZNYCH

PLACEBO JAKO PROBLEM ETYCZNY PRZY OCENIE BADAŃ KLINICZNYCH PLACEBO JAKO PROBLEM ETYCZNY PRZY OCENIE BADAŃ KLINICZNYCH W badaniach nowych leków placebo - nieomal standardem. zasady dopuszczające jego stosowanie u ludzi por. Deklaracja Helsińska dyrektywy Unii Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Testy dla kobiet w ciąży. Zakażenie HIV i AIDS u dzieci.

Testy dla kobiet w ciąży. Zakażenie HIV i AIDS u dzieci. Testy dla kobiet w ciąży. Zakażenie HIV i AIDS u dzieci. dr n. med. Agnieszka Ołdakowska Klinika Chorób Zakaźnych Wieku Dziecięcego Warszawski Uniwersytet Medyczny Wojewódzki Szpital Zakaźny w Warszawie

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. Należy zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku.

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. Należy zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku. ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA KAMAGRA 100 mg, tabletki powlekane Sildenafil w postaci cytrynianu Należy zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku. 1- Należy zachować tę ulotkę,

Bardziej szczegółowo

KOMPLEKSOWE PODEJŚCIE DO TERAPII

KOMPLEKSOWE PODEJŚCIE DO TERAPII KOMPLEKSOWE PODEJŚCIE DO TERAPII Ból PRZYWRACANIE ZDROWIA W SZCZEGÓLNY SPOSÓB 2 Krążenie Zapalenie Naprawa tkanek Większość z nas uważa zdrowie za pewnik. Zdarzają się jednak sytuacje, kiedy organizm traci

Bardziej szczegółowo

Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dla produktu leczniczego Dobenox przeznaczone do publicznej wiadomości.

Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dla produktu leczniczego Dobenox przeznaczone do publicznej wiadomości. VI.2 Plan Zarządzania Ryzykiem dla produktów kwalifikowanych jako "Well established use" zawierających Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dla produktu leczniczego Dobenox przeznaczone do publicznej

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr.. Rady Miejskiej w Policach

UCHWAŁA Nr.. Rady Miejskiej w Policach UCHWAŁA Nr.. Rady Miejskiej w Policach z dnia Projekt w sprawie realizacji w 2012 roku przez gminę Police programu profilaktyki szczepień ochronnych przeciwko grypie dla mieszkańców gminy Police po 65

Bardziej szczegółowo

LECZENIE BIOLOGICZNE CHORÓB

LECZENIE BIOLOGICZNE CHORÓB LECZENIE BIOLOGICZNE CHORÓB REUMATYCZNYCH U PACJENTÓW 65+ Włodzimierz Samborski Katedra Reumatologii i Rehabilitacji Uniwersytet Medyczny im. K. Marcinkowskiego w Poznaniu LECZENIE BIOLOGICZNE CHORÓB REUMATYCZNYCH

Bardziej szczegółowo

Homotoksyną nazywamy KAŻDĄ substancję toksyczną dla organizmu człowieka (homo = człowiek, toksyna = trucizna). Toksyczność może wynikać z chemicznych

Homotoksyną nazywamy KAŻDĄ substancję toksyczną dla organizmu człowieka (homo = człowiek, toksyna = trucizna). Toksyczność może wynikać z chemicznych Trzema filarami homotoksykologii są oczyszczanie i detoksykacja, immunomodulacja oraz wspomaganie narządów i komórek. Oczyszczanie i detoksykacja są zatem pierwszym podstawowym elementem leczenia antyhomotoksycznego

Bardziej szczegółowo

CZYM JEST SZCZEPIONKA?

CZYM JEST SZCZEPIONKA? CZYM JEST SZCZEPIONKA? Szczepionka to preparat biologiczny, stosowany w celu uodpornienia organizmu. Ogólna zasada działania szczepionki polega na wprowadzeniu do organizmu antygenu, który jest rozpoznawany

Bardziej szczegółowo

Nazwa programu: LECZENIE PIERWOTNYCH NIEDOBORÓW ODPORNOŚCI U DZIECI

Nazwa programu: LECZENIE PIERWOTNYCH NIEDOBORÓW ODPORNOŚCI U DZIECI Załącznik nr 11 do Zarządzenia Nr 41/2009 Prezesa NFZ z dnia 15 września 2009 roku Nazwa programu: LECZENIE PIERWOTNYCH NIEDOBORÓW ODPORNOŚCI U DZIECI ICD 10 D80 w tym D80.0, D80.1, D80.3, D80.4, D80.5,

Bardziej szczegółowo

Zaobserwowano częstsze przypadki stosowania produktu leczniczego Vistide w niezatwierdzonych wskazaniach i (lub) drogach podawania.

Zaobserwowano częstsze przypadki stosowania produktu leczniczego Vistide w niezatwierdzonych wskazaniach i (lub) drogach podawania. Komunikat skierowany do fachowych pracowników ochrony zdrowia dotyczący występowania ciężkich działań niepożądanych związanych z stosowaniem produktu leczniczego Vistide (cydofowir) niezgodnie z zapisami

Bardziej szczegółowo

VI. 2.2. Streszczenie korzyści wynikających z leczenia

VI. 2.2. Streszczenie korzyści wynikających z leczenia VI.2 Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dla produktu leczniczego Valdamin przeznaczone do publicznej wiadomości VI.2.1 Omówienie rozpowszechnienia choroby Cytomegalowirusowe (CMV) zapalenie siatkówki

Bardziej szczegółowo

Opracował: A. Podgórski

Opracował: A. Podgórski Stan zdrowia i choroby Opracował: A. Podgórski Definicja zdrowia i choroby Zdrowie (WHO) określiła zdrowie jako stan pełnego, dobrego samopoczucia fizycznego, psychicznego i społecznego, a nie tylko jako

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO Viru-POS, 30 mg/g, maść do oczu 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY 1 g maści zawiera 30 mg acyklowiru (Aciclovirum) Pełny wykaz substancji

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE 3. Wirusy chorobotwórcze dla człowieka Podstawowe metody stosowane w wirusologii Metody serologiczne w diagnostyce mikrobiologicznej

ĆWICZENIE 3. Wirusy chorobotwórcze dla człowieka Podstawowe metody stosowane w wirusologii Metody serologiczne w diagnostyce mikrobiologicznej WYDZIAŁ NAUKI O ZDROWIU 26.02.2016 Oddział Ratownictwa Medycznego ĆWICZENIE 3 Wirusy chorobotwórcze dla człowieka Podstawowe metody stosowane w wirusologii Metody serologiczne w diagnostyce mikrobiologicznej

Bardziej szczegółowo

Aneks III. Zmiany w odpowiednich punktach charakterystyki produktu leczniczego i ulotkach dla pacjenta

Aneks III. Zmiany w odpowiednich punktach charakterystyki produktu leczniczego i ulotkach dla pacjenta Aneks III Zmiany w odpowiednich punktach charakterystyki produktu leczniczego i ulotkach dla pacjenta Uwaga: Konieczna może być późniejsza aktualizacja zmian w charakterystyce produktu leczniczego i ulotce

Bardziej szczegółowo

Standardy leczenia wirusowych zapaleń wątroby typu C Rekomendacje Polskiej Grupy Ekspertów HCV - maj 2010

Standardy leczenia wirusowych zapaleń wątroby typu C Rekomendacje Polskiej Grupy Ekspertów HCV - maj 2010 Standardy leczenia wirusowych zapaleń wątroby typu C Rekomendacje Polskiej Grupy Ekspertów HCV - maj 2010 1. Leczeniem powinni być objęci chorzy z ostrym, przewlekłym zapaleniem wątroby oraz wyrównaną

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO WETERYNARYJNEGO

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO WETERYNARYJNEGO CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO WETERYNARYJNEGO 1 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO WETERYNARYJNEGO Lydium-KLP, 5 mg/10 ml, roztwór do wstrzykiwań dla koni, bydła i świń 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY

Bardziej szczegółowo

Nowe możliwości leczenia ostrej białaczki limfoblastycznej

Nowe możliwości leczenia ostrej białaczki limfoblastycznej Nowe możliwości leczenia ostrej białaczki limfoblastycznej Dr hab. med. Grzegorz W. Basak Katedra i Klinika Hematologii, Onkologii i Chorób Wewnętrznych Warszawski Uniwersytet Medyczny Warszawa, 17.12.15

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ LEKCJI BIOLOGII Z WYKORZYSTANIEM FILMU

SCENARIUSZ LEKCJI BIOLOGII Z WYKORZYSTANIEM FILMU SCENARIUSZ LEKCJI BIOLOGII Z WYKORZYSTANIEM FILMU Czy priony zawsze są szkodliwe? SPIS TREŚCI: Wprowadzenie. Części lekcji. 1. Część wstępna. 2. Część realizacji. 3. Część podsumowująca. Karty pracy. 1.

Bardziej szczegółowo

Przygotowała Katarzyna Borowiak Nauczyciel biologii W II LO w Lesznie

Przygotowała Katarzyna Borowiak Nauczyciel biologii W II LO w Lesznie Przygotowała Katarzyna Borowiak Nauczyciel biologii W II LO w Lesznie Ludzki wirus upośledzenia odporności - HIV (ang.: Human Immunodeficiency Virus) jest wirusem, który atakuje, osłabia i niszczy system

Bardziej szczegółowo

1. Co to jest chłoniak 2. Chłoniaki są łagodne i złośliwe 3. Gdzie najczęściej się umiejscawiają 4. Objawy 5. Przyczyny powstawania 6.

1. Co to jest chłoniak 2. Chłoniaki są łagodne i złośliwe 3. Gdzie najczęściej się umiejscawiają 4. Objawy 5. Przyczyny powstawania 6. 1. Co to jest chłoniak 2. Chłoniaki są łagodne i złośliwe 3. Gdzie najczęściej się umiejscawiają 4. Objawy 5. Przyczyny powstawania 6. Zachorowania na chłoniaka 7. Rozpoznanie i diagnostyka 8. Warto wiedzieć

Bardziej szczegółowo

Leczenie biologiczne w nieswoistych zapaleniach jelit - Dlaczego? Co? Kiedy? VI Małopolskie Dni Edukacji w Nieswoistych Zapaleniach Jelit

Leczenie biologiczne w nieswoistych zapaleniach jelit - Dlaczego? Co? Kiedy? VI Małopolskie Dni Edukacji w Nieswoistych Zapaleniach Jelit Leczenie biologiczne w nieswoistych zapaleniach jelit - Dlaczego? Co? Kiedy? VI Małopolskie Dni Edukacji w Nieswoistych Zapaleniach Jelit Co to są nieswoiste zapalenia jelit? Grupa chorób w których dochodzi

Bardziej szczegółowo

ANEKS I. Strona 1 z 5

ANEKS I. Strona 1 z 5 ANEKS I WYKAZ NAZW, POSTAĆ FARMACEUTYCZNA, MOC WETERYNARYJNYCH PRODUKTÓW LECZNICZYCH, GATUNKI ZWIERZĄT, DROGA PODANIA, PODMIOT ODPOWIEDZIALNY POSIADAJĄCY POZWOLENIE NA DOPUSZCZENIE DO OBROTU W PAŃSTWACH

Bardziej szczegółowo

ostrym reumatoidalnym zapaleniem stawów (choroba powodująca stan zapalny stawów), gdzie produkt MabThera podaje się dożylnie z metotreksatem;

ostrym reumatoidalnym zapaleniem stawów (choroba powodująca stan zapalny stawów), gdzie produkt MabThera podaje się dożylnie z metotreksatem; EMA/614203/2010 EMEA/H/C/000165 Streszczenie EPAR dla ogółu społeczeństwa rytuksymab Niniejszy dokument jest streszczeniem Europejskiego Publicznego Sprawozdania Oceniającego (EPAR) dotyczącego leku. Wyjaśnia,

Bardziej szczegółowo

Aneks I Wnioski naukowe i podstawy zawieszenia pozwolenia na dopuszczenie do obrotu przedstawione przez Europejską Agencję Leków

Aneks I Wnioski naukowe i podstawy zawieszenia pozwolenia na dopuszczenie do obrotu przedstawione przez Europejską Agencję Leków Aneks I Wnioski naukowe i podstawy zawieszenia pozwolenia na dopuszczenie do obrotu przedstawione przez Europejską Agencję Leków 1 Wnioski naukowe Ogólne podsumowanie oceny naukowej dotyczącej kwasu nikotynowego/laropiprantu

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA DLA OSÓB POWRACAJĄCYCH Z REGIONU AFRYKI ZACHODNIEJ. Gwinea, Liberia, Sierra Leone, Nigeria

INFORMACJA DLA OSÓB POWRACAJĄCYCH Z REGIONU AFRYKI ZACHODNIEJ. Gwinea, Liberia, Sierra Leone, Nigeria INFORMACJA DLA OSÓB POWRACAJĄCYCH Z REGIONU AFRYKI ZACHODNIEJ Gwinea, Liberia, Sierra Leone, Nigeria Od lutego 1014r. wystepują zachorowania na gorączkę krwotoczną Ebola w państawach Afryki Zachodniej.

Bardziej szczegółowo

Program profilaktyki szczepień ochronnych przeciwko grypie dla mieszkańców powiatu piskiego po 70 roku życia

Program profilaktyki szczepień ochronnych przeciwko grypie dla mieszkańców powiatu piskiego po 70 roku życia UCHWAŁA Nr XLVI/300/14 Rady Powiatu Pisz z dnia 30 października 2014r. w sprawie przyjęcia do realizacji w 2014 roku powiatowego programu profilaktyki szczepień ochronnych przeciwko grypie dla mieszkańców

Bardziej szczegółowo

Celem Tygodnia Szczepień w Polsce jest podkreślanie roli szczepień powszechnych i indywidualnych poprzez:

Celem Tygodnia Szczepień w Polsce jest podkreślanie roli szczepień powszechnych i indywidualnych poprzez: W dniach 22-26 kwietnia obchodzimy, już po raz IX, Europejski Tydzień Szczepień. Jest to inicjatywa Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), realizowana i koordynowana na poziomie lokalnym przez poszczególne

Bardziej szczegółowo

Statystyki zachorowań

Statystyki zachorowań I AIDS Informacje ogólne Budowa wirusa HIV Statystyki zachorowań Światowy dzień HIV/AIDS Aktywność fizyczna Zapobieganie HIV HIV u kobiet Możliwości z HIV Przeciwskazania Ciąża Ludzie młodzi HIV u dzieci

Bardziej szczegółowo

RYCYNA. Ricinus communis. Z notatnika terrorysty...

RYCYNA. Ricinus communis. Z notatnika terrorysty... Z notatnika terrorysty... wielokrotnie stosowana do zabójstw - skuteczna łatwo dostępna: 1-5% znajduje się w nasionach rącznika pospolitego (Ricinus communis, rodzina Euphorbiaceae), z których wytłacza

Bardziej szczegółowo

POSTĘPOWANIE W CUKRZYCY I OPIEKA NAD DZIECKIEM W PLACÓWKACH OŚWIATOWYCH

POSTĘPOWANIE W CUKRZYCY I OPIEKA NAD DZIECKIEM W PLACÓWKACH OŚWIATOWYCH POSTĘPOWANIE W CUKRZYCY I OPIEKA NAD DZIECKIEM W PLACÓWKACH OŚWIATOWYCH CUKRZYCA.? cukrzyca to grupa chorób metabolicznych charakteryzujących się hiperglikemią (podwyższonym poziomem cukru we krwi) wynika

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA WŁASNA PRODUKTU LECZNICZEGO CROTAMITON FARMAPOL płyn do stosowania na skórę, 100 mg/g 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY SUBSTANCJI CZYNNEJ 1 g płynu do stosowania

Bardziej szczegółowo

Aktualizacja ChPL i ulotki dla produktów leczniczych zawierających jako substancję czynną hydroksyzynę.

Aktualizacja ChPL i ulotki dla produktów leczniczych zawierających jako substancję czynną hydroksyzynę. Aktualizacja ChPL i ulotki dla produktów leczniczych zawierających jako substancję czynną hydroksyzynę. Aneks III Poprawki do odpowiednich punktów Charakterystyki Produktu Leczniczego i Ulotki dla pacjenta

Bardziej szczegółowo

Spis treœci. 1. Wstêp... 1

Spis treœci. 1. Wstêp... 1 Spis treœci 1. Wstêp........................................................... 1 Czêœæ 1: MIKROBIOLOGIA OGÓLNA..................................... 3 2. Budowa i taksonomia bakterii.....................................

Bardziej szczegółowo

Dziecko przebyło infekcję kiedy szczepić? Dr n. med. Ewa Duszczyk

Dziecko przebyło infekcję kiedy szczepić? Dr n. med. Ewa Duszczyk Dziecko przebyło infekcję kiedy szczepić? Dr n. med. Ewa Duszczyk Częste pytania rodziców Dziecko miało kontakt z chorobą zakaźną czy szczepić, czy czekać? Dziecko przebyło infekcję, kiedy i czy szczepić?

Bardziej szczegółowo

HIV nie śpi. W dzisiejszych czasach o wirusie mówi się mniej niż kiedyś, lecz to wcale nie znaczy, że problem zniknął wręcz przeciwnie.

HIV nie śpi. W dzisiejszych czasach o wirusie mówi się mniej niż kiedyś, lecz to wcale nie znaczy, że problem zniknął wręcz przeciwnie. HIV nie śpi W dzisiejszych czasach o wirusie mówi się mniej niż kiedyś, lecz to wcale nie znaczy, że problem zniknął wręcz przeciwnie. Paulina Karska kl. 2GB -1- Strona 1 z 8 Spis treści : 1. Wstęp- ogólnie

Bardziej szczegółowo

Czy grozi mi wirusowe zapalenie wątroby typu B?

Czy grozi mi wirusowe zapalenie wątroby typu B? Czy grozi mi wirusowe zapalenie wątroby typu B? Co to jest? Wirus zapalenia wątroby typu B (HBW) powoduje zakażenie wątroby mogące prowadzić do poważnej choroby tego organu. Wątroba jest bardzo ważnym

Bardziej szczegółowo

Podsumowanie u zarządzania rzyzkiem dla produktu leczniczego Cartexan przeznaczone do publicznej wiadomości

Podsumowanie u zarządzania rzyzkiem dla produktu leczniczego Cartexan przeznaczone do publicznej wiadomości Podsumowanie u zarządzania rzyzkiem dla produktu leczniczego Cartexan przeznaczone do publicznej wiadomości Omówienie rozpowszechnienia choroby Rosnąca oczekiwana długość życia i starzejące się społeczeństwo

Bardziej szczegółowo

Aneks I. Wnioski naukowe i podstawy zmiany warunków pozwolenia (pozwoleń) na dopuszczenie do obrotu

Aneks I. Wnioski naukowe i podstawy zmiany warunków pozwolenia (pozwoleń) na dopuszczenie do obrotu Aneks I Wnioski naukowe i podstawy zmiany warunków pozwolenia (pozwoleń) na dopuszczenie do obrotu 1 Wnioski naukowe Uwzględniając raport oceniający komitetu PRAC w sprawie okresowych raportów o bezpieczeństwie

Bardziej szczegółowo