Homotoksyną nazywamy KAŻDĄ substancję toksyczną dla organizmu człowieka (homo = człowiek, toksyna = trucizna). Toksyczność może wynikać z chemicznych

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Homotoksyną nazywamy KAŻDĄ substancję toksyczną dla organizmu człowieka (homo = człowiek, toksyna = trucizna). Toksyczność może wynikać z chemicznych"

Transkrypt

1 Trzema filarami homotoksykologii są oczyszczanie i detoksykacja, immunomodulacja oraz wspomaganie narządów i komórek. Oczyszczanie i detoksykacja są zatem pierwszym podstawowym elementem leczenia antyhomotoksycznego chorób przewlekłych. W związku z tym ważne jest, aby student (słuchacz) zdawał sobie sprawę ze znaczenia tej ważnej metody usuwania obciążenia toksycznego z organizmu i wspomagania go na drodze do zdrowia. Chociaż o znaczeniu oczyszczania i detoksykacji pisał już sam dr H. H. Reckeweg, to szczegółowa znajomość macierzy zewnątrzkomórkowej, przede wszystkim żywej macierzy (więcej szczegółów zawarto w wykładzie IAH AC Histologia i Fizjologia Macierzy ) oraz potrzeby oczyszczania i detoksykacji nabiera coraz większego znaczenia we wszelkich formach medycyny komplementarnej. Oczyszczanie i detoksykacja nie tylko znacznie redukują akumulację toksyn i zaburzenia czynności komórek, również leki antyhomotoksyczne działają skuteczniej w czystym środowisku, w którym działają układy autoregulacyjne, a interakcje między nimi nie są blokowane przez obecność zakłócających czynników i substancji.

2 Z punktu widzenia homotoksykologii choroby są wynikami reakcji organizmu na intoksykację. Obciążenie toksynami (homotoksynami) może blokować przekazywanie podstawowych mediatorów regulacyjnych na poziomie macierzy zewnątrzkomórkowej lub powodować reakcje metaboliczne, które ostatecznie zagrażają jakości życia i czynności komórki. Oznacza to, że sygnały sterujące przekazywane z jednego układu do drugiego są spowalniane, zatrzymywane lub zmieniane, co skutkuje zaburzeniami regulacji układów lub wytwarzaniem substancji chemicznych mogących wpływać na prawidłowe funkcjonowanie komórki. Z homotoksykologicznej definicji choroby wiemy, że to, co obserwujemy jako objawy kliniczne choroby, jest niczym więcej jak tylko obronnymi reakcjami organizmu przeciw czynnikom toksycznym. Organizm stara się różnymi sposobami, zależnie od fazy ewolucji choroby, zahamować akumulację lub nawet rozprzestrzenianie się homotoksyn i pozbyć się ich. Wynikiem działań organizmu są obserwowane objawy kliniczne (gorączka, ból, wymioty, zaczerwienienie...). Ponieważ choroba jest przede wszystkim wynikiem intoksykacji, prawdziwym leczeniem przyczynowym jest eliminacja homotoksyn odpowiedzialnych za zatrucie bez zakłócania czy hamowanie wyników działań organizmu (objawów), ponieważ to drugie byłoby leczeniem objawowym. 2

3 Homotoksyną nazywamy KAŻDĄ substancję toksyczną dla organizmu człowieka (homo = człowiek, toksyna = trucizna). Toksyczność może wynikać z chemicznych cech toksyny, rozpoczynanych przez nią reakcji metabolicznych i biochemicznych, powodowanych przez nią uszkodzeń w przypadku mikroorganizmów lub nawet z odległego wpływu na prawidłowe funkcjonowanie komórki. Oznacza to, że oprócz substancji chemicznych i mikroorganizmów, także promieniowanie lub nieprawidłowe wydzielanie własnego hormonu lub mediatora może być homotoksyną. Definicja homotoksyny jest zatem szeroka i z pewnością nie należy jej ograniczać do klasycznych toksyn środowiskowych. Rozróżniamy homotoksyny endogenne i egzogenne. Wiele wieków temu Paracelsus dostrzegł znaczenie dawki dla uznania danej substancji za toksyczną. Arszenik jest powszechnie znany jako substancja silnie trująca, ale niewiele osób wie, że arszenik znajduje się w wielu produktach żywnościowych, które codziennie spożywamy... występuje on w nich w bardzo znikomych ilościach. Wyższe dawki są śmiertelne. Bardzo niskie dawki toksyny mogą nawet działać na organizm korzystnie. Inną substancją uznawaną za niewątpliwie śmiertelną w wysokich dawkach jest czysta woda (wypicie wody w ilości ponad 30% masy ciała w ciągu doby jest śmiertelnie niebezpieczne), więc nie tylko sama substancja odpowiada za toksyczność, rozważając to zagadnienie powinniśmy wziąć pod uwagę: substancję (powtarzane) dawki czas interakcji z organizmem adaptację do intoksykacji podatność organizmu zdolność do magazynowania substancji (macierz zewnątrzkomórkowa) zdolność do wydalania substancji potencjalizujące lub hamujące interakcje z innymi substancjami z bezpośredniego środowiska organizmu Kombinacja dawek i czasu działania toksyny może powodować nieoczekiwane działania toksyczne. Wysoka dawka toksyny przyjęta w krótkim czasie jest niemal zawsze niebezpieczna, jednak długotrwała intoksykacja małymi dawkami nie musi wykazywać działania szkodliwego. W rzeczywistości należy stwierdzić, że homotoksyna wykazuje działanie toksyczne jedynie w pewnych określonych warunkach i nie każda homotoksyna wykazuje podobne działanie toksyczne na każdego człowieka. Możemy wyznaczyć wytyczne i standardy, ale nie dotyczą one wszystkich ludzi dokładnie tak samo. 3

4 Homotoksynami egzogennymi są substancje, które z definicji są toksyczne dla organizmu człowieka w pewnych warunkach (patrz poprzedni slajd). Niektóre z nich są powszechnie znane (tytoń, alkohol, rozmaite narkotyki) inne są mniej znane (aromaty, barwniki, słodziki żywności) lub w ogóle nieznane (kadm, kleje, gazy, promieniowanie...). Homotoksyny endogenne są wytwarzane przez sam organizm. Większość z nich jest pośrednimi lub ubocznymi produktami procesów metabolicznych (np. CO 2 ). Inne homotoksyny endogenne są skutkami zaburzeń wydzielania hormonów (np. estrogenów/progesteronu), zahamowania wydzielania mediatora lub substancji pośredniczącej (np. insuliny w cukrzycy) lub szybkiego wychwytu zwrotnego substancji (np. serotoniny w depresji) lub powtarzanej stymulacji zwiększoną ilością mediatora (np. hormonów tarczycy w nadczynności tego narządu). Podstawowe znaczenie ma blokujące działanie homotoksyny na prawidłowe funkcjonowanie komórek lub układów narządów. Nawet poza komórką homotoksyna może wpływać na układy regulacyjne zagrażając funkcjonowaniu komórki. 4

5 Dr Reckeweg użył przenośni stwierdzając, że homotoksyny płoną w ogniu zapalenia. Miał on na myśli to, że organizm rozpoczynając proces zapalny w związku z obecnością homotoksyny w macierzy zewnątrzkomórkowej, powoduje mobilizację komórek obronnych, nasilenie procesów ogólnego oczyszczania (głównie poprzez produkcje przeciwciał i/lub fagocytozę) do chwili oczyszczenia terenu. Podczas zapalenia sieć proteoglikanów macierzy jest rozkładana przez enzymy. Rozkład macierzy ułatwia eliminację homotoksyn przez układy obronne organizmu. W drugiej fazie zapalenia struktura macierzy jest odtwarzana przez fibroblasty. Depozycja homotoksyn w macierzy zewnątrzkomórkowej, komórkach tłuszczowych, zakończeniach neuronów, a nawet w liposomach komórek bez oczyszczania organizmu spowoduje długotrwałe gromadzenie homotoksyn i stan zatrucia. Gromadzenie homotoksyn jest główną przyczyną przewlekłych chorób degeneracyjnych, należy mu zapobiegać wszelkimi środkami. 5

6 Strzałki na tym rysunku pokazują olbrzymią liczbę interakcji zachodzących na poziomie macierzy zewnątrzkomórkowej. Komórki także wchodzą we wzajemne interakcje. Można nawet stwierdzić, że dzięki żywej macierzy w każdej chwili każda komórka organizmu komunikuje się z każdą inną komórką (patrz IAH AC Żywa macierz: histologia i fizjologia). Omówiliśmy już drogę transportu składników odżywczych z naczyń włosowatych do komórki oraz metabolitów z komórki do krwi lub układu limfatycznego. Przekazywanie informacji z zakończeń nerwowych do komórek i z powrotem odbywa się inną drogą. Dyfuzja substancji przekaźnikowych z krwiobiegu może wpływać na zakończenia nerwowe, komórki układu odpornościowego i fibroblasty. Dyfuzja substancji przekaźnikowych jest z kolei kontrolowana przez układ wewnątrzwydzielniczy uwalniający hormony. Rytmy biologiczne wpływają na ośrodkowy układ nerwowy, który z kolei kontroluje te rytmy biologiczne, układ wewnątrzwydzielniczy i cały układ nerwowy (psycho-neuro-endokrynoimunologia). Fibroblasty wytwarzają proteoglikany i naprawiają uszkodzone włókna kolagenu. Co jest istotne: komórki jednej tkanki wchodzą ze sobą w interakcje tak, aby wszystkie komórki układu narządów działały jak zespół spełniający określone funkcje danego układu. Wszelkie nagromadzenia homotoksyn w tej delikatnej trójwymiarowej sieci utrudniają lub blokują prawidłową transmisję mediatorów i interakcje pomiędzy poszczególnymi układami. Zaburzenie regulacji układów ostatecznie powoduję dysfunkcje komórek. 6

7 Ogólnie możne powiedzieć, że jakość życia pacjenta zależy przede wszystkim od czystości macierzy zewnątrzkomórkowej oraz prawidłowych interakcji zachodzących w jego żywej macierzy. Oczyszczanie i detoksykacja organizmu jest zatem jednym z naszych podstawowych celów w medycynie antyhomotoksycznej. Można także stwierdzić, że działania terapeutyczne podejmowane w leczeniu chorób przewlekłych nie obejmujące oczyszczania i detoksykacji nie będą miały długotrwałego efektu, częste będą nawroty choroby. 7

8 Organizm dysponuje trzema głównymi metodami eliminacji homotoksyn znajdujących się w ustroju. 1. Próba eliminacji homotoksyn poprzez procesy metaboliczne (tak, aby uzyskać nietoksyczne produkty końcowe lub pośrednie) lub eliminacja poprzez mechanizmy obronne podlegające autoregulacji. Ściślej mówiąc oznacza to, że jeśli zawiedzie wzmożona eliminacja toksyny, miejscowe komórki układu odpornościowego zainicjują kaskadę procesów zapalnych, której jedynym celem będzie eliminacja nagromadzonych toksyn. Jeśli i to zawiedzie, zastosowana zostanie następna metoda. 2. Gromadzenie (akumulacja) homotoksyn na poziomie pełniących funkcję filtra biofizycznego glikozaminoglikanów i proteoglikanów. Ponieważ filtr ten znajduje się na trasie transportu mediatorów, składników odżywczych i innych ważnych substancji przenoszonych z krwiobiegu do komórek i z powrotem, akumulacja toksyn może fizycznie blokować ten transport i zaburzać interakcje pomiędzy różnymi układami. Po odpowiednio długim czasie może dojść do niedotlenienia komórek i zaburzenia ich funkcji. W najgorszym wypadku aktywacji ulega trzeci tor przemian homotoksyn. 3. Same homotoksyny lub efekty ich działania mogą dostać się do komórek i powodować ich dysfunkcję, uszkodzenie lub nawet śmierć. Zatrucie wewnątrzkomórkowe, uszkodzenie lub nawet śmierć komórki wpływają na funkcjonowanie tkanki, do której należała komórka. Im większej liczby komórek dotyczy ten proces, tym większa dysfunkcja narządu lub tkanki i większe nasilenie choroby. Gdy homotoksyny wnikają do komórek, obserwujemy przewlekłe choroby degeneracyjne, często nieodwracalne, ponieważ uszkodzenie narządu często jest tak nasilone, że nie może zostać naprawione. 8

9 Istnieją trzy mechanizmy gromadzenia homotoksyn w strukturze macierzy zewnątrzkomórkowej i blokowania przez nie przekazywania sygnałów oraz rozregulowania czynności komórek zachodzące za pośrednictwem żywej macierzy. 1. Mechanizm fizyczny: dzięki kształtom i wielkości swoich cząsteczek homotoksyny mogą zaczepiać się w sieciowej strukturze proteoglikanów i glikozaminoglikanów na poziomie macierzy zewnątrzkomórkowej. Jeśli ilość zatrzymanych homotoksyn znacząco wzrośnie, będą one fizycznie blokować transport wszelkich korzystnych substancji. 2. Mechanizm elektryczny: ładunek elektryczny proteoglikanów jest ujemny. W związku z tym dodatnio naładowane homotoksyny będą przyciągane do struktury macierzy zewnątrzkomórkowej i będą wiązać się z nią dzięki przyciąganiu ładunków. 3. Mechanizm hydrofilny: homotoksyny rozpuszczalne w wodzie lub drobnocząsteczkowe mogą pozostawać w zatrzymującej wodę strukturze macierzy. Proteoglikany są wysoce hydrofilne, zatem substancje 9

10 rozpuszczalne w wodzie mogą pozostawać w ich strukturze. 9

11 Jeśli homotoksyny zwiążą się z macierzą, oczyszczanie i detoksykacja powinny być standardowym postępowaniem w każdej terapii antyhomotoksycznej. W Tabeli Ewolucji Choroby (dawna nazwa: tabela sześciu faz Reckewega) znajdujemy charakterystykę tego etapu choroby w trzeciej kolumnie jako fazę depozycji. Ponieważ w początkowym okresie depozycji często obserwujemy skąpe objawy kliniczne, proces chorobowy może nie być uchwytny, przez co żadna interwencja nie jest podejmowana. W konsekwencji prowadzi to do skąpoobjawowej ewolucji choroby w stan przewlekłej intoksykacji. Kiedy u pacjenta ostatecznie wystąpią objawy kliniczne, często towarzyszą one uszkodzeniu komórek i struktur narządów. W związku z tym w fazie depozycji, im szybciej pacjent będzie poddany oczyszczaniu i detoksykacji, 10

12 tym lepiej. 10

13 Także w stanie intoksykacji komórek oczyszczanie i detoksykacja mają bardzo duże znaczenie. Nie tylko musimy usunąć toksyny znajdujące się w macierzy i powodujące niedotlenienie komórek i inne zaburzenia. Musimy także wyeliminować ewentualne toksyny wewnątrzkomórkowe i przetransportować je przez macierz zewnątrzkomórkową do narządów prowadzących detoksykację i narządów wydalniczych. Większość leków oczyszczających i detoksykacyjnych działa na toksyny zgromadzone w macierzy zewnątrzkomórkowej a nie na eliminację toksyn zgromadzonych wewnątrz komórek. Dlatego w medycynie antyhomotoksycznej opracowuje się i stosuje leki aktywujące komórki. 11

14 Podsumowując: homotoksyny gromadzone w macierzy zewnątrzkomórkowej blokują transport i zaburzają funkcję filtracyjną filtra biofizycznego zwiększając zagrożenie niedotlenieniem komórek i zaburzeniami regulacji ich czynności. Homotoksyny wewnątrzkomórkowe mogą zaburzać działanie struktur wewnątrzkomórkowych lub uszkadzać je zwiększając ryzyko chorób degeneracyjnych. 12

15 W Tabeli Ewolucji Choroby faza depozycji jest na granicy pomiędzy zatruciem zewnątrz- a wewnątrzkomórkowym i/lub zaburzeniem funkcji, 13

16 stwarza zatem długotrwałe zagrożenie dla stanu zdrowia pacjenta. 13

17 Można stwierdzić, że równowaga pomiędzy przedłużoną depozycją homotoksyn w macierzy oraz niezauważalną impregnacją komórki homotoksynami lub efektami ich działania jest bardzo chwiejna. Fazy depozycji są często cichymi procesami początkowo ze skąpymi objawami klinicznymi (proszę pomyśleć o kamicy nerkowej i kamicy pęcherza moczowego, polipach, torbielach, amalgamacie w zębach, DDT w wątrobie ). Kiedy pojawią się objawy kliniczne, często towarzyszą im uszkodzenia komórek. Dlatego w tabeli ewolucji choroby fazy depozycji i impregnacji są bardzo ściśle związane z macierzą zewnątrzkomórkową. Podstawową wspólną 14

18 przyczyna chorób jest stan macierzy zewnątrzkomórkowej. 14

19 Kaskada zjawisk prowadzących do rozwoju choroby przewlekłej zaczyna się intoksykacją macierzy zewnątrzkomórkowej powodującą niedotlenienie komórek. Intoksykacja komórki lub zaburzenie jej funkcji jest tylko kwestią czasu. Im więcej komórek w danej tkance jest objętych tym procesem, tym więcej zaburzeń pojawi się w czynności tkanki. Ponieważ z czasem dochodzi do upośledzenia procesów 15

20 fizjologicznych, rozwija się choroba przewlekła. 15

21 Omówimy teraz bardziej szczegółowo trzy filary leczenia homotoksykologicznego chorób przewlekłych. Ponieważ podczas gromadzenia homotoksyn czas działa na niekorzyść komórki, im szybciej rozpocznie się detoksykacja i usuwanie homotoksyn, tym lepiej dla komórki, dlatego pierwszym filarem leczenia homotoksykologicznego jest oczyszczanie i detoksykacja. Często można zauważyć, że oczyszczanie i detoksykacja wyzwalają procesy zapalne związane z transportem homotoksyn i zwiększoną możliwością ich wykrycia przez układ odpornościowy. Z drugiej strony mobilizacja układu odpornościowego w miejscu intoksykacji przyspiesza detoksykację, ponieważ zapalenie może być postrzegane jako przyspieszone oczyszczanie macierzy. Poprzez immunomodulację (drugi filar leczenia homotoksykologicznego) z jednej strony mobilizujemy układ odpornościowy, z drugiej strony utrzymujemy reakcje odpornościowe na określonym poziomie. W ten sposób nie obniżamy zbytnio jakości życia pacjenta nasilając procesy zapalne. Na poprzednich slajdach pokazano, że jakości życia komórki zagraża przedłużone gromadzenie homotoksyn. Nie tylko istnieje w takim wypadku ryzyko niedotlenienia komórki przez fizyczne zablokowanie macierzy przez homotoksyny (zaburzenie transportu), lecz także możliwe jest nasycenie homotoksynami samej komórki. Dlatego trzecim filarem leczenia homotoksykologicznego jest wspomaganie czynności komórek i narządów. 16

22 Wprowadzając do strategii terapeutycznej trzy filary homotoksykologii, zmniejszamy ryzyko ewolucji choroby (ewolucji wpływu intoksykacji na ważniejsze narządy i tkanki). Procesy oczyszczania i detoksykacji oczyszczą macierz, a przez to bezpośrednie środowisko komórki. Terapia regulacyjna ochroni pacjenta przed ciężkimi reakcjami zapalnymi podczas transportu i przetwarzania homotoksyn. Dzięki natlenieniu komórek optymalizacji ulega aktywność i czynność komórki. Wspomaganie czynności komórki prowadzi do poprawy procesów fizjologicznych w tkance, co zmniejsza objawy 17

23 choroby i poprawia jakość życia pacjenta. 17

24 Oczyszczanie oznacza przeniesienie homotoksyn poprzez naczynia limfatyczne do krążenia żylnego. Wątroba i nerki są głównymi narządami detoksykacyjnymi, więc detoksykacja oznacza ich aktywację. Chociaż skóra ma pewne zdolności do detoksykacji, jej głównym zadaniem jest ochrona organizmu przed homotoksynami i ich wydalanie. 18

25 Wewnętrzna skóra czyli błony śluzowe pełnią podobne funkcje. 18

26 Nerki dokonują częściowej detoksykacji i wydalają produkty resztkowe. Nerki odpowiadają za stężenie substancji mineralnych w płynach ustrojowych. Nerki regulują także kwasowość płynów ustrojowych, wywierają wpływ na potencjał elektryczny (gospodarkę elektrolitową) oraz regulują objętość płynów ustrojowych poprzez wydalanie odpowiedniej ilości wody. Nerki bezpośrednio z moczem wydalają homotoksyny rozpuszczalne w wodzie, które są głównie produktami przemiany materii narządów, niektóre substancje chemiczne i metale ciężkie. Mimo że osoba dorosła produkuje przeciętnie 150 litrów moczu pierwotnego dziennie, jedynie 1% tej objętości (1,5 litra) jest wydalany jako mocz ostateczny pełen zbędnych substancji, głównie homotoksyn. Reszta jest wchłaniana i zużywana ponownie, co pozwala na utrzymanie równowagi mineralnej i elektrolitowej. 19

27 Wątroba jest głównym narządem detoksykacyjnym człowieka. Homotoksyny rozpuszczalne w tłuszczach trafiające do wątroby z krwi są metabolicznie przekształcane do substancji rozpuszczalnych w wodzie, które trafią do nerek, skąd zostaną wydalone z moczem. Niektóre homotoksyny są bezpośrednio metabolizowane poprzez substancje zawierające grupy sulfhydrylowe do nietoksycznych produktów resztkowych zwanych homotoksynami. Oczywiście detoksykacja w wątrobie może polegać na kombinacji tych 20

28 dwóch procesów metabolicznych. 20

29 Chociaż skóra jest przede wszystkim pierwszą barierą chroniąca organizm, nie powinniśmy zapominać o jej funkcjach wydalniczych i detoksykacyjnych. Wydalnicze i detoksykacyjne funkcje skóry nabierają szczególnego znaczenia podczas stosowania zaawansowanych i bardziej złożonych programów detoksykacji. U osób poważnie zatrutych często obserwujemy działanie oczyszczania i detoksykacji na poziomie skóry pod postacią wysypek lub zmian skórnych, potów nocnych, przykrego zapachu itd. Podczas stosowania bardziej zaawansowanych programów detoksykacji wykorzystuje się leki swoiście detoksykujące i oczyszczające skórę. Dotyczy to również leczenia chorób skóry 21

30 lub schorzeń stanowiących kolejne etapy ewolucji chorób skóry. 21

31 Funkcję bariery, którą na zewnątrz ciała pełni skóra, w jego wnętrzu wypełniają błony śluzowe. Oprócz swojej funkcji obronnej, błony śluzowe, a nie skóra są największą powierzchnią kontaktu organizmu z otaczającym go środowiskiem, a przez to jest także główną drogą wnikania toksyn. W błonach śluzowych występuje wiele komórek układu odpornościowego, nie tworzących oddzielnych narządów. Najważniejszymi błonami śluzowymi są błony śluzowe układu oddechowego (zawierająca BALT) i pokarmowego (zawierająca GALT). MALT pełni funkcje bariery kontrolującej rozproszoną tkankę limfatyczną zabezpieczającą organizm przed substancjami z zewnątrz. Aktywując komórki układu odpornościowego, błony śluzowe i tkanka 22

32 MALT odgrywają kluczową rolę w detoksykacji organizmu. 22

33 Większość homotoksyn znajduje się w macierzy zewnątrzkomórkowej i ze względu na swoje rozmiary, strukturę, większość z nich zostanie przetransportowana przez układ limfatyczny z macierzy zewnątrzkomórkowej do wątroby i nerek. Po detoksykacji w wątrobie i nerkach homotoksyny mogą być usunięte z organizmu przez narządy wydalnicze. Niewydolność układu odpornościowego, schorzenia wątroby i nerek w krótkim czasie powodują znaczną intoksykację organizmu. Dlatego u większości pacjentów oczyszczanie i detoksykację prowadzimy jednocześnie, ponieważ oczyszczanie bez wspomagania czynności wątroby i nerek mogłoby spowodować przeładowanie toksynami tych ważnych narządów. 23

Grupy preparatów antyhomotoksycznych

Grupy preparatów antyhomotoksycznych Grupy preparatów antyhomotoksycznych IAH AC Grupy preparatów antyhomotoksycznych IAH 2007 Asortyment leków antyhomotoksycznych firmy Heel jest dość szeroki i bardzo zróżnicowany. Przyczyną tego jest to,

Bardziej szczegółowo

Układ wydalniczy (moczowy) Osmoregulacja to aktywne regulowanie ciśnienia osmotycznego płynów ustrojowych w celu utrzymania homeostazy.

Układ wydalniczy (moczowy) Osmoregulacja to aktywne regulowanie ciśnienia osmotycznego płynów ustrojowych w celu utrzymania homeostazy. Układ wydalniczy (moczowy) Osmoregulacja to aktywne regulowanie ciśnienia osmotycznego płynów ustrojowych w celu utrzymania homeostazy. Wydalanie pozbywanie się z organizmu zbędnych produktów przemiany

Bardziej szczegółowo

ACOUSTIC WAVE THEAPY X-WAVE TERAPIA FALAMI AKUSTYCZNYMI

ACOUSTIC WAVE THEAPY X-WAVE TERAPIA FALAMI AKUSTYCZNYMI ACOUSTIC WAVE THEAPY X-WAVE TERAPIA FALAMI AKUSTYCZNYMI TERAPIA FALAMI AKUSTYCZNYMI zaawansowane, nieinwazyjne leczenie cellulitu pomagające uzyskać gładką skórę w miejscach, gdzie zazwyczaj występują

Bardziej szczegółowo

Aneks III. Zmiany w odpowiednich punktach charakterystyki produktu leczniczego i ulotkach dla pacjenta

Aneks III. Zmiany w odpowiednich punktach charakterystyki produktu leczniczego i ulotkach dla pacjenta Aneks III Zmiany w odpowiednich punktach charakterystyki produktu leczniczego i ulotkach dla pacjenta Uwaga: Konieczna może być późniejsza aktualizacja zmian w charakterystyce produktu leczniczego i ulotce

Bardziej szczegółowo

TIENS Kubek H-Cup. Wybór doskonałości

TIENS Kubek H-Cup. Wybór doskonałości TIENS Kubek H-Cup Wybór doskonałości Woda jest niezbędna do życia Badania nad wysoce uwodornioną wodą Rok 2007 Prof. Ohsawa z Uniwersytetu Medycznego w Japonii opublikował pracę na temat wodoru jako przeciwutleniacza,

Bardziej szczegółowo

Opracowanie planu leczenia. na podstawie trzech filarów homotoksykologii. IAH AC Opracowanie planu leczenia IAH 2007

Opracowanie planu leczenia. na podstawie trzech filarów homotoksykologii. IAH AC Opracowanie planu leczenia IAH 2007 Opracowanie planu leczenia na podstawie trzech filarów homotoksykologii IAH AC Opracowanie planu leczenia na podstawie trzech filarów homotoksykologii IAH 2007 Rozwój choroby IAH 2007 2 KaŜdy proces chorobowy

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO. Bocheńska Lecznicza Sól Jodowo-Bromowa 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO. Bocheńska Lecznicza Sól Jodowo-Bromowa 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO Bocheńska Lecznicza Sól Jodowo-Bromowa 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY Produkt leczniczy zawiera sól jodowo-bromową, w tym jodki nie mniej

Bardziej szczegółowo

Profil metaboliczny róŝnych organów ciała

Profil metaboliczny róŝnych organów ciała Profil metaboliczny róŝnych organów ciała Uwaga: tkanka tłuszczowa (adipose tissue) NIE wykorzystuje glicerolu do biosyntezy triacylogliceroli Endo-, para-, i autokrynna droga przekazu informacji biologicznej.

Bardziej szczegółowo

8.2. Wartość odżywcza produktów spożywczych Czynniki kształtujące wartość odżywczą produktów spożywczych...185

8.2. Wartość odżywcza produktów spożywczych Czynniki kształtujące wartość odżywczą produktów spożywczych...185 SpiS treści 1. Znaczenie nauki o żywieniu człowieka...9 1.1. Cele i zadania nauki o żywieniu...9 1.2. Rozwój nauki o żywieniu człowieka...9 1.3. Problemy żywieniowe Polski i świata...11 1.4. Organizacje

Bardziej szczegółowo

Copyright for the text by Jadwiga Górnicka, Warszawa 2013 Copyright by Agencja Wydawnicza Jerzy Mostowski, 2013

Copyright for the text by Jadwiga Górnicka, Warszawa 2013 Copyright by Agencja Wydawnicza Jerzy Mostowski, 2013 Copyright for the text by Jadwiga Górnicka, Warszawa 2013 Copyright by Agencja Wydawnicza Jerzy Mostowski, 2013 Zdjęcia na okładce freshidea Fotolia.com pixelplot Fotolia.com Redakcja Monika Marczyk Koordynacja

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTY PODSTAWOWE

PRZEDMIOTY PODSTAWOWE PRZEDMIOTY PODSTAWOWE Anatomia człowieka 1. Które z białek występujących w organizmie człowieka odpowiedzialne są za kurczliwość mięśni? 2. Co to są neurony i w jaki sposób stykają się między sobą i efektorami?

Bardziej szczegółowo

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta Polibiotic, (5 mg + 5000 j.m. + 400 j.m.)/g, maść (Neomycini sulfas + Polymyxini B sulfas + Bacitracinum zincum) Należy uważnie zapoznać się z treścią

Bardziej szczegółowo

w sprawie sposobu prowadzenia badań klinicznych z udziałem małoletnich

w sprawie sposobu prowadzenia badań klinicznych z udziałem małoletnich ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie sposobu prowadzenia badań klinicznych z udziałem małoletnich (Dz. U. z dnia 1 maja 2004 r.) Na podstawie art. 37h ust. 2 ustawy z dnia

Bardziej szczegółowo

Co to jest cukrzyca?

Co to jest cukrzyca? Co to jest cukrzyca? Schemat postępowania w cukrzycy Wstęp Cukrzyca to stan, w którym organizm nie może utrzymać na odpowiednim poziomie stężenia glukozy (cukru) we krwi. Glukoza jest głównym źródłem energii

Bardziej szczegółowo

Kompartmenty wodne ustroju

Kompartmenty wodne ustroju Kompartmenty wodne ustroju Tomasz Irzyniec Oddział Nefrologii, Szpital MSWiA Katowice Zawartość wody w ustroju jest funkcją wieku, masy ciała i zawartości tłuszczu u dzieci zawartość wody wynosi około

Bardziej szczegółowo

Farmakologia nauka o interakcjach pomiędzy substancjami chemicznymi a żywymi organizmami.

Farmakologia nauka o interakcjach pomiędzy substancjami chemicznymi a żywymi organizmami. Farmakologia nauka o interakcjach pomiędzy substancjami chemicznymi a żywymi organizmami. Każda substancja chemiczna oddziałująca na organizmy żywe może być zdefiniowana jako środek farmakologiczny (ang.

Bardziej szczegółowo

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu. Karta przedmiotu. obowiązuje w roku akademickim 2012/2013

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu. Karta przedmiotu. obowiązuje w roku akademickim 2012/2013 Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu Karta przedmiotu Instytut Zdrowia obowiązuje w roku akademickim 2012/2013 Kierunek studiów: Pielęgniarstwo Profil: Praktyczny Forma studiów: Stacjonarne Kod

Bardziej szczegółowo

TERAPIA FALAMI AKUSTYCZNYMI

TERAPIA FALAMI AKUSTYCZNYMI TERAPIA FALAMI AKUSTYCZNYMI zaawansowane, nieinwazyjne leczenie cellulitu pomaga osiągnąć gładką skórę w miejscach, gdzie zazwyczaj występują wgłębienia potwierdzona naukowo metoda zabiegów estetycznych

Bardziej szczegółowo

2. Plan wynikowy klasa druga

2. Plan wynikowy klasa druga Plan wynikowy klasa druga budowa i funkcjonowanie ciała człowieka ział programu Materiał kształcenia L.g. Wymagania podstawowe Uczeń: Kat. Wymagania ponadpodstawowe Uczeń: Kat. Pozycja systematyczna 3

Bardziej szczegółowo

7 IV ŚWIATOWY DZIEŃ ZDROWIA

7 IV ŚWIATOWY DZIEŃ ZDROWIA 7 IV ŚWIATOWY DZIEŃ ZDROWIA DEPRESJA Depresja: przyczyny, objawy, rodzaje depresji, leczenie Przyczyny depresji są różne. Czasem chorobę wywołuje przeżycie bardzo przykrego zdarzenia najczęściej jest to

Bardziej szczegółowo

a problemy z masą ciała

a problemy z masą ciała POLACY a problemy z masą ciała POLACY a problemy z masą ciała Badanie NATPOL PLUS (2002): reprezentatywna grupa dorosłych Polek: wiek 18-94 lata Skutki otyłości choroby układu sercowo-naczyniowego cukrzyca

Bardziej szczegółowo

Anna Durka. Opiekun pracy: Dr n. med. Waldemar Machała

Anna Durka. Opiekun pracy: Dr n. med. Waldemar Machała Anna Durka Zastosowanie aktywowanego białka C (Xigris) u pacjentów leczonych z powodu ciężkiej sepsy w II Zakladzie Anestezjologii i Intensywnej Terapii USK nr 2 im. WAM w Łodzi. Opiekun pracy: Dr n. med.

Bardziej szczegółowo

Preparaty podstawowe stosowane w homotoksykologii

Preparaty podstawowe stosowane w homotoksykologii Preparaty podstawowe stosowane w homotoksykologii IAH AC Preparaty podstawowe stosowane w homotoksykologii IAH 2007 Preparaty podstawowe mają szczególne znaczenie wśród produktów antyhomotoksycznych. Nie

Bardziej szczegółowo

CIAŁO I ZDROWIE WSZECHŚWIAT KOMÓREK

CIAŁO I ZDROWIE WSZECHŚWIAT KOMÓREK CIAŁ I ZDRWIE WSZECHŚWIAT KMÓREK RGANIZM RGANY TKANKA SKŁADNIKI DŻYWCZE x x KMÓRKA x FUNDAMENT ZDRWEG ŻYCIA x PRZEMIANA MATERII WSZECHŚWIAT KMÓREK Komórki są budulcem wszystkich żywych istot, również nasze

Bardziej szczegółowo

JAK DZIAŁA WĄTROBA? Wątroba spełnia cztery funkcje. Najczęstsze przyczyny chorób wątroby. Objawy towarzyszące chorobom wątroby

JAK DZIAŁA WĄTROBA? Wątroba spełnia cztery funkcje. Najczęstsze przyczyny chorób wątroby. Objawy towarzyszące chorobom wątroby SPIS TREŚCI JAK DZIAŁA WĄTROBA? Wątroba spełnia cztery funkcje Wątroba jest największym narządem wewnętrznym naszego organizmu. Wątroba jest kluczowym organem regulującym nasz metabolizm (każda substancja

Bardziej szczegółowo

Lewoskrętna witamina C o przedłużonym uwalnianiu 500 mg MSE matrix 90 tab. dr Enzmann

Lewoskrętna witamina C o przedłużonym uwalnianiu 500 mg MSE matrix 90 tab. dr Enzmann Dane aktualne na dzień: 08-01-2018 02:10 Link do produktu: https://taknaturalne.pl/lewoskretna-witamina-c-o-przedluzonym-uwalnianiu-500-mg-mse-matrix-90-tab-drenzmann-p-736.html Lewoskrętna witamina C

Bardziej szczegółowo

Człowiek żyje życiem całego swojego ciała, wszystkimi jego elementami, warstwami, jego zdrowie zależy od zdrowia jego organizmu.

Człowiek żyje życiem całego swojego ciała, wszystkimi jego elementami, warstwami, jego zdrowie zależy od zdrowia jego organizmu. RUCH TO ZDROWIE Człowiek żyje życiem całego swojego ciała, wszystkimi jego elementami, warstwami, jego zdrowie zależy od zdrowia jego organizmu. P A M I Ę T A J Dobroczynny wpływ aktywności fizycznej na

Bardziej szczegółowo

ZMIANY W ORGANIZMIE SPOWODOWANE PICIEM ALKOHOLU

ZMIANY W ORGANIZMIE SPOWODOWANE PICIEM ALKOHOLU ZMIANY W ORGANIZMIE SPOWODOWANE PICIEM ALKOHOLU ( na podstawie artykułu zamieszczonego na portalu internetowym www.wp.pl zebrał i opracował administrator strony www.atol.org.pl ) Przewlekłe nadużywanie

Bardziej szczegółowo

Antyoksydanty pokarmowe a korzyści zdrowotne. dr hab. Agata Wawrzyniak, prof. SGGW Katedra Żywienia Człowieka SGGW

Antyoksydanty pokarmowe a korzyści zdrowotne. dr hab. Agata Wawrzyniak, prof. SGGW Katedra Żywienia Człowieka SGGW Antyoksydanty pokarmowe a korzyści zdrowotne dr hab. Agata Wawrzyniak, prof. SGGW Katedra Żywienia Człowieka SGGW Warszawa, dn. 14.12.2016 wolne rodniki uszkodzone cząsteczki chemiczne w postaci wysoce

Bardziej szczegółowo

Rodzaje autoprzeciwciał, sposoby ich wykrywania, znaczenie w ustaleniu diagnozy i monitorowaniu. Objawy związane z mechanizmami uszkodzenia.

Rodzaje autoprzeciwciał, sposoby ich wykrywania, znaczenie w ustaleniu diagnozy i monitorowaniu. Objawy związane z mechanizmami uszkodzenia. Zakres zagadnień do poszczególnych tematów zajęć I Choroby układowe tkanki łącznej 1. Toczeń rumieniowaty układowy 2. Reumatoidalne zapalenie stawów 3. Twardzina układowa 4. Zapalenie wielomięśniowe/zapalenie

Bardziej szczegółowo

SUBSTANCJE PROMIENIOTWÓRCZE. SKAŻENIA I ZAKAŻENIA.

SUBSTANCJE PROMIENIOTWÓRCZE. SKAŻENIA I ZAKAŻENIA. SUBSTANCJE PROMIENIOTWÓRCZE. SKAŻENIA I ZAKAŻENIA. EDUKACJA DLA BEZPIECZEŃSTWA Pamiętaj!!! Tekst podkreślony lub wytłuszczony jest do zapamiętania Opracował: mgr Mirosław Chorąży Promieniotwórczość (radioaktywność)

Bardziej szczegółowo

RYCYNA. Ricinus communis. Z notatnika terrorysty...

RYCYNA. Ricinus communis. Z notatnika terrorysty... Z notatnika terrorysty... wielokrotnie stosowana do zabójstw - skuteczna łatwo dostępna: 1-5% znajduje się w nasionach rącznika pospolitego (Ricinus communis, rodzina Euphorbiaceae), z których wytłacza

Bardziej szczegółowo

Jest to test przeznaczony dla klas II gimnazjum z tematu: Układ wydalniczy. Publikuję go celem dzielenia się doświadczeniem z innymi nauczycielami.

Jest to test przeznaczony dla klas II gimnazjum z tematu: Układ wydalniczy. Publikuję go celem dzielenia się doświadczeniem z innymi nauczycielami. Literka.pl Układ wydalniczy Data dodania: 2011-06-13 21:44:58 Autor: Iwona Ewa Wiśniewska Jest to test przeznaczony dla klas II gimnazjum z tematu: Układ wydalniczy. Publikuję go celem dzielenia się doświadczeniem

Bardziej szczegółowo

Subiektywne objawy zmęczenia. Zmęczenie. Ból mięśni. Objawy obiektywne 2016-04-07

Subiektywne objawy zmęczenia. Zmęczenie. Ból mięśni. Objawy obiektywne 2016-04-07 Zmęczenie to mechanizm obronny, chroniący przed załamaniem funkcji fizjologicznych (wyczerpaniem) Subiektywne objawy zmęczenia bóle mięśni, uczucie osłabienia i wyczerpania, duszność, senność, nudności,

Bardziej szczegółowo

Klub Honorowych Dawców Krwi PCK

Klub Honorowych Dawców Krwi PCK O krwi Czym jest krew? Krew to płynna tkanka w skład której wchodzą: - Krwinki czerwone(erytrocyty) są to komórkowe składniki krwi nie zawierające jądra, zawierające barwnik krwi hemoglobinę, odpowiedzialne

Bardziej szczegółowo

LECZENIE WTÓRNEJ NADCZYNNOŚCI PRZYTARCZYC U PACJENTÓW HEMODIALIZOWANYCH ICD-10 N

LECZENIE WTÓRNEJ NADCZYNNOŚCI PRZYTARCZYC U PACJENTÓW HEMODIALIZOWANYCH ICD-10 N Załącznik nr 42 do zarządzenia Nr 59/2011/DGL Prezesa NFZ z dnia 10 października 2011 roku Nazwa programu: LECZENIE WTÓRNEJ NADCZYNNOŚCI PRZYTARCZYC U PACJENTÓW HEMODIALIZOWANYCH ICD-10 N 25.8 Inne zaburzenia

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIE MD-TISSUE W TERAPII ANTI-AGING

ZASTOSOWANIE MD-TISSUE W TERAPII ANTI-AGING Starzenie się skóry jest rezultatem wpływu wielu czynników biologicznych, biochemicznych i genetycznych na indywidualne jednostki. Jednocześnie wpływ czynników zewnętrznych chemicznych i fizycznych determinują

Bardziej szczegółowo

FARMAKOTERAPIA W GERIATRII

FARMAKOTERAPIA W GERIATRII Interdyscyplinarne Spotkania Geriatryczne FARMAKOTERAPIA W GERIATRII mgr Teresa Niechwiadowicz-Czapka Instytut Pielęgniarstwa Zakład Podstaw Opieki Pielęgniarskiej Wchłanianie środków farmakologicznych

Bardziej szczegółowo

odporne na temperaturę przyjazne dla skóry ph 5,5 emulgują się z innymi substancjami aktywnymi nie zawierają aromatów, barwników, sztucznych

odporne na temperaturę przyjazne dla skóry ph 5,5 emulgują się z innymi substancjami aktywnymi nie zawierają aromatów, barwników, sztucznych odporne na temperaturę przyjazne dla skóry ph 5,5 emulgują się z innymi substancjami aktywnymi nie zawierają aromatów, barwników, sztucznych konserwantów chemicznych KOLAGEN NATYWNY PURE bioaktywny odporny

Bardziej szczegółowo

Żywność. zapewnia prawidłowe funkcjonowanie. poprawia samopoczucie

Żywność. zapewnia prawidłowe funkcjonowanie. poprawia samopoczucie Warsztaty żywieniowe Żywność buduje i regeneruje dostarcza energii zapewnia prawidłowe funkcjonowanie poprawia samopoczucie Żaden pojedynczy produkt nie dostarczy Ci wszystkiego, czego potrzebujesz dlatego

Bardziej szczegółowo

PATOFIZJOLOGIA ZWIERZĄT

PATOFIZJOLOGIA ZWIERZĄT PATOFIZJOLOGIA ZWIERZĄT Rok akademicki 2016/2017 Wykłady z przedmiotu Patofizjologia Zwierząt odbywać się będą w poniedziałki i środy o godzinie 8.30 w Audytorium Kliniki Małych Zwierząt Pierwszy wykład

Bardziej szczegółowo

Harmonogram zajęć dla kierunku: Dietetyka, studia stacjonarne, II rok, semestr IV

Harmonogram zajęć dla kierunku: Dietetyka, studia stacjonarne, II rok, semestr IV Harmonogram zajęć dla kierunku: Dietetyka, studia stacjonarne, II rok, semestr IV Przedmiot: Podstawy farmakologii i farmakoterapii żywieniowej oraz interakcji leków z żywnością Wykłady (5 wykładów, każdy

Bardziej szczegółowo

Harmonogram wykładów z patofizjologii dla Studentów III roku Wydziału Farmaceutycznego kierunku Farmacja studia stacjonarne

Harmonogram wykładów z patofizjologii dla Studentów III roku Wydziału Farmaceutycznego kierunku Farmacja studia stacjonarne Harmonogram wykładów z patofizjologii dla Studentów III roku Wydziału Farmaceutycznego kierunku Farmacja studia stacjonarne Rok akademicki 2017/2018 - Semestr V Środa 15:45 17:15 ul. Medyczna 9, sala A

Bardziej szczegółowo

Rodzaje substancji leczniczych

Rodzaje substancji leczniczych Rodzaje substancji leczniczych Próby kliniczne leków - film Leki na nadkwasotę neutralizujące nadmiar kwasów żołądkowych Leki na nadkwasotę hamujące wydzielanie kwasów żołądkowych Ranitydyna (ranitidine)

Bardziej szczegółowo

Natureheals

Natureheals Natureheals www.donatmg.eu/en Magnez NAUKOWCY OKREŚLILI MAGNEZ MIANEM MINERAŁU DO WALKI ZE STRESEM, NAZYWAJĄC GO RÓWNIEŻ BALSAMEM DLA NERWÓW I MIĘŚNI. MAGNEZ JEST JEDNYM Z NAJWAŻNIEJSZYCH MINERAŁÓW NIEZBĘDNYCH

Bardziej szczegółowo

Dlaczego spożywać wodę alkaliczną o zmienionej strukturze

Dlaczego spożywać wodę alkaliczną o zmienionej strukturze Dlaczego spożywać wodę alkaliczną o zmienionej strukturze Oto trzy powody dlaczego: Po pierwsze, zjonizowana woda jest potężnym płynnym antyoksydantem, który jest łatwo absorbowany przez organizm. Woda

Bardziej szczegółowo

Uzależnienia. Nabyta silna potrzeba zażywania jakiejś substancji.

Uzależnienia. Nabyta silna potrzeba zażywania jakiejś substancji. Uzależnienia Nabyta silna potrzeba zażywania jakiejś substancji. Termin uzależnienie jest stosowany głównie dla osób, które nadużywają narkotyków, alkoholu i papierosów. Używki Wszystkie używki stanowią

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO. 1 czopek zawiera 400 mg tribenozydu (Tribenosidum) i 40 mg lidokainy (Lidocainum).

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO. 1 czopek zawiera 400 mg tribenozydu (Tribenosidum) i 40 mg lidokainy (Lidocainum). CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO Procto-Glyvenol, 400 mg + 40 mg, czopki 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY 1 czopek zawiera 400 mg tribenozydu (Tribenosidum) i 40 mg lidokainy

Bardziej szczegółowo

Biologia. Klasa VII. Prywatna Szkoła Podstawowa i Gimnazjum im. Z. I J. Moraczewskich w Sulejówku

Biologia. Klasa VII. Prywatna Szkoła Podstawowa i Gimnazjum im. Z. I J. Moraczewskich w Sulejówku Biologia 2017 Klasa VII Dział I : HIERARCHICZNA BUDOWA ORGANIZMU CZŁOWIEKA, SKÓRA, UKŁAD RUCHU 1. Organizm człowieka jako zintegrowana całość 2. Budowa i funkcje skóry 3. Choroby skóry oraz zasady ich

Bardziej szczegółowo

Wpływ alkoholu na ryzyko rozwoju nowotworów złośliwych

Wpływ alkoholu na ryzyko rozwoju nowotworów złośliwych Wpływ alkoholu na ryzyko rozwoju nowotworów złośliwych Badania epidemiologiczne i eksperymentalne nie budzą wątpliwości spożywanie alkoholu zwiększa ryzyko rozwoju wielu nowotworów złośliwych, zwłaszcza

Bardziej szczegółowo

Suplementacja wspierająca walkę organizmu z grzybami, wirusami i pasożytami z użyciem naturalnych suplementów.

Suplementacja wspierająca walkę organizmu z grzybami, wirusami i pasożytami z użyciem naturalnych suplementów. Suplementacja wspierająca walkę organizmu z grzybami, wirusami i pasożytami z użyciem naturalnych suplementów. 1 / 9 Pozbycie się grzybicy to proces, który wymaga czasu, cierpliwości i wytrwałości. Suplementacja

Bardziej szczegółowo

FARMAKOKINETYKA KLINICZNA

FARMAKOKINETYKA KLINICZNA FARMAKOKINETYKA KLINICZNA FARMAKOKINETYKA wpływ organizmu na lek nauka o szybkości procesów wchłaniania, dystrybucji, metabolizmu i wydalania leków z organizmu Procesy farmakokinetyczne LADME UWALNIANIE

Bardziej szczegółowo

TIENS L-Karnityna Plus

TIENS L-Karnityna Plus TIENS L-Karnityna Plus Zawartość jednej kapsułki Winian L-Karnityny w proszku 400 mg L-Arginina 100 mg Niacyna (witamina PP) 16 mg Witamina B6 (pirydoksyna) 2.1 mg Stearynian magnezu pochodzenia roślinnego

Bardziej szczegółowo

Konferencja SAMOLECZENIE A EDUKACJA ZDROWOTNA, POLITYKA ZDROWOTNA, ETYKA Kraków, 20.04.2009 r.

Konferencja SAMOLECZENIE A EDUKACJA ZDROWOTNA, POLITYKA ZDROWOTNA, ETYKA Kraków, 20.04.2009 r. Piotr Burda Biuro In formacji T oksykologicznej Szpital Praski Warszawa Konferencja SAMOLECZENIE A EDUKACJA ZDROWOTNA, POLITYKA ZDROWOTNA, ETYKA Kraków, 20.04.2009 r. - Obejmuje stosowanie przez pacjenta

Bardziej szczegółowo

Harmonogram wykładów z patofizjologii dla Studentów III roku Wydziału Farmaceutycznego kierunku Farmacja studia stacjonarne

Harmonogram wykładów z patofizjologii dla Studentów III roku Wydziału Farmaceutycznego kierunku Farmacja studia stacjonarne Harmonogram wykładów z patofizjologii dla Studentów III roku Wydziału Farmaceutycznego kierunku Farmacja studia stacjonarne Środa 15.45-17.15, ul. Medyczna 9, sala A Data Temat: Prowadzący: 05.10.16 Omówienie

Bardziej szczegółowo

Poziom i. studiów. Punkty ECTS

Poziom i. studiów. Punkty ECTS WYDZIAŁ LEKARSKI II Poziom i Nazwa kierunku Lekarski tryb studiów Nazwa Jednostka realizująca, wydział Fizjologia kliniczna- Patofizjologia Punkty ECTS 3 Katedra i Zakład Patofizjologii Wydział Lekarski

Bardziej szczegółowo

VITA-MIN Plus połączenie witamin i minerałów, stworzone z myślą o osobach aktywnie uprawiających sport.

VITA-MIN Plus połączenie witamin i minerałów, stworzone z myślą o osobach aktywnie uprawiających sport. Witaminy i minerały > Model : Producent : Olimp VITAMIN Plus połączenie witamin i minerałów, stworzone z myślą o osobach aktywnie uprawiających sport. DZIAŁA PROZDROWOTNIE WZMACNIA SYSTEM ODPORNOŚCIOWY

Bardziej szczegółowo

LECZENIE CHOROBY GAUCHERA ICD-10 E

LECZENIE CHOROBY GAUCHERA ICD-10 E załącznik nr 19 do zarządzenia Nr 36/2008/DGL Prezesa NFZ z dnia 19 czerwca 2008 r. Nazwa programu: LECZENIE CHOROBY GAUCHERA ICD-10 E 75 Zaburzenia przemian sfingolipidów i inne zaburzenia spichrzania

Bardziej szczegółowo

jest podniesienie wśród ludzi świadomości znaczenia naszych nerek dla zdrowia i życia oraz

jest podniesienie wśród ludzi świadomości znaczenia naszych nerek dla zdrowia i życia oraz Światowy Dzień Nerek Światowy Dzień Nerek jest ogólnoświatową kampanią, której celem jest podniesienie wśród ludzi świadomości znaczenia naszych nerek dla zdrowia i życia oraz informowanie o powszechności

Bardziej szczegółowo

Woda a zdrowie. dr inż. Marta Jeruszka-Bielak. Centrum Komunikacji Społecznej

Woda a zdrowie. dr inż. Marta Jeruszka-Bielak. Centrum Komunikacji Społecznej Woda a zdrowie dr inż. Marta Jeruszka-Bielak Centrum Komunikacji Społecznej 1. Podstawowy składnik ciała Woda należy do niezbędnych składników pokarmowych i musi być dostarczana regularnie w ciągu dnia

Bardziej szczegółowo

2011-03-17. Woda. Rola wody. Jestem tym co piję-dlaczego woda jest niezbędna dla zdrowia?

2011-03-17. Woda. Rola wody. Jestem tym co piję-dlaczego woda jest niezbędna dla zdrowia? Jestem tym co piję-dlaczego woda jest niezbędna dla zdrowia? A. Jarosz Woda głównym składnikiem ciała i podstawowym składnikiem pożywienia stanowi 50 80 %masy ciała zasoby wodne organizmu muszą być stale

Bardziej szczegółowo

LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35)

LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35) Załącznik B.29. LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35) ŚWIADCZENIOBIORCY 1.Kryteria kwalifikacji 1.1 Leczenia interferonem beta: 1) wiek od 12 roku życia; 2) rozpoznanie postaci rzutowej stwardnienia

Bardziej szczegółowo

Gospodarka wodna w organizmie człowieka

Gospodarka wodna w organizmie człowieka Gospodarka wodna w organizmie człowieka Woda jest najważniejszym nieorganicznym składnikiem potrzebnym do życia organizmów roślinnych i zwierzęcych. Jej ilość zależy od rodzaju organizmu, a dla wielu z

Bardziej szczegółowo

Żel antycellulitowy ŻEL ANTYCELLULITOWY. Czym jest cellulit? INFORMACJE OGÓLNE

Żel antycellulitowy ŻEL ANTYCELLULITOWY. Czym jest cellulit? INFORMACJE OGÓLNE Czym jest cellulit? cellulit= skórka pomarańczowa = nierównomierne rozmieszczenie tkanki tłuszczowej, wody i produktów przemiany materii w tkankach skóry, widoczne wgłębienia i guzkowatość skóry, występująca

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO. Bocheńska Lecznicza Sól Jodowo-Bromowa 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO. Bocheńska Lecznicza Sól Jodowo-Bromowa 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO Bocheńska Lecznicza Sól Jodowo-Bromowa 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY Produkt leczniczy zawiera sól jodowo-bromową, w tym jodki nie mniej

Bardziej szczegółowo

Przemiana materii i energii - Biologia.net.pl

Przemiana materii i energii - Biologia.net.pl Ogół przemian biochemicznych, które zachodzą w komórce składają się na jej metabolizm. Wyróżnia się dwa antagonistyczne procesy metabolizmu: anabolizm i katabolizm. Szlak metaboliczny w komórce, to szereg

Bardziej szczegółowo

EDUKACJA PACJENTA I JEGO RODZINY MAJĄCA NA CELU PODNIESIENIE ŚWIADOMOŚCI NA TEMAT CUKRZYCY, DOSTARCZENIE JAK NAJWIĘKSZEJ WIEDZY NA JEJ TEMAT.

EDUKACJA PACJENTA I JEGO RODZINY MAJĄCA NA CELU PODNIESIENIE ŚWIADOMOŚCI NA TEMAT CUKRZYCY, DOSTARCZENIE JAK NAJWIĘKSZEJ WIEDZY NA JEJ TEMAT. EDUKACJA PACJENTA I JEGO RODZINY MAJĄCA NA CELU PODNIESIENIE ŚWIADOMOŚCI NA TEMAT CUKRZYCY, DOSTARCZENIE JAK NAJWIĘKSZEJ WIEDZY NA JEJ TEMAT. Prowadząca edukację: piel. Anna Otremba CELE: -Kształtowanie

Bardziej szczegółowo

Preparaty typu compositum

Preparaty typu compositum Preparaty typu compositum IAH AC Preparaty typu compositum IAH 2007 1 Cele Poznanie różnych postaci struktury preparatów compositum Powiązanie określonej struktury preparatu compositum z jego zastosowaniem

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA. MINIRIN Melt (Desmopressinum) 60 mikrogramów 120 mikrogramów 240 mikrogramów Liofilizat doustny

ULOTKA DLA PACJENTA. MINIRIN Melt (Desmopressinum) 60 mikrogramów 120 mikrogramów 240 mikrogramów Liofilizat doustny ULOTKA DLA PACJENTA Należy zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku. Należy zachować tę ulotkę, aby w razie potrzeby móc ją ponownie przeczytać. Należy zwrócić się do lekarza lub farmaceuty,

Bardziej szczegółowo

Wpływ pozycji siedzącej na organizm człowieka

Wpływ pozycji siedzącej na organizm człowieka Wpływ pozycji siedzącej na organizm człowieka Rozwój gospodarczy, dokonujący się we wszystkich obszarach życia ludzi, wiąże się nieodzownie ze zmianą dominującej pozycji ciała człowieka. W ciągu doby,

Bardziej szczegółowo

Rejestracja Agnieszka Bednarek

Rejestracja Agnieszka Bednarek Rejestracja Agnieszka Bednarek 668706117 Fala uderzeniowa znajduje zastosowanie w rehabilitacji, medycynie sportowej i ortopedii. Jest to innowacyjna metoda, przynosząca szybkie i długotrwałe rezultaty

Bardziej szczegółowo

VI.2 Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dla produktu Zanacodar Combi przeznaczone do publicznej wiadomości

VI.2 Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dla produktu Zanacodar Combi przeznaczone do publicznej wiadomości VI.2 Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dla produktu Zanacodar Combi przeznaczone do publicznej wiadomości VI.2.1 Omówienie rozpowszechnienia choroby Szacuje się, że wysokie ciśnienie krwi jest przyczyną

Bardziej szczegółowo

Jakie są objawy zespołu policystycznych jajników?

Jakie są objawy zespołu policystycznych jajników? 3 Jakie są objawy zespołu policystycznych jajników? Najważniejsze punkty zu kobiet występuje różne nasilenie objawów; u niektórych objawy mogą być ciężkie, u innych nieznaczne. zobjawami zespołu PCOS mogą

Bardziej szczegółowo

Nieprawidłowe odżywianie jest szczególnie groźne w wieku podeszłym, gdyż może prowadzić do niedożywienia

Nieprawidłowe odżywianie jest szczególnie groźne w wieku podeszłym, gdyż może prowadzić do niedożywienia Nieprawidłowe odżywianie jest szczególnie groźne w wieku podeszłym, gdyż może prowadzić do niedożywienia Niedożywienie może występować u osób z nadwagą (powyżej 120% masy należnej) niedowagą (poniżej 80%

Bardziej szczegółowo

Co to jest alkaliczna woda jonizowana.

Co to jest alkaliczna woda jonizowana. Co to jest alkaliczna woda jonizowana. Zatrzymajmy się przy tym na chwilę, aby w prosty sposób wyjaśnić, czym jest alkaliczna woda jonizowana i jak swoją strukturą różni się od innych spożywanych przez

Bardziej szczegółowo

22 marca Światowy Dzień Wody Znaczenie żywieniowe wody

22 marca Światowy Dzień Wody Znaczenie żywieniowe wody Powiatowa Stacja Sanitarno Epidemiologiczna w m. st. Warszawie ul. Kochanowskiego 21, Oddział Promocji Zdrowia, ul. Cyrulików 35; tel. 22/311-80-07 08; e-mail: oswiatazdrowotna@pssewawa.pl 22 marca Światowy

Bardziej szczegółowo

Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2014/2015

Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2014/2015 Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego Karta przedmiotu WydziałLekarski i Nauk o Zdrowiu obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2014/201 Kierunek studiów: Dietetyka

Bardziej szczegółowo

Zadania egzaminacyjne obejmujące materiał z klasy II gimnazjum

Zadania egzaminacyjne obejmujące materiał z klasy II gimnazjum Zadania egzaminacyjne obejmujące materiał z klasy II gimnazjum Informacje do zadań 1. i 2. A C D B Schemat przedstawia szkielet kończyny górnej. Zadanie 1. (0 2) Podaj nazwy kości oznaczonych literami

Bardziej szczegółowo

ń Ż Ń Oświata Zdrowotna i Promocja Zdrowia PSSE Brzesko - Barbara Jewiarz

ń Ż Ń Oświata Zdrowotna i Promocja Zdrowia PSSE Brzesko - Barbara Jewiarz 5 1 0 2 ia w o I r C d Ś Z O ń zie WN Y D Ż y O ow t W a T i S w Ń Ś E Z C E I BEZP Oświata Zdrowotna i Promocja Zdrowia PSSE Brzesko - Barbara Jewiarz 7 kwietnia 2015 r. Światowy Dzień Zdrowia hasło tegorocznej

Bardziej szczegółowo

6.2. Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego DUOKOPT przeznaczone do wiadomości publicznej

6.2. Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego DUOKOPT przeznaczone do wiadomości publicznej 6.2. Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego DUOKOPT przeznaczone do wiadomości publicznej 6.2.1. Podsumowanie korzyści wynikających z leczenia Co to jest T2488? T2488

Bardziej szczegółowo

NIEWYDOLNOŚĆ NEREK - EPIDEMIOLOGIA, OBJAWY, STADIA NIEWYDOLNOŚCI, DIAGNOSTYKA AGNIESZKA BARTOSZ GR.1

NIEWYDOLNOŚĆ NEREK - EPIDEMIOLOGIA, OBJAWY, STADIA NIEWYDOLNOŚCI, DIAGNOSTYKA AGNIESZKA BARTOSZ GR.1 NIEWYDOLNOŚĆ NEREK - EPIDEMIOLOGIA, OBJAWY, STADIA NIEWYDOLNOŚCI, DIAGNOSTYKA AGNIESZKA BARTOSZ GR.1 Niewydolność nerek Niewydolność nerek charakteryzuje się utratą zdolności do oczyszczania organizmu

Bardziej szczegółowo

MECHANIZM NEUROHORMONALNY

MECHANIZM NEUROHORMONALNY MECHANIZM NEUROHORMONALNY bodźce nerwowe docierają do nerek włóknami nerwu trzewnego, wpływają one nie tylko na wielkość GFR i ukrwienie nerek (zmieniając opór naczyń nerkowych), ale również bezpośrednio

Bardziej szczegółowo

Podstawy toksykologiczne

Podstawy toksykologiczne Toksykologia sądowa Podstawy toksykologiczne 1. Definicja toksykologii 2. Pojęcie trucizny, rodzaje dawek 3. Czynniki wpływające na toksyczność a) dawka b) szybkość wchłaniania i eliminacji c) droga wprowadzenia

Bardziej szczegółowo

Annex I. Podsumowanie naukowe i uzasadnienie dla wprowadzenia zmiany w warunkach pozwolenia

Annex I. Podsumowanie naukowe i uzasadnienie dla wprowadzenia zmiany w warunkach pozwolenia Annex I Podsumowanie naukowe i uzasadnienie dla wprowadzenia zmiany w warunkach pozwolenia Podsumowanie naukowe Biorąc pod uwagę Raport oceniający komitetu PRAC dotyczący Okresowego Raportu o Bezpieczeństwie

Bardziej szczegółowo

Arsen zawarty jest w różnych minerałach. Zwykle towarzyszy siarce lub zespołom kruszowców siarki.

Arsen zawarty jest w różnych minerałach. Zwykle towarzyszy siarce lub zespołom kruszowców siarki. ARSEN Arsen zawarty jest w różnych minerałach. Zwykle towarzyszy siarce lub zespołom kruszowców siarki. W związkach swych występuje jako pierwiastek trój i pięciowartościowy. Źródłami zanieczyszczenia

Bardziej szczegółowo

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta. LORATADYNA GALENA, 10 mg, tabletki Loratadinum

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta. LORATADYNA GALENA, 10 mg, tabletki Loratadinum Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta LORATADYNA GALENA, 10 mg, tabletki Loratadinum Należy uważnie zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku, ponieważ zawiera ona informacje

Bardziej szczegółowo

Trzustka budowa i funkcje. Techniczne rozwiązania sztucznej trzustki. Dr inż. Marta Kamińska. Leczenie cukrzycy metodą transplantacji komórek.

Trzustka budowa i funkcje. Techniczne rozwiązania sztucznej trzustki. Dr inż. Marta Kamińska. Leczenie cukrzycy metodą transplantacji komórek. Nowe techniki i technologie dla medycyny Trzustka budowa i funkcje. Techniczne rozwiązania sztucznej trzustki. Dr inż. Marta Kamińska 1 Budowa trzustki Położenie trzustki i dwunastnicy 2 Budowa trzustki

Bardziej szczegółowo

ASMAG FORTE 34 mg jonów magnezu, tabletki Magnesii hydroaspartas

ASMAG FORTE 34 mg jonów magnezu, tabletki Magnesii hydroaspartas Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla użytkownika ASMAG FORTE 34 mg jonów magnezu, tabletki Magnesii hydroaspartas Należy uważnie zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku, ponieważ

Bardziej szczegółowo

Co może zniszczyć nerki? Jak żyć, aby je chronić?

Co może zniszczyć nerki? Jak żyć, aby je chronić? Co może zniszczyć nerki? Jak żyć, aby je chronić? Co zawdzięczamy nerkom? Działanie nerki można sprowadzić do działania jej podstawowego elementu funkcjonalnego, czyli nefronu. Pod wpływem ciśnienia hydrostatycznego

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO WETERYNARYJNEGO

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO WETERYNARYJNEGO CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO WETERYNARYJNEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO WETERYNARYJNEGO Catosal 10%, roztwór do wstrzykiwań dla psów, kotów i koni 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY Substancje

Bardziej szczegółowo

WPŁYW ALKOHOLU NA ORGANIZM CZŁOWIEKA

WPŁYW ALKOHOLU NA ORGANIZM CZŁOWIEKA RODZAJE ALKOHOLU alkohol metylowy (znany także pod nazwami spirytus drzewny i karbinol najprostszy, trujący dla człowieka związek organiczny z grupy alkoholi) ; alkohol etylowy (napój alkoholowy); gliceryna

Bardziej szczegółowo

* Candida - drożdżyca, grzyby pasożytnicze. sobota, 19 lutego :24

* Candida - drożdżyca, grzyby pasożytnicze. sobota, 19 lutego :24 Schorzenia wywoływane przez grzyby pasożytnicze dzielą się na kilka grup: mikozy właściwe, mikotoksykozy (wywoływane produktami przemiany materii i toksynami grzybów), mikoalergozy (alergie na same grzyby

Bardziej szczegółowo

Porcja standardowa alkoholu

Porcja standardowa alkoholu Porcja standardowa alkoholu Porcja standardowa to 10 gramów czystego alkoholu etylowego czyli: 200 ml piwa o zaw.alk. 5% 100 ml wina o zaw.alk. 10% 25 ml wódki o zaw.alk. 40% Czas usuwania z organizmu

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 25 kwietnia 2006 r. w sprawie wymagań dla kandydata na dawcę komórek, tkanek lub narządu

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 25 kwietnia 2006 r. w sprawie wymagań dla kandydata na dawcę komórek, tkanek lub narządu Dz.U.06.79.556 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 25 kwietnia 2006 r. w sprawie wymagań dla kandydata na dawcę komórek, tkanek lub narządu Na podstawie art. 12 ust. 6 ustawy z dnia 1 lipca 2005

Bardziej szczegółowo

POWTÓRZENIE TREŚCI NAUCZANIA Z BIOLOGII KLASY III ROZPISKA POWTÓRZEŃ ROK 2007/2008 Klasa I Treści programowe Dział powtórzeniowy Przewidziana data

POWTÓRZENIE TREŚCI NAUCZANIA Z BIOLOGII KLASY III ROZPISKA POWTÓRZEŃ ROK 2007/2008 Klasa I Treści programowe Dział powtórzeniowy Przewidziana data POWTÓRZENIE TREŚCI NAUCZANIA Z BIOLOGII KLASY III ROZPISKA POWTÓRZEŃ ROK 2007/2008 Klasa I Treści programowe Dział powtórzeniowy Przewidziana data 1. Struktura organizmu i funkcje, jakim ona służy ( komórki,

Bardziej szczegółowo

Patofizjologia - opis przedmiotu

Patofizjologia - opis przedmiotu Patofizjologia - opis przedmiotu Informacje ogólne Nazwa przedmiotu Patofizjologia Kod przedmiotu 12.9-WL-Lek-Pato Wydział Wydział Lekarski i Nauk o Zdrowiu Kierunek Lekarski Profil praktyczny Rodzaj studiów

Bardziej szczegółowo

Rzadkie Młodzieńcze Pierwotne Układowe Zapalenie Naczyń Krwionośnych

Rzadkie Młodzieńcze Pierwotne Układowe Zapalenie Naczyń Krwionośnych www.printo.it/pediatric-rheumatology/pl/intro Rzadkie Młodzieńcze Pierwotne Układowe Zapalenie Naczyń Krwionośnych Wersja 2016 2. DIAGNOZA I LECZENIE 2.1 Jakie są rodzaje zapalenia naczyń? Jak klasyfikuje

Bardziej szczegółowo

WIEDZA. K_W01 Zna definicje, cele i metody żywienia klinicznego oraz sposoby oceny odżywienia w oparciu o metody kliniczne.

WIEDZA. K_W01 Zna definicje, cele i metody żywienia klinicznego oraz sposoby oceny odżywienia w oparciu o metody kliniczne. Opis zakładanych efektów kształcenia na studiach podyplomowych Nazwa studiów: Żywienie kliniczne Typ studiów: doskonalące Symbol Efekty kształcenia dla studiów podyplomowych WIEDZA K_W01 Zna definicje,

Bardziej szczegółowo

2. Etiopatogeneza astmy... 14 2.1. Układ oddechowy... 14 2.2. Układ krążenia... 16

2. Etiopatogeneza astmy... 14 2.1. Układ oddechowy... 14 2.2. Układ krążenia... 16 INTENSYWNA TERAPIA STANU ASTMATYCZNEGO 1. Definicja... 13 2. Etiopatogeneza astmy... 14 2.1. Układ oddechowy... 14 2.2. Układ krążenia... 16 3. Obraz kliniczny... 17 3.1. Rozpoznanie... 17 3.2. Diagnostyka

Bardziej szczegółowo