8. Rodzaje konkurencji

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "8. Rodzaje konkurencji"

Transkrypt

1 8. Rodzaje konkurencji Konkurencyjność dotyczy stopnia, w jakim pojedyncze firmy mają władzę nad rynkiem. Oznacza ona wpływ na cenę lub inne warunki według których sprzedawany jest produkt. Na jednym krańcu znajdują się firmy, które nie mają władzy rynkowej, działające w warunkach konkurencji doskonałej. Istotą konkurencji doskonałej jest istnienie wielu firm, w których każda musi akceptować cenę dyktowaną przez rynek. Firmy te są cenobiorcami. Zupełnie przeciwną sytuację reprezentuje monopol. Sytuacja monopolistyczna występuje, gdy cały rynek jest kontrolowany przez jednego dostawcę, który dyktuje cenę. Konkurencja doskonała i czysty monopol są stanami ekstremalnymi. W rzeczywistości istnieją sytuacje pośrednie: konkurencja monopolistyczna i oligopol. Monopol, konkurencję monopolistyczną i oligopol można zaliczyć do stanów w których mamy do czynienia z konkurencją niedoskonałą. Tabela 8.1 zawiera zestawienie różnych form konkurencji. Tabela 8.1. Formy konkurencji Struktura Doskonała konkurencja Niedoskonała konkurencja: Wielu zróżnicowanych sprzedawców (konkurencja monopolistyczna) Oligopol Całkowity monopol Liczba producentów i stopień zróżnicowania produktu Wielu producentów, identyczne produkty Wielu producentów, wiele rzeczywistych lub postrzeganych zróżnicowań produktu Niewielu producentów, zróżnicowanie produktu niewielkie lub żadne Pojedynczy producent, unikalny produkt bez bliskich substytutów Źródło: Samuelson 1995, s Gałąź, w której dana struktura najczęściej występuje Niektóre nieprzetworzone produkty rolne, (np. pszenica) Handel detaliczny (żywność, benzyna) Samochody osobowe, maszyny Lokalne linie telefoniczne, usługi użyteczności publicznej (elektryczność, gaz, monopole naturalne) Stopień kontroli nad ceną Żaden Pewien Pewien Stopień kontroli nad ceną znaczny lecz regulowany Metody marketingu Wymiana rynkowa lub aukcja Reklama, konkurencja jakościowa, ceny administrowane Reklama, konkurencja jakościowa, ceny administrowane Reklama i promocja usług 100

2 Prześledzimy teraz istotę każdej z wymienionych form konkurencji począwszy od sytuacji skrajnych, takich jak konkurencja doskonała i monopol, a następnie stany pośrednie, takie jak konkurencja monopolistyczna i oligopol. Konkurencja doskonała Przedsiębiorstwo wolnokonkurencyjne to takie które nie ma żadnego wpływu na cenę. Oznacza to, że firma stoi wobec całkowicie poziomej krzywej popytu. Posuwając się wzdłuż krzywej popytu, może sprzedać tyle ile chce przy narzuconej cenie. Podstawowe założenia modelu konkurencji doskonałej brzmią 43 : 1. Istnieje duża liczba małych, niezależnych przedsiębiorstw oraz duża liczba nabywców. 2. Produkt wytwarzany przez wszystkich producentów jest jednorodny. 3. Pojedyncze firmy nie mają kontroli nad kształtowaniem się ceny wyrobu. Producent jest cenobiorcą, nie może wpłynąć na cenę wyrobu. Może się jedynie do niej dostosowywać. Na rynku doskonale konkurencyjnym konkurencja cenowa wypiera z rynku firmy produkujące za drogo. 4. Wszystkie zasoby są w pełni mobilne. Istnieje swoboda wejścia i wyjścia z danego rynku. Istnieje pełna swoboda przepływu czynników produkcji między branżami. 5. Ponieważ wszystkie firmy na rynku doskonale konkurencyjnym produkują identyczny produkt, nie ma miejsca konkurencja niecenowa oparta na reklamie czy też różnicowaniu jakości produktu. 6. Wszyscy uczestnicy rynku posiadają doskonałą wiedzę o danych ekonomicznych i technologicznych. Omawiając model konkurencji doskonałej można podać przykład internetowego serwisu aukcyjnego. Najpopularniejsza w Polsce witryna aukcyjna Allegro posiada cechy upodobniające ją do modelu konkurencji doskonałej 44. W warunkach konkurencji doskonałej krzywa popytu na wyroby pojedynczego przedsiębiorstwa jest doskonale elastyczna. Wynika to z bardzo małego udziału firmy w rynku. Zmiany wielkości produkcji mają bardzo nikły wpływ na cenę. Cena jest narzucona przedsiębiorstwu przez rynek. Istnieje zależność między utargiem krańcowym (UK), ceną (P) i elastycznością cenową popytu (Ep). Utarg krańcowy jest to zmiana utargu całkowitego w wyniku sprzedaży dodatkowej jednostki produktu. UC UK = 43 Z. Dach, Mikroekonomia. Akademia Ekonomiczna w Krakowie. Kraków 1995, s M. Wójcik, Internetowy serwis aukcyjny a mikroekonomiczny model konkurencji doskonałej, w: Nowa Ekonomia a społeczeństwo, S. Partycki (red.), Wydawnictwo Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, Lublin 2006, t. 1, s

3 Zmianę utargu całkowitego możemy zapisać jako różnicę między utargiem całkowitym końcowym i utargiem całkowitym początkowym: UC = UC 2 UC 1 Pierwotny utarg całkowity ze sprzedaży równa się: UC 1 = *P. Późniejszy utarg całkowity można zapisać jako: UC 2 = ( + )*(P + P). Zmiana utargu całkowitego wynosi: UC = ( + )*(P + P) - *P. UC = *P + * P + *P + * P *P UC = * P + *P + * P Jeżeli zmiana utargu całkowitego nastąpiła w wyniku spadku ceny ( P<0), wtedy spadkowi ceny towarzyszył wzrost ilości nabywanych dóbr ( >0). Natomiast jeżeli zmiana utargu całkowitego nastąpiła w wyniku wzrostu ceny ( P>0), wtedy wzrostowi ceny towarzyszył spadek ilości nabywanych dóbr ( <0). Iloczyn zmiany ceny oraz zmiany ilości nabywanej ( * P) traktujemy jako wartość niewielką, którą możemy pominąć. Zatem zmiana utargu całkowitego równa się: UC = * P + *P Aby obliczyć zmianę wielkości utargu całkowitego w wyniku sprzedaży dodatkowej jednostki produktu dzielimy obie strony równania przez zmianę wielkości sprzedaży ( ): UC * P P = + * UC * P = P * (1 + ) * P 1 UK = P * (1 + ) Ep W przypadku przedsiębiorstwa działającego w warunkach konkurencji doskonałej Ep =. Zatem UK = P(1+1/ ): UK = P 102 Cena jest zawsze równa utargowi przeciętnemu: UP = P Krzywa popytu na wyroby przedsiębiorstwa (D), która jest doskonale elastyczna pokazuje, że przy danej cenie firma może sprzedać całą wyprodukowaną ilość. Zmiany wielkości jej produkcji będą miały bardzo nikły wpływ na cenę. Na rynku konkurencji doskonałej krzywa popytu (D) pokrywa się z krzywą utargu krańcowego (UK), utargu przeciętnego (UP) oraz poziomem ceny (P):

4 D = UP = P = UK Ilustracja 8.1. przedstawia krzywą popytu na wyroby przedsiębiorstwa działającego w warunkach konkurencji doskonałej. Gdy początkowa cena zmieni się z P 1 na P 2, wówczas krzywa popytu przesunie się równolegle w górę z poziomu P 1 do poziomu P 2. P P 2 D 2 =P 2 =UP 2 =UK 2 P 1 D 1 =P 1 =UP 1 =UK 1 Il Krzywa popytu na wyroby przedsiębiorstwa działającego w warunkach konkurencji doskonałej Celem działalności przedsiębiorstwa jest maksymalizacja zysku lub minimalizacja straty. Gdy uda się to osiągnąć, przedsiębiorstwo znajduje się w stanie równowagi. Przez pojęcie krótkookresowej równowagi firmy należy rozumieć sytuację, w której przedsiębiorstwo przy danych kosztach i cenie wytwarza taką wielkość produkcji, że żadna jej zmiana nie może wpłynąć na poprawę wyniku finansowego przedsiębiorstwa. To znaczy, nie może zwiększyć zysku lub zmniejszyć straty. Pojawia się pytanie, przy jakiej wielkości produkcji przedsiębiorstwo maksymalizuje zysk lub minimalizuje stratę. Wynik finansowy jest różnicą między utargiem całkowitym a kosztem całkowitym. Przedsiębiorstwo działające w warunkach konkurencji doskonałej nie ma wpływu na cenę. W celu określenia wyniku finansowego przedsiębiorstwa, który jest różnicą między utargiem całkowitym i kosztem całkowitym na krzywą ceny nakładamy krzywe kosztów. Przedsiębiorstwo maksymalizuje zysk lub minimalizuje stratę, jeżeli produkuje wielkość produkcji, przy której utarg krańcowy, równa się kosztowi krańcowemu. Jeżeli utarg krańcowy przewyższa koszt krańcowy oznacza to, że przyrost utargu całkowitego ze sprzedaży dodatkowej jednostki produktu jest większy niż wzrost kosztu całkowitego spowodowany produkcją dodatkowej jednostki produktu. Wówczas firma może powiększyć swoje zyski dostarczając większą ilość produkcji. Jeżeli zaś koszt krańcowy zaczyna przewyższać utarg krańcowy, oznacza to, że przyrost utargu całkowitego ze sprzedaży dodatkowej jed- 103

5 nostki produktu jest mniejszy niż przyrost kosztu całkowitego spowodowany produkcją dodatkowej jednostki produktu. Wówczas należy ograniczyć sprzedaż tak, aby zmiana utargu całkowitego spowodowana zmianą wielkości sprzedaży była taka sama jak zmiana kosztu całkowitego wywołana zmianą wielkości produkcji. Wówczas utarg krańcowy równa się kosztowi krańcowemu. Gdy ten warunek jest osiągnięty przedsiębiorstwo osiąga optimum ekonomiczne i nie opłaca mu się zmieniać rozmiarów produkcji. Warunek ten obowiązuje niezależnie od tego na jakim rodzaju rynku działa przedsiębiorstwo. W warunkach konkurencji doskonałej zysk maksymalny oznacza powierzchnia znajdująca się między krzywą utargu krańcowego i kosztu krańcowego. Ilustracja 8.2 przedstawia równowagę przedsiębiorstwa działającego w warunkach konkurencji doskonałej. W punkcie E utarg krańcowy zrównuje się z kosztem krańcowym. Przedsiębiorstwo osiąga zysk, ponieważ utarg całkowity przewyższa koszt całkowity. Na ilustracji 8.2 pole 0 e EP 1 oznacza utarg całkowity. Natomiast pole 0 e GA oznacza koszt całkowity. Prostokąt AGEP 1 oznacza zysk przedsiębiorstwa działającego w warunkach konkurencji doskonałej. Niekiedy zdarza się, że koszty całkowite przewyższają utarg całkowity. Przedsiębiorstwo wtedy osiąga stratę. Pojawia się wtedy pytanie, kiedy należy zaniechać produkcję? Gdzie znajduje się punkt graniczny, do którego przedsiębiorstwo może tolerować stratę? P KK P 1 A ZYSK E G UP=UK e 104 Il Zysk przedsiębiorstwa działającego w warunkach konkurencji doskonałej Ilustracja 8.3 przedstawia dwa punkty graniczne rentowności przedsiębiorstwa działającego w warunkach konkurencji doskonałej.

6 Cena koszty KK P E D 1 =P 1 =UP 1 =UK 1 KZP P 1 E 1 D=P=UP=UK Il Punkty graniczne rentowności przedsiębiorstwa działającego w warunkach konkurencji doskonałej W punkcie E utarg całkowity równa się kosztowi całkowitemu. Przedsiębiorstwo osiąga zysk zerowy. Jest to punkt graniczny rentowności przedsiębiorstwa. Każda cena powyżej P oznacza, że P>. Przedsiębiorstwo osiąga wtedy zysk dodatni. Jeżeli cena spadnie poniżej P, wówczas produkcja jest jeszcze dopuszczalna w krótkim czasie, mimo że przedsiębiorstwo ponosi straty. Cena jest niższa od kosztu przeciętnego, na który składa się koszt stały przeciętny oraz koszt zmienny przeciętny. Przedsiębiorstwo nie pokrywa kosztów stałych, natomiast w dalszym ciągu odtwarza majątek obrotowy. Może utrzymać produkcję i przeczekać trudny czas, aż zmieni się cena lub przedsiębiorstwo podejmie inny rodzaj produkcji. Punkt E 1 jest to drugi próg, który z kolei określa moment zaprzestania produkcji i zamknięcia przedsiębiorstwa. Produkcja staje się całkowicie nieopłacalna, jeżeli cena spadnie poniżej P 1. Cena nie pokrywa wtedy kosztu zmiennego przeciętnego. Firma nie pokrywa nawet kosztów zakupu materiałów zużywanych bezpośrednio do produkcji wyrobów. Punkt zamknięcia przedsiębiorstwa charakteryzuje się tym, że koszt zmienny przeciętny, który przecina się z krzywą kosztu krańcowego, równa się cenie. Zadanie 23 Funkcja kosztów całkowitych przedsiębiorstwa działającego w warunkach konkurencji doskonałej dana jest wzorem: KC = Cena rynkowa dobra X wynosi 10 jednostek. Przy jakiej wielkości produkcji przedsiębiorstwo osiąga próg rentowności? 105

7 Rozwiązanie: Przedsiębiorstwo osiąga próg rentowności kiedy UC = KC UC = *P UC = 10* 10* = = 0 Obliczamy wielkość produkcji, przy której przedsiębiorstwo osiąga próg rentowności rozwiązując powyższe równanie kwadratowe. Obliczamy współczynnik = b 2 4ac: =169-4*1*40 =9 =3 Obliczamy pierwiastki równania kwadratowego ze wzorów: 1 = ( b )2a oraz 2 = ( b + )2a 1 = 5 2 = 8 Przedsiębiorstwo osiąga próg rentowności produkując 5 lub 8 sztuk produktu. Dla tych wielkości produkcji cena jest równa kosztowi przeciętnemu. Punkty graniczne rentowności przedsiębiorstwa dla produkcji 5 i 8 sztuk produktu zostały przedstawione na ilustracji 8.4. P UK UP 10 D=P=UP=UK 5 8 Il Punkty graniczne rentowności przedsiębiorstwa działającego w warunkach konkurencji doskonałej dla produkcji w wysokości 5 i 8 sztuk produktu 106

8 Zadanie 24 Mając poniższe dane, oblicz zysk lub stratę przedsiębiorstwa. Czy przedsiębiorstwo znajduje się w równowadze? Czy należy zamknąć przedsiębiorstwo? P = 10 = 100 KC = 1000 KK = 10 jest dla wyżej podanej wielkości produkcji minimalny. Rozwiązanie: Obliczamy wynik finansowy jako różnicę między utargiem całkowitym i kosztem całkowitym. Wynik finansowy oznaczamy jako Wf. Utarg całkowity, który nie został podany w zadaniu, można obliczyć jako iloczyn ceny i ilości sprzedanych jednostek. UC = *P UC = Wf = UC KC Wf = Wf = 0 Przedsiębiorstwo nie osiąga ani zysków, ani strat. Krzywa kosztu przeciętnego osiąga minimum, zatem w tym punkcie przecina się z krzywą kosztu krańcowego. w punkcie przecięcia się z KK osiąga wartość 10. Cena także wynosi 10. Przedsiębiorstwo znajduje się w równowadze, ponieważ UK = KK. Każda zmiana wielkości produkcji będzie powodować pogorszenie wyniku finansowego. Dlatego nie ma bodźców, aby zmieniać wielkość produkcji. Ponieważ cena jest wyższa niż KZP, nie należy zamykać przedsiębiorstwa. Równowagę przedsiębiorstwa działającego w warunkach konkurencji doskonałej obrazuje ilustracja

9 P UK KK UP KK 10 min Il Równowaga przedsiębiorstwa działającego w warunkach konkurencji doskonałej 108 Zadanie 25 Dysponując poniższymi danymi, co można powiedzieć o sytuacji przedsiębiorstwa działającego w warunkach konkurencji doskonałej? Czy osiąga zysk, czy stratę oraz czy należy zamknąć przedsiębiorstwo? = 1000 P = 5 KS = 2000 KK = 5 KZP = 5,5 Rozwiązanie: UC = *P UC = 5000 KZP = KZ/ KZ = KZP* KZ = 5,5*1000 KZ = 5500 KC = KS + KZ KC = KC = 7500 Wf = UC KC

10 Wf = Wf = 2500 W celu wyznaczenia wyniku finansowego przedsiębiorstwa w sposób graficzny musimy obliczyć koszt przeciętny: = KC/ = 7,5 Strata przedsiębiorstwa została przedstawiona w sposób graficzny na ilustracji 8.6. Przedsiębiorstwo ponosi stratę w wysokości 2500 jednostek pieniężnych. Jednocześnie cena nie pokrywa KZP. Zatem z ekonomicznego punktu widzenia należy zamknąć przedsiębiorstwo. Il Strata przedsiębiorstwa działającego w warunkach konkurencji doskonałej Zadanie 26 Dysponując poniższymi danymi oblicz zysk lub stratę przedsiębiorstwa działającego w warunkach konkurencji doskonałej. Czy przy istniejących cenach oraz wysokości kosztów należy kontynuować produkcję? = 1000 P = 7,5 KS = 3000 KK = 7,5 KZ =

11 Rozwiązanie: UC = *P UC = 7500 KC = KS + KZ KC = Wf = UC KC Wf = 3500 Obliczamy i KZP w celu ustalenia, czy należy zamknąć przedsiębiorstwo. = KC/ = 11 KZP = KZ/ KZP = 8 Wynik przedsiębiorstwa został przedstawiony w sposób graficzny na ilustracji 8.7. Przedsiębiorstwo ponosi stratę w wysokości 3500 jednostek pieniężnych. Jednocześnie cena nie pokrywa KZP. Zatem należy zamknąć to przedsiębiorstwo. Il Strata przedsiębiorstwa działającego w warunkach konkurencji doskonałej Monopol Monopol jest jednym ze stanów konkurencji niedoskonałej. Konkurencja niedoskonała występuje w takiej gałęzi lub grupie gałęzi, w których pojedynczy sprzedawca stoi wobec opadającej krzywej popytu na swój produkt i tym samym ma 110

12 jakiś stopień kontroli nad ceną 44. Z sytuacją monopolistyczną mamy do czynienia, kiedy cały rynek danego wyrobu jest kontrolowany przez jednego producenta. Podstawowe założenia monopolu brzmią 45 : 1. Produkowany jest odrębny produkt nie posiadający bliskich substytutów. 2. Istnieje wyłączność produkcji i sprzedaży. 3. Producent posiada doskonałą wiedzę o rynku. 4. Wejście na rynek dla innych sprzedawców jest ograniczone. 5. Odbiorcy nie mają wpływu na cenę. Przedsiębiorstwo jest cenodawcą. 6. Celem działania przedsiębiorstwa jest maksymalizacja zysku. Istotą monopolu jest jego siła rynkowa, pozwalająca panować nad ceną wyrobu. Czasem produkt monopolu ma dalsze substytuty. Ograniczenie wejścia na rynek często wynika z opanowania źródeł surowców. Czynnikiem ograniczającym jest także zapotrzebowanie na wysoki kapitał początkowy konieczny dla uruchomienia produkcji. Przedsiębiorstwo monopolistyczne często także ma opanowane kanały dystrybucji. Często ograniczeniem wejścia na rynek są licencje rządowe i koncesje. Krzywa popytu monopolu jest ujemnie nachylona. Posiada określoną elastyczność w przeciwieństwie do modelu konkurencji doskonałej, gdzie krzywa popytu jest doskonale elastyczna. Zwiększenie rozmiarów sprzedaży wiąże się ze zmniejszeniem ceny, natomiast mniejsza ilość może być sprzedawana po wyższej cenie. Ujemne nachylenie krzywej popytu powoduje, że utarg krańcowy przestaje być równy utargowi przeciętnemu. W przypadku monopolu krzywa utargu krańcowego nie pokrywa się z krzywą popytu. Utarg całkowity nie rośnie w nieskończoność, tak jak ma to miejsce w przypadku konkurencji doskonałej. Na początku rośnie on wraz ze wzrostem produkcji, następnie osiąga ekstremum typu maksimum i zaczyna spadać. W punkcie, w którym utarg całkowity osiąga swoje maksimum utarg krańcowy równa się zero. W dalszym ciągu monopolista nie będzie zainteresowany zwiększaniem produkcji, ponieważ utarg całkowity zacznie spadać. Na odcinku, na którym krzywa popytu jest nieelastyczna zwiększenie sprzedaży o dodatkową jednostkę przy niższej cenie spowoduje zmniejszenie się utargu całkowitego. Utarg krańcowy będzie mniejszy od zera. Zależność między krzywą popytu przedsiębiorstwa działającego w warunkach monopolu a wielkością utargu całkowitego przedstawia ilustracja P.A. Samuelson, Ekonomia. t.1, PWN, Warszawa 1995, s Z. Wiszniewski, Mikroekonomia współczesna..., op. cit., s

13 Il Krzywa popytu przedsiębiorstwa działającego w warunkach monopolu i jej wpływ na wielkość utargu całkowitego Przedsiębiorstwo monopolistyczne działa w celu maksymalizacji zysku lub minimalizacji straty. Dlatego ustali wielkość produkcji na poziomie, przy jakim utarg krańcowy równy jest kosztowi krańcowemu. Punkt, w którym utarg krańcowy równa się kosztowi krańcowemu nazywa się punktem równowagi monopolu lub punktem Cournota. W tym punkcie znajduje się optimum ekonomiczne przedsiębiorstwa monopolistycznego. Cena wyznaczona w punkcie przecięcia krzywej popytu z wielkością produkcji maksymalizującej zysk lub minimalizującej stratę monopolu nosi nazwę ceny monopolowej. Cena monopolowa Pm oraz wielkość produkcji maksymalizująca zysk m została przestawiona na ilustracji

14 P P m D m UK Zysk i strata monopolu Il Wyznaczanie ceny monopolowej W celu przedstawienia zysku monopolu na krzywą ceny nakładamy krzywą całkowitych kosztów przeciętnych oraz krzywą kosztu krańcowego. Zysk monopolu odpowiada różnicy między utargiem całkowitym a kosztem całkowitym. Utarg całkowity przedsiębiorstwa jest iloczynem ceny i ilości sprzedanych jednostek. Na ilustracji 8.10 obrazującej zysk monopolu utargowi całkowitemu odpowiada pole prostokąta 0CP M. Kosztowi całkowitemu odpowiada pole prostokąta 0BA. Jest to obszar poniżej krzywej kosztu przeciętnego przedsiębiorstwa. Koszt całkowity jest ilorazem Kosztu przeciętnego i ilości sprzedanych jednostek produktu. Zysk monopolu to obszar AP m CB. P KK Pm C ZYSK A B D UK Il Zysk monopolu 113

15 Pozycja monopolistyczna nie gwarantuje osiągania zysku. Monopol może być nierentowny i przynosić straty. Na ilustracji 8.11 utarg całkowity przedsiębiorstwa przedstawia obszar P m B0. Koszt całkowity przedstawia obszar 0AC. Prostokąt odpowiadający kosztowi całkowitemu jest większy niż prostokąt odpowiadający utargowi całkowitemu. Ujemną różnicę między utargiem całkowitym a kosztem całkowitym przedstawia obszar P m ACB. Obszar ten to strata monopolu. P KK A Pm STRATA C B D UK Zadanie 27 Il Strata monopolu Funkcja ceny monopolu dana jest wzorem: P = 300 Funkcja kosztu całkowitego dana jest wzorem: KC = Czy przedsiębiorstwo osiąga zysk czy stratę? Ile wynosi cena monopolowa? Rozwiązanie: UC = *P Jeżeli P=300-, to UC = UK = Jeżeli KC = , to KK = 2 Obliczamy wielkość produkcji maksymalizującej zysk lub minimalizującej stratę, przyrównując utarg krańcowy z kosztem krańcowym: = = 4 = 75 Następnie obliczamy cenę monopolową. 114

16 P = P = 225 Wf = UC KC Wf = ( ) Wynik finansowy dla wielkości produkcji wynoszącej 75 jednostek wynosi Przedsiębiorstwo osiąga zysk w wysokości jednostek pieniężnych. W celu wyznaczenia wyniku finansowego monopolu w sposób graficzny musimy obliczyć, ile wynosi koszt przeciętny dla wielkości produkcji maksymalizującej zysk. Koszt całkowity przeciętny otrzymujemy dzieląc koszt całkowity przez wielkość : = KC/ = 300/ + Ponieważ przedsiębiorstwo maksymalizuje zysk produkując 75 jednostek produktu, obliczamy, ile wynosi koszt przeciętny dla tej wielkości produkcji. Dla wielkości produkcji wynoszącej 75 jednostek koszt przeciętny wynosi 79 ( = 300/ ). Ilustracja 8.12 przedstawia zysk monopolu. P 300 KK 225 ZYSK 79 D UK 300 Il Zysk monopolu Zysk możemy również obliczyć jako pole prostokąta (225-79)*75 =

17 Zadanie 28 Czy dla poniższych warunków przedsiębiorstwo osiąga zysk czy stratę? P = KC = Rozwiązanie: UC = *P Jeżeli P = 2 = 100, to UC = UK = KK = Przedsiębiorstwo wytwarza wielkość produkcji maksymalizującej zysk lub minimalizującej stratę, gdy UK = KK: = Wielkość produkcji maksymalizującej zysk, lub minimalizującej stratę wynosi: = 15 Następnie obliczamy cenę monopolową. P = 2* Dla produkcji = 15 cena monopolowa P = 70. Obliczamy wynik finansowy przedsiębiorstwa: Wf = UC KC Wf = ( ) Wynik finansowy dla wielkości produkcji wynoszącej 15 sztuk wynosi 375. Przedsiębiorstwo osiąga stratę w wysokości 375 jednostek pieniężnych. W celu przedstawienia straty przedsiębiorstwa w sposób graficzny musimy obliczyć, ile wynosi koszt przeciętny dla wielkości produkcji minimalizującej stratę. Dzielimy funkcję kosztu całkowitego przez wielkość i otrzymujemy funkcję kosztu przeciętnego: = KC/ = 1050/ Dla wielkości produkcji minimalizującej stratę = 15 koszt przeciętny wynosi 95. Strata przedsiębiorstwa została przedstawiona w sposób graficzny na ilustracji

18 P KK STRATA 10 D UK 50 Il Strata monopolu Stratę można również obliczyć jako pole prostokąta (95 70)*15 = 375. Model monopolu, który leży na przeciwległym krańcu do modelu konkurencji doskonałej jest pewną abstrakcją. Pomiędzy konkurencją doskonałą a monopolem istnieją pośrednie formy konkurencji, takie jak konkurencja monopolistyczna oraz oligopol. Konkurencja monopolistyczna Konkurencja monopolistyczna istnieje na rynkach, gdzie firmy wytwarzają produkty, które są bliskimi, ale nie doskonałymi substytutami. Oferowane produkty są bardzo podobne do siebie pod względem fizycznym, ale są zróżnicowane pod względem ekonomicznym. Różnią się wyglądem, marką, opakowaniem, obsługą posprzedażną. Zdaniem E. Chamberlaina, należy grupować firmy wytwarzające podobne produkty w ramach grup produktowych W każdej grupie produktowej istnieje na tyle duża ilość firm, że każda może prowadzić swoją politykę. 2. Istnieje duża swoboda wejścia i wyjścia z grupy produktowej. 3. Krzywe popytu i kosztów są takie same dla wszystkich firm w grupie produktowej. 4. Krzywe kosztów firm w grupie nie przesuwają się wraz ze zmianami rozmiarów grupy i jej łącznej produkcji. 46 Z. Wiszniewski, Mikroekonomia współczesna.., op. cit., s

Mikroekonomia - Lista 11. Przygotować do zajęć: konkurencja doskonała, konkurencja monopolistyczna, oligopol, monopol pełny, duopol

Mikroekonomia - Lista 11. Przygotować do zajęć: konkurencja doskonała, konkurencja monopolistyczna, oligopol, monopol pełny, duopol Mikroekonomia - Lista 11 Przygotować do zajęć: konkurencja doskonała, konkurencja monopolistyczna, oligopol, monopol pełny, duopol Konkurencja doskonała 1. Model konkurencji doskonałej opiera się na następujących

Bardziej szczegółowo

MODEL KONKURENCJI DOSKONAŁEJ.

MODEL KONKURENCJI DOSKONAŁEJ. Wykład 4 Konkurencja doskonała i monopol 1 MODEL KONKURENCJI DOSKONAŁEJ. EFEKTYWNOŚĆ RYNKU. MONOPOL CZYSTY. KONKURENCJA MONOPOLISTYCZNA. 1. MODEL KONKURENCJI DOSKONAŁEJ W modelu konkurencji doskonałej

Bardziej szczegółowo

Moduł V. Konkurencja monopolistyczna i oligopol

Moduł V. Konkurencja monopolistyczna i oligopol Moduł V. Konkurencja monopolistyczna i oligopol Spis treści: Wstęp... 2 1. Istota konkurencji monopolistycznej... 2 2. Równowaga przedsiębiorstwa w warunkach konkurencji monopolistycznej w okresie krótkim

Bardziej szczegółowo

Mikroekonomia II Semestr Letni 2014/2015 Ćwiczenia 4, 5 & 6. Technologia

Mikroekonomia II Semestr Letni 2014/2015 Ćwiczenia 4, 5 & 6. Technologia Mikroekonomia II 050-792 Semestr Letni 204/205 Ćwiczenia 4, 5 & 6 Technologia. Izokwanta produkcji to krzywa obrazująca różne kombinacje nakładu czynników produkcji, które przynoszą taki sam zysk. P/F

Bardziej szczegółowo

KOSZTY, PRZYCHODY I ZYSKI W RÓŻNYCH STRUKTURACH RYNKOWYCH. I. Koszty całkowite, przeciętne i krańcowe. Pojęcie kosztów produkcji

KOSZTY, PRZYCHODY I ZYSKI W RÓŻNYCH STRUKTURACH RYNKOWYCH. I. Koszty całkowite, przeciętne i krańcowe. Pojęcie kosztów produkcji KOSZTY, PRZYCHODY I ZYSKI W RÓŻNYCH STRUKTURACH RYNKOWYCH Opracowanie: mgr inż. Dorota Bargieł-Kurowska I. Koszty całkowite, przeciętne i krańcowe. Pojęcie kosztów produkcji Producent, podejmując decyzję:

Bardziej szczegółowo

MODELE STRUKTUR RYNKOWYCH

MODELE STRUKTUR RYNKOWYCH MODELE STRUKTUR RYNKOWYCH ZADANIE. Mamy trzech konsumentów, którzy zastanawiają się nad nabyciem trzech rożnych programów komputerowych. Właściwości popytu konsumentów przedstawiono w następującej tabeli:

Bardziej szczegółowo

KOSZTY I OPTIMUM PRZEDSIĘBIORSTWA

KOSZTY I OPTIMUM PRZEDSIĘBIORSTWA PODSTAWOWE POJĘCIA KOSZTY I OPTIMUM PRZEDSIĘBIORSTWA Przedsiębiorstwo - wyodrębniona jednostka gospodarcza wytwarzająca dobra lub świadcząca usługi. Cel przedsiębiorstwa - maksymalizacja zysku Nakład czynniki

Bardziej szczegółowo

Konkurencja monopolistyczna

Konkurencja monopolistyczna Konkurencja monopolistyczna Dr inż. Anna Kowalska-Pyzalska Prezentacja oparta na: http://www.swlearning.com/economics/mankiw/mankiw3e/powerpoint_micro.html Cechy: Wielu sprzedawców Zróżnicowane produkty

Bardziej szczegółowo

TEST. [4] Grzyby w lesie to przykład: a. dobra prywatnego, b. wspólnych zasobów, c. monopolu naturalnego, d. dobra publicznego.

TEST. [4] Grzyby w lesie to przykład: a. dobra prywatnego, b. wspólnych zasobów, c. monopolu naturalnego, d. dobra publicznego. Przykładowe zadania na kolokwium: TEST [1] Zmniejszenie przeciętnych kosztów stałych zostanie spowodowane przez: a. wzrost wielkości produkcji, b. spadek wielkości produkcji, c. wzrost kosztów zmiennych,

Bardziej szczegółowo

Wstęp: scenariusz. Przedsiębiorstwa na rynkach konkurencyjnych. W tym rozdziale szukaj odpowiedzi na pytania:

Wstęp: scenariusz. Przedsiębiorstwa na rynkach konkurencyjnych. W tym rozdziale szukaj odpowiedzi na pytania: 14 rzedsiębiorstwa na rynkach konkurencyjnych R I N C I L E S O F MICROECONOMICS F O U R T H E D I T I O N N. G R E G O R Y M A N K I W oweroint Slides by Ron Cronovich 2007 Thomson South-Western, all

Bardziej szczegółowo

KOSZTY I OPTIMUM PRZEDSIĘBIORSTWA

KOSZTY I OPTIMUM PRZEDSIĘBIORSTWA KOSZTY I OPTIMUM PRZEDSIĘBIORSTWA PODSTAWOWE POJĘCIA Przedsiębiorstwo - wyodrębniona jednostka gospodarcza wytwarzająca dobra lub świadcząca usługi. Cel przedsiębiorstwa - maksymalizacja zysku Nakład czynniki

Bardziej szczegółowo

Maksymalizacja zysku

Maksymalizacja zysku Maksymalizacja zysku Na razie zakładamy, że rynki są doskonale konkurencyjne Firma konkurencyjna traktuje ceny (czynników produkcji oraz produktów jako stałe, czyli wszystkie ceny są ustalane przez rynek

Bardziej szczegółowo

WPROWADZENIE DO EKONOMII MENEDŻERSKIEJ.

WPROWADZENIE DO EKONOMII MENEDŻERSKIEJ. Wykład 1 Wprowadzenie do ekonomii menedżerskiej 1 WPROWADZENIE DO EKONOMII MENEDŻERSKIEJ. PODEJMOWANIE OPTYMALNYCH DECYZJI NA PODSTAWIE ANALIZY MARGINALNEJ. 1. EKONOMIA MENEDŻERSKA ekonomia menedżerska

Bardziej szczegółowo

TEST. [2] Funkcja długookresowego kosztu przeciętnego przedsiębiorstwa

TEST. [2] Funkcja długookresowego kosztu przeciętnego przedsiębiorstwa Przykładowe zadania na kolokwium: TEST [1] Zmniejszenie przeciętnych kosztów stałych zostanie spowodowane przez: a. wzrost wielkości produkcji, b. spadek wielkości produkcji, c. wzrost kosztów zmiennych,

Bardziej szczegółowo

EKONOMIA MENEDŻERSKA

EKONOMIA MENEDŻERSKA EKONOMIA MENEDŻERSKA Koszt całkowity produkcji - Jest to suma kosztów stałych całkowitych i kosztów zmiennych całkowitych. K c = K s + K z Koszty stałe produkcji (K s ) to koszty, które nie zmieniają się

Bardziej szczegółowo

Dr inż. Anna Kowalska-Pyzalska Katedra Badań Operacyjnych, Finansów i Zastosowań Informatyki Wydział Informatyki i Zarządzania

Dr inż. Anna Kowalska-Pyzalska Katedra Badań Operacyjnych, Finansów i Zastosowań Informatyki Wydział Informatyki i Zarządzania Dr inż. Anna Kowalska-Pyzalska Katedra Badań Operacyjnych, Finansów i Zastosowań Informatyki Wydział Informatyki i Zarządzania konkurencja doskonała konkurencja monopolistyczna oligopol monopol Dlaczego

Bardziej szczegółowo

Struktury rynku - konkurencja doskonała i monopol Zadanie 1 Opisz w tabeli struktury rynku

Struktury rynku - konkurencja doskonała i monopol Zadanie 1 Opisz w tabeli struktury rynku Struktury rynku - konkurencja doskonała i monopol Zadanie 1 Opisz w tabeli struktury rynku Cecha Struktura Konkurencja doskonała Konkurencja monopolistyczna Oligopol Monopol pełny Ilość kupujących Ilość

Bardziej szczegółowo

KONKURENCJA DOSKONAŁA. dr Sylwia Machowska

KONKURENCJA DOSKONAŁA. dr Sylwia Machowska KONKURENCJA DOSKONAŁA dr Sylwia Machowska Definicja Konkurencja doskonała jest modelem teoretycznym opisującym jedną z form konkurencji na rynku; cechą charakterystyczną konkurencji doskonałej w odróŝnieniu

Bardziej szczegółowo

Podaż firmy. Zakładamy, że firmy maksymalizują zyski

Podaż firmy. Zakładamy, że firmy maksymalizują zyski odaż firmy Zakładamy, że firmy maksymalizują zyski Inne cele działalności firm: Maksymalizacja przychodów Maksymalizacja dywidendy Maksymalizacja zysków w krótkim okresie Maksymalizacja udziału w rynku

Bardziej szczegółowo

Ekonomia menedżerska. Struktury rynku. prof. Tomasz Bernat Katedra Mikroekonomii

Ekonomia menedżerska. Struktury rynku. prof. Tomasz Bernat Katedra Mikroekonomii Ekonomia menedżerska Struktury rynku prof. Tomasz Bernat Katedra Mikroekonomii Struktura wykładu 2 1. Struktura rynku definicja 2. Podział struktur rynkowych 3. Determinanty podziału i opisu 4. Decyzje

Bardziej szczegółowo

PRODUCENT (PRZEBSIĘBIORSTWO) państwowe lokalne indywidualne zbiorowe (spółki ) 3. Jak należy rozumieć prawo zmniejszającego się przychodu?

PRODUCENT (PRZEBSIĘBIORSTWO) państwowe lokalne indywidualne zbiorowe (spółki ) 3. Jak należy rozumieć prawo zmniejszającego się przychodu? A) Pytania sprawdzające: 1. Kogo uważamy za producenta? PRODUCENT zorganizowany w formie przedsiębiorstwa. Powstał w drodze ewolucji. To podmiot sfery realnej. Aktywny uczestnik procesów rynkowych. Realizuje

Bardziej szczegółowo

2010 W. W. Norton & Company, Inc. Monopol

2010 W. W. Norton & Company, Inc. Monopol 2010 W. W. Norton & Company, Inc. Monopol Monopol Jeden sprzedawca. Krzywa popytu jaką napotyka monopolista (opadająca) to krzywa popytu rynkowego. Monopolista może zmienić cenę rynkową produktu dostosowując

Bardziej szczegółowo

6. Teoria Podaży Koszty stałe i zmienne

6. Teoria Podaży Koszty stałe i zmienne 6. Teoria Podaży - 6.1 Koszty stałe i zmienne Koszty poniesione przez firmę zwykle są podzielone na dwie kategorie. 1. Koszty stałe - są niezależne od poziomu produkcji, e.g. stałe koszty energetyczne

Bardziej szczegółowo

Negatywne skutki monopolu

Negatywne skutki monopolu Negatywne skutki monopolu Strata dobrobytu społecznego z tytułu: (1) mniejszej produkcji i wyższej ceny (2) kosztów poszukiwania renty, które ponoszą firmy w celu osiągnięcia monopolistycznej pozycji na

Bardziej szczegółowo

5. Utarg krańcowy (MR) można zapisać jako: A)

5. Utarg krańcowy (MR) można zapisać jako: A) 1. Na rynku pewnego dobra działają dwie firmy, które zachowują się zgodnie z modelem Stackelberga. Firmy ponoszą stałe koszty krańcowe równe 24. Odwrócona linia popytu na tym rynku ma postać: P = 480-0.5Q.

Bardziej szczegółowo

Ekonomia menedżerska. Koszty funkcjonowania decyzje managerskie. Prof. Tomasz Bernat Katedra Mikroekonomii

Ekonomia menedżerska. Koszty funkcjonowania decyzje managerskie. Prof. Tomasz Bernat Katedra Mikroekonomii Ekonomia menedżerska Koszty funkcjonowania decyzje managerskie Prof. Tomasz Bernat Katedra Mikroekonomii Kluczowe pojęcia: v Przychody, koszty i zysk przedsiębiorstwa v Koszty księgowe i ekonomiczne v

Bardziej szczegółowo

Modele rynków. Niedoskonała Konkurencja. Doskonała Konkurencja. Niekooperujący. Kooperujący (Kartel, Zmowa) Model Cournota (konkurencja ilościowa)

Modele rynków. Niedoskonała Konkurencja. Doskonała Konkurencja. Niekooperujący. Kooperujący (Kartel, Zmowa) Model Cournota (konkurencja ilościowa) Modele rynków Doskonała Konkurencja Niedoskonała Konkurencja Monopolistyczna Konkurencja Monopol Oligopol Niekooperujący Kooperujący (Kartel, Zmowa) Gra jednoczesna Gra sekwencyjna Gra powtarzalna Model

Bardziej szczegółowo

12. Funkcja popytu jest liniowa. Poniższa tabela przedstawia cztery punkty na krzywej popytu:

12. Funkcja popytu jest liniowa. Poniższa tabela przedstawia cztery punkty na krzywej popytu: 1. Dla której z poniższych funkcji popytu elastyczność cenowa popytu jest równa -1 i jest stała na całej długości krzywej popytu? A) Q = -5 + 10 B) Q = 40-4 C) Q = 30000-1 D) Q = 2000-2 E) Q = 100-3 F)

Bardziej szczegółowo

Nazwisko i Imię zł 100 zł 129 zł 260 zł 929 zł 3. Jeżeli wraz ze wzrostem dochodu, maleje popyt na dane dobro to jest to: (2 pkt)

Nazwisko i Imię zł 100 zł 129 zł 260 zł 929 zł 3. Jeżeli wraz ze wzrostem dochodu, maleje popyt na dane dobro to jest to: (2 pkt) Nazwisko i Imię... Numer albumu... A 1. Utrata wartości dobra kapitałowego w ciągu roku będąca rezultatem wykorzystania tego dobra w procesie produkcji nazywana jest: (2 pkt) ujemnym przepływem pieniężnym

Bardziej szczegółowo

Ekonomia. Wykład dla studentów WPiA. Wykład 6: Struktury rynkowe i mechanizm konkurencji

Ekonomia. Wykład dla studentów WPiA. Wykład 6: Struktury rynkowe i mechanizm konkurencji Ekonomia Wykład dla studentów WPiA Wykład 6: Struktury rynkowe i mechanizm konkurencji Decyzje firmy o wielkości produkcji Firma podejmuje decyzje o wielkości produkcji na podstawie zderzenia kosztów i

Bardziej szczegółowo

MIKROEKO OMIA STRUKTURY RY KOWE. dr Jarosław Korpysa dr Jarosław Poteralski. Katedra Mikroekonomii W EiZ US http://mikro.univ.szczecin.

MIKROEKO OMIA STRUKTURY RY KOWE. dr Jarosław Korpysa dr Jarosław Poteralski. Katedra Mikroekonomii W EiZ US http://mikro.univ.szczecin. MIKROEKO OMIA STRUKTURY RY KOWE dr Jarosław Korpysa dr Jarosław Poteralski 1 STRUKTURY RY KOWE Brak jednoznacznej definicji w literaturze... Struktura rynkowa to pewien układ sił na konkretnym rynku, wynikający

Bardziej szczegółowo

Konkurencja doskonała

Konkurencja doskonała Struktury rynku Konkurencja doskonała Konkurencja doskonała (nazywana także wolną konkurencją) jest modelem teoretycznym opisującym jedną z form konkurencji na rynku. Cechą charakterystyczną konkurencji

Bardziej szczegółowo

Wstęp. Monopol. W tym rozdziale szukaj odpowiedzi na pytania:

Wstęp. Monopol. W tym rozdziale szukaj odpowiedzi na pytania: 15 Monopol R I N C I L E S O F MICROECONOMICS F O U R T H E I T I O N N. G R E G O R Y M A N K I W oweroint Slides by Ron Cronovich 2007 Thomson South-Western, all rights reserved W tym rozdziale szukaj

Bardziej szczegółowo

Adam Narkiewicz. Ćwiczenia dziewiąte, dziesiąte i jedenaste: Konkurencja doskonała, konkurencja monopolistyczna, oligopol, monopol

Adam Narkiewicz. Ćwiczenia dziewiąte, dziesiąte i jedenaste: Konkurencja doskonała, konkurencja monopolistyczna, oligopol, monopol Adam Narkiewicz Ćwiczenia dziewiąte, dziesiąte i jedenaste: doskonała, konkurencja monopolistyczna, oligopol, monopol Rynek doskonale konkurencyjny to taki rynek, na którym zarówno sprzedający jak i kupujące

Bardziej szczegółowo

Oligopol wieloproduktowy

Oligopol wieloproduktowy Oligopol wieloproduktowy Do tej pory zakładali adaliśmy, że e produkty sąs identyczne (homogeniczne) W rzeczywistości ci produkty sprzedawane przez firmy nie są doskonałymi substytutami. W większo kszości

Bardziej szczegółowo

Konkurencja monopolistyczna. W tym rozdziale szukaj odpowiedzi na pytania:

Konkurencja monopolistyczna. W tym rozdziale szukaj odpowiedzi na pytania: 17 Konkurencja monopolistyczna P R I N C I P L E S O F MICROECONOMICS F O U R T H E D I T I O N N. G R E G O R Y M A N K I W PowerPoint Slides by Ron Cronovich 2007 Thomson South-Western, all rights reserved

Bardziej szczegółowo

Monopol. Założenia. Skąd biorą się monopole? Jedna firma

Monopol. Założenia. Skąd biorą się monopole? Jedna firma Założenia Jedna firma Monopol Siłą rzeczy musi ona sama ustalić cenę Cena rynkowa zależy od ilości sprzedawanej przez firmę Produkt nie posiada substytuty Dużo kupujących (krzywa popytu opadająca) Istnieją

Bardziej szczegółowo

I. Podstawowe pojęcia ekonomiczne. /6 godzin /

I. Podstawowe pojęcia ekonomiczne. /6 godzin / PROPOZYCJA ROZKŁADU MATERIAŁU NAUCZANIA PRZEDMIOTU PODSTAWY EKONOMII dla zawodu: technik ekonomista-23,02,/mf/1991.08.09 liceum ekonomiczne, wszystkie specjalności, klasa I, semestr pierwszy I. Podstawowe

Bardziej szczegółowo

JEDNOCZYNNIKOWA i DWUCZYNNIKOWA FUNKCJA PRODUKCJI

JEDNOCZYNNIKOWA i DWUCZYNNIKOWA FUNKCJA PRODUKCJI JEDNOCZYNNIKOWA i DWUCZYNNIKOWA FUNKCJA PRODUKCJI Zadanie 1: Uzupełnij tabelę, gdzie: TP produkt całkowity AP produkt przeciętny MP produkt marginalny L nakład czynnika produkcji, siła robocza (liczba

Bardziej szczegółowo

III. Równowaga przedsiębiorstwa w warunkach konkurencji doskonałej i monopolu

III. Równowaga przedsiębiorstwa w warunkach konkurencji doskonałej i monopolu Autor: prof. dr hab. Witold Kasperkiewicz mgr J. Karol Słowiński III. Równowaga przedsiębiorstwa w warunkach konkurencji doskonałej i monopolu Spis treści: Wstęp 1. Klasyfikacja struktur rynku 2. Kształtowanie

Bardziej szczegółowo

Modele lokalizacyjne

Modele lokalizacyjne Modele lokalizacyjne Model Hotelling a Konsumenci jednostajnie rozłożeni wzdłuż ulicy Firmy konkurują cenowo Jak powinny ulokować się firmy? N=1 N=2 N=3 Model Salop a Konsumenci jednostajnie rozłożeni

Bardziej szczegółowo

Jak mierzyć reakcję popytu lub podaży na zmianę ceny?

Jak mierzyć reakcję popytu lub podaży na zmianę ceny? Jak mierzyć reakcję popytu lub podaży na zmianę ceny? Oczywistym miernikiem jest nachylenie krzywych popytu i podaży Np. obniżka ceny o 1 zł każdorazowo powoduje zwiększenie popytu na kajzerki o 20 sztuk

Bardziej szczegółowo

Opracował: Dr Mirosław Geise 4. Analiza progu rentowności

Opracował: Dr Mirosław Geise 4. Analiza progu rentowności Opracował: Dr Mirosław Geise 4. Analiza progu rentowności Spis treści 1. Ilościowy i wartościowy próg rentowności... 2 2. Zysk operacyjny... 4 3. Analiza wrażliwości zysku... 6 4. Aneks... 8 1 1. Ilościowy

Bardziej szczegółowo

Mikroekonomia -Ćwiczenia Ćwiczenia 4: Podaż i równowaga rynkowa

Mikroekonomia -Ćwiczenia Ćwiczenia 4: Podaż i równowaga rynkowa Mikroekonomia -Ćwiczenia Ćwiczenia 4: Podaż i równowaga rynkowa Podstawowe pojęcia: rynek, podaż, krzywa podaż, prawo podaż, cena równowagi, cena maksymalna i minimalna, zmiana podaż dr inż. Anna Kiełbus

Bardziej szczegółowo

6.4. Wieloczynnikowa funkcja podaży Podsumowanie RÓWNOWAGA RYNKOWA Równowaga rynkowa w ujęciu statycznym

6.4. Wieloczynnikowa funkcja podaży Podsumowanie RÓWNOWAGA RYNKOWA Równowaga rynkowa w ujęciu statycznym Spis treœci Przedmowa do wydania ósmego... 11 Przedmowa do wydania siódmego... 12 Przedmowa do wydania szóstego... 14 1. UWAGI WSTĘPNE... 17 1.1. Przedmiot i cel ekonomii... 17 1.2. Ekonomia pozytywna

Bardziej szczegółowo

Uszereguj dla obydwu firm powyższe sytuacje od najkorzystniejszej do najgorszej. Uszereguj powyższe sytuacje z punktu widzenia konsumentów.

Uszereguj dla obydwu firm powyższe sytuacje od najkorzystniejszej do najgorszej. Uszereguj powyższe sytuacje z punktu widzenia konsumentów. Strategie konkurencji w oligopolu: modele Bertranda, Stackelberga i lidera cenowego. Wojna cenowa. Kartele i inne zachowania strategiczne zadania wraz z rozwiązaniami Zadanie 1 Na rynku działają dwie firmy.

Bardziej szczegółowo

Temat Rynek i funkcje rynku

Temat Rynek i funkcje rynku Temat Rynek i funkcje rynku 1. Rynkowa a administracyjna koordynacja działań gospodarczych 2. Popyt, podaż, cena równowagi 3. Czynniki wpływające na rozmiary popytu 4. Czynniki wpływające na rozmiary podaży

Bardziej szczegółowo

Dr Julia Gorzelany - Plesińska

Dr Julia Gorzelany - Plesińska Przedsiębiorstwo. Teoria kosztów. Dr Julia Gorzelany - Plesińska Przedsiębiorstwo niezależna jednostka gospodarcza, posiadająca zasoby produkcyjne, która została utworzona w celu osiągania zysków ze sprzedaży

Bardziej szczegółowo

Monopol statyczny. Problem monopolisty: Π(q) = p(q)q c(q)

Monopol statyczny. Problem monopolisty: Π(q) = p(q)q c(q) Monopol Jest jedna firma Sama ustala cenę powyżej kosztu krańcowego Zyski nadzwyczajne (największe osiągalne) Stoi przed podobnymi ograniczeniami co firmy doskonale konkurencyjne: -Ograniczenia technologiczne

Bardziej szczegółowo

Bardzo dobra Dobra Dostateczna Dopuszczająca

Bardzo dobra Dobra Dostateczna Dopuszczająca ELEMENTY EKONOMII PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Klasa: I TE Liczba godzin w tygodniu: 3 godziny Numer programu: 341[02]/L-S/MEN/Improve/1999 Prowadzący: T.Kożak- Siara I Ekonomia jako nauka o gospodarowaniu

Bardziej szczegółowo

J.Brander i P.Krugman (1983): A Reciprocal Dumping Model of International Trade

J.Brander i P.Krugman (1983): A Reciprocal Dumping Model of International Trade J.Brander i P.Krugman (1983): A Reciprocal Dumping Model of International Trade Jan J. Michałek (wersja uproszczona) J.Brander i P.Krugman (1983): A Reciprocal Dumping Model of International Trade - jakie

Bardziej szczegółowo

Czym zajmuje się Organizacja Rynku?

Czym zajmuje się Organizacja Rynku? Czym zajmuje się Organizacja Rynku? Jest to dział Ekonomii, który bada zależno ności między strukturą rynku, zachowaniem firm i ich wynikami. To ujęcie (struktura( struktura-zachowanie-wyniki) zapoczątkowano

Bardziej szczegółowo

Przyk ladowe Kolokwium II. Mikroekonomia II. 2. Na lożenie podatku na produkty produkowane przez monopol w wysokości 10 z l doprowadzi do

Przyk ladowe Kolokwium II. Mikroekonomia II. 2. Na lożenie podatku na produkty produkowane przez monopol w wysokości 10 z l doprowadzi do Przyk ladowe Kolokwium II Mikroekonomia II Imi e i nazwisko:...... nr albumu:... Instrukcje. Bez oszukiwania. Jeżeli masz pytanie podnieś r ek e. Cz eść I. Test wyboru. 1. W zmonopolizowanej branży cena

Bardziej szczegółowo

Mikroekonomia II: Kolokwium, grupa II

Mikroekonomia II: Kolokwium, grupa II Mikroekonomia II: Kolokwium, grupa II Prowadząca: Martyna Kobus 2012-06-11 Piszemy 90 minut. Sprawdzian jest za 70 punktów. Jest 10 pytań testowych, każde za 2 punkty (łącznie 20 punktów za test) i 3 zadania,

Bardziej szczegółowo

Mikroekonomia Opracowały: dr K. Nagel, dr B.Sroka

Mikroekonomia Opracowały: dr K. Nagel, dr B.Sroka Mikroekonomia Opracowały: dr K. Nagel, dr B.Sroka I. Ogólne informacje o przedmiocie: Cel przedmiotu: Celem przedmiotu jest zapoznanie studentów z podstawowymi narzędziami analizy ekonomicznej wykorzystywanymi

Bardziej szczegółowo

Wykład IV. Rynki czynników produkcji podaż pracy

Wykład IV. Rynki czynników produkcji podaż pracy Wykład IV Rynki czynników produkcji podaż pracy Substytucyjny i dochodowy efekt wzrostu płac Dochód 1440 R w = 60zl 480 P C B w = 20zl A 0 8 12 16 19 24 Czas Efekt substytucyjny wolny Efekt dochodowy Q

Bardziej szczegółowo

TEORIA DECYZJE KRÓTKOOKRESOWE

TEORIA DECYZJE KRÓTKOOKRESOWE TEORIA DECYZJE KRÓTKOOKRESOWE 1. Rozwiązywanie problemów decyzji krótkoterminowych Relacje między rozmiarami produkcji, kosztami i zyskiem wykorzystuje się w procesie badania opłacalności różnych wariantów

Bardziej szczegółowo

Konspekt 5. Analiza kosztów.

Konspekt 5. Analiza kosztów. KRAJOWA SZKOŁA ADMINISTRJI PUBLICZNEJ Ryszard Rapacki EKONOMIA MENEDŻERSKA Konspekt 5. Analiza kosztów. A. Cele zajęć. 1. Wyjaśnienie istoty i rodzajów kosztów produkcji oraz związanych z nimi kategorii.

Bardziej szczegółowo

Metody ustalania cen. Inną metodą jest ustalanie ceny na podstawie jednostkowych kosztów produkcji (koszty przeciętne całkowite) formuła koszt plus.

Metody ustalania cen. Inną metodą jest ustalanie ceny na podstawie jednostkowych kosztów produkcji (koszty przeciętne całkowite) formuła koszt plus. Metody ustalania cen Ustalanie ceny na podstawie jednostkowych kosztów produkcji y produkcji stanowią bardzo istotny element rachunku ekonomicznego firmy, gdyż informują o wartości zużytych przez firmę

Bardziej szczegółowo

MIKROEKONOMIA. Wykład 3 Mikroanaliza rynku 1 MIKROANALIZA RYNKU

MIKROEKONOMIA. Wykład 3 Mikroanaliza rynku 1 MIKROANALIZA RYNKU Wykład 3 Mikroanaliza rynku 1 MIKROANALIZA RYNKU 1. POPYT Popyt (zapotrzebowanie) - ilość towaru, jaką jest skłonny kupić nabywca po ustalonej cenie rynkowej, dysponując do tego celu odpowiednim dochodem

Bardziej szczegółowo

Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa.

Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. 1. Możliwości finansowe konsumenta opisuje równanie: 2x + 4y = 1. Jeżeli dochód konsumenta

Bardziej szczegółowo

Analiza progu rentowności

Analiza progu rentowności Analiza progu rentowności Próg rentowności ( literaturze przedmiotu spotyka się również określenia: punkt równowagi, punkt krytyczny, punkt bez straty punkt zerowy) jest to taki punkt, w którym jednostka

Bardziej szczegółowo

ANALIZA OTOCZENIA KONKURENCYJNEGO

ANALIZA OTOCZENIA KONKURENCYJNEGO ANALIZA OTOCZENIA KONKURENCYJNEGO KONKURENCJA zespół działań za pomocą których uczestnicy rynku, dążąc do realizacji swych interesów i osiągania zysków, przedstawiają nabywcom korzystniejsze od innych

Bardziej szczegółowo

Leasing maszyn 500 500 500 500 500 500 500 500 Nylon 0 400 1150 1700 2450 3200 4650 6300 Energia elektryczna 0 100 150 200 250 300 350 400

Leasing maszyn 500 500 500 500 500 500 500 500 Nylon 0 400 1150 1700 2450 3200 4650 6300 Energia elektryczna 0 100 150 200 250 300 350 400 Ćwiczenia z mikroekonomii Koszty produkcji I WYBIERZ POPRAWNE ODPOWIEDZI 1. Koszty stałe w przedsiębiorstwie: a. rosną wraz ze wzrostem produkcji b. zależą od wartości środków trwałych w przedsiębiorstwie

Bardziej szczegółowo

KOSZTY, PRZYCHODY, WYNIK EKONOMICZNY. dr Sylwia Machowska

KOSZTY, PRZYCHODY, WYNIK EKONOMICZNY. dr Sylwia Machowska KOSZTY, PRZYCHODY, WYNIK EKONOMICZNY dr Sylwia Machowska 1 NIE MA DZIAŁAŃ BEZ KOSZTÓW Koszty stanowią zawsze punkt wyjścia myślenia ekonomicznego dlatego, że każde działanie podmiotów jest związane z ponoszeniem

Bardziej szczegółowo

1. Które z następujących funkcji produkcji cechują się stałymi korzyściami ze skali? (1) y = 3x 1 + 7x 2 (2) y = x 1 1/4 + x 2

1. Które z następujących funkcji produkcji cechują się stałymi korzyściami ze skali? (1) y = 3x 1 + 7x 2 (2) y = x 1 1/4 + x 2 1. Które z następujących funkcji produkcji cechują się stałymi korzyściami ze skali? (1) y = 3x 1 + 7x 2 (2) y = x 1 1/4 + x 2 1/3 (3) y = min{x 1,x 2 } + min{x 3,x 4 } (4) y = x 1 1/5 x 2 4/5 a) 1 i 2

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS PRZEDMIOTU. Obowiązuje od roku akademickiego: 2010/2011

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS PRZEDMIOTU. Obowiązuje od roku akademickiego: 2010/2011 PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS PRZEDMIOTU Obowiązuje od roku akademickiego: 2010/2011 Instytut Ekonomiczny Kierunek studiów: Ekonomia Kod kierunku: 04.9 Specjalność: brak 1. PRZEDMIOT

Bardziej szczegółowo

Opis efektów kształcenia dla modułu zajęć

Opis efektów kształcenia dla modułu zajęć Nazwa modułu: Mikroekonomia Rok akademicki: 2013/2014 Kod: GIP-1-103-s Punkty ECTS: 4 Wydział: Górnictwa i Geoinżynierii Kierunek: Zarządzanie i Inżynieria Produkcji Specjalność: - Poziom studiów: Studia

Bardziej szczegółowo

Ekonomia. Wykład dla studentów WPiA

Ekonomia. Wykład dla studentów WPiA Ekonomia Wykład dla studentów WPiA Wykład 7: Struktury niedoskonale konkurencyjne i ich skutki dla wielkości produkcji i poziomu cen. Konkurencja niedoskonała a oligopol. Teoria gier. Decyzje firmy o wielkości

Bardziej szczegółowo

Ekonomia. Wykład dla studentów WPiA. Wykład 5: Firma, produkcja, koszty

Ekonomia. Wykład dla studentów WPiA. Wykład 5: Firma, produkcja, koszty Ekonomia Wykład dla studentów WPiA Wykład 5: Firma, produkcja, koszty Popyt i podaż kategorie rynkowe Popyt i podaż to dwa słowa najczęściej używane przez ekonomistów Popyt i podaż to siły, które regulują

Bardziej szczegółowo

Model Davida Ricardo

Model Davida Ricardo Model Davida Ricardo mgr eszek incenciak 15 lutego 2005 r. 1 Założenia modelu Analiza w modelu Ricardo opiera się na następujących założeniach: istnieje doskonała konkurencja na rynku dóbr i rynku pracy;

Bardziej szczegółowo

Rynki i konkurencja. Siły rynkowe czyli popyt i podaż. W tym rozdziale odpowiemy na pytania:

Rynki i konkurencja. Siły rynkowe czyli popyt i podaż. W tym rozdziale odpowiemy na pytania: 4 Siły rynkowe czyli popyt i podaż R I N C I L E S O F MICROECONOMICS F O U R T H E D I T I O N N. G R E G O R Y M A N K I W oweroint Slides by Ron Cronovich 2007 Thomson South-Western, all rights reserved

Bardziej szczegółowo

Teoria produkcji i wyboru producenta Lista 8

Teoria produkcji i wyboru producenta Lista 8 Definicje Teoria produkcji i wyboru producenta Lista 8 krótki i długi okres stałe i zmienne czynniki produkcyjne produkt krzywa produktu całkowitego produkt krańcowy prawo malejącego produktu krańcowego

Bardziej szczegółowo

Istota funkcjonowania przedsiębiorstwa produkcyjnego. dr inż. Andrzej KIJ

Istota funkcjonowania przedsiębiorstwa produkcyjnego. dr inż. Andrzej KIJ Istota funkcjonowania przedsiębiorstwa produkcyjnego dr inż. Andrzej KIJ 1 Popyt rynkowy agregacja krzywych popytu P p2 p1 D1 q1 D2 q2 Q 2 Popyt rynkowy agregacja krzywych popytu P p2 p1 D1 +D2 D1 D2 q1

Bardziej szczegółowo

11. POLITYKA MIKROEKONOMICZNA Istota podstawowych problemów praktyki mikroekonomicznej Polityka mikroekonomiczna

11. POLITYKA MIKROEKONOMICZNA Istota podstawowych problemów praktyki mikroekonomicznej Polityka mikroekonomiczna Spis treści WSTĘP 10. TEORIA MIKROEKONOMII 10.1. Pojęcie i istota mikroekonomii 10.2. Płaszczyzny identyfikacji mikroekonomii 10.2.1. Podstawowe obszary zainteresowań mikroekonomii 10.2.1.1. Gospodarstwo

Bardziej szczegółowo

Temat Rynek i funkcje rynku. Elementy rynku. Rynek. Popyt i podaż. Cena - pieniężny wyraz wartości. Popyt Podaż Cena

Temat Rynek i funkcje rynku. Elementy rynku. Rynek. Popyt i podaż. Cena - pieniężny wyraz wartości. Popyt Podaż Cena Temat i funkcje rynku 1. Rynkowa a administracyjna koordynacja działań gospodarczych 2. opyt, podaż, cena równowagi 3. Czynniki wpływające na rozmiary popytu 4. Czynniki wpływające na rozmiary podaży 5.

Bardziej szczegółowo

Rachunkowość zarządcza wykład 3

Rachunkowość zarządcza wykład 3 Rachunkowość zarządcza wykład 3 Czym będziemy się zajmować na dzisiejszych zajęciach? Analiza progu rentowności Ilościowy i wartościowy próg rentowości Marża brutto, strefa bezpieczeństwa, dźwignia operacyjna

Bardziej szczegółowo

Monopol dynamiczny. Dodatkowe założenia modelu:

Monopol dynamiczny. Dodatkowe założenia modelu: Monopol dynamiczny Dodatkowe założenia modelu: Monopolista sprzedaje dobro trwałego użytku, u które można używau ywać przez wiele okresów w bez utraty wartości użytkowej (bez deprecjacji) Populacja (zbiór

Bardziej szczegółowo

Przedsiębiorstwo- samodzielna, samofinansująca się jednostka organizacyjna prowadząca działalność gospodarczą.

Przedsiębiorstwo- samodzielna, samofinansująca się jednostka organizacyjna prowadząca działalność gospodarczą. Przedsiębiorstwo- samodzielna, samofinansująca się jednostka organizacyjna prowadząca działalność gospodarczą. Przedsiębiorca- osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna nie będąca osobą prawną,

Bardziej szczegółowo

Oligopol. Jest to rynek, na którym niewielka liczba firm zachowuje się w sposób b strategiczny i ają niezależnie od siebie, ale uwzględniaj

Oligopol. Jest to rynek, na którym niewielka liczba firm zachowuje się w sposób b strategiczny i ają niezależnie od siebie, ale uwzględniaj Oligopol Jest to rynek, na którym niewielka liczba firm zachowuje się w sposób b strategiczny i działaj ają niezależnie od siebie, ale uwzględniaj dniają istnienie pozostałych firm. Na decyzję firmy wpływaj

Bardziej szczegółowo

P R I N C I P L E S O F

P R I N C I P L E S O F 4 Siły rynkowe czyli popyt i podaż P R I N C I P L E S O F MICROECONOMICS F O U R T H E D I T I O N N. G R E G O R Y M A N K I W PowerPoint Slides by Ron Cronovich 2007 Thomson South-Western, all rights

Bardziej szczegółowo

Elementy Modelowania Matematycznego

Elementy Modelowania Matematycznego Elementy Modelowania Matematycznego Wykład 12 Teoria gier II Spis treści Wstęp Oligopol, cła oraz zbrodnia i kara Strategie mieszane Analiza zachowań w warunkach dynamicznych Indukcja wsteczna Gry powtarzane

Bardziej szczegółowo

ZADANIA Z MIKROEKONOMII

ZADANIA Z MIKROEKONOMII - ZADANIA Z MIKROEKONOMII BLOK B Wybór i opracowanie: Ewa Aksman,Tomasz Kopczewski Piotr Mazurowski, Irena Topińska Poprawki: Anna Bartczak, Olga Kiuila TECHNOLOGIA 1. Czy jest możliwe, aby izokwanty:

Bardziej szczegółowo

Na rynkach doskonale konkurencyjnych nabywcy i sprzedawcy są doskonale poinformowani o jakości dóbr sprzedawanych na rynku oraz innych aspektach

Na rynkach doskonale konkurencyjnych nabywcy i sprzedawcy są doskonale poinformowani o jakości dóbr sprzedawanych na rynku oraz innych aspektach Informacja na rynkach konkurencyjnych Na rynkach doskonale konkurencyjnych nabywcy i sprzedawcy są doskonale poinformowani o jakości dóbr sprzedawanych na rynku oraz innych aspektach związanych z przeprowadzeniem

Bardziej szczegółowo

EKONOMIA. Wykaz podstawowych problemów do studiowania na seminarium doktoranckim rok akademicki 2017/2018

EKONOMIA. Wykaz podstawowych problemów do studiowania na seminarium doktoranckim rok akademicki 2017/2018 EkonomiaProgramDr2017 dr hab. Jerzy Cz. Ossowski Katedra Nauk Ekonomicznych Wydział Zarządzania i Ekonomii Politechnika Gdańska EKONOMIA Wykaz podstawowych problemów do studiowania na seminarium doktoranckim

Bardziej szczegółowo

EKONOMIA TOM 1 WYD.2. Autor: PAUL A. SAMUELSON, WILLIAM D. NORDHAUS

EKONOMIA TOM 1 WYD.2. Autor: PAUL A. SAMUELSON, WILLIAM D. NORDHAUS EKONOMIA TOM 1 WYD.2 Autor: PAUL A. SAMUELSON, WILLIAM D. NORDHAUS Przedmowa CZĘŚĆ I. PODSTAWOWE POJĘCIA Rozdział 1. Podstawy ekonomii 1.1. Wprowadzenie Niedobór i efektywność: bliźniacze tematy ekonomii

Bardziej szczegółowo

EKONOMIA wykład 4 TEORIA POSTĘPOWANIA PRODUCENTA

EKONOMIA wykład 4 TEORIA POSTĘPOWANIA PRODUCENTA EKONOMIA wykład 4 TEORIA POSTĘPOWANIA PRODUCENTA Prowadzący zajęcia: dr inż. Magdalena Węglarz Politechnika Wrocławska Wydział Informatyki i Zarządzania PLAN WYKŁADU 1. Krótkookresowa teoria produkcji

Bardziej szczegółowo

Podstawy ekonomii ELASTYCZNOŚCI W EKONOMII

Podstawy ekonomii ELASTYCZNOŚCI W EKONOMII Podstawy ekonomii ELASTYCZNOŚCI W EKONOMII Elastyczność cenowa popytu Elastyczność cenowa podaŝy Opracowanie: dr Tomasz Taraszkiewicz Elastyczność cenowa popytu Elastyczność względna zmiana zmiennej zaleŝnej

Bardziej szczegółowo

Makroekonomia I. Jan Baran

Makroekonomia I. Jan Baran Makroekonomia I Jan Baran Model klasyczny a keynesowski W prostym modelu klasycznym zakładamy, że produkt zależy jedynie od nakładów czynników produkcji i funkcji produkcji. Nie wpływają na niego wprowadzone

Bardziej szczegółowo

Podstawowe pojęcia: koszt, przychód, zysk Koszt alternatywny a koszt księgowy Koszt krańcowy, utarg krańcowy optymalna wielkość produkcji

Podstawowe pojęcia: koszt, przychód, zysk Koszt alternatywny a koszt księgowy Koszt krańcowy, utarg krańcowy optymalna wielkość produkcji Podstawowe pojęcia: koszt, przychód, zysk Koszt alternatywny a koszt księgowy Koszt krańcowy, utarg krańcowy optymalna wielkość produkcji dr inż. Anna Kowalska-Pyzalska email: anna.kowalska@pwr.wroc.pl

Bardziej szczegółowo

Obliczenia, Kalkulacje...

Obliczenia, Kalkulacje... Obliczenia, Kalkulacje... 1 Bilans O D P I E R W S Z E G O E T A T U D O W Ł A S N E J F I R M Y To podstawowy dokument przedstawiający majątek przedsiębiorstwa. Bilans to zestawienie dwóch list, które

Bardziej szczegółowo

Z-ZIP Ekonomia menedżerska Manager economics

Z-ZIP Ekonomia menedżerska Manager economics KARTA MODUŁU / KARTA PRZEDMIOTU Kod modułu Nazwa modułu Nazwa modułu w języku angielskim Obowiązuje od roku akademickiego 2012/2013 Z-ZIP2-0499 Ekonomia menedżerska Manager economics A. USYTUOWANIE MODUŁU

Bardziej szczegółowo

3. Karta przedmiotu ważna od roku akademickiego: 2012/ Forma kształcenia: studia pierwszego stopnia studia drugiego stopnia 1

3. Karta przedmiotu ważna od roku akademickiego: 2012/ Forma kształcenia: studia pierwszego stopnia studia drugiego stopnia 1 (pieczęć wydziału) KARTA PRZEDMIOTU Z1-PU7 WYDANIE N1 Strona 1 z 6 1. Nazwa przedmiotu: MIKROEKONOMIA 2. Kod przedmiotu: 3. Karta przedmiotu ważna od roku akademickiego: 2012/2013 4. Forma kształcenia:

Bardziej szczegółowo

Zachowanie monopolistyczne - dyskryminacja cenowa

Zachowanie monopolistyczne - dyskryminacja cenowa Zachowanie monopolistyczne - dyskryminacja cenowa Dotychczas analizowaliśmy monopolistę, który dyktował wspólną cenę dla wszystkich konsumentów Z dyskryminacją cenową mamy do czynienia wtedy, gdy różne

Bardziej szczegółowo

Mikroekonomia. Joanna Tyrowicz jtyrowicz@wne.uw.edu.pl http://www.wne.uw.edu.pl/~jtyrowicz

Mikroekonomia. Joanna Tyrowicz jtyrowicz@wne.uw.edu.pl http://www.wne.uw.edu.pl/~jtyrowicz Mikroekonomia Joanna Tyrowicz jtyrowicz@wne.uw.edu.pl http://www.wne.uw.edu.pl/~jtyrowicz 17.10.2009r. Mikroekonomia WNE UW 1 Co to jest monopol? Wybór monopolisty Dlaczego nie lubimy monopoli? Dlaczego

Bardziej szczegółowo

Spis treêci. www.wsip.com.pl

Spis treêci. www.wsip.com.pl Spis treêci Jak by tu zacząć, czyli: dlaczego ekonomia?........................ 9 1. Podstawowe pojęcia ekonomiczne.............................. 10 1.1. To warto wiedzieć już na początku.............................

Bardziej szczegółowo

Rachunkowość zarządcza. Zespół Katedry Rachunkowości Menedżerskiej SGH 1. Wykorzystanie rachunku kosztów zmiennych. Dr Marcin Pielaszek

Rachunkowość zarządcza. Zespół Katedry Rachunkowości Menedżerskiej SGH 1. Wykorzystanie rachunku kosztów zmiennych. Dr Marcin Pielaszek Wykorzystanie rachunku kosztów zmiennych 1. Zmienność kosztów w długim i krótkim okresie Rachunek kosztów zmiennych i analiza koszty rozmiary produkcji zysk 2. Podejmowanie decyzji w krótkim okresie 1.

Bardziej szczegółowo

13. Teoriogrowe Modele Konkurencji Gospodarczej

13. Teoriogrowe Modele Konkurencji Gospodarczej 13. Teoriogrowe Modele Konkurencji Gospodarczej Najpierw, rozważamy model monopolu. Zakładamy że monopol wybiera ile ma produkować w danym okresie. Jednostkowy koszt produkcji wynosi k. Cena wynikająca

Bardziej szczegółowo

Monopol. Założenia. Skąd biorą się monopole? Jedna firma

Monopol. Założenia. Skąd biorą się monopole? Jedna firma Założenia Jedna firma Monopol Siłą rzeczy musi ona sama ustalić cenę Cena rynkowa zależy od ilości sprzedawanej przez firmę Produkt nie posiada substytuty Dużo kupujących (krzywa popytu opadająca) Istnieją

Bardziej szczegółowo

Analiza progu rentowności

Analiza progu rentowności Analiza progu rentowności Próg rentowności ( literaturze przedmiotu spotyka się również określenia: punkt równowagi, punkt krytyczny, punkt bez straty punkt zerowy) jest to taki punkt, w którym jednostka

Bardziej szczegółowo