Kto może starać się o wcześniejszą emeryturę

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Kto może starać się o wcześniejszą emeryturę"

Transkrypt

1 Kto może starać się o wcześniejszą emeryturę Komu ZUS przyzna prawo do emerytury pomostowej Część osób wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, która straciła prawo uzyskania wcześniejszej emerytury na podstawie dotychczasowych przepisów, może starać się o emeryturę pomostową. ZUS przyzna im taką emeryturę, jeśli zatrudnienie w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze rozpoczęły przed 1 stycznia 1999 r. Świadczenie zostanie obliczone w całości według nowych zasad. 1stycznia 2009 r. weszła w życie długo oczekiwana i wzbudzająca wiele kontrowersji ustawa o emeryturach pomostowych. Przewiduje ona wcześniejsze emerytury dla tych osób urodzonych po 31 grudnia 1948 r., które nie mogły otrzymać ich na podstawie dotychczasowych przepisów. Chodzi o osoby, które przed 1 stycznia 2009 r. nie spełniły warunków do uzyskania wcześniejszej emerytury na starych zasadach i nie spełniają również warunków do przyznania emerytury na podstawie art. 184 ustawy emerytalnej, gdyż do końca 1998 roku nie zdołały udowodnić wymaganego stażu pracy (o warunkach uzyskania emerytury na podstawie art. 184 piszemy na stronach E3-E4). Nowa ustawa znacznie ogranicza liczbę prac, których wykonywanie uprawniało dotychczas do wcześniejszego przejścia na emeryturę. Obecnie taka możliwość dotyczy tylko osób wykonujących najcięższe prace wymienione w wykazach prac w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, opracowanych na podstawie raportu Komisji Ekspertów Medycyny Pracy. Definicje prac w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze Ustawa o emeryturach pomostowych definiuje pojęcie prac w szczególnych warunkach, stanowiąc m.in., iż są to prace związane z czynnikami ryzyka, które z wiekiem mogą z dużym prawdopodobieństwem spowodować trwałe uszkodzenie zdrowia, wykonywane w szczególnych warunkach środowiska pracy (art. 3 ust. 1). Zgodnie z ustawą, są to m.in. prace pod ziemią, na wodzie i pod wodą, w powietrzu, w warunkach gorącego i zimnego mikroklimatu, bardzo ciężkie prace fizyczne czy też prace w warunkach podwyższonego ciśnienia atmosferycznego. Do prac w szczególnych warunkach ustawa zalicza m.in. niektóre prace w hutnictwie, lotnictwie, portach morskich. Za pracowników wykonujących prace w takich warunkach ustawa uznaje także tancerzy zawodowych, ubezpieczonych z tytułu działalności twórczej lub artystycznej. Z kolei prace o szczególnym charakterze to według nowej ustawy prace wymagające szczególnej odpowiedzialności oraz szczególnej sprawności psychofizycznej, których

2 możliwość należytego wykonywania zmniejsza się przed osiągnięciem wieku emerytalnego na skutek pogorszenia się tej sprawności (art. 3 ust. 3). Do takich prac ustawa zalicza m.in. prace pilotów statków powietrznych, kierowców autobusów, członków zespołów ratownictwa medycznego, nauczycieli zatrudnionych w tzw. szkolnictwie specjalnym. Możliwość uzyskania emerytury pomostowej mają również funkcjonariusze tzw. służb mundurowych (m.in. Policji, UOP, ABW, CBA, BOR), jeśli nie spełniają warunków do uzyskania świadczenia określonego w przepisach o zaopatrzeniu emerytalnym tych osób lub też utracili prawo do tej emerytury. Szczegółowy wykaz prac w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze uprawniających do emerytury pomostowej zawiera załącznik 1 i 2 do ustawy o emeryturach pomostowych. Wykazy te zamieszczamy na stronie internetowej renty. Warunki nabycia prawa do emerytury pomostowej Zgodnie z art. 4 nowej ustawy prawo do emerytury pomostowej przysługuje pracownikowi, który spełnia łącznie następujące warunki: urodził się po 31 grudnia 1948 r., osiągnął wiek wynoszący co najmniej 55 lat dla kobiet i co najmniej 60 lat dla mężczyzn, udowodnił okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wynoszący co najmniej 15 lat, udowodnił okres składkowy i nieskładkowy (ustalony na zasadach określonych w art. 5-9 i art. 11 ustawy o emeryturach i rentach z FUS) wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiet i co najmniej 25 lat dla mężczyzn, przed 1 stycznia 1999 r. wykonywał prace w szczególnych warunkach lub prace w szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych lub art. 32 i art. 33 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, Emerytura pomostowa dla kierowcy autobusu Jan W. w lutym 2009 r. ukończy 60 lat. Udowodnił 26 lat składkowych i 2 lata nieskładkowe. Od 1990 jest nieprzerwanie zatrudniony w PKS jako kierowca autobusu. Ponieważ wykonywał prace w szczególnych warunkach zarówno przed 1 stycznia 1999 r., jak i po 31 grudnia 2008 r., jeśli rozwiąże stosunek pracy, ZUS przyzna mu emeryturę pomostową. po 31 grudnia 2008 r. wykonywał pracę w szczególnych warunkach lub o

3 szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy lub na dzień 1 stycznia 2009 r. udowodnił wymagany okres pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniu tych przepisów, Emerytura dla osoby, która zakończyła pracę w szczególnym charakterze Anna D. w marcu 2009 roku ukończy 55 lat. Udowodniła 23 lata składkowe. Od 1 stycznia 1993 r. do 31 grudnia 2008 r. była zatrudniona jako nauczycielka w ośrodku szkolno-wychowawczym. Mimo że nie spełni warunku wykonywania zatrudnienia w szczególnym charakterze po 31 grudnia 2008 r. z uwagi, że na 1 stycznia 2009 r. udowodni wymagany okres takiego zatrudnienia, ZUS przyzna jej emeryturę pomostową. nastąpiło z nim rozwiązanie stosunku pracy. Przypomnieć trzeba, że w myśl art. 32 ustawy o emeryturach i rentach z FUS za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia. Szczegółowe rodzaje prac w szczególnych warunkach zostały wymienione w rozporządzeniu w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Natomiast za pracowników zatrudnionych w szczególnym charakterze w myśl art. 32 ustawy emerytalnej uważa się: pracowników organów kontroli państwowej, pracowników organów administracji celnej, pracowników wykonujących działalność twórczą lub artystyczną, dziennikarzy zatrudnionych w redakcjach dzienników, czasopism, w radiu, telewizji oraz w organach prasowych, informacyjnych, publicystycznych albo fotograficznych, objętych układem zbiorowym pracy dziennikarzy, nauczycieli, wychowawców lub innych pracowników pedagogicznych wykonujących pracę nauczycielską wymienioną w art. 1 ustawy z 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela, funkcjonariuszy tzw. służb mundurowych, pracowników jednostek ochrony przeciwpożarowej, o których mowa w art. 15 pkt 1a-5 i 8 ustawy z 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej [m.in. gminnej zawodowej straży pożarnej, powiatowej (miejskiej) zawodowej straży pożarnej]. Pracą w szczególnym charakterze jest również wykonywanie działalności twórczej lub artystycznej przez osoby ubezpieczone z tego tytułu, co wynika z art. 33 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.

4 Należy podkreślić, że ustawa o emeryturach pomostowych pozwala na zaliczenie do pracy wykonywanej w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jedynie takiej, która była wykonywana w ramach stosunku pracy i w pełnym wymiarze czasu pracy. Tak jak dotychczas, ZUS nie będzie uwzględniał okresów niewykonywania pracy, za które pracownik otrzymał wynagrodzenie za czas choroby lub świadczenie z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa. Korzystniejsze warunki dla niektórych pracowników Oprócz wymienionych wyżej ogólnych warunków przejścia na emeryturę pomostową dla kilku grup pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze (wymienionych w art ustawy o emeryturach pomostowych i w tabeli obok) przewidziane są odrębne warunki. Pracownicy ci (oczywiście urodzeni po 31 grudnia 1948 roku) mogą zwykle przejść na emeryturę pomostową po ukończeniu jeszcze niższego wieku emerytalnego, a niekiedy również po osiągnięciu niższego niż 15 lat stażu pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Niekiedy przepisy przewidują jednak w stosunku do tych osób dodatkowy warunek, polegający na uzyskaniu orzeczenia o niezdolności do wykonywania pracy w danym zawodzie. Podkreślić trzeba, że osoby wymienione w tabeli będą mogły również uzyskać emeryturę na podstawie art. 4 ustawy o emeryturach pomostowych - po spełnieniu określonych w nim warunków, gdy nie spełnią jednego ze szczególnych (wymienionych w art. 5-11), np. nie uzyskają orzeczenia stwierdzającego niezdolność do wykonywania określonej pracy. Wysokość emerytury pomostowej Emerytury pomostowe będą obliczane na nowych, na ogół mniej korzystnych zasadach w stosunku do tych, które dotychczas były stosowane do obliczania wcześniejszych emerytur. Świadczenie to zostanie więc ustalone poprzez podzielenie podstawy obliczenia emerytury (tj. zgromadzonej na koncie w ZUS kwoty składek z uwzględnieniem ich waloryzacji oraz zwaloryzowanego kapitału początkowego) przez średnie dalsze trwanie życia dla osób w wieku 60 lat. W przypadku pracownika przechodzącego na emeryturę pomostową, który jest członkiem OFE, przy ustalaniu podstawy obliczenia emerytury składki na ubezpieczenie emerytalne zaewidencjonowane na jego koncie w ZUS zostaną zwiększone przez pomnożenie wskaźnikiem korygującym 19,52/12,22. W ten sposób zostanie niejako odtworzona pełna wysokość składki na ubezpieczenie emerytalne, która byłaby ewidencjonowana na koncie w ZUS, gdyby ubezpieczony nie przystąpił do OFE. Obliczona w powyższy sposób kwota emerytury pomostowej nie może być niższa niż

5 kwota najniższej emerytury (obecnie 636,29 zł). MAREK OPOLSKI Kto wciąż może przejść na wcześniejszą emeryturę na starych zasadach Zatrudnieni w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, a także twórcy, artyści, kolejarze oraz wykonujący pracę górniczą, którzy do końca 2008 roku nie ukończyli obniżonego wieku emerytalnego, mogą przejść na wcześniejszą emeryturę

6 również w 2009 roku albo później. Muszą jednak udowodnić, że warunki dotyczące stażu pracy spełnili najpóźniej 1 stycznia 1999 r. Z prawa do takiej emerytury, po zmianie obowiązującej od początku 2009 roku, mogą skorzystać także osoby, które przystąpiły do OFE, jeśli złożą wniosek o przekazanie środków zgromadzonych w funduszu na dochody budżetu państwa. Przepisy ustawy o emeryturach i rentach z FUS dotyczące wcześniejszych emerytur dla różnych grup zawodowych nie przestały obowiązywać z końcem 2008 roku. Osoby urodzone po 1948 roku, które przed 1 stycznia 2009 r. spełniły warunki wymagane do uzyskania wcześniejszej emerytury (np. pracowniczej, z tytułu zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze), mogą nadal zgłaszać wnioski o to świadczenie. ZUS przyzna im wcześniejszą emeryturę, jeśli wystąpią o nią najpóźniej w dniu poprzedzającym ukończenie powszechnego wieku emerytalnego wynoszącego 60 lat w przypadku kobiet i 65 lat w przypadku mężczyzn. Należy wyjaśnić, że osoby urodzone po 1948 roku, które do końca 2008 roku nie ukończyły wymaganego obniżonego wieku emerytalnego, mogą po spełnieniu dodatkowych warunków nabyć prawo do emerytury w 2009 roku, a także w kolejnych latach. Prawo do emerytury przewiduje art. 184 ustawy emerytalnej. Przepis ten dotyczy osób urodzonych po 1948 roku, które (gdyby spełniły warunki do końca 2008 roku) mogłyby ubiegać się o wcześniejszą emeryturę na ogólnych zasadach, tj. o: emeryturę z tytułu zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (przewidzianą w art. 32 ustawy emerytalnej), emeryturę z tytułu wykonywania działalności twórczej lub artystycznej (na podstawie art. 33 ustawy emerytalnej), emeryturę kolejową (przysługującą na podstawie art. 40 ustawy emerytalnej), emeryturę z tytułu wykonywania pracy górniczej (przewidzianą w art. 39 ustawy emerytalnej). Prawo do emerytury przewidzianej w art. 184 ustawy emerytalnej mogą zatem uzyskać osoby, które nie ukończyły obniżonego wieku emerytalnego do końca 2008 roku, a wykonywały zatrudnienie w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, działalność twórczą lub artystyczną, pracę górniczą lub pracę kolejową. Świadczenie to zostanie im przyznane po ukończeniu obniżonego wieku emerytalnego, jeśli spełniły następujące warunki: na dzień 1 stycznia 1999 r. udowodniły okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn (tzw. staż ogólny), w tym odpowiedni okres pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, działalności twórczej lub artystycznej, pracy górniczej lub zatrudnienia na kolei, nie przystąpiły do otwartego funduszu emerytalnego lub złożą wniosek o

7 przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w OFE, za pośrednictwem ZUS, na dochody budżetu państwa (prawo złożenia wniosku przysługuje od 1 stycznia 2009 roku i zostało wprowadzone przez ustawę o emeryturach pomostowych zmieniającą art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z FUS), rozwiążą stosunek pracy (w przypadku wnioskodawców będących pracownikami). Praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze Ustalając prawo do emerytury na podstawie art. 184 ustawy emerytalnej osób zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, ZUS będzie uwzględniał regulacje wynikające z art. 32 ustawy emerytalnej, a także z rozporządzenia w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. W wykazach A i B, które stanowią załączniki do tego rozporządzenia, wskazane zostały rodzaje prac, których wykonywanie uprawnia do wcześniejszej emerytury. Szczegółowe wykazy prac w szczególnych warunkach wielokrotnie prezentowaliśmy na łamach Gazety Prawnej, ostatni raz w e-poradniku Gazety Prawnej Dla kogo wcześniejsza emerytura po 2008 roku (patrz l html). Pracownicy, którzy wykonywali prace wymienione w wykazie A, mogą uzyskać emeryturę na podstawie art. 184 ustawy emerytalnej, jeśli: ukończą wiek wynoszący 55 lat dla kobiet, a 60 lat dla mężczyzn, na dzień 1 stycznia 1999 roku udowodnili okres składkowy i nieskładkowy wynoszący 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach. Ustalając okres zatrudnienia w szczególnych warunkach, ZUS może uwzględnić również: okresy pracy górniczej oraz okresy zatrudnienia na kolei wymienione w ustawie emerytalnej, Przejście na emeryturę z tytułu wykonywania prac wymienionych w wykazach A i B Marian P. w lipcu 2009 roku ukończy 60 lat. Na dzień 1 stycznia 1999 r. udowodnił 25-letni okres zatrudnienia, w tym 15 lat pracy w szczególnych warunkach przy przeróbce mechanicznej węgla w zakładzie górniczym (dział IV wykazu B, poz. 9). Pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach, wymienione w dziale IV pod poz. 9 wykazu B, nabywa prawo do emerytury, jeżeli udowodnił 20 lat takiej pracy. Ponieważ zainteresowany

8 przepracował jedynie 15 lat, ZUS nie będzie mógł mu przyznać emerytury z tytułu prac wymienionych w wykazie B. Zainteresowany będzie natomiast mógł otrzymać emeryturę po spełnieniu warunków przewidzianych dla wykonujących prace wymienione w wykazie A, co wynika z par. 4 rozporządzenia w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. W dziale I wykazu A pod poz. 5 wymieniono prace przy przeróbce mechanicznej węgla. okresy wykonywania prac w szczególnych warunkach wymienionych w wykazie B, okresy służby w charakterze funkcjonariusza pożarnictwa, Milicji Obywatelskiej (a obecnie Policji), organów bezpieczeństwa publicznego, Służby Więziennej oraz w charakterze żołnierza zawodowego. W przypadku osób, które były zatrudnione w szczególnych warunkach przy pracach wymienionych w wykazie B, wiek i staż emerytalny jest różnicowany i zależy od tego, do którego działu w wykazie B można zaliczyć wykonywaną pracę. Zatem osoby, które będą chciały przejść na emeryturę przewidzianą w art. 184 ustawy emerytalnej, będą musiały: ukończyć wiek emerytalny, który waha się od 50 do 55 lat dla kobiet i od 55 do 60 lat dla mężczyzn (patrz tabela), na dzień 1 stycznia 1999 roku udowodnić okres składkowy i nieskładkowy wynoszący 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, w tym co najmniej od 10 do 20 lat pracy w szczególnych warunkach (patrz tabela). Dodatkowym warunkiem wymaganym do przyznania wcześniejszej emerytury na podstawie art. 184 ustawy emerytalnej z tytułu wykonywania prac z wykazu B jest niekiedy osiągnięcie obniżonego wieku emerytalnego w czasie wykonywania pracy w szczególnych warunkach bądź w czasie innej pracy, do której wykonywania skierowano pracownika ze względów zdrowotnych. Wymóg ten dotyczy pracowników zatrudnionych przy pracach wymienionych w działach I, II i III wykazu B (na statkach żeglugi powietrznej, w portach morskich oraz w hutnictwie). Emeryturę na podstawie art. 184 ustawy emerytalnej mogą również otrzymać pracownicy zatrudnieni w szczególnym charakterze wymienieni na stronie E2. Tak jak osoby zatrudnione w szczególnych warunkach muszą na dzień 1 stycznia 1999 roku udowodnić tzw. staż ogólny wynoszący w przypadku kobiet 20 lat, a w przypadku mężczyzn 25 lat oraz tzw. staż szczególny - zatrudnienia w szczególnym charakterze, który wynosi 15 lat. Wiek emerytalny wynosi od 40 do 55 lat w przypadku kobiet oraz od 45 do 60 lat w przypadku mężczyzn. Pamiętać trzeba, że funkcjonariusze pożarnictwa przechodzący na emeryturę w wieku 50 lat dla kobiet lub 55 lat dla mężczyzn muszą udowodnić, że wiek ten został osiągnięty w czasie pełnienia służby albo w czasie zatrudnienia wykonywanego po zwolnieniu z tej służby. Warunek ten nie jest wymagany, jeżeli zostali zwolnieni ze

9 służby lub z pracy, którą wykonywali po zwolnieniu ze służby w jednostkach ochrony przeciwpożarowej, z powodu inwalidztwa. Staż emerytalny w warunkach specjalnych Przy ustalaniu okresu zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze ZUS uwzględnia tylko te okresy, w których praca była wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Nie ma natomiast znaczenia, czy praca była wykonywana u państwowego, czy u prywatnego pracodawcy. ZUS nie zalicza natomiast do stażu pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze okresu zatrudnienia w wymiarze niższym niż pełny etat, okresów niewykonywania pracy, za które pracownik otrzymał po 14 listopada 1991 r. wynagrodzenie za czas niezdolności do pracy lub zasiłek chorobowy, macierzyński, opiekuńczy lub świadczenie rehabilitacyjne. Również okresy urlopu wychowawczego, urlopu bezpłatnego oraz służby wojskowej (bez względu na to, w jakim czasie miały miejsce) nie podlegają wliczeniu do tzw. stażu szczególnego. Uwzględniane są natomiast okresy urlopu wypoczynkowego. Wyłączenie z okresów pracy w szczególnych warunkach okresów choroby i urlopu bezpłatnego Maria D. pracowała w szczególnych warunkach w służbie zdrowia. W 1995 roku przez 5 miesięcy przebywała na zwolnieniu lekarskim, pobierając najpierw wynagrodzenie za czas niezdolności do pracy, a następnie zasiłek chorobowy. Z kolei w 1997 roku, przez trzy miesiące, przebywała na urlopie bezpłatnym. We wszystkich latach zatrudnienia wykorzystała w całości urlop wypoczynkowy. Przy ustalaniu zatrudnienia w szczególnych warunkach ZUS uwzględni jej jedynie okresy wykonywania pracy oraz urlopu wypoczynkowego. Do okresu zatrudnienia w szczególnych warunkach ZUS nie zaliczy okresów, za które Maria D. otrzymała wynagrodzenie za czas niezdolności do pracy oraz zasiłek chorobowy, a także okresu urlopu bezpłatnego. Osoby wykonujące działalność twórczą lub artystyczną Wcześniejsza emerytura na podstawie art. 184 ustawy emerytalnej będzie również przysługiwała tym twórcom i artystom, którzy prowadzą własną pozarolniczą działalność i są z tego tytułu ubezpieczeni. Dotyczy to jednak tylko tych osób, które wykonują zawody wymienione w rozporządzeniu w sprawie wieku emerytalnego. Mogą oni uzyskać emeryturę na takich samych warunkach, jak twórcy i artyści będący pracownikami (więcej o uprawnieniach twórców i artystów w e-poradniku Gazety Prawnej).

10 Warunki wymagane od kolejarzy Kolejarze, którzy do końca 2008 roku nie ukończyli obniżonego wieku emerytalnego, będą mogli skorzystać z wcześniejszej emerytury, po ukończeniu tego wieku, jeśli 1 stycznia 1999 r. udowodnili 15 lat pracy kolejowej i tzw. staż ogólny. Obniżony wiek emerytalny jest jednakowy dla wszystkich pracowników kolejowych i wynosi 55 lat dla kobiet oraz 60 lat dla mężczyzn. Ustalając staż pracy kolejowej wymagany do przyznania emerytury na podstawie art. 184 ustawy emerytalnej, ZUS zalicza wymienione w ustawie emerytalnej okresy zatrudnienia na kolei, okresy równorzędne z okresami zatrudnienia na kolei oraz okresy zaliczane do okresów zatrudnienia na kolei. Okres zatrudnienia na kolei to czas pozostawania w stosunku pracy w kolejowych jednostkach organizacyjnych, w czasie których pracownik pobierał wynagrodzenie lub zasiłki z ubezpieczenia społecznego (chorobowy, macierzyński lub opiekuńczy). Okresy pracy kolejowej oraz okresy równorzędne i zaliczane do okresów zatrudnienia na kolei Bogdan K. po odejściu ze Służby Więziennej, gdzie pracował przez 5 lat, podjął zatrudnienie w PKP. Przepracował na kolei (w latach ) łącznie 10 lat. Przez ostatni rok pracy przebywał na zwolnieniach lekarskich, pobierając najpierw wynagrodzenie za czas niezdolności do pracy, a następnie zasiłek chorobowy. Po ustaniu zatrudnienia nadal był niezdolny do pracy, w związku z czym przez kolejne 3 lata pobierał najpierw zasiłek chorobowy, a następnie rentę chorobową. Przy ustalaniu uprawnień do emerytury na podstawie art. 184 ustawy emerytalnej ZUS zaliczy ubezpieczonemu 10-letni okres zatrudnienia na kolei (w tym zarówno okresy faktycznego wykonywania pracy, jak i okresy pobierania świadczeń chorobowych), a także 3 lata pobierania zasiłku i renty (okresy równorzędne z pracą na kolei oraz 5-letni okres służby, z tytułu którego zainteresowany nie nabył prawa do emerytury mundurowej (okres zaliczany do zatrudnienia na kolei). Należy podkreślić, że niektóre okresy zatrudnienia na kolei liczone są korzystniej od pozostałych. Chodzi o pracę na parowym, spalinowym lub elektrycznym pojeździe trakcyjnym, w drużynach konduktorskich oraz na stanowiskach manewrowych lub ustawiaczy, gdzie każdy pełny rok takiej pracy traktowany jest przez ZUS jako 14 miesięcy zatrudnienia na kolei. Trzeba jednak zapamiętać, że korzystniejszy przelicznik dotyczy tylko 15-letniego okresu pracy kolejowej. Ustalając natomiast wymagany do przyznania omawianej emerytury ogólny staż emerytalny, ZUS uwzględnia wszystkie okresy w wymiarze pojedynczym.

11 Ustalenie zatrudnienia na kolei przy zastosowaniu korzystniejszego przelicznika Marek L. pracował jako konduktor pociągu przez 13 lat i 4 miesiące. Nie ma innych okresów zatrudnienia na kolei. Oprócz pracy na kolei udowodnił jeszcze 4 lata składkowe i 1 rok nieskładkowy. Przy ustalaniu prawa do emerytury na podstawie art. 184 ustawy emerytalnej ZUS obliczy mu staż pracy kolejowej w następujący sposób: 13 lat x 14 miesięcy + 4 miesiące = 186 miesięcy, tj. 15 lat i 6 miesięcy. Natomiast ustalając tzw. ogólny staż emerytalny, ZUS nie dokona takiego przeliczenia. Uwzględni obok 5 lat składkowych i nieskładkowych przebytych w innej pracy niż kolejowa 13 lat i 4 miesięcy pracy na kolei, co nie pozwoli uzyskać zainteresowanemu wcześniejszej emerytury z uwagi na zbyt krótki tzw. staż ogólny. Uprawnienia osób, które wykonywały pracę górniczą Emeryturę na podstawie art. 184 ustawy emerytalnej mogą również otrzymać osoby, które nie spełniają warunków do przyznania emerytury górniczej. ZUS przyzna im to świadczenie, jeśli 1 stycznia 1999 r. udowodniły co najmniej pięć lat pracy górniczej wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy: pod ziemią (określonej w art. 50c ust. 1 ustawy emerytalnej) lub na odkrywce w kopalniach siarki i węgla brunatnego oraz w kopalniach otworowych siarki (wymienionej w art. 50c ust. 1 pkt 4 i 5 ustawy emerytalnej). Oczywiście konieczne jest również spełnienie pozostałych warunków wymaganych od wszystkich ubezpieczonych do przyznania omawianej emerytury, w tym przede wszystkim udowodnienie na dzień 1 stycznia 1999 r. 20-letniego (w przypadku kobiet) i 25-letniego (w przypadku mężczyzn) stażu ubezpieczeniowego. Jeśli spełnione są powyższe warunki, wiek emerytalny (60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn) jest obniżany o sześć miesięcy za każdy rok wspomnianej pracy górniczej, nie więcej jednak niż o 15 lat. Oznacza to, że kobieta, która wykonywała taką pracę, może przejść na emeryturę z art. 184 najwcześniej w wieku 45 lat, a mężczyzna najwcześniej w wieku 50 lat. Należy podkreślić, że ustalając obniżenie wieku emerytalnego, ZUS uwzględnia również okresy pracy górniczej po 31 grudnia 1998 r. Obniżenie wieku emerytalnego za pracę górniczą Marek J. w lipcu 2009 r. ukończy 60 lat. Nie spełnia warunków do górniczej emerytury bez względu na wiek, gdyż udowodnił tylko 8 lat pracy górniczej

12 pod ziemią, z czego 5 lat przed 1999 r., a 3 lata po 31 grudnia 1998 r. Na 1 stycznia 1999 r. udowodnił 26 lat składkowych i nieskładkowych. Jeśli złoży wniosek o emeryturę z art. 184 ustawy emerytalnej, ZUS obniży mu powszechny wiek emerytalny przewidziany dla mężczyzn (65 lat) o 4 lata (6 miesięcy x 8). Ubezpieczony będzie więc mógł przejść na emeryturę w 2010 r., po ukończeniu 61 lat. Zasady obliczania wcześniejszej emerytury ZUS, przyznając emeryturę na podstawie art. 184 ustawy emerytalnej, obliczy ją częściowo według nowych, a częściowo według starych albo tylko według nowych zasad. Tak zwaną mieszaną emeryturę dostaną osoby, które nie pobrały choćby za jeden miesiąc innej wcześniejszej emerytury oraz nie są członkami w OFE, oraz osiągną obniżony wiek emerytalny w latach Uchwalona przez Sejm i Senat ustawa z 5 grudnia 2008 r. nowelizująca ustawę emerytalną przewiduje, że emeryturę mieszaną otrzymają również osoby, które przystąpiły do OFE, jeśli złożą wniosek o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w OFE na dochody budżetu państwa. Natomiast całkowicie nowe zasady obliczenia omawianej emerytury znajdą zastosowanie tylko do osób, które pobrały już wcześniejszą emeryturę ustaloną na podstawie ustawy emerytalnej, a także do osób, które ukończą wcześniejszy wiek emerytalny po 31 grudnia 2013 r. W przypadku emerytury mieszanej data osiągnięcia obniżonego wieku emerytalnego decyduje, ile procent emerytury będzie obliczone według nowych, a ile według starych zasad. Im później wiek ten w okresie zostanie ukończony, tym mniejsza część emerytury będzie obliczona według starych zasad, bez względu na to, kiedy zostanie złożony wniosek o świadczenie. Dla osób, które ukończą wiek uprawniający do emerytury z art. 184 w 2009 r., świadczenie będzie składało się z 80 proc. emerytury wyliczonej według starych zasad oraz z 20 proc. emerytury obliczonej ze składek i kapitału początkowego. W przypadku ukończenia wieku emerytalnego w kolejnych latach, proporcje będą następujące: w 2010 roku - 70 proc. starej i 30 proc. nowej emerytury, w 2011 roku - 55 proc. starej i 45 proc. nowej emerytury, w 2012 roku - 35 proc. starej i 65 proc. nowej emerytury, w 2013 roku - 20 proc. starej i 80 proc. nowej emerytury. Obliczenie części emerytury na nowych zasadach Marek N. na początku stycznia 2009 r. ukończył wcześniejszy wiek emerytalny - 60 lat przewidziany dla pracownika kolejowego, i złożył wniosek o przyznanie

13 emerytury na podstawie art. 184 ustawy emerytalnej. Kwota składek na ubezpieczenie emerytalne z uwzględnieniem ich waloryzacji wyniosła zł, natomiast kwota zwaloryzowanego kapitału początkowego zł. Ponieważ średnie dalsze trwanie życia dla osoby w wieku 60 lat wyniosło 245,3 miesiąca, emeryturę na nowych zasadach (która będzie stanowiła 20 proc. emerytury mieszanej) należy obliczyć w następujący sposób: Należy podkreślić, że jeśli emerytura przyznana na podstawie art. 184 ustawy emerytalnej będzie obliczana osobie, która jest członkiem OFE i złożyła wniosek o przekazanie środków zgromadzonych w funduszu na dochody budżetu państwa, ZUS powiększy składki na ubezpieczenie emerytalne zgromadzone na koncie w ZUS wskaźnikiem korygującym 19,52/12,22. W ten sposób ma być odtworzona na koncie ubezpieczonego część składki odprowadzonej do otwartego funduszu emerytalnego. W wyniku przekazania środków z OFE do budżetu państwa nie będzie bowiem możliwości wypłaty emerytury z OFE. Zwiększenie składek zgromadzonych w ZUS wskaźnikiem korygującym Anna P. zamierza za jakiś czas wystąpić o przyznanie emerytury przewidzianej w art. 184 ustawy emerytalnej. W 1999 r. przystąpiła do OFE, w związku z czym za kolejne miesiące pozostawania w stosunku pracy część składki na ubezpieczenie emerytalne była zapisywana na koncie w ZUS, a część była odprowadzana do OFE. W sierpniu, wrześniu i w październiku 2008 r. wysokość składki na ubezpieczenie emerytalne na koncie w ZUS wynosiła 400 zł. Ustalając podstawę obliczenia emerytury, ZUS zwiększy wysokość składki za poszczególne miesiące, w których jej część była odprowadzana do OFE wskaźnikiem korygującym. Przykładowo, zwiększenie za każdy z trzech wspomnianych miesięcy będzie wynosiło 638,95 zł (400 zł x 19,52/12,22 = 7808 zł/12,22 = 638,95).

14 MAREK OPOLSKI PODSTAWA PRAWNA Art. 183, 184 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2004 r. nr 39, poz. 353 z późn. zm.). Art. 46 pkt 2 ustawy z 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz.U.

15 nr 237, poz. 1656). Rozporządzenie Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. nr 8, poz. 43 z późn. zm.).

Zgodnie z zapisem art. 24 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS emerytury pomostowe zostaną ustanowione dla

Zgodnie z zapisem art. 24 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS emerytury pomostowe zostaną ustanowione dla EMERYTURY POMOSTOWE Zgodnie z zapisem art. 24 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS emerytury pomostowe zostaną ustanowione dla ubezpieczonych urodzonych po dniu 31

Bardziej szczegółowo

Symbole emerytury wcześniejszej

Symbole emerytury wcześniejszej Podstawa prawna: ustawa o emeryturach i rentach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity z 2009r., Dz. U. Nr 153, poz. 1227, ze zm.) Ustawa z 11.5.2012r. o zmianie ustawy o emeryturach

Bardziej szczegółowo

Dla kogo nowe emerytury

Dla kogo nowe emerytury Dla kogo nowe emerytury Nowa emerytura przysługuje wszystkim ubezpieczonym, urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r., którzy osiągnęli minimalny wiek emerytalny, wynoszący co najmniej 60 lat dla kobiet i co

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczenie emerytalne. dr Ariel Przybyłowicz

Ubezpieczenie emerytalne. dr Ariel Przybyłowicz Ubezpieczenie emerytalne dr Ariel Przybyłowicz Ryzyko emerytalne Ochrona sytuacji ochrony zarobków z powodu zrealizowania prawa do zaprzestania działalności zarobkowej w związku z biologicznym (naturalnym)

Bardziej szczegółowo

INFOR RAPORTY W RAPORCIE ZNAJDZIESZ ODPOWIEDZI M.IN. NA NASTĘPUJĄCE PYTANIA:

INFOR RAPORTY W RAPORCIE ZNAJDZIESZ ODPOWIEDZI M.IN. NA NASTĘPUJĄCE PYTANIA: INFOR RAPORTY W RAPORCIE ZNAJDZIESZ ODPOWIEDZI M.IN. NA NASTĘPUJĄCE PYTANIA: Jaka jest wysokość wcześniejszej emerytury z tytułu zatrudnienia w szczególnych warunkach lub o szczególnych charakterze? Jak

Bardziej szczegółowo

EMERYTURY POMOSTOWE. Ustawa z dnia 19 grudnia 2008r.o emeryturach pomostowych Dz. U. Nr 237, poz. 1656 weszła w życie od dnia 1 stycznia 2009r.

EMERYTURY POMOSTOWE. Ustawa z dnia 19 grudnia 2008r.o emeryturach pomostowych Dz. U. Nr 237, poz. 1656 weszła w życie od dnia 1 stycznia 2009r. EMERYTURY POMOSTOWE EMERYTURY POMOSTOWE Ustawa z dnia 19 grudnia 2008r.o emeryturach pomostowych Dz. U. Nr 237, poz. 1656 weszła w życie od dnia 1 stycznia 2009r. Ustawa o emeryturach pomostowych zawiera

Bardziej szczegółowo

EMERYTURY 2017 z uwzględnieniem zmian od 1 października

EMERYTURY 2017 z uwzględnieniem zmian od 1 października EMERYTURY 2017 z uwzględnieniem zmian od 1 października Prawdziwa historia: Drodzy Czytelnicy, 39,90 brutto Napisz cok@wip.pl 22 518 28 28 www.fabrykawiedzy.com Wstęp Emerytury 2017 1 Emerytury 2017 z

Bardziej szczegółowo

Świadczenia dla nauczycieli

Świadczenia dla nauczycieli Świadczenia dla nauczycieli Nauczyciele mają kilka możliwości przejścia na wcześniejszą emeryturę. Mogą skorzystać z przepisów ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych lub z Karty

Bardziej szczegółowo

Dla kogo wcześniejsza emerytura. po 2008 roku. e-poradnik. egazety Prawnej. 188 stron komentarzy, porad i przepisów

Dla kogo wcześniejsza emerytura. po 2008 roku. e-poradnik. egazety Prawnej. 188 stron komentarzy, porad i przepisów e-poradnik egazety Prawnej Dla kogo wcześniejsza emerytura po 2008 roku 188 stron komentarzy, porad i przepisów Czy wniosek o wcześniejszą emeryturę pracowniczą może być złożony po 2008 roku Kto może starać

Bardziej szczegółowo

Wcześniejsza emerytura dla 60-letnich mężczyzn i 55- letnich kobiet.

Wcześniejsza emerytura dla 60-letnich mężczyzn i 55- letnich kobiet. Wcześniejsza emerytura dla 60-letnich mężczyzn i 55- letnich kobiet. Pracownicy, którzy nie osiągnęli jeszcze pełnego wieku emerytalnego mogą przejść na wcześniejszą emeryturę kobieta po osiągnięciu 55

Bardziej szczegółowo

I n f o r m a c j a p r a w n a

I n f o r m a c j a p r a w n a Warszawa, 25.02.2010 r. I n f o r m a c j a p r a w n a Przedmiot informacji: Emerytury pomostowe i rekompensaty na gruncie ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz. U. nr 237 poz.1656),

Bardziej szczegółowo

Nauczycielskie świadczenie kompensacyjne. Podstawa prawna: Ustawa z dnia 22.05.2009r Dz. U. Nr 997,poz. 800

Nauczycielskie świadczenie kompensacyjne. Podstawa prawna: Ustawa z dnia 22.05.2009r Dz. U. Nr 997,poz. 800 Nauczycielskie świadczenie kompensacyjne Podstawa prawna: Ustawa z dnia 22.05.2009r Dz. U. Nr 997,poz. 800 Od 1 lipca 2009r.obowiązują przepisy ustawy z dnia 22 maja 2009r. o nauczycielskich świadczeniach

Bardziej szczegółowo

Emerytury. po zmianach BIBLIOTEKA

Emerytury. po zmianach BIBLIOTEKA BIBLIOTEKA Emerytury po zmianach 2014 Zasady przechodzenia na emeryturę dokumentacja, rodzaje świadczeń Ustalanie wysokości emerytury Nowe zasady wypłat świadczeń ze środków zgromadzonych w OFE Wypłata

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw 1)

USTAWA. z dnia r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw 1) Projekt 13 lutego 2012 r. USTAWA z dnia...2012 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw 1) Art. 1. W ustawie z dnia 17 grudnia 1998 r.

Bardziej szczegółowo

-22- Zabezpieczenie społeczne. Emerytura pomostowa

-22- Zabezpieczenie społeczne. Emerytura pomostowa -22- Zabezpieczenie społeczne Maria Janiszewska-Wyszyńska Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej Emerytura pomostowa Ustawa o emeryturach pomostowych' dotyczy wyłącznie osób urodzonych po 31 grudnia

Bardziej szczegółowo

Omówienie regulacji wynikających z ustawy obniżającej wiek emerytalny

Omówienie regulacji wynikających z ustawy obniżającej wiek emerytalny Gdańsk, 2 października 2017 r. Omówienie regulacji wynikających z ustawy obniżającej wiek emerytalny Agnieszka Kurczewska-Stanisławowicz Naczelnik Wydziału Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Gdańsku

Bardziej szczegółowo

EMERYTURY 2017 z uwzględnieniem zmian od 1 października

EMERYTURY 2017 z uwzględnieniem zmian od 1 października EMERYTURY 2017 z uwzględnieniem zmian od 1 października Prawdziwa historia: Drodzy Czytelnicy, 39,90 brutto Napisz cok@wip.pl 22 518 28 28 www.fabrykawiedzy.com Wstęp Emerytury 2017 1 Emerytury 2017 z

Bardziej szczegółowo

Informacja dla osób urodzonych w latach 1949-1953

Informacja dla osób urodzonych w latach 1949-1953 Informacja dla osób urodzonych w latach 1949-1953 (wybrane artykuły z ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z funduszu ubezpieczeń społecznych) Art. 24. 1. Ubezpieczonym urodzonym po dniu

Bardziej szczegółowo

Spełnienie warunków do wcześniejszej emerytury pracowniczej do końca 2008 r. gwarancją przyznania świadczenia

Spełnienie warunków do wcześniejszej emerytury pracowniczej do końca 2008 r. gwarancją przyznania świadczenia Spełnienie warunków do wcześniejszej emerytury pracowniczej do końca 2008 r. gwarancją przyznania świadczenia Komu przysługuje wcześniejsza emerytura pracownicza Wcześniejsza emerytura pracownicza przysługuje

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁY. uzyskane przez Zarząd. NSZZ PRC w temacie. emerytur - emerytur. pomostowych.

MATERIAŁY. uzyskane przez Zarząd. NSZZ PRC w temacie. emerytur - emerytur. pomostowych. Poznań, dnia 20-05-2013 r. MATERIAŁY uzyskane przez Zarząd NSZZ PRC w temacie emerytur - emerytur pomostowych. Pytania w sprawie emerytur pomostowych i wcześniejszych: 1. Pytanie czy takie warunki uprawniają

Bardziej szczegółowo

Ustawa obniżająca wiek emerytalny

Ustawa obniżająca wiek emerytalny Ustawa obniżająca wiek emerytalny 2 Ustawa obniżająca wiek emerytalny ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych

Bardziej szczegółowo

PORADNIK SENIORA ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH

PORADNIK SENIORA ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH PORADNIK SENIORA ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH SPIS TREŚCI I. Emerytura na dotychczasowych zasadach.................. 3 II. Jedenaście sposobów na wyższą emeryturę obliczoną w myśl dotychczasowych zasad................................

Bardziej szczegółowo

Nauczycielskie świadczenia kompensacyjne

Nauczycielskie świadczenia kompensacyjne Nauczycielskie świadczenia kompensacyjne Od dnia 1 lipca 2009 r. obowiązują przepisy ustawy z dnia 22 maja 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych (Dz. U. Nr 97, poz. 800), zwanej dalej

Bardziej szczegółowo

Emerytury w nowym systemie emerytalnym dotyczą osób urodzonych po 1 stycznia 1949 roku.

Emerytury w nowym systemie emerytalnym dotyczą osób urodzonych po 1 stycznia 1949 roku. Emerytury w nowym systemie emerytalnym dotyczą osób urodzonych po 1 stycznia 1949 roku. System emerytalny składa się z trzech filarów. Na podstawie podanych niżej kryteriów klasyfikacji nowy system emerytalny

Bardziej szczegółowo

Jak traktowany jest okres urlopu górniczego i dla jakich przypadków ZUS ustala okresy

Jak traktowany jest okres urlopu górniczego i dla jakich przypadków ZUS ustala okresy Kto występuje z wnioskiem o wydanie przez ZUS zaświadczeń potwierdzających okresy uprawniające do emerytury oraz okres brakujący do nabycia uprawnień do emerytury i jaki jest tryb postępowania? Na wniosek

Bardziej szczegółowo

Zasady ustalania i dokumentowania okresów pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze

Zasady ustalania i dokumentowania okresów pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze Zasady ustalania i dokumentowania okresów pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze 1 Prace, które mogą być uznane za wykonywane w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze

Bardziej szczegółowo

dochody budżetu państwa). Osoby urodzone po 1948 r. z chwilą osiągnięcia tego wieku uzyskują prawo do emerytury ustalanej w myśl zreformowanych

dochody budżetu państwa). Osoby urodzone po 1948 r. z chwilą osiągnięcia tego wieku uzyskują prawo do emerytury ustalanej w myśl zreformowanych Przeliczanie emerytur Każdy emeryt ma prawo do przeliczenia swojego świadczenia. Musi spełnić jednak określone warunki. O sytuacjach, w których ZUS obliczy nową wysokość emerytury, mówi Eliza Skowrońska

Bardziej szczegółowo

Tekst ustawy przyjęty przez Senat bez poprawek USTAWA. z dnia 16 listopada 2016 r.

Tekst ustawy przyjęty przez Senat bez poprawek USTAWA. z dnia 16 listopada 2016 r. Tekst ustawy przyjęty przez Senat bez poprawek USTAWA z dnia 16 listopada 2016 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw 1) Art. 1. W ustawie

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 5 stycznia 2017 r. Poz. 38. z dnia 16 listopada 2016 r.

Warszawa, dnia 5 stycznia 2017 r. Poz. 38. z dnia 16 listopada 2016 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 5 stycznia 2017 r. Poz. 38 USTAWA z dnia 16 listopada 2016 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 6 czerwca 2012 r. Poz. 637

Warszawa, dnia 6 czerwca 2012 r. Poz. 637 Warszawa, dnia 6 czerwca 2012 r. Poz. 637 USTAWA z dnia 11 maja 2012 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw 1) Art. 1. W ustawie z dnia

Bardziej szczegółowo

Postępowanie w sprawach o emeryturę pomostową Centrum Obsługi Emerytur Pomostowych Południe w Sosnowcu

Postępowanie w sprawach o emeryturę pomostową Centrum Obsługi Emerytur Pomostowych Południe w Sosnowcu Sosnowiec, październik 2017r. Postępowanie w sprawach o emeryturę pomostową Centrum Obsługi Emerytur Pomostowych Południe w Sosnowcu AGENDA BlokI ZASADY POSTĘPOWANIA W SPRAWACH O EMERYTURĘ POMOSTOWĄ Blok

Bardziej szczegółowo

Nauczycielskie świadczenia kompensacyjne

Nauczycielskie świadczenia kompensacyjne Nauczycielskie świadczenia kompensacyjne Od dnia 1 lipca 2009 r. obowiązują przepisy ustawy z dnia 22 maja 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych (Dz. U. Nr 97, poz.800), zwanej dalej

Bardziej szczegółowo

Wysokość emerytur dla nauczycieli urodzonych po 31 grudnia 1948 r.

Wysokość emerytur dla nauczycieli urodzonych po 31 grudnia 1948 r. Wysokość emerytur dla nauczycieli urodzonych po 31 grudnia 1948 r. Spis treści Wysokość emerytury nauczycielskiej według dotychczasowych zasad............................................................

Bardziej szczegółowo

z dnia 16 listopada 2016 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw 1)

z dnia 16 listopada 2016 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw 1) Kancelaria Sejmu s. 1/24 U S T AWA Opracowano na podstawie: Dz. U. z 2017 r. poz. 38, 1452. z dnia 16 listopada 2016 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz

Bardziej szczegółowo

Sekretariat Prezydium KK

Sekretariat Prezydium KK Sekretariat Prezydium KK Od: Jolanta Mordasiewicz [Jolanta.Mordasiewicz@mpips.gov.pl] Wysłano: 14 lutego 2012 15:11 Do: przewodn@solidarnosc.org.pl; guz@opzz.org.pl; Biuro@fzz.org.pl Temat: projekt dot.

Bardziej szczegółowo

Emerytury górnicze, pomostowe i wcześniejsze piątek, 27 marca 2015 09:20

Emerytury górnicze, pomostowe i wcześniejsze piątek, 27 marca 2015 09:20 20 marca w chorzowskim oddziale ZUS odbyły się konsultacje telefoniczne w sprawie emerytur górniczych, pomostowych i wcześniejszych. Górnicy pytali, ekspert ZUS odpowiadała. Przedstawiamy rezultat tych

Bardziej szczegółowo

SYSTEM EMERYTUR POMOSTOWYCH krótko

SYSTEM EMERYTUR POMOSTOWYCH krótko SYSTEM EMERYTUR POMOSTOWYCH krótko 1. Porozumienie co do faktu, że trzeba zaproponować inne/nowe rozwiązanie dla osób pracujących w szczególnych warunkach niż wcześniejsze emerytury, partnerzy społeczni

Bardziej szczegółowo

Jakie emerytury dla nauczycieli

Jakie emerytury dla nauczycieli Jakie emerytury dla nauczycieli Spis treści Emerytura w powszechnym wieku emerytalnym... 3 Emerytura z tytułu wykonywania pracy w szczególnym charakterze... 4 Emerytura nauczycielska na podstawie Karty

Bardziej szczegółowo

Przeliczanie emerytur i rent od kwoty bazowej podwyższonej do 100% przeciętnego wynagrodzenia

Przeliczanie emerytur i rent od kwoty bazowej podwyższonej do 100% przeciętnego wynagrodzenia Przeliczanie emerytur i rent od kwoty bazowej podwyższonej do 100% przeciętnego wynagrodzenia Przepisami art. 194 a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 11 maja 2012 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw 1)

USTAWA. z dnia 11 maja 2012 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw 1) Dz.U.2012.637 z dnia 2012.06.06 USTAWA z dnia 11 maja 2012 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw 1) Art. 1. W ustawie z dnia 17 grudnia

Bardziej szczegółowo

Materiał porównawczy do ustawy z dnia 11 maja 2012 r.

Materiał porównawczy do ustawy z dnia 11 maja 2012 r. BIURO LEGISLACYJNE/ Materiał porównawczy Materiał porównawczy do ustawy z dnia 11 maja 2012 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (druk

Bardziej szczegółowo

Kapitał początkowy po zmianach od 23.09.2011r.

Kapitał początkowy po zmianach od 23.09.2011r. Kapitał początkowy po zmianach od 23.09.2011r. Co to jest kapitał początkowy Kapitał początkowy jest tzw. hipotetyczną emeryturą pomnożoną przez średnie dalsze trwania życia dla wieku 62 lat równe dla

Bardziej szczegółowo

2. Ustawa z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2013r.,poz.1440 ze zm.);

2. Ustawa z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2013r.,poz.1440 ze zm.); Październik 2015r. Podstawy prawne: 1. Ustawa z dnia 26 stycznia 1982r. Karta Nauczyciela ( Dz. U. z 2014 r.,poz.191 ze zm.); 2. Ustawa z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń

Bardziej szczegółowo

WYTYCZNE W SPRAWIE REALIZACJI PRZEPISÓW USTAWY Z DNIA 5 MARCA 2015 R. O ZMIANIE USTAWY O EMERYTURACH I RENTACH Z FUNDUSZU UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH

WYTYCZNE W SPRAWIE REALIZACJI PRZEPISÓW USTAWY Z DNIA 5 MARCA 2015 R. O ZMIANIE USTAWY O EMERYTURACH I RENTACH Z FUNDUSZU UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH WYTYCZNE W SPRAWIE REALIZACJI PRZEPISÓW USTAWY Z DNIA 5 MARCA 2015 R. O ZMIANIE USTAWY O EMERYTURACH I RENTACH Z FUNDUSZU UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH Do art. 26 ust. 5 i 6 ustawy emerytalnej Do ustawy emerytalnej

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt I UK 454/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 1 grudnia 2016 r. SSN Zbigniew Myszka (przewodniczący) SSN Jolanta Frańczak SSN Małgorzata Wrębiakowska-Marzec

Bardziej szczegółowo

Wydział Prawa, Administracji i Ekonomii EMERYTURY Z FUS

Wydział Prawa, Administracji i Ekonomii EMERYTURY Z FUS EMERYTURY Z FUS CO TO JEST EMERYTURA? Art. 67 ust. 1. Konstytucji RP. Obywatel ma prawo do zabezpieczenia społecznego w razie niezdolności do pracy ze względu na chorobę lub inwalidztwo oraz po osiągnięciu

Bardziej szczegółowo

URLOP BEZPŁATNY A PRAWO DO ZASIŁKÓW ZWIĄZANYCH Z CHOROBĄ I MACIERZYŃSTWEM

URLOP BEZPŁATNY A PRAWO DO ZASIŁKÓW ZWIĄZANYCH Z CHOROBĄ I MACIERZYŃSTWEM URLOP BEZPŁATNY A PRAWO DO ZASIŁKÓW ZWIĄZANYCH Z CHOROBĄ I MACIERZYŃSTWEM Co o urlopie bezpłatnym stanowi Kodeks pracy Zgodnie z Kodeksem pracy pracodawca może udzielić pracownikowi, na jego pisemny wniosek,

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych

USTAWA. z dnia r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych Projekt USTAWA z dnia...2008 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych Rozdział 1 Przepisy ogólne Art. 1. Ustawa określa: 1) warunki nabywania i utraty prawa do nauczycielskich świadczeń kompensacyjnych;

Bardziej szczegółowo

Emerytura w powszechnym wieku emerytalnym dla osób urodzonych po 31 grudnia 1948 r.

Emerytura w powszechnym wieku emerytalnym dla osób urodzonych po 31 grudnia 1948 r. dr I. A. Wieleba Emerytura w powszechnym wieku emerytalnym dla osób urodzonych po 31 grudnia 1948 r. Osoby urodzone po dniu 31 grudnia 1948 r. mogą nabyć prawo do emerytury w powszechnym wieku emerytalnym,

Bardziej szczegółowo

Wysokość emerytury w świetle uchwały Sądu Najwyższego z dnia 10 września 2009 r. (tzw. emerytura po emeryturze).

Wysokość emerytury w świetle uchwały Sądu Najwyższego z dnia 10 września 2009 r. (tzw. emerytura po emeryturze). Wysokość emerytury w świetle uchwały Sądu Najwyższego z dnia 10 września 2009 r. (tzw. emerytura po emeryturze). W dniu 10 września 2009 r. Sąd Najwyższy w składzie 7 sędziów podjął uchwałę, w której przesądził,

Bardziej szczegółowo

EMERYTURY 2017 z uwzględnieniem zmian od 1 października

EMERYTURY 2017 z uwzględnieniem zmian od 1 października EMERYTURY 2017 z uwzględnieniem zmian od 1 października Prawdziwa historia: Drodzy Czytelnicy, 39,90 brutto Napisz cok@wip.pl 22 518 28 28 www.fabrykawiedzy.com Wstęp Emerytury 2017 1 Emerytury 2017 z

Bardziej szczegółowo

mogą nabyć prawo do emerytury po ukończeniu wieku letniego (w przypadku kobiety) lub 25 letniego (w przypadku mężczyzny) okresu składkowego i

mogą nabyć prawo do emerytury po ukończeniu wieku letniego (w przypadku kobiety) lub 25 letniego (w przypadku mężczyzny) okresu składkowego i Świadczenia emerytalno-rentowe rentowe podlegające koordynacji unijnej w stosunkach polsko-greckich ki Zakład Ubezpieczeń ń Społecznych ł maj 2013 Polskie świadczenia emerytalno-rentowe rentowe objęte

Bardziej szczegółowo

1. Jaki wpływ na uprawnienia do emerytury górniczej ma przystąpienie do otwartego funduszu emerytalnego?

1. Jaki wpływ na uprawnienia do emerytury górniczej ma przystąpienie do otwartego funduszu emerytalnego? Wybrane pytania i odpowiedzi dotyczące emerytur górniczych zadane w trakcie spotkania z przedstawicielem Oddziału ZUS w Chorzowie w dniu 27 sierpnia 2008 r. 1. Jaki wpływ na uprawnienia do emerytury górniczej

Bardziej szczegółowo

Świadczenia emerytalne dla nauczycieli

Świadczenia emerytalne dla nauczycieli Świadczenia emerytalne dla nauczycieli Grażyna Mleko Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Krakowie Świadczenia emerytalne dla nauczycieli Emerytura bez względu na wiek art.88 ustawy z dnia 26 stycznia

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt II UK 44/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 6 września 2012 r. SSN Beata Gudowska (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Zbigniew Korzeniowski SSN Jolanta

Bardziej szczegółowo

z dnia 22 maja 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych

z dnia 22 maja 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych Kancelaria Sejmu s. 1/6 Dz.U. 2009 Nr 97 poz. 800 U S T AWA z dnia 22 maja 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych Opracowano na podstawie t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 128. Art. 1. Ustawa

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW. z dnia r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru emerytury i renty

ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW. z dnia r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru emerytury i renty Projekt 30 lipca 2012 r. ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW z dnia.... 2012 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru emerytury i renty Na podstawie art. 22 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r.

Bardziej szczegółowo

Jakie emerytury dla nauczycieli

Jakie emerytury dla nauczycieli Jakie emerytury dla nauczycieli Spis treści Emerytura w powszechnym wieku emerytalnym... 3 Emerytura z tytułu wykonywania pracy w szczególnym charakterze... 4 Emerytura nauczycielska na podstawie Karty

Bardziej szczegółowo

KADRY i PŁACE. W SFERZE BUDŻETOWEJ nr 9. Reforma systemu emerytalnego... 2

KADRY i PŁACE. W SFERZE BUDŻETOWEJ nr 9. Reforma systemu emerytalnego... 2 20 września 2017 KADRY i PŁACE W SFERZE BUDŻETOWEJ nr 9 DODATEK do RACHUNKOWOŚCI BUDŻETOWEJ nr 18 (426) K o n k u r s KSIĘGOWY BUDŻETU 2017 www.rb.infor.pl Reforma systemu emerytalnego... 2 Realizacja

Bardziej szczegółowo

www.zus.pl ZUS wyjaśnia

www.zus.pl ZUS wyjaśnia Waloryzacja świadczeń emerytalno rentowych od dnia 1 marca 2009 r. W marcu 2009 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych przeprowadza waloryzację świadczeń emerytalno-rentowych. Waloryzacja dokonywana jest z

Bardziej szczegółowo

Emerytury: } Część I: Finansowanie. } Część II: Świadczenia

Emerytury: } Część I: Finansowanie. } Część II: Świadczenia Część II świadczenia Emerytury: } Część I: Finansowanie } Część II: Świadczenia Filarowa konstrukcja ubezpieczeń społecznych model klasyczny : I filar - z budżetu państwa II filar ze składki pracodawców

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz skrótów... 17. Wstęp do I wydania... 19. Wprowadzenie... 21

Spis treści. Wykaz skrótów... 17. Wstęp do I wydania... 19. Wprowadzenie... 21 Wykaz skrótów.................................. 17 Wstęp do I wydania............................... 19 Wprowadzenie.................................. 21 Ustawa z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach

Bardziej szczegółowo

Ustalanie prawa do emerytury w każdym z państw członkowskich UE; w tym również w Anglii

Ustalanie prawa do emerytury w każdym z państw członkowskich UE; w tym również w Anglii Ustalanie prawa do emerytury w każdym z państw członkowskich UE; w tym również w Anglii Jeżeli osoby zainteresowane pracowały za granicą w państwach członkowskich Unii Europejskiej, Europejskiego Obszaru

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA O OKRESACH SKŁADKOWYCH I NIESKŁADKOWYCH

INFORMACJA O OKRESACH SKŁADKOWYCH I NIESKŁADKOWYCH INFORMACJA O OKRESACH SKŁADKOWYCH I NIESKŁADKOWYCH Instrukcja wypełniania Dołącz ten formularz do wniosku o: emeryturę, emeryturę pomostową, emeryturę częściową, rentę z tytułu niezdolności do pracy, nauczycielskie

Bardziej szczegółowo

U S T A W A. z dnia. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw 1)

U S T A W A. z dnia. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw 1) Projekt z dnia U S T A W A o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw 1) Art. 1. W ustawie z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach

Bardziej szczegółowo

KOMISJI POLITYKI SPOŁECZNEJ I RODZINY

KOMISJI POLITYKI SPOŁECZNEJ I RODZINY SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ IV kadencja SPRAWOZDANIE Druk nr 4377 KOMISJI POLITYKI SPOŁECZNEJ I RODZINY o poselskim i obywatelskim projektach ustaw o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu

Bardziej szczegółowo

Wyrok z dnia 8 lutego 2012r. III U 984/11

Wyrok z dnia 8 lutego 2012r. III U 984/11 Wyrok z dnia 8 lutego 2012r. III U 984/11 Okres niezdolności do pracy z powodu choroby przypadający na okres urlopu bezpłatnego po powrocie pracownika z pracy na eksporcie, realizowanej na podstawie rozporządzenia

Bardziej szczegółowo

SENAT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ V KADENCJA. Warszawa, dnia 27 lipca 2005 r. Druk nr 1072

SENAT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ V KADENCJA. Warszawa, dnia 27 lipca 2005 r. Druk nr 1072 SENAT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ V KADENCJA Warszawa, dnia 27 lipca 2005 r. Druk nr 1072 MARSZAŁEK SEJMU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Pan Longin PASTUSIAK MARSZAŁEK SENATU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Zgodnie

Bardziej szczegółowo

Uchwała z dnia 8 lutego 2007 r. II UZP 13/06

Uchwała z dnia 8 lutego 2007 r. II UZP 13/06 Uchwała z dnia 8 lutego 2007 r. II UZP 13/06 Przewodniczący SSN Jerzy Kuźniar (sprawozdawca), Sędziowie SN: Roman Kuczyński, Małgorzata Wrębiakowska-Marzec. Sąd Najwyższy, przy udziale prokuratora Prokuratury

Bardziej szczegółowo

katarzyna kalata Jak rozliczać zasiłki macierzyńskie po zmianach od 17 czerwca 2013 r.

katarzyna kalata Jak rozliczać zasiłki macierzyńskie po zmianach od 17 czerwca 2013 r. katarzyna kalata Jak rozliczać zasiłki macierzyńskie po zmianach od 17 czerwca 2013 r. SPIS TREŚCI Prawo do zasiłku macierzyńskiego.... 3 Wymiar zasiłku macierzyńskiego z tytułu urodzenia dziecka w czasie

Bardziej szczegółowo

ZUS W. Ubezpieczenia społeczne i świadczenia przysługujące w związku z opłacaniem składek. Leszno r.

ZUS W. Ubezpieczenia społeczne i świadczenia przysługujące w związku z opłacaniem składek. Leszno r. Leszno 24.01.2017r. ZUS W Ubezpieczenia społeczne i świadczenia przysługujące w związku z opłacaniem składek. Kamila Kubica Naczelnik SER 1 Ewa Klejewska Naczelnik SER 4 Zakład Ubezpieczeń Społecznych

Bardziej szczegółowo

Wcześniejsza emerytura dla 60-letnich mężczyzn urodzonych przed dniem 1 stycznia 1949 r. (obowiązuje od 8 maja 2008 r.)

Wcześniejsza emerytura dla 60-letnich mężczyzn urodzonych przed dniem 1 stycznia 1949 r. (obowiązuje od 8 maja 2008 r.) Wcześniejsza emerytura dla 60-letnich mężczyzn urodzonych przed dniem 1 stycznia 1949 r. (obowiązuje od 8 maja 2008 r.) W wyroku z dnia 23 października 2007 r. sygn. akt P 10/07 Trybunał Konstytucyjny

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. II. Warunki nabywania prawa do emerytury z FUS (emerytury z I filaru) i ustalanie jej wysokości

SPIS TREŚCI. II. Warunki nabywania prawa do emerytury z FUS (emerytury z I filaru) i ustalanie jej wysokości Zasady nabywania prawa do emerytury z I i II filaru przez ubezpieczonych urodzonych po dniu 31 grudnia 1948 r., będących członkami otwartego funduszu emerytalnego oraz rent rodzinnych po tych ubezpieczonych

Bardziej szczegółowo

U S T A W A. z dnia... o emeryturach pomostowych 1) Rozdział 1. Przepisy ogólne

U S T A W A. z dnia... o emeryturach pomostowych 1) Rozdział 1. Przepisy ogólne Projekt U S T A W A z dnia... o emeryturach pomostowych 1) Art. 24. Art. 1. 1. Ustawa określa: Rozdział 1 Przepisy ogólne 1) warunki nabywania i utraty prawa do emerytur przez niektórych pracowników wykonujących

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 22 maja 2009 r.

USTAWA z dnia 22 maja 2009 r. Kancelaria Sejmu s. 1/12 USTAWA z dnia 22 maja 2009 r. Opracowano na podstawie: Dz. U. z 2009 o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych 1) r. Nr 97, poz. 800, z 2011 r. Nr 75, poz. 398. Art. 1. Ustawa

Bardziej szczegółowo

Ustawa z 22 maja 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych (Dz.U. z 2009 r. nr 97, poz. 800)

Ustawa z 22 maja 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych (Dz.U. z 2009 r. nr 97, poz. 800) Ustawa z 22 maja 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych (Dz.U. z 2009 r. nr 97, poz. 800) Dz.U.09.97.800 [+] ustawa z dnia 22 maja 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych

Bardziej szczegółowo

Wybrane zagadnienia związane ze świadczeniami emerytalno-rentowymi w świetle przepisów unijnych

Wybrane zagadnienia związane ze świadczeniami emerytalno-rentowymi w świetle przepisów unijnych Wybrane zagadnienia związane ze świadczeniami emerytalno-rentowymi w świetle przepisów unijnych Kolonia, 18.09.2014 r. Podstawy prawne dotyczące zabezpieczenia społecznego w stosunkach polsko-niemieckich

Bardziej szczegółowo

EMP. INFORMACJA do wniosku o emeryturę. Co załatwisz tym wnioskiem. Która placówka ZUS rozpatruje Twój wniosek. Jak wycofać wniosek

EMP. INFORMACJA do wniosku o emeryturę. Co załatwisz tym wnioskiem. Która placówka ZUS rozpatruje Twój wniosek. Jak wycofać wniosek INFORMACJA do wniosku o emeryturę Co załatwisz tym wnioskiem 1. Gdy złożysz ten wniosek: rozpatrzymy Twoje uprawnienia do emerytury z ZUS (w tym do okresowej emerytury kapitałowej 1 ) i wydamy decyzję

Bardziej szczegółowo

EMERYTURA WCZORAJ, DZIŚ I JUTRO

EMERYTURA WCZORAJ, DZIŚ I JUTRO EMERYTURA WCZORAJ, DZIŚ I JUTRO Aldona Ignatowska nabycie uprawnień emerytalnych wcześniejsza emerytura obliczanie wysokości tzw. starej i nowej emerytury emerytura mieszana emerytura z urzędu Obowiązująca

Bardziej szczegółowo

Wyrok z dnia 12 maja 2005 r. I UK 245/04

Wyrok z dnia 12 maja 2005 r. I UK 245/04 Wyrok z dnia 12 maja 2005 r. I UK 245/04 Organ rentowy samodzielnie ustala okresy przebyte w ubezpieczeniu, gdyż całokształt postępowania dotyczącego nabycia prawa do świadczenia z tytułu ubezpieczenia

Bardziej szczegółowo

Zasady rozliczania i opłacania składki na Fundusz Emerytur Pomostowych. I Obowiązek opłacania składki

Zasady rozliczania i opłacania składki na Fundusz Emerytur Pomostowych. I Obowiązek opłacania składki Zasady rozliczania i opłacania składki na Fundusz Emerytur Pomostowych I Obowiązek opłacania składki Zgodnie z art. 35 ust. 1 ustawy o emeryturach pomostowych 1 (zwanej danej ustawą), składka na Fundusz

Bardziej szczegółowo

Tekst ustawy przekazany do Senatu zgodnie z art. 52 regulaminu Sejmu. USTAWA z dnia 24 kwietnia 2009 r.

Tekst ustawy przekazany do Senatu zgodnie z art. 52 regulaminu Sejmu. USTAWA z dnia 24 kwietnia 2009 r. Tekst ustawy przekazany do Senatu zgodnie z art. 52 regulaminu Sejmu USTAWA z dnia 24 kwietnia 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych Ustawa określa: Art. 1. 1) warunki nabywania i utraty

Bardziej szczegółowo

EMP. INFORMACJA do wniosku o emeryturę. Co załatwisz tym wnioskiem. Która placówka ZUS rozpatruje Twój wniosek. Jak wycofać wniosek

EMP. INFORMACJA do wniosku o emeryturę. Co załatwisz tym wnioskiem. Która placówka ZUS rozpatruje Twój wniosek. Jak wycofać wniosek INFORMACJA do wniosku o emeryturę Co załatwisz tym wnioskiem 1. Gdy złożysz ten wniosek: rozpatrzymy Twoje uprawnienia do emerytury z ZUS (w tym do okresowej emerytury kapitałowej 1 ) i wydamy decyzję

Bardziej szczegółowo

WARUNKI NABYCIA PRAWA DO WCZEŚNIEJSZEJ EMERYTURY DLA URODZONYCH PO 31 XII 1948 A PRZED 1 I 1969

WARUNKI NABYCIA PRAWA DO WCZEŚNIEJSZEJ EMERYTURY DLA URODZONYCH PO 31 XII 1948 A PRZED 1 I 1969 WARUNKI NABYCIA PRAWA DO WCZEŚNIEJSZEJ EMERYTURY DLA URODZONYCH PO 31 XII 1948 A PRZED 1 I 1969 Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2004 r., Nr 39, poz. 353

Bardziej szczegółowo

Wiek emerytalny od 1 października 2017 r. Sprawdź, co się zmieni i jakie masz uprawnienia

Wiek emerytalny od 1 października 2017 r. Sprawdź, co się zmieni i jakie masz uprawnienia Wiek emerytalny od 1 października 2017 r. Sprawdź, co się zmieni i jakie masz uprawnienia Od 1 października 2017 r. powszechny wiek emerytalny będzie wynosił: t 60 lat dla kobiet, t 65 lat dla mężczyzn.

Bardziej szczegółowo

Emerytury i renty. Zmiany, dokumentacja, obowiązki pracodawcy. Vademecum płatnika

Emerytury i renty. Zmiany, dokumentacja, obowiązki pracodawcy. Vademecum płatnika Emerytury i renty Zmiany, dokumentacja, obowiązki pracodawcy Vademecum płatnika Emerytury i renty Zmiany, dokumentacja, obowiązki pracodawcy Vademecum płatnika Publikacja Emerytury i renty. Zmiany, dokumentacja,

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 22 maja 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych 1) (Dz. U. z dnia 23 czerwca 2009 r.)

USTAWA. z dnia 22 maja 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych 1) (Dz. U. z dnia 23 czerwca 2009 r.) Dz.U.2009.97.800 2011-05-01 zm. Dz.U.2011.75.398 art. 20 2013-01-01 zm. Dz.U.2012.637 art. 14 USTAWA z dnia 22 maja 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych 1) (Dz. U. z dnia 23 czerwca

Bardziej szczegółowo

System emerytalny w Polsce

System emerytalny w Polsce Warszawa, marzec 2017 r. System emerytalny w Polsce Dariusz Noszczak System emerytalny to część systemu ubezpieczeń społecznych System ubezpieczeń społecznych System emerytalny System ubezpieczeń społecznych

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 22 maja 2009 r.

USTAWA. z dnia 22 maja 2009 r. Kancelaria Sejmu s. 1/16 USTAWA z dnia 22 maja 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych 1) Opracowano na podstawie: Dz. U. z 2009 r. Nr 97, poz. 800, z 2011 r. Nr 75, poz. 398, z 2012 r.

Bardziej szczegółowo

SYSTEM EMERYTALNY W POLSCE

SYSTEM EMERYTALNY W POLSCE SYSTEM EMERYTALNY W POLSCE 1 stycznia 1999 roku weszła w życie reforma systemu emerytalnego. Od tego momentu w Polsce funkcjonują równolegle dwa systemy emerytalne: stary system emerytalny dla osób urodzonych

Bardziej szczegółowo

USTAWA o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych Art. 1. Art. 2. Art. 3. Art. 4.

USTAWA o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych Art. 1. Art. 2. Art. 3. Art. 4. USTAWA z dnia 22 maja 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych (Dz. U. z 23 czerwca 2009 r. Nr 97, poz. 800 ze zm., ost. zm. Dz.U. z 2012 r. poz. 637) Art. 1. Ustawa określa: 1) warunki

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE KOMISJI POLITYKI SPOŁECZNEJ I RODZINY

SPRAWOZDANIE KOMISJI POLITYKI SPOŁECZNEJ I RODZINY SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ IV kadencja Druk nr 4139 SPRAWOZDANIE KOMISJI POLITYKI SPOŁECZNEJ I RODZINY o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA. Protokolant Małgorzata Beczek

UCHWAŁA. Protokolant Małgorzata Beczek Sygn. akt II UZP 7/13 UCHWAŁA Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 4 grudnia 2013 r. SSN Jerzy Kuźniar (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Roman Kuczyński SSN Małgorzata Wrębiakowska-Marzec Protokolant Małgorzata

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI Adres redakcji: Redaktor naczelny Gazety Prawnej: Dyrektor artystyczny Gazety Prawnej: Redakcja: DTP: Biuro Reklamy:

SPIS TREŚCI Adres redakcji: Redaktor naczelny Gazety Prawnej: Dyrektor artystyczny Gazety Prawnej: Redakcja: DTP: Biuro Reklamy: SPIS TREŚCI Zasady ustalania wysokości starej emerytury z ZUS...strona 3 Uwzględnienie wynagrodzenia minimalnego zamiast zerowego...strona 10 Doliczenie okresów składkowych lub nieskładkowych...strona

Bardziej szczegółowo

Nowa emerytura z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Nowa emerytura z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych Nowa emerytura z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych Spis treści Czym jest nowa emerytura z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych... 3 Czy możesz dostać nową emeryturę z FUS... 3 Jaki jest powszechny wiek emerytalny...

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 1 lipca 2005 r.

USTAWA z dnia 1 lipca 2005 r. Kancelaria Sejmu s. 1/1 USTAWA z dnia 1 lipca 2005 r. Opracowano na podstawie: Dz.U. z 2005 r. Nr 169, poz. 1412. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz ustawy

Bardziej szczegółowo

EMERYTURY POMOSTOWE. Ustawa z dnia 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ( Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz.

EMERYTURY POMOSTOWE. Ustawa z dnia 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ( Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. EMERYTURY POMOSTOWE PODSTAWY PRAWNE Ustawa z dnia 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ( Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227); Ustawa z dnia 19.12.2008r. o emeryturach

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia r. o emeryturach pomostowych 1)

USTAWA. z dnia r. o emeryturach pomostowych 1) Projekt z dnia 18 czerwca 2008 r. USTAWA z dnia...2008 r. o emeryturach pomostowych 1) Rozdział 1 Przepisy ogólne Art. 1 Ustawa określa: 1) warunki nabywania i utraty prawa do emerytur dla niektórych pracowników

Bardziej szczegółowo

ZASIŁEK CHOROBOWY ŚWIADCZENIE REHABILITACYJNE ZASIŁEK WYRÓWNAWCZY

ZASIŁEK CHOROBOWY ŚWIADCZENIE REHABILITACYJNE ZASIŁEK WYRÓWNAWCZY ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH ZASIŁEK CHOROBOWY ŚWIADCZENIE REHABILITACYJNE ZASIŁEK WYRÓWNAWCZY Zasiłek chorobowy r Komu przysługuje zasiłek chorobowy? Zasiłek chorobowy przysługuje osobom objętym ubezpieczeniem

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 22 maja 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych 1)

USTAWA z dnia 22 maja 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych 1) Kancelaria Sejmu s. 1/1 USTAWA z dnia 22 maja 2009 r. Opracowano na podstawie: Dz.U. z 2009 r. Nr 97, poz. 800. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych 1) Art. 1. Ustawa określa: 1) warunki nabywania

Bardziej szczegółowo