SPIS TREŚCI. II. Warunki nabywania prawa do emerytury z FUS (emerytury z I filaru) i ustalanie jej wysokości

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "SPIS TREŚCI. II. Warunki nabywania prawa do emerytury z FUS (emerytury z I filaru) i ustalanie jej wysokości"

Transkrypt

1 Zasady nabywania prawa do emerytury z I i II filaru przez ubezpieczonych urodzonych po dniu 31 grudnia 1948 r., będących członkami otwartego funduszu emerytalnego oraz rent rodzinnych po tych ubezpieczonych I. Wstęp SPIS TREŚCI II. Warunki nabywania prawa do emerytury z FUS (emerytury z I filaru) i ustalanie jej wysokości 1. Prawo do emerytury z FUS 1) emerytura z art. 24 ust.1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS 2) emerytura z art. 24a ustawy o emeryturach i rentach z FUS 2. Wysokość emerytury z FUS III. Okresowa emerytura kapitałowa (emerytura z II filaru) 1. Komu przysługuje okresowa emerytura kapitałowa? 2. Na jaki dzień ustalana jest kwota środków zgromadzonych w otwartym funduszu emerytalnym? 3. Wysokość środków zgromadzonych w otwartym funduszu emerytalnym 4. Nieustalenie prawa do okresowej emerytury kapitałowej i jej wysokości z powodu zbyt niskich środków 5. Ustalenie prawa do okresowej emerytury kapitałowej 6. Od kiedy przysługuje prawo do okresowej emerytury kapitałowej? 7. Do jakiej daty przysługuje prawo do okresowej emerytury kapitałowej? 8. Wysokość okresowej emerytury kapitałowej ustalana po raz pierwszy 9. Ustalanie łącznej kwoty emerytury z FUS i okresowej emerytury kapitałowej IV. Podwyższenie emerytury do kwoty świadczenia najniższego V. Ponowne ustalenie wysokości emerytury 1. Ponowne ustalenie wysokości emerytury z FUS w trybie art. 108 ustawy o emeryturach i rentach z FUS 2. Ponowne ustalenie wysokości okresowej emerytury kapitałowej w trybie określonym w art. 25 ustawy o emeryturach kapitałowych 3. Ponowne ustalenie wysokości emerytury z FUS z innych przyczyn niż określone w art. 108 ustawy o emeryturach i rentach z FUS VI. Ustanie prawa do okresowej emerytury kapitałowej i do emerytury z FUS

2 VII. Wypłata okresowej emerytury kapitałowej 1. Od jakiej daty wypłacana jest okresowa emerytura kapitałowa? 2. W jakim trybie wypłaca się okresową emeryturę kapitałową? 3. Wypłata okresowej emerytury kapitałowej wraz z rentą, do której prawo ustalił ZUS 4. Wypłata emerytury z FUS oraz okresowej emerytury kapitałowej w zbiegu z rentą z tytułu niezdolności do pracy pozostającej w związku z wypadkiem przy pracy lub chorobą zawodową albo rentą z tytułu niezdolności do pracy pozostającej w związku ze służbą wojskową, do których prawo ustalił ZUS 5. Wypłata okresowej emerytury kapitałowej przez ZUS, a emerytury lub renty przez inny niż ZUS organ emerytalny lub rentowy VIII. Postępowanie o okresową emeryturę kapitałową i o emeryturę z FUS 1. Wniosek o emeryturę 2. Termin na wydanie decyzji 3. Wycofanie wniosku o emeryturę 4. Wniosek o ponowne ustalenie wysokości emerytury. IX. Renta rodzinna I Wstęp Prezentowane opracowanie ma na celu przybliżenie zasad przyznawania i wypłaty świadczeń z I i II filaru ubezpieczonym będącym członkami otwartego funduszu emerytalnego. Ma ono także na celu zaprezentowanie zasad nabywania prawa do rent rodzinnych po ubezpieczonych będących członkami otwartego funduszu emerytalnego. W wyniku rozwiązań, przyjętych w latach , wykreowany został system emerytalny obejmujący: I filar w ramach którego działają administrowane przez ZUS - mające charakter powszechny i obowiązkowy, zreformowane ubezpieczenia społeczne, finansowane metodą tradycyjną, repartycyjną, II filar w ramach którego działają otwarte fundusze emerytalne o charakterze powszechnym i obowiązkowym. Zasady funkcjonowania systemu ubezpieczeń społecznych określa ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r. nr 11, poz.

3 74 z późn. zm.), zwana dalej ustawą o systemie ubezpieczeń społecznych. W myśl jej przepisów system ten tworzą cztery ubezpieczenia: emerytalne, rentowe, na wypadek choroby i macierzyństwa oraz z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych. Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych przesądza także, iż na każde z wymienionych ubezpieczeń opłacana jest odrębna składka ubezpieczeniowa, która przekazywana jest na odrębne fundusze. Ubezpieczenie emerytalne jest dodatkowo podzielone na administrowane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych oraz przez otwarte fundusze emerytalne. Zgodnie z przepisami ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, emerytury z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (I filaru) są wypłacane z funduszu emerytalnego. Składka na ubezpieczenie emerytalne wynosi 19,52%. Jest ona finansowana w 50% przez ubezpieczonego i w 50% przez płatnika składek. W sytuacji, gdy ubezpieczony zawrze umowę z jednym z otwartych funduszy emerytalnych składka na ubezpieczenie emerytalne jest dzielona. W takim przypadku część składki na ubezpieczenie emerytalne wynosząca 7,3% podstawy jej wymiaru, jest automatycznie odprowadzana, za pośrednictwem ZUS, do wybranego przez ubezpieczonego otwartego funduszu emerytalnego. Pozostała część składki jest przeznaczona na finansowanie emerytury z I filaru. Tak więc na wysokość emerytury z I filaru ma wpływ tylko ta część składek, która pozostaje w ZUS. Osoby urodzone po dniu 31 grudnia 1948 r., a przed dniem 1 stycznia 1969 r., mogły przystąpić do jednego spośród otwartych funduszy emerytalnych dobrowolnie. Jeżeli ubezpieczony z tej grupy wiekowej zawarł umowę z otwartym funduszem emerytalnym, nastąpił podział składki na ubezpieczenie emerytalne na część pozostającą w ZUS (dla ustalenia wysokości emerytury z I filaru) i na część przekazywaną do otwartego funduszu emerytalnego (dla ustalenia wysokości emerytury z II filaru). II. Warunki nabywania prawa do emerytury z FUS (emerytury z I filaru) i ustalanie jej wysokości 1. Prawo do emerytury z FUS 1) emerytura z art. 24 ust.1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS Warunki, na jakich może być przyznana nowa emerytura z I filaru określone są w ustawie z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 39, poz. 353 z późn. zm.), którą będziemy dalej nazywać ustawą o emeryturach i rentach z FUS.

4 Warunki te określone są w art. 24 ust. 1 tej ustawy. W myśl tego przepisu emerytura przysługuje ubezpieczonemu po osiągnięciu minimalnego wieku emerytalnego, wynoszącego 60 lat dla kobiety i 65 lat dla mężczyzny. Ustawa o emeryturach i rentach z FUS nie uzależnia prawa do emerytury od posiadania określonego stażu ubezpieczeniowego. Emeryturę tę uzyska zarówno taki ubezpieczony, który legitymuje się długim stażem ubezpieczeniowym (np. 20 czy 30 letnim), jak też taki, który legitymuje się bardzo krótkim stażem ubezpieczeniowym, bo wynoszącym, np. 2 lata. Oczywiście wymiar stażu ubezpieczeniowego przekłada się bezpośrednio na wysokość tej emerytury (patrz: Cześć II rozdział 1 pkt 2). Emerytura na warunkach określonych w art. 24 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS przysługuje na wniosek osoby uprawnionej do tej emerytury. 2) emerytura z art. 24a ustawy o emeryturach i rentach z FUS Emeryturę z I filaru przyznaje się również z urzędu. Podstawę do przyznania tej emerytury stanowi art. 24a ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Ustawa o emeryturach i rentach z FUS zobowiązuje do przyznania z urzędu emerytury osobie, która w dniu osiągnięcia wieku emerytalnego, wynoszącego 60 lat dla kobiety i 65 lat dla mężczyzny, pobiera rentę z tytułu niezdolności do pracy, jeżeli osoba ta legitymuje się jakimkolwiek okresem podlegania ubezpieczeniom społecznym lub ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym. Emeryturę przyznaje się w takim przypadku od dnia osiągnięcia wieku emerytalnego 60 lat przez kobietę i 65 lat przez mężczyznę. Jeżeli w dniu osiągnięcia wieku emerytalnego wypłata renty z tytułu niezdolności do pracy będzie wstrzymana - przyznanie emerytury z urzędu następuje od pierwszego dnia miesiąca, w którym podjęta byłaby wypłata tej renty. Jeżeli wniosek o emeryturę zostanie zgłoszony w miesiącu ukończenia wieku emerytalnego nie przyznaje się emerytury z urzędu na podstawie art. 24a ustawy o emeryturach i rentach z FUS, lecz prawo do emerytury z I filaru ustala się na podstawie art. 24 ust. 1 tej ustawy, tj. na wniosek osoby uprawnionej. Przykład 1: Rencistka pobierająca od 7 lat rentę z tytułu niezdolności do pracy i legitymująca się 19-letnim okresem składkowym i nieskładkowym osiągnie wiek 60 lat w dniu 15 lipca 2009 r. Rencistce tej zostanie przyznana z urzędu emerytura z dniem 15 lipca 2009 r., tj. z dniem osiągnięcia wieku 60 lat. Emerytura z urzędu może być przyznana wyłącznie osobie mającej ustalone prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy, przyznanej na podstawie ustawy o emeryturach i rentach z FUS albo na podstawie przepisów wcześniejszych, obowiązujących przed dniem 1 stycznia 1999 r. Są to przepisy uchylone przez ustawę o emeryturach i rentach z FUS o: zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin, zaopatrzeniu emerytalnym pracowników kolejowych i ich rodzin, ubezpieczeniu społecznym osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą i ich rodzin, ubezpieczeniu społecznym osób wykonujących pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy-zlecenia oraz ich rodzin, ubezpieczeniu społecznym członków rolniczych spółdzielni produkcyjnych oraz spółdzielni kółek rolniczych oraz ich rodzin oraz zaopatrzeniu emerytalnym twórców.

5 Emerytury z urzędu nie przyznaje się osobie, która ma ustalone prawo do emerytury z innego tytułu, np. do emerytury wcześniejszej przyznanej kobiecie po osiągnięciu wieku 55 lat na podstawie art.29 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Osobie, która nie pobiera renty z tytułu niezdolności do pracy z powodu osiągania przychodów w wysokości powyżej 130 % przeciętnego wynagrodzenia lub zgłoszenia wniosku o zawieszenie prawa do renty - emeryturę z urzędu przyznaje się od dnia, od którego podjęta byłaby wypłata renty, gdyby ta osoba zgłosiła wniosek o podjęcie wypłaty renty. Przykład 2: Rencistka mająca 14-letni staż ubezpieczeniowy i od 6 lat uprawniona do renty z tytułu niezdolności do pracy, w dniu osiągnięcia wieku 60 lat, tj. w dniu 5 lutego 2009 r., nie pobiera tego świadczenia z powodu osiągania przychodów w wysokości przekraczającej 130% przeciętnego wynagrodzenia. Jeżeli rencistka ta powiadomi ZUS o zaprzestaniu osiągania przychodów w październiku 2009 r., wypłata renty byłaby podjęta z dniem 1 października 2009 r. ZUS nie podejmie jednak wypłaty renty, a z uwagi na to, że ubezpieczona ukończyła już wiek 60 lat, z tym dniem przyzna emeryturę z urzędu. Przyznanie emerytury z urzędu powoduje ustanie prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy z dniem, od którego zostanie przyznana emerytura (art.101a ustawy o emeryturach i rentach z FUS). 2. Wysokość emerytury z FUS Wysokość emerytury przyznawanej na podstawie art. 24 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, określona została w art. 26 tej ustawy. Podstawę obliczenia tej emerytury stanowi kwota składek na ubezpieczenie emerytalne, z uwzględnieniem ich waloryzacji, zewidencjonowanych na koncie ubezpieczonego do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc, od którego przysługuje wypłata emerytury oraz zwaloryzowanego kapitału początkowego. Natomiast w przypadku osób, które zostały objęte ubezpieczeniami społecznymi po raz pierwszy po dniu 31 grudnia 1998 r., podstawę obliczenia emerytury stanowi wyłącznie kwota składek na ubezpieczenie emerytalne, uwzględniająca waloryzację składek. Dla osób, które były objęte ubezpieczeniami społecznymi przed dniem 1 stycznia 1999 r., a po dniu 31 grudnia 1998 r. nie podlegały ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, podstawę obliczenia emerytury stanowi wyłącznie zwaloryzowany kapitał początkowy. Ta grupa osób nie mogła zawrzeć umowy z otwartym funduszem emerytalnym, gdyż nie podlegała ubezpieczeniu emerytalnemu i w związku z tym nie nabędzie uprawnień do emerytury z II filaru. Emerytura stanowi równowartość kwoty będącej wynikiem podzielenia podstawy jej obliczenia przez średnie dalsze trwanie życia dla osób w wieku równym wiekowi przejścia na emeryturę danego ubezpieczonego.

6 Obliczenie emerytury: podstawa obliczenia emerytury Emerytura = średnie dalsze trwanie życia Średnie dalsze trwanie życia ustala się: na dzień osiągnięcia wieku emerytalnego, jeżeli wniosek o emeryturę został złożony w miesiącu osiągnięcia tego wieku lub przed miesiącem, w którym został osiągnięty wiek emerytalny, na dzień złożenia wniosku o emeryturę, jeżeli wniosek złożono w miesiącach następujących po miesiącu, w którym został osiągnięty wiek emerytalny, na dzień, od którego zostanie przyznana z urzędu emerytura na podstawie art. 24 a ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Tablice średniego dalszego trwania życia kobiet i mężczyzn ogłaszane są corocznie przez Prezesa GUS w Monitorze Polskim. Stanowią one podstawę do obliczenia emerytur ustalanych na wnioski zgłoszone od dnia 1 kwietnia do dnia 31 marca następnego roku kalendarzowego. Wiek ubezpieczonego wyraża się w ukończonych latach i miesiącach. Przykład 3: Kobieta, urodzona w dniu 6 lutego 1949 r., zgłasza wniosek o emeryturę w dniu 14 marca 2009 r. Zainteresowana ma ukończone 60 lat i legitymuje się 20-letnim okresem ubezpieczenia społecznego. Spełniła w dniu 6 lutego 2009 r. warunki do emerytury na podstawie art. 24 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Dla ustalenia średniego dalszego trwania życia przyjmuje się, iż kobieta ta ma ukończony wiek 60 lat i 1 miesiąc. Zgodnie z tablicami dalszego trwania życia, obowiązującymi do dnia 31 marca 2009 r., średnie dalsze trwanie życia dla kobiety mającej ukończony wiek 60 lat i 1 miesiąc, wynosi 244,6 mies. i wartość ta zostanie przyjęta do obliczenia emerytury z FUS. Ustalając dalsze średnie trwanie życia dla potrzeb obliczenia emerytury przyznawanej z urzędu przyjmuje się tablice obowiązujące w dniu, od którego zostanie przyznana ta emerytura. Średnie dalsze trwanie życia dla potrzeb obliczenia emerytury przyznawanej z urzędu ustala się: - na dzień osiągnięcia wieku emerytalnego, jeżeli emerytura zostanie z urzędu przyznana od dnia osiągnięcia wieku emerytalnego, - na dzień, od którego zostanie przyznana z urzędu emerytura, jeżeli emerytura ta zostanie przyznana od miesiąca, od którego podjęta byłaby wypłata renty. Przykład 4: Kobieta, urodzona w dniu 6 lutego 1949 r. i pobierająca od 5 lat rentę z tytułu niezdolności do pracy, nie zgłasza w lutym 2009 r. (tj. w miesiącu, w którym ukończyła 60 lat) wniosku o emeryturę na podstawie art. 24 ust.1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.

7 Zainteresowanej zostanie przyznana z urzędu emerytura na podstawie art. 24a tej ustawy, a średnie dalsze trwanie życia ustalone zostanie dla osoby mającej 60 lat życia. Zgodnie z tablicami dalszego trwania życia obowiązującymi do dnia 31 marca 2009 r., średnie dalsze trwanie życia dla kobiety mającej 60 lat wynosi 245,3 mies. i wartość ta zostanie przyjęta do obliczenia emerytury z FUS. Jeżeli przed dniem 1 kwietnia wniosek o emeryturę zgłosi osoba, która wiek emerytalny osiągnie po dniu 31 marca do ustalenia średniego dalszego trwania życia ZUS zastosuje tablice obowiązujące od dnia 1 kwietnia. Zgodnie z art. 26a ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wysokość emerytury przyznanej na podstawie art. 24 lub 24a ustawy, ustalona w myśl art. 26 tej ustawy, ulega zwiększeniu za okresy opłacania składek na Fundusz Emerytalny Rolników, Fundusz Ubezpieczenia Społecznego Rolników i ubezpieczenie emerytalno-rentowe, o których mowa w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników. Zwiększenie to przysługuje - od dnia powstania prawa do emerytury z FUS ubezpieczonemu, który legitymuje się okresami opłacania składek na ubezpieczenie społeczne rolników, wymienionymi w art.10 ust. 1 pkt 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, krótszymi niż 25 lat (zwiększenie to nie przysługuje osobie mającej ustalone prawo do emerytury na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników albo nie mającej ustalonego prawa do tej emerytury jednakże legitymującej się okresami opłacania składek na ubezpieczenie społeczne rolników wynoszącymi co najmniej 25 lat lub dłuższymi). Wysokość emerytury przyznanej z urzędu na podstawie art. 24a ustawy o emeryturach i rentach z FUS również ustala się na podstawie art. 26 oraz art. 26a tej ustawy, z tym, że zgodnie z ustawą emerytura ta nie może być niższa niż dotychczas pobierana renta z tytułu niezdolności do pracy. Wysokość emerytury przyznawanej z urzędu ustala się na zasadach przedstawionych wyżej, dotyczących emerytury przyznawanej na wiosek ubezpieczeniowego, z tym jednak, że wysokość tej emerytury nie może być niższa od pobieranej dotychczas renty z tytułu niezdolności do pracy. II. Okresowa emerytura kapitałowa (emerytura z II filaru) Zasady nabywania prawa do okresowej emerytury kapitałowej, zasady i tryb przyznawania okresowych emerytur kapitałowych oraz zasady ustalania wysokości i wypłaty okresowych emerytur kapitałowych określa ustawa z dnia 21 listopada 2008 r. o emeryturach kapitałowych (Dz. U. z 2008 r. nr 228, poz. 1507), zwana dalej ustawą o emeryturach kapitałowych. 1. Komu przysługuje okresowa emerytura kapitałowa? Okresowa emerytura kapitałowa przysługuje członkowi otwartego funduszu emerytalnego nie wcześniej niż od dnia ukończenia wieku 60 lat, o ile: ma prawo do emerytury z FUS, ustalone na podstawie art. 24 ust. 1 lub art. 24a ustawy o emeryturach i rentach z FUS, a ponadto

8 kwota środków zgromadzonych na jego rachunku w funduszu, ustalona na ostatni dzień miesiąca poprzedzającego miesiąc, od którego przyznana zostanie emerytura, jest równa lub wyższa od obowiązującej w tym dniu 20-krotności kwoty dodatku pielęgnacyjnego. Ze względu na to, iż prawo do emerytury z FUS w wieku 60 lat może uzyskać jedynie kobieta - okresowa emerytura kapitałowa przysługuje wyłącznie tym kobietom, które zamierzają przejść na emeryturę między 60 a 65 rokiem życia. 2. Na jaki dzień ustalana jest kwota środków zgromadzonych w otwartym funduszu emerytalnym? Wartość środków zgromadzonych na rachunku członka w otwartym funduszu emerytalnym, ustalana jest na ostatni dzień miesiąca poprzedzającego miesiąc, od którego zostanie przyznana emerytura. Jak wskazano wyżej, emerytura może być przyznana: od dnia osiągnięcia wieku emerytalnego jeżeli wniosek o emeryturę zgłoszono przed miesiącem osiągnięcia wieku emerytalnego lub w miesiącu osiągnięcia tego wieku albo emerytura zostanie przyznana z urzędu, od pierwszego dnia miesiąca, w którym zostanie zgłoszony wniosek, jeżeli wniosek o emeryturę zgłoszono w miesiącach następujących po miesiącu, w którym został osiągnięty wiek emerytalny, od dnia, od którego zostanie przyznana z urzędu emerytura, jeżeli emerytura ta zostanie przyznana od miesiąca, od którego podjęta byłaby wypłata renty. Przykład 5: Wniosek o emeryturę zgłoszony w dniu 5 marca 2009 r. przez ubezpieczoną urodzoną 12 kwietnia 1949 r. Emerytura zostanie przyznana tej ubezpieczonej od dnia 12 kwietnia 2009 r., tj. od osiągnięcia wieku 60 lat. Kwota środków zgromadzonych w otwartym funduszu emerytalnym zostanie ustalona na ostatni dzień miesiąca poprzedzającego miesiąc, od którego zostanie przyznana emerytura, tj. na dzień 31 marca 2009 r. Przykład 6: Wniosek o emeryturę zgłoszony w dniu 25 marca 2009 r. przez ubezpieczoną urodzoną 5 marca 1949 r. Emerytura ta została przyznana od 5 marca 2009 r., tj. od dnia osiągnięcia wieku 60 lat. Kwota środków zgromadzonych w otwartym funduszu emerytalnym zostanie ustalona na ostatni dzień miesiąca poprzedzającego miesiąc, od którego została przyznana emerytura, tj. na dzień 28 lutego 2009 r. Przykład 7: Rencistka urodzona w dniu 24 marca 2009 r. pobiera od 6 lat rentę z tytułu niezdolności do pracy. Od 24 marca 2009 r., tj. od dnia osiągnięcia wieku 60 lat zostanie tej rencistce przyznana z urzędu emerytura. Kwota środków zgromadzonych w otwartym funduszu emerytalnym zostanie ustalona na ostatni dzień miesiąca poprzedzającego miesiąc, od którego zostanie przyznana z urzędu emerytura, tj. na dzień 28 lutego 2009 r.

9 3. Wysokość środków zgromadzonych w otwartym funduszu emerytalnym W okresie od dnia 1 stycznia 2009 r. do dnia 28 lutego 2009 r. kwota stanowiąca 20- krotność dodatku pielęgnacyjnego wynosiła zł (20 x 163,15zł). Kwota ta uległa zmianie w wyniku waloryzacji dodatku pielęgnacyjnego od dnia 1 marca 2009 r. W okresie od 1 marca 2009 r. do 28 lutego 2010 r. (do terminu następnej waloryzacji dodatku pielęgnacyjnego) kwota stanowiąca 20-krotność dodatku pielęgnacyjnego wynosi zł (20 x 173,10 zł). Informację o wysokości środków zgromadzonych w otwartym funduszu emerytalnym podaje ten fundusz na zapytanie ZUS (por. część VIII). Przykład 8: Wniosek o emeryturę zgłoszony w dniu 5 marca 2009 r. przez ubezpieczoną urodzoną 12 kwietnia 1949 r. Emerytura zostanie przyznana tej ubezpieczonej od dnia 12 kwietnia 2009 r., tj. od osiągnięcia wieku 60 lat. Kwota środków zgromadzonych w otwartym funduszu emerytalnym zostanie ustalona na ostatni dzień miesiąca poprzedzającego miesiąc, od którego zostanie przyznana emerytura, tj. na dzień 31 marca 2009 r. W tym przypadku kwota środków zgromadzonych przez ubezpieczoną zostanie porównana z kwotą stanowiącą dwudziestokrotność dodatku pielęgnacyjnego, obowiązującą w dniu 31 marca 2009 r., tj. z kwotą zł. Przykład 9: Wniosek o emeryturę zgłoszony w dniu 25 marca 2009 r. przez ubezpieczoną urodzoną 5 marca 1949 r. Emerytura ta została przyznana od 5 marca 2009 r., tj. od dnia osiągnięcia wieku 60 lat. Kwota środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym zostanie ustalona na ostatni dzień miesiąca poprzedzającego miesiąc, od którego została przyznana emerytura, tj. na dzień 28 lutego 2009 r. W tym przypadku kwota środków zgromadzonych przez ubezpieczoną zostanie porównana z kwotą stanowiącą dwudziestokrotność dodatku pielęgnacyjnego, obowiązującą w dniu 28 lutego 2009 r., tj. z kwotą zł. Przykład 10: Rencistka urodzona w dniu 24 marca 2009 r. pobiera od 6 lat rentę z tytułu niezdolności do pracy. Od 24 marca 2009 r., tj. od dnia osiągnięcia wieku 60 lat zostanie tej rencistce przyznana z urzędu emerytura. Kwota środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym zostanie ustalona na ostatni dzień miesiąca poprzedzającego miesiąc, od którego zostanie przyznana z urzędu emerytura, tj. na dzień 28 lutego 2009 r. W tym przypadku kwota środków zgromadzonych przez rencistkę zostanie porównana z kwotą stanowiącą dwudziestokrotność dodatku pielęgnacyjnego, obowiązującą w dniu 28 lutego 2009 r., tj. z kwotą zł. 4. Nieustalenie prawa do okresowej emerytury kapitałowej i jej wysokości z powodu zbyt niskich środków Jeżeli kwota środków zgromadzonych w otwartym funduszu emerytalnym, podana w informacji przekazanej przez fundusz, okaże się niższa od kwoty stanowiącej

10 dwudziestokrotność dodatku pielęgnacyjnego nie ustala się prawa do okresowej emerytury kapitałowej. Przykład 11: Kwota środków zgromadzonych przez ubezpieczoną na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym na dzień 28 lutego 2009 r. wynosiła zł, a więc była niższa od obowiązującej w tym dniu kwoty zł (odpowiadającej dwudziestokrotności kwoty dodatku pielęgnacyjnego). Ubezpieczona ta nie ma prawa do okresowej emerytury kapitałowej. W przypadku, gdy prawa do okresowej emerytury kapitałowej nie ustala się, środki zgromadzone w otwartym funduszu emerytalnym przekazuje się - zgodnie z art. 11 ustawy o emeryturach kapitałowych do funduszu emerytalnego w ZUS. Zwiększą one sumę składek na ubezpieczenie emerytalne, stanowiących podstawę obliczenia emerytury określonej w art. 24 ust.1 lub art.24a ustawy o emeryturach i rentach z FUS (emerytury z I filaru). 5. Ustalenie prawa do okresowej emerytury kapitałowej Jeżeli kwota środków zgromadzonych w otwartym funduszu emerytalnym podana w informacji przekazanej przez ten fundusz jest co najmniej równa dwudziestokrotności kwoty dodatku pielęgnacyjnego, prawo do okresowej emerytury kapitałowej zgodnie z art. 12 ustawy o emeryturach kapitałowych ustala ZUS. Zakład oblicza również wysokość tej emerytury. 6. Od kiedy przysługuje prawo do okresowej emerytury kapitałowej? Prawo do okresowej emerytury kapitałowej przysługuje nie wcześniej niż od dnia, od którego zostanie ustalone prawo do emerytury z FUS. Jeżeli emerytura z FUS zostanie przyznana z urzędu - prawo do okresowej emerytury kapitałowej przysługuje od dnia, od którego zostanie przyznana ta emerytura, tj.: od dnia osiągnięcia wieku emerytalnego 60 lat, od pierwszego dnia miesiąca, od którego podjęta byłaby wypłata renty z tytułu niezdolności do pracy, jeżeli w dniu osiągnięcia wieku emerytalnego wypłata renty była wstrzymana. 7. Do jakiej daty przysługuje prawo do okresowej emerytury kapitałowej? Prawo do okresowej emerytury kapitałowej przysługuje do dnia poprzedzającego dzień, w którym członek otwartego funduszu emerytalnego ukończy wiek 65 lat. Przykład 12: Kobieta urodzona w dniu 12 stycznia 1949 r. ukończy wiek 65 lat w dniu 12 stycznia 2014 r. Prawo do okresowej emerytury kapitałowej przysługuje tej kobiecie do dnia 11 stycznia 2014 r., tj. do dnia poprzedzającego dzień, w którym kobieta ta ukończy wiek 65 lat.

11 8. Wysokość okresowej emerytury kapitałowej ustalana po raz pierwszy Wysokość okresowej emerytury kapitałowej ustala się poprzez podzielenie kwoty środków zgromadzonych na rachunku członka otwartego funduszu emerytalnego przez średnie dalsze trwanie życia dla osób w wieku równym wiekowi przejścia na emeryturę ubezpieczonego, ustalone w myśl art. 26 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, które jest ustalane dla celów (jak już wcześniej zostało zaznaczone) obliczenia wysokości emerytury z FUS. Wysokość okresowej emerytury kapitałowej ustala ZUS na podstawie informacji podanej przez otwarty fundusz emerytalny o wysokości kwoty środków zgromadzonych na rachunku członka tego funduszu (por. część VIII). Obliczenie: kwota środków zgromadzonych w OFE Okresowa emerytura kapitałowa = średnie dalsze trwanie życia Przykład 13: Kobieta, urodzona w dniu 6 lutego 1949 r., zgłasza wniosek o emeryturę w dniu 14 marca 2009 r., gdyż spełniła warunki do emerytury na podstawie art. 24 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Prawo do emerytury dla tej ubezpieczonej ustalone zostanie od dnia 1 marca 2009 r., tj. od miesiąca zgłoszenia wniosku o emeryturę. Dla ustalenia średniego dalszego trwania życia przyjmuje się, iż kobieta ta ma ukończony wiek 60 lat i 1 miesiąc. Zgodnie z tablicami dalszego trwania życia, obowiązującymi do dnia 31 marca 2009 r., średnie dalsze trwanie życia dla kobiety mającej ukończony wiek 60 lat i 1 miesiąc, wynosi 244,6 mies. i wartość ta zostanie przyjęta do obliczenia emerytury z FUS oraz okresowej emerytury kapitałowej. Zgodnie z informacją podaną przez otwarty fundusz emerytalny, którego ta kobieta jest członkiem, kwota środków zgromadzonych na rachunku w funduszu na dzień 28 lutego 2009 r. (ostatni dzień miesiąca poprzedzającego miesiąc,od którego zostanie przyznana emerytura) wynosi zł, a więc jest wyższa od obowiązującej w tym dniu kwoty zł, stanowiącej dwudziestokrotność dodatku pielęgnacyjnego zł Okresowa emerytura kapitałowa = , 6 mies. Okresowa emerytura kapitałowa wynosi 61,32 zł. Przykład 14: Kobiecie urodzonej 14 lutego 2009 r., która pobiera od 4 lat rentę i nie zgłosiła w lutym wniosku o emeryturę na podstawie art. 24 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS zostanie przyznana od 14 lutego 2009 r. z urzędu emerytura na podstawie art. 24a tej ustawy. Średnie dalsze trwanie życia ustalone zostanie dla osoby

12 mającej 60 lat życia. Zgodnie z tablicami dalszego trwania życia obowiązującymi do dnia 31 marca 2009 r., średnie dalsze trwanie życia dla kobiety mającej 60 lat wynosi 245,3 mies. i wartość ta zostanie przyjęta do obliczenia emerytury z FUS oraz okresowej emerytury kapitałowej. Zgodnie z informacją podaną przez otwarty fundusz emerytalny, którego ta kobieta jest członkiem, kwota środków zgromadzonych na rachunku w funduszu na dzień 31 stycznia 2009 r. (ostatni dzień miesiąca poprzedzającego miesiąc, od którego przyznana zostanie emerytura) wynosi zł, a więc jest wyższa od obowiązującej w tym dniu kwoty zł, stanowiącej dwudziestokrotność dodatku pielęgnacyjnego zł Okresowa emerytura kapitałowa = , 3 mies. Okresowa emerytura kapitałowa wynosi 22,16 zł. 9. Ustalanie łącznej kwoty emerytury z FUS i okresowej emerytury kapitałowej W przypadku, gdy zostanie ustalone prawo do okresowej emerytury kapitałowej oraz do emerytury z FUS, przyznanej zarówno na podstawie art. 24 lub 24a ustawy o emeryturach i rentach z FUS wraz z ewentualnymi zwiększeniami z tytułu opłacania składek na ubezpieczenie społeczne rolników, wysokość emerytury, jaka będzie wypłacana przez ZUS, stanowi sumę tych obydwóch emerytur. Przykład 15: W dniu 15 marca 2009 r. wniosek o emeryturę zgłasza osoba urodzona w dniu 2 stycznia 1949 r. Dla ustalenia średniego dalszego trwania życia przyjmuje się, iż kobieta ta ma ukończony wiek 60 lat i 2 miesiące. Średnie dalsze trwanie życia dla osoby mającej 60 lat i 2 miesiące wynosi 243, 9 mies. Emerytura z FUS: Kwota zwaloryzowanego kapitału początkowego zł, Kwota zwaloryzowanych składek na ubezpieczenie emerytalne ,05 zł, ,05 zł (90 952,05 zł zł) Emerytura z FUS = , 9 mies. Emerytura z FUS wynosi 1 114,05 zł. Okresowa emerytura kapitałowa Według informacji podanej przez OFE kwota środków zgromadzonych na dzień 28 lutego 2009 r. wynosi zł zł Okresowa emerytura kapitałowa = , 9 mies. Okresowa emerytura kapitałowa wynosi 222,22 zł.

13 Wysokość emerytury, a więc suma emerytury z I filaru i emerytury okresowej (ustalona i wypłacana przez ZUS) wynosi 1 336,27 zł (1 114,05 zł + 222,22 zł). IV. Podwyższenie emerytury do kwoty świadczenia najniższego Jeżeli suma emerytury z FUS i okresowej emerytury kapitałowej jest niższa od kwoty emerytury najniższej obowiązującej w dniu, od którego zostanie podjęta wypłata obu emerytur, emeryturę z FUS (wraz ze zwiększeniami) podwyższa się w taki sposób, aby suma obu emerytur nie była niższa od kwoty świadczenia najniższego. Podwyższenia emerytury z FUS dokonuje się na zasadach określonych w art. 87 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Prawo do podwyższenia do kwoty najniższej emerytury przysługuje osobie, która: ma ukończony wiek 60 lat w przypadku kobiety, udowodniła okresy składkowe i nieskładkowe w wymiarze wynoszącym co najmniej 20 lat w przypadku kobiety. Przy ustalaniu 20-letniego okresu składkowego uwzględnia się, oprócz okresów wymienionych w art. 6 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, również: a) okresy ubezpieczenia społecznego rolników, za które przyznane zostało zwiększenie, b) nie więcej niż 10 lat okresów kontynuowania ubezpieczenia w myśl przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, po ustaniu ubezpieczeń osób objętych: obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi, dobrowolnie ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi na podstawie art. 7 pkt 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Przykład 16: Kobieta była objęta obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi od dnia 1 stycznia 1999 r. do dnia 31 grudnia 2007 r. (9 lat). Od dnia 1 stycznia 1982 r. do dnia 31 grudnia 1998 r. opłacała składki na ubezpieczenie społeczne rolników (17 lat). Obliczając wysokość emerytury z FUS ZUS ustali zwiększenie z tytułu opłacania składek na ubezpieczenie społeczne rolników za cały okres ubezpieczenia. Zainteresowana ta legitymuje się co najmniej 20-letnim okresem składkowym (nie posiada okresów nieskładkowych). Przykład 17: Kobieta była objęta obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi od dnia 1 stycznia 1999 r. do dnia 31 grudnia 2000 r. (do dnia 31 grudnia 1998 r. przez 8 lat była objęta ubezpieczeniem społecznym). Od dnia 1 stycznia 2001 r. zainteresowana kontynuowała na swój wniosek ubezpieczenia emerytalne i rentowe do dnia 31 grudnia 2011 r. Wprawdzie zainteresowana kontynuowała ubezpieczenia emerytalne i rentowe przez 11 lat, to przy ustalaniu okresu składkowego ZUS uwzględni 10-letni okres kontynuowania ubezpieczeń emerytalnego i rentowych.

14 Zainteresowana ta legitymuje się co najmniej 20-letnim okresem składkowym (okresów nieskładkowych nie posiada). Przy ustalaniu podwyższenia do kwoty świadczenia najniższego, okresy składkowe przebyte po dniu 31 grudnia 1998 r. - za miesiące, w których składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe zostały opłacone od podstawy wymiaru niższej od kwoty minimalnego wynagrodzenia pracowników - uwzględnia się w części odpowiadającej proporcji do minimalnego wynagrodzenia. W przypadku emerytów, którzy osiągają przychody z pracy zarobkowej wskazanej w art. 104 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, podwyższenie do kwoty świadczenia najniższego nie przysługuje w tych miesiącach, w których kwota przychodu jest wyższa od ustalonego podwyższenia. Prawo do podwyższenia do kwoty najniższej emerytury nie przysługuje w razie zbiegu prawa do emerytury z FUS z prawem do: 1) emerytury wojskowej lub policyjnej, o której mowa w art. 85 ust. 6 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, tj. m.in. emerytury wojskowej obliczonej według zasad określonych w art. 15a ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin, 2) emerytury rolniczej określonej w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników. Jeżeli jednak okresowa emerytura kapitałowa nie jest wypłacana z emeryturą z FUS, lecz z innym świadczeniem, do którego prawo ustalił ZUS lub inny organ emerytalny lub rentowy, np. wojskowy organ emerytalny - emeryturę tę wypłaca się w wysokości wynikającej z wyliczenia. W tym przypadku nie obowiązuje zasada wynikająca z art. 87 ustawy o emeryturach i rentach z FUS (podwyższenie świadczenia w faktycznie wyliczonej wysokości do kwoty świadczenia najniższego). Przykład 18: Kobieta, będąca członkiem otwartego funduszu emerytalnego, ma od dnia 1 marca 2009 r. ustalone prawo do okresowej emerytury kapitałowej oraz do emerytury z FUS. Okresowa emerytura kapitałowa wynosi 225 zł, a emerytura z FUS 360 zł. Zainteresowana ma również ustalone przez ZUS prawo do renty rodzinnej po mężu, której wysokość od 1 marca 2009 r. ustalona została dla jednej osoby w kwocie 675,20 zł (w kwocie najniższej renty rodzinnej). Renta rodzinna jest świadczeniem kwotowo korzystniejszym od emerytury z FUS, wobec czego zainteresowana będzie pobierała okresową emeryturę kapitałową w kwocie 200 zł oraz rentę rodzinną w kwocie 636,29 zł. V. Ponowne ustalenie wysokości emerytury Jeżeli po dniu, od którego przyznano emeryturę świadczenioborczyni podlegała ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, wysokość świadczenia ulega ponownemu ustaleniu - na jej wniosek.

15 Wniosek taki oznacza ponowne ustalenie wysokości emerytury z FUS oraz okresowej emerytury kapitałowej. Wynika to jednoznacznie z art. 108 ustawy o emeryturach i rentach z FUS oraz z art. 25 ustawy o emeryturach kapitałowych. 1. Ponowne ustalenie wysokości emerytury z FUS w trybie art. 108 ustawy o emeryturach i rentach z FUS Jeżeli po dniu, od którego przyznano emeryturę na podstawie art. 24 ust. 1 lub art. 24a ustawy o emeryturach i rentach z FUS, świadczenioborczyni podlegała ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, wysokość świadczenia ulega ponownemu ustaleniu na zasadach określonych w art. 108 tej ustawy. W celu ponownego ustalenia wysokości emerytury, świadczenie powiększa się o kwotę wynikającą z podzielenia składek zewidencjonowanych na koncie ubezpieczonego po dniu, od którego ustalono prawo do emerytury do dnia poprzedzającego miesiąc zgłoszenia wniosku o przeliczenie, z uwzględnieniem ich waloryzacji, przez wyrażone w miesiącach średnie dalsze trwanie życia ustalone dla wieku danego ubezpieczonego w dniu złożenia wniosku o ponowne ustalenie wysokości emerytury. Podstawę do obliczenia kwoty zwiększenia emerytury z FUS stanowi kwota składek zewidencjonowanych od miesiąca, od którego została podjęta wypłata emerytury po raz pierwszy, do miesiąca poprzedzającego miesiąc zgłoszenia wniosku o ponowne ustalenie emerytury. Średnie dalsze trwanie życia ustala się na dzień zgłoszenia wniosku o ponowne ustalenie wysokości emerytury z FUS na podstawie tablic dalszego średniego trwania życia obowiązujących w dniu zgłoszenia tego wniosku. Ponowne ustalenie wysokości emerytury następuje na wniosek zgłoszony nie wcześniej niż po upływie roku kalendarzowego lub po ustaniu ubezpieczeń emerytalnego i rentowych. Przykład 19: Kobieta mająca ustalone prawo do okresowej emerytury kapitałowej od dnia 1 lutego 2009 r., kontynuowała ubezpieczenie emerytalne i rentowe do dnia 31 października 2009 r. W dniu 20 listopada 2009 r. zgłosiła wniosek o ponowne ustalenie wysokości emerytury z FUS. Do ustalenia wysokości świadczenia ZUS uwzględni składki na ubezpieczenie emerytalne zewidencjonowane na koncie ubezpieczonego od miesiąca, od którego ustalone zostało prawo do emerytury, tj. od dnia 1 lutego 2009 r. do dnia 31 października 2009 r. Do obliczenia zwiększenia emerytury zostanie przyjęte średnie dalsze trwanie życia ustalone na dzień według tabeli obowiązującej w okresie od 1 kwietnia 2009 r. do 31 marca 2010 r. Przedstawione wyżej zasady mają zastosowanie do kolejnych wniosków o ustalenie emerytury w nowej wysokości.

16 2. Ponowne ustalenie wysokości okresowej emerytury kapitałowej w trybie określonym w art. 25 ustawy o emeryturach kapitałowych Ponowne ustalenie wysokości okresowej emerytury kapitałowej następuje w przypadku, gdy po dniu, od którego została przyznana ta emerytura, emeryt podlegał ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym. Wysokość tej emerytury ulega ponownemu ustaleniu na wniosek osoby zainteresowanej. Wynika to z art. 25 ustawy o emeryturach kapitałowych. Nową wysokość okresowej emerytury kapitałowej ustala się na podstawie przekazywanej do ZUS informacji otwartego funduszu emerytalnego o kwocie środków zgromadzonych na rachunku członka funduszu na ostatni dzień miesiąca, poprzedzającego miesiąc zgłoszenia wniosku o ponowne ustalenie wysokości okresowej emerytury kapitałowej. W celu ustalenia nowej wysokości okresowej emerytury kapitałowej, kwotę podanych przez fundusz środków, dzieli się przez średnie dalsze trwanie życia ustalone według tablic obowiązujących w dniu złożenia wniosku o ponowne ustalenie wysokości emerytury. Średnie dalsze trwanie życia ustala się analogicznie jak przy obliczaniu emerytury z FUS na dzień zgłoszenia wniosku o ponowne ustalenie wysokości emerytury. W przypadku, gdy w wyniku ponownego ustalenia wysokości okresowej emerytury kapitałowej kwota świadczenia jest niższa niż dotychczas pobierana, okresową emeryturę kapitałową wypłaca się w dotychczasowej wysokości. Ponowne ustalenie wysokości emerytury następuje na wniosek zgłoszony nie wcześniej niż po upływie roku kalendarzowego lub po ustaniu ubezpieczeń emerytalnego i rentowych. Przedstawione wyżej zasady mają zastosowanie do kolejnych wniosków o ustalenie emerytury w nowej wysokości. Po obliczeniu nowej wysokości emerytury z FUS i okresowej emerytury kapitałowej ponownie ustala się sumę obu emerytur i ewentualnie dokonuje się podwyższenia do kwoty świadczenia najniższego. Podwyższenia emerytury z FUS do kwoty emerytury najniższej dokonuje się na zasadach określonych w art. 87 ustawy o emeryturach i rentach z FUS (patrz: Część IV). 3. Ponowne ustalenie wysokości emerytury z FUS z innych przyczyn niż określone w art. 108 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Emerytura z FUS podlega również ponownemu ustaleniu w razie: przedłożenia przez świadczeniobiorcę nowych dowodów dotyczących wynagrodzenia lub dochodu przychodu, podlegających wliczeniu do podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne lub ubezpieczenia emerytalne i rentowe, np. zaświadczenia pracodawcy o nagrodzie wypłaconej pracownikowi, zgłoszenia wniosku o przeliczenie kapitału początkowego poprzez np.:

17 zmianę wybranego okresu 10 kolejnych lat kalendarzowych w latach na okres innych kolejnych 10 lat kalendarzowych wybranych z tego okresu, zmianę 20 lat kalendarzowych wybranych z całego okresu ubezpieczenia przypadającego przed 1999 r., na wariant innych 20 lat, z tego okresu, zmianę okresu kolejnych 10 lat kalendarzowych w latach na 20 lat kalendarzowych wybranych z całego okresu ubezpieczenia przypadającego przed 1999 r., zmianę 20 lat kalendarzowych wybranych z całego okresu ubezpieczenia przypadającego przed 1999 r. na okres 10 kolejnych lat kalendarzowych w latach , Wysokość emerytury z FUS podlega ponownemu ustaleniu także w przypadku gdy płatnik składek skoryguje dokumenty ubezpieczeniowe (korekta w rozumieniu ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). W takim przypadku ma zastosowanie art. 114 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Wysokość emerytury ulegnie ponownemu ustaleniu od daty jej przyznania, jednak wyrównanie z tego tytułu zostanie wypłacone nie wcześniej niż od miesiąca, w którym wpłynęły do ZUS skorygowane przez płatnika składek dokumenty ubezpieczeniowe. W pozostałych przypadkach, w których zachodzi konieczność ponownego ustalenia wysokości emerytury (np. po ustaniu ubezpieczenia płatnik składek wypłaci zaległe wynagrodzenie zgodnie z orzeczeniem sądu pracy lub wypłaci 13-tą pensję) ponowne ustalenie wysokości emerytury następuje na zasadach określonych w art. 108 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. VI. Ustanie prawa do emerytury z FUS i okresowej emerytury kapitałowej Prawo do emerytury z FUS ustaje: gdy ustanie którykolwiek z warunków wymaganych do nabycia tego prawa, ze śmiercią osoby uprawnionej. Prawo do okresowej emerytury kapitałowej wygasa: 1) wraz ze śmiercią członka otwartego funduszu emerytalnego, 2) z dniem poprzedzającym dzień, w którym członek otwartego funduszu emerytalnego ukończy 65 rok życia, 3) w przypadku wyczerpania środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym. Prawo do okresowej emerytury kapitałowej ustaje również w przypadku, gdy ustanie prawo do emerytury z FUS, np. gdy zabraknie jednego z warunków uzasadniających ustalenie prawa do tej emerytury. Jeżeli prawo do okresowej emerytury kapitałowej wygasło z powodu wyczerpania środków w otwartym funduszu emerytalnym, ZUS wstrzyma wypłatę okresowej

18 emerytury kapitałowej w związku z ustaniem prawa do tego świadczenia i będzie kontynuował wypłatę emerytury z FUS. VII. Wypłata okresowej emerytury kapitałowej 1. Od jakiej daty wypłacana jest okresowa emerytura kapitałowa? Okresową emeryturę kapitałową wypłaca się od dnia, od którego ustalone zostało prawo do emerytury z FUS. 2. W jakim trybie wypłaca się okresową emeryturę kapitałową? Okresową emeryturę kapitałową wypłaca się wraz z emeryturą lub rentą. Wypłaty tej dokonuje jednostka ZUS właściwa do wypłaty emerytury z FUS, tj. do emerytury, do której ZUS ustalił prawo na podstawie art. 24 ust.1 lub art. 24a ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Jednostką tą jest oddział ZUS właściwy ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o emeryturę. 3. Wypłata okresowej emerytury kapitałowej wraz z rentą, do której prawo ustalił ZUS Zgodnie z ustawą o emeryturach kapitałowych za rentę uważa się świadczenie, do której prawo ustalone zostało przez ZUS na podstawie ustawy o emeryturach lub rentach z FUS albo odrębnych przepisów. Chodzi o: rentę z tytułu niezdolności do pracy oraz rentę rodzinną, do której prawo zostało ustalone na podstawie ustawy o emeryturach i rentach z FUS albo przepisów uprzednio obowiązujących, o ile rencista zachował prawo do takiego świadczenia, rentę z tytułu niezdolności do pracy lub rentę rodzinną, do której prawo zostało ustalone na podstawie odrębnych przepisów: ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych albo przepisów uprzednio obowiązujących, o ile rencista zachował prawo do takiego świadczenia, ustawy z dnia 30 października 2002 r. o zaopatrzeniu z tytułu wypadków lub chorób zawodowych powstałych w szczególnych okolicznościach, ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach podlegających represjom okresu wojny i okresu powojennego albo przepisów uprzednio obowiązujących, o ile rencista zachował prawo do takiego świadczenia, ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin albo przepisów uprzednio obowiązujących, o ile rencista zachował prawo do takiego świadczenia.

19 Okresową emeryturę kapitałową wypłaca się wraz z rentą, do której prawo ustalił ZUS w przypadku, gdy renta z tytułu niezdolności do pracy albo renta rodzinna jest dla zainteresowanej świadczeniem wyższym od emerytury albo wybranym przez osobę uprawnioną. Przykład 20: Pani Janina K., będąca członkiem otwartego funduszu emerytalnego pobiera od 4 lat rentę rodzinna po mężu. Zainteresowana, urodzona w dniu 25 marca 1949 r. wystąpiła w dniu 5 marca 2009 r. z wnioskiem o ustalenie prawa do emerytury. ZUS, po zbadaniu, iż zainteresowana ma prawo do emerytury z FUS i ustaleniu na podstawie informacji przekazanej przez otwarty fundusz emerytalny, iż kwota środków zgromadzonych na rachunku w funduszu jest wystarczająca do ustalenia prawa do okresowej emerytury kapitałowej ustalił prawo do emerytury z FUS i do okresowej emerytury kapitałowej. Po ustaleniu prawa do emerytury z FUS i jej wysokości okazało się, iż pobierana przez zainteresowaną renta rodzinna jest świadczeniem wyższym od tej emerytury. ZUS wydaje decyzję ustalającą prawo do emerytury z FUS i do okresowej emerytury kapitałowej, lecz nie podejmie wypłaty emerytury z FUS, natomiast podejmie wypłatę okresowej emerytury kapitałowej wraz z rentą rodzinną. Przykład 21: Pani Janina W., będąca członkiem otwartego funduszu emerytalnego, pobiera od 15 lat rentę z tytułu niezdolności do pracy przyznaną na stałe. Zainteresowana urodzona w dniu 15 lutego 1949 r. wystąpiła w dniu 25 lutego 2009 r. z wnioskiem o ustalenie prawa do emerytury. ZUS ustalił na wniosek zainteresowanej prawo do emerytury z FUS, co oznacza, iż zainteresowana nie utraciła prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, która jak się okazało, jest korzystniejsza niż emerytura z FUS. ZUS wydaje decyzję ustalającą prawo do emerytury z FUS i do okresowej emerytury kapitałowej, lecz nie podejmie wypłaty emerytury z FUS. W tym przypadku ZUS podejmie wypłatę okresowej emerytury kapitałowej wraz z rentą z tytułu niezdolności do pracy. Przykład 22: Pani Waleria P., członek otwartego funduszu emerytalnego pobiera, od 4 lat rentę z tytułu niezdolności do pracy w związku z wypadkiem przy pracy i osiąga przychód z tytułu pozostawania w stosunku pracy. Zainteresowana urodziła się w dniu 14 lutego 1949 r. i w dniu 5 marca 2009 r. zgłosiła wniosek o ustalenie prawa do emerytury. Zainteresowana nadal osiąga przychody, które wyłączają możliwość pobierania więcej niż jednego świadczenia, tj. emerytury w zbiegu z rentą z tytułu niezdolności do pracy w związku z wypadkiem (art. 26 ust. 3 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych ZUS ustalił prawo do emerytury z FUS i do okresowej emerytury kapitałowej oraz wysokość tych emerytur. Po porównaniu wysokości emerytury z FUS oraz renty wypadkowej, okazało się iż renta wypadkowa jest świadczeniem wyższym od emerytury z FUS.

20 ZUS podejmie wypłatę okresowej emerytury kapitałowej wraz z rentą z tytułu niezdolności do pracy spowodowanej wypadkiem przy pracy. Jeżeli zainteresowana dokona wyboru emerytury z FUS, wówczas ZUS podejmie wypłatę okresowej emerytury kapitałowej łącznie z emeryturą z FUS, a wstrzyma wypłatę renty z tytułu niezdolności do pracy pozostającej w związku z wypadkiem przy pracy - na czas osiągania przychodu. Jeżeli zainteresowana powiadomi ZUS, iż np. z dniem 30 października 2009 r. zaprzestanie osiągać przychód, ZUS z dniem 1 listopada 2009 r. ustali prawo do emerytury z FUS w zbiegu z rentą z tytułu niezdolności do pracy pozostającej w związku z wypadkiem przy pracy na zasadach określonych w ustawie z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych. Zasady ustalania wysokości, w jakiej w takim przypadku wypłaca się okresową emeryturę kapitałową przedstawiamy w rozdziale 4). Przykład 23: Pani Katarzyna J., będąca członkiem otwartego funduszu emerytalnego, pobiera od 7 lat rentę rodzinną po mężu - inwalidzie wojskowym. W lutym 2009 r. zgłosiła wniosek o emeryturę. Po ustaleniu prawa do emerytury z FUS i obliczeniu jej wysokości okazało się, iż renta rodzinna jest świadczeniem wyższym od emerytury. Zainteresowana spełniła również warunki do ustalenia prawa do okresowej emerytury kapitałowej i ZUS ustalił wysokość tej emerytury. ZUS podejmie wypłatę okresowej emerytury kapitałowej wraz z rentą rodzinną po inwalidzie wojskowym. Jeżeli Pani Katarzyna dokona wyboru emerytury z FUS, wówczas ZUS podejmie wypłatę okresowej emerytury kapitałowej łącznie z tą emeryturą, a wstrzyma wypłatę renty rodzinnej. 4. Wypłata emerytury z FUS oraz okresowej emerytury kapitałowej w zbiegu z rentą z tytułu niezdolności do pracy w związku z wypadkiem lub chorobą zawodową albo rentą z tytułu niezdolności do pracy pozostającej w związku ze służbą wojskową, do których prawo ustalił ZUS. Jeżeli osoba uprawniona do okresowej emerytury kapitałowej i do emerytury z FUS jest równocześnie uprawniona do renty z tytułu niezdolności do pracy pozostającej w związku z wypadkiem przy pracy lub chorobą zawodową: rentę wypadkową wypłaca się w pełnej wysokości, a emeryturę - w połowie, albo okresową emeryturę kapitałową i emeryturę z FUS wypłaca się w pełnej wysokości, a rentę wypadkową - w połowie. Analogiczna zasada obowiązuje w przypadku, gdy osoba uprawniona do okresowej emerytury kapitałowej i do emerytury z FUS jest równocześnie uprawniona do renty z tytułu niezdolności do pracy pozostającej w związku ze służbą wojskową.

21 W celu ustalenia połowy emerytury ZUS oblicza: łączną kwotę, obejmującą kwotę emerytury z FUS i okresowej emerytury kapitałowej, a następnie tak ustaloną kwotę dzieli przez 2 i uzyskany wynik porównuje z ustaloną kwotą okresowej emerytury kapitałowej w pełnej wysokości. Jeżeli połowa tej kwoty (a więc połowa sumy emerytury z FUS i okresowej emerytury kapitałowej) jest niższa od okresowej emerytury kapitałowej w pełnej wysokości wypłaca się okresową emeryturę kapitałową w pełnej wysokości. Przykład 24: Okresowa emerytura kapitałowa ustalona została w kwocie 600 zł, a emerytura z FUS w kwocie 560 zł. Suma obu emerytur wynosi zł, a połowa tej kwoty 580 zł. ZUS podejmie wypłatę renty z tytułu niezdolności do pracy pozostającej w związku z wypadkiem przy pracy w kwocie 1490 zł oraz okresową emeryturę kapitałową w pełnej wysokości (tj. 600 zł). W przypadku gdy połowa kwoty emerytury jest wyższa od kwoty okresowej emerytury kapitałowej w pełnej wysokości - wypłaca się połowę kwoty obejmującej sumę obu emerytur, w tym okresową emeryturę kapitałową w pełnej wysokości. Przykład 25: Okresowa emerytura kapitałowa ustalona została w kwocie 300 zł, a emerytura z FUS w kwocie 400 zł. Suma obu emerytur wynosi 700 zł, a połowa tej kwoty 350 zł. ZUS podejmie wypłatę pełnej renty z tytułu niezdolności do pracy w związku z wypadkiem przy pracy w kwocie zł oraz okresową emeryturę kapitałową w kwocie 300 zł i emeryturę z FUS w kwocie 50 zł. 5. Wypłata okresowej emerytury kapitałowej przez ZUS, a emerytury lub renty przez inny niż ZUS organ emerytalny lub rentowy. Jeżeli ZUS ustalił prawo do emerytury z FUS oraz do okresowej emerytury kapitałowej, a osoba zainteresowana ma ustalone prawo do świadczenia, do którego prawo ustala inny niż ZUS organ emerytalny lub rentowy, np. wojskowy organ emerytalny, na podstawie odrębnych przepisów, osoba zainteresowana ma prawo do pobierania okresowej emerytury kapitałowej wraz z tym innym świadczeniem. W takim przypadku nie jest wypłacana emerytura z FUS. W przypadku, gdy rentę wypłaca inny organ emerytalny lub rentowy i świadczenie to jest korzystniejsze kwotowo od emerytury z FUS albo wybrane przez osobę uprawnioną, ZUS wypłaca okresową emeryturę kapitałową, a rentę wypłaca inny organ emerytalny lub rentowy. Wypłaty okresowej emerytury kapitałowej dokonuje się wówczas na zasadach określonych w art. 30 ust. 3 ustawy o emeryturach kapitałowych. Jeżeli członek otwartego funduszu emerytalnego jest uprawniony równocześnie do emerytury z FUS oraz do emerytury rolniczej, do której prawo zostało ustalone na

U S T A W A. z dnia. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw 1)

U S T A W A. z dnia. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw 1) Projekt z dnia U S T A W A o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw 1) Art. 1. W ustawie z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach

Bardziej szczegółowo

Omówienie regulacji wynikających z ustawy obniżającej wiek emerytalny

Omówienie regulacji wynikających z ustawy obniżającej wiek emerytalny Gdańsk, 2 października 2017 r. Omówienie regulacji wynikających z ustawy obniżającej wiek emerytalny Agnieszka Kurczewska-Stanisławowicz Naczelnik Wydziału Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Gdańsku

Bardziej szczegółowo

Emerytura w powszechnym wieku emerytalnym dla osób urodzonych po 31 grudnia 1948 r.

Emerytura w powszechnym wieku emerytalnym dla osób urodzonych po 31 grudnia 1948 r. dr I. A. Wieleba Emerytura w powszechnym wieku emerytalnym dla osób urodzonych po 31 grudnia 1948 r. Osoby urodzone po dniu 31 grudnia 1948 r. mogą nabyć prawo do emerytury w powszechnym wieku emerytalnym,

Bardziej szczegółowo

Dla kogo nowe emerytury

Dla kogo nowe emerytury Dla kogo nowe emerytury Nowa emerytura przysługuje wszystkim ubezpieczonym, urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r., którzy osiągnęli minimalny wiek emerytalny, wynoszący co najmniej 60 lat dla kobiet i co

Bardziej szczegółowo

Okresowa emerytura kapitałowa ze środków zgromadzonych w OFE i zewidencjonowanych na subkoncie w ZUS. Świadczeniobiorcy

Okresowa emerytura kapitałowa ze środków zgromadzonych w OFE i zewidencjonowanych na subkoncie w ZUS. Świadczeniobiorcy Okresowa emerytura kapitałowa ze środków zgromadzonych w OFE i zewidencjonowanych na subkoncie w ZUS Świadczeniobiorcy Warunki nabywania prawa do okresowej emerytury kapitałowej ze środków zgromadzonych

Bardziej szczegółowo

Emerytury w nowym systemie emerytalnym dotyczą osób urodzonych po 1 stycznia 1949 roku.

Emerytury w nowym systemie emerytalnym dotyczą osób urodzonych po 1 stycznia 1949 roku. Emerytury w nowym systemie emerytalnym dotyczą osób urodzonych po 1 stycznia 1949 roku. System emerytalny składa się z trzech filarów. Na podstawie podanych niżej kryteriów klasyfikacji nowy system emerytalny

Bardziej szczegółowo

Przeliczanie emerytur i rent od kwoty bazowej podwyższonej do 100% przeciętnego wynagrodzenia

Przeliczanie emerytur i rent od kwoty bazowej podwyższonej do 100% przeciętnego wynagrodzenia Przeliczanie emerytur i rent od kwoty bazowej podwyższonej do 100% przeciętnego wynagrodzenia Przepisami art. 194 a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Bardziej szczegółowo

Ustalanie prawa do emerytury w każdym z państw członkowskich UE; w tym również w Anglii

Ustalanie prawa do emerytury w każdym z państw członkowskich UE; w tym również w Anglii Ustalanie prawa do emerytury w każdym z państw członkowskich UE; w tym również w Anglii Jeżeli osoby zainteresowane pracowały za granicą w państwach członkowskich Unii Europejskiej, Europejskiego Obszaru

Bardziej szczegółowo

Symbole emerytury wcześniejszej

Symbole emerytury wcześniejszej Podstawa prawna: ustawa o emeryturach i rentach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity z 2009r., Dz. U. Nr 153, poz. 1227, ze zm.) Ustawa z 11.5.2012r. o zmianie ustawy o emeryturach

Bardziej szczegółowo

www.zus.pl ZUS wyjaśnia

www.zus.pl ZUS wyjaśnia Waloryzacja świadczeń emerytalno rentowych od dnia 1 marca 2009 r. W marcu 2009 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych przeprowadza waloryzację świadczeń emerytalno-rentowych. Waloryzacja dokonywana jest z

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁY. uzyskane przez Zarząd. NSZZ PRC w temacie. emerytur - emerytur. pomostowych.

MATERIAŁY. uzyskane przez Zarząd. NSZZ PRC w temacie. emerytur - emerytur. pomostowych. Poznań, dnia 20-05-2013 r. MATERIAŁY uzyskane przez Zarząd NSZZ PRC w temacie emerytur - emerytur pomostowych. Pytania w sprawie emerytur pomostowych i wcześniejszych: 1. Pytanie czy takie warunki uprawniają

Bardziej szczegółowo

Materiał porównawczy do ustawy z dnia 17 października 2008 r.

Materiał porównawczy do ustawy z dnia 17 października 2008 r. BIURO LEGISLACYJNE/ Materiał porównawczy Materiał porównawczy do ustawy z dnia 17 października 2008 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych

Bardziej szczegółowo

EMERYTURY 2017 z uwzględnieniem zmian od 1 października

EMERYTURY 2017 z uwzględnieniem zmian od 1 października EMERYTURY 2017 z uwzględnieniem zmian od 1 października Prawdziwa historia: Drodzy Czytelnicy, 39,90 brutto Napisz cok@wip.pl 22 518 28 28 www.fabrykawiedzy.com Wstęp Emerytury 2017 1 Emerytury 2017 z

Bardziej szczegółowo

EMERYTURY 2017 z uwzględnieniem zmian od 1 października

EMERYTURY 2017 z uwzględnieniem zmian od 1 października EMERYTURY 2017 z uwzględnieniem zmian od 1 października Prawdziwa historia: Drodzy Czytelnicy, 39,90 brutto Napisz cok@wip.pl 22 518 28 28 www.fabrykawiedzy.com Wstęp Emerytury 2017 1 Emerytury 2017 z

Bardziej szczegółowo

dochody budżetu państwa). Osoby urodzone po 1948 r. z chwilą osiągnięcia tego wieku uzyskują prawo do emerytury ustalanej w myśl zreformowanych

dochody budżetu państwa). Osoby urodzone po 1948 r. z chwilą osiągnięcia tego wieku uzyskują prawo do emerytury ustalanej w myśl zreformowanych Przeliczanie emerytur Każdy emeryt ma prawo do przeliczenia swojego świadczenia. Musi spełnić jednak określone warunki. O sytuacjach, w których ZUS obliczy nową wysokość emerytury, mówi Eliza Skowrońska

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 1 lipca 2005 r.

USTAWA z dnia 1 lipca 2005 r. Kancelaria Sejmu s. 1/1 USTAWA z dnia 1 lipca 2005 r. Opracowano na podstawie: Dz.U. z 2005 r. Nr 169, poz. 1412. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz ustawy

Bardziej szczegółowo

Zasady przeliczania świadczeń emerytalno-rentowych

Zasady przeliczania świadczeń emerytalno-rentowych Zasady przeliczania świadczeń emerytalno-rentowych Prezentowany materiał adresowany jest do osób, które mają już ustalone prawo do emerytury lub renty i szukają możliwości ich podwyższenia. Dla ułatwienia

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczenie emerytalne. dr Ariel Przybyłowicz

Ubezpieczenie emerytalne. dr Ariel Przybyłowicz Ubezpieczenie emerytalne dr Ariel Przybyłowicz Ryzyko emerytalne Ochrona sytuacji ochrony zarobków z powodu zrealizowania prawa do zaprzestania działalności zarobkowej w związku z biologicznym (naturalnym)

Bardziej szczegółowo

EMERYTURY 2017 z uwzględnieniem zmian od 1 października

EMERYTURY 2017 z uwzględnieniem zmian od 1 października EMERYTURY 2017 z uwzględnieniem zmian od 1 października Prawdziwa historia: Drodzy Czytelnicy, 39,90 brutto Napisz cok@wip.pl 22 518 28 28 www.fabrykawiedzy.com Wstęp Emerytury 2017 1 Emerytury 2017 z

Bardziej szczegółowo

mogą nabyć prawo do emerytury po ukończeniu wieku letniego (w przypadku kobiety) lub 25 letniego (w przypadku mężczyzny) okresu składkowego i

mogą nabyć prawo do emerytury po ukończeniu wieku letniego (w przypadku kobiety) lub 25 letniego (w przypadku mężczyzny) okresu składkowego i Świadczenia emerytalno-rentowe rentowe podlegające koordynacji unijnej w stosunkach polsko-greckich ki Zakład Ubezpieczeń ń Społecznych ł maj 2013 Polskie świadczenia emerytalno-rentowe rentowe objęte

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych

USTAWA. z dnia r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych Projekt USTAWA z dnia...2008 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych Rozdział 1 Przepisy ogólne Art. 1. Ustawa określa: 1) warunki nabywania i utraty prawa do nauczycielskich świadczeń kompensacyjnych;

Bardziej szczegółowo

Wydział Prawa, Administracji i Ekonomii EMERYTURY Z FUS

Wydział Prawa, Administracji i Ekonomii EMERYTURY Z FUS EMERYTURY Z FUS CO TO JEST EMERYTURA? Art. 67 ust. 1. Konstytucji RP. Obywatel ma prawo do zabezpieczenia społecznego w razie niezdolności do pracy ze względu na chorobę lub inwalidztwo oraz po osiągnięciu

Bardziej szczegółowo

Nauczycielskie świadczenia kompensacyjne

Nauczycielskie świadczenia kompensacyjne Nauczycielskie świadczenia kompensacyjne Od dnia 1 lipca 2009 r. obowiązują przepisy ustawy z dnia 22 maja 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych (Dz. U. Nr 97, poz.800), zwanej dalej

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw 1)

USTAWA. z dnia r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw 1) Projekt 13 lutego 2012 r. USTAWA z dnia...2012 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw 1) Art. 1. W ustawie z dnia 17 grudnia 1998 r.

Bardziej szczegółowo

Waloryzacja świadczeń emerytalno-rentowych od 1 marca 2008 r.

Waloryzacja świadczeń emerytalno-rentowych od 1 marca 2008 r. Waloryzacja świadczeń emerytalno-rentowych od 1 marca 2008 r. Od 1 marca 2008 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych dokonuje podwyższenia świadczeń emerytalno-rentowych w ramach ich waloryzacji. Waloryzacji

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 22 maja 2009 r.

USTAWA z dnia 22 maja 2009 r. Kancelaria Sejmu s. 1/12 USTAWA z dnia 22 maja 2009 r. Opracowano na podstawie: Dz. U. z 2009 o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych 1) r. Nr 97, poz. 800, z 2011 r. Nr 75, poz. 398. Art. 1. Ustawa

Bardziej szczegółowo

Nauczycielskie świadczenie kompensacyjne. Podstawa prawna: Ustawa z dnia 22.05.2009r Dz. U. Nr 997,poz. 800

Nauczycielskie świadczenie kompensacyjne. Podstawa prawna: Ustawa z dnia 22.05.2009r Dz. U. Nr 997,poz. 800 Nauczycielskie świadczenie kompensacyjne Podstawa prawna: Ustawa z dnia 22.05.2009r Dz. U. Nr 997,poz. 800 Od 1 lipca 2009r.obowiązują przepisy ustawy z dnia 22 maja 2009r. o nauczycielskich świadczeniach

Bardziej szczegółowo

Emerytury. po zmianach BIBLIOTEKA

Emerytury. po zmianach BIBLIOTEKA BIBLIOTEKA Emerytury po zmianach 2014 Zasady przechodzenia na emeryturę dokumentacja, rodzaje świadczeń Ustalanie wysokości emerytury Nowe zasady wypłat świadczeń ze środków zgromadzonych w OFE Wypłata

Bardziej szczegółowo

Spełnienie warunków do wcześniejszej emerytury pracowniczej do końca 2008 r. gwarancją przyznania świadczenia

Spełnienie warunków do wcześniejszej emerytury pracowniczej do końca 2008 r. gwarancją przyznania świadczenia Spełnienie warunków do wcześniejszej emerytury pracowniczej do końca 2008 r. gwarancją przyznania świadczenia Komu przysługuje wcześniejsza emerytura pracownicza Wcześniejsza emerytura pracownicza przysługuje

Bardziej szczegółowo

Emerytury: } Część I: Finansowanie. } Część II: Świadczenia

Emerytury: } Część I: Finansowanie. } Część II: Świadczenia Część II świadczenia Emerytury: } Część I: Finansowanie } Część II: Świadczenia Filarowa konstrukcja ubezpieczeń społecznych model klasyczny : I filar - z budżetu państwa II filar ze składki pracodawców

Bardziej szczegółowo

Wysokość emerytury w świetle uchwały Sądu Najwyższego z dnia 10 września 2009 r. (tzw. emerytura po emeryturze).

Wysokość emerytury w świetle uchwały Sądu Najwyższego z dnia 10 września 2009 r. (tzw. emerytura po emeryturze). Wysokość emerytury w świetle uchwały Sądu Najwyższego z dnia 10 września 2009 r. (tzw. emerytura po emeryturze). W dniu 10 września 2009 r. Sąd Najwyższy w składzie 7 sędziów podjął uchwałę, w której przesądził,

Bardziej szczegółowo

Nauczycielskie świadczenia kompensacyjne

Nauczycielskie świadczenia kompensacyjne Nauczycielskie świadczenia kompensacyjne Od dnia 1 lipca 2009 r. obowiązują przepisy ustawy z dnia 22 maja 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych (Dz. U. Nr 97, poz. 800), zwanej dalej

Bardziej szczegółowo

USTAWA o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych Art. 1. Art. 2. Art. 3. Art. 4.

USTAWA o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych Art. 1. Art. 2. Art. 3. Art. 4. USTAWA z dnia 22 maja 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych (Dz. U. z 23 czerwca 2009 r. Nr 97, poz. 800 ze zm., ost. zm. Dz.U. z 2012 r. poz. 637) Art. 1. Ustawa określa: 1) warunki

Bardziej szczegółowo

WYTYCZNE W SPRAWIE REALIZACJI PRZEPISÓW USTAWY Z DNIA 5 MARCA 2015 R. O ZMIANIE USTAWY O EMERYTURACH I RENTACH Z FUNDUSZU UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH

WYTYCZNE W SPRAWIE REALIZACJI PRZEPISÓW USTAWY Z DNIA 5 MARCA 2015 R. O ZMIANIE USTAWY O EMERYTURACH I RENTACH Z FUNDUSZU UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH WYTYCZNE W SPRAWIE REALIZACJI PRZEPISÓW USTAWY Z DNIA 5 MARCA 2015 R. O ZMIANIE USTAWY O EMERYTURACH I RENTACH Z FUNDUSZU UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH Do art. 26 ust. 5 i 6 ustawy emerytalnej Do ustawy emerytalnej

Bardziej szczegółowo

Ustawa z 22 maja 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych (Dz.U. z 2009 r. nr 97, poz. 800)

Ustawa z 22 maja 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych (Dz.U. z 2009 r. nr 97, poz. 800) Ustawa z 22 maja 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych (Dz.U. z 2009 r. nr 97, poz. 800) Dz.U.09.97.800 [+] ustawa z dnia 22 maja 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych

Bardziej szczegółowo

Okresowa emerytura kapitałowa ze środków zapisanych na subkoncie w ZUS

Okresowa emerytura kapitałowa ze środków zapisanych na subkoncie w ZUS Okresowa emerytura kapitałowa ze środków zapisanych na subkoncie w ZUS Spis treści Czym jest okresowa emerytura kapitałowa... 3 Kiedy możesz uzyskać okresową emeryturę kapitałową... 3 Jak ustalamy wysokość

Bardziej szczegółowo

ZASADY PRZYZNAWANIA PRAWA I WYPŁATY ŚWIADCZEŃ PRZEDEMERYTALNYCH

ZASADY PRZYZNAWANIA PRAWA I WYPŁATY ŚWIADCZEŃ PRZEDEMERYTALNYCH ZASADY PRZYZNAWANIA PRAWA I WYPŁATY ŚWIADCZEŃ PRZEDEMERYTALNYCH Warunki wspólne dla wszystkich świadczeń Zgodnie z art. 2 ust. 3 ustawy z 30 kwietnia 2004 r. świadczenie przedemerytalne przysługuje osobie,

Bardziej szczegółowo

Tekst ustawy przyjęty przez Senat bez poprawek USTAWA. z dnia 16 listopada 2016 r.

Tekst ustawy przyjęty przez Senat bez poprawek USTAWA. z dnia 16 listopada 2016 r. Tekst ustawy przyjęty przez Senat bez poprawek USTAWA z dnia 16 listopada 2016 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw 1) Art. 1. W ustawie

Bardziej szczegółowo

SYSTEM EMERYTALNY W POLSCE

SYSTEM EMERYTALNY W POLSCE SYSTEM EMERYTALNY W POLSCE 1 stycznia 1999 roku weszła w życie reforma systemu emerytalnego. Od tego momentu w Polsce funkcjonują równolegle dwa systemy emerytalne: stary system emerytalny dla osób urodzonych

Bardziej szczegółowo

Informacja dla emerytów i rencistów osiągających dodatkowe przychody

Informacja dla emerytów i rencistów osiągających dodatkowe przychody Informacja dla emerytów i rencistów osiągających dodatkowe przychody I. Podstawa prawna: 1. ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego,

Bardziej szczegółowo

Wcześniejsza emerytura dla 60-letnich mężczyzn i 55- letnich kobiet.

Wcześniejsza emerytura dla 60-letnich mężczyzn i 55- letnich kobiet. Wcześniejsza emerytura dla 60-letnich mężczyzn i 55- letnich kobiet. Pracownicy, którzy nie osiągnęli jeszcze pełnego wieku emerytalnego mogą przejść na wcześniejszą emeryturę kobieta po osiągnięciu 55

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 5 stycznia 2017 r. Poz. 38. z dnia 16 listopada 2016 r.

Warszawa, dnia 5 stycznia 2017 r. Poz. 38. z dnia 16 listopada 2016 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 5 stycznia 2017 r. Poz. 38 USTAWA z dnia 16 listopada 2016 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 22 maja 2009 r.

USTAWA. z dnia 22 maja 2009 r. Kancelaria Sejmu s. 1/16 USTAWA z dnia 22 maja 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych 1) Opracowano na podstawie: Dz. U. z 2009 r. Nr 97, poz. 800, z 2011 r. Nr 75, poz. 398, z 2012 r.

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE KOMISJI POLITYKI SPOŁECZNEJ I RODZINY

SPRAWOZDANIE KOMISJI POLITYKI SPOŁECZNEJ I RODZINY SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ IV kadencja Druk nr 4139 SPRAWOZDANIE KOMISJI POLITYKI SPOŁECZNEJ I RODZINY o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 22 maja 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych 1) (Dz. U. z dnia 23 czerwca 2009 r.)

USTAWA. z dnia 22 maja 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych 1) (Dz. U. z dnia 23 czerwca 2009 r.) Dz.U.2009.97.800 2011-05-01 zm. Dz.U.2011.75.398 art. 20 2013-01-01 zm. Dz.U.2012.637 art. 14 USTAWA z dnia 22 maja 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych 1) (Dz. U. z dnia 23 czerwca

Bardziej szczegółowo

ZASIŁEK CHOROBOWY ŚWIADCZENIE REHABILITACYJNE ZASIŁEK WYRÓWNAWCZY

ZASIŁEK CHOROBOWY ŚWIADCZENIE REHABILITACYJNE ZASIŁEK WYRÓWNAWCZY ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH ZASIŁEK CHOROBOWY ŚWIADCZENIE REHABILITACYJNE ZASIŁEK WYRÓWNAWCZY Zasiłek chorobowy r Komu przysługuje zasiłek chorobowy? Zasiłek chorobowy przysługuje osobom objętym ubezpieczeniem

Bardziej szczegółowo

Kapitał początkowy po zmianach od 23.09.2011r.

Kapitał początkowy po zmianach od 23.09.2011r. Kapitał początkowy po zmianach od 23.09.2011r. Co to jest kapitał początkowy Kapitał początkowy jest tzw. hipotetyczną emeryturą pomnożoną przez średnie dalsze trwania życia dla wieku 62 lat równe dla

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 22 maja 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych 1)

USTAWA z dnia 22 maja 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych 1) Kancelaria Sejmu s. 1/1 USTAWA z dnia 22 maja 2009 r. Opracowano na podstawie: Dz.U. z 2009 r. Nr 97, poz. 800. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych 1) Art. 1. Ustawa określa: 1) warunki nabywania

Bardziej szczegółowo

EMP. INFORMACJA do wniosku o emeryturę. Co załatwisz tym wnioskiem. Która placówka ZUS rozpatruje Twój wniosek. Jak wycofać wniosek

EMP. INFORMACJA do wniosku o emeryturę. Co załatwisz tym wnioskiem. Która placówka ZUS rozpatruje Twój wniosek. Jak wycofać wniosek INFORMACJA do wniosku o emeryturę Co załatwisz tym wnioskiem 1. Gdy złożysz ten wniosek: rozpatrzymy Twoje uprawnienia do emerytury z ZUS (w tym do okresowej emerytury kapitałowej 1 ) i wydamy decyzję

Bardziej szczegółowo

Tekst ustawy przekazany do Senatu zgodnie z art. 52 regulaminu Sejmu. USTAWA z dnia 24 kwietnia 2009 r.

Tekst ustawy przekazany do Senatu zgodnie z art. 52 regulaminu Sejmu. USTAWA z dnia 24 kwietnia 2009 r. Tekst ustawy przekazany do Senatu zgodnie z art. 52 regulaminu Sejmu USTAWA z dnia 24 kwietnia 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych Ustawa określa: Art. 1. 1) warunki nabywania i utraty

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia... 2010 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. oraz niektórych innych ustaw 1)

USTAWA z dnia... 2010 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. oraz niektórych innych ustaw 1) USTAWA z dnia... 2010 r. Projekt 3.09.2010 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw 1) Art. 1. W ustawie z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach

Bardziej szczegółowo

Materiał porównawczy. do ustawy z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy o świadczeniach przedemerytalnych

Materiał porównawczy. do ustawy z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy o świadczeniach przedemerytalnych BIURO LEGISLACYJNE/ Materiał porównawczy Materiał porównawczy do ustawy z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy o świadczeniach przedemerytalnych (druk nr 1056) USTAWA z dnia 30 kwietnia 2004 r. O ŚWIADCZENIACH

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 11 maja 2012 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw 1)

USTAWA. z dnia 11 maja 2012 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw 1) Dz.U.2012.637 z dnia 2012.06.06 USTAWA z dnia 11 maja 2012 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw 1) Art. 1. W ustawie z dnia 17 grudnia

Bardziej szczegółowo

z dnia 16 listopada 2016 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw 1)

z dnia 16 listopada 2016 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw 1) Kancelaria Sejmu s. 1/24 U S T AWA Opracowano na podstawie: Dz. U. z 2017 r. poz. 38, 1452. z dnia 16 listopada 2016 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz

Bardziej szczegółowo

U z a s a d n i e n i e

U z a s a d n i e n i e U z a s a d n i e n i e Projekt nowelizacji ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353, Nr 64, poz. 593, Nr 99, poz. 1001,

Bardziej szczegółowo

U S T A W A. z dnia. Rozdział 1 Przepisy ogólne

U S T A W A. z dnia. Rozdział 1 Przepisy ogólne Projekt U S T A W A z dnia o emeryturach kapitałowych 1) Rozdział 1 Przepisy ogólne Art. 1. Ustawa określa: 1) rodzaje świadczeń pieniężnych wypłacanych ze środków zgromadzonych w otwartych funduszach

Bardziej szczegółowo

EMERYTURY POMOSTOWE. Ustawa z dnia 19 grudnia 2008r.o emeryturach pomostowych Dz. U. Nr 237, poz. 1656 weszła w życie od dnia 1 stycznia 2009r.

EMERYTURY POMOSTOWE. Ustawa z dnia 19 grudnia 2008r.o emeryturach pomostowych Dz. U. Nr 237, poz. 1656 weszła w życie od dnia 1 stycznia 2009r. EMERYTURY POMOSTOWE EMERYTURY POMOSTOWE Ustawa z dnia 19 grudnia 2008r.o emeryturach pomostowych Dz. U. Nr 237, poz. 1656 weszła w życie od dnia 1 stycznia 2009r. Ustawa o emeryturach pomostowych zawiera

Bardziej szczegółowo

Informacja dla osób urodzonych w latach 1949-1953

Informacja dla osób urodzonych w latach 1949-1953 Informacja dla osób urodzonych w latach 1949-1953 (wybrane artykuły z ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z funduszu ubezpieczeń społecznych) Art. 24. 1. Ubezpieczonym urodzonym po dniu

Bardziej szczegółowo

I. Niezdolność do pracy powstała przed upływem pierwszego kalendarzowego miesiąca ubezpieczenia

I. Niezdolność do pracy powstała przed upływem pierwszego kalendarzowego miesiąca ubezpieczenia Nowe zasady ustalania podstawy wymiaru zasiłków dla ubezpieczonych niebędących pracownikami w przypadku, gdy niezdolność do pracy powstała przed upływem pierwszego kalendarzowego miesiąca ubezpieczenia

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 15 stycznia 2016 r.

USTAWA. z dnia 15 stycznia 2016 r. Kancelaria Sejmu s. 1/5 USTAWA z dnia 15 stycznia 2016 r. Opracowano na podstawie: Dz. U. z 2016 r. poz. 188, 366. o jednorazowym dodatku pieniężnym dla niektórych emerytów, rencistów i osób pobierających

Bardziej szczegółowo

OBWIESZCZENIE MINISTRA PRACY I POLITYKI SOCJALNEJ z dnia 16 maja 1995 r.

OBWIESZCZENIE MINISTRA PRACY I POLITYKI SOCJALNEJ z dnia 16 maja 1995 r. Kancelaria Sejmu s. 1/9 Dz.U. 1995 Nr 65 poz. 333 OBWIESZCZENIE MINISTRA PRACY I POLITYKI SOCJALNEJ z dnia 16 maja 1995 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o ubezpieczeniu społecznym osób

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 23 stycznia 2008 r. o przenoszeniu praw emerytalnych urzędników Wspólnot Europejskich. Rozdział 1 Przepisy ogólne

USTAWA z dnia 23 stycznia 2008 r. o przenoszeniu praw emerytalnych urzędników Wspólnot Europejskich. Rozdział 1 Przepisy ogólne Kancelaria Sejmu s. 1/1 USTAWA z dnia 23 stycznia 2008 r. Opracowano na podstawie: Dz.U. z 2008 r. Nr 47, poz. 274. o przenoszeniu praw emerytalnych urzędników Wspólnot Europejskich Rozdział 1 Przepisy

Bardziej szczegółowo

Jakie emerytury dla nauczycieli

Jakie emerytury dla nauczycieli Jakie emerytury dla nauczycieli Spis treści Emerytura w powszechnym wieku emerytalnym... 3 Emerytura z tytułu wykonywania pracy w szczególnym charakterze... 4 Emerytura nauczycielska na podstawie Karty

Bardziej szczegółowo

Jedenaście sposobów na wyższą emeryturę obliczoną według starych zasad

Jedenaście sposobów na wyższą emeryturę obliczoną według starych zasad Jedenaście sposobów na wyższą emeryturę obliczoną według starych zasad To nie żadna tajemnica. Każdy emeryt, którego świadczenie obliczono na starych zasadach (z uwzględnieniem zarobków, stażu ubezpieczeniowego

Bardziej szczegółowo

Świadczenia emerytalne

Świadczenia emerytalne Świadczenia emerytalne PRAWO DO EMERYTURY NA DOTYCHCZASOWYCH ZASADACH (STARY SYSTEM SYSTEM ZDEFINIOWANEGO ŚWIADCZENIA) Dotychczasowe zasady zakładały możliwość uzyskania emerytury po spełnieniu warunku

Bardziej szczegółowo

Umowy zlecenia zmiany od 01.01.2016 r. Maria Sobieska Doradca ds. prawa pracy i ubezpieczeń społecznych

Umowy zlecenia zmiany od 01.01.2016 r. Maria Sobieska Doradca ds. prawa pracy i ubezpieczeń społecznych Umowy zlecenia zmiany od 01.01.2016 r. Maria Sobieska Doradca ds. prawa pracy i ubezpieczeń społecznych Co nowego? Z dniem 1 stycznia 2016 r. zmianie uległy niektóre zasady rozstrzygania zbiegów tytułów

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie. Pojęcie i ewolucja ryzyka starości. Metody zabezpieczenia ryzyka starości w prawie polskim

Wprowadzenie. Pojęcie i ewolucja ryzyka starości. Metody zabezpieczenia ryzyka starości w prawie polskim Wprowadzenie Pojęcie i ewolucja ryzyka starości Metody zabezpieczenia ryzyka starości w prawie polskim Przemiany gospodarczo polityczne, a reformy systemów emerytalnych. Reformy systemów emerytalnych :

Bardziej szczegółowo

System emerytalny w Polsce

System emerytalny w Polsce Warszawa, marzec 2017 r. System emerytalny w Polsce Dariusz Noszczak System emerytalny to część systemu ubezpieczeń społecznych System ubezpieczeń społecznych System emerytalny System ubezpieczeń społecznych

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 21 listopada 2008 r.

USTAWA z dnia 21 listopada 2008 r. Opracowano na podstawie: Dz.U.2008.228.1507 PRZEPISY AKTUALNE (na dzień 01.02.2009 r.) USTAWA z dnia 21 listopada 2008 r. o emeryturach kapitałowych (tekst ujednolicony Stan prawny na 1 lutego 2009 r.)

Bardziej szczegółowo

Komentarz. do ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych

Komentarz. do ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych Komentarz do ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (tekst jednolity: Dz. U. z 2009 r. Nr 167, poz. 1322 ze zm.) - wybrane zagadnienia

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 21 listopada 2008 r. o emeryturach kapitałowych. Stan prawny na 01.03.2012r. (Dz.U.2008.228.1507 ze zm.)

USTAWA. z dnia 21 listopada 2008 r. o emeryturach kapitałowych. Stan prawny na 01.03.2012r. (Dz.U.2008.228.1507 ze zm.) USTAWA z dnia 21 listopada 2008 r. o emeryturach kapitałowych. Stan prawny na 01.03.2012r. (Dz.U.2008.228.1507 ze zm.) Rozdział 1 Przepisy ogólne Art. 1. Ustawa określa: 1) rodzaje świadczeń pieniężnych

Bardziej szczegółowo

Informacja o waloryzacji emerytur i rent rolniczych od dnia 1 marca 2017 r.

Informacja o waloryzacji emerytur i rent rolniczych od dnia 1 marca 2017 r. Informacja o waloryzacji emerytur i rent rolniczych od dnia 1 marca 2017 r. Autor: Agnieszka Szewczyk 24.02.2017 Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego informuje, że od dnia 1 marca 2017 r. kwoty świadczeń

Bardziej szczegółowo

ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH DEPARTAMENT STATYSTYKI I PROGNOZ AKTUARIALNYCH ANALIZA WYNIKÓW BADANIA OKRESÓW POBIERANIA EMERYTUR

ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH DEPARTAMENT STATYSTYKI I PROGNOZ AKTUARIALNYCH ANALIZA WYNIKÓW BADANIA OKRESÓW POBIERANIA EMERYTUR ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH DEPARTAMENT STATYSTYKI I PROGNOZ AKTUARIALNYCH ANALIZA WYNIKÓW BADANIA OKRESÓW POBIERANIA EMERYTUR Warszawa 2012 Opracował: Akceptowała: Andrzej Kania Specjalista Izabela

Bardziej szczegółowo

ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH

ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH RENTA RODZINNA Warunki nabywania prawa do renty rodzinnej oraz jej wysokość określa ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Bardziej szczegółowo

ZAWIESZANIE PRAWA DO ŚWIADCZEŃ I ZASIŁKÓW PRZEDEMERYTALNYCH ORAZ ZMNIEJSZANIE ICH WYSOKOŚCI W ZWIĄZKU Z OSIĄGANIEM PRZYCHODÓW

ZAWIESZANIE PRAWA DO ŚWIADCZEŃ I ZASIŁKÓW PRZEDEMERYTALNYCH ORAZ ZMNIEJSZANIE ICH WYSOKOŚCI W ZWIĄZKU Z OSIĄGANIEM PRZYCHODÓW ZAWIESZANIE PRAWA DO ŚWIADCZEŃ I ZASIŁKÓW PRZEDEMERYTALNYCH ORAZ ZMNIEJSZANIE ICH WYSOKOŚCI W ZWIĄZKU Z OSIĄGANIEM PRZYCHODÓW Począwszy od 1 sierpnia 2004 r. obowiązują zasady zawieszania i zmniejszania

Bardziej szczegółowo

Zgodnie z zapisem art. 24 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS emerytury pomostowe zostaną ustanowione dla

Zgodnie z zapisem art. 24 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS emerytury pomostowe zostaną ustanowione dla EMERYTURY POMOSTOWE Zgodnie z zapisem art. 24 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS emerytury pomostowe zostaną ustanowione dla ubezpieczonych urodzonych po dniu 31

Bardziej szczegółowo

Rozliczenie świadczeń i zasiłków przedemerytalnych po zakończeniu roku rozliczeniowego 2008/2009

Rozliczenie świadczeń i zasiłków przedemerytalnych po zakończeniu roku rozliczeniowego 2008/2009 Rozliczenie świadczeń i zasiłków przedemerytalnych po zakończeniu roku rozliczeniowego 2008/2009 W ciągu 2008/2009 r. osoby uprawnione do świadczenia lub zasiłku przedemerytalnego, informowały ZUS o osiąganiu

Bardziej szczegółowo

Poradnik przedsiębiorcy 7. Ubezpieczenia społeczne i zdrowotne

Poradnik przedsiębiorcy 7. Ubezpieczenia społeczne i zdrowotne Poradnik przedsiębiorcy 7. Ubezpieczenia społeczne i zdrowotne 7. Ubezpieczenia społeczne i zdrowotne Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 13 października 1998 o systemie ubezpieczeń społecznych

Bardziej szczegółowo

Wybrane zagadnienia związane ze świadczeniami emerytalno-rentowymi w świetle przepisów unijnych

Wybrane zagadnienia związane ze świadczeniami emerytalno-rentowymi w świetle przepisów unijnych Wybrane zagadnienia związane ze świadczeniami emerytalno-rentowymi w świetle przepisów unijnych Kolonia, 18.09.2014 r. Podstawy prawne dotyczące zabezpieczenia społecznego w stosunkach polsko-niemieckich

Bardziej szczegółowo

zwanym dalej osobami uprawnionymi, jeżeli wysokość tych świadczeń nie przekracza, na dzień 30 czerwca 2017 r., kwoty 2000,00 zł miesięcznie.

zwanym dalej osobami uprawnionymi, jeżeli wysokość tych świadczeń nie przekracza, na dzień 30 czerwca 2017 r., kwoty 2000,00 zł miesięcznie. Projekt USTAWA z dnia.. 2017 r. o jednorazowym dodatku pieniężnym dla niektórych emerytów, rencistów i osób pobierających świadczenia przedemerytalne, zasiłki przedemerytalne, emerytury pomostowe albo

Bardziej szczegółowo

Jedenaście sposobów na wyższą emeryturę

Jedenaście sposobów na wyższą emeryturę Jedenaście sposobów na wyższą emeryturę 2010-09-24 To nie żadna tajemnica. Każdy emeryt, jeśli spełnia określone przepisami warunki, ma prawo starać się o przeliczenie swojego świadczenia i dostawać więcej.

Bardziej szczegółowo

Rozliczenie świadczeń i zasiłków przedemerytalnych po zakończeniu roku rozliczeniowego 2007/2008

Rozliczenie świadczeń i zasiłków przedemerytalnych po zakończeniu roku rozliczeniowego 2007/2008 Rozliczenie świadczeń i zasiłków przedemerytalnych po zakończeniu roku rozliczeniowego 2007/2008 Rozliczenie świadczeń i zasiłków przedemerytalnych przysługujących osobom osiągającym przychody z tytułu

Bardziej szczegółowo

Renty z tytułu niezdolności do pracy

Renty z tytułu niezdolności do pracy I Renty z tytułu niezdolności do pracy Wiadomości ogólne Prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy przysługuje ubezpieczonemu, który spełnia łącznie następujące warunki: został uznany za niezdolnego

Bardziej szczegółowo

Spis treści Wstęp ROZDZIAŁ 1. Ubezpieczenia w systemie zabezpieczenia społecznego ROZDZIAŁ 2. Struktura systemu ubezpieczeń społecznych

Spis treści Wstęp ROZDZIAŁ 1. Ubezpieczenia w systemie zabezpieczenia społecznego ROZDZIAŁ 2. Struktura systemu ubezpieczeń społecznych Spis treści Wstęp....................................... 11 ROZDZIAŁ 1. Ubezpieczenia w systemie zabezpieczenia społecznego........................... 13 1.1. Prawne podstawy zabezpieczenia społecznego.............

Bardziej szczegółowo

EMERYTURA WCZORAJ, DZIŚ I JUTRO

EMERYTURA WCZORAJ, DZIŚ I JUTRO EMERYTURA WCZORAJ, DZIŚ I JUTRO Aldona Ignatowska nabycie uprawnień emerytalnych wcześniejsza emerytura obliczanie wysokości tzw. starej i nowej emerytury emerytura mieszana emerytura z urzędu Obowiązująca

Bardziej szczegółowo

Dodatki do emerytur i rent

Dodatki do emerytur i rent EMERYTURY I RENTY Najniższe emerytury i renty Kwoty najniższych gwarantowanych świadczeń emerytalno-rentowych od 1 marca 2017 r.: emerytura, renta z tytułu całkowitej niezdolności do pracy i renta rodzinna

Bardziej szczegółowo

Dla kogo wcześniejsza emerytura. po 2008 roku. e-poradnik. egazety Prawnej. 188 stron komentarzy, porad i przepisów

Dla kogo wcześniejsza emerytura. po 2008 roku. e-poradnik. egazety Prawnej. 188 stron komentarzy, porad i przepisów e-poradnik egazety Prawnej Dla kogo wcześniejsza emerytura po 2008 roku 188 stron komentarzy, porad i przepisów Czy wniosek o wcześniejszą emeryturę pracowniczą może być złożony po 2008 roku Kto może starać

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 6 czerwca 2012 r. Poz. 637

Warszawa, dnia 6 czerwca 2012 r. Poz. 637 Warszawa, dnia 6 czerwca 2012 r. Poz. 637 USTAWA z dnia 11 maja 2012 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw 1) Art. 1. W ustawie z dnia

Bardziej szczegółowo

Podstawa wymiaru zasiłków dla ubezpieczonych niebędących pracownikami

Podstawa wymiaru zasiłków dla ubezpieczonych niebędących pracownikami Podstawa wymiaru zasiłków dla ubezpieczonych niebędących pracownikami Zgłoszenie do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego warunek uzyskania świadczeń Przystąpić do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego

Bardziej szczegółowo

katarzyna kalata Jak rozliczać zasiłki macierzyńskie po zmianach od 17 czerwca 2013 r.

katarzyna kalata Jak rozliczać zasiłki macierzyńskie po zmianach od 17 czerwca 2013 r. katarzyna kalata Jak rozliczać zasiłki macierzyńskie po zmianach od 17 czerwca 2013 r. SPIS TREŚCI Prawo do zasiłku macierzyńskiego.... 3 Wymiar zasiłku macierzyńskiego z tytułu urodzenia dziecka w czasie

Bardziej szczegółowo

Postępowanie w sprawach o emeryturę pomostową Centrum Obsługi Emerytur Pomostowych Południe w Sosnowcu

Postępowanie w sprawach o emeryturę pomostową Centrum Obsługi Emerytur Pomostowych Południe w Sosnowcu Sosnowiec, październik 2017r. Postępowanie w sprawach o emeryturę pomostową Centrum Obsługi Emerytur Pomostowych Południe w Sosnowcu AGENDA BlokI ZASADY POSTĘPOWANIA W SPRAWACH O EMERYTURĘ POMOSTOWĄ Blok

Bardziej szczegółowo

URLOP BEZPŁATNY A PRAWO DO ZASIŁKÓW ZWIĄZANYCH Z CHOROBĄ I MACIERZYŃSTWEM

URLOP BEZPŁATNY A PRAWO DO ZASIŁKÓW ZWIĄZANYCH Z CHOROBĄ I MACIERZYŃSTWEM URLOP BEZPŁATNY A PRAWO DO ZASIŁKÓW ZWIĄZANYCH Z CHOROBĄ I MACIERZYŃSTWEM Co o urlopie bezpłatnym stanowi Kodeks pracy Zgodnie z Kodeksem pracy pracodawca może udzielić pracownikowi, na jego pisemny wniosek,

Bardziej szczegółowo

PORADNIK SENIORA ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH

PORADNIK SENIORA ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH PORADNIK SENIORA ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH SPIS TREŚCI I. Emerytura na dotychczasowych zasadach.................. 3 II. Jedenaście sposobów na wyższą emeryturę obliczoną w myśl dotychczasowych zasad................................

Bardziej szczegółowo

Informacja w sprawie zasad i trybu przyznawania oraz wypłaty renty socjalnej

Informacja w sprawie zasad i trybu przyznawania oraz wypłaty renty socjalnej Źródło: http://www.zer.msw.gov.pl/zer/informacj/archiwum/3467,informacja-w-sprawie-zasad-i-trybu-przyznawania-oraz-wypla ty-renty-socjalnej.html Wygenerowano: Wtorek, 9 lutego 2016, 11:48 Informacja w

Bardziej szczegółowo

tj. Dz.U poz Dz.U Nr 228 poz. 1507

tj. Dz.U poz Dz.U Nr 228 poz. 1507 Kancelaria Sejmu s. 1/18 tj. Dz.U. 2014 poz. 1097 Dz.U. 2008 Nr 228 poz. 1507 OBWIESZCZENIE MARSZAŁKA SEJMU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ z dnia 4 czerwca 2014 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy

Bardziej szczegółowo

Emerytury górnicze, pomostowe i wcześniejsze piątek, 27 marca 2015 09:20

Emerytury górnicze, pomostowe i wcześniejsze piątek, 27 marca 2015 09:20 20 marca w chorzowskim oddziale ZUS odbyły się konsultacje telefoniczne w sprawie emerytur górniczych, pomostowych i wcześniejszych. Górnicy pytali, ekspert ZUS odpowiadała. Przedstawiamy rezultat tych

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 20 maja 2005 r.

USTAWA z dnia 20 maja 2005 r. Kancelaria Sejmu s. 1/8 USTAWA z dnia 20 maja 2005 r. Opracowano na podstawie Dz.U. z 2005 r. Nr 102, poz. 852. o dodatku pieniężnym dla niektórych emerytów, rencistów i osób pobierających świadczenie

Bardziej szczegółowo

o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (druk nr 2272).

o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (druk nr 2272). SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ IV kadencja Druk nr 2692-A DODATKOWE SPRAWOZDANIE KOMISJI POLITYKI SPOŁECZNEJ I RODZINY o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń

Bardziej szczegółowo

Sekretariat Prezydium KK

Sekretariat Prezydium KK Sekretariat Prezydium KK Od: Jolanta Mordasiewicz [Jolanta.Mordasiewicz@mpips.gov.pl] Wysłano: 14 lutego 2012 15:11 Do: przewodn@solidarnosc.org.pl; guz@opzz.org.pl; Biuro@fzz.org.pl Temat: projekt dot.

Bardziej szczegółowo

Zasady rozliczania i opłacania składki na Fundusz Emerytur Pomostowych. I Obowiązek opłacania składki

Zasady rozliczania i opłacania składki na Fundusz Emerytur Pomostowych. I Obowiązek opłacania składki Zasady rozliczania i opłacania składki na Fundusz Emerytur Pomostowych I Obowiązek opłacania składki Zgodnie z art. 35 ust. 1 ustawy o emeryturach pomostowych 1 (zwanej danej ustawą), składka na Fundusz

Bardziej szczegółowo