Reakcje roślin na światło

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Reakcje roślin na światło"

Transkrypt

1 Wykład Percepcja sygnałów środowiskowych i ruchy roślin Sygnały środowiskowe odbierane przez rośliny - światło (kierunek, natężenie, czas trwania) - temperatura - pole grawitacyjne - pożywienie (woda, minerały) - stymulacja mechaniczna (dotyk) Reakcje roślin na światło Światło, poza energią, dostarcza roślinie kilku informacji - roślina rejestruje jaka jest ilość, jakość, kierunek i czas działania światła Trzy grupy reakcji rośliny na światło: Fotomorfogeneza reakcje rozwojowe regulowane światłem Reakcje fotoperiodyczne reakcje rośliny na czas trwania okresu światła i ciemności Fototropizm i fototaksja ruchy roślin wywołane bodźcami świetlnymi Roślina posiada kilka rodzajów receptorów światła Roślinne receptory światła (fotoreceptory) w odróżnieniu od barwników fotosyntetycznych służą odbieraniu sygnałów środowiskowych fitochromy (PHY) kryptochromy (RY) fototropiny (PHOT) flawoproteiny z rodziny Zeitlupe (ZTL) fotoreceptory UV-B (ULI3) Fotoreceptory są chromoproteinami 1

2 Budowa chromoforu i widma fitochromów Budowa cząsteczek fitochromów fikobilina chromofor PAS (ang. Per-Arnt-Sim); HKLD (ang. Histidyne Kinase-Related Domain) Pod wpływem światła czerwonego i dalekiej czerwieni fitochromy A, B,, D, E zmieniają konformację (fotokonwersja, fototransformacja) PAS PAS HKLD red właściwości spektralne dimeryzacja Pr far red Pfr Transdukcja sygnału aktywność biologiczna Fitochromy występują w kilku izoformach: Fitochrom A (PHYA) fitochrom labilny (łatwo ulega degradacji) Fitochromy B,, D, E (PHYB,, D, E) fitochromy stabilne Rewersja ciemniowa prowadzi to do aktywacji szlaku sygnałowego Fotokonwersja jest (foto)odwracalna Fitochromy funkcjonują jako dimery Dimery fitochromowe pteryna Kryptochromy flawina (FAD) Fototropiny PHOT1 (PH1 non phototropic hypocotyl) PHOT2 (PL1 - PH1-Like) PHR DAS PHR - photolyase homology region DQXVP---E/D---STAES ry1 ry2 LOV1 (PAS) LOV2 (PAS) Grupa chromoforowa: FM mononukleotyd flawinowy A kinaza PHR ry3 LOV Light, Oxygen, Voltage Sekwencja kierująca białko do chloroplastów i mitochondriów Schemat budowy polipeptydów ry1, ry2 i ry3 Widmo absorpcyjne fototropin 2

3 Flawoproteiny z rodziny Zeitlupe Udział fitochromów, kryptochromów i fototropin w regulacji różnych procesów wzrostu i rozwoju LOV F-BOX SZEŚĆ POWT. KELH 73% 70% 80% ZTL (ZEITLUPE) LOV F-BOX SZEŚĆ POWT. KELH 76% 68% 72% FKF1 (FLAVI BIDIG, KELH REAPEAT, F-BOX) LOV F-BOX SZEŚĆ POWT. KELH LKP2 (LOV, KELH PROTEI 2) Wartości wyrażone w procentach przedstawiają stopień homologii pomiędzy poszczególnymi domenami białek z rodziny Zeitlupe. Zegar biologiczny - fotoperiodyzm XVIII w. Karol Linneusz Zegar kwiatowy https://www.ezi.edu.pl/showcasefiles/res_1578_1.ppt Zegar biologiczny wewnętrzny oscylator, zespół sterowanych genami procesów biochemicznych zachodzących w komórkach i tkankach organizmu umożliwiający ciągły pomiar czasu, niezależnie od zmian w środowisku zewnętrznym. Jest to mechanizm pozwalający na synchronizację procesów życiowych organizmów do cyklicznie powtarzających się zmian w zewnętrznych warunkach środowiska. Wytwarzanie rytmu zegara biologicznego związane jest z rytmiczną ekspresją genów zegarowych. WAPŃ FOSFORYLAJA BIAŁEK RUH HLOROPLASTÓW OTWIERAIE I ZAMYKAIE APARATÓW SZPARKOWYH ROZWÓJ SIEWEK EKSPRESJA GEÓW WZROST SIEWEK KWITIEIE OTWIERAIE I ZAMYKAIE KWIATÓW 3

4 Fotoperiodyzm fizjologiczna reakcja organizmu na zmianę czasu trwania okresów ciemności i światła w rytmie okołodobowym (fotoperiod) związana z działaniem zegara biologicznego. Aby zakwitnąć rośliny potrzebują odpowiedniego fotoperiodu - jest rośliną dnia krótkiego (SDP) - do kwitnienia jest jej konieczna długa noc Jakim typem reakcji fotoperiodycznej cechuje się chryzantema? PHY RY ZTL Zegar biologiczny ogólny model Sygnały wejściowe (światło, temperatura) WEWĘTRZY OSYLATOR Elementy pozytywne Elementy negatywne Sygnały wyjściowe (białka) ekspresja genów, ruchy chloroplastów Oscylator wewnętrzny zegara okołodobowego Rytmiczne zmiany ekspresji genów związanych z zegarem 4

5 TO1 aktywuje geny LHY/A1 następnego poranka Jak to działa? Aktywacja genów lhy/cca1 przez światło (nastawianie fazy oscylatora) poranek LHY/A1 wiąże się do elementu wieczornego w promotorze genu toc1 blokując jego ekspresję Ruchy roślin Ruch rośliny jest wynikiem jej reakcji na bodźce środowiska wewnętrznego lub zewnętrznego Zdolność do reagowania rośliny jest uwarunkowana genetycznie Stopień wrażliwości zależy od natężenia bodźca Ruch roślin w odróżnieniu od zwierząt ma charakter stacjonarny, poruszają się organy a nie cała roślina wieczór Typy mechanizmów ruchów roślin MEHAIZM WZROSTOWY nierównomierny wzrost dwóch przeciwległych stron organu rośliny wywoływany jest działaniem auksyn stymulujących wzrost komórek po jednej stronie organu i hamującym ich wzrost po drugiej stanowi zasadniczy mechanizm tropizmów i niektórych nastii MEHAIZM TURGOROWY opiera się na zmianach ciśnienia turgorowego w komórkach w konsekwencji zmiana ciśnienia prowadzi do zmiany wielkości komórki obniżenie ciśnienia jest równoznaczne ze zmniejszeniem rozmiarów komórki o elastycznych ścianach podniesienie ciśnienia wywołuje reakcję odwrotną powiększenie komórki mechanizm ten jest podstawą większości ruchów nastycznych Rodzaje ruchów roślin TROPIZMY ruchy organów roślinnych o charakterze kierunkowym (zależne od kierunku z którego działa bodziec) tropizm dodatni (+) ruch (wygięcie) w kierunku bodźca tropizm ujemny (-) ruch w kierunku przeciwnym do działania bodźca są to ruchy mające charakter wzrostowy ASTIE ruchy organów roślinnych niezależnymi od kierunku działania bodźca możliwości takich ruchów są zależne od budowy organów najczęściej mają charakter turgorowy a nie wzrostowy TAKSJE są swobodnymi ruchami w przestrzeni, ukierunkowane są bodźcami (taksje + i -) ruchy takie wykonują całe organizmy np. pływki glonów, gamety mszaków i paprotników czy pierwotniaki RUHY UTAYJE ruchy kołowe lub wahadłowe u młodych roślin powodowane są nierównomiernym wzrostem ich organów, np. ruchy wąsów czepnych umożliwiające roślinie szukanie podpory jest to przykład ruchu niezależnego od działania bodźca zewnętrznego RUHY ROŚLI POLEGAJĄ A OBRAAIU SIĘ, WYGIAIU I SKRĘAIU ORGAÓW Rodzaje ruchów roślin Bodźce wywołujące ruchy roślin RODZAJ BODŹA TROPIZMY ASTIE Światło fototropizm fotonastia Grawitacja geotropizm Subst. chemiczne chemotropizm chemonastia Woda hydrotropizm Temperatura termotropizm termonastia Mechaniczne (dotyk) tigmotropizm sejsmonastia Rytm dobowy nyktinastia 5

6 Fototropizmy Fototropizmy Wyższe stężenie auksyny. Bardziej wydłużone komórki Auksyna o to jest plagiotropizm? Jednostronne oświetlenie zmienia stężenie auksyn po obu stronach rośliny. Receptory w fototropizmie Geotropizm (grawitropizm) reakcja rośliny na grawitację Geotropizm ujemny pędu Geotropizm dodatni korzenia Korzenie ustawiają się zgodnie z kierunkiem linii sił pola grawitacyjnego, pędy przeciwnie Fizjologia grawitropizmu Transport auksyny w korzeniu Wpływ auksyny na wzrost korzeń a b pęd Po 30 min. Redystrybucja auksyn do spodniej części korzenia powoduje spowolnienie wzrostu komórek. W górnej części komórki rosną normalnie. Auksyna w stężeniach stymulujących wzrost komórek pędu hamuje wzrost komórek korzenia (odcinek a-b) 6

7 Mechanizm percepcji bodźca Tigmonastia (sejsmonastia) u mimozy reakcja rośliny na dotyk Mimoza wyróżnia się niezwykłą czułością na dotyk. Po dotknięciu jej liście gwałtownie składają się a łodyżki wiotczeją. Tak samo roślina reaguje na brak światła słonecznego (czyli w nocy) Dzieje się tak dzięki regulacji ilości wody w wakuolach komórek rośliny - im więcej wody w wakuoli, tym więcej miejsca ona zajmuje, tym jest sztywniejsza; - po dotknięciu woda jest uwalniana z komórek przez co roślina wiotczeje. Ruchy nutacyjne Mimosa pudica ruchy nutacyjne tigmotropizm Dotyk = przepływ K + = utrata H 2 O = utrata turgoru ykntiastie ruchy senne odbywające się zgodnie z rytmicznymi zmianami dnia i nocy (oświetlenia, temperatury lub wilgotności) przykładem nyktinastii są ruchy liści fasoli, szczawiku zajęczego, robinii akacjowej liście wieczorem opadają a podnoszą się rano Ruchy nyknastyczne, autonomiczne, endogenne, nutacje - zazwyczaj oznaczają to samo Południe Północ szczawik zajęczy - nyktinastia 4 rano 7

8 Slajdy dodatkowe 8

Wstęp Tropizmy Nastie Ruchy autonomiczne Pozostałe ruchy. Fizjologia i Regulacja Metabolizmu. Jarosław Szczepanik

Wstęp Tropizmy Nastie Ruchy autonomiczne Pozostałe ruchy. Fizjologia i Regulacja Metabolizmu. Jarosław Szczepanik RUCHY ROŚLIN Fizjologia i Regulacja Metabolizmu Jarosław Szczepanik Zakład Ekofizjologii Molekularnej Roślin, Instytut Biologii Eksperymentalnej i Biotechnologii Roślin Plan prezentacji 1 Wstęp Definicja

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia: Wzrost i rozwój

Zagadnienia: Wzrost i rozwój Zagadnienia: Wzrost i rozwój 1. Definicja wzrostu i rozwoju. 2. Fazy wzrostu i rozwoju (embrionalna, juwenilna, wegetatywna, generatywna). 3. Wpływ czynników środowiska na wzrost i rozwój roślin. 4. Kiełkowanie

Bardziej szczegółowo

WYKŁAD XIII ROŚLINY WZROST I ROZWÓJ

WYKŁAD XIII ROŚLINY WZROST I ROZWÓJ WYKŁAD XIII ROŚLINY WZROST I ROZWÓJ Podstawowe objawy życia: Przemiana materii (metabolizm) WZROST I ROZWÓJ Wzrost - nieodwracalny przyrost rozmiarów rośliny Rozwój - zmiany jakościowe zachodzące w ciągu

Bardziej szczegółowo

Ruchy tropiczne roślin

Ruchy tropiczne roślin Metadane o scenariuszu Ruchy tropiczne roślin 1. Cele lekcji a) Wiadomości Uczeń: - wie, co to są tropizmy, - klasyfikuje rodzaje tropizmów w zależności od rodzaju bodźca, - zna różnicę między tropizmami

Bardziej szczegółowo

Pobudliwość i koordynacja funkcji życiowych u roślin.

Pobudliwość i koordynacja funkcji życiowych u roślin. Pobudliwość i koordynacja funkcji życiowych u roślin. Zadanie 1 A B C W doświadczeniu wykorzystano: syntetyczną auksynę i wodę. Jak zachowała się siewka A, B i C? Zadanie 2 I - Wyjaśnij jakiego czynnika

Bardziej szczegółowo

Większość tkanek roślinnych zachowuje zdolność do wzrostu przez całe Ŝycie. Stanowi to

Większość tkanek roślinnych zachowuje zdolność do wzrostu przez całe Ŝycie. Stanowi to Fizjologia wzrostu i rozwoju roślin 1. Morfogeneza 2. Cykl rozwojowy roślin. Kiełkowanie i wzrost wegetatywny. Autor Dr hab. Renata Bogatek-leszczyńska Większość tkanek roślinnych zachowuje zdolność do

Bardziej szczegółowo

Hormony roślinne ( i f t i o t h o or o m r on o y n )

Hormony roślinne ( i f t i o t h o or o m r on o y n ) Hormony roślinne (fitohormony) Hormony roślinne: To związki chemiczne syntetyzowane w pewnych częściach rośliny służące do "komunikacji" pomiędzy poszczególnymi jej częściami. Działają w bardzo małych

Bardziej szczegółowo

Grawitropizm i fototropizm jako przykłady ruchów roślin. Materiały pomocnicze do ćwiczeń e-rolnictwo Opracowała dr Anna DzierŜyńska

Grawitropizm i fototropizm jako przykłady ruchów roślin. Materiały pomocnicze do ćwiczeń e-rolnictwo Opracowała dr Anna DzierŜyńska Grawitropizm i fototropizm jako przykłady ruchów roślin Materiały pomocnicze do ćwiczeń e-rolnictwo Opracowała dr Anna DzierŜyńska Fototropizm Fototropizm dodatni łodygi- wzrost w kierunku światła, szybszy

Bardziej szczegółowo

W A I T ROŚL Ś I L N CZ. Z I

W A I T ROŚL Ś I L N CZ. Z I ŚWIAT ROŚLIN CZ.I Ruchy roślin Wyróżniamy następujące rodzaje ruchów roślin (reakcje ruchowe): NASTIE TAKSJE TROPIZMY NASTIE Jest to ruch organów rośliny wywołany działaniem bodźców, których kierunek nie

Bardziej szczegółowo

OŚWIETLENIE LED DO OGRODNICTWA. www.growy.com.pl www.neonica.pl Neonica Growy LED www.growy.com.pl strona 1

OŚWIETLENIE LED DO OGRODNICTWA. www.growy.com.pl www.neonica.pl Neonica Growy LED www.growy.com.pl strona 1 OŚWIETLENIE LED DO OGRODNICTWA www.growy.com.pl www.neonica.pl Neonica Growy LED www.growy.com.pl strona 1 SPIS TREŚCI Jeśli nie lampa sodowa, to co? 4 W jaki sposób światło wpływa na wzrost roślin? 5

Bardziej szczegółowo

JAKOŚĆ ŚWIATŁA. Piotr Szymczyk. Katedra Automatyki i Inżynierii Biomedycznej, AGH

JAKOŚĆ ŚWIATŁA. Piotr Szymczyk. Katedra Automatyki i Inżynierii Biomedycznej, AGH JAKOŚĆ ŚWIATŁA Piotr Szymczyk Katedra Automatyki i Inżynierii Biomedycznej, AGH Kraków, 2017 Źródła światła -podział Żarowe źródła światła Żarówki tradycyjne Żarówki halogenowe Wyładowcze źródła światła

Bardziej szczegółowo

ROLA WAPNIA W FIZJOLOGII KOMÓRKI

ROLA WAPNIA W FIZJOLOGII KOMÓRKI ROLA WAPNIA W FIZJOLOGII KOMÓRKI Michał M. Dyzma PLAN REFERATU Historia badań nad wapniem Domeny białek wiążące wapń Homeostaza wapniowa w komórce Komórkowe rezerwuary wapnia Białka buforujące Pompy wapniowe

Bardziej szczegółowo

Komórka organizmy beztkankowe

Komórka organizmy beztkankowe Grupa a Komórka organizmy beztkankowe Poniższy test składa się z 12 zadań. Przy każdym poleceniu podano liczbę punktów możliwą do uzyskania za prawidłową odpowiedź. Za rozwiązanie całego testu możesz otrzymać

Bardziej szczegółowo

WYKORZYSTANIE LAMP LED DO PRODUKCJI ROŚLIN RABATOWYCH

WYKORZYSTANIE LAMP LED DO PRODUKCJI ROŚLIN RABATOWYCH WYKORZYSTANIE LAMP DO PRODUKCJI ROŚLIN RABATOWYCH Rośliny rabatowe (sadzonki i rozsada z siewu a także rośliny mateczne) stanowią ważną pozycję w asortymencie roślin ozdobnych uprawianych pod osłonami.

Bardziej szczegółowo

Nukleotydy w układach biologicznych

Nukleotydy w układach biologicznych Nukleotydy w układach biologicznych Schemat 1. Dinukleotyd nikotynoamidoadeninowy Schemat 2. Dinukleotyd NADP + Dinukleotydy NAD +, NADP + i FAD uczestniczą w procesach biochemicznych, w trakcie których

Bardziej szczegółowo

Biorytmy, sen i czuwanie

Biorytmy, sen i czuwanie Biorytmy, sen i czuwanie Rytmika zjawisk biologicznych określana jako biorytm przyporządkowuje zmiany stanu organizmu do okresowych zmian otaczającego środowiska. Gdy rytmy biologiczne mają charakter wewnątrzustrojowy

Bardziej szczegółowo

KARTA ODPOWIEDZI - KONKURS BIOLOGICZNY ETAP SZKOLNY 2015/16

KARTA ODPOWIEDZI - KONKURS BIOLOGICZNY ETAP SZKOLNY 2015/16 KARTA ODPOWIEDZI - KONKURS BIOLOGICZNY ETAP SZKOLNY 2015/16 Nr Max ilość zad. punktów 1. 4 pkt A. WIRUSY ROŚLINNE Jako materiał genetyczny mają RNA. Do komórki gospodarza wnikają całe, po wcześniejszym

Bardziej szczegółowo

Fizjologia i Regulacja Metabolizmu. Jarosław Szczepanik

Fizjologia i Regulacja Metabolizmu. Jarosław Szczepanik PERCEPCJA I PRZETWARZANIE SYGNAŁÓW U ROŚLIN Fizjologia i Regulacja Metabolizmu Jarosław Szczepanik Zakład Ekofizjologii Molekularnej Roślin, Instytut Biologii Eksperymentalnej i Biotechnologii Roślin Plan

Bardziej szczegółowo

Fizjologia i Regulacja Metabolizmu. Jarosław Szczepanik

Fizjologia i Regulacja Metabolizmu. Jarosław Szczepanik PERCEPCJA I PRZETWARZANIE SYGNAŁÓW U ROŚLIN Fizjologia i Regulacja Metabolizmu Jarosław Szczepanik Zakład Ekofizjologii Molekularnej Roślin, Instytut Biologii Eksperymentalnej i Biotechnologii Roślin Plan

Bardziej szczegółowo

Identyfikacja substancji pochodzenia roślinnego z użyciem detektora CORONA CAD

Identyfikacja substancji pochodzenia roślinnego z użyciem detektora CORONA CAD Identyfikacja substancji pochodzenia roślinnego z użyciem detektora CORONA CAD Przemysław Malec Department of Plant Physiology and Biochemistry, Faculty of Biochemistry, Biophysics and Biotechnology, Jagiellonian

Bardziej szczegółowo

Tom Numer 3 (308) Strony

Tom Numer 3 (308) Strony Tom 64 2015 Numer 3 (308) Strony 471 483 Łucja Kowalewska, Agnieszka Mostowska Zakład Anatomii i Cytologii Roślin Instytut Biologii Eksperymentalnej i Biotechnologii Roślin Wydział Biologii Uniwersytet

Bardziej szczegółowo

POZIOMY WYMAGAŃ EDUKACYJNYCH Z BIOLOGII DLA UCZNIÓW Z UPOŚLEDZENIEM W STOPNIU LEKKIM

POZIOMY WYMAGAŃ EDUKACYJNYCH Z BIOLOGII DLA UCZNIÓW Z UPOŚLEDZENIEM W STOPNIU LEKKIM DLA UCZNIÓW Z UPOŚLEDZENIEM W STOPNIU LEKKIM DZIAŁ I, II i III: RÓŻNORODNOŚĆ ŻYCIA Uczeń umie wymienić niektóre czynności żywego organizmu. Uczeń wie, co to jest komórka. Uczeń umie wymienić niektóre czynności

Bardziej szczegółowo

Temat: Tkanki roślinne. 1. Tkanki miękiszowe.

Temat: Tkanki roślinne. 1. Tkanki miękiszowe. Temat: Tkanki roślinne. 1. Tkanki miękiszowe. Są obecne we wszystkich organach rośliny i stanowią główną ich część. Należą do tkanek stałych, jednak nieraz dają początek wtórnym tkankom twórczym. Zbudowane

Bardziej szczegółowo

METABOLIZM. Zadanie 1. (3 pkt). Uzupełnij tabelę, wpisując w wolne kratki odpowiednio produkt oddychania tlenowego i produkty fermentacji alkoholowej.

METABOLIZM. Zadanie 1. (3 pkt). Uzupełnij tabelę, wpisując w wolne kratki odpowiednio produkt oddychania tlenowego i produkty fermentacji alkoholowej. Zadanie 1. (3 pkt). Uzupełnij tabelę, wpisując w wolne kratki odpowiednio produkt oddychania tlenowego i produkty fermentacji alkoholowej. Zadanie 3. (3 pkt). Schemat mechanizmu otwierania aparatu szparkowego.

Bardziej szczegółowo

Auksyna,,oczami roślin transgenicznych

Auksyna,,oczami roślin transgenicznych Auksyna,,oczami roślin transgenicznych dr Justyna Wiśniewska, UNIWERSYTET MIKOŁAJA KOPERNIKA w TORUNIU ZAKŁAD BIOTECHNOLOGII Auksyny naturalne i sztuczne Naturalne auksyny: IAA - kwas indolilo-3-octowy

Bardziej szczegółowo

Zadanie 1. (2 p.) Uzupełnij tabelę, wpisując nazwę elementu komórki roślinnej pełniącego podaną funkcję.

Zadanie 1. (2 p.) Uzupełnij tabelę, wpisując nazwę elementu komórki roślinnej pełniącego podaną funkcję. Zadanie 1. (2 p.) Uzupełnij tabelę, wpisując nazwę elementu komórki roślinnej pełniącego podaną funkcję. Uwalnianie energii z pokarmu Magazynowanie wody i zbędnych substancji Kierowanie czynnościami życiowymi

Bardziej szczegółowo

Sprawdź swoją wiedzę i umiejętności TKANKI ROŚLINNE. 1. Uzupełnij schemat ilustrujący hierarchiczną budowę organizmu roślin. komórka...

Sprawdź swoją wiedzę i umiejętności TKANKI ROŚLINNE. 1. Uzupełnij schemat ilustrujący hierarchiczną budowę organizmu roślin. komórka... Sprawdź swoją wiedzę i umiejętności TKANKI ROŚLINNE. 1. Uzupełnij schemat ilustrujący hierarchiczną budowę organizmu roślin. komórka...... organizm 2. Na rysunku komórki roślinnej wskaż i podpisz następujące

Bardziej szczegółowo

wykład dla studentów II roku biotechnologii Andrzej Wierzbicki

wykład dla studentów II roku biotechnologii Andrzej Wierzbicki Genetyka ogólna wykład dla studentów II roku biotechnologii Andrzej Wierzbicki Uniwersytet Warszawski Wydział Biologii andw@ibb.waw.pl http://arete.ibb.waw.pl/private/genetyka/ 1. Gen to odcinek DNA odpowiedzialny

Bardziej szczegółowo

Rozmnażanie i wzrost komórek sąściśle kontrolowane. Genetyczne podłoże nowotworzenia

Rozmnażanie i wzrost komórek sąściśle kontrolowane. Genetyczne podłoże nowotworzenia Rozmnażanie i wzrost komórek sąściśle kontrolowane Genetyczne podłoże nowotworzenia Rozmnażanie i wzrost komórek sąściśle kontrolowane Rozmnażanie i wzrost komórek sąściśle kontrolowane Połączenia komórek

Bardziej szczegółowo

INSTYTUT UPRAWY NAWOŻENIA I GLEBOZNAWSTWA PAŃSTWOWY INSTYTUT BADAWCZY

INSTYTUT UPRAWY NAWOŻENIA I GLEBOZNAWSTWA PAŃSTWOWY INSTYTUT BADAWCZY INSTYTUT UPRAWY NAWOŻENIA I GLEBOZNAWSTWA PAŃSTWOWY INSTYTUT BADAWCZY INSTITUTE OF SOIL SCIENCE AND PLANT CULTIVATION STATE RESEARCH INSTITUTE Andrzej Doroszewski SKŁAD SPEKTRALNY PROMIENIOWANIA JAKO CZYNNIK

Bardziej szczegółowo

Interakcje między abiotycznymi i biotycznymi czynnikami stresowymi: od teorii do praktyki Elżbieta Kuźniak Joanna Chojak

Interakcje między abiotycznymi i biotycznymi czynnikami stresowymi: od teorii do praktyki Elżbieta Kuźniak Joanna Chojak Katedra Fizjologii i Biochemii Roślin Uniwersytetu Łódzkiego Interakcje między abiotycznymi i biotycznymi czynnikami stresowymi: od teorii do praktyki Elżbieta Kuźniak Joanna Chojak Plan wykładu Przykłady

Bardziej szczegółowo

Ruchy roślin. (reakcje ruchowe): NASTIE TAKSJE TROPIZMY

Ruchy roślin. (reakcje ruchowe): NASTIE TAKSJE TROPIZMY ŚWIAT ROŚLIN CZ. I Ruchy roślin WyróŜniamy następuj pujące rodzaje ruchów w roślin (reakcje ruchowe): NASTIE TAKSJE TROPIZMY NASTIE Jest to ruch organów w rośliny wywołany działaniem aniem bodźców, których

Bardziej szczegółowo

Rytm biologiczny okresowe natężenie procesów

Rytm biologiczny okresowe natężenie procesów Rytm biologiczny okresowe natężenie procesów biologicznych i funkcji życiowych istot żywych uzależnione od czynników związanych z porą roku, obrotem Ziemi dookoła własnej osi oraz od czynników wewnątrzustrojowych.

Bardziej szczegółowo

KATEDRA FIZYKOCHEMII I TECHNOLOGII POLIMERÓW LABORATORIUM Z FIZYKI I BIOFIZYKI. Wpływ auksyn na wzrost roślin

KATEDRA FIZYKOCHEMII I TECHNOLOGII POLIMERÓW LABORATORIUM Z FIZYKI I BIOFIZYKI. Wpływ auksyn na wzrost roślin POLITECHNIKA ŚLĄSKA WYDZIAŁ CHEMICZNY KATEDRA FIZYKOCHEMII I TECHNOLOGII POLIMERÓW LABORATORIUM Z FIZYKI I BIOFIZYKI Wpływ auksyn na wzrost roślin 14.1. Wprowadzenie 14.1.2. Wzrost roślin Wzrost i rozwój

Bardziej szczegółowo

KARTA KURSU. Fizjologia roślin Ochrona środowiska studia stacjonarne I stopnia. Kod Punktacja ECTS* 3. Dr hab. Andrzej Rzepka Prof.

KARTA KURSU. Fizjologia roślin Ochrona środowiska studia stacjonarne I stopnia. Kod Punktacja ECTS* 3. Dr hab. Andrzej Rzepka Prof. KARTA KURSU Nazwa Nazwa w j. ang. Fizjologia roślin Ochrona środowiska studia stacjonarne I stopnia Plant physiology Kod Punktacja ECTS* 3 Koordynator Dr hab. Andrzej Rzepka Prof. UP Zespół dydaktyczny

Bardziej szczegółowo

Podstawowe prawa ekologiczne. zasady prawa teorie

Podstawowe prawa ekologiczne. zasady prawa teorie Podstawowe prawa ekologiczne zasady prawa teorie przykładowe teorie teoria ewolucji teoria dynamiki biocenoz teoria sukcesji teoria monoklimaksu teoria poliklimaksu przykładowe prawa prawo czynników ograniczających

Bardziej szczegółowo

Z47 BADANIA WŁAŚCIWOŚCI ELEKTROFIZJOLOGICZNYCH BŁON KOMÓRKOWYCH

Z47 BADANIA WŁAŚCIWOŚCI ELEKTROFIZJOLOGICZNYCH BŁON KOMÓRKOWYCH Z47 BADANIA WŁAŚCIWOŚCI ELEKTROFIZJOLOGICZNYCH BŁON KOMÓRKOWYCH I. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z podstawową wiedzą na temat pomiarów elektrofizjologicznych żywych komórek metodą Patch

Bardziej szczegółowo

Fotoperiod 2015-05-19. Wpływ fotoperiodu na preferencję termiczną pojedynczych osobników

Fotoperiod 2015-05-19. Wpływ fotoperiodu na preferencję termiczną pojedynczych osobników Materiał: dorosłe robotnice pszczoły miodnej rasy Apis mellifera carnica (pszczoła krainka), Wiek pszczół - 19 dni od osiągnięcia stadium dorosłego: Czym się zajmuję? robotnice broniące dostępu do gniazda

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU. Botanika rolnicza z fizjologią roślin R.B1

KARTA PRZEDMIOTU. Botanika rolnicza z fizjologią roślin R.B1 KARTA PRZEDMIOTU 1. Informacje ogólne Nazwa przedmiotu i kod (wg planu studiów): Kierunek studiów: Poziom kształcenia: Profil kształcenia: Forma studiów: Obszar kształcenia: Koordynator przedmiotu: Prowadzący

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjnych z przyrody dla wątku biologia

Wymagania edukacyjnych z przyrody dla wątku biologia Wątek tematyczny Metoda naukowa i wyjaśnianie świata Wynalazki, które zmieniły świat Lp. Sugerowany temat lekcji 1. Metoda naukowa pozwala zrozumieć świat 2. W stronę teorii naukowej 3. Pierwszy mikroskop

Bardziej szczegółowo

Przemiana materii i energii - Biologia.net.pl

Przemiana materii i energii - Biologia.net.pl Ogół przemian biochemicznych, które zachodzą w komórce składają się na jej metabolizm. Wyróżnia się dwa antagonistyczne procesy metabolizmu: anabolizm i katabolizm. Szlak metaboliczny w komórce, to szereg

Bardziej szczegółowo

Terminy stosowania w okresie BBCH 07/59. wskazywane w etykietach poszczególnych preparatów. zielony pąk (BBCH 55 56) różowy pąk (BBCH 57 59)

Terminy stosowania w okresie BBCH 07/59. wskazywane w etykietach poszczególnych preparatów. zielony pąk (BBCH 55 56) różowy pąk (BBCH 57 59) Strategia (SCS) JABŁOŃ w kolejnych fazach rozwojowych JABŁOŃ odporności na stresy PĘKANIE PĄKÓW RÓŻOWY PĄK Stymulatory, aktywatory i nawozy wysokozasadowe zalecane w okresie BBCH 07/59 2 x 2 3 l/ha lub

Bardziej szczegółowo

Terminy stosowania w okresie BBCH 07/59. wskazywane w etykietach poszczególnych preparatów. zielony pąk (BBCH 55 56) różowy pąk (BBCH 57 59)

Terminy stosowania w okresie BBCH 07/59. wskazywane w etykietach poszczególnych preparatów. zielony pąk (BBCH 55 56) różowy pąk (BBCH 57 59) Strategia (SCS) JABŁOŃ w kolejnych fazach rozwojowych JABŁOŃ odporności na stresy PĘKANIE PĄKÓW RÓŻOWY PĄK Stymulatory, aktywatory i nawozy wysokozasadowe zalecane w okresie BBCH 07/59 2 x 2 3 l/ha lub

Bardziej szczegółowo

Roślinne kultury tkankowe in vitro hodowla roślin, części roślin, tkanek lub pojedynczych komórek na sztucznych pożywkach w sterylnych warunkach.

Roślinne kultury tkankowe in vitro hodowla roślin, części roślin, tkanek lub pojedynczych komórek na sztucznych pożywkach w sterylnych warunkach. Roślinne kultury tkankowe in vitro hodowla roślin, części roślin, tkanek lub pojedynczych komórek na sztucznych pożywkach w sterylnych warunkach. TOTIPOTENCJA Zdolności do odtworzenia poszczególnych organów,

Bardziej szczegółowo

Zasada pomiaru intensywności fotosyntezy netto i oddychania techniką wymiany gazowej, analizatorem gazu w podczerwieni

Zasada pomiaru intensywności fotosyntezy netto i oddychania techniką wymiany gazowej, analizatorem gazu w podczerwieni Zasada pomiaru intensywności fotosyntezy netto i oddychania techniką wymiany gazowej, analizatorem gazu w podczerwieni Pomiar wymiany gazowej do oceny intensywności fotosyntezy stosowany jest przez fizjologów

Bardziej szczegółowo

Czujniki. Czujniki służą do przetwarzania interesującej nas wielkości fizycznej na wielkość elektryczną łatwą do pomiaru. Najczęściej spotykane są

Czujniki. Czujniki służą do przetwarzania interesującej nas wielkości fizycznej na wielkość elektryczną łatwą do pomiaru. Najczęściej spotykane są Czujniki Ryszard J. Barczyński, 2010 2015 Politechnika Gdańska, Wydział FTiMS, Katedra Fizyki Ciała Stałego Materiały dydaktyczne do użytku wewnętrznego Czujniki Czujniki służą do przetwarzania interesującej

Bardziej szczegółowo

TEST Z CYTOLOGII GRUPA II

TEST Z CYTOLOGII GRUPA II TEST Z CYTOLOGII GRUPA II Zad. 1 (4p.) Rysunek przedstawia schemat budowy pewnej struktury komórkowej. a/ podaj jej nazwę i określ funkcję w komórce, b/ nazwij elementy oznaczone cyframi 2 i 5 oraz określ

Bardziej szczegółowo

Temat: Budowa i funkcje korzenia.

Temat: Budowa i funkcje korzenia. Temat: Budowa i funkcje korzenia. Korzeń to część podziemna organizmu roślinnego (organ wegetatywny) przystosowana do wypełniania określonych funkcji: Umocowania rośliny w podłożu. Pobierania z gleby wody

Bardziej szczegółowo

Owady jako zwierzęta modelowe w badaniach rytmów biologicznych.

Owady jako zwierzęta modelowe w badaniach rytmów biologicznych. dr Piotr Bębas dr Joanna Kotwica-Rolińska dr Marta Polańska mgr Agnieszka Suszczyńska Owady jako zwierzęta modelowe w badaniach rytmów biologicznych. Fotoperiod i zegar biologiczny Ruch Ziemi dookoła własnej

Bardziej szczegółowo

Liczba godzin Punkty ECTS Sposób zaliczenia

Liczba godzin Punkty ECTS Sposób zaliczenia Wydział: Psychologia Nazwa kierunku kształcenia: Psychologia Rodzaj przedmiotu: podstawowy Opiekun: prof. dr hab. Jan Matysiak Poziom studiów (I lub II stopnia): Jednolite magisterskie Tryb studiów: Stacjonarne

Bardziej szczegółowo

Grawitacja okiem biol chemów i Linuxów.

Grawitacja okiem biol chemów i Linuxów. Grawitacja okiem biol chemów i Linuxów. Spis treści 1. Odrobina teorii 2. Prawo powszechnego ciążenia 3. Geotropizm 4. Grawitacja na małą skalę ciężkość ciał 5. Grawitacja nie z tej Ziemi 6. Grawitacja

Bardziej szczegółowo

Zawartość. Wstęp 1. Historia wirusologii. 2. Klasyfikacja wirusów

Zawartość. Wstęp 1. Historia wirusologii. 2. Klasyfikacja wirusów Zawartość 139585 Wstęp 1. Historia wirusologii 2. Klasyfikacja wirusów 3. Struktura cząstek wirusowych 3.1. Metody określania struktury cząstek wirusowych 3.2. Budowa cząstek wirusowych o strukturze helikalnej

Bardziej szczegółowo

I. Biologia- nauka o życiu. Budowa komórki.

I. Biologia- nauka o życiu. Budowa komórki. I. Biologia- nauka o życiu. Budowa komórki. Zaznacz prawidłową definicję komórki. A. jednostka budulcowa tylko bakterii i pierwotniaków B. podstawowa jednostka budulcowa i funkcjonalna wszystkich organizmów

Bardziej szczegółowo

Praca kontrolna z biologii LO dla dorosłych semestr V

Praca kontrolna z biologii LO dla dorosłych semestr V Praca kontrolna z biologii LO dla dorosłych semestr V Poniższa praca składa się z 15 zadań. Przy każdym poleceniu podano liczbę punktów możliwą do uzyskania za prawidłową odpowiedź. Za rozwiązanie zadań

Bardziej szczegółowo

1.8. Funkcje biologiczne wody wynikają z jej właściwości fizycznych i chemicznych. Oceń

1.8. Funkcje biologiczne wody wynikają z jej właściwości fizycznych i chemicznych. Oceń 1 1.8. Funkcje biologiczne wody wynikają z jej właściwości fizycznych i chemicznych. Oceń każdą podaną w tabeli informację, wybierając Prawdę, jeśli jest ona prawdziwa, lub, jeśli jest fałszywa. 1) Ilość

Bardziej szczegółowo

KARTA KURSU. Analysis of food

KARTA KURSU. Analysis of food KARTA KURSU Nazwa Nazwa w j. ang. Analiza żywności Analysis of food Kod Punktacja ECTS* 3 Koordynator dr Apolonia Sieprawska Zespół dydaktyczny Opis kursu (cele kształcenia) Celem wykładów jest zapoznanie

Bardziej szczegółowo

Embriologia roślin nasiennych SYLABUS A. Informacje ogólne

Embriologia roślin nasiennych SYLABUS A. Informacje ogólne Embriologia roślin nasiennych A. Informacje ogólne Elementy sylabusu Nazwa jednostki prowadzącej kierunek Nazwa kierunku studiów Poziom kształcenia Profil studiów Forma studiów Kod Język Rodzaj Rok studiów

Bardziej szczegółowo

Antyoksydanty pokarmowe a korzyści zdrowotne. dr hab. Agata Wawrzyniak, prof. SGGW Katedra Żywienia Człowieka SGGW

Antyoksydanty pokarmowe a korzyści zdrowotne. dr hab. Agata Wawrzyniak, prof. SGGW Katedra Żywienia Człowieka SGGW Antyoksydanty pokarmowe a korzyści zdrowotne dr hab. Agata Wawrzyniak, prof. SGGW Katedra Żywienia Człowieka SGGW Warszawa, dn. 14.12.2016 wolne rodniki uszkodzone cząsteczki chemiczne w postaci wysoce

Bardziej szczegółowo

Rodzice: przeczytajcie i rozwijajcie zainteresowania przyrodnicze dziecka na spacerze w parku.

Rodzice: przeczytajcie i rozwijajcie zainteresowania przyrodnicze dziecka na spacerze w parku. Dzisiejszy artykuł pt. Fizyka spadających liści może zainspirować zarówno rodziców jak i nauczycieli. Można wykorzystać go i w szkole i podczas spaceru z dziećmi. Tematyka artykułu wpasowuje się zajęcia

Bardziej szczegółowo

I BIOLOGIA JAKO NAUKA

I BIOLOGIA JAKO NAUKA I BIOLOGIA JAKO NAUKA Zadanie. Rozwiąż krzyżówkę, a następnie odczytaj i wyjaśnij hasło. 0. Bada skład chemiczny organizmów i zachodzące w nich reakcje.. Zajmuje się procesami dziedziczenia.. Przedmiotem

Bardziej szczegółowo

Copyrights LCE LOGOS Centrum Edukacyjne Fotosynteza

Copyrights LCE LOGOS Centrum Edukacyjne  Fotosynteza Fotosynteza Fotosynteza jest procesem anabolicznym, czyli z prostych substancji pobranych z otoczenia pod wpływem energii syntetyzowane są złożone substancje organiczne (głównie cukry). Energią niezbędną

Bardziej szczegółowo

THE UNFOLDED PROTEIN RESPONSE

THE UNFOLDED PROTEIN RESPONSE THE UNFOLDED PROTEIN RESPONSE Anna Czarnecka Źródło: Intercellular signaling from the endoplasmatic reticulum to the nucleus: the unfolded protein response in yeast and mammals Ch. Patil & P. Walter The

Bardziej szczegółowo

I. PROMIENIOWANIE CIEPLNE

I. PROMIENIOWANIE CIEPLNE I. PROMIENIOWANIE CIEPLNE - lata '90 XIX wieku WSTĘP Widmo promieniowania elektromagnetycznego zakres "pokrycia" różnymi rodzajami fal elektromagnetycznych promieniowania zawartego w danej wiązce. rys.i.1.

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA OBSŁUGI CZUJNIKA ŚWIATŁA I-R LIGHT SENSOR

INSTRUKCJA OBSŁUGI CZUJNIKA ŚWIATŁA I-R LIGHT SENSOR INSTRUKCJA OBSŁUGI CZUJNIKA ŚWIATŁA I-R LIGHT SENSOR I. WSKAZÓWKI BEZPIECZEŃSTWA 1. Stosować wyłącznie w pomieszczeniach suchych. 2. Używać wyłącznie oryginalnych części SELVE. 3. Ludzie i zwierzęta nie

Bardziej szczegółowo

Wiktoria Paciora. Zespół Szkół w Wieczfni Kościelnej Gimnazjum im. Papieża Jana Pawła II w Wieczfni kościelnej. opiekun projektu Beata Skowrońska

Wiktoria Paciora. Zespół Szkół w Wieczfni Kościelnej Gimnazjum im. Papieża Jana Pawła II w Wieczfni kościelnej. opiekun projektu Beata Skowrońska Wiktoria Paciora Zespół Szkół w Wieczfni Kościelnej Gimnazjum im. Papieża Jana Pawła II w Wieczfni kościelnej opiekun projektu Beata Skowrońska Temat projektu: Życie Jana Fasoli Cele projektu, określające

Bardziej szczegółowo

Techniki immunochemiczne. opierają się na specyficznych oddziaływaniach między antygenami a przeciwciałami

Techniki immunochemiczne. opierają się na specyficznych oddziaływaniach między antygenami a przeciwciałami Techniki immunochemiczne opierają się na specyficznych oddziaływaniach między antygenami a przeciwciałami Oznaczanie immunochemiczne RIA - ( ang. Radio Immuno Assay) techniki radioimmunologiczne EIA -

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA OBSŁUGI E031M, E011M, E001M, E11M, E101M

INSTRUKCJA OBSŁUGI E031M, E011M, E001M, E11M, E101M INSTRUKCJA OBSŁUGI E031M, E011M, E001M, E11M, E101M INSTRUKCJA OBSŁUGI (kaliber E031M, E011M, E001M, E111M, E101M) 1. Model ten to zegarek analogowy zasilany światłem. Posiada on specjalną komórkę słoneczną

Bardziej szczegółowo

Czy pomidor może zahamować kiełkowanie fasoli?

Czy pomidor może zahamować kiełkowanie fasoli? 1 Czy pomidor może zahamować kiełkowanie fasoli? Czas trwania zajęć: Eksperyment zajmuje 7 dni. Wymaga codziennego sprawdzania i zapisywania wyników. Potencjalne pytania badawcze: 1. Czy i w jaki sposób

Bardziej szczegółowo

gibereliny naturalna : GA 3 (kwas giberelowy)

gibereliny naturalna : GA 3 (kwas giberelowy) gibereliny naturalna : GA 3 (kwas giberelowy) Miejsce wytwarzania: w dojrzewających nasionach, owocach, zielonych częściach rośliny, w wierzchołkach wzrostu pędu, korzeniach i pręcikach. Biosynteza w plastydach

Bardziej szczegółowo

Budowa i funkcje komórek nerwowych

Budowa i funkcje komórek nerwowych Budowa i funkcje komórek nerwowych Fizjologia Komórki nerwowe neurony w organizmie człowieka około 30 mld w większości skupione w ośrodkowym układzie nerwowym podstawowa funkcja przekazywanie informacji

Bardziej szczegółowo

Ogólny schemat blokowy układu ze sprzężeniem zwrotnym

Ogólny schemat blokowy układu ze sprzężeniem zwrotnym 1. Definicja sprzężenia zwrotnego Sprzężenie zwrotne w układach elektronicznych polega na doprowadzeniu części sygnału wyjściowego z powrotem do wejścia. Częśd sygnału wyjściowego, zwana sygnałem zwrotnym,

Bardziej szczegółowo

Tematy- Biologia zakres rozszerzony, klasa 2TA,2TŻ-1, 2TŻ-2

Tematy- Biologia zakres rozszerzony, klasa 2TA,2TŻ-1, 2TŻ-2 Tematy- Biologia zakres rozszerzony, klasa 2TA,2TŻ-1, 2TŻ-2 Nr lekcji Temat Zakres treści 1 Zapoznanie z PSO, wymaganiami edukacyjnymi i podstawą programową PSO, wymagania edukacyjne i podstawa programowa

Bardziej szczegółowo

Fizjologia roślin - opis przedmiotu

Fizjologia roślin - opis przedmiotu Fizjologia roślin - opis przedmiotu Informacje ogólne Nazwa przedmiotu Fizjologia roślin Kod przedmiotu 13.9-WB-BTP-FR-W-S14_pNadGenR7QSC Wydział Kierunek Wydział Nauk Biologicznych Biotechnologia Profil

Bardziej szczegółowo

7 3 D. 15. ZADANIE 9. Przekątne są prostopadłe i dzielą się na połowę w punkcie przecięcia w: A. trójkącie B. trapezie C. rombie D.

7 3 D. 15. ZADANIE 9. Przekątne są prostopadłe i dzielą się na połowę w punkcie przecięcia w: A. trójkącie B. trapezie C. rombie D. ZADANIE. Wynikiem działania + 5 : 5 4 jest liczba: A. B. 3 C. D. 3 ZADANIE. Wynikiem działania 3 : 0, + 0, 4 jest liczba: 3 3 A., 4 B. 3 C. 3 ZADANIE 3. Wynikiem działania 3 : 0, jest liczba: 3 5 7 3 D.

Bardziej szczegółowo

Rytmy biologiczne uniwersalny system odczytywania czasu

Rytmy biologiczne uniwersalny system odczytywania czasu NAUKA 4/2006 129-133 JOLANTA B. ZAWILSKA 1, JERZY Z. NOWAK 2 Rytmy biologiczne uniwersalny system odczytywania czasu Ruchy rotacyjne Ziemi obrót planety dokoła własnej osi oraz obieg Ziemi wokół Słońca

Bardziej szczegółowo

POWTÓRZENIE TREŚCI NAUCZANIA Z BIOLOGII KLASY III ROZPISKA POWTÓRZEŃ ROK 2007/2008 Klasa I Treści programowe Dział powtórzeniowy Przewidziana data

POWTÓRZENIE TREŚCI NAUCZANIA Z BIOLOGII KLASY III ROZPISKA POWTÓRZEŃ ROK 2007/2008 Klasa I Treści programowe Dział powtórzeniowy Przewidziana data POWTÓRZENIE TREŚCI NAUCZANIA Z BIOLOGII KLASY III ROZPISKA POWTÓRZEŃ ROK 2007/2008 Klasa I Treści programowe Dział powtórzeniowy Przewidziana data 1. Struktura organizmu i funkcje, jakim ona służy ( komórki,

Bardziej szczegółowo

3 3.Tkanki roślinne-twórcze klasyfikacja tkanek na twórcze i stałe charakterystyka tkanek twórczych

3 3.Tkanki roślinne-twórcze klasyfikacja tkanek na twórcze i stałe charakterystyka tkanek twórczych Biologia- kl. 3 TŻ1, 3TŻ-2, 3 TA Numer Temat Zakres treści lekcji 1 1.Rośliny pierwotnie wodne cechy królestwa roślin formy organizacji budowy roślin pierwotnie wodnych sposoby rozmnażania się roślin pierwotnie

Bardziej szczegółowo

wykład dla studentów II roku biotechnologii Andrzej Wierzbicki

wykład dla studentów II roku biotechnologii Andrzej Wierzbicki Genetyka ogólna wykład dla studentów II roku biotechnologii Andrzej Wierzbicki Uniwersytet Warszawski Wydział Biologii andw@ibb.waw.pl http://arete.ibb.waw.pl/private/genetyka/ Program wykładu 1. Jakie

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIA DO PRZYGOTOWANIA DO ĆWICZEŃ Z BIOFIZYKI DLA STUDENTÓW I ROKU WYDZIAŁU LEKARKIEGO W SEMESTRZE LETNIM 2011/2012 ROKU.

ZAGADNIENIA DO PRZYGOTOWANIA DO ĆWICZEŃ Z BIOFIZYKI DLA STUDENTÓW I ROKU WYDZIAŁU LEKARKIEGO W SEMESTRZE LETNIM 2011/2012 ROKU. ZAGADNIENIA DO PRZYGOTOWANIA DO ĆWICZEŃ Z BIOFIZYKI DLA STUDENTÓW I ROKU WYDZIAŁU LEKARKIEGO W SEMESTRZE LETNIM 2011/2012 ROKU. B1 CIŚNIENIE JAKO WIELKOŚĆ BIOFIZYCZNA, CIŚNIENIE A FUNKCJE PODSTAWOWYCH

Bardziej szczegółowo

METODYKA STOSOWANA W ZAKŁADZIE BIOLOGII ROZWOJU ROŚLIN

METODYKA STOSOWANA W ZAKŁADZIE BIOLOGII ROZWOJU ROŚLIN METODYKA STOSOWANA W ZAKŁADZIE BIOLOGII ROZWOJU ROŚLIN Immunolokalizacja wybranych białek i polisacharydów Ksyloglukan u Arabidopsis Kaloza w gametofiach mszaków Immunocytochemia białek cytoszkieletu kortykalnego

Bardziej szczegółowo

Różnorodność życia na Ziemi

Różnorodność życia na Ziemi Różnorodność życia na Ziemi dr Joanna Piątkowska-Małecka Cechy istoty żywej Autoreplikacja zdolność do reprodukcji (samoodtwarzania) Autoregulacja zdolność do podtrzymywania wewnętrznych reakcji chemicznych

Bardziej szczegółowo

Stanowisko do badania zjawiska tłumienia światła w ośrodkach materialnych

Stanowisko do badania zjawiska tłumienia światła w ośrodkach materialnych Stanowisko do badania zjawiska tłumienia światła w ośrodkach materialnych Na rys. 3.1 przedstawiono widok wykorzystywanego w ćwiczeniu stanowiska pomiarowego do badania zjawiska tłumienia światła w ośrodkach

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIE PÓŁPRZEWODNIKOWYCH ŹRÓDEŁ ŚWIATŁA W DOŚWIETLANIU SADZONEK WYBRANYCH GATUNKÓW ROŚLIN

ZASTOSOWANIE PÓŁPRZEWODNIKOWYCH ŹRÓDEŁ ŚWIATŁA W DOŚWIETLANIU SADZONEK WYBRANYCH GATUNKÓW ROŚLIN Andrzej PUTERNICKI Edmund LISAK Waldemar TREDER Jadwiga TREDER Krzysztof KLAMKOWSKI ZASTOSOWANIE PÓŁPRZEWODNIKOWYCH ŹRÓDEŁ ŚWIATŁA W DOŚWIETLANIU SADZONEK WYBRANYCH GATUNKÓW ROŚLIN STRESZCZENIE W artykule

Bardziej szczegółowo

Instrukcja obsługi i-r Light Sensor. Proszę zachować instrukcje!

Instrukcja obsługi i-r Light Sensor. Proszę zachować instrukcje! Instrukcja obsługi i-r Light Sensor Proszę zachować instrukcje! Spis treści Spis treści: Wskazówki bezpieczeństwa... 3 Informacje ogólne... 3 Zastosowanie zgodnie z przeznaczeniem... 3 Montaż... 3 Opis

Bardziej szczegółowo

Spektroskopia magnetycznego rezonansu jądrowego - wprowadzenie

Spektroskopia magnetycznego rezonansu jądrowego - wprowadzenie Spektroskopia magnetycznego rezonansu jądrowego - wprowadzenie Streszczenie Spektroskopia magnetycznego rezonansu jądrowego jest jedną z technik spektroskopii absorpcyjnej mającej zastosowanie w chemii,

Bardziej szczegółowo

Dzień dobry. Miejsce: IFE - Centrum Kształcenia Międzynarodowego PŁ, ul. Żwirki 36, sala nr 7

Dzień dobry. Miejsce: IFE - Centrum Kształcenia Międzynarodowego PŁ, ul. Żwirki 36, sala nr 7 Dzień dobry BARWA ŚWIATŁA Przemysław Tabaka e-mail: przemyslaw.tabaka@.tabaka@wp.plpl POLITECHNIKA ŁÓDZKA Instytut Elektroenergetyki Co to jest światło? Światło to promieniowanie elektromagnetyczne w zakresie

Bardziej szczegółowo

Indukcja własna i wzajemna. Prądy wirowe

Indukcja własna i wzajemna. Prądy wirowe Indukcja własna i wzajemna. Prądy wirowe Indukcja własna (samoindukcja) Warunkiem wzbudzenia SEM indukcji w obwodzie jest przenikanie przez ten obwód zmiennego strumienia magnetycznego, przy czym sposób

Bardziej szczegółowo

SP Klasa VI, temat 2

SP Klasa VI, temat 2 SP Klasa VI, temat 2 SP Klasa VI, temat 2 SP Klasa VI, temat 2 SP Klasa VI, temat 2 SP Klasa VI, temat 2 SP Klasa VI, temat 2 SP Klasa VI, temat 2 SP Klasa VI, temat 2 zagiąć NAUKOWCY SP Klasa VI, temat

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU. Egzamin / zaliczenie na ocenę* WYMAGANIA WSTĘPNE W ZAKRESIE WIEDZY, UMIEJĘTNOŚCI I INNYCH KOMPETENCJI

KARTA PRZEDMIOTU. Egzamin / zaliczenie na ocenę* WYMAGANIA WSTĘPNE W ZAKRESIE WIEDZY, UMIEJĘTNOŚCI I INNYCH KOMPETENCJI WYDZIAŁ PODSTAWOWYCH PROBLEMÓW TECHNIKI Zał. nr 4 do ZW /0 KARTA PRZEDMIOTU Nazwa w języku polskim Elementy biologii układu wzrokowego Nazwa w języku angielskim Biology of visual system selected issues

Bardziej szczegółowo

(12) TŁUMACZENIE PATENTU EUROPEJSKIEGO (19) PL (11) PL/EP 2385332. (96) Data i numer zgłoszenia patentu europejskiego: 04.05.2010 10161915.

(12) TŁUMACZENIE PATENTU EUROPEJSKIEGO (19) PL (11) PL/EP 2385332. (96) Data i numer zgłoszenia patentu europejskiego: 04.05.2010 10161915. RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) TŁUMACZENIE PATENTU EUROPEJSKIEGO (19) PL (11) PL/EP 2385332 (96) Data i numer zgłoszenia patentu europejskiego: 04.05.2010 10161915.3 (13) (51) T3 Int.Cl. F25D 27/00 (2006.01)

Bardziej szczegółowo

Klucz odpowiedzi i kryteria oceniania etap szkolny 2014/2015 Biologia

Klucz odpowiedzi i kryteria oceniania etap szkolny 2014/2015 Biologia Klucz i kryteria oceniania etap szkolny 2014/2015 Biologia 1. Litera Nazwa sposobu ułożenia liści na Przykład rośliny łodydze A naprzeciwległe jasnota/ fuksja B skrętolegle krwawnik/ trzykrotka C okółkowe

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie nr 34. Badanie elementów optoelektronicznych

Ćwiczenie nr 34. Badanie elementów optoelektronicznych Ćwiczenie nr 34 Badanie elementów optoelektronicznych 1. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z elementami optoelektronicznymi oraz ich podstawowymi parametrami, a także doświadczalne sprawdzenie

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY BARWY, PIGMENTY CERAMICZNE

PODSTAWY BARWY, PIGMENTY CERAMICZNE PODSTAWY BARWY, PIGMENTY CERAMICZNE Barwa Barwą nazywamy rodzaj określonego ilościowo i jakościowo (długość fali, energia) promieniowania świetlnego. Głównym i podstawowym źródłem doznań barwnych jest

Bardziej szczegółowo

PRÓBNY EGZAMIN GIMNAZJALNY Z NOWĄ ERĄ 2015/2016 PRZEDMIOTY PRZYRODNICZE

PRÓBNY EGZAMIN GIMNAZJALNY Z NOWĄ ERĄ 2015/2016 PRZEDMIOTY PRZYRODNICZE PRÓBNY EGZAMIN GIMNAZJALNY Z NOWĄ ERĄ 2015/2016 PRZEDMIOTY PRZYRODNICZE ZASADY OCENIANIA ROZWIĄZAŃ ZADAŃ Copyright by Nowa Era Sp. z o.o. Zadanie 1. (0 1) II. Znajomość metodyki badań biologicznych Uczeń:

Bardziej szczegółowo

Zespół Biologii nasion ( )

Zespół Biologii nasion ( ) Renata Bogatek Agnieszka Gniazdowska Urszula Krasuska Anita Wiśniewska Doktoranci: Paulina Andryka Katarzyna Budnicka Joanna Olechowicz Katedra Fizjologii Roślin SGGW Zespół Biologii nasion (2002-2012)

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy I gimnazjum oparte na Programie nauczania biologii Puls życia autorstwa Anny Zdziennickiej

Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy I gimnazjum oparte na Programie nauczania biologii Puls życia autorstwa Anny Zdziennickiej Dział programu I. Biologia nauka o życiu Temat 1. Biologia jako nauka Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy I gimnazjum oparte na Programie nauczania biologii Puls życia autorstwa Anny Zdziennickiej

Bardziej szczegółowo

(zwane również sensorami)

(zwane również sensorami) Czujniki (zwane również sensorami) Ryszard J. Barczyński, 2016 Politechnika Gdańska, Wydział FTiMS, Katedra Fizyki Ciała Stałego Materiały dydaktyczne do użytku wewnętrznego Czujniki Czujniki służą do

Bardziej szczegółowo

Dr inż. Krzysztof Petelczyc Optyka Widzenia

Dr inż. Krzysztof Petelczyc Optyka Widzenia Literatura: Dr inż. Krzysztof Petelczyc Optyka Widzenia http://webvision.med.utah.edu/book A. Valberg Light Vision Color D. Atchison, G. Smith Optics of Human eye M. Zając Optyka okularowa Plan wykładu

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć nr 1

Scenariusz zajęć nr 1 Opracowała: Lucyna Górecka tydzień 4 Scenariusz zajęć nr 1 Temat dnia: Drzewa w parku I. Czas realizacji: dwie jednostki lekcyjne. II. Czynności przedlekcyjne: przygotowanie wcześniejsze doświadczenia

Bardziej szczegółowo

Sterowanie pracą reaktora chemicznego

Sterowanie pracą reaktora chemicznego Sterowanie pracą reaktora chemicznego Celem ćwiczenia jest opracowanie na sterowniku programowalnym programu realizującego jednopętlowy układ regulacji a następnie dobór nastaw regulatora zapewniających

Bardziej szczegółowo