Dostęp do przewodu pokarmowego w żywieniu dojelitowym. Systemy podaży diet. Powikłania żywienie dojelitowego

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Dostęp do przewodu pokarmowego w żywieniu dojelitowym. Systemy podaży diet. Powikłania żywienie dojelitowego"

Transkrypt

1 Dostęp do przewodu pokarmowego w żywieniu dojelitowym. Systemy podaży diet. Powikłania żywienie dojelitowego Konrad Matysiak Klinika Chirurgii Ogólnej, Onkologii Gastroenterologicznej i Chirurgii Plastycznej UM w Poznaniu. 1

2 Żywienie dojelitowe jest żywieniem chorych przy użyciu diet przemysłowych diety te są: jałowe mają stały określony skład nie wymagają dodatkowego przygotowania 2

3 Wybór diety dojelitowej W W nietolerancji nietolerancji mleka: mleka: dieta dieta oparta oparta na na soi soi Oddechowa Oddechowa : : dieta dieta oparta oparta na na produktach produktach tłuszczowych tłuszczowych Niewydolność Niewydolność Nerek Nerek : o : o małej małej objętości, objętości, z z małą małąilością ilościąbiałek białek i i elektrolitów elektrolitów wysokoenergetyczna Wątroby Wątroby : : zawierająca zawierająca aminokwasy aminokwasy rozgałęzione. rozgałęzione. Krążenia Krążenia : : z z małą małązawartością zawartościąsodu sodu 3

4 Wybór diety dojelitowej Ograniczenia płynowe Zwiększone zapotrzebowanie Dieta z wysoką zawartością energii Przewód pokarmowy prawidłowy Dieta standardowa Wysoko białkowa Włókna rozpuszczalne Ograniczone wchłanianie Dieta elementarna Półelementarna 4

5 Warunki stosowania leczenia żywieniowego dojelitowego: zachowany pasaż jelitowy zachowane wchłanianie jelitowe dobór odpowiedniej diety decyduje o biologicznym efekcie leczenia 5

6 Diety przemysłowe czy warto je stosować 1. Rola leczenia żywieniowego w onkologii jest w Polsce niedoceniana. 2. Zbyt późno podejmowane są działania zapobiegające kacheksji nowotworowej. 3. Domowe żywienie dojelitowe w Polsce u chorych z rozpoznaniem terminalnego stadium choroby nowotworowej jest podejmowane zbyt rzadko i za późno 4. W grupie chorych leczonych z powodu choroby nowotworowej nikt nie potrafi określić rokowania, Porównanie czasu przeżycia u chorych żywionych w domu dieta przemysłową i miksowaną Marek Kunecki Postępy Żywienia Klinicznego 6

7 Korzyści dojelitowego leczenia żywieniowego: odżywia i pobudza wzrost kosmków jelitowych wpływa na regenerację nabłonka jelitowego Nutrition Vol. 14, Nos. 7/8, 1998 stymuluje produkcję enzymów nabłonka jelitowego stymuluje produkcję hormonów jelitowych stymuluje produkcję immunoglobulin. 7

8 Zapotrzebowanie energetyczne. Równanie Toronto Harris & Benedict Równanie TEE = (10.5 x % oparzenia BSA) + (0.23 x CI) + (0.84 x EREE) + (114 x T C) - (4.5 x dni od urazu) EREE to: M: = (13.8 x masa) + (5.0 x wzrost) - (6.8 x wiek) F: = (9.6 x masa) + (1.8 x wzrost) - (4.7 x wiek) TEE = EREE x współczynnik aktywności x czynnik stresowy * *: zabieg chirurgiczny: , złamanie: , rozległe oparzenie: BSA powierzchnia ciała EREE Spoczynkowy wydatek energetyczny wyliczony na podstawie wzoru B-H TEE całkowity wydatek energetyczny CI Podaż kalorii w dniu poprzednim 8

9 Zapotrzebowanie energetyczne. Nutritional Support in Burns Metter M. Berger Rene L. Chiolero 9

10 Wpływ podaży energii na wynik leczenia. 10

11 Wskazania do żywienia dojelitowego: zaburzenia połykania w stanach neurologicznych w okresie pooperacyjnym w chorobie nowotworowej ostre i przewlekłe zapalenie trzustki w wysokich przetokach przewodu pokarmowego u nieprzytomnych w rozległych oparzeniach popromienne i polekowe zapalenie jelita grubego w zespole krótkiego jelita jako uzupełnienie żywienia pozajelitowego w leczeniu nieswoistych zapalnych chorób jelita grubego w leczeniu przewlekłej niewydolności oddechowej w leczeniu przewlekłej niewydolności nerek w leczeniu przewlekłej niewydolności wątroby z encefalopatią. 11

12 Wskazania do żywienia dojelitowego: Marek Pertkiewicz, Postępy Żywienia Klinicznego 12

13 o wartości diety decyduje skład właściwości wchłaniania smak sposób i miejsce podania efekt biologiczny objawy niepożądane Dieta polimeryczna Dieta oligo i monomeryczne Dieta diety specjalne Dieta indywidualnie dostosowana 13

14 diety elementarne i oligo peptydowe: źródłem białka są wolne aminokwasy i oligopeptydy wysoka osmolarność wchłanianie w pierwszych 70 cm jelita cienkiego zła tolerancja przez chorych efekt biologiczny porównywalny z dietami pełnobiałkowymi diety elementarne węglowodanów ze względu na wysoką osmolarność nie znajdują powszechnego zastosowania Dieta elementarna: OZT, przetoki trzustkowe, dwunastnicze zespól krótkiego jelita choroba trzewna popromienne zapalenie jelita 14

15 Wytyczne ESPEN ŻP w onkologii Włączenie ŻP zaleca się u pacjentów, którzy nie mogą byćżywieni drogą przewodu pokarmowego oraz: 1. Śmierć z powodu głodzenia nastąpi wcześniej niż z powodu postępu choroby nowotworowej (najczęściej z powodu niedrożności lub niemożności połykania) 2. Stopień wydolności oraz jakośćżycia chorego są akceptowalne 3. Pacjent i rodzina mają silną motywację do poddania się wymagającej procedurze, której skuteczność nie została jeszcze ostatecznie potwierdzona ESPEN Guidelines on Parenteral Nutrition: Non-surgical oncology, F.Bozzettii wsp. Clinical Nutrition 28(2009),

16 Ciężka postać OZT Wczesne żywienie dojelitowe przez ZdJ Diety: -elmentarne, -polimeryczne, -immunostymulujące LZ do jelitowe niemożliwe TPN + ciągły wlew dojelitowy od 10-30ml na godzinę LŻ dojelitowe nie spełnia celu żywieniowego Uzupełniające leczenie żywieniowe pozajelitowe. 16

17 Przetoki przewodu pokarmowego Możliwe zagojenie przetoki TPN + min EN Chory stabilny małe wydzielanie przetoki Znaczne wydzielanie przetoki TPN + leczenie operacyjne Żywienie dojelitowe Osiągnięty cel żywieniowy Uzupełniające PN 17

18 Wykorzystanie preparatów do leczenia żywieniowego w różnych sytuacjach klinicznych Marek Pertkiewicz Postępy żywienia KlinicznegoNr 1/2006 Tom 1 18

19 Wykorzystanie preparatów do leczenia żywieniowego w różnych sytuacjach klinicznych Zastosowanie Diet normalizujących glikemię u chorych z: cukrzycą, upośledzoną tolerancją glukozy po ciężkich urazach, operacyjnych w OZT ograniczeniach podaży węglowodanów,. Planowanie leczenia żywieniowego chorego z ciężka postacią OZT Marek Kunecki Diason: podaż 90ml/h bez przerwy nocnej. 19

20 Przeciwwskazania do: dojelitowego leczenia żywieniowego. Wstrząs Brak dostępu do przewodu pokarmowego Niedrożność mechaniczna Względne : Opieka terminalna Przetoki jelitowe 20

21 Systemy podaży diet. Dostęp do przewodu pokarmowego w żywieniu dojelitowym. 21

22 22

23 Dostęp dożywienia dojelitowego: przez zgłębnik do żołądka przez zgłębnik przeprowadzony do jelita gastrostomię mikrojejunostomię PEG PEJ 23

24 PEG gastrostomia endoskopowa. 24

25 Wskazania do założenia dostępu : Dostęp do przewodu pokarmowego umożliwiający leczenie żywieniowe. tymczasowe i przewlekłe zaburzenia neurologiczne, choroba nowotworowa górnego odcinka przewodu pokarmowego, urazy głowy i szyi zabieg operacyjny, który wyklucza żywienie doustne Odbarczenie przewodu pokarmowego. w zaawansowanej chorobie nowotworowej 25

26 Przeciwwskazania do założenia PEG: Brak dostępu endoskopowego, Koagulopatia Ogólne przeciwwskazania do endoskopii PP. Niedrożność 26

27 Zasady bezpiecznego założenia PEG Możliwe endoskopowe rozdmuchanie żołądka Uwidocznienie wgłobienia przedniej ściany żołądka Transiluminacja 27

28 Sposoby podawania Metoda porcji. Po 8 godzinach od założenia PEG : 3 X 100 ml 5% roztwór glukozy. Kolejny dzień: 4 x 100 ml dieta standardowa Po każdym podaniu przepłukać 100 ml woda, herbata, jeżeli nie ma powikłań: Od 3 dnia 5 x 100 ml plus płyny, taką podaż można utrzymać kolejne 5 dni, Następnie zwiększyć podaż preparatu do 5 x 200 ml Dobra tolerancja diety po 30 dniach można dążyć do 3 podań od 300 do 500 ml Każdą porcję należy podawać przez minut. Przyjmowanie diety nie ogranicza swobody chorego 28

29 Sposób podawania diety w pierwszej dobie żywienia do żołądka godzina Liczba godzin Szybkość podania 30/ml/h przerw a Kontrola zalegania 40/ml/h przerwa Kontrola zalegania 40ml/h przerwa Kontrola zalegani a Podaż W kolejnych dobach zwiększać podaż w zależności od tolerancji chorego, oraz oceny zalegania. 29

30 Sposób podawania diety dojelitowej Dieta musi być podawana we wlewie ciągłym. Szybkość podania od ml/ godzinę Szybkość można zwiększać o 10 do 20 ml na godzinę co godzin Warunkiem zwiększenia jest pełna tolerancja diety. Należy zachować minimum 6 do 8 godzin przerwy nocnej. Wadą wlewu ciągłego jest konieczność wielogodzinnego podłączenia opakowania diety, co utrudnia pacjentowi poruszanie się. 30

31 Zasady karmienia przez peg/gastrostomię Karmienie można rozpoczynać po 6-8 godzin po założeniu PEG. Ułożenie pacjenta w czasie karmienia może być: z uniesioną górną połową ciała pozycja siedząca, wyprostowana; Dietę przemysłową przetacza się w temperaturze ciała Temperatura posiłku nie może przekraczać 40 C. Zgłębnik należy przepłukać 25 ml przegotowanej wody przed każdym rozpoczęciem i po zakończeniu podawania diety lub leku, Należy zachować co najmniej 6 do 8 godzin nocnej przerwy w karmieniu. Jeżeli pacjent ma choć częściowo zachowaną możliwość połykania, powinien przyjmować doustnie letnie płyny w ilościach zaspokajających pragnienie (woda niegazowana, herbata). 31

32 Podawanie leków: Nie ma leków w przeznaczonych do podawania przez zgłę łębnik. Obowiązuje zasada nie podawania leków w z dietą. Należy y przerwać podawanie diety Przepłuka ukać zgłę łębnik Podać lek rozdrobniony w moździerzu i rozpuszczony w wodzie Każdy lek podawać oddzielnie Ponownie przepłuka ukać zgłę łębnik i rozpocząć podawania diety. Nie należy!!!!: Podawać wszystkich zleconych leków jednocześnie Podawać leków przeznaczonych do podania podjęzykowego Podawać leków dojelitowych Tabletek o przedłużonym działaniu 32

33 Monitorowanie stanu klinicznego: Krytycznie chorzy. Chorzy w odległej dobie od zadziałania urazu, bez prawidłowej funkcji przewodu pokarmowego. Chorzy w okresie przed operacyjnym. Przewlekle niedożywieni. 33

34 Zespółżywieniowy i i jego zadania usegentonl et al. CurrClinNutrMetabCare 2006;9:149 Prawidłowe współdziałanie wykwalifikowanego zespołu żywieniowego zmniejsza ryzyko powikłań z 28% do 3% JPEN J Parenter Enteral Nutr 2004; 28:

35 Program kontroli zalegania w żołądku: Podać do żołądka ml wody, herbaty Zamknąć zgłę łębnik na 2 godz. Po 2 godz. podłą łączyć zgłę łębnik do pojemnika. Odzyskanie ponad połowy owy podanej objęto tości oznacza złez opróżnianie żołądka. 35

36 Żywienie do żołądka : zaleganie żołądkowe powinno być kontrolowane co 4 godziny zaleganie powyżej ml wymaga zatrzymania żywienia ew. zastosowanie leków poprawiających motorykężołądka np.: Metoclopramid 36

37 Zaburzenia opróżniania żołądka : urazy głowy urazy wielonarządowe bezpośredni okres pooperacyjny śpiączka wątrobowa zapalenie otrzewnej i trzustki zastosowanie leków p.-bólowych i rozkurczowych 37

38 Żywienie dojelitowe : przetrwała atonia żołądka refluxżołądkowo-jelitowy zaburzenia połykania i odkrztuszania leczenie respiratorem ograniczenie sekrecji żołądkowej - np.:ozt 38

39 Niedrożność zgłębnika: występuje u 6-12% pacjentów głównym objawem jest zwolnienie tempa wlewu zapobieganie: energiczne płukanie stosowanie enzymów trzustkowych 39

40 Powikłania żywienia dojelitowego pielęgnacja powikłania mechaniczne powikłania septyczne powikłania metaboliczne Nutrition Volume 19, Number 10, 2003 przewodnienie odwodnienie hiperosmolarne nieketonowe odwodnienie World J Gastroenterol 2007 hipoglikemia February 14; 13(6): zaburzenia elektrolitowe zakażenie diety zachłystowe zapalenie płuc nudności i wymioty BIEGUNKA 40

41 Powikłania związane z przezskórną endoskopową gastrostomią Ciężkie powikłania: Zapalenie otrzewnej Aspiracja Krwawienie Martwicze zapalenie powięzi Śmierć Implantacja przerzutów guza nowotworowego Pozostałe: Zakażenie wokół portu Przypadkowe usunięcie Ileus Wyciek treści żołądkowej Wrzód żołądka Buried bumper syndrome Przetoki Częstość występowania % 0.3-1% 0-2.5% Rare 0-2.1% Rare % % 1-2% 1-2% % % % JOP. J Pancreas 2012 Jan 10; 13(1):

42 Każdy chory u którego zakłada się gastrostomię jest zagrożony krwawieniem. Dlatego też, każdy chory wymaga: Zabezpieczenia w krew Możliwości monitorowania parametrów hemodynamicznych Dostępu do badań obrazowych USG, TK Gotowości do interwencji chirurgicznej. 42

43 Nadzór metaboliczny. Bieżąca ocena stanu chorego (układ krążenia, układ oddechowy, obrzęki, ) bilans płynów (szczegółowe uwzględnianie strat) badania biochemiczne ( w zależności od stanu chorego) 43

WSKAZANIA DO DOMOWEGO ŻYWIENIA POZA- i DOJELITOWEGO. Stanisław Kłęk

WSKAZANIA DO DOMOWEGO ŻYWIENIA POZA- i DOJELITOWEGO. Stanisław Kłęk WSKAZANIA DO DOMOWEGO ŻYWIENIA POZA- i DOJELITOWEGO Stanisław Kłęk ROZWÓJ HPN I Początek HPN: zarezerwowane wyłącznie dla nienowotworowej niewydolności jelit II Szybki wzrost ilości ośrodków i liczby chorych

Bardziej szczegółowo

Domowe żywienie enteralne dzieci w praktyce. dr hab. n. med. Jarosław Kierkuś

Domowe żywienie enteralne dzieci w praktyce. dr hab. n. med. Jarosław Kierkuś Domowe żywienie enteralne dzieci w praktyce. dr hab. n. med. Jarosław Kierkuś Klinika Gastroenterologii, Hepatologii, Zaburzeń Odżywiania i Pediatrii IPCZD, Warszawa HEN program domowego żywienia enteralnego

Bardziej szczegółowo

Finansowanie leczenia żywieniowego

Finansowanie leczenia żywieniowego Polskie Towarzystwo Żywienia Pozajelitowego i Dojelitowego Finansowanie leczenia żywieniowego Stanisław Kłęk REFUNDOWANE LECZENIE ŻYWIENIOWE SZPITAL DOM HOSPICJUM ZOL LECZENIE ŻYWIENIOWE SZPITALNE Zarządzenie

Bardziej szczegółowo

Finansowanie żywienia dojelitowego

Finansowanie żywienia dojelitowego Polska Szkoła Żywienia Klinicznego i Metabolizmu Finansowanie żywienia dojelitowego Stanisław Kłęk Kraków, 4 II 2012 REFUNDOWANE LECZENIE ŻYWIENIOWE SZPITAL DOM HOSPICJUM ZOL LECZENIE ŻYWIENIOWE SZPITALNE

Bardziej szczegółowo

Przypadek kliniczny Akademia Żywienia w Onkologii. Małgorzata Misiak

Przypadek kliniczny Akademia Żywienia w Onkologii. Małgorzata Misiak Przypadek kliniczny Akademia Żywienia w Onkologii Małgorzata Misiak Pacjentka TP l.61 Wzrost 154 cm Wyjściowa masa ciała 47 kg BMI 19.8 Hb 9.8 g/dl; Lym 1.66 G/l TP 56.2 g/l; Alb 28.5 g/l; Prealb 14.0

Bardziej szczegółowo

PLANOWANIE INTERWENCJI ŻYWIENIOWEJ

PLANOWANIE INTERWENCJI ŻYWIENIOWEJ Kurs Zespołów Żywieniowych PLANOWANIE INTERWENCJI ŻYWIENIOWEJ Stanisław Kłęk Polskie Towarzystwo Żywienia Pozajelitowego i Dojelitowego Szpital Specjalistyczny im. Stanley Dudrick a, Skawina Definicja:

Bardziej szczegółowo

Żywienie w Onkologii 2011. Wskazania do żywienia do- i pozajelitowego u chorych leczonych w szpitalu Rola szpitalnych zespołów żywieniowych

Żywienie w Onkologii 2011. Wskazania do żywienia do- i pozajelitowego u chorych leczonych w szpitalu Rola szpitalnych zespołów żywieniowych Żywienie w Onkologii 2011 Wskazania do żywienia do- i pozajelitowego u chorych leczonych w szpitalu Rola szpitalnych zespołów żywieniowych Stanisław Kłęk Polskie Towarzystwo Żywienia Pozajelitowego i Dojelitowego

Bardziej szczegółowo

Żywienie dojelitowe - wskazania

Żywienie dojelitowe - wskazania Żywienie dojelitowe - wskazania Tomasz Kowalczyk Oddział Chirurgii Ogólnej, Onkologicznej i Gastroenterologicznej, Szpital Uniwersytecki, Kraków Poradnia Żywieniowa, Nutricare, Kraków 1 Leczenie żywieniowe

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO. PRIMENE 10% roztwór do infuzji 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO. PRIMENE 10% roztwór do infuzji 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO PRIMENE 10% roztwór do infuzji 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY 100 ml roztworu do infuzji zawiera: L-Izoleucyna... L-Leucyna... L-Walina...

Bardziej szczegółowo

WSKAZANIA DO ŻYWIENIA DOJELITOWEGO PROWADZENIE I NADZÓR ŻYWIENIA PODSTAWY DOBORU DIET

WSKAZANIA DO ŻYWIENIA DOJELITOWEGO PROWADZENIE I NADZÓR ŻYWIENIA PODSTAWY DOBORU DIET KATEDRA I KLINIKA ANESTEZJOLOGII I INTENSYWNEJ TERAPII Kierownik: dr hab.n. med. KRZYSZTOF KUSZA COLLEGIUM MEDICUM im. L.RYDYGIERA W BYDGOSZCZY UNIWERSYTETU MIKOŁAJA KOPERNIKA W TORUNIU WSKAZANIA DO ŻYWIENIA

Bardziej szczegółowo

50% pacjentów z chorobą onkologiczną nie uczestniczy w żadnej formie poradnictwa dietetycznego 50% pacjentów z chorobą onkologiczną nie uczestniczy w żadnej formie poradnictwa dietetycznego 20-50% sięga

Bardziej szczegółowo

Zasady, Kryteria Przyjęć i Wypisów Pacjentów do Oddziału Intensywnej Terapii

Zasady, Kryteria Przyjęć i Wypisów Pacjentów do Oddziału Intensywnej Terapii Dr n. med. Krzysztof Powała-Niedźwiecki Zasady, Kryteria Przyjęć i Wypisów Pacjentów do Oddziału Intensywnej Terapii Centrum Onkologii Ziemi Lubelskiej im. św. Jana z Dukli Lublin, 2011 1. Do OIT będą

Bardziej szczegółowo

Leczenie żywieniowe NIEDOŻYWIENIE. NIEDOŻYWIENIE definicja. NIEDOŻYWIENIE konsekwencje medyczne NIEDOŻYWIENIE LECZENIE ŻYWIENIOWE.

Leczenie żywieniowe NIEDOŻYWIENIE. NIEDOŻYWIENIE definicja. NIEDOŻYWIENIE konsekwencje medyczne NIEDOŻYWIENIE LECZENIE ŻYWIENIOWE. Leczenie żywieniowe LECZENIE ŻYWIENIOWE ŻYWIENIE podaż odpowiedniej ilości jakości DZIAŁANIE FARMAKOLOGICZNE modulacja reakcji Katedra i Zakład Farmakologii Klinicznej Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu

Bardziej szczegółowo

Stanisław Kłęk REALIZACJA ŻYWIENIA DOJELITOWEGO W OIT POWIKŁANIA ŻYWIENIA DOJELITOWEGO

Stanisław Kłęk REALIZACJA ŻYWIENIA DOJELITOWEGO W OIT POWIKŁANIA ŻYWIENIA DOJELITOWEGO Stanisław Kłęk REALIZACJA ŻYWIENIA DOJELITOWEGO W OIT POWIKŁANIA ŻYWIENIA DOJELITOWEGO LECZENIE ŻYWIENIOWE W ODDZIALE INTENSYWNEJ TERAPII WSKAZANIA DO LECZENIA ŻYWIENIOWEGO Wskazania do leczenia żywieniowego

Bardziej szczegółowo

Żywienie w Onkologii 2011

Żywienie w Onkologii 2011 Żywienie w Onkologii 2011 Wskazania do żywienia w warunkach domowych. Wsparcie żywieniowe, poradnictwo dietetyczne, całkowite żywienie do- i pozajelitowe Stanisław Kłęk Polskie Towarzystwo Żywienia Pozajelitowego

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Ogólne zasady postępowania w stanach nagłych Psy i koty

Spis treści. Ogólne zasady postępowania w stanach nagłych Psy i koty Ogólne zasady postępowania w stanach nagłych Psy i koty 1 Leczenie infuzyjne (płynoterapia)....................................................... 3 Objętość płynów..................................................................................

Bardziej szczegółowo

CENTRUM KSZTAŁCENIA PODYPLOMOWEGO PIELĘGNIAREK I POŁOŻNYCH

CENTRUM KSZTAŁCENIA PODYPLOMOWEGO PIELĘGNIAREK I POŁOŻNYCH RAMOWY PROGRAM KURSU SPECJALISTYCZNEGO ŻYWIENIE ENTERALNE I PARENTERALNE Program przeznaczony dla pielęgniarek AUTORZY WSPÓŁPRACUJĄCY Z CENTRUM KSZTAŁCENIA PODYPLOMOWEGO PIELĘGNIAREK I POŁOŻNYCH W OPRACOWANIU

Bardziej szczegółowo

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu. Karta przedmiotu. obowiązuje w roku akademickim 2012/2013

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu. Karta przedmiotu. obowiązuje w roku akademickim 2012/2013 Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu Karta przedmiotu Instytut Zdrowia obowiązuje w roku akademickim 01/013 Kierunek studiów: Pielęgniarstwo Profil: Praktyczny Forma studiów: Stacjonarne Kod

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PRZYGOTOWANY PRZEZ ZESPÓŁ PROGRAMOWY W SKŁADZIE 1

PROGRAM PRZYGOTOWANY PRZEZ ZESPÓŁ PROGRAMOWY W SKŁADZIE 1 PROGRAM PRZYGOTOWANY PRZEZ ZESPÓŁ PROGRAMOWY W SKŁADZIE 1 1. dr n. med. Elżbieta Walewska Przewodnicząca Zespołu; Zakład Pielęgniarstwa Klinicznego Instytut Pielęgniarstwa i Położnictwa Wydział Nauk o

Bardziej szczegółowo

Prowadzący: dr hab. med. Stanisław MALINGER prof. PWSZ dr Grażyna BĄCZYK mgr piel. Justyna Skrzyńska

Prowadzący: dr hab. med. Stanisław MALINGER prof. PWSZ dr Grażyna BĄCZYK mgr piel. Justyna Skrzyńska Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Gnieźnie Instytut Nauk o Zdrowiu Kierunek - Pielęgniarstwo Studia niestacjonarne

Bardziej szczegółowo

PLANOWANIE LECZENIA ŻYWIENIOWEGO I JEGO STOPNIOWE WDRAŻANIE U DOROSŁEGO

PLANOWANIE LECZENIA ŻYWIENIOWEGO I JEGO STOPNIOWE WDRAŻANIE U DOROSŁEGO PLANOWANIE LECZENIA ŻYWIENIOWEGO I JEGO STOPNIOWE WDRAŻANIE U DOROSŁEGO Gdańsk 2011 Teresa Korta II Klinika Anestezjologii i Intensywnej Terapii Warszawski Uniwersytet Medyczny WSKAZANIA DO LECZENIA ŻYWIENIOWEGO

Bardziej szczegółowo

1.5. Zasady planowania diet leczniczych na podstawie dziennej racji pokarmowej człowieka zdrowego

1.5. Zasady planowania diet leczniczych na podstawie dziennej racji pokarmowej człowieka zdrowego DIETETYKA Dariusz Włodarek SPIS TREŚCI Rozdział I. Planowanie i organizacja żywienia dietetycznego 1.1. Zagadnienia sanitarno-higieniczne w żywieniu dietetycznym 1.2. Dobór surowców i technik przyrządzania

Bardziej szczegółowo

Sztuczny dostęp do przewodu pokarmowego. Krzysztof Figuła I. Katedra Chirurgii Ogólnej i Klinika Chirurgii Gastroenetrologicznej UJ CM w Krakowie

Sztuczny dostęp do przewodu pokarmowego. Krzysztof Figuła I. Katedra Chirurgii Ogólnej i Klinika Chirurgii Gastroenetrologicznej UJ CM w Krakowie Sztuczny dostęp do przewodu pokarmowego Krzysztof Figuła I. Katedra Chirurgii Ogólnej i Klinika Chirurgii Gastroenetrologicznej UJ CM w Krakowie Wskazania Chorzy u których nie jest możliwe wystarczające

Bardziej szczegółowo

Spis treści. śelazo... 46 Wapń i witamina D... 47 Cynk... 47

Spis treści. śelazo... 46 Wapń i witamina D... 47 Cynk... 47 Spis treści Przedmowa... 9 1. Ustalanie zapotrzebowania energetycznego w róŝnych stanach chorobowych (Danuta Gajewska)... 11 Wiadomości ogólne... 11 Całkowita przemiana materii... 12 Wprowadzenie... 12

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE NR 9/2013/DSOZ PREZESA NARODOWEGO FUNDUSZU ZDROWIA. z dnia 12 marca 2013 r.

ZARZĄDZENIE NR 9/2013/DSOZ PREZESA NARODOWEGO FUNDUSZU ZDROWIA. z dnia 12 marca 2013 r. ZARZĄDZENIE NR 9/2013/DSOZ PREZESA NARODOWEGO FUNDUSZU ZDROWIA z dnia 12 marca 2013 r. zmieniające zarządzenie w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju rehabilitacja lecznicza

Bardziej szczegółowo

Wytyczne Światowej Organizacji Gastroenterologicznej dotyczące otyłości, 2011 World Gastroenterology Organization Global Guidelines: Obesity 2011

Wytyczne Światowej Organizacji Gastroenterologicznej dotyczące otyłości, 2011 World Gastroenterology Organization Global Guidelines: Obesity 2011 Wytyczne Światowej Organizacji Gastroenterologicznej dotyczące otyłości, 2011 World Gastroenterology Organization Global Guidelines: Obesity 2011 Lisbeth Mathus-Vliegen, James Toouli, Michael Fried, Aamir

Bardziej szczegółowo

Leczenie cukrzycy typu 2- nowe możliwości

Leczenie cukrzycy typu 2- nowe możliwości Leczenie cukrzycy typu 2- nowe możliwości Dr n. med. Iwona Jakubowska Oddział Diabetologii, Endokrynologii i Chorób Wewnętrznych SP ZOZ Woj,. Szpital Zespolony Im. J. Śniadeckiego w Białymstoku DEFINICJA

Bardziej szczegółowo

Zaawansowany. Zaliczenie drugiego semestru z chirurgii i pielęgniarstwa chirurgicznego.

Zaawansowany. Zaliczenie drugiego semestru z chirurgii i pielęgniarstwa chirurgicznego. 1 Kierunek: PIELĘGNIARSTWO Nazwa przedmiotu Chirurgia i pielęgniarstwo chirurgiczne Kod przedmiotu Poziom przedmiotu Rok studiów Semestr Liczba punktów Metody nauczania Język wykładowy Imię i nazwisko

Bardziej szczegółowo

Kurs leczenia żywieniowego dla Zespołów Żywieniowych. Kraków, 19 IV 2013

Kurs leczenia żywieniowego dla Zespołów Żywieniowych. Kraków, 19 IV 2013 Kurs leczenia żywieniowego dla Zespołów Żywieniowych Kraków, 19 IV 2013 ZESPOŁY ŻYWIENIOWE Zespół (oddział) wyspecjalizowany w leczeniu żywieniowym, powoływany w celu organizacji, prowadzenia i nadzorowania

Bardziej szczegółowo

20 września 2013 r. EMA/564255/2013. 7 Westferry Circus Canary Wharf London E14 4HB United Kingdom

20 września 2013 r. EMA/564255/2013. 7 Westferry Circus Canary Wharf London E14 4HB United Kingdom 20 września 2013 r. EMA/564255/2013 Zawieszenie pozwolenia na dopuszczenie do obrotu produktu leczniczego Numeta G13%E i wprowadzenie nowych działań służących zminimalizowaniu ryzyka stosowania produktu

Bardziej szczegółowo

Poradnik dla pacjentów. z gastrostomią odżywczą Flocare PEG

Poradnik dla pacjentów. z gastrostomią odżywczą Flocare PEG Poradnik dla pacjentów z gastrostomią odżywczą Flocare PEG 18 CH18 1. Co to jest PEG?... 2 2. Rodzaje mieszanek odżywczych... 3 3. Metody żywienia przez PEG... 3 4. Zasady karmienia i pielęgnacji chorego

Bardziej szczegółowo

Lp. Zakres świadczonych usług i procedur Uwagi

Lp. Zakres świadczonych usług i procedur Uwagi Choroby układu nerwowego 1 Zabiegi zwalczające ból i na układzie współczulnym * X 2 Choroby nerwów obwodowych X 3 Choroby mięśni X 4 Zaburzenia równowagi X 5 Guzy mózgu i rdzenia kręgowego < 4 dni X 6

Bardziej szczegółowo

Aktualne zasady diagnostyki i leczenia chorób zapalnych jelit

Aktualne zasady diagnostyki i leczenia chorób zapalnych jelit Instytut Pomnik Centrum Zdrowia Dziecka Odział Gastroenterologii, Hepatologii, Zaburzeń Odżywiania i Pediatrii Al. Dzieci Polskich 20, 04-730, Warszawa Aktualne zasady diagnostyki i leczenia chorób zapalnych

Bardziej szczegółowo

Spis treści ROZDZIAŁ 1 ROZDZIAŁ 2 ROZDZIAŁ 3 ROZDZIAŁ 4. Spis Autorów Wstęp

Spis treści ROZDZIAŁ 1 ROZDZIAŁ 2 ROZDZIAŁ 3 ROZDZIAŁ 4. Spis Autorów Wstęp Spis treści Spis Autorów Wstęp ROZDZIAŁ 1 Metabolizm w chirurgii 1.1. Informacje wstępne...1 1.2. Podział ustroju...1 1.3. Prawa równowagi wodno-elektrolitowej i kwasowo-zasadowej...2 1.4. Skład elektrolitowy

Bardziej szczegółowo

Przedmowa do wydania polskiego 11 Wstęp 13 Podziękowania 14

Przedmowa do wydania polskiego 11 Wstęp 13 Podziękowania 14 Spis treści Przedmowa do wydania polskiego 11 Wstęp 13 Podziękowania 14 1. Wstęp i ustalanie rozpoznania 15 Co to jest mukowiscydoza? 15 Skąd nazwa mukowiscydoza? 16 Kiedy można podejrzewać występowanie

Bardziej szczegółowo

Hipoglikemia. przyczyny, objawy, leczenie. Beata Telejko

Hipoglikemia. przyczyny, objawy, leczenie. Beata Telejko Hipoglikemia przyczyny, objawy, leczenie Beata Telejko Klinika Endokrynologii, Diabetologii i Chorób Wewnętrznych Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku Definicja hipoglikemii w cukrzycy Zespół objawów

Bardziej szczegółowo

CHOROBY WEWNĘTRZNE CHOROBY UKŁADU MOCZOWEGO

CHOROBY WEWNĘTRZNE CHOROBY UKŁADU MOCZOWEGO CHOROBY WEWNĘTRZNE CHOROBY UKŁADU MOCZOWEGO Dariusz Moczulski Klinika Chorób Wewnętrznych i Nefrodiabetologii Uniwersytecki Szpital Kliniczny im. WAM ul. Żeromskiego 113, Łódź Zaburzenia gospodarki wodno

Bardziej szczegółowo

Interwencje żywieniowe u dzieci otyłych aktualne spojrzenie

Interwencje żywieniowe u dzieci otyłych aktualne spojrzenie Interwencje żywieniowe u dzieci otyłych aktualne spojrzenie H. Dyląg, 1 H. Weker 1, M. Barańska 2 1 Zakład Żywienia 2 Zakład Wczesnej Interwencji Psychologicznej karmienie na żądanie 7-5 posiłków 3 posiłki

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 15 września 2011 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 15 września 2011 r. Dziennik Ustaw Nr 206 12175 Poz. 1225 1225 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 15 września 2011 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu ambulatoryjnej opieki specjalistycznej

Bardziej szczegółowo

Arkusz1. Lp. Nazwa postać, dawka, opakowanie jednostkowe j.m. ilość Netto VAT brutto netto brutto producent, nazwa handlowa. op. 35. op. 10. op.

Arkusz1. Lp. Nazwa postać, dawka, opakowanie jednostkowe j.m. ilość Netto VAT brutto netto brutto producent, nazwa handlowa. op. 35. op. 10. op. Grupa IC Arkusz1 33600000-6/33661000-1/ 336613100-4/33612000-3 / 33622000-6Produkty farmaceutyczne, Produkty lecznicze dla układu nerwowego, Środki przeciwepileptyczne, Produkty lecznicze do leczenia zaburzeń

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIE I POSTĘPOWANIE Z CEWNIKAMI ZEWNĄTRZOPONOWYMI W CENTRUM ONKOLOGII W WARSZAWIE

ZASTOSOWANIE I POSTĘPOWANIE Z CEWNIKAMI ZEWNĄTRZOPONOWYMI W CENTRUM ONKOLOGII W WARSZAWIE ZASTOSOWANIE I POSTĘPOWANIE Z CEWNIKAMI ZEWNĄTRZOPONOWYMI W CENTRUM ONKOLOGII W WARSZAWIE Tabela nr 1 UNERWIENIE NARZĄDÓW narząd nerwy rdzeniowe ilość segmentów płuco Th2 Th10 9 przełyk Th4 Th5 2 żołądek

Bardziej szczegółowo

Stosowanie preparatu BioCardine900 u chorych. z chorobą wieńcową leczonych angioplastyką naczyń

Stosowanie preparatu BioCardine900 u chorych. z chorobą wieńcową leczonych angioplastyką naczyń Jan Z. Peruga, Stosowanie preparatu BioCardine900 u chorych z chorobą wieńcową leczonych angioplastyką naczyń wieńcowych II Katedra Kardiologii Klinika Kardiologii Uniwersytetu Medycznego w Łodzi 1 Jednym

Bardziej szczegółowo

Wybrane przypadki medyczne na oddziale chirurgii i onkologii dziecięcej

Wybrane przypadki medyczne na oddziale chirurgii i onkologii dziecięcej Wybrane przypadki medyczne na oddziale chirurgii i onkologii dziecięcej Maria Marciniak Opiekun koła: Dr n. med. Janusz Jabłoński Kierownik kliniki: Prof. dr n med. Ewa Andrzejewska Ostre zespoły brzuszne

Bardziej szczegółowo

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta. Normalac, 667 mg/ml, syrop (Lactulosum)

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta. Normalac, 667 mg/ml, syrop (Lactulosum) Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta Normalac, 667 mg/ml, syrop (Lactulosum) Należy uważnie zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku, ponieważ zawiera ona informacje ważne

Bardziej szczegółowo

LECZENIE NOWOTWORÓW PODŚCIELISKA PRZEWODU POKARMOWEGO (GIST) (ICD-10 C 15, C 16, C 17, C 18, C 20, C 48)

LECZENIE NOWOTWORÓW PODŚCIELISKA PRZEWODU POKARMOWEGO (GIST) (ICD-10 C 15, C 16, C 17, C 18, C 20, C 48) Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 492 Poz. 66 Załącznik B.3. LECZENIE NOWOTWORÓW PODŚCIELISKA PRZEWODU POKARMOWEGO (GIST) (ICD-10 C 15, C 16, C 17, C 18, C 20, C 48) ŚWIADCZENIOBIORCY 1. Leczenie adjuwantowe

Bardziej szczegółowo

1 000 szt. 500 szt. Strona 1 z 5

1 000 szt. 500 szt. Strona 1 z 5 Załącznik nr 1b do Specyfikacji Istotnych Warunków Zamówienia (pieczęć wykonawcy) znak: SW/ZP/251/N/44/2014-A Grupa 1 FORMULARZ CENOWY Dieta kompletna o wysokiej zawartości białka normo kaloryczna, klinicznie

Bardziej szczegółowo

WSKAZANIA DO LECZENIA CHIRURGICZNEGO W CHOROBACH ZAPALNYCH JELIT. Zuzanna Kaszycka Klinika Chirurgii Gastroenterologicznej i Transplantologii

WSKAZANIA DO LECZENIA CHIRURGICZNEGO W CHOROBACH ZAPALNYCH JELIT. Zuzanna Kaszycka Klinika Chirurgii Gastroenterologicznej i Transplantologii WSKAZANIA DO LECZENIA CHIRURGICZNEGO W CHOROBACH ZAPALNYCH JELIT Zuzanna Kaszycka Klinika Chirurgii Gastroenterologicznej i Transplantologii Choroba Crohna Zapalenie przewodu pokarmowego w chorobie Crohna

Bardziej szczegółowo

Wyższa Szkoła Hotelarstwa i Gastronomii w Poznaniu SYLABUS

Wyższa Szkoła Hotelarstwa i Gastronomii w Poznaniu SYLABUS 1 Wyższa Szkoła Hotelarstwa i Gastronomii w Poznaniu SYLABUS Profil kształcenia: Zawodowy Stopień studiów: I Kierunek studiów: Turystyka i Rekreacja Specjalność: Semestr: Forma studiów: Nazwa przedmiotu:

Bardziej szczegółowo

Zaawansowany. Zaliczenie pierwszego semestru z anatomii i z patologii

Zaawansowany. Zaliczenie pierwszego semestru z anatomii i z patologii 1 Kierunek: PILĘGNIARSTWO Nazwa przedmiotu Chirurgia i pielęgniarstwo chirurgiczne Kod przedmiotu Poziom przedmiotu Rok studiów Semestr Liczba punktów Metody nauczania Język wykładowy Imię i nazwisko wykładowcy

Bardziej szczegółowo

Okresy rozwojowe. Najczęściej występujące objawy chorób u dzieci. płód i noworodek okres niemowlęcy małe dziecko okres dojrzewania

Okresy rozwojowe. Najczęściej występujące objawy chorób u dzieci. płód i noworodek okres niemowlęcy małe dziecko okres dojrzewania Ogólne zasady postępowania z chorym dzieckiem. Interpretacja podstawowych badań dodatkowych. Najczęściej występujące schorzenia w poszczególnych okresach rozwojowych. dr n. med. Jolanta Meller Okresy rozwojowe

Bardziej szczegółowo

POSTĘPOWANIE OKOŁOOPERACYJNE W NOWOTWORACH JELITA GRUBEGO

POSTĘPOWANIE OKOŁOOPERACYJNE W NOWOTWORACH JELITA GRUBEGO Andrzej W. SZAWŁOWSKI POSTĘPOWANIE OKOŁOOPERACYJNE W NOWOTWORACH z -Instytutu im. Marii Skłodowskiej-Curie w Warszawie Kroki milowe postępu w chirurgii ZNIECZULENIE leczenie bólu ANTYBIOTYKI leczenie zakażeń

Bardziej szczegółowo

Zespoły hipotoniczne i hipertoniczne

Zespoły hipotoniczne i hipertoniczne Zespoły hipotoniczne i hipertoniczne Piotr Knapik Śląskie Centrum Chorób Serca w Zabrzu Niezbędne informacje wypełnienie łożyska stężenie Na + w surowicy (135-145 mmol/l) stężenie Na + w moczu (40-60 mmol/l)

Bardziej szczegółowo

Wskazania do żywienia dojelitowego. Dostęp do przewodu pokarmowego w żywieniu dojelitowym

Wskazania do żywienia dojelitowego. Dostęp do przewodu pokarmowego w żywieniu dojelitowym Zbigniew Kamocki Wskazania do żywienia dojelitowego. Dostęp do przewodu pokarmowego w żywieniu dojelitowym II Klinika Chirurgii Ogólnej i Gastroenterologicznej Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku Kierownik

Bardziej szczegółowo

Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u chorych na cukrzycę 2009. Stanowisko Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego

Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u chorych na cukrzycę 2009. Stanowisko Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u chorych na cukrzycę 2009 Stanowisko Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego Postępowanie w stanach nagłych: I II III IV Hipoglikemia Cukrzycowa kwasica ketonowa

Bardziej szczegółowo

TOPOGRAFIA JAMY BRZUSZNEJ FIZJOTERAPIA PO OPERACJACH JAMY BRZUSZNEJ DOSTĘPY DO OPERACJI JAMY BRZUSZNEJ

TOPOGRAFIA JAMY BRZUSZNEJ FIZJOTERAPIA PO OPERACJACH JAMY BRZUSZNEJ DOSTĘPY DO OPERACJI JAMY BRZUSZNEJ TOPOGRAFIA JAMY BRZUSZNEJ FIZJOTERAPIA PO OPERACJACH JAMY BRZUSZNEJ DOSTĘPY DO OPERACJI JAMY BRZUSZNEJ WPŁYW OPERACJI W OBRĘBIE JAMY BRZUSZNEJ NA CZYNNOŚĆ UKŁADU ODDECHOWEGO Okolica operacji Natężona pojemność

Bardziej szczegółowo

Pilotażowy Program Profilaktyki Zakażeń HCV

Pilotażowy Program Profilaktyki Zakażeń HCV Pilotażowy Program Profilaktyki Zakażeń HCV HCV zidentyfikowany w 1989 roku należy do rodziny Flaviviridae zawiera jednoniciowy RNA koduje białka strukturalne i niestrukturalne (co najmniej 10) ma 6 podstawowych

Bardziej szczegółowo

Kod przedmiotu: IOZPIE L -3s3-2014S Pozycja planu: D3

Kod przedmiotu: IOZPIE L -3s3-2014S Pozycja planu: D3 Kod przedmiotu: IOZPIE L -3s3-2014S Pozycja planu: D3 1. INFORMACJE O PRZEDMIOCIE A. Podstawowe dane 1 Nazwa przedmiotu Chirurgia i pielęgniarstwo chirurgiczne I 2 Kierunek studiów Pielęgniarstwo 3 Poziom

Bardziej szczegółowo

Streszczenie Celem pracy Materiał :

Streszczenie Celem pracy Materiał : Streszczenie Żywienie pozajelitowe w warunkach domowych (ż.p.d.) umożliwia długotrwałe i prawie normalne życie chorym którzy do niedawna ginęli śmiercią głodową. Najgroźniejszym powikłaniem jest odcewnikowe

Bardziej szczegółowo

ZALECENIA ŻYWIENIOWE DLA DZIECI I MŁODZIEŻY. Gimnazjum nr 1 w Piastowie Lidia Kaczor, 2011r

ZALECENIA ŻYWIENIOWE DLA DZIECI I MŁODZIEŻY. Gimnazjum nr 1 w Piastowie Lidia Kaczor, 2011r ZALECENIA ŻYWIENIOWE DLA DZIECI I MŁODZIEŻY Gimnazjum nr 1 w Piastowie Lidia Kaczor, 2011r PRAWIDŁOWE ODŻYWIANIE - definicja Prawidłowe odżywianie to nie tylko dostarczenie organizmowi energii, ale także

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA 1

ULOTKA DLA PACJENTA 1 ULOTKA DLA PACJENTA 1 Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta PENTASA, 500 mg, tabletki o przedłużonym uwalnianiu Mesalazinum Należy zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku,

Bardziej szczegółowo

Spis treści. 1. Ryzyko znieczulenia i operacji Wojciech Michalewski... 13

Spis treści. 1. Ryzyko znieczulenia i operacji Wojciech Michalewski... 13 Spis treści 1. Ryzyko znieczulenia i operacji Wojciech Michalewski... 13 1.1. Zasady interdyscyplinarnej współpracy w operacyjnym leczeniu chorych 13 1.2. Podstawowe składniki procesu leczenia operacyjnego...

Bardziej szczegółowo

Wtórna nietolerancja laktozy, inaczej zwana jest odwracalną lub czasową. Więcej na temat tego, dlaczego wtórna nietolerancja laktozy rozwija się u

Wtórna nietolerancja laktozy, inaczej zwana jest odwracalną lub czasową. Więcej na temat tego, dlaczego wtórna nietolerancja laktozy rozwija się u Wtórna nietolerancja laktozy, inaczej zwana jest odwracalną lub czasową. Więcej na temat tego, dlaczego wtórna nietolerancja laktozy rozwija się u chorych onkologicznie w dalszej części prezentacji. 1

Bardziej szczegółowo

Sesja Złotego Sponsora XV Jubileuszowego Zjazdu PTŻPDiM: Rozwiązywanie problemów żywienia dojelitowego.

Sesja Złotego Sponsora XV Jubileuszowego Zjazdu PTŻPDiM: Rozwiązywanie problemów żywienia dojelitowego. 12 Sesja Złotego Sponsora XV Jubileuszowego Zjazdu PTŻPDiM: Rozwiązywanie problemów żywienia dojelitowego. Stanisław Kłęk 1, Dorota Mańkowska-Wierzbicka 2, Lilia Kimber-Dziwisz 3, Małgorzata Misiak 4,

Bardziej szczegółowo

Ocena metaboliczna chorego w OIT Kurs Doskonalący Jak żywić w OIT Gdańsk 21 września 2011

Ocena metaboliczna chorego w OIT Kurs Doskonalący Jak żywić w OIT Gdańsk 21 września 2011 Ocena metaboliczna chorego w OIT Kurs Doskonalący Jak żywić w OIT Gdańsk 21 września 2011 Katarzyna Karwowska I Klinika Anestezjologii i Intensywnej Terapii UM im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu Po

Bardziej szczegółowo

Standardy żywienia krytycznie chorych

Standardy żywienia krytycznie chorych Standardy żywienia krytycznie chorych 1 Leczenie żywieniowe 63% pacjentów krytycznie chorych jest niedożywiona 2 Podstawy merytoryczne prezentacji Standardy Żywienia Poza i Dojelitowego (PTŻPID PZWL 2005)

Bardziej szczegółowo

Postępowanie orzecznicze wobec kierowców z zaburzeniami tolerancji węglowodanów i cukrzycą

Postępowanie orzecznicze wobec kierowców z zaburzeniami tolerancji węglowodanów i cukrzycą Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u chorych na cukrzycę, 2013 Aneks 2 Postępowanie orzecznicze wobec kierowców z zaburzeniami tolerancji węglowodanów i cukrzycą Opracowano we współpracy z dr.

Bardziej szczegółowo

Zakresy świadczeń. chirurgia naczyniowa - drugi poziom referencyjny. chirurgia szczękowo-twarzowa. dermatologia i wenerologia

Zakresy świadczeń. chirurgia naczyniowa - drugi poziom referencyjny. chirurgia szczękowo-twarzowa. dermatologia i wenerologia Zakresy świadczeń Tryb realizacji świadczeń Lp. Kod produktu Nazwa świadczenia Uwagi 1 2 3 4 6 7 1 5.52.01.0000029 Hospitalizacja przed przekazaniem do ośrodka o wyższym poziomie referencyjnym 5 12 X X

Bardziej szczegółowo

Układ pokarmowy. czyli jak bułeczka przekracza barierę jelitową

Układ pokarmowy. czyli jak bułeczka przekracza barierę jelitową Układ pokarmowy czyli jak bułeczka przekracza barierę jelitową Układ pokarmowy jest zbudowany z przewodu pokarmowego oraz gruczołów dodatkowych czyli narządów wspomagających jego pracę. Przewód pokarmowy:

Bardziej szczegółowo

Zewnątrzwydzielnicza niewydolność trzustki u psów

Zewnątrzwydzielnicza niewydolność trzustki u psów Zewnątrzwydzielnicza niewydolność Roman Lechowski Katedra Chorób Małych Zwierząt z Klinika, Wydział Medycyny Weterynaryjnej SGGW w Warszawie Niewystarczajace wytwarzanie enzymów trawiennych przez trzustkę

Bardziej szczegółowo

Urologiczne leczenie paliatywne zaawansowanych raków nerki. Dr n. med. Roman Sosnowski Klinika Nowotworów Układu Moczowego, COI, Warszawa

Urologiczne leczenie paliatywne zaawansowanych raków nerki. Dr n. med. Roman Sosnowski Klinika Nowotworów Układu Moczowego, COI, Warszawa Urologiczne leczenie paliatywne zaawansowanych raków nerki Dr n. med. Roman Sosnowski Klinika Nowotworów Układu Moczowego, COI, Warszawa Nefrektomia Nefrektomia jest metodą umożliwiającą całkowite wyleczenie

Bardziej szczegółowo

Użycie wkłuć doszpikowych. Przygotowane przez: rat. med. Mateusz Wszół

Użycie wkłuć doszpikowych. Przygotowane przez: rat. med. Mateusz Wszół Użycie wkłuć doszpikowych Przygotowane przez: rat. med. Mateusz Wszół Przygotowane przez: rat. med. Mateusz Wszół Po odbyciu tego kursu uczestnik powinien umieć: Omówić wskazania do założenia dojścia doszpikowego.

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. 1. Znaczenie nauki o żywieniu. 2. Gospodarka energetyczna organizmu człowieka. 3. Podstawowe składniki pokarmowe i ich rola

SPIS TREŚCI. 1. Znaczenie nauki o żywieniu. 2. Gospodarka energetyczna organizmu człowieka. 3. Podstawowe składniki pokarmowe i ich rola 3 SPIS TREŚCI 1. Znaczenie nauki o żywieniu 1.1. Cele i zadania nauki o żywieniu................................................8 1.2. Rozwój nauki o żywieniu człowieka.............................................9

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO. Moxalole, 13,125 g + 350,7 mg + 46,6 mg + 178,5 mg, proszek do sporządzania roztworu doustnego

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO. Moxalole, 13,125 g + 350,7 mg + 46,6 mg + 178,5 mg, proszek do sporządzania roztworu doustnego CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO Moxalole, 13,125 g + 350,7 mg + 46,6 mg + 178,5 mg, proszek do sporządzania roztworu doustnego 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY Każda saszetka

Bardziej szczegółowo

Marcin Leszczyk SKN przy Klinice Chorób Wewnętrznych i Kardiologii WUM

Marcin Leszczyk SKN przy Klinice Chorób Wewnętrznych i Kardiologii WUM Marcin Leszczyk SKN przy Klinice Chorób Wewnętrznych i Kardiologii WUM Definicja NS to zespół kliniczny, w którym wskutek dysfunkcji serca jego pojemność minutowa jest zmniejszona w stosunku do zapotrzebowania

Bardziej szczegółowo

Pokarmy uzupełniające. Kiedy? Jakie? Dlaczego? Prof. dr hab. med. Hanna Szajewska Warszawski Uniwersytet Medyczny

Pokarmy uzupełniające. Kiedy? Jakie? Dlaczego? Prof. dr hab. med. Hanna Szajewska Warszawski Uniwersytet Medyczny Pokarmy uzupełniające. Kiedy? Jakie? Dlaczego? Prof. dr hab. med. Hanna Szajewska Warszawski Uniwersytet Medyczny WPROWADZENIE Żywienie niemowląt, a zwłaszcza odpowiedź na pytania: co? kiedy? jak? budzi

Bardziej szczegółowo

POWIKŁANIA ŻYWIENIA POZAJELITOWEGO Gdańsk 2011. Teresa Korta II Klinika Anestezjologii i Intensywnej Terapii Warszawski Uniwersytet Medyczny

POWIKŁANIA ŻYWIENIA POZAJELITOWEGO Gdańsk 2011. Teresa Korta II Klinika Anestezjologii i Intensywnej Terapii Warszawski Uniwersytet Medyczny POWIKŁANIA ŻYWIENIA POZAJELITOWEGO Gdańsk 2011 Teresa Korta II Klinika Anestezjologii i Intensywnej Terapii Warszawski Uniwersytet Medyczny CZEGO SIĘ OBAWIAMY? Powikłania Septyczne Techniczne Metaboliczne

Bardziej szczegółowo

DLACZEGO JESTEŚMY SZCZĘŚLIWE?

DLACZEGO JESTEŚMY SZCZĘŚLIWE? CATOSAL: SKŁAD Per ml: Butafosfan Witamina B12 WSKAZANIA 100 mg ] Źródło aktywnego fosforu ] 0,050 mg ] Składniki Dodatek witaminowy aktywne Zaleca się stosowanie preparatu przy zaburzeniach przemiany

Bardziej szczegółowo

Co to jest cukrzyca?

Co to jest cukrzyca? Co to jest cukrzyca? Schemat postępowania w cukrzycy Wstęp Cukrzyca to stan, w którym organizm nie może utrzymać na odpowiednim poziomie stężenia glukozy (cukru) we krwi. Glukoza jest głównym źródłem energii

Bardziej szczegółowo

Terapeutyczne Programy Zdrowotne 2009 Leczenie nowotworów podścieliska przewodu pokarmowego (GIST) Załącznik nr 9

Terapeutyczne Programy Zdrowotne 2009 Leczenie nowotworów podścieliska przewodu pokarmowego (GIST) Załącznik nr 9 Załącznik nr 9 Nazwa programu: do Zarządzenia Nr 41/2009 Prezesa NFZ z dnia 15 września 2009 roku LECZENIE NOWOTWORÓW PODŚCIELISKA PRZEWODU POKARMOWEGO (GIST) ICD 10 grupa rozpoznań obejmująca nowotwory

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. VICEBROL, 5 mg, tabletki. Vinpocetinum

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. VICEBROL, 5 mg, tabletki. Vinpocetinum ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA VICEBROL, 5 mg, tabletki Vinpocetinum Należy zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku. - Należy zachować tę ulotkę, aby w razie potrzeby móc

Bardziej szczegółowo

SYLABUS. Część A - Opis przedmiotu kształcenia.

SYLABUS. Część A - Opis przedmiotu kształcenia. SYLABUS Nazwa modułu/przedmiotu : Wydział: Kierunek studiów: Specjalności: Poziom studiów: Część A - Opis przedmiotu kształcenia. Gastroenterologia Kod modułu LK.3.E.010 I Wydział Lekarski z Oddziałem

Bardziej szczegółowo

POWIKŁANIA ŻYWIENIA POZAJELITOWEGO

POWIKŁANIA ŻYWIENIA POZAJELITOWEGO POWIKŁANIA ŻYWIENIA POZAJELITOWEGO POWIKŁANIA ŻYWIENIA POZAJELITOWEGO Związane z cewnikiem i jego obecnością w naczyniu Inne Metaboliczne Mechaniczne Septyczne POWIKŁANIA METABOLICZNE ABY ZMNIEJSZYĆ RYZYKO

Bardziej szczegółowo

glicerol (99%), sacharyna sodowa, sodu benzoesan, aromat imbirowo-cytrynowy, woda oczyszczona

glicerol (99%), sacharyna sodowa, sodu benzoesan, aromat imbirowo-cytrynowy, woda oczyszczona ULOTKA DLA PACJENTA Należy przeczytać uważnie całą ulotkę, ponieważ zawiera ona ważne informacje dla pacjenta. Lek ten jest dostępny bez recepty, aby można było leczyć niektóre schorzenia bez pomocy lekarza.

Bardziej szczegółowo

Gluten. Jeść, albo nie jeść. Oto jest pytanie! Choroby związane z glutenem. dr Maciej Starachowski www.swiatzdrowia.pl

Gluten. Jeść, albo nie jeść. Oto jest pytanie! Choroby związane z glutenem. dr Maciej Starachowski www.swiatzdrowia.pl Gluten Jeść, albo nie jeść. Oto jest pytanie! Choroby związane z glutenem dr Maciej Starachowski www.swiatzdrowia.pl Spis treści 1. Wstęp 2. Podział chorób związanych z glutenem 3. Jaka jest różnica pomiędzy

Bardziej szczegółowo

INFORMACJE O WYKONYWANYCH BADANIACH RTG RTG kręgosłupa lędźwiowego

INFORMACJE O WYKONYWANYCH BADANIACH RTG RTG kręgosłupa lędźwiowego ...... RTG kręgosłupa lędźwiowego Badanie RTG kręgosłupa lędźwiowego jest krótkie i bezbolesne. Na badanie należy zgłosić się ze skierowaniem od lekarza i dokumentem tożsamości. Przygotowanie pacjenta

Bardziej szczegółowo

TO SIĘ ZDARZYŁO W CENTRUM ONKOLOGII

TO SIĘ ZDARZYŁO W CENTRUM ONKOLOGII TO SIĘ ZDARZYŁO W CENTRUM ONKOLOGII Witold Lepieszko Centrum Onkologii Instytut im Marii Skłodowskiej Curie w Warszawie Irmina Śmietańska Klinika Anestezjologii i Intensywnej Terapii Gdański Uniwersytet

Bardziej szczegółowo

OPIEKA NAD PACJENTEM CHORYM PRZEWLEKLE

OPIEKA NAD PACJENTEM CHORYM PRZEWLEKLE OPIEKA NAD PACJENTEM CHORYM PRZEWLEKLE Zakład pielęgnacyjno-opiekuńczy i opiekuńczo-leczniczy Zadaniem zakładu opiekuńczego jest okresowe objęcie całodobową pielęgnacją oraz kontynuacją leczenia świadczeniobiorców

Bardziej szczegółowo

Duże ryzyko żywieniowe

Duże ryzyko żywieniowe Zespoły żywieniowe Tomasz Kowalczyk Szpital Uniwersytecki w Krakowie Oddział Kliniczny Kliniki Chirurgii Ogólnej, Onkologicznej i Gastroenterologicznej 1 Niedożywienie Stan odżywienia będący skutkiem,

Bardziej szczegółowo

Programy Terapeutyczne 2007 Leczenie choroby Leśniowskiego-Crohna u dzieci. LECZENIE CHOROBY LEŚNIOWSKIEGO-CROHNA U DZIECI

Programy Terapeutyczne 2007 Leczenie choroby Leśniowskiego-Crohna u dzieci. LECZENIE CHOROBY LEŚNIOWSKIEGO-CROHNA U DZIECI Programy Terapeutyczne 27 do zarządzenia Nr 12/27 Prezesa NFZ Nazwa programu: LECZENIE CHOROBY LEŚNIOWSKIEGO-CROHNA U DZIECI ICD-1 K Choroba Leśniowskiego -Crohna [odcinkowe zapalenie jelita] Dziedzina

Bardziej szczegółowo

Radiologia zabiegowa. Radiologia zabiegowa. Radiologia zabiegowa. dr n.med. Jolanta Meller

Radiologia zabiegowa. Radiologia zabiegowa. Radiologia zabiegowa. dr n.med. Jolanta Meller Radiologia zabiegowa dr n.med. Jolanta Meller Radiologia zabiegowa wykorzystuje metody obrazowania narządów oraz sprzęt i techniki stosowane w radiologii naczyniowej do przeprowadzania zabiegów leczniczych

Bardziej szczegółowo

Rybka Orsalitka radzi! Praktyczne rady dla rodziców przy wystąpieniu biegunki lub wymiotów

Rybka Orsalitka radzi! Praktyczne rady dla rodziców przy wystąpieniu biegunki lub wymiotów Rybka Orsalitka radzi! Praktyczne rady dla rodziców przy wystąpieniu biegunki lub wymiotów Kiedy rozpoznaje się biegunkę u niemowląt i dzieci? Biegunkę rozpoznajemy wtedy, gdy dziecko oddaje stolce o luźniejszej

Bardziej szczegółowo

Powikłania żywienia dojelitowego i pozajelitowego

Powikłania żywienia dojelitowego i pozajelitowego Powikłania żywienia dojelitowego i pozajelitowego Dr n.med. Jacek Szopiński Poradnia Domowego Żywienia Do- i Pozajelitowego Katedra i Klinika Anestezjologii i Intensywnej Terapii Katedra i Klinika Chirurgii

Bardziej szczegółowo

Wykaz świadczeń zdrowotnych i czynności pielęgniarskich realizowanych przez pielęgniarkę opieki długoterminowej domowej

Wykaz świadczeń zdrowotnych i czynności pielęgniarskich realizowanych przez pielęgniarkę opieki długoterminowej domowej Wykaz świadczeń zdrowotnych i czynności pielęgniarskich realizowanych przez pielęgniarkę opieki długoterminowej domowej Promocja zdrowia i profilaktyka Udział pielęgniarki realizacji profilaktycznych programów

Bardziej szczegółowo

1g tłuszczów = 5 ml = 100 kropli preparatu IVELIP 20% Dorośli Dawka: 1 do 3,0 g tłuszczów/kg masy ciała/dobę

1g tłuszczów = 5 ml = 100 kropli preparatu IVELIP 20% Dorośli Dawka: 1 do 3,0 g tłuszczów/kg masy ciała/dobę CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO IVELIP 20% 200 mg/ml, emulsja do infuzji 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY 100 ml emulsji zawiera: olej sojowy oczyszczony (Soiae oleum

Bardziej szczegółowo

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta VITAMINUM B 12 WZF 100 mikrogramów/ml, roztwór do wstrzykiwań VITAMINUM B 12 WZF 500 mikrogramów/ml, roztwór do wstrzykiwań Cyanocobalaminum Należy

Bardziej szczegółowo

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta Miacalcic, 50 j.m./ml, roztwór do wstrzykiwań Miacalcic, 100 j.m./ml, roztwór do wstrzykiwań Calcitoninum salmonis Należy zapoznać się z treścią

Bardziej szczegółowo

Program III Wspólnego Kongresu PTŻK i PTŻKD

Program III Wspólnego Kongresu PTŻK i PTŻKD Program III Wspólnego Kongresu PTŻK i PTŻKD V Zjazd Polskiego Towarzystwa Żywienia Klinicznego IV Zjazd Polskiego Towarzystwa Żywienia Klinicznego Dzieci 8 maja 05 (czwartek).00 5.0 Kurs leczenia żywieniowego

Bardziej szczegółowo

ZBYT PÓŹNE WYKRYWANIE RAKA NERKI ROLA LEKARZA PIERWSZEGO KONTAKTU

ZBYT PÓŹNE WYKRYWANIE RAKA NERKI ROLA LEKARZA PIERWSZEGO KONTAKTU ZBYT PÓŹNE WYKRYWANIE RAKA NERKI ROLA LEKARZA PIERWSZEGO KONTAKTU 14 czerwca 2012 r dr n. med. Piotr Tomczak Klinika Onkologii U.M. Poznań Epidemiologia raka nerki RCC stanowi 2 3% nowotworów złośliwych

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO Barium sulfuricum Medana, 1 g/ml, zawiesina doustna i doodbytnicza 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY 1 ml zawiesiny zawiera 1 g siarczanu

Bardziej szczegółowo

Cena jedn.netto. fl 100. fl 100. Razem. Cena jedn.netto. szt 200. szt 200

Cena jedn.netto. fl 100. fl 100. Razem. Cena jedn.netto. szt 200. szt 200 ... (pieczęć Wykonawcy PAKIET I - PŁYNY DO śywienia POZAJELITOWEGO Preparat do częściowego Ŝywienia pozajelitowego, zawierający 0% roztwór aminokwasów oraz elektrolity a) butelki 500 ml fl 00 Preparat

Bardziej szczegółowo