NARZĄD WZROKU. Ogólna topografia oka. Warstwy ściany gałki ocznej: Twardówka. Rogówka. rogówka. ciałko rzęskowe tęczówka. Warstwy:

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "NARZĄD WZROKU. Ogólna topografia oka. Warstwy ściany gałki ocznej: Twardówka. Rogówka. rogówka. ciałko rzęskowe tęczówka. Warstwy:"

Transkrypt

1 NARZĄD WZROKU Oko można porównać do kamery cyfrowej, wyposażonej w: system soczewek (rogówka, soczewka, ciało szkliste) automatyczną regulację ostrości obrazu (akomodacja) automatyczną regulację przesłony (adaptacja) matrycę z czujnikami fotoelektrycznymi (siatkówka z pręcikami i czopkami) Sygnały generowane przez fotoreceptory są najpierw przetwarzane przez inne siatkówki, a następnie przesyłane kablem (nerw wzrokowy) do głównego procesora (obszar wzrokowy kory mózgu). Ogólna topografia oka Warstwy ściany gałki ocznej: warstwa włóknista: warstwa naczyniowa: warstwa nerwowa: twardówka rogówka naczyniówka właściwa ciałko rzęskowe tęczówka siatkówka (część optyczna i ślepa ) Twardówka Tkanka łączna zbita: włókna kolagenowe włókna sprężyste fibrocyty melanocyty słabe unaczynienie Funkcje: nadaje ścianie gałki ocznej wytrzymałość mechaniczną i elastyczność jest miejscem przyczepu mięśni okoruchowych Warstwy: nabłonek wielowarstwowy płaski błona Bowmana zrąb (nieunaczyniony): fibryle kolagenowe fibrocyty słabiej uwodniona istota podstawowa błona Descemeta nabłonek jednowarstwowy płaski (śródbłonek) Funkcja: działa jak soczewka (42 D) Rogówka 1

2 Regularny (warstwowy i równoległy) układ fibryli kolagenowych w zrębie, słabe uwodnienie i brak naczyń odpowiadają za przejrzystość rogówki. Naczyniówka właściwa wiotka tkanka łączna liczne melanocyty liczne naczynia krwionośne fibrocyt fibryle kolagenowe Rogówka posiada bardzo intensywne unerwienie czuciowe z zakresu nerwu trójdzielnego odpowiada za dośrodkową komponentę odruchu rogówkowego Ciałko rzęskowe zrąb z naczyniami i mięśniami gładkimi wyrostki pokryte nabłonkiem więzadełka Zinna (fibrylina) Funkcje: akomodacja produkcja płynu wodnistego siatkówka Retina Funkcja: odżywianie fotoreceptorów siatkówki Nabłonek ciałka rzęskowego dwuwarstwowy sześcienny, jest przedłużeniem części ślepej siatkówki warstwy zwrócone do siebie szczytami komórek (konsekwencja rozwoju) warstwa powierzchniowa - jasne (wpuklenia błony kom., liczne mitochondria) - transportują jony i wodę (produkcja płynu wodnistego) warstwa głęboka z ziarnami melaniny ROZWÓJ Akomodacja: - przy rozluźnionych mięśniach ściana gałki ocznej napina więzadełka Zinna, soczewka ma kształt bardziej płaski (ostre widzenie dalekich obiektów) - przy obkurczonych mięśniach więzadełka Zinna zostają poluźnione, a elastyczność soczewki nadaje jej kształt bardziej wypukły (ostre widzenie bliskich obiektów) - kontrola układ przywspółczulny (ze zwoju rzęskowego) Tęczówka twardówka Sclera Warstwy: w. nadnaczyniowa w. naczyniowa w. naczyń włosowatych błona Brucha (kolagen / elastyna) Soczewka (twór nabłonkowy) torebka (b. gruba blaszka podstawna) nabłonek sześcienny (tylko na przedniej powierzchni) włókna soczewkowe W obszarze równikowym nabłonka przekształcają się w włókna soczewkowe zrąb łącznotkankowy z licznymi melanocytami (odpowiada za barwę oczu) i naczyniami przednia powierzchnia: nieciągły nabłonek płaski tylna powierzchnia pokryta nabłonkiem dwuwarstwowym sześciennym (pigmentowanym) zwieracz źrenicy: kom. mięśniowe gładkie rozwieracz źrenicy: kurczliwe wypustki kom. nabłonkowych Funkcja: adaptacja i ostrość wzroku 2

3 Włókna soczewkowe dojrzałe (zmodyfikowane nabłonkowe) brak jądra niewiele organelli w cytoplazmie białka krystaliny (zapewniają przejrzystość i zdolność załamywania światła) połączenia boczne główka i panewka Sieć beleczkowa (kąt przesączu, przestrzenie Fontany) niedojrzałe Funkcje: element układu optycznego (ok. 14 D) - pośrednio udział w akomodacji beleczki łącznotkankowe wyścielone komórkami śródbłonka przestrzenie międzybeleczkowe łączą się z kanałem żylnym twardówki (kanał Schlemma) Funkcja: odprowadzanie płynu wodnistego Siatkówka Ciało szkliste woda jony kwas hialuronowy fibryle kolagenowe (nieliczne) (nieliczne): - hialocyty (fibroblasty) - makrofagi jest warstwowym układem komórek nerwowych i zawiera trzy pierwsze neurony drogi wzrokowej ułożone w odrębnych warstwach naczyniówka ciało szkliste I. fotoreceptoryczne II. dwubiegunowe Funkcja: element układu optycznego (kilka D) III. zwojowe ciało szkliste Komórki fotoreceptoryczne ( pręcikowe i czopkowe) to dwubiegunowe nerwowe, których dendryty zostały przekształcone w fotoreceptory (pręciki i czopki) 1. Nabłonek barwnikowy 2. Warstwa fotoreceptorów segment zewnętrzny (dyski błoniaste zawierające barwniki wzrokowe) 3. Błona graniczna zewn. (połączenia międzykom.) 4. Warstwa jądrowa (ziarnista) zewn. perykariony komórek fotoreceptorycznych szczątkowa migawka (pręcik) segment wewnętrzny: - elipsoid (mitochondria) - mioid (szorstka siateczka, aparat Golgiego - produkcja białek dysków błoniastych) 5. Warstwa splotowata zewn. (wł. nerwowe i synapsy) 6. Warstwa jądrowa (ziarnista) wewn. (perykariony komórek tu: kom. dwubiegunowe) 7. Warstwa splotowata wewn. (wł. nerwowe i synapsy) 8. Warstwa kom. zwojowych perykarion z jądrem kom. 9. Warstwa wł. nerwowych 10. Błona graniczna wewn. (blaszka podstawna) 10 warstw siatkówki akson światło (!) synapsa Pod wpływem fotonów światła działających na barwniki wzrokowe dysków dochodzi do hyperpolaryzacji błony i zahamowania wydzielania neuroprzekaźników w synapsie ponieważ jest to synapsa hamująca, drugi neuron zostaje odblokowany i wysyła sygnały do kolejnych neuronów drogi wzrokowej. 3

4 Pręcik Czopek wąski, pałeczkowaty szerszy, stożkowaty dyski błoniaste otoczone błoną komórkową dyski błoniaste są częściowo wpukleniami błony komórkowej szypuła łącząca segment wewn. z perykarionem (wypustka pręcikonośna) brak rodopsyna wymiana dysków błoniastych przy udziale komórek nabłonka barwnikowego Czopek jodopsyny (czopki S, M, L) nie wysoka czułość na światło niższa czułość niewrażliwy na barwy wrażliwy na barwy Pręcik Nabłonek barwnikowy Szczególne obszary siatkówki Funkcje: pochłanianie światła fagocytoza dysków błoniastych pręcików udział w resyntezie barwników wzrokowych plamka żółta (macula lutea) plamka ślepa (tarcza n. wzrokowego) dołeczek środkowy wyeksponowane fotoreceptory (inne warstwy odsunięte) tylko czopki brak sumowania sygnałów (neurony jednosynaptyczne) największa ostrość widzenia Spojówka: nabł. wielowarstwowy walcowaty z kom. kubkowymi blaszka właściwa pokrywa także twardówkę brak fotoreceptorów włókna nerwowe zbierają się tworząc nerw wzrokowy po wyjściu z gałki ocznej ulegają mielinizacji miejsce wejścia tętnicy centralnej siatkówki i wyjścia żył Powieka Paradoksy oka: w układzie optycznym największą siłę załamywania światła ma rogówka (a nie soczewka) skurcz mięśni ciałka rzęskowego powoduje rozluźnienie więzadełek Zinna fotoreceptory są umieszczone po złej stronie siatkówki (światło musi przejść przez prawie wszystkie warstwy, zanim dotrze do pręcików i czopków) światło powoduje zahamowanie aktywności fotoreceptorów Tarczka: tkanka łączna zbita z dużymi gruczołami łojowymi (gruczoły tarczkowe, Meiboma) w powiece W okolicy korzeni rzęs gruczoły Molla 4

5 UCHO: ZEWNĘTRZNE Narząd słuchu i równowagi ŚRODKOWE kość skroniowa (kom.powietrzne) WEWNĘTRZNE kanały półkoliste kosteczki przedsionek ślimak błona bębenkowa przewód słuchowy zewnętrzny Ucho zewnętrzne małżowina uszna - chrząstka sprężysta - skóra błona bębenkowa chrząstka przewód słuchowy zewnętrzny - skóra: korzenie włosów; gruczoły łojowe gruczoły woskowinowe (apokrynowe) - chrząstka sprężysta/kość błona bębenkowa - środkowa warstwa włóknista - nabłonek zewnętrzny: naskórek - nabłonek wewnętrzny: jednowarstwowy sześcienny korzeń włosa gruczoł łojowy gruczoł woskowinowy Funkcja: wstępne ukierunkowanie fal dźwiękowych jama bębenkowa trąbka słuchowa Ucho środkowe jama bębenkowa (wyściółka: błona śluzowa) - nabłonek jednowarstwowy sześcienny, w dolnej części walcowaty z migawkami - blaszka właściwa unaczyniona i unerwiona kosteczki słuchowe (kość grubowłóknista pokryta błoną śluzową) połączone stawami: młoteczek, kowadełko, strzemiączko mięśnie: napinacz błony bębenkowej i m. strzemiączkowy trąbka słuchowa (Eustachiusza) - nabłonek walcowaty z migawkami przechodzący w wieloszeregowy z migawkami i komórkami kubkowymi - cienka blaszka właściwa - podłoże: kość chrząstka sprężysta/szklista - tkanka limfoidalna - migdałek trąbkowy chrząstka uchyłki łagiewki i woreczka Funkcje ucha środkowego okienko owalne przeniesienie drgań błony bębenkowej na drgania płynu w uchu wewnętrznym - minimalne straty, wzmocnienie i modulacja sygnału (kosteczki słuchowe, mięśnie) stabilizacja ciśnienia w jamie bębenkowej (trąbka słuchowa) Ucho wewnętrzne: labirynt (błędnik) kostny i błoniasty ślimak (kanał spiralny) kanały półkoliste labirynt błoniasty wypełnia endolimfa (śródchłonka) bogata w jony K+ przestrzeń między labiryntem błoniastym a ścianą kostnego wypełnia perylimfa okienko okrągłe przedsionek okienka: okrągłe i owalne płyn płyn bańka przewody półkoliste: górny Labirynt kostny: przestrzenie w kości skalistej Labirynt błoniasty: struktury tkankowe wypełniające labirynt kostny tylny poziomy przewód ślimaka przewód łączący i woreczek łagiewka przewód i woreczek śródchłonkowy 5

6 Labirynt błoniasty obszary zmysłowe Zmysł słuchu: kanał spiralny i przewód ślimaka plamki woreczka i łagiewki grzebienie baniek przewodów półkolistych prążek naczyniowy błona Reissnera schody przedsionka schody środkowe (przewód ślimaka) błona nakrywkowa narząd Cortiego ślimaka Obszary zmysłowe są utworzone przez dwa główne typy komórek nabłonkowych: zmysłowe zaopatrzone w stereocylia ( rzęsate) i kontaktujące się z włóknami (zakończeniami) nerwowymi o charakterze aferentnym i eferentnym; reagują na mechaniczne zginanie stereocyliów, mają zdolność do depolaryzacji i wydzielania neuroprzekaźników podporowe prążek naczyniowy więzadło spiralne błona podstawowa (blaszka spiralna błoniasta) narząd Cortiego rąbek spiralny nerw ślimakowy schody bębenka Błona nakrywkowa wytwór fibroblastów rąbka spiralnego zbudowana głównie ze specyficznych glikoproteidów: tektoryn i otogeliny obecne rozproszone fibryle kolagenowe pokrywa szczyty stereocyliów komórek rzęsatych Hensena kom. rzęsate zewn. Narząd Cortiego błona nakrywkowa Prążek naczyniowy (smuga naczyniowa) nabłonek trójwarstwowy - podstawne (jasne, połączone strefami zamykającymi) - pośrednie (z ziarnami melaniny) - brzeżne (posiadają prążkowanie przypodstawne) w obrębie nabłonka liczne kapilary (!) jedyne takie miejsce w organizmie Funkcja: produkcja endolimfy brzeżne pobierają jony K + z naczyń i z otoczenia - transportują je do endolimfy Klaudiusza Boettchera filary tunel wewnętrzny błona falangowe włókna nerwowe podstawowa zewnętrzne (Deitersa) stereocylia blaszka siatkowata rzęsate wewn. falangowe wewnętrzne błona nakrywkowa Komórki rzęsate blaszka siatkowata wypustka kom. rzęsate zewn. błona podstawowa kom. rzęsata wewn. tunel wewnętrzny falangowe zewn. stereocylia szorstka i gładka siateczka w części podstawnej: pęcherzyki synaptyczne i mitochondria kontakt z zakończeniami nerwowymi Komórki rzęsate zewnętrzne: liczniejsze, 3 szeregi stereocylia o różnej wysokości (układ M ) i o ułożeniu przestrzennym V podstawy objęte przez falangowe zewnętrzne, szczyty przez ich wypustki Komórki rzęsate wewnętrzne: jeden szereg stereocylia ułożone linearnie objęte prawie w całości przez falangowe wewnętrzne zakończenie nerwowe komórka falangowa 6

7 Jak działa komórka rzęsata endolimfa (K + ) mechaniczne otwarcie kanałów, napływ K+ - depolaryzacja Jak działa narząd Cortiego błona nakrywkowa aktywowany przez K + napływ Ca 2+ komórka rzęsata wewnętrzna rzęsate zewnętrzne pompa usuwająca Ca 2+ egzocytoza neuroprzekaźnika - pobudzenie włókien nerwowych Ca 2+ -zależne usuwanie K + odtworzenie potencjału błonowego zgięcie stereocylium powoduje napływ jonów K + przez specjalne otwierane mechanicznie kanały jonowe i depolaryzację depolaryzacja rzęsatej powoduje napływ jonów Ca 2+ i wzrost ich stężenia w cytoplazmie jony Ca 2+ uruchamiają egzocytozę neuroprzekaźnika nadmiar jonów K + i Ca 2+ jest stale usuwany przez transportery błonowe błona podstawowa wywołane drganiami płynu przemieszczenia błony nakrywkowej względem błony podstawowej powodują zginanie stereocyliów komórek rzęsatych rzęsate wewnętrzne mają kontakt wyłącznie z aferentnymi zakończeniami nerwowymi i są odpowiedzialne za podstawowy odbiór fal dźwiękowych rzęsate zewnętrzne mają kontakt z aferentnymi i eferentnymi zakończeniami nerwowymi i odpowiadają za wzmocnienie sygnału i precyzyjną dyskryminację wysokości dźwięków; modulacja odbywa się poprzez zmianę długości komórek rzęsatych i zmianę napięcia błony podstawowej Zmysł równowagi Komórki rzęsate leżą pomiędzy komórkami podporowymi oprócz stereocyliów mają na powierzchni pojedynczą migawkę zgięcie stereocylium w kierunku migawki powoduje depolaryzację, zgięcie w kierunku przeciwnym hiperpolaryzację typ I: butelkowate, objęte głębokim, kielichowym aferentnym zakończeniem nerwowym typ II: walcowate, kontaktują się z aferentnymi i eferentnymi zakończeniami nerwowymi Zmysł równowagi plamki woreczka i łagiewki błona kamyczkowa: budowa i skład podobne do błony nakrywkowej, dodatkowo zawiera kryształki węglanów wapnia (2-4 um) otolity rzęsate reagują na przyspieszenia liniowe, które przemieszczają ciężką błonę kamyczkową i powodują zgięcie stereocyliów plamki pozwalają też na orientację, jakie jest położenie głowy względem siły ciążenia otolity Zmysł równowagi grzebienie przewodów półkolistych grzebienie uwypuklenia łącznotkankowego zrębu pokryte nabłonkiem ( rzęsate typu I, II, podporowe) osklepek pokrywa nabłonek grzebieni, skład i budowa jak błona nakrywkowa rzęsate reagują na przyspieszenia kątowe wywołany nimi ruch płynu powoduje pochylenie osklepka i zgięcie stereocyliów błona kamyczkowa migawka otolity stereocylia kom. ruch osklepek rzęsate płynu włókna nerwowe rzęsate typu I i II podporowe 7

8 Przypomnienie! Inne struktury sensoryczne związane z czuciem: błona węchowa (zmysł węchu) kubki smakowe (zmysł smaku) wolne zakończenia nerwowe oraz ciałka czuciowe w skórze i innych narządach (różne rodzaje czucia) 8

Warstwy ściany gałki ocznej: nerw wzrokowy. Warstwy: błona Descemeta (kolagen VIII i błona podstawna) nabłonek jednowarstwowy

Warstwy ściany gałki ocznej: nerw wzrokowy. Warstwy: błona Descemeta (kolagen VIII i błona podstawna) nabłonek jednowarstwowy NARZĄD WZROKU Oko można porównać do kamery cyfrowej, wyposażonej w: system soczewek (rogówka, soczewka, ciało szkliste) automatyczną regulację ostrości obrazu (akomodacja) automatyczną regulację przesłony

Bardziej szczegółowo

Warstwy ściany gałki ocznej: Ogólna topografia oka. Rogówka. Twardówka

Warstwy ściany gałki ocznej: Ogólna topografia oka. Rogówka. Twardówka Oko można porównać do kamery cyfrowej, wyposażonej w: system soczewek (rogówka, soczewka, ciało szkliste) automatyczną regulację ostrości obrazu (akomodacja) automatyczną regulację przesłony (adaptacja)

Bardziej szczegółowo

w drgania mechaniczne, a drgania w impulsy nerwowe. Odpowiada także za zmył równowagi (błędnik).

w drgania mechaniczne, a drgania w impulsy nerwowe. Odpowiada także za zmył równowagi (błędnik). Ucho narząd słuchu występujący jedynie u kręgowców. Najbardziej złożone i rozwinięte uszy występują u ssaków. Ucho odbiera fale dźwiękowe, przekształca je w drgania mechaniczne, a drgania w impulsy nerwowe.

Bardziej szczegółowo

Zmysł wzroku Narząd wzroku Zdolność układu nerwowego do odbierania bodźców świetlnych i przetwarzania ich w mózgu na wrażenia wzrokowe jest określana jako zmysł wzroku. Anatomiczną postacią tego zmysłu

Bardziej szczegółowo

Ukła ł d d n e n rwo w w o y w n rządy d zm ysłó ł w

Ukła ł d d n e n rwo w w o y w n rządy d zm ysłó ł w Układ nerwowy narządy zmysłów Podział receptorów ze względu na rodzaj przetwarzanej energii Mechanoreceptory receptory dotyku (ciałka Paciniego, tarczki Merkela, ciałka Ruffiniego, ciałka Meissnera, =

Bardziej szczegółowo

Tajemnice świata zmysłów oko.

Tajemnice świata zmysłów oko. Tajemnice świata zmysłów oko. Spis treści Narządy zmysłów Zmysły u człowieka Oko Budowa oka Model budowy siatkówki Działanie oka Kolory oczu Choroby oczu Krótkowzroczność Dalekowzroczność Astygmatyzm Akomodacja

Bardziej szczegółowo

3. 4. 3. 4. 10. 10. 28.. ŚLIMAK UCHA WEWNĘTRZNEGO Pow. x 20. Barwienie: hematoksylina-eozyna. eozyna. 29. NARZĄD SPIRALNY CORTIEGO. Pow. x 200.

3. 4. 3. 4. 10. 10. 28.. ŚLIMAK UCHA WEWNĘTRZNEGO Pow. x 20. Barwienie: hematoksylina-eozyna. eozyna. 29. NARZĄD SPIRALNY CORTIEGO. Pow. x 200. 2. ŚLIMAK UCHA WEWNĘTRZNEGO Pow. x 20 Barwienie: hematoksylina- Przekrój ślimaka ucha wewnętrznego w małym powiększeniu. Widoczny jest błędnik kostny labirynthus osseus (), łącznotkankowe więzadło spiralne

Bardziej szczegółowo

Tkanka nabłonkowa. 46. Tarczyca (H/E) 13. Rogówka (H/E) 63. Dwunastnica (H/E) 74. Pęcherz moczowy (H/E)

Tkanka nabłonkowa. 46. Tarczyca (H/E) 13. Rogówka (H/E) 63. Dwunastnica (H/E) 74. Pęcherz moczowy (H/E) Tkanka nabłonkowa 46. Tarczyca (H/E) 1. Zrąb: tkanka łączna luźna 2. Miąższ: pęcherzyki tarczycy - nabłonek 1-warstwowy sześcienny 3. Naczynia krwionośne: tętnice, żyły, naczynia włosowate śródbłonek naczyń

Bardziej szczegółowo

Tkanka nabłonkowa. 46. Tarczyca (H/E) 13. Rogówka (H/E)

Tkanka nabłonkowa. 46. Tarczyca (H/E) 13. Rogówka (H/E) Tkanka nabłonkowa 46. Tarczyca (H/E) 1. Zrąb: tkanka łączna luźna 2. Miąższ: pęcherzyki tarczycy - nabłonek 1-warstwowy sześcienny 3. Naczynia krwionośne: tętnice, żyły, naczynia włosowate śródbłonek naczyń

Bardziej szczegółowo

voice to see with your ears

voice to see with your ears voice to see with your ears Łukasz Trzciałkowski gr00by@mat.umk.pl 2007-10-30 Zmysł słuchu to zmysł umożliwiający odbieranie (percepcję) fal dźwiękowych. Jest on wykorzystywany przez organizmy żywe do

Bardziej szczegółowo

Temat z produkcji zwierzęcej NARZĄDY ZMYSŁÓW: UCHO

Temat z produkcji zwierzęcej NARZĄDY ZMYSŁÓW: UCHO AUTOR: Arkadiusz Kamiński KL. I, SEMESTR I TECHNIKUM ROLNICTWA SZKOŁA: NIEPUBLICZNA SZKOŁA POLICEALNA W STASZOWIE (uprawnienia szkoły publicznej) Temat z produkcji zwierzęcej NARZĄDY ZMYSŁÓW: UCHO Staszów,

Bardziej szczegółowo

Zadanie 1. Dokoocz zdanie wybierając odpowiedz spośród podanych *A-F].Do aparatu ochronnego oka zalicza się :

Zadanie 1. Dokoocz zdanie wybierając odpowiedz spośród podanych *A-F].Do aparatu ochronnego oka zalicza się : Narządy zmysłu Arkadiusz Pikora Zadanie 1. Dokoocz zdanie wybierając odpowiedz spośród podanych *A-F].Do aparatu ochronnego oka zalicza się : A.Powieki B. Naczyniówkę C. Twardówkę D. Spojówkę E. Soczewkę

Bardziej szczegółowo

Tkanka nerwowa. Komórki: komórki nerwowe (neurony) sygnalizacja komórki neurogleju (glejowe) ochrona, wspomaganie

Tkanka nerwowa. Komórki: komórki nerwowe (neurony) sygnalizacja komórki neurogleju (glejowe) ochrona, wspomaganie Komórki: komórki nerwowe (neurony) sygnalizacja komórki neurogleju (glejowe) ochrona, wspomaganie Tkanka nerwowa Substancja międzykomórkowa: prawie nieobecna (blaszki podstawne) pobudliwość przewodnictwo

Bardziej szczegółowo

OKO BUDOWA I INFORMACJE. Olimpia Halasz xd Bartosz Kulus ; x

OKO BUDOWA I INFORMACJE. Olimpia Halasz xd Bartosz Kulus ; x OKO BUDOWA I INFORMACJE Olimpia Halasz xd Bartosz Kulus ; x OCZY - narządy receptorowe umożliwiające wykrywanie kierunku padania światła i jego intensywności oraz, wraz ze wzrostem złożoności konstrukcji,

Bardziej szczegółowo

Układ oddechowy Bogusław Nedoszytko. WSZPIZU Wydział w Gdyni

Układ oddechowy Bogusław Nedoszytko. WSZPIZU Wydział w Gdyni Układ oddechowy Bogusław Nedoszytko WSZPIZU Wydział w Gdyni http://www.nedo.amg.gda.pl www.nedo.amg.gda.pl/wszpziu/ Układ oddechowy Funkcje Wymiana gazowa - doprowadzenie do organizmu tlenu i odprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Tkanka nabłonkowa. (budowa)

Tkanka nabłonkowa. (budowa) Tkanka nabłonkowa (budowa) Komórki tkanki nabłonkowej tworzą zwarte warstwy, zwane nabłonkami. Są układem ściśle upakowanych komórek tworzących błony. 1) główną masę tkanki stanowią komórki. 2) istota

Bardziej szczegółowo

I. TEST SPRAWDZAJĄCY WIELOSTOPNIOWY : BODŹCE I ICH ODBIERANIE

I. TEST SPRAWDZAJĄCY WIELOSTOPNIOWY : BODŹCE I ICH ODBIERANIE I. TEST SPRAWDZAJĄCY WIELOSTOPNIOWY : BODŹCE I ICH ODBIERANIE INSTRUKCJA Test składa się z 28 pytań. Pytania są o zróżnicowanym stopniu trudności, ale ułożone w takiej kolejności aby ułatwić Ci pracę.

Bardziej szczegółowo

Budowa i funkcje komórek nerwowych

Budowa i funkcje komórek nerwowych Budowa i funkcje komórek nerwowych Fizjologia Komórki nerwowe neurony w organizmie człowieka około 30 mld w większości skupione w ośrodkowym układzie nerwowym podstawowa funkcja przekazywanie informacji

Bardziej szczegółowo

UKŁAD ODDECHOWY. drogi oddechowe - jama nosowa - jama garłowa - krtań - tchawica - drzewo oskrzelowe. pęcherzyki płucne (wymiana gazowa)

UKŁAD ODDECHOWY. drogi oddechowe - jama nosowa - jama garłowa - krtań - tchawica - drzewo oskrzelowe. pęcherzyki płucne (wymiana gazowa) UKŁAD ODDECHOWY drogi oddechowe - jama nosowa - jama garłowa - krtań - tchawica - drzewo oskrzelowe pęcherzyki płucne (wymiana gazowa) Drogi oddechowe (z wyjątkiem obszaru węchowego i najmniejszych oskrzelików)

Bardziej szczegółowo

Mechanoreceptory (dotyk, słuch) termoreceptory i nocyceptory

Mechanoreceptory (dotyk, słuch) termoreceptory i nocyceptory Mechanoreceptory (dotyk, słuch) termoreceptory i nocyceptory Iinformacja o intensywności bodźca: 1. Kodowanie intensywności bodźca (we włóknie nerwowym czuciowym) odbywa się za pomocą zmian częstotliwość

Bardziej szczegółowo

Temat 3. 1.Budowa oka 2.Widzenie stereoskopowe 3.Powstawanie efektu stereoskopowe 4.Stereoskop zwierciadlany

Temat 3. 1.Budowa oka 2.Widzenie stereoskopowe 3.Powstawanie efektu stereoskopowe 4.Stereoskop zwierciadlany Temat 3 1.Budowa oka 2.Widzenie stereoskopowe 3.Powstawanie efektu stereoskopowe 4.Stereoskop zwierciadlany Budowa oka oko + narządy dodatkowe Oko = gałka oczna + nerw wzrokowy Narządy dodatkowe = Aparat

Bardziej szczegółowo

Powłoki skórne. Powłoki skórne = skóra + tkanka podskórna + twory skórne (gruczoły, włosy, paznokcie)

Powłoki skórne. Powłoki skórne = skóra + tkanka podskórna + twory skórne (gruczoły, włosy, paznokcie) Powłoki skórne Powłoki skórne = skóra + tkanka podskórna + twory skórne (gruczoły, włosy, paznokcie) Funkcje: ochrona termoregulacja gospodarka wodno-jonowa funkcja zmysłowa synteza witaminy D Warstwy

Bardziej szczegółowo

Jeden z narządów zmysłów. Umożliwia rozpoznawanie kształtów, barw i ruchów. Odczytuje moc i kąt padania światła. Bardziej wyspecjalizowanie oczy

Jeden z narządów zmysłów. Umożliwia rozpoznawanie kształtów, barw i ruchów. Odczytuje moc i kąt padania światła. Bardziej wyspecjalizowanie oczy I CO MU ZAGRAŻA Jeden z narządów zmysłów. Umożliwia rozpoznawanie kształtów, barw i ruchów. Odczytuje moc i kąt padania światła. Bardziej wyspecjalizowanie oczy pozwalają np. widzieć w ciemności. Zewnętrzne

Bardziej szczegółowo

Układ oddechowy. Drogi oddechowe. + płuca + opłucna

Układ oddechowy. Drogi oddechowe. + płuca + opłucna Układ oddechowy Układ oddechowy Drogi oddechowe + płuca + opłucna I. Górne drogi oddechowe: nos i gardło 1. Nos - szkielet nosa zewnętrznego: kostny - kości nosowe, wyrostki czołowe szczęk chrzęstny -

Bardziej szczegółowo

TEMAT Z PRODUKCJI ZWIERZĘCEJ NARZĄDY ZMYSŁÓW: OKO.

TEMAT Z PRODUKCJI ZWIERZĘCEJ NARZĄDY ZMYSŁÓW: OKO. AUTOR: Arkadiusz Kamiński KL. I, SEMESTR I TECHNIKUM ROLNICTWA SZKOŁA: NIEPUBLICZNA SZKOŁA POLICEALNA W STASZOWIE (uprawnienia szkoły publicznej) TEMAT Z PRODUKCJI ZWIERZĘCEJ NARZĄDY ZMYSŁÓW: OKO. Staszów,

Bardziej szczegółowo

Powłoki skórne. Powłoki skórne = skóra + tkanka podskórna + twory skórne (gruczoły, włosy, pazury, rogi, kopyta, racice i in.)

Powłoki skórne. Powłoki skórne = skóra + tkanka podskórna + twory skórne (gruczoły, włosy, pazury, rogi, kopyta, racice i in.) Powłoki skórne = skóra + tkanka podskórna + twory skórne (gruczoły, włosy, pazury, rogi, kopyta, racice i in.) Funkcje: ochrona termoregulacja gospodarka wodno-jonowa funkcja zmysłowa n sw Powłoki skórne

Bardziej szczegółowo

BADANIE ZMYSŁU WZROKU

BADANIE ZMYSŁU WZROKU BADANIE ZMYSŁU WZROKU Badanie Ślepej Plamki Mariottea macula ceca Tarcza nerwu wzrokowego (discus nervi optici) ( Drugi nerw czaszkowy N.Opticus (II) Miejsce na siatkówce całkowicie niewrażliwe na bodźce

Bardziej szczegółowo

Podstawy anatomii, wykłady

Podstawy anatomii, wykłady Akademia Wychowania Fizycznego i Sportu w Gdańsku Katedra: Nauk Przyrodniczych Zakład: Anatomii i Antropologii Podstawy anatomii, wykłady Osoby prowadzące przedmiot: Barbara Duda, prof. nadzw. dr hab.,

Bardziej szczegółowo

TKANKA ŁĄCZNA. Komórki. Włókna. Substancja podstawowa. Substancja międzykomórkowa

TKANKA ŁĄCZNA. Komórki. Włókna. Substancja podstawowa. Substancja międzykomórkowa Funkcje tkanki łącznej: TKANKA ŁĄCZNA łączy, utrzymuje i podpiera inne tkanki pośredniczy w rozprowadzaniu tlenu, substancji odŝywczych i biologicznie czynnych w organizmie odpowiada za większość procesów

Bardziej szczegółowo

Temat 3. 1.Budowa oka 2.Widzenie stereoskopowe 3.Powstawanie efektu stereoskopowe 4.Stereoskop zwierciadlany

Temat 3. 1.Budowa oka 2.Widzenie stereoskopowe 3.Powstawanie efektu stereoskopowe 4.Stereoskop zwierciadlany Temat 3 1.Budowa oka 2.Widzenie stereoskopowe 3.Powstawanie efektu stereoskopowe 4.Stereoskop zwierciadlany Budowa oka oko + narządy dodatkowe Oko = gałka oczna + nerw wzrokowy Narządy dodatkowe = Aparat

Bardziej szczegółowo

Mięśnie. dr Magdalena Markowska

Mięśnie. dr Magdalena Markowska Mięśnie dr Magdalena Markowska Zjawisko ruchu 1) Jako możliwość przemieszczania przestrzennego mięśnie poprzecznie prążkowane 2) Pompa serce 3) Jako podstawa do utrzymywania czynności życiowych mięśnie

Bardziej szczegółowo

Rola układu hormonalnego: 1. Utrzymanie równowagi wewnętrznej 2. hormony regulują procesy chemiczne w tkankach i komórkach 3. hormony decydują o

Rola układu hormonalnego: 1. Utrzymanie równowagi wewnętrznej 2. hormony regulują procesy chemiczne w tkankach i komórkach 3. hormony decydują o Rola układu hormonalnego: 1. Utrzymanie równowagi wewnętrznej 2. hormony regulują procesy chemiczne w tkankach i komórkach 3. hormony decydują o przepuszczalności błon kom., wpływają na rodzaj transportowanych

Bardziej szczegółowo

Układ rozrodczy żeński

Układ rozrodczy żeński Układ rozrodczy żeński (cz. 1) zawiązkowe powierzchniowy i osłonka biaława Jajnik wzrastający - powierzchniowy: jednowarstwowy sześcienny (pochodna międzybłonka) - osłonka biaława (tk. łączna zbita) -

Bardziej szczegółowo

Podział tkanki mięśniowej w zależności od budowy i lokalizacji w organizmie

Podział tkanki mięśniowej w zależności od budowy i lokalizacji w organizmie Tkanka mięśniowa Podział tkanki mięśniowej w zależności od budowy i lokalizacji w organizmie Tkanka mięśniowa poprzecznie prążkowana poprzecznie prążkowana serca gładka Tkanka mięśniowa Podstawową własnością

Bardziej szczegółowo

Histologia (gr. histos = utkanie; łac. textus = utkanie, tkanina, plecionka) jest nauką o budowie i czynnościach tkanek.

Histologia (gr. histos = utkanie; łac. textus = utkanie, tkanina, plecionka) jest nauką o budowie i czynnościach tkanek. Histologia (gr. histos = utkanie; łac. textus = utkanie, tkanina, plecionka) jest nauką o budowie i czynnościach tkanek. Wyróżnia się: histologię ogólną naukę o ogólnej budowie i funkcjach podstawowych

Bardziej szczegółowo

V REGULACJA NERWOWA I ZMYSŁY

V REGULACJA NERWOWA I ZMYSŁY V REGULACJA NERWOWA I ZMYSŁY Zadanie 1. Na rysunku przedstawiającym budowę neuronu zaznacz elementy wymienione poniżej, wpisując odpowiednie symbole literowe. Następnie wskaż za pomocą strzałek kierunek

Bardziej szczegółowo

Recenzja pracy. BIOLOGIA poziom podstawowy. pieczątka/nazwa szkoły. klasa 1 LO PK nr 1 semestr I /2011/2012

Recenzja pracy. BIOLOGIA poziom podstawowy. pieczątka/nazwa szkoły. klasa 1 LO PK nr 1 semestr I /2011/2012 pieczątka/nazwa szkoły BIOLOGIA poziom podstawowy klasa 1 LO PK nr 1 semestr I /2011/2012 Uwaga! Strona tytułowa stanowi integralną część pracy kontrolnej. Wypełnij wszystkie pola czytelnie drukowanymi

Bardziej szczegółowo

Tkanka łączna. Składa się zawsze z istoty międzykomórkowej oraz osadzonych w niej komórek.

Tkanka łączna. Składa się zawsze z istoty międzykomórkowej oraz osadzonych w niej komórek. Tkanka łączna Tkanka łączna Jest najbardziej zróżnicowana spośród wszystkich tkanek człowieka. Zasadnicza funkcją tkanki łącznej polega na zapewnieniu łączności miedzy pozostałymi tkankami ciała. Tkanka

Bardziej szczegółowo

Układ nerwy- ćwiczenia 1/5

Układ nerwy- ćwiczenia 1/5 Układ nerwy- ćwiczenia 1/5 Badanie neurologiczne - ĆWICZENIA Wybrane elementy badania układu nerwowego (badanie nerwów czaszkowych, badanie wybranych odruchów mono- i polisynaptycznych, badanie czucia

Bardziej szczegółowo

Układ pokarmowy Cz. 3

Układ pokarmowy Cz. 3 Trzustka to złożony gruczoł o budowie zrazikowej, posiadający dominującą część zewnątrzwydzielniczą i małe skupiska komórek dokrewnych (wysepki trzustkowe Langerhansa). Układ pokarmowy Cz. 3 Trzustka i

Bardziej szczegółowo

ŁOŻYSKO I GRUCZOŁ MLEKOWY

ŁOŻYSKO I GRUCZOŁ MLEKOWY Łożysko jest miejscem kontaktu tkanek płodu i matki oraz wymiany gazów i substancji pomiędzy krwią matki i płodu ŁOŻYSKO I GRUCZOŁ MLEKOWY W celu zwiększenia powierzchni tej wymiany część płodowa łożyska

Bardziej szczegółowo

UKŁAD MOCZOWY. Ogólna budowa nerki (wielopłatowej) Typy nerek u ssaków:

UKŁAD MOCZOWY. Ogólna budowa nerki (wielopłatowej) Typy nerek u ssaków: Ogólna budowa nerki (wielopłatowej) - labirynt - promienie rdzenne (podzielony na piramidy = płaty) - zewnętrzny (podzielony na pas zewn. i wewn.) - wewnętrzny kolumna piramida promienie rdzenne UKŁAD

Bardziej szczegółowo

BUDOWA NARZĄDU WZROKU CZŁOWIEKA I MEHANIZM JEGO DZIAŁANIA

BUDOWA NARZĄDU WZROKU CZŁOWIEKA I MEHANIZM JEGO DZIAŁANIA Agnieszka Majchrzak M-3 BUDOWA NARZĄDU WZROKU CZŁOWIEKA I MEHANIZM JEGO DZIAŁANIA Środowisko wewnętrzne i zewnętrzne ulega ciągłym zmianom. Aby organizm mógł sprawnie funkcjonowad w zmieniającym się otoczeniu,

Bardziej szczegółowo

2. Podstawy fizjologii i patologii słuchu

2. Podstawy fizjologii i patologii słuchu Podstawy fizjologii i patologii słuchu 5 2. Podstawy fizjologii i patologii słuchu W niniejszym rozdziale omówione będą podstawowe pojęcia związane z anatomią, fizjologią i patologią narządu słuchu. Przedstawione

Bardziej szczegółowo

Oddziaływanie światła z materią

Oddziaływanie światła z materią Oddziaływanie światła z materią Światło oddziałujące z materią może być rozpraszane albo pochłaniane. Rozpraszanie światła (zmiana kierunku rozchodzenia się fali) zachodzić może bez zmiany częstotliwości

Bardziej szczegółowo

na podstawie literatury zebrała: prof. B. Kostek

na podstawie literatury zebrała: prof. B. Kostek Budowa narządu wzroku, własności widzenia na podstawie literatury zebrała: prof. B. Kostek Źródła http://www.zdrowie.med.pl/oczy/anat_i_fizjo/a_oczy.html http://galaxy.uci.agh.edu.pl/~ergonom/ergonomia/nr_15.

Bardziej szczegółowo

Móżdżek. Móżdżek położony jest w dole tylnym czaszki pod namiotem móżdżku. Sąsiaduje z płatem skroniowym, potylicznym oraz z pniem mózgu.

Móżdżek. Móżdżek położony jest w dole tylnym czaszki pod namiotem móżdżku. Sąsiaduje z płatem skroniowym, potylicznym oraz z pniem mózgu. Móżdżek 1) Budowa i położenie Móżdżek położony jest w dole tylnym czaszki pod namiotem móżdżku. Sąsiaduje z płatem skroniowym, potylicznym oraz z pniem mózgu. Składa się z dwóch półkul oddzielonych od

Bardziej szczegółowo

Anatomia i fizjologia narządu wzroku

Anatomia i fizjologia narządu wzroku Anatomia i fizjologia narządu wzroku na podstawie literatury zebrała: prof. B. Kostek Źródła http://www.zdrowie.med.pl/oczy/anat_i_fizjo/a_oczy.html http://galaxy.uci.agh.edu.pl/~ergonom/ergonomia/nr_15.

Bardziej szczegółowo

Układ oddechowy. Drogi oddechowe. + płuca + opłucna

Układ oddechowy. Drogi oddechowe. + płuca + opłucna Układ oddechowy Układ oddechowy Drogi oddechowe + płuca + opłucna I. Górne drogi oddechowe: nos i gardło 1. Nos - szkielet nosa zewnętrznego: kostny - kości nosowe, wyrostki czołowe szczęk chrzęstny -

Bardziej szczegółowo

Zadania maturalne z biologii - 8

Zadania maturalne z biologii - 8 Koło Biologiczne Liceum Ogólnokształcące nr II w Gliwicach 2015-2016 Zadania maturalne z biologii - 8 Zadania: Zad.1 (Paulina Hundz, Alicja Zaczkowska kl. IIIB) Przeczytaj tekst i na jego podstawie odpowiedz

Bardziej szczegółowo

ŁOŻYSKO I GRUCZOŁ MLEKOWY

ŁOŻYSKO I GRUCZOŁ MLEKOWY ŁOŻYSKO I GRUCZOŁ MLEKOWY Ogólna budowa łożyska Rozwój kosmków łożyskowych 1. Inwazja trofoblastu (10 dzień) Trofoblast nacieka endometrium, niszczy ściany naczyń. Tworzy się system połączonych przestrzeni

Bardziej szczegółowo

Budowa morfologiczna - receptorem moŝe być:

Budowa morfologiczna - receptorem moŝe być: Receptor komórka, grupa komórek lub narząd pobudliwy wyspecjalizowany w odbieraniu konkretnych bodźców ze środowiska zewnętrznego bądź wewnętrznego, o najniŝszym progu pobudliwości dla bodźców swoistych.

Bardziej szczegółowo

5. Powstawanie dwulistkowej tarczki zarodkowej. Drugi tydzień rozwoju 107 Zaburzenia w rozwoju w pierwszych dwóch tygodniach...

5. Powstawanie dwulistkowej tarczki zarodkowej. Drugi tydzień rozwoju 107 Zaburzenia w rozwoju w pierwszych dwóch tygodniach... SPIS TREŚCI CZĘŚĆ OGÓLNA 1. Zarys historii embriologii................ 16 2. Układ rozrodczy................... 26 Układ rozrodczy męski.................. 26 Narządy rozrodcze wewnętrzne...............

Bardziej szczegółowo

OBWODOWY UKŁAD NERWOWY

OBWODOWY UKŁAD NERWOWY KRĘGOSŁUP Cechy dzięki którym chroni rdzeń : Elastyczność połączeń międzykręgowych sprężystości krążków Krzywizny kręgosłupa Obszerne światło kanału kręgowego i OBWODOWY UKŁAD NERWOWY Nerwy łączą się z

Bardziej szczegółowo

Tkanka łączna jest najbardziej zróżnicowaną tkanką organizmu

Tkanka łączna jest najbardziej zróżnicowaną tkanką organizmu Funkcje tkanki łącznej Funkcja mechaniczna: łączenie, utrzymywanie i podpieranie komórek i ich zespołów w narządach TKANKA ŁĄCZNA Cz. 1 TKANKA ŁĄCZNA WŁAŚCIWA Transport tlenu i metabolitów do komórek wszystkich

Bardziej szczegółowo

Człowiek układ nerwowy, zmysły, odruchy

Człowiek układ nerwowy, zmysły, odruchy Człowiek układ nerwowy, zmysły, odruchy Paweł Strumiłło Zakład Elektroniki Medycznej Człowiek - anatomia i fizjologia Anatomia (budowa organizmu) Fizjologia (funkcjonownie organizmu) http://www.youtube.com/watch?v=ncpoio1fq5q&nr=1

Bardziej szczegółowo

METODY BADAŃ W OKULISTYCE

METODY BADAŃ W OKULISTYCE Dr med. Joanna Wąsiewicz-Rager Wywiad okulistyczny przyczyna zgłoszenia się do okulisty przebyte choroby narządu wzroku urazy gałki ocznej wywiad dotyczący wieku dziecięcego-zezy dotychczasowa korekcja

Bardziej szczegółowo

Wielkością i kształtem przypomina dłoń zaciśniętą w pięść. Położone jest w klatce piersiowej tuż za mostkiem. Otoczone jest mocnym, łącznotkankowym

Wielkością i kształtem przypomina dłoń zaciśniętą w pięść. Położone jest w klatce piersiowej tuż za mostkiem. Otoczone jest mocnym, łącznotkankowym Wielkością i kształtem przypomina dłoń zaciśniętą w pięść. Położone jest w klatce piersiowej tuż za mostkiem. Otoczone jest mocnym, łącznotkankowym workiem zwanym osierdziem. Wewnętrzna powierzchnia osierdzia

Bardziej szczegółowo

Anatomia układu oddechowego

Anatomia układu oddechowego Anatomia układu oddechowego Justyna Krypel-Kos Oddział Anestezjologii i Intensywnej Terapii Szpitala Wojewódzkiego w Tychach Układ oddechowy jama ustna i nosowo-gardłowa krtań tchawica drzewo oskrzelowe

Bardziej szczegółowo

Błony śluzowe i ściany wewnętrznych przewodów organizmu

Błony śluzowe i ściany wewnętrznych przewodów organizmu Błona śluzowa (warstwa wyścielająca wewnętrzne powierzchnie przewodów organizmu) Błony śluzowe i ściany wewnętrznych przewodów organizmu Warstwy ścian wewnętrznych przewodów (ujęcie ogólne): błona podśluzowa

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM Z FIZYKI I BIOFIZYKI

LABORATORIUM Z FIZYKI I BIOFIZYKI POLITECHNIKA ŚLĄSKA WYDZIAŁ CHEMICZNY KATEDRA FIZYKOCHEMII I TECHNOLOGII POLIMERÓW LABORATORIUM Z FIZYKI I BIOFIZYKI Budowa i funkcjonowanie oka ludzkiego jako złoŝonego układu optycznego 8.1. Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Biologiczne mechanizmy zachowania - fizjologia. zajecia 4 : 28.10.15

Biologiczne mechanizmy zachowania - fizjologia. zajecia 4 : 28.10.15 Biologiczne mechanizmy zachowania - fizjologia zajecia 4 : 28.10.15 Kontakt: michaladammichalowski@gmail.com https://mmichalowskiuwr.wordpress.com/ I gr 08:30 10:00 (s. Cybulskiego; 08.10. 19.11.) II gr

Bardziej szczegółowo

Materiały pochodzą z Platformy Edukacyjnej Portalu www.szkolnictwo. pl

Materiały pochodzą z Platformy Edukacyjnej Portalu www.szkolnictwo. pl Materiały pochodzą z Platformy Edukacyjnej Portalu www.szkolnictwo. pl Wszelkie treści i zasoby edukacyjne publikowane na łamach Portalu www.szkolnictwo.pl mogą być wykorzystywane przez jego Użytkowników

Bardziej szczegółowo

PROCES PRZETWARZANIA INFORMACJI OBRAZOWEJ A MOŻLIWOŚCI RECEPCYJNE OKA

PROCES PRZETWARZANIA INFORMACJI OBRAZOWEJ A MOŻLIWOŚCI RECEPCYJNE OKA Wojskowa Akademia Techniczna Geosystems Polska Sp. z o.o. IV Konferencja naukowo-techniczna Wykorzystanie współczesnych zobrazowań satelitarnych, lotniczych i naziemnych dla potrzeb obronności kraju i

Bardziej szczegółowo

grupa a Klasa 7. Zaznacz prawidłowe zakończenie zdania. (0 1)

grupa a Klasa 7. Zaznacz prawidłowe zakończenie zdania. (0 1) grupa a Regulacja nerwowo-hormonalna 37 pkt max... Imię i nazwisko Poniższy test składa się z 20 zadań. Przy każdym poleceniu podano liczbę punktów możliwą do uzyskania za prawidłową odpowiedź.... Za rozwiązanie

Bardziej szczegółowo

Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2013/2014

Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2013/2014 Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego Karta przedmiotu Wydział Zdrowia i Nauk Medycznych obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2013/2014 Kierunek studiów: Kosmetologia

Bardziej szczegółowo

Wykład 8. Siatkówka i generacja sygnału nerwowego

Wykład 8. Siatkówka i generacja sygnału nerwowego Wykład 8 Siatkówka i generacja sygnału nerwowego Dno oka Dno oka Tętnice i żyły Plamka ślepa (dysk optyczny Dołek środkowy Siatkówka układ nerwowy wyższe obszary mózgu (jądro ciała kolankowatego bocznego

Bardziej szczegółowo

T E S T Z B I O L O G I I

T E S T Z B I O L O G I I Miejsce egzaminu 2* Numer kandydata 3* Kierunek studiów 4 Liczba uzyskanych punktów.../100 * wypełnia kandydat T E S T Z B I O L O G I I Test rekrutacyjny dla kandydatów na studia w Polsce WERSJA II -

Bardziej szczegółowo

Jak pracują systemy implantów ślimakowych?

Jak pracują systemy implantów ślimakowych? 56 Jak funkcjonują implanty ślimakowe i implanty... Jak pracują systemy implantów ślimakowych? Systemy implantów ślimakowych są to techniczne protezy słuchu, które mogą w znacznym stopniu zastąpić brakującą

Bardziej szczegółowo

FLUOROURACILUM. Załącznik C.26. NAZWA SUBSTANCJI CZYNNEJ ORAZ, JEŻELI DOTYCZY- DROGA PODANIA. Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 1039 Poz.

FLUOROURACILUM. Załącznik C.26. NAZWA SUBSTANCJI CZYNNEJ ORAZ, JEŻELI DOTYCZY- DROGA PODANIA. Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 1039 Poz. Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 1039 Poz. 42 Załącznik C.26. FLUOROURACILUM 1 FLUOROURACILUM C00 NOWOTWORY ZŁOŚLIWE WARGI 2 FLUOROURACILUM C00.0 POWIERZCHNIA ZEWNĘTRZNA WARGI GÓRNEJ 3 FLUOROURACILUM

Bardziej szczegółowo

TARCZYCA. przed wydzieleniem tak duże ilości

TARCZYCA. przed wydzieleniem tak duże ilości GRUZOŁY WEWNĄTRZWYDZIELNIZE 473 TRZY Tarczyca (glandula thyroidea) jest gruczołem o masie około 40 g, składającym się z dwóch płatów, połączonych węziną. Leży na przedniej powierzchni tchawicy, na wysokości

Bardziej szczegółowo

w kontekście percepcji p zmysłów

w kontekście percepcji p zmysłów Układ nerwowy człowieka w kontekście percepcji p zmysłów Układ nerwowy dzieli się ę na ośrodkowy i obwodowy. Do układu nerwowego ośrodkowego zalicza się mózgowie (mózg, móżdżek i pień mózgu) oraz rdzeń

Bardziej szczegółowo

TKANKA NABŁONKOWA GRUCZOŁY WYDZIELANIA ZEWNĘTRZNEGO

TKANKA NABŁONKOWA GRUCZOŁY WYDZIELANIA ZEWNĘTRZNEGO TKANKA NABŁONKOWA GRUCZOŁY WYDZIELANIA ZEWNĘTRZNEGO Morfologia komórki, tkanki, narządu odzwierciedla funkcję Międzybłonek (Mezotelium) Pęcherzyk surowiczy ślinianki, trzustki Cewka śluzowa Tkanka nabłonkowa

Bardziej szczegółowo

Tkanki, narządy i układy narządów człowieka

Tkanki, narządy i układy narządów człowieka Tkanki, narządy i układy narządów człowieka 1. Tkanka nabłonkowa urozmaicona budowa zwarty układ komórek, niemal brak substancji międzykomórkowej, utrzymywany dzięki tzw. błonie podstawnej oraz różnym

Bardziej szczegółowo

NERWY CZASZKOWE I ICH JĄDRA. KLINICZNE ASPEKTY USZKODZEŃ NERWÓW CZASZKOWYCH.

NERWY CZASZKOWE I ICH JĄDRA. KLINICZNE ASPEKTY USZKODZEŃ NERWÓW CZASZKOWYCH. NERWY CZASZKOWE I ICH JĄDRA. KLINICZNE ASPEKTY USZKODZEŃ NERWÓW CZASZKOWYCH. Uszkodzenie nerwu węchowego powoduje anosmię (brak węchu). Może być wynikiem złamania w obrębie dołu przedniego czaszki lub

Bardziej szczegółowo

Cewka śluzowa. przeciwwirusowe. Zbiorczy schemat odcinków. wydzielniczych. i przewodów wyprowadzających ślinianek. Pół księżyc

Cewka śluzowa. przeciwwirusowe. Zbiorczy schemat odcinków. wydzielniczych. i przewodów wyprowadzających ślinianek. Pół księżyc JAMA USTNA jest zwilżana wydzieliną (ślina) produkowaną przez drobne gruczoły ślinowe (omówione uprzednio) oraz wydzieliną dużych gruczołów ślinowych (ŚLINIANEK). ŚLINIANKI STAW SKRONIOWO-ŻUCHWOWY Duża

Bardziej szczegółowo

odbierają bodźce ze środowiska wewnętrznego odbierają bodźce ze środowiska zewnętrznego

odbierają bodźce ze środowiska wewnętrznego odbierają bodźce ze środowiska zewnętrznego RECEPTORY - liczne wyspecjalizowane struktury, pozwalające na odbieranie bodźców - receptorem może być pojedyncza komórka receptorowa lub cały organ zbudowany z wielu komórek EKSTERORECEPTORY odbierają

Bardziej szczegółowo

D-Pulse: Impuls stworzony dla MonaLisa Touch

D-Pulse: Impuls stworzony dla MonaLisa Touch D-Pulse: Impuls stworzony dla MonaLisa Touch Dzięki szczególnemu kształtowi impulsu (DEKA-Pulse lub D-Pulse), w tkance pochwy tworzą się niewielkie wysepki denaturacji, otoczone tkanką niezmienioną (zabiegi

Bardziej szczegółowo

Oko budowa i własności. na podstawie literatury zebrała: prof. B. Kostek

Oko budowa i własności. na podstawie literatury zebrała: prof. B. Kostek Oko budowa i własności na podstawie literatury zebrała: prof. B. Kostek Źródła: http://www.zdrowie.med.pl/oczy/anat_i_fizjo/a _oczy.html http://galaxy.uci.agh.edu.pl/~ergonom/ergonomi a/nr_15.htm Sciaga.pl

Bardziej szczegółowo

Elektrofizjologia neuronu

Elektrofizjologia neuronu Spis treści Co to jest neuron? 2008-11-13 Spis treści Co to jest neuron? Wstęp Rola jonów w działaniu neronu Potencjał membranowy Stan równowagi Bramki jonowe Dynamika bramek jonowych Model Hodgkina-Huxley

Bardziej szczegółowo

I PORUSZAM SIĘ, ODDYCHAM I CZUJĘ

I PORUSZAM SIĘ, ODDYCHAM I CZUJĘ I PORUSZAM SIĘ, ODDYCHAM I CZUJĘ Zadanie 1. Dokończ zdania. A. Serce i wątroba to przykłady.... B. Najmniejszym elementem budującym organizm człowieka jest....... C. Zespół komórek podobnych do siebie

Bardziej szczegółowo

Obowiązuje mianownictwo w języku łacińskim.

Obowiązuje mianownictwo w języku łacińskim. PROGRAM ĆWICZEŃ WYDZIAŁ LEKARSKI 2011/2012 Ćwiczenie 1 03 05.10.2011 Wprowadzenie do zajęć prosektoryjnych. Obowiązuje mianownictwo w języku łacińskim. Ogólne miana anatomiczne. Płaszczyzny, osie i kierunki

Bardziej szczegółowo

Tkanki podporowe: - chrząstka - kość

Tkanki podporowe: - chrząstka - kość Tkanki podporowe: - - kość Własności mechaniczne tkanek podporowych zależą od składu ich substancji międzykomórkowej Komórki produkujące składniki substancji międzykomórkowej w chrząstce (chondroblasty,

Bardziej szczegółowo

KOŃCZYNA GÓRNA. Slajd 1. Slajd 2. Slajd 3. Położenie mm przedramienia

KOŃCZYNA GÓRNA. Slajd 1. Slajd 2. Slajd 3. Położenie mm przedramienia Slajd Slajd Slajd KOŃCZYNA GÓRNA MIĘŚNIE PRZEDRAMIENIA Położenie mm przedramienia Mięśnie przedramienia rozpoczynają się na nadkłykciach kości ramiennej oraz na kościach przedramienia. Należą do nich m.in.

Bardziej szczegółowo

Anatomia. Dr n. med. Jarosław Zawiliński

Anatomia. Dr n. med. Jarosław Zawiliński 1. Nazwa jednostki Wydział Zdrowia i Nauk Medycznych 2. Kierunek Pielęgniarstwo Nazwa przedmiotu Anatomia 3. Imię i nazwisko osoby /osób prowadzącej Dr n. med. Jarosław Zawiliński 4. Nazwa modułu: Nauki

Bardziej szczegółowo

Ulotka informacyjna. Apo-lutea

Ulotka informacyjna. Apo-lutea Ulotka informacyjna Apo-lutea Supelement diety Co to jest preparat Apo-Lutea i w jakim celu się go stosuje Skład suplementu diety Apo-Lutea został starannie skomponowany, aby w pełni uzupełnić dietę o

Bardziej szczegółowo

Funkcjonowanie narządu ruchu. Kinga Matczak

Funkcjonowanie narządu ruchu. Kinga Matczak Funkcjonowanie narządu ruchu Kinga Matczak Narząd ruchu zapewnia człowiekowi utrzymanie prawidłowej postawy ciała, dowolne zmiany pozycji i przemieszczanie się w przestrzeni. Ze względu na budowę i właściwości

Bardziej szczegółowo

6.1. MI ånie POPRZECZNIE PR ØKOWANE SZKIELETOWE

6.1. MI ånie POPRZECZNIE PR ØKOWANE SZKIELETOWE TKANKA MI åniowa 6 Wywodzi się z mezodermy zorganizowanej w miotomy. Proces różnicowania polega przede wszystkim na tworzeniu wydłużonych komórek zdolnych do wytwarzania białek kurczliwych. Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Tkanka nabłonkowa HISTOLOGIA OGÓLNA (TKANKI)

Tkanka nabłonkowa HISTOLOGIA OGÓLNA (TKANKI) HISTOLOGIA OGÓLNA (TKANKI) Elementy składowe tkanki: komórki (o podobnym pochodzeniu, zbliżonej strukturze i funkcji) substancja międzykomórkowa (produkowana przez komórki) Tkanka nabłonkowa Główne rodzaje

Bardziej szczegółowo

TKANKI W ER E Z R Ę Z C Ę E

TKANKI W ER E Z R Ę Z C Ę E TKANKI ZWIERZĘCE Pochodzenie tkanek i układów. ektoderma mezoderma endoderma nabłonki zewnętrzne i wyścielające przedni oraz końcowy fragment przewodu pokarmowego, różnego rodzaju wytwory naskórka, narządy

Bardziej szczegółowo

Tkanka mięśniowa. pobudliwość kurczliwość

Tkanka mięśniowa. pobudliwość kurczliwość Tkanka mięśniowa troponina tropomiozyna Aparat kurczliwy: miofilamenty cienkie ( i białka pomocnicze) miofilamenty grube (miozyna 2) białka pomocnicze łańcuchy lekkie miozyna 2 miozyna 2 pobudliwość kurczliwość

Bardziej szczegółowo

Określ, w które miejsca oznaczone na schemacie cyframi od 1 do 4 należy wpisać wyrazy: wydzielanie i ograniczenie wydzielania.

Określ, w które miejsca oznaczone na schemacie cyframi od 1 do 4 należy wpisać wyrazy: wydzielanie i ograniczenie wydzielania. Układ nerwowy, hormonalny, narządy zmysłów Zadanie 1 (2 pkt.) Poziom glukozy we krwi człowieka podwyższa adrenalina (wydzielana przez rdzeń nadnerczy) i glukagon, który wraz z insuliną, obniżającą poziom

Bardziej szczegółowo

NAUKI O CZŁOWIEKU. Biologia kości Terminologia

NAUKI O CZŁOWIEKU. Biologia kości Terminologia NAUKI O CZŁOWIEKU Biologia kości Terminologia PODSTAWOWE INFORMACJE O KOŚCIACH Kośd jest jedną z najmocniejszych substancji biologicznych Szkielet jednak to mniej niż 20% masy ciała FUNKCJE KOŚCI Układ

Bardziej szczegółowo

W01 Świadczenie pohospitalizacyjne. W11 Świadczenie specjalistyczne 1-go typu. W12 Świadczenie specjalistyczne 2-go typu

W01 Świadczenie pohospitalizacyjne. W11 Świadczenie specjalistyczne 1-go typu. W12 Świadczenie specjalistyczne 2-go typu W01 Świadczenie pohospitalizacyjne zgodnie z definicją świadczenia W11 Świadczenie specjalistyczne 1-go typu zgodnie z definicją świadczenia W12 Świadczenie specjalistyczne 2-go typu konieczne wykazanie

Bardziej szczegółowo

WITAMY NA KURSIE HISTOLOGII

WITAMY NA KURSIE HISTOLOGII W XIX wieku... WITAMY NA KURSIE HISTOLOGII Histologia to nauka o mikroskopowej budowie komórek, tkanek i narządów W XXI wieku... Nasz kurs: Histologia to nauka o powiązaniach struktury mikroskopowej, submikroskopowej

Bardziej szczegółowo

PDF stworzony przez wersję demonstracyjną pdffactory www.pdffactory.pl/ Agata Miłaszewska 3gB

PDF stworzony przez wersję demonstracyjną pdffactory www.pdffactory.pl/ Agata Miłaszewska 3gB Agata Miłaszewska 3gB rogówka- w części centralnej ma grubość około 0,5 mm, na obwodzie do 1 mm, zbudowana jest z pięciu warstw, brak naczyń krwionośnych i limfatycznych, obfite unerwienie, bezwzględny

Bardziej szczegółowo

1. Protezowanie aparatami (przewodnictwo powietrzne i kostne). 2. Ćwiczenia logopedyczne.

1. Protezowanie aparatami (przewodnictwo powietrzne i kostne). 2. Ćwiczenia logopedyczne. 2. Implantacje mikroelektrod do ślimaka przekazywanie odpowiednio dobranych sygnałów elektrycznych do receptorów w sposób sterowany komputerem. Rehabilitacja w uszkodzeniach słuchu: 1. Protezowanie aparatami

Bardziej szczegółowo

Układ rozrodczy żeński

Układ rozrodczy żeński Dno MACICA Układ rozrodczy żeński JAJOWÓD Strzępki jajowodu Trzon JAJNIK Szyjka POCHWA Jajnik Pęcherzyk zawiązkowy (30 µm) oocyt jedna warstwa płaskich komórek pęcherzykowych - nabłonek powierzchniowy:

Bardziej szczegółowo

Psychoakustyka w pigułce. Aleksander Sęk Ewa Skrodzka Mariusz Marszałkiewicz

Psychoakustyka w pigułce. Aleksander Sęk Ewa Skrodzka Mariusz Marszałkiewicz Psychoakustyka w pigułce Aleksander Sęk Ewa Skrodzka Mariusz Marszałkiewicz Instytut Akustyki UAM, 2000 1 Spis Treści 1 BUDOWA UKŁADU SŁUCHOWEGO... 4 1.1 DROGA FALI AKUSTYCZNEJ W UKŁADZIE SŁUCHOWYM...

Bardziej szczegółowo

Fizjologia człowieka

Fizjologia człowieka Akademia Wychowania Fizycznego i Sportu w Gdańsku Katedra: Promocji Zdrowia Zakład: Biomedycznych Podstaw Zdrowia Fizjologia człowieka Osoby prowadzące przedmiot: Prof. nadzw. dr hab. Zbigniew Jastrzębski

Bardziej szczegółowo