ANALIZA PÓL PRĘDKOŚCI CZĄSTEK PYŁU W STRUDZE SWOBODNEJ

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "ANALIZA PÓL PRĘDKOŚCI CZĄSTEK PYŁU W STRUDZE SWOBODNEJ"

Transkrypt

1 18/39 Solidification of Metals and Alloys, Year 1999, Volume 1, Book No. 39 Krzepnięcie Metali i Stopów, Rok 1999, Rocznik 1, Nr 39 PAN Katowice PL ISSN ANALIZA PÓL PRĘDKOŚCI CZĄSTEK PYŁU W STRUDZE SWOBODNEJ NOWAK Wojciech, PISAREK Jerzy Tadeusz, MIREK Paweł Politechnika Częstochowska, Katedra Ogrzewnictwa Wentylacji i Ochrony Atmosfery Częstochowa, ul.dąbrowskiego 71 STRESZCZENIE Przedmiotem badań jest struga generowana przez dyszę pneumatycznego dozownika sorbentu wapniowego stosowanego w suchej metodzie odsiarczania spalin w fluidalnych kotłach parowych. Zastosowana została oryginalna metoda oznaczania prędkości cząstek stałych wywodząca się z technik metrologii plamkowej. Po raz pierwszy uzyskano możliwość rejestracji na specklogramie zwrotu prędkości. 1. OBIEKT BADAŃ Jedną z najtańszych, a równocześnie najskuteczniejszych metod odsiarczania spalin w technice kotłowej jest metoda sucha. Polega ona na wprowadzeniu do paleniska w strefę C sorbentu wapniowego w postaci pyłu o rozmiarach od kilkunastu do kilkudziesięciu mikrometrów. Sorbent wprowadzany jest pneumatycznie przy pomocy dysz umieszczonych w ścianie kotła. Skuteczność odsiarczania w znacznej mierze zależy od równomierności rozprowadzenia pyłu w strefie sorbcji. Rozkład ten można kontrolować metodą laserowego noża świetlnego, opisaną w pracach [1,2]. Schemat układu pomiarowego stosowanego w tej metodzie pokazano na rysunku 1, a uzyskanego doświadczalnie rozkładu stężenia pyłu w okolicy dyszy dozującej przedstawiono na rysunku 1. Zasadniczym elementem stanowiska badawczego jest laserowy nóż świetlny złożony z lasera pracującego na fali widzialnej oraz układu optycznego kształtującego emitowaną wiązkę w formę wąskiego strumienia o grubości rzędu kilku milimetrów i szerokości od kilkudziesięciu do kilkuset milimetrów.

2 174 Magnetowid Obiektyw cylindryczny LASER Kamera CCD MONITOR MONITOR Zespół soczewek sferycznych Aparat fotograficzny Przekrój kanału (przestrzeń pomiarowa) Rys.1. Rejestracja rozkładu stężenia pyłu przy pomocy techniki noża świetlnego Fig.5. Recording of the dust distribution by use of light-blade Rys.2. Warstwice stałych wartości stężenia pyłu w okolicy wlotu komory reaktora uzyskany z wykorzystaniem techniki noża świetlnego Fig.2. Izolinien of the dust concentration obtained by use of the light knife technique

3 175 Zastosowana technika pozwalała na wizualizację stężeń sorbentu i szybką jakościową ocenę efektu działania dozownika. Dla zrozumienia mechanizmu rozprowadzania pyłu w przestrzeń roboczą oraz mechanizmu tworzenia się aglomeratów i klasterów konieczna jest znajomość dynamiki wprowadzanej do kotła strugi powietrzno-pyłowej oraz dynamiki obszarów mieszania. Z uwagi na znaczne zapylenie medium pomiarów prędkości płynu nie można pomiarów prowadzić metodą termoanemometryczną ani metodami doplerowskimi. Autorzy proponują użycie metody będącej połączeniem klasycznej fotografii plamkowej i techniki laserowego noża świetlnego. Metoda ta w literaturze anglojęzycznej nosi obecnie nazwę PIV (partickle image velocymetry) i była dotychczas z powodzeniem stosowana w bezkontaktowych badaniach przepływów jednofazowych [3 8] oraz w badaniach dynamiki cyrkulacyjnych warstw fluidalnych [9] 2. METODYKA 2.1 Metoda PIV Metoda PIV polega na prześwietlaniu wąskim strumieniem światła (najczęściej laserowego) obszaru płynu, w którym rozproszone są drobne cząstki innej fazy, zwane posiewem i fotografowaniu obrazu tych cząstek. Najczęściej jako posiew stosuje się aerozol oleju silikonowego. Przy dostatecznie dużych mocach źródła światła można stosować optyczne układy oświetlające identyczne z pokazanym na rys.1. Aby zarejestrować obraz cząstki konieczne jest jednak użycie aparatów i kamer CCD o znacznie wyższej rozdzielczości i długiej ogniskowej. W klasycznej wersji PIV zwanej dawniej Electronic speckle na każdej klatce video rejestrowano tylko jedną ekspozycję obrazu. Długość ekspozycji regulowano poprzez odpowiedni dobór czasu impulsu laserowego lub ustawienia migawki elektronicznej w kamerze. Rowiązanie takie umożliwiało wprawdzie oznaczenie zwrotu prędkości cząstki, ale duża odległość pomiędzy kolejnymi ekspozycjami (1/25 s) ograniczała stosowalność metody do bardzo wolnych przepływów. Przepływy szybkie mierzono stosując oświetlenie dwu lub wieloekspozycyjne. W czasie otwarcia migawki aparatu fotograficznego lub elektronicznej migawki kamery CCD cząstki oświetlane są wieloma krótkimi błyskami światła laserowego. każdemu błyskowi odpowiada inne położenie cząstki. Wszystkie obrazy rejestrowane są na tej samej klatce filmowej lub na tej samej klatce video. Uzyskany obraz, zwany specklogramem analizowany jest metodami klasycznej fotografii plamkowej, najczęściej poprzez analogowe lub cyfrowe procesory fourierowskie. W efekcie uzyskuje się informacje o bezwzględnych wartościach składowych prędkości cząstki leżących w płaszczyźnie noża świetlnego.

4 176 Dotychczas w metodzie PIV stosowane były zasadniczo dwa typy laserów: Laser He-Ne o mocy szczytowej do 50 mw modulowanej elektronicznie z częstościami do 100 khz oraz laser argonowy o mocy szczytowej W z wiązką modulowaną mechanicznie. W obu przypadkach modulacja prowadzona jest wyłącznie falą prostokątną. Powodowało to istotne ograniczenia zastosowań wynikające zarówno z parametrów wiązki jak i ceny oraz gabarytów aparatury. Tymczasem pojawiły się nowe źródła światła koherentnego: Lasery Nd-YAG z przetwarzaniem na drugą i na czwartą harmoniczną oraz cała generacja laserów półprzewodnikowych dużej mocy. Stwarzają one zupełnie nowe możliwości aplikacji. 2.2 Pomiary przepływów wielofazowych Naturalnym poszerzeniem możliwości metody PIV było zastosowanie jej do badań cyrkulacyjnych (rzadkich) warstw fluidalnych. Modyfikacja układu pomiarowego polega tu jedynie na zwiększeniu gabarytów noża świetlnego i ewentualnym zastosowaniu laserów o większych mocach. Przykład specklogramu modelowej warstwy cyrkulacyjnej pokazano na rysunku 3.. Rys.3. Speklogram strefy przyściennej (ściana z lewej strony) w cyrkulacyjnej warstwie fluidalnej Fig.3 Specklegram of the circular layer obtajned in laser knife

5 177 Łatwo zauważyć, że tory ruchu i prędkości cząstek przebiegających przez ten sam obszar różnią się. Stosowanie do analizy takiego obrazu metod fourierowskich, czy nawet metod korelacyjnych prowadzić może do zgoła fałszywych wyników. Konieczne jest wydzielenie torów cząstek, lub przynajmniej podział występujących w tym obszarze pól prędkości na kilka klas. Każdej z klas może być przypisana inna cecha analizowanej fazy, np. inny rozmiar cząstki, inna gęstość właściwa, ładunek elektrostatyczny itp. Niezbędne jest zatem nie tylko tworzenie nowej generacji aparatury, ale również, a może nawet przede wszystkim budowa nowych narzędzi matematycznej analizy obrazu. Jednym z takich narzędzi, które udało się zaadoptować do analizy przepływów wielofazowych jest teoria pól Markowa. Ogólną koncepcję zastosowania pól Markowa w analizie obrazów zawiera praca [10], a jej aplikację w badaniach przepływowych podano w pracy [9]. Jedną z cech lasera półprzewodnikowego jest łatwość modulacji kształtu generowanego impulsu. Wykorzystane to zostało [11 ] do znakowania zwrotu prędkości. Typowe kształty impulsu pokazano na rysunku 4, a typowy obraz cząstki poruszającej się ze stałą prędkością w obszarze noża świetlnego przedstawia rysunek 5. #1 #2 #3 #4 Rys.4. Typowe kształty generowanych impulsów Fig.4. Typical shape of the energy distribution in laser impus V t Rys.5. Typowy obraz cząstki oświetlonej impulsem o kształcie #2 i wyznaczony na jego podstawie wektor prędkości Fig.5. Typical image of the dust partickle oluminated by impuls #2 and determined velocity vektor

6 APARATURA Pomiary prowadzono w kanale ze szklanymi ścianami, symulującym fragment komory kotła. Pył podawano pneumatycznie stosując oryginalne dysze przemysłowe. Rozkłady prędkości rejestrowano monochromatyczną kamerą CCD SAMSUNG E20 o rozdzielczości 640x480 i liniowej charakterystyce. Obraz cząstek rejestrowano z odległości ok 0.75 m przy pomocy teleobiektywu o ogniskowej 135 mm i aperturze numerycznej 4 8. Do generacji noża świetlnego użyto układu pokazanego na rys.6. Dioda laserowa Kondensor asferyczny Kondensor walcowy Kolektyw dwuogniskowy K³ad przekroju wi¹zki Rys.6 Układ pomiarowy z laserem póprzewodnikowym Fig.6 Measurement arrangement with laserdiode Podstawowym elementem tego układu jest laser półprzewodnikowy firmy COHERENT o mocy 1W pracujący na fali 0.66µm. Wiązka kształtowana była przy pomocy specjalnie zaprojektowanego układu optycznego, zawierającego kondensor asferyczny oraz zespół soczewek cylindrycznych. dioda chłodzona była przy pomocy ogniwa Peltiera o mocy 15 W. Prąd diody kształtowany był przez zasilacz sterowany mikroprocesorem [ ]. Umożliwiał on pracę z częstościami zmienianymi skokowo w zakresie 40 Hz 100 khz. Dzięki zastosowaniu wzorcowego zegara kwarcowego zredukowano praktycznie do zera błędy wynikające ze zmian podstawy czasu. Zastosowany procesor umożliwia zaprogramowanie 128 różnych kształtów generowanego impulsu. W praktyce wykorzystano jedynie 8 programów, z których najbardziej przydatne okazały się #1 i #2 (rys. 0. Sygnał z kamery rejestrowano analogowym magnetowidem czterogłowicowym, a następnie wprowadzano do komputera IBM Pentium przy pomocy karty frame-grabbera BIAZED.

7 EKSPERYMENT Pomiary prowadzono w różnych obszarach strugi. Maksymalna prędkość cząstek występująca u wylotu dyszy wynosiła ok 50 m/s. W pobliżu wylotu dyszy kierunki prędkości były równoległe do jej osi. Nie stwierdzono również istotnych różnic wartości bezwględnych poszczególnych cząstek. W dużej odległości od dyszy, zwłaszcza na granicy strugi obserwowano liczne struktury wirowe oraz znaczne różnice w zachowaniu się poszczególnych frakcji pyłu. Istotny wpływ na zachowanie się cząstek w tych obszarach miała zewnętrzna fala akustyczna. Wymienione efekty zilustrowno na rysunku.7. Na rys.7a pokazano specklogram odpowiadający jednorodnemu polu prędkości w pobliżu dyszy. Na rys.7b widać wyraźnie przepływy poprzeczne występujące na granicy strugi. a b Rys.7 Typowe specklogramy strugi Fig.7 Typical specklegrams of the jet 5. MATEMATYCZNE OPRACOWANIE WYNIKÓW Opracowanie wyników eksperymentu prowadzono: w obszarze jednorodnych prędkości - metodami fourierowskimi i korelacyjnymi w obszarze nakładania się kilku pól prędkości używano metod aproksymacji stochastycznej z ówzględnieniem bifurkacji oraz metod opartych na elementach teorii pól Markowa Omawianie metod fourierowskich pomijamy, ponieważ w niewielkim stapniu różnią się one od technik opisanych w literaturze dotyczącej klasycznej fotografii plamkowej [3,12 15]. W przypadku metod korelacyjnych nowym elementem jest zastosowanie funkcji autokorelacji wielokrotnej zdefiniowanej wzorem:

8 180 A n (, ) = S K( x, y) n J( x k, y k ) ds k 0 gdzie n - jest liczbą naturalną nie większą od liczby ekspozycji - jest symbolem iloczynu J( ) - jasnością obrazu K( ) - funkcją kształtu analizowanego obszaru k - indeksem naturalnym x,y - współrzędnymi w płaszczyźnie obrazu Procedura obliczeniowa polega na poszukiwaniu takich niezerowych wartości parametrów,, dla których funkcjonał A(, ) osiąga maksimum. Sens fizyczny mają ich bezwzględne wartości. Elementy teorii pól Markowa wykorzystano dla separacji torów poszczególnych cząstek. Podstawowym pojęciem tej teorii jest klika rozumiana jako zbiór pikseli powiązanych relacją przynależności. Procedura tworzenia kliki składa się z następujących etapów: 1. określenie średniej jasności obrazu 2. wybór losowego punktu i sprawdzenie, czy jego jasność jest wyższa od średniej: jeśli tak to punkt ten należy do kliki. jeśli nie, to losowo wybieramy inny punkt 3. Wybieramy punkt sąsiadujący ze znalezionym punktem kliki i tworzymy funkcję f(x,y) = M(x,y) + *(rnd -0.5) gdzie M(x,y) - unormowana funkcja odległości punktu od kliki rnd - liczba losowa z przedziału (0,1) - parametr randomizacji Jeśli f(x,y)<0.5 to punkt o wpółrzędnych x,y dołączamy do kliki 4. wybieramy następny punkt obrazu i sprawdzamy jego ew. przynależność do tworzonego zbioru Zasadniczą rolę odgrywa tu definicja M(x,y). Może to np. być: podzielona przez 4 odległość geometryczna punktu o współrzędnych x,y od najbliższego punktu kliki odległość punktu o współrzędnych x,y od krzywej (np.paraboli) poprowadzonej przez wyznaczone uprzednio punkty kliki. Krzywa ta może być np. wyznaczona metodą najmniejszych kwadratów jako funkcja zmiennych x,y leżąca najbliżej kliki.

9 181 Po określeniu jednej kliki usuwamy ją z obrazu, nadając wszystkim przynależnym pikselom wartość J(x,y)=J śr i szukamy natępnych klik. Każdą z wyodrębnionych klik można badać metodami fourierowskimi, korelacyjnymi lub aproksymacyjnymi w celu wyznaczenia przypisanego jej wektora prędkości. Stosując metody aproksymacyjne należy oczywiście wiedzieć w/g jakiego programu kształtowany był impuls laserowy i odpowiednio do tego dobrać klasę aproksymant. 6. WNIOSKI I UWAGI Zastosowane metody metrologii plamkowej umożliwiają badanie przepływów wielofazowych w szerokim zakresie prędkości. Możliwe jest określenie zwrotu prędkości, co ma istotne znaczenie dla poznania mechaniki zjawisk związanych z wymianą masy, mieszniem strumieni, uderzeniem strumienia o przeszkodę. Zastosowanie sterowanych mikroprocesorowo laserów półprzewodnikowych umożliwia prowadzenie pomiarów w warunkach poligonowych. Istotną wadą metody jest ograniczenie obszarów pomiarowych do stref, które można obserwować metodami optycznymi. Nie jest zatem możliwe badanie wnętrza bardzo gęstych warstw pyłowych. Na obecnym etapie rozwoju opisywanych metod czynnikiem decydującym o ich przydatności praktycznej wydaje się być aparat matematyczny stosowany w analizie zarejestrowanych obrazów i związane z nim oprogramowanie. W tej dziedzinie jest jeszcze bardzo dużo do zrobienia. LITERATURA 1. Pisarek J., Wojciech Nowak W., Golec T., Świrski J.: Optical knife technique in study on sorbent decomposition in a dry furnace gas desulfurization systems - SPIE Processing Vol.3238* X/97, p Kuroki H., m. Oasawara M. kamiya H., Horio M., :Visualization of the Suspension Flow in Three Dimensional Circulating Fluidized Bed, Department of Chemical Engineering, Tokyo University of A&T 3. Erf R.K.- Speckle metrology - Academic Press, New York Brnaben E., Amare J.C, Anogo M.P.- White light speckle method for measurement of flow velocity fields Appl.Opt., Vol.21, N o 19, 1982, p

10 Cloud G., Falco R., Radke R. J.Peifer J. : Noncoherent light speckle photography for measurement of fluid velocity fields Proc. of Application of speckle phenomena San Diego Blackshire J.L. : PIV Data Validation Software Package - NASA Contractor Report /contract NAS!-19505W 7. Wernet M.P. : Fuzzy Logik Enhanced digital PIV Processing software NASA/TM Bień J., Pisarek J., Nowak W. : Analysis of two-phase Flow with the Laser Seet Technique - Proc. of Modelling and Design in Fluid-Flow Machinery 1997, Gdańsk 1997 wyd.imp PAN, p Pisarek J : Оптико-цифрові методі і системi аналізу спеклограм для визначения полів перемещеь і дефщрмацій (optyczno cyfrowe metody analizy specklogramów dla wyznaczenia pól przemieszczeń i odkształceń) - rozprawa habilitacyjna przygotowana w Fizyko-mechanicznym Instytycie Ukraińskiej Akademii Nauk im. Karpenki, Lwów Kuriański A. : Pola Markowa w komputerowej analizie obrazów - mat. II Seminarium Metod Matematycznych Analizy Obrazów Prążkowych Częstochowa 1993, str Pisarek J.,Wojciechowski A. - Nowe możliwości metody PIV - VI Sympozjon Techniki Laserowej - Szczecin-Świnoujście 28IX-2X 1999, materiały w druku. 12.Pisarek J. : Algorithms of specklegramm analyse SPIE Vol.2342 Photomechanics (1994) p Pisarek J.- Application of Tichonov regularization in image processing - SPIE Vol.2342 Photomechanics (1994) p Pisarek J. : The charakteristic function in description of speckle pattern - Z.Angew.Math.Mech. 75(1995) S Pisarek J.: Displacement field gradient measurement using the speckle photography method - Mech.Teoret. i Stosow. - Journal of Theoretical and Applied Mechanics No.2, Vol. 34 str ANALYZE OF THE SPEED VELOCITY FIELD OF THE DUST PARTICLE IN THE MULTIPHASE JET The subject of the paper is application of PIV method to measurement of the particle speed in two phase jet. Used technique on the base on microprocessor controlled laserdiode made possible to determine not only value of the speed vector but the sense of it too.

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: Techniki pomiarowe i analiza sygnałów Kierunek: Inżynieria Środowiska Rodzaj przedmiotu: Poziom kształcenia: Obieralny, moduł 5.4 II stopnia Rodzaj zajęć: Liczba godzin/tydzień/zjazd

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 8. do sprawozdania merytorycznego z realizacji projektu badawczego

Załącznik nr 8. do sprawozdania merytorycznego z realizacji projektu badawczego Załącznik nr 8 do sprawozdania merytorycznego z realizacji projektu badawczego Szybka nieliniowość fotorefrakcyjna w światłowodach półprzewodnikowych do zastosowań w elementach optoelektroniki zintegrowanej

Bardziej szczegółowo

Stanowisko do pomiaru fotoprzewodnictwa

Stanowisko do pomiaru fotoprzewodnictwa Stanowisko do pomiaru fotoprzewodnictwa Kraków 2008 Układ pomiarowy. Pomiar czułości widmowej fotodetektorów polega na pomiarze fotoprądu w funkcji długości padającego na detektor promieniowania. Stanowisko

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA WIĄZKI GENEROWANEJ PRZEZ LASER

CHARAKTERYSTYKA WIĄZKI GENEROWANEJ PRZEZ LASER CHARATERYSTYA WIĄZI GENEROWANEJ PRZEZ LASER ształt wiązki lasera i jej widmo są rezultatem interferencji promieniowania we wnęce rezonansowej. W wyniku tego procesu powstają charakterystyczne rozkłady

Bardziej szczegółowo

1\:r.o:cpnięcie Metali i Stopów, Nr 33, 1997 PAN- Oddzial Katowice l' L ISSN 0208-9386

1\:r.o:cpnięcie Metali i Stopów, Nr 33, 1997 PAN- Oddzial Katowice l' L ISSN 0208-9386 33/32 Solidiiikation of Metllls and Alloys, No. 33, 1997 1\:r.o:cpnięcie Metali i Stopów, Nr 33, 1997 PAN- Oddzial Katowice l' L ISSN 0208-9386 KONCEPCJA STEROWANIA PROCESEM MECHANICZNEJ REGENERACJI OSNOWY

Bardziej szczegółowo

Niezwykłe światło. ultrakrótkie impulsy laserowe. Piotr Fita

Niezwykłe światło. ultrakrótkie impulsy laserowe. Piotr Fita Niezwykłe światło ultrakrótkie impulsy laserowe Laboratorium Procesów Ultraszybkich Zakład Optyki Wydział Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego Światło Fala elektromagnetyczna Dla światła widzialnego długość

Bardziej szczegółowo

DOPPLEROWSKA ANEMOMETRIA LASEROWA (L D A)

DOPPLEROWSKA ANEMOMETRIA LASEROWA (L D A) DOPPLEROWSKA ANEMOMETRIA LASEROWA (L D A) Dopplerowska anemometria laserowa (LDA) jest techniką pomiarową umożliwiająca pomiar chwilowej prędkości przepływu poprzez pomiar przesunięcia częstotliwości światła

Bardziej szczegółowo

WYBÓR PUNKTÓW POMIAROWYCH

WYBÓR PUNKTÓW POMIAROWYCH Scientific Bulletin of Che lm Section of Technical Sciences No. 1/2008 WYBÓR PUNKTÓW POMIAROWYCH WE WSPÓŁRZĘDNOŚCIOWEJ TECHNICE POMIAROWEJ MAREK MAGDZIAK Katedra Technik Wytwarzania i Automatyzacji, Politechnika

Bardziej szczegółowo

KAMIKA Instruments. IPS KF - system do pomiaru. rozkładu uziarnienia pyłu PM2,5; PM10 i innych SYSTEMY POMIAROWE

KAMIKA Instruments. IPS KF - system do pomiaru. rozkładu uziarnienia pyłu PM2,5; PM10 i innych SYSTEMY POMIAROWE SYSTEMY POMIAROWE IPS KF - system do pomiaru on-line koncentracji i rozkładu uziarnienia pyłu PM2,5; PM10 i innych 03/02/2015 ul. Kocjana 15, Strawczyńska 16, PL 01-473 Warszawa tel/ fax +48 22 666 85

Bardziej szczegółowo

LASERY I ICH ZASTOSOWANIE

LASERY I ICH ZASTOSOWANIE LASERY I ICH ZASTOSOWANIE Laboratorium Instrukcja do ćwiczenia nr 13 Temat: Biostymulacja laserowa Istotą biostymulacji laserowej jest napromieniowanie punktów akupunkturowych ciągłym, monochromatycznym

Bardziej szczegółowo

Sprzęganie światłowodu z półprzewodnikowymi źródłami światła (stanowisko nr 5)

Sprzęganie światłowodu z półprzewodnikowymi źródłami światła (stanowisko nr 5) Wojciech Niwiński 30.03.2004 Bartosz Lassak Wojciech Zatorski gr.7lab Sprzęganie światłowodu z półprzewodnikowymi źródłami światła (stanowisko nr 5) Zadanie laboratoryjne miało na celu zaobserwowanie różnic

Bardziej szczegółowo

Projekt rejestratora obiektów trójwymiarowych na bazie frezarki CNC. The project of the scanner for three-dimensional objects based on the CNC

Projekt rejestratora obiektów trójwymiarowych na bazie frezarki CNC. The project of the scanner for three-dimensional objects based on the CNC Dr inż. Henryk Bąkowski, e-mail: henryk.bakowski@polsl.pl Politechnika Śląska, Wydział Transportu Mateusz Kuś, e-mail: kus.mate@gmail.com Jakub Siuta, e-mail: siuta.jakub@gmail.com Andrzej Kubik, e-mail:

Bardziej szczegółowo

Wyznaczanie rozmiarów szczelin i przeszkód za pomocą światła laserowego

Wyznaczanie rozmiarów szczelin i przeszkód za pomocą światła laserowego Ćwiczenie O5 Wyznaczanie rozmiarów szczelin i przeszkód za pomocą światła laserowego O5.1. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest wykorzystanie zjawiska dyfrakcji i interferencji światła do wyznaczenia rozmiarów

Bardziej szczegółowo

UMO-2011/01/B/ST7/06234

UMO-2011/01/B/ST7/06234 Załącznik nr 5 do sprawozdania merytorycznego z realizacji projektu badawczego Szybka nieliniowość fotorefrakcyjna w światłowodach półprzewodnikowych do zastosowań w elementach optoelektroniki zintegrowanej

Bardziej szczegółowo

Wymagane parametry dla platformy do mikroskopii korelacyjnej

Wymagane parametry dla platformy do mikroskopii korelacyjnej Strona1 ROZDZIAŁ IV OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA Wymagane parametry dla platformy do mikroskopii korelacyjnej Mikroskopia korelacyjna łączy dane z mikroskopii świetlnej i elektronowej w celu określenia powiązań

Bardziej szczegółowo

Pomiar drogi koherencji wybranych źródeł światła

Pomiar drogi koherencji wybranych źródeł światła Politechnika Gdańska WYDZIAŁ ELEKTRONIKI TELEKOMUNIKACJI I INFORMATYKI Katedra Optoelektroniki i Systemów Elektronicznych Pomiar drogi koherencji wybranych źródeł światła Instrukcja do ćwiczenia laboratoryjnego

Bardziej szczegółowo

Badanie uporządkowania magnetycznego w ultracienkich warstwach kobaltu w pobliżu reorientacji spinowej.

Badanie uporządkowania magnetycznego w ultracienkich warstwach kobaltu w pobliżu reorientacji spinowej. Tel.: +48-85 7457229, Fax: +48-85 7457223 Zakład Fizyki Magnetyków Uniwersytet w Białymstoku Ul.Lipowa 41, 15-424 Białystok E-mail: vstef@uwb.edu.pl http://physics.uwb.edu.pl/zfm Praca magisterska Badanie

Bardziej szczegółowo

Laboratoryjny system do badania charakterystyk kątowych czujników anemometrycznych

Laboratoryjny system do badania charakterystyk kątowych czujników anemometrycznych 19 Prace Instytutu Mechaniki Górotworu PAN Tom 8, nr 1-4, (2006), s. 19-24 Instytut Mechaniki Górotworu PAN Laboratoryjny system do badania charakterystyk kątowych czujników anemometrycznych PAWEŁ JAMRÓZ,

Bardziej szczegółowo

MODELOWANIE POŁĄCZEŃ TYPU SWORZEŃ OTWÓR ZA POMOCĄ MES BEZ UŻYCIA ANALIZY KONTAKTOWEJ

MODELOWANIE POŁĄCZEŃ TYPU SWORZEŃ OTWÓR ZA POMOCĄ MES BEZ UŻYCIA ANALIZY KONTAKTOWEJ Jarosław MAŃKOWSKI * Andrzej ŻABICKI * Piotr ŻACH * MODELOWANIE POŁĄCZEŃ TYPU SWORZEŃ OTWÓR ZA POMOCĄ MES BEZ UŻYCIA ANALIZY KONTAKTOWEJ 1. WSTĘP W analizach MES dużych konstrukcji wykonywanych na skalę

Bardziej szczegółowo

Pomiar prędkości obrotowej

Pomiar prędkości obrotowej 2.3.2. Pomiar prędkości obrotowej Metody: Kontaktowe mechaniczne (prądniczki tachometryczne różnych typów), Bezkontaktowe: optyczne (światło widzialne, podczerwień, laser), elektromagnetyczne (indukcyjne,

Bardziej szczegółowo

INSTYTUT MASZYN PRZEPŁYWOWYCH im. Roberta Szewalskiego POLSKIEJ AKADEMII NAUK

INSTYTUT MASZYN PRZEPŁYWOWYCH im. Roberta Szewalskiego POLSKIEJ AKADEMII NAUK INSTYTUT MASZYN PRZEPŁYWOWYCH im. Roberta Szewalskiego POLSKIEJ AKADEMII NAUK Piotr DOERFFER, Prof. dr hab. inż., ZAKŁAD PRZEPŁYWÓW TRANSONICZNYCH I METOD NUMERYCZNYCH ul. Fiszera 14 80-952 Gdańsk tel.:

Bardziej szczegółowo

Politechnika Warszawska

Politechnika Warszawska Politechnika Warszawska Wydział Elektryczny Laboratorium Teletechniki Skrypt do ćwiczenia T.02. Woltomierz RMS oraz Analizator Widma 1. Woltomierz RMS oraz Analizator Widma Ćwiczenie to ma na celu poznanie

Bardziej szczegółowo

WYKORZYSTANIE TECHNIK KOMPUTEROWEJ SYMULACJI PRZEPŁYWU PŁYNÓW W OPRACOWANIU WYNIKÓW EKSPERYMENTÓW RADIOZNACZNIKOWYCH

WYKORZYSTANIE TECHNIK KOMPUTEROWEJ SYMULACJI PRZEPŁYWU PŁYNÓW W OPRACOWANIU WYNIKÓW EKSPERYMENTÓW RADIOZNACZNIKOWYCH WYKORZYSTANIE TECHNIK KOMPUTEROWEJ SYMULACJI PRZEPŁYWU PŁYNÓW W OPRACOWANIU WYNIKÓW EKSPERYMENTÓW RADIOZNACZNIKOWYCH Jacek Palige, Andrzej Dobrowolski, Andrzej G. Chmielewski Instytut Chemii i Techniki

Bardziej szczegółowo

KOOF Szczecin: www.of.szc.pl

KOOF Szczecin: www.of.szc.pl Źródło: LI OLIMPIADA FIZYCZNA (1/2). Stopień III, zadanie doświadczalne - D Nazwa zadania: Działy: Słowa kluczowe: Komitet Główny Olimpiady Fizycznej; Andrzej Wysmołek, kierownik ds. zadań dośw. plik;

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIE LASERÓW W OCHRONIE ŚRODOWISKA

ZASTOSOWANIE LASERÓW W OCHRONIE ŚRODOWISKA ZASTOSOWANIE LASERÓW W OCHRONIE ŚRODOWISKA W tym przypadku lasery pozwalają na prowadzenie kontroli stanu sanitarnego Powietrza, Zbiorników wodnych, Powierzchni i pokrycia terenu. Stosowane rodzaje laserów

Bardziej szczegółowo

Kinetyka procesu suszenia w suszarce fontannowej

Kinetyka procesu suszenia w suszarce fontannowej Kinetyka procesu suszenia w suszarce fontannowej 1. Wstęp 1 Aparaty fluidyzacyjne o stałym przekroju, ze względu na: niemożliwość pracy w zakresie wyższych prędkości przepływu gazu, trudność suszenia materiałów

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie deflektometrii do pomiarów kształtu 3D. Katarzyna Goplańska

Zastosowanie deflektometrii do pomiarów kształtu 3D. Katarzyna Goplańska Zastosowanie deflektometrii do pomiarów kształtu 3D Plan prezentacji Metody pomiaru kształtu Deflektometria Zasada działania Stereo-deflektometria Kalibracja Zalety Zastosowania Przykład Podsumowanie Metody

Bardziej szczegółowo

RAFAŁ MICHOŃ. rmichonr@gmail.com. Zespół Szkół Specjalnych nr 10 im. ks. prof. Józefa Tischnera w Jastrzębiu Zdroju O4.09.2015 r.

RAFAŁ MICHOŃ. rmichonr@gmail.com. Zespół Szkół Specjalnych nr 10 im. ks. prof. Józefa Tischnera w Jastrzębiu Zdroju O4.09.2015 r. RAFAŁ MICHOŃ rmichonr@gmail.com Zespół Szkół Specjalnych nr 10 im. ks. prof. Józefa Tischnera w Jastrzębiu Zdroju O4.09.2015 r. - Główne zagadnienia (ekspozycja, czułość, przysłona, głębia ostrości, balans

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie nr 71: Dyfrakcja światła na szczelinie pojedynczej i podwójnej

Ćwiczenie nr 71: Dyfrakcja światła na szczelinie pojedynczej i podwójnej Wydział Imię i nazwisko 1. 2. Rok Grupa Zespół PRACOWNIA Temat: Nr ćwiczenia FIZYCZNA WFiIS AGH Data wykonania Data oddania Zwrot do popr. Data oddania Data zaliczenia OCENA Ćwiczenie nr 71: Dyfrakcja

Bardziej szczegółowo

2011 InfraTec. Aktywna termografia w badaniach nieniszczących przy użyciu oprogramowania IRBIS 3 active

2011 InfraTec. Aktywna termografia w badaniach nieniszczących przy użyciu oprogramowania IRBIS 3 active 2011 InfraTec Aktywna termografia w badaniach nieniszczących przy użyciu oprogramowania IRBIS 3 active Termografia aktywna a termografia pasywna 1 Termografia pasywna (statyczna): materiał niepoddany działaniu

Bardziej szczegółowo

Pomiar przepływu turbulentnego w modelu skrzyżowania ściany z chodnikiem wentylacyjnym z wykorzystaniem Cyfrowej Anemometrii Obrazowej PIV

Pomiar przepływu turbulentnego w modelu skrzyżowania ściany z chodnikiem wentylacyjnym z wykorzystaniem Cyfrowej Anemometrii Obrazowej PIV Prace Instytutu Mechaniki Górotworu PAN Tom 5, nr -, czerwiec 3, s. -8 Instytut Mechaniki Górotworu PAN Pomiar przepływu turbulentnego w modelu skrzyżowania ściany z chodnikiem wentylacyjnym z wykorzystaniem

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM METROLOGII

LABORATORIUM METROLOGII LABORATORIUM METROLOGII POMIARY TEMPERATURY NAGRZEWANEGO WSADU Cel ćwiczenia: zapoznanie z metodyką pomiarów temperatury nagrzewanego wsadu stalowego 1 POJĘCIE TEMPERATURY Z definicji, która jest oparta

Bardziej szczegółowo

MODELOWANIE WARSTWY POWIERZCHNIOWEJ O ZMIENNEJ TWARDOŚCI

MODELOWANIE WARSTWY POWIERZCHNIOWEJ O ZMIENNEJ TWARDOŚCI Dr inż. Danuta MIEDZIŃSKA, email: dmiedzinska@wat.edu.pl Dr inż. Robert PANOWICZ, email: Panowicz@wat.edu.pl Wojskowa Akademia Techniczna, Katedra Mechaniki i Informatyki Stosowanej MODELOWANIE WARSTWY

Bardziej szczegółowo

IR II. 12. Oznaczanie chloroformu w tetrachloroetylenie metodą spektrofotometrii w podczerwieni

IR II. 12. Oznaczanie chloroformu w tetrachloroetylenie metodą spektrofotometrii w podczerwieni IR II 12. Oznaczanie chloroformu w tetrachloroetylenie metodą spektrofotometrii w podczerwieni Promieniowanie podczerwone ma naturę elektromagnetyczną i jego absorpcja przez materię podlega tym samym prawom,

Bardziej szczegółowo

DIGITALIZACJA GEOMETRII WKŁADEK OSTRZOWYCH NA POTRZEBY SYMULACJI MES PROCESU OBRÓBKI SKRAWANIEM

DIGITALIZACJA GEOMETRII WKŁADEK OSTRZOWYCH NA POTRZEBY SYMULACJI MES PROCESU OBRÓBKI SKRAWANIEM Dr inż. Witold HABRAT, e-mail: witekhab@prz.edu.pl Politechnika Rzeszowska, Wydział Budowy Maszyn i Lotnictwa Dr hab. inż. Piotr NIESŁONY, prof. PO, e-mail: p.nieslony@po.opole.pl Politechnika Opolska,

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 53. Soczewki

Ćwiczenie 53. Soczewki Ćwiczenie 53. Soczewki Małgorzata Nowina-Konopka, Andrzej Zięba Cel ćwiczenia Pomiar ogniskowych soczewki skupiającej i układu soczewek (skupiająca i rozpraszająca), obliczenie ogniskowej soczewki rozpraszającej.

Bardziej szczegółowo

Zwój nad przewodzącą płytą METODA ROZDZIELENIA ZMIENNYCH

Zwój nad przewodzącą płytą METODA ROZDZIELENIA ZMIENNYCH METODA ROZDZIELENIA ZMIENNYCH (2) (3) (10) (11) Modelowanie i symulacje obiektów w polu elektromagnetycznym 1 Rozwiązania równań (10-11) mają ogólną postać: (12) (13) Modelowanie i symulacje obiektów w

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 3. Elementy fotometrii i testy rozdzielczości obiektywów fotograficznych. Wprowadzenie teoretyczne. Elementy fotometrii

Ćwiczenie 3. Elementy fotometrii i testy rozdzielczości obiektywów fotograficznych. Wprowadzenie teoretyczne. Elementy fotometrii Ćwiczenie 3 Elementy fotometrii i testy rozdzielczości obiektywów fotograficznych Wprowadzenie teoretyczne Elementy fotometrii W ogólności pomiarem ilościowym promieniowania fal elektromagnetycznych zajmuje

Bardziej szczegółowo

METODYKA BADAŃ MAŁYCH SIŁOWNI WIATROWYCH

METODYKA BADAŃ MAŁYCH SIŁOWNI WIATROWYCH Inżynieria Rolnicza 2(100)/2008 METODYKA BADAŃ MAŁYCH SIŁOWNI WIATROWYCH Krzysztof Nalepa, Maciej Neugebauer, Piotr Sołowiej Katedra Elektrotechniki i Energetyki, Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie

Bardziej szczegółowo

Politechnika Gdańska Wydział Elektrotechniki i Automatyki Katedra Inżynierii Systemów Sterowania

Politechnika Gdańska Wydział Elektrotechniki i Automatyki Katedra Inżynierii Systemów Sterowania Politechnika Gdańska Wydział Elektrotechniki i Automatyki Katedra Inżynierii Systemów Sterowania Podstawy Automatyki Badanie i synteza kaskadowego adaptacyjnego układu regulacji do sterowania obiektu o

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE nr 3. Badanie podstawowych parametrów metrologicznych przetworników analogowo-cyfrowych

ĆWICZENIE nr 3. Badanie podstawowych parametrów metrologicznych przetworników analogowo-cyfrowych Politechnika Łódzka Katedra Przyrządów Półprzewodnikowych i Optoelektronicznych WWW.DSOD.PL LABORATORIUM METROLOGII ELEKTRONICZNEJ ĆWICZENIE nr 3 Badanie podstawowych parametrów metrologicznych przetworników

Bardziej szczegółowo

POMIAR DRGAŃ ELEMENTÓW KORPUSOWYCH FREZARKI WSPORNIKOWEJ FYN 50 Z WYKORZYSTANIEM LASERA SKANUJĄCEGO 3D

POMIAR DRGAŃ ELEMENTÓW KORPUSOWYCH FREZARKI WSPORNIKOWEJ FYN 50 Z WYKORZYSTANIEM LASERA SKANUJĄCEGO 3D MODELOWANIE INŻYNIERSKIE ISSN 1896-771X 33, s. 119-124, Gliwice 2007 POMIAR DRGAŃ ELEMENTÓW KORPUSOWYCH FREZARKI WSPORNIKOWEJ FYN 50 Z WYKORZYSTANIEM LASERA SKANUJĄCEGO 3D MIROSŁAW PAJOR, TOMASZ OKULIK,

Bardziej szczegółowo

Optymalne wykorzystanie światła dziennego w oświetleniu wnętrz

Optymalne wykorzystanie światła dziennego w oświetleniu wnętrz BEZPIECZEŃSTWO PRACY nauka i praktyka 9/1999, str. 18 20 dr inż. JAN GRZONKOWSKI Instytut Elektroenergetyki Politechnika Warszawska Optymalne wykorzystanie światła dziennego w oświetleniu wnętrz Typowy

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet Warszawski, Wydział Fizyki Rafał Kasztelanic Uniwersytet Warszawski, Wydział Fizyki Rafał Kasztelanic

Uniwersytet Warszawski, Wydział Fizyki Rafał Kasztelanic Uniwersytet Warszawski, Wydział Fizyki Rafał Kasztelanic TELEDETEKCJA A źródło B oddziaływanie z atmosferą C obiekt, oddziaływanie z obiektem D detektor E zbieranie danych F analiza G zastosowania A D TELEDETEKCJA UKŁADY OPTYCZNE Najprostszym elementem optycznym

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: Inżynieria warstwy Fluidization Engineering Kierunek: Inżynieria Środowiska Rodzaj przedmiotu: Poziom kształcenia: Obieralny, moduł 5.4 I stopień Rodzaj zajęć: Liczba godzin/tydzień/zjazd

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM PODSTAW BUDOWY URZĄDZEŃ DLA PROCESÓW MECHANICZNYCH

LABORATORIUM PODSTAW BUDOWY URZĄDZEŃ DLA PROCESÓW MECHANICZNYCH LABORATORIUM PODSTAW BUDOWY URZĄDZEŃ DLA PROCESÓW MECHANICZNYCH Temat: Badanie cyklonu ZAKŁAD APARATURY PRZEMYSŁOWEJ POLITECHNIKA WARSZAWSKA WYDZIAŁ BMiP 1. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest zapoznanie

Bardziej szczegółowo

Materiałowe i technologiczne uwarunkowania stanu naprężeń własnych i anizotropii wtórnej powłok cylindrycznych wytłaczanych z polietylenu

Materiałowe i technologiczne uwarunkowania stanu naprężeń własnych i anizotropii wtórnej powłok cylindrycznych wytłaczanych z polietylenu POLITECHNIKA ŚLĄSKA ZESZYTY NAUKOWE NR 1676 SUB Gottingen 7 217 872 077 Andrzej PUSZ 2005 A 12174 Materiałowe i technologiczne uwarunkowania stanu naprężeń własnych i anizotropii wtórnej powłok cylindrycznych

Bardziej szczegółowo

LASERY I ICH ZASTOSOWANIE

LASERY I ICH ZASTOSOWANIE LASERY I ICH ZASTOSOWANIE Laboratorium Instrukcja do ćwiczenia nr 5 Temat: Interferometr Michelsona 7.. Cel i zakres ćwiczenia 7 INTERFEROMETR MICHELSONA Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z budową i

Bardziej szczegółowo

Sprzęg światłowodu ze źródłem światła

Sprzęg światłowodu ze źródłem światła Sprzęg światłowodu ze źródłem światła Oczywistym problemem przy sprzęganiu światłowodu ze źródłami światła jest w pierwszym rzędzie umieszczenie wiazki w wewnatrz apertury numeryczne światłowodu. W przypadku

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTY STUDIÓW STACJONARNYCH II STOPNIA

PRZEDMIOTY STUDIÓW STACJONARNYCH II STOPNIA PRZEDMIOTY STUDIÓW STACJONARNYCH II STOPNIA Tabela 1-1 Matematyka - Metody numeryczne 30 15 4 2a 2b Teoria sterowania (kierunek AUTOMATYKA i ROBOTYKA) Systemy mikroprocesorowe w mechatronice (kierunek

Bardziej szczegółowo

Nieskończona jednowymiarowa studnia potencjału

Nieskończona jednowymiarowa studnia potencjału Nieskończona jednowymiarowa studnia potencjału Zagadnienie dane jest następująco: znaleźć funkcje własne i wartości własne operatora energii dla cząstki umieszczonej w nieskończonej studni potencjału,

Bardziej szczegółowo

Wydział Inżynierii Środowiska i Geodezji Katedra Fotogrametrii i Teledetekcji Katedra Geodezji Rolnej, Katastru i Fotogrametrii.

Wydział Inżynierii Środowiska i Geodezji Katedra Fotogrametrii i Teledetekcji Katedra Geodezji Rolnej, Katastru i Fotogrametrii. Uniwersytet Uniwersytet Rolniczy Rolniczy w Krakowie Wydział Inżynierii Środowiska i Geodezji Wydział Inżynierii Środowiska i Geodezji Katedra Fotogrametrii i Teledetekcji Katedra Geodezji Rolnej, Katastru

Bardziej szczegółowo

MICRON3D skaner do zastosowań specjalnych. MICRON3D scanner for special applications

MICRON3D skaner do zastosowań specjalnych. MICRON3D scanner for special applications Mgr inż. Dariusz Jasiński dj@smarttech3d.com SMARTTECH Sp. z o.o. MICRON3D skaner do zastosowań specjalnych W niniejszym artykule zaprezentowany został nowy skaner 3D firmy Smarttech, w którym do pomiaru

Bardziej szczegółowo

Prawa optyki geometrycznej

Prawa optyki geometrycznej Optyka Podstawowe pojęcia Światłem nazywamy fale elektromagnetyczne, o długościach, na które reaguje oko ludzkie, tzn. 380-780 nm. O falowych własnościach światła świadczą takie zjawiska, jak ugięcie (dyfrakcja)

Bardziej szczegółowo

HAŁASU Z UWZGLĘDNIENIEM ZJAWISK O CHARAKTERZE NIELINIOWYM

HAŁASU Z UWZGLĘDNIENIEM ZJAWISK O CHARAKTERZE NIELINIOWYM ZASTOSOWANIE SIECI NEURONOWYCH W SYSTEMACH AKTYWNEJ REDUKCJI HAŁASU Z UWZGLĘDNIENIEM ZJAWISK O CHARAKTERZE NIELINIOWYM WPROWADZENIE Zwalczanie hałasu przy pomocy metod aktywnych redukcji hałasu polega

Bardziej szczegółowo

OKAPY PRZYŚCIENNE OKAPY CENTRALNE OKAPY - INFORMACJE TECHNICZNE 2

OKAPY PRZYŚCIENNE OKAPY CENTRALNE OKAPY - INFORMACJE TECHNICZNE 2 OKAPY WENTYLACYJNE Nowoczesne kuchnie wyposażane są w instalacje wentylacyjne, których zadaniem jest wychwytywanie zanieczyszczeń (cząstek tłuszczów, zapachów, nadmiaru ciepła) wydzielających się podczas

Bardziej szczegółowo

Nazwisko i imię: Zespół: Data: Ćwiczenie nr 53: Soczewki

Nazwisko i imię: Zespół: Data: Ćwiczenie nr 53: Soczewki Nazwisko i imię: Zespół: Data: Ćwiczenie nr : Soczewki Cel ćwiczenia: Wyznaczenie ogniskowych soczewki skupiającej i układu soczewek (skupiającej i rozpraszającej) oraz ogniskowej soczewki rozpraszającej

Bardziej szczegółowo

V OGÓLNOPOLSKI KONKURS Z FIZYKI Fizyka się liczy Eliminacje TEST 27 lutego 2013r.

V OGÓLNOPOLSKI KONKURS Z FIZYKI Fizyka się liczy Eliminacje TEST 27 lutego 2013r. V OGÓLNOPOLSKI KONKURS Z FIZYKI Fizyka się liczy Eliminacje TEST 27 lutego 2013r. 1. Po wirującej płycie gramofonowej idzie wzdłuż promienia mrówka ze stałą prędkością względem płyty. Torem ruchu mrówki

Bardziej szczegółowo

TELEDETEKCJA Z ELEMENTAMI FOTOGRAMETRII WYKŁAD 10

TELEDETEKCJA Z ELEMENTAMI FOTOGRAMETRII WYKŁAD 10 TELEDETEKCJA Z ELEMENTAMI FOTOGRAMETRII WYKŁAD 10 Fotogrametria to technika pomiarowa oparta na obrazach fotograficznych. Wykorzystywana jest ona do opracowywani map oraz do różnego rodzaju zadań pomiarowych.

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKI BRAMEK CYFROWYCH TTL

CHARAKTERYSTYKI BRAMEK CYFROWYCH TTL CHARAKTERYSTYKI BRAMEK CYFROWYCH TTL. CEL ĆWICZENIA Celem ćwiczenia jest poznanie zasad działania, budowy i właściwości podstawowych funktorów logicznych wykonywanych w jednej z najbardziej rozpowszechnionych

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIE TECHNOLOGII WIRTUALNEJ RZECZYWISTOŚCI W PROJEKTOWANIU MASZYN

ZASTOSOWANIE TECHNOLOGII WIRTUALNEJ RZECZYWISTOŚCI W PROJEKTOWANIU MASZYN MODELOWANIE INŻYNIERSKIE ISSN 1896-771X 37, s. 141-146, Gliwice 2009 ZASTOSOWANIE TECHNOLOGII WIRTUALNEJ RZECZYWISTOŚCI W PROJEKTOWANIU MASZYN KRZYSZTOF HERBUŚ, JERZY ŚWIDER Instytut Automatyzacji Procesów

Bardziej szczegółowo

Badania modelowe przelewu mierniczego

Badania modelowe przelewu mierniczego LABORATORIUM MECHANIKI PŁYNÓW Badania modelowe przelewu mierniczego dr inż. Przemysław Trzciński ZAKŁAD APARATURY PRZEMYSŁOWEJ POLITECHNIKA WARSZAWSKA WYDZ. BMiP, PŁOCK Płock 2007 1. Cel ćwiczenia Celem

Bardziej szczegółowo

Nawiew powietrza do hal basenowych przez nawiewne szyny szczelinowe

Nawiew powietrza do hal basenowych przez nawiewne szyny szczelinowe Nawiew powietrza do hal basenowych przez nawiewne szyny szczelinowe 1. Wstęp Klimatyzacja hali basenu wymaga odpowiedniej wymiany i dystrybucji powietrza, która jest kształtowana przez nawiew oraz wywiew.

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM WZORCUJĄCEGO Nr AP 089

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM WZORCUJĄCEGO Nr AP 089 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM WZORCUJĄCEGO Nr AP 089 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 10 Data wydania: 1 września 2015 r. Nazwa i adres AP 089

Bardziej szczegółowo

Q t lub precyzyjniej w postaci różniczkowej. dq dt Jednostką natężenia prądu jest amper oznaczany przez A.

Q t lub precyzyjniej w postaci różniczkowej. dq dt Jednostką natężenia prądu jest amper oznaczany przez A. Prąd elektryczny Dotychczas zajmowaliśmy się zjawiskami związanymi z ładunkami spoczywającymi. Obecnie zajmiemy się zjawiskami zachodzącymi podczas uporządkowanego ruchu ładunków, który często nazywamy

Bardziej szczegółowo

Mechatronika i inteligentne systemy produkcyjne. Paweł Pełczyński ppelczynski@swspiz.pl

Mechatronika i inteligentne systemy produkcyjne. Paweł Pełczyński ppelczynski@swspiz.pl Mechatronika i inteligentne systemy produkcyjne Paweł Pełczyński ppelczynski@swspiz.pl 1 Program przedmiotu Wprowadzenie definicja, cel i zastosowania mechatroniki Urządzenie mechatroniczne - przykłady

Bardziej szczegółowo

BADANIA WIRNIKA TURBINY WIATRROWEJ O REGULOWANYM POŁOŻENIU ŁOPAT ROBOCZYCH. Zbigniew Czyż, Zdzisław Kamiński

BADANIA WIRNIKA TURBINY WIATRROWEJ O REGULOWANYM POŁOŻENIU ŁOPAT ROBOCZYCH. Zbigniew Czyż, Zdzisław Kamiński BADANIA WIRNIKA TURBINY WIATRROWEJ O REGULOWANYM POŁOŻENIU ŁOPAT ROBOCZYCH Zbigniew Czyż, Zdzisław Kamiński Politechnika Lubelska, Wydział Mechaniczny, Katedra Termodynamiki, Mechaniki Płynów i Napędów

Bardziej szczegółowo

METODYKA BADAŃ DOKŁADNOŚCI I POWTARZALNOŚCI ODWZOROWANIA TRAJEKTORII ROBOTA PRZEMYSŁOWEGO FANUC M-16iB

METODYKA BADAŃ DOKŁADNOŚCI I POWTARZALNOŚCI ODWZOROWANIA TRAJEKTORII ROBOTA PRZEMYSŁOWEGO FANUC M-16iB METODYKA BADAŃ DOKŁADNOŚCI I POWTARZALNOŚCI ODWZOROWANIA TRAJEKTORII ROBOTA PRZEMYSŁOWEGO FANUC M-16iB Marcin WIŚNIEWSKI Jan ŻUREK Olaf CISZAK Streszczenie W pracy omówiono szczegółowo metodykę pomiaru

Bardziej szczegółowo

Mieszadła z łamanymi łopatkami. Wpływ liczby łopatek na wytwarzanie zawiesin

Mieszadła z łamanymi łopatkami. Wpływ liczby łopatek na wytwarzanie zawiesin TOMÁŠ JIROUT FRANTIŠEK RIEGER Wydział Mechaniczny. Czeski Uniwersytet Techniczny. Praha EDWARD RZYSKI Wydział Inżynierii Procesowej i Ochrony Środowiska. Politechnika Łódzka. Łódź Mieszadła z łamanymi

Bardziej szczegółowo

MODELOWANIE NUMERYCZNE POLA PRZEPŁYWU WOKÓŁ BUDYNKÓW

MODELOWANIE NUMERYCZNE POLA PRZEPŁYWU WOKÓŁ BUDYNKÓW 1. WSTĘP MODELOWANIE NUMERYCZNE POLA PRZEPŁYWU WOKÓŁ BUDYNKÓW mgr inż. Michał FOLUSIAK Instytut Lotnictwa W artykule przedstawiono wyniki dwu- i trójwymiarowych symulacji numerycznych opływu budynków wykonanych

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia: równanie soczewki, ogniskowa soczewki, powiększenie, geometryczna konstrukcja obrazu, działanie prostych przyrządów optycznych.

Zagadnienia: równanie soczewki, ogniskowa soczewki, powiększenie, geometryczna konstrukcja obrazu, działanie prostych przyrządów optycznych. msg O 7 - - Temat: Badanie soczewek, wyznaczanie odległości ogniskowej. Zagadnienia: równanie soczewki, ogniskowa soczewki, powiększenie, geometryczna konstrukcja obrazu, działanie prostych przyrządów

Bardziej szczegółowo

Wyznaczanie momentu magnetycznego obwodu w polu magnetycznym

Wyznaczanie momentu magnetycznego obwodu w polu magnetycznym Ćwiczenie E6 Wyznaczanie momentu magnetycznego obwodu w polu magnetycznym E6.1. Cel ćwiczenia Na zamkniętą pętlę przewodnika z prądem, umieszczoną w jednorodnym polu magnetycznym, działa skręcający moment

Bardziej szczegółowo

Badania stanu zachowania tryptyku Hansa Memlinga Sąd Ostateczny

Badania stanu zachowania tryptyku Hansa Memlinga Sąd Ostateczny Raport wewnętrzny Badania stanu zachowania tryptyku Hansa Memlinga Sąd Ostateczny dr Leszek Krzemień dr Michał Łukomski dr hab. Łukasz Bratasz Spis treści Spis treści... 1 Cele prowadzonych pomiarów...

Bardziej szczegółowo

LEKCJA. TEMAT: Napędy optyczne.

LEKCJA. TEMAT: Napędy optyczne. TEMAT: Napędy optyczne. LEKCJA 1. Wymagania dla ucznia: Uczeń po ukończeniu lekcji powinien: umieć omówić budowę i działanie napędu CD/DVD; umieć omówić budowę płyty CD/DVD; umieć omówić specyfikację napędu

Bardziej szczegółowo

Propagacja światła we włóknie obserwacja pól modowych.

Propagacja światła we włóknie obserwacja pól modowych. Propagacja światła we włóknie obserwacja pól modowych. Przy pomocy optyki geometrycznej łatwo można przedstawić efekty propagacji światła tylko w ośrodku nieograniczonym. Nie ukazuje ona jednak interesujących

Bardziej szczegółowo

DETEKCJA W MIKRO- I NANOOBJĘTOŚCIACH. Ćwiczenie nr 3 Detektor optyczny do pomiarów fluorescencyjnych

DETEKCJA W MIKRO- I NANOOBJĘTOŚCIACH. Ćwiczenie nr 3 Detektor optyczny do pomiarów fluorescencyjnych DETEKCJA W MIKRO- I NANOOBJĘTOŚCIACH Ćwiczenie nr 3 Detektor optyczny do pomiarów fluorescencyjnych Cel ćwiczenia: Celem ćwiczenia jest zaznajomienie się z zasadą działania i zastosowaniami detektora optycznego

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM Z PROEKOLOGICZNYCH ŹRÓDEŁ ENERGII ODNAWIALNEJ

LABORATORIUM Z PROEKOLOGICZNYCH ŹRÓDEŁ ENERGII ODNAWIALNEJ VIII-EW ELEKTROWNIA WIATROWA LABORATORIUM Z PROEKOLOGICZNYCH ŹRÓDEŁ ENERGII ODNAWIALNEJ Katedra Aparatury i Maszynoznawstwa Chemicznego Instrukcja ćwiczenia nr 8. EW 1 8 EW WYZNACZENIE ZAKRESU PRACY I

Bardziej szczegółowo

PL 217031 B1. POLITECHNIKA WROCŁAWSKA, Wrocław, PL 12.09.2011 BUP 19/11

PL 217031 B1. POLITECHNIKA WROCŁAWSKA, Wrocław, PL 12.09.2011 BUP 19/11 PL 217031 B1 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 217031 (13) B1 Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (21) Numer zgłoszenia: 390631 (22) Data zgłoszenia: 05.03.2010 (51) Int.Cl.

Bardziej szczegółowo

ANALIZA KRZEPNIĘCIA I BADANIA MIKROSTRUKTURY PODEUTEKTYCZNYCH STOPÓW UKŁADU Al-Si

ANALIZA KRZEPNIĘCIA I BADANIA MIKROSTRUKTURY PODEUTEKTYCZNYCH STOPÓW UKŁADU Al-Si 53/22 Archives of Foundry, Year 2006, Volume 6, 22 Archiwum Odlewnictwa, Rok 2006, Rocznik 6, Nr 22 PAN Katowice PL ISSN 1642-5308 ANALIZA KRZEPNIĘCIA I BADANIA MIKROSTRUKTURY PODEUTEKTYCZNYCH STOPÓW UKŁADU

Bardziej szczegółowo

Wstęp do Optyki i Fizyki Materii Skondensowanej

Wstęp do Optyki i Fizyki Materii Skondensowanej Wstęp do Optyki i Fizyki Materii Skondensowanej Część I: Optyka, wykład 8 wykład: Piotr Fita pokazy: Andrzej Wysmołek ćwiczenia: Anna Grochola, Barbara Piętka Wydział Fizyki Uniwersytet Warszawski 2014/15

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM FIZYKI PAŃSTWOWEJ WYŻSZEJ SZKOŁY ZAWODOWEJ W NYSIE

LABORATORIUM FIZYKI PAŃSTWOWEJ WYŻSZEJ SZKOŁY ZAWODOWEJ W NYSIE LABORATORIUM FIZYKI PAŃSTWOWEJ WYŻSZEJ SZKOŁY ZAWODOWEJ W NYSIE Ćwiczenie nr 6 Temat: Wyznaczenie stałej siatki dyfrakcyjnej i dyfrakcja światła na otworach kwadratowych i okrągłych. 1. Wprowadzenie Fale

Bardziej szczegółowo

Opt Lasers CLH 2500/5000. Laserowa głowica grawerująca. Opis produktu

Opt Lasers CLH 2500/5000. Laserowa głowica grawerująca. Opis produktu CLH 2500/5000 Laserowa głowica grawerująca pozwala wykorzystać wysoką prędkość poruszania się podczas grawerowania nawet skomplikowanych wzorów. Długość przewodu pomiędzy głowicą laserową i sterownikiem

Bardziej szczegółowo

Sieci obliczeniowe poprawny dobór i modelowanie

Sieci obliczeniowe poprawny dobór i modelowanie Sieci obliczeniowe poprawny dobór i modelowanie 1. Wstęp. Jednym z pierwszych, a zarazem najważniejszym krokiem podczas tworzenia symulacji CFD jest poprawne określenie rozdzielczości, wymiarów oraz ilości

Bardziej szczegółowo

Wydział Metrologii Elektrycznej, Fizykochemii, Akustyki, Drgań i Promieniowania Optycznego

Wydział Metrologii Elektrycznej, Fizykochemii, Akustyki, Drgań i Promieniowania Optycznego Wydział Metrologii Elektrycznej, Fizykochemii, Akustyki, Drgań i Promieniowania Optycznego ul. Polanki 124 c, 80-308 Gdańsk tel. 58 524 52 00, fax 58 524 52 29, e-mail: w2@oum.gda.pl 2 Akustyka i ultradźwięki

Bardziej szczegółowo

Wstęp teoretyczny rozdzielczości 1.3 megapikseli normą 2, 3.1 czy 5 megapikseli coraz częściej nie ilośd pikseli ilośd rejestrowanych szczegółów

Wstęp teoretyczny rozdzielczości 1.3 megapikseli normą 2, 3.1 czy 5 megapikseli coraz częściej nie ilośd pikseli ilośd rejestrowanych szczegółów Wstęp teoretyczny Na rynku pojawia się coraz więcej kamer megapikselowych. Kamery o rozdzielczości 1.3 megapikseli stają się już normą, a rozdzielczości 2, 3.1 czy 5 megapikseli stosowane są coraz częściej.

Bardziej szczegółowo

Katedra Elektroniki ZSTi. Lekcja 12. Rodzaje mierników elektrycznych. Pomiary napięći prądów

Katedra Elektroniki ZSTi. Lekcja 12. Rodzaje mierników elektrycznych. Pomiary napięći prądów Katedra Elektroniki ZSTi Lekcja 12. Rodzaje mierników elektrycznych. Pomiary napięći prądów Symbole umieszczone na przyrządzie Katedra Elektroniki ZSTiO Mierniki magnetoelektryczne Budowane: z ruchomącewkąi

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 2 do SIWZ Specyfikacja techniczna opis przedmiotu zamówienia minimalne wymagania

Załącznik nr 2 do SIWZ Specyfikacja techniczna opis przedmiotu zamówienia minimalne wymagania WNB.2420.15.2012.AM Załącznik nr 2 do SIWZ Specyfikacja techniczna opis przedmiotu zamówienia minimalne wymagania Zadanie nr 1 mikroskop biologiczny z systemem fotograficznym mikroskopu stereoskopowego

Bardziej szczegółowo

1. Strona tytułowa. 2. Zawartość dokumentacji. 3. Spis rysunków. 4. Opis techniczny sieci monitoringu wideo.

1. Strona tytułowa. 2. Zawartość dokumentacji. 3. Spis rysunków. 4. Opis techniczny sieci monitoringu wideo. 2. Zawartość dokumentacji 1. Strona tytułowa. 2. Zawartość dokumentacji. 3. Spis rysunków. 4. Opis techniczny sieci monitoringu wideo. 3. Spis rysunków Rys nr S-1 schemat instalacji CCTV Piwnica Rys nr

Bardziej szczegółowo

Ćw.6. Badanie własności soczewek elektronowych

Ćw.6. Badanie własności soczewek elektronowych Pracownia Molekularne Ciało Stałe Ćw.6. Badanie własności soczewek elektronowych Brygida Mielewska, Tomasz Neumann Zagadnienia do przygotowania: 1. Budowa mikroskopu elektronowego 2. Wytwarzanie wiązki

Bardziej szczegółowo

KOMPUTEROWE WSPOMAGANIE PROCESU PROJEKTOWANIA ODSTOJNIKA

KOMPUTEROWE WSPOMAGANIE PROCESU PROJEKTOWANIA ODSTOJNIKA Piotr KOWALIK Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie Studenckie Koło Naukowe Informatyków KOMPUTEROWE WSPOMAGANIE PROCESU PROJEKTOWANIA ODSTOJNIKA 1. Ciekłe układy niejednorodne Ciekły układ niejednorodny

Bardziej szczegółowo

Mgr inż. Wojciech Chajec Pracownia Kompozytów, CNT Mgr inż. Adam Dziubiński Pracownia Aerodynamiki Numerycznej i Mechaniki Lotu, CNT SMIL

Mgr inż. Wojciech Chajec Pracownia Kompozytów, CNT Mgr inż. Adam Dziubiński Pracownia Aerodynamiki Numerycznej i Mechaniki Lotu, CNT SMIL Mgr inż. Wojciech Chajec Pracownia Kompozytów, CNT Mgr inż. Adam Dziubiński Pracownia Aerodynamiki Numerycznej i Mechaniki Lotu, CNT SMIL We wstępnej analizie przyjęto następujące założenia: Dwuwymiarowość

Bardziej szczegółowo

Problematyka budowy skanera 3D doświadczenia własne

Problematyka budowy skanera 3D doświadczenia własne Problematyka budowy skanera 3D doświadczenia własne dr inż. Ireneusz Wróbel ATH Bielsko-Biała, Evatronix S.A. iwrobel@ath.bielsko.pl mgr inż. Paweł Harężlak mgr inż. Michał Bogusz Evatronix S.A. Plan wykładu

Bardziej szczegółowo

WPŁYW OBRÓBKI TERMICZNEJ ZIEMNIAKÓW NA PRĘDKOŚĆ PROPAGACJI FAL ULTRADŹWIĘKOWYCH

WPŁYW OBRÓBKI TERMICZNEJ ZIEMNIAKÓW NA PRĘDKOŚĆ PROPAGACJI FAL ULTRADŹWIĘKOWYCH Wpływ obróbki termicznej ziemniaków... Arkadiusz Ratajski, Andrzej Wesołowski Katedra InŜynierii Procesów Rolniczych Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie WPŁYW OBRÓBKI TERMICZNEJ ZIEMNIAKÓW NA PRĘDKOŚĆ

Bardziej szczegółowo

POMIAR WIELKOŚCI KOMÓREK

POMIAR WIELKOŚCI KOMÓREK POLITECHNIKA ŁÓDZKA INSTRUKCJA Z LABORATORIUM W ZAKŁADZIE BIOFIZYKI Ćwiczenie 4 POMIAR WIELKOŚCI KOMÓREK PRZY UŻYCIU MIKROSKOPU ŚWIETLNEGO I. WSTĘP TEORETYCZNY Do obserwacji bardzo małych obiektów, np.

Bardziej szczegółowo

2. Oferta usług. 3. Partnerzy

2. Oferta usług. 3. Partnerzy 2. Oferta usług Oferujemy naszym klientom współpracę w następujących dziedzinach: Rozwój, produkcja i próby prototypów Analizy obliczeniowe, opracowanie dokumentacji technicznych Analizy projektowe, projekty

Bardziej szczegółowo

Metrologia: organizacja eksperymentu pomiarowego

Metrologia: organizacja eksperymentu pomiarowego Metrologia: organizacja eksperymentu pomiarowego (na podstawie: Żółtowski B. Podstawy diagnostyki maszyn, 1996) dr inż. Paweł Zalewski Akademia Morska w Szczecinie Teoria eksperymentu: Teoria eksperymentu

Bardziej szczegółowo

Temat ćwiczenia: Zasady stereoskopowego widzenia.

Temat ćwiczenia: Zasady stereoskopowego widzenia. Uniwersytet Rolniczy w Krakowie Wydział Inżynierii Środowiska i Geodezji Katedra Fotogrametrii i Teledetekcji Temat ćwiczenia: Zasady stereoskopowego widzenia. Zagadnienia 1. Widzenie monokularne, binokularne

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY METALOGRAFII ILOŚCIOWEJ I KOMPUTEROWEJ ANALIZY OBRAZU

PODSTAWY METALOGRAFII ILOŚCIOWEJ I KOMPUTEROWEJ ANALIZY OBRAZU 1 PODSTAWY METALOGRAFII ILOŚCIOWEJ I KOMPUTEROWEJ ANALIZY OBRAZU 2 Metalografia - nauka o wewnętrznej budowie materiałów metalicznych (metale i ich stopy), oparta głównie na badaniach mikroskopowych. 3

Bardziej szczegółowo

MAGNETYZM, INDUKCJA ELEKTROMAGNETYCZNA. Zadania MODUŁ 11 FIZYKA ZAKRES ROZSZERZONY

MAGNETYZM, INDUKCJA ELEKTROMAGNETYCZNA. Zadania MODUŁ 11 FIZYKA ZAKRES ROZSZERZONY MODUŁ MAGNETYZM, INDUKCJA ELEKTROMAGNETYCZNA OPRACOWANE W RAMACH PROJEKTU: FIZYKA ZAKRES ROZSZERZONY WIRTUALNE LABORATORIA FIZYCZNE NOWOCZESNĄ METODĄ NAUCZANIA. PROGRAM NAUCZANIA FIZYKI Z ELEMENTAMI TECHNOLOGII

Bardziej szczegółowo

POPRAWA EFEKTYWNOŚCI ENERGETYCZNEJ UKŁADU NAPĘDOWEGO Z SILNIKIEM INDUKCYJNYM ŚREDNIEGO NAPIĘCIA POPRZEZ JEGO ZASILANIE Z PRZEMIENNIKA CZĘSTOTLIWOŚCI

POPRAWA EFEKTYWNOŚCI ENERGETYCZNEJ UKŁADU NAPĘDOWEGO Z SILNIKIEM INDUKCYJNYM ŚREDNIEGO NAPIĘCIA POPRZEZ JEGO ZASILANIE Z PRZEMIENNIKA CZĘSTOTLIWOŚCI Zeszyty Problemowe Maszyny Elektryczne Nr 73/5 49 Zbigniew Szulc, łodzimierz Koczara Politechnika arszawska, arszawa POPRAA EFEKTYNOŚCI ENERGETYCZNEJ UKŁADU NAPĘDOEGO Z SILNIKIEM INDUKCYJNYM ŚREDNIEGO

Bardziej szczegółowo