Analityka ogólna, ćwiczenia dla studentów III OAM 2010/2011 Wydział Farmaceutyczny UJCM, Zakład Diagnostyki Medycznej

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Analityka ogólna, ćwiczenia dla studentów III OAM 2010/2011 Wydział Farmaceutyczny UJCM, Zakład Diagnostyki Medycznej"

Transkrypt

1 Prowadzące ćwiczenia: dr Wirginia Krzyściak, mgr Joanna Tisończyk, lek. Paulina Dumnicka Ćwiczenia I I. Zasady BHP w laboratorium medycznym 1. Zagrożenia biologiczne Każdą próbkę lub tkankę pobraną od pacjenta (np. płyny ustrojowe, świeżą tkankę, wydalinę, wydzielinę, plwocinę, płyny z drenów) oraz uszkodzoną skórę pacjenta należy traktować jako zakaźną. Do czynników zakaźnych przenoszonych drogą krwi zaliczamy HBV, HCV i HIV. Możliwe drogi zakażenia: pokarmowa pozajelitowa (przez uszkodzoną skórę lub błony śluzowe) przez powietrze (aerozole). Jeśli doszło do ekspozycji na materiał zakaźny, należy: skaleczoną skórę przemyć wodą z mydłem oraz środkiem do dezynfekcji rąk, a następnie dwukrotnie wetrzeć ten preparat w miejsce i okolice zranienia; nie tamować krwawienia, miejsce zranienia zabezpieczyć opatrunkiem jałowym nie wyciskać ran, nie używać standartowych środków dezynfekcyjnych (jodyny, spirytusu) błony śluzowe i spojówki przepłukać kilkakrotnie wodą lub 0,9% roztworem NaCl; nie używać do płukania jamy ustnej środków dezynfekcyjnych na bazie alkoholu jeśli materiał zakaźny dostał się do ust, trzeba go wypluć i kilkanaście razy przepłukać jamę ustną czystą wodą. 2. Zagrożenia chemiczne Informacje o zagrożeniach i wskazówki co do postępowania po ekspozycji na daną substancję chemiczną podane są w karcie charakterystyki substancji chemicznej. Karty charakterystyki w języku polskim są, zgodnie z prawem, dostarczane wraz z odczynnikami i przechowywane w laboratorium. Na opakowaniach odczynników chemicznych umieszcza się skróconą informację o zagrożeniach związanych z dana substancją, w formie piktogramów. (patrz plik Piktogramy) 3. Zasady obowiązujące na ćwiczeniach z analityki ogólnej i podstaw hematologii na salach ćwiczeń nie wolno jeść, pić, palić tytoniu itp. 1

2 należy pracować uważnie i ostrożnie, aby nie wylać próbek czy odczynników i nie uszkodzić sprzętu laboratoryjnego każdy materiał biologiczny należy traktować jako zakaźny przy pracy z materiałem biologicznym i odczynnikami chemicznymi obowiązuje korzystanie z fartuchów ochronnych i jednorazowych rękawiczek, a w uzasadnionych przypadkach także z okularów ochronnych odpady zakaźne, w tym rękawiczki, należy wyrzucać do odpowiednich pojemników po ćwiczeniach należy uporządkować miejsce pracy i umyć sprzęt wielokrotnego użytku każdy wypadek przy pracy należy zgłosić prowadzącemu ćwiczenia II. Podstawowe informacje o pipetach automatycznych Rodzaje pipet pipety z fazą (poduszką) powietrzną: próbka zasysana do końcówki z tworzywa sztucznego oddzielona jest od tłoka wewnątrz pipety przez poduszkę powietrzną. Na dokładność pipetowania mają wpływ gęstość i lepkość odmierzanego roztworu, głębokość i kąt zanurzenia końcówki pipety przy pobieraniu cieczy oraz ciśnienie, temperatura i wilgotność powietrza. Pipety te najlepiej nadają się do odmierzania cieczy o lepkości i gęstości zbliżonej do wody. Istnieje możliwość zanieczyszczenia pipetowaną cieczą lub jej parą/aerozolem wnętrza pipety (aby tego uniknąć, można użyć końcówek z filtrem). pipety z bezpośrednim wypieraniem: tłok pipety porusza tłoczek wbudowany w końcówkę, ciecz jest bezpośrednio zasysana/wypierana przez tłoczek będący częścią końcówki pipety. Taka konstrukcja pipety pozwala dokładnie odmierzyć ciecze z dużą prężnością pary, lepkością lub gęstością; zapobiega też kontaminacji wnętrza pipety próbką i powstawaniu aerozoli pipetowanej cieczy. Pipetowanie proste wcisnąć przycisk pipety do pierwszego oporu zanurzyć końcówkę pipety w pobieranej cieczy trzymając pipetę pionowo, powoli zwolnić przycisk wyjąć końcówkę z roztworu, dotykając brzegu naczynia usunąć nadmiar płynu na końcówce wcisnąć przycisk do drugiego oporu, aby oddać płyn; końcówkę obetrzeć o ściankę naczynia, aby usunąć z niej cały płyn Pipetowanie zwrotne wcisnąć przycisk pipety do drugiego oporu zanurzyć końcówkę pipety w pobieranej cieczy trzymając pipetę pionowo, powoli zwolnić przycisk wyjąć końcówkę z roztworu, dotykając brzegu naczynia usunąć nadmiar płynu na końcówce wcisnąć przycisk do pierwszego oporu, aby oddać płyn; pewna część płynu pozostanie w końcówce, nie powinna być usuwana metoda pozwala na wielokrotne pipetowanie tej samej cieczy Ogólne wskazówki dotyczące pipetowania objętość należy nastawić w zakresie właściwym dla danej pipety należy stosować końcówki zalecane przez producenta końcówki są jednorazowe 2

3 podczas zasysania cieczy należy trzymać pipetę pionowo i powoli zwalniać przycisk funkcyjny, aby nie dopuścić do zanieczyszczenia wnętrza pipety nie kładziemy poziomo pipety z założoną końcówką; kiedy nie używamy pipety, przechowujemy ją w pozycji pionowej końcówkę odrzucamy natychmiast po użyciu pipetowanie jest dokładniejsze, jeśli pipeta, roztwór i końcówki mają tę samą temperaturę należy regularnie sprawdzać i kalibrować pipety Kalibracja pipet Pipety kalibrujemy używając wody destylowanej i wagi analitycznej o odpowiedniej dokładności. Mierzymy masę odmierzonej wody i przeliczamy ją na objętość (gęstość wody zależy od jej temperatury i ciśnienia atmosferycznego). Wykonujemy 10 pomiarów dla objętości maksymalnej i 10 pomiarów dla objętości minimalnej lub równej 10% objętości maksymalnej. Obliczamy średnią i względny błąd dokładności (1) (miary błędu systematycznego dokładności pomiaru) oraz odchylenie standardowe (2) i współczynnik zmienności (3) (miary błędu przypadkowego precyzji pomiaru): % (1) 100% wartość średnia; wartość nominalna (2) n liczba pomiarów; wartość pomiaru; wartość średnia (3) % 100% SD odchylenie standardowe; wartość średnia III. Badanie fizykochemiczne moczu Badanie ogólne moczu jest badaniem przesiewowym, przydatnym w diagnostyce i kontroli leczenia chorób nerek i dróg moczowych cukrzycy schorzeń wątroby i dróg żółciowych. 3

4 W skład badania ogólnego moczu wchodzą: ocena makroskopowa badanie właściwości fizykochemicznych (m. in. testy paskowe) ocena mikroskopowa Ocena makroskopowa Zapach: świeżo oddany mocz ma nikły zapach, w warunkach fizjologicznych na zapach moczu ma wpływ przede wszystkim spożywany pokarm zapach amoniaku: bakterie gram ujemne zapach zbutwiały/mysi: fenyloketonuria zapach owocowy: ciała ketonowe (niewyrównana cukrzyca) zapach syropu klonowego: choroba syropu klonowego Kolor: prawidłowo różnej intensywności żółty od wydalanego urochromu wodojasny: mocz rozcieńczony ciemnożółty: zagęszczony mocz, ryboflawina bursztynowy: nadmiar urobilinogenu w żółtaczce hemolitycznej żółto zielony: bilirubina / biliwerdyna (produkt utlenienia bilirubiny), zakażenie Pseudomonas czerwony: krew / hemoglobina ciemnobrunatny: melanina, masywna hematuria, kwas homogentyzynowy (alkaptonuria) Zmętnienie: świeżo oddany mocz powinien być klarowny Zmętnienie mogą powodować komórki (leukocyty, erytrocyty, komórki bakteryjne), kryształy (krystaluria szczególnie w moczu alkalicznym), śluz. Badanie fizykochemiczne Przeprowadza się je przede wszystkim przy użyciu pasków testowych. Paski zawierają szereg pół reakcyjnych przystosowanych do jakościowego lub półilościowego oznaczania wybranych właściwości i składników moczu (ciężar właściwy, ph, białko, hemoglobina, esteraza leukocytarna, azotyny, glukoza, ciała ketonowe, bilirubina i urobilinogen, ewentualnie witamina C). Pola testowe zawierają substancje związane z fazą stałą reagujące ze składnikami moczu. W wyniku reakcji powstają barwne produkty, co pozwala na ocenę występowania i oszacowanie stężenia badanego elementu. Ciężar właściwy (właściwie gęstość lub gęstość względna): prawidłowo 1,016 1,022 Ocena zdolności nerek do zagęszczania moczu. Izostenuria kilkakrotnie stwierdzany ciężar właściwy moczu 1,010 1,012 g/ml (równy gęstości względnej odbiałczonego osocza) występuje w niewydolności cewek nerkowych. Reakcja na pasku testowym: na skutek wymiany jonów (głównie Na, K) na jony H następuje zmiana ph na pasku, a w rezultacie zmiana zabarwienia wskaźnika, którym wysycone jest pole reakcyjne (najczęściej błękit bromotymolowy). Ograniczenia testu: test nie reaguje na niezjonizowane składniki moczu (glukoza, mocznik, kreatynina). ph>7 zaniża wynik, białko>100mg/dl zawyża wynik. Inne testy: refraktometr, osmometr (metoda krioskopowa), urometr (metoda grawimetryczna), metoda konduktometryczna (każda metoda ma inne ograniczenia) 4

5 ph: prawidłowo 4,5 8,0; świeżo oddany mocz osoby na standardowej diecie powinien być lekko kwaśny. ph<4.5: kwasica metaboliczna, dieta wysokobiałkowa; ph>8: infekcje bakteryjne, alkaloza, dieta wegetariańska Reakcja na pasku testowym: zmiana zabarwienia wskaźników ph (czerwieni metylowej i błękitu bromotymolowego). Ograniczenia testu: bakteriomocz (długie przechowywanie próbki) powodują alkalizację moczu. Inne testy: ocena równowagi kwasowo zasadowej krwi tętniczej lub włośniczkowej Glukoza: prawidłowo brak Może być obecna w cukrzycy, cukrzycy ciężarnych, glikozuriach nerkowych (tubulopatie: zespół Fanconiego, zaburzenia polekowe). Próg nerkowy dla glukozy wynosi mg/dl. Reakcja na pasku testowym: Oksydaza glukozy: glukoza + 2 H 2 O + O 2 kwas glukonowy + 2 H 2 O 2 Peroksydaza chrzanu: H 2 O 2 + chromogen barwny kompleks + H 2 O Ograniczenia testu: czynniki redukujące (m.in. witamina C), bakterie (glikoliza), ketony i wysokie ph zaniżają wynik, środki utleniające (podchloryn) zawyżają (bezpośrednio wchodzą w reakcję z chromogenem). Test nie oznacza laktozy, galaktozy, fruktozy. Inne testy: test tabletkowy Clinitest, glukoza w surowicy. Ciała ketonowe: prawidłowo brak Występują w kwasicy ketonowej (cukrzycowej, alkoholowej), przy przedłużającym się głodzeniu, przy diecie bogatej w tłuszcze i ubogiej w wodorowęglany, przy odwodnieniu. Reakcja na pasku testowym: reakcja z nitroprusydkiem sodu w środowisku alkalicznym i w obecności glicyny jako katalizatora reakcji powstaje liliowo fiotetowy kompleks barwny. Ograniczenia testu: Reagują kwas acetooctowy i aceton. Kwas ß hydroksymasłowy nie jest wykrywany. Wyniki fałszywie dodatnie mogą być spowodowane intensywną barwą moczu, obecnością leków zawierających grupy sulfhydrylowe (kaptopril, N acetylocysteina) lub dużymi stężeniami metabolitów lewodopy. Inne testy: glukoza, ciała ketonowe w surowicy, KetoStix, KetoDiasticks, Acetest Bilirubina: prawidłowo brak Reakcja na pasku: bilirubina + sól diazoniowa w obecności H + azobilirubina Ograniczenia: ekspozycja na światło, wysokie stężenia witaminy C, wysokie stężenia azotynów zaniżają wynik. Metabolity chlorpromazyny i przebarwiony mocz mogą zawyżać wynik. Test wykrywa tylko bilirubinę sprzężoną. Inne testy: test tabletkowy (Ictotest, Bayer) czulsza wersja testu paskowego, bilirubina całkowita i bezpośrednia w surowicy krwi Urobilinogen: prawidłowo <1.0 mg/dl Reakcja na pasku: urobilinogen + p dimetyloaminobenzaldehyd w obecności H + różowy kompleks Ograniczenia: leki (kwas p aminosalicylowy, chloropromazyna, sulfonamidy) zawyżają wynik; azotyny oraz przedłużona ekspozycja próbki na tlen oraz światło (urobilinogen urobilina) zaniżają wynik. Niemożliwe jest wykrycie zupełnego braku urobilinogenu. Inne testy: bilirubina całkowita i bezpośrednia w surowicy krwi 5

6 Nadmierna hemoliza Upośledzenie odpływu żółci Uszkodzenie hepatocytów, niewydolność wątroby Przykłady Żółtaczka hemolityczna Żółtaczka mechaniczna Wirusowe zapalenie wątroby Bilirubina niesprzężona / Bilirubina sprzężona 0/ Bilirubina w moczu 0 Urobilinogen w moczu Sterkobilinogen w kale Krew, hemoglobina: prawidłowo brak. Reakcja na pasku testowym: wykorzystanie pseudoperoksydazowych właściwości hemoglobiny nadtlenek obecny w mieszaninie reakcyjnej paska + chromogen (TMB) w obecności hemu barwny kompleks Ograniczenia testu: azotyny>10 mg/dl zaniżają wynik, utleniacze, podchloryn i peroksydazy bakteryjne zawyżają wynik. W teście reaguje też mioglobina. Inne testy: badanie mikroskopowe Przyczyny krwinkomoczu/krwiomoczu i hemoglobinurii przednerkowe nerkowe pozanerkowe skazy krwotoczne, masywna hemoliza wewnątrznaczyniowa zapalenia nerek kłębuszkowe i śródmiąższowe, schorzenia naczyń nerkowych, wielotorbielowatość nerek, nowotwory nerek zapalenia dróg moczowych, kamica nerkowa, nowotwory dróg moczowych, urazy Leukocyty (esteraza granulocytarna): prawidłowo brak Leukocyturia jest wyrazem procesu zapalnego w układzie moczowym (zapalenie pęcherza moczowego, kamica, w związku z cewnikowaniem pęcherza moczowego), może wystąpić po wysiłku fizycznym, przy gorączce, w niewydolności krążenia, może być związana z kontaminacją leukocytami z pochwy. Reakcja na pasku testowym: esteraza leukocytarna przekształca ester indoksylowy do indoksylu; indoksyl tworzy barwny kompleks z solą diazową. Ograniczenia testu: wyniki fałszywie dodatnie mogą być spowodowane zanieczyszczeniem próbki np. wydzieliną z pochwy; białko >500mg/dl, glukoza i niektóre leki (np. cefalosporyny) mogą dawać wyniki fałszywie ujemne. Metoda wykrywa tylko granulocyty. Inne testy: ocena mikroskopowa moczu Azotyny: prawidłowo brak Azotyny powstają w wyniku redukcji wydalanych z moczem azotanów pochodzenia pokarmowego przez bakterie gram ( ). Reakcja na pasku testowym: azotyny + amina w obecności H + związek dwuazowy związek dwuazowy + tetrahydrobenzochinolon różowo czerwony barwnik azowy Ograniczenia testu: wyniki zawyżone przy długim przechowywaniu próbki w temperaturze pokojowej; kwas askorbinowy zaniża wynik; brak azotanów w diecie (pochodzą z warzyw) i krótka inkubacja moczu w pęcherzu (redukcja azotanów do azotynów wymaga czasu) mogą spowodować wyniki fałszywie ujemne (najlepsza próbka 6

7 to pierwsza poranna). Bakterie gram(+) i drożdżaki nie są zdolne do redukcji azotanów i nie są wykrywane tą metodą (dodatni wynik testu potwierdza bakteriurię, ale wynik ujemny nie wyklucza jej). Inne testy: ocena mikroskopowa moczu, posiewy moczu Białko: prawidłowo brak (<20 mg/l). Ilość białka w moczu wykrywana jako ilość śladowa testem paskowym przewyższa znacznie wartości prawidłowe. Każdy dodatni wynik musi być zweryfikowany. Reakcja na pasku testowym: białko wypiera H + z połączenia z barwnikiem (błękit tetrabromofenolowy zbuforowany do ph 3) Ograniczenia testu: test oznacza głównie albuminę, próg detekcji wynosi ok mg/l; wysokie ph moczu i niektóre środki dezynfekcyjne mogą powodować wyniki fałszywie dodatnie. Inne testy: próba zmętnieniowa z kwasem trichlorooctowym (TCA) lub kwasem sulfosalicylowym; czulsze testy paskowe (mikroalbuminuria, metody immunochemiczne); ocena ilościowa (białko/kreatynina lub białkomocz dobowy, metody zmętnieniowe); elektroforeza na żelu poliakrylamidowym z dodatkiem SDS Współczynnik białko/kreatynina: ilość białka w moczu w mg przeliczona na 1g kreatyniny w moczu jest w przybliżeniu liczbowo równa dobowemu wydalaniu białka (np. 200mg/g kreatyniny = 200mg/dobę). Dorosły człowiek wydala w moczu ok. 1g kreatyniny/dobę. Przyczyny białkomoczu przednerkowe nerkowe pozanerkowe funkcjonalne (duży wysiłek fizyczny, ciąża, białkomocz ortostatyczny), gorączka, niedotlenienie nerek, nadciśnienie, masywna hemoliza, rabdomioliza, szpiczak mnogi (białko Bence Jonesa) zespół nerczycowy, kłębuszkowe i śródmiąższowe zapalenia nerek, nowotwory nerek zapalenia dróg moczowych lub gruczołu krokowego, nowotwory dróg moczowych, zanieczyszczenie np. wydzieliną z pochwy Termin mikroalbuminuria oznacza obecność albuminy w moczu w ilościach większych niż fizjologiczne, ale niewykrywalnych rutynowym paskiem testowym (jest to rodzaj białkomoczu). Mikroalbuminuria jest wczesnym markerem nefropatii cukrzycowej i nadciśnieniowej. μg/min mg/24 godz. mg/l mg/g kreatyniny norma* <20 <30 <20 <30 mikroalbuminuria albuminuria >200 >300 >200 >300 * a nawet niżej: mężczyźni 17mg albuminy/g kreatyniny, kobiety 25mg albuminy/g kreatyniny (wyniki badań klinicznych skłaniają do obniżania wartości referencyjnych dla albuminy w moczu) 7

Badania pracowniane w chorobach nerek u dzieci. Klinika Kardiologii i Nefrologii Dziecięcej I Katedra Pediatrii Akademia Medyczna w Poznaniu

Badania pracowniane w chorobach nerek u dzieci. Klinika Kardiologii i Nefrologii Dziecięcej I Katedra Pediatrii Akademia Medyczna w Poznaniu Badania pracowniane w chorobach nerek u dzieci Klinika Kardiologii i Nefrologii Dziecięcej I Katedra Pediatrii Akademia Medyczna w Poznaniu Badanie ogólne moczu Barwa Przejrzystość Odczyn Ciężar właściwy

Bardziej szczegółowo

www.jacekbujko.com @JacekBujko

www.jacekbujko.com @JacekBujko www.jacekbujko.com @JacekBujko Lek. Jacek Bujko Diagnostyka laboratoryjna Diagnostyka laboratoryjna chorób nerek Jak pobrać mocz? Badanie 3 dni przed i 3 dni po miesiączce zanieczyszcza próbkę erytrocytami

Bardziej szczegółowo

ANALIZA MOCZU FIZJOLOGICZNEGO I PATOLOGICZNEGO I. WYKRYWANIE NAJWAŻNIEJSZYCH SKŁADNIKÓW NIEORGANICZNYCH I ORGANICZNYCH MOCZU PRAWIDŁOWEGO.

ANALIZA MOCZU FIZJOLOGICZNEGO I PATOLOGICZNEGO I. WYKRYWANIE NAJWAŻNIEJSZYCH SKŁADNIKÓW NIEORGANICZNYCH I ORGANICZNYCH MOCZU PRAWIDŁOWEGO. ANALIZA MOCZU FIZJOLOGICZNEGO I PATOLOGICZNEGO Wymagane zagadnienia teoretyczne 1. Równowaga kwasowo-zasadowa organizmu. 2. Funkcje nerek. 3. Mechanizm wytwarzania moczu. 4. Skład moczu fizjologicznego.

Bardziej szczegółowo

06334601 001 400 cobas u 601. REF 06334601001, Cassette zaw. 400 pasków testowych

06334601 001 400 cobas u 601. REF 06334601001, Cassette zaw. 400 pasków testowych REF CONTENT SYSTEM 06334601 001 400 cobas u 601 Polski Uwaga Przed użyciem nie otwierać wewnętrznej torebki. Natychmiast włożyć kasetę do analizatora! Zastosowanie Kaseta zawiera paski testowe do oznaczeń

Bardziej szczegółowo

Pula pytań v.1.0 Diagnostyka nefrologiczna

Pula pytań v.1.0 Diagnostyka nefrologiczna Pula pytań v.1.0 Diagnostyka nefrologiczna 1. W odwodnieniu, hipoperfuzji nerek i stanach wzmożonego katabolizmu białkowego takiego jak dieta wysokobiałkowa stężenie mocznika w surowicy jest podwyższone

Bardziej szczegółowo

(+) ponad normę - odwodnienie organizmu lub nadmierne zagęszczenie krwi

(+) ponad normę - odwodnienie organizmu lub nadmierne zagęszczenie krwi Gdy robimy badania laboratoryjne krwi w wyniku otrzymujemy wydruk z niezliczoną liczbą skrótów, cyferek i znaków. Zazwyczaj odstępstwa od norm zaznaczone są na kartce z wynikami gwiazdkami. Zapraszamy

Bardziej szczegółowo

badanie moczu Zwierzę Typ cewnika moczowego Rozmiar (jedn. francuskie) * gumy lub dla kocurów polietylenowy Elastyczny winylowy, z czerwonej

badanie moczu Zwierzę Typ cewnika moczowego Rozmiar (jedn. francuskie) * gumy lub dla kocurów polietylenowy Elastyczny winylowy, z czerwonej badanie moczu Rozmiary cewników... 139 Rutynowe postępowanie przy badaniu moczu... 140 Ogólne badanie moczu... 141 Badanie osadu moczu... 142 Tabela ph moczu dla kryształów moczu 142 Komórki i wałeczki...

Bardziej szczegółowo

Oznaczanie mocznika w płynach ustrojowych metodą hydrolizy enzymatycznej

Oznaczanie mocznika w płynach ustrojowych metodą hydrolizy enzymatycznej Oznaczanie mocznika w płynach ustrojowych metodą hydrolizy enzymatycznej Wprowadzenie: Większość lądowych organizmów kręgowych część jonów amonowych NH + 4, produktu rozpadu białek, wykorzystuje w biosyntezie

Bardziej szczegółowo

Jeśli wyniki tego samego badania przeprowadzone dwoma różnymi metodami nie różnią się od siebie

Jeśli wyniki tego samego badania przeprowadzone dwoma różnymi metodami nie różnią się od siebie lek.wet. Agnieszka Dereczeniuk Badania laboratoryjne w hodowli Łódź 24.03.2012 Po co badać? Badania przesiewowe Badania profilaktyczne Badania obowiązkowe dla danej rasy Badania okresowe Badania diagnostyczne

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA POSTĘPOWANIA POEKSPOZYCYJNEGO W PRZYPADKU WYSTĄPIENIA NARAŻENIA ZAWODOWEGO NA MATERIAŁ ZAKAŹNY

PROCEDURA POSTĘPOWANIA POEKSPOZYCYJNEGO W PRZYPADKU WYSTĄPIENIA NARAŻENIA ZAWODOWEGO NA MATERIAŁ ZAKAŹNY PROCEDURA POSTĘPOWANIA POEKSPOZYCYJNEGO W PRZYPADKU WYSTĄPIENIA NARAŻENIA ZAWODOWEGO NA MATERIAŁ ZAKAŹNY 1. CEL Celem procedury jest określenie zasad postępowania w przypadku wystąpienia u pracownika ekspozycji

Bardziej szczegółowo

Instrukcja postępowania z materiałem skażonym szkodliwymi czynnikami biologicznymi

Instrukcja postępowania z materiałem skażonym szkodliwymi czynnikami biologicznymi Instrukcja postępowania z materiałem skażonym szkodliwymi czynnikami biologicznymi Instrukcja postępowania z materiałem skażonym szkodliwymi czynnikami biologicznymi UWAGI OGÓLNE Materiały skażone szkodliwymi

Bardziej szczegółowo

www.jacekbujko.com @JacekBujko

www.jacekbujko.com @JacekBujko www.jacekbujko.com @JacekBujko Lek. Jacek Bujko Diagnostyka laboratoryjna Diagnostyka laboratoryjna chorób nerek Jak pobrać mocz? Badanie 3 dni przed i 3 dni po miesiączce zanieczyszcza próbkę erytrocytami

Bardziej szczegółowo

Diagnostyka i monitorowanie cukrzycy i chorób nerek

Diagnostyka i monitorowanie cukrzycy i chorób nerek Diagnostyka i monitorowanie cukrzycy i chorób nerek Business Development Manager Konferencja naukowo-szkoleniowa Ryn Badania laboratoryjne w chorobach nerek Wyzwaniem dla współczesnej medycyny jest badanie

Bardziej szczegółowo

II. Narażenie występuje podczas wykonywania następujących czynności: realizacja zadań z zakresu kwalifikowanej pierwszej pomocy

II. Narażenie występuje podczas wykonywania następujących czynności: realizacja zadań z zakresu kwalifikowanej pierwszej pomocy Załącznik nr 5 Ramowa procedura postępowania poekspozycyjnego dotycząca potencjalnego narażenia na kontakt z materiałem biologicznie niebezpiecznym (wirus HIV, HBV, HCV) - dla ratowników ksrg I. Materiał

Bardziej szczegółowo

U M O W A Nr. 3. Czynności medyczne będą zlecane na podstawie pisemnego zlecenia Zleceniodawcy.

U M O W A Nr. 3. Czynności medyczne będą zlecane na podstawie pisemnego zlecenia Zleceniodawcy. U M O W A Nr zawarta w dniu r. w Warszawie pomiędzy: NIP., REGON. zwanym w treści umowy Zleceniodawcą, którego reprezentuje: a Samodzielnym Publicznym Zakładem Opieki Zdrowotnej Wojewódzki Szpital Zakaźny

Bardziej szczegółowo

BADANIE PŁYNU MÓZGOWO-RDZENIOWEGO

BADANIE PŁYNU MÓZGOWO-RDZENIOWEGO BADANIE PŁYNU MÓZGOWO-RDZENIOWEGO 1. Pobranie płynu mózgowo-rdzeniowego (PMR) Podstawowym sposobem uzyskania próbki do badania płynu mózgowo rdzeniowego jest punkcja lędźwiowa. Nakłucie lędźwiowe przeprowadza

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁOWA KSIĘGA JAKOŚCI KSZTAŁCENIA. Procedura 21. Postępowanie w przypadku ekspozycji na materiał zakaźny

WYDZIAŁOWA KSIĘGA JAKOŚCI KSZTAŁCENIA. Procedura 21. Postępowanie w przypadku ekspozycji na materiał zakaźny Procedura 21 Postępowa w przypadku ekspozycji na materiał zakaźny 1 1. ZAKRES PROCEDURY Procedura dotyczy wszystkich studentów w trakcie praktycznej nauki zawodu. 2. TERMINOLOGIA Ekspozycja - naraże na

Bardziej szczegółowo

2. Kłębuszkowe zapalenie nerek - GLOMERULONEPHRITIS - choroba z autoagresji ( powstawanie przeciwciał skierowanych przeciw własnym tkankom).

2. Kłębuszkowe zapalenie nerek - GLOMERULONEPHRITIS - choroba z autoagresji ( powstawanie przeciwciał skierowanych przeciw własnym tkankom). PIELĘGNACJA W SCHORZENIACH UKŁADU MOCZOWEGO CZĘŚCIEJ WYSTEPUJĄCE JEDNOSTKI CHOROBOWE: 1. Zapalenie pęcherza moczowego - CYSTITIS 2. Kłębuszkowe zapalenie nerek - GLOMERULONEPHRITIS - choroba z autoagresji

Bardziej szczegółowo

Cewkowo-śródmiąższowe zapalenie nerek

Cewkowo-śródmiąższowe zapalenie nerek Cewkowo-śródmiąższowe zapalenie nerek Krzysztof Letachowicz Katedra i Klinika Nefrologii i Medycyny Transplantacyjnej, Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu Kierownik: Prof. dr hab. Marian Klinger Cewkowo-śródmiąższowe

Bardziej szczegółowo

... PROCEDURA : POSTĘPOWANIE PO EKSPOZYCJI ZAWODOWEJ NA KREW I INNY POTENCJALNIE INFEKCYJNY MATERIAŁ BIOLOGICZNY

... PROCEDURA : POSTĘPOWANIE PO EKSPOZYCJI ZAWODOWEJ NA KREW I INNY POTENCJALNIE INFEKCYJNY MATERIAŁ BIOLOGICZNY ... opracował......... pieczątka zakładu data aktualizacji P-06 PROCEDURA : POSTĘPOWANIE PO EKSPOZYCJI ZAWODOWEJ NA KREW I INNY POTENCJALNIE INFEKCYJNY MATERIAŁ BIOLOGICZNY Przedmiotem procedury jest opis

Bardziej szczegółowo

WETERYNARIA. www.biomaxima.com

WETERYNARIA. www.biomaxima.com WETERYNARIA www.biomaxima.com CHEMIA KLINICZNA BM 100 W pełni automatyczny analizator biochemiczny swobodnego dostępu. Wydajność - do 150 testów na godzinę Kuwety reakcyjne - 81 jednorazowych kuwet reakcyjnych

Bardziej szczegółowo

CHOROBY WEWNĘTRZNE CHOROBY UKŁADU MOCZOWEGO

CHOROBY WEWNĘTRZNE CHOROBY UKŁADU MOCZOWEGO CHOROBY WEWNĘTRZNE CHOROBY UKŁADU MOCZOWEGO Dariusz Moczulski Klinika Chorób Wewnętrznych i Nefrodiabetologii Uniwersytecki Szpital Kliniczny im. WAM ul. Żeromskiego 113, Łódź Cukrzycowa choroba nerek

Bardziej szczegółowo

JAK DZIAŁA WĄTROBA? Wątroba spełnia cztery funkcje. Najczęstsze przyczyny chorób wątroby. Objawy towarzyszące chorobom wątroby

JAK DZIAŁA WĄTROBA? Wątroba spełnia cztery funkcje. Najczęstsze przyczyny chorób wątroby. Objawy towarzyszące chorobom wątroby SPIS TREŚCI JAK DZIAŁA WĄTROBA? Wątroba spełnia cztery funkcje Wątroba jest największym narządem wewnętrznym naszego organizmu. Wątroba jest kluczowym organem regulującym nasz metabolizm (każda substancja

Bardziej szczegółowo

I. Cukrzycowa choroba nerek (nefropatia cukrzycowa)

I. Cukrzycowa choroba nerek (nefropatia cukrzycowa) Spis treści 1. Wprowadzenie 13 Wstęp do wydania II 16 I. Cukrzycowa choroba nerek (nefropatia cukrzycowa) 2. Podstawowa charakterystyka struktury i czynności nerek 21 3. Czynniki wpływające na rozwój uszkodzenia

Bardziej szczegółowo

Jak przygotować się do badania laboratoryjnego? Badanie krwi

Jak przygotować się do badania laboratoryjnego? Badanie krwi Badanie krwi Zalecana pora pobierania krwi do badań laboratoryjnych to 7 00 9 00 rano. Pacjent powinien być na czczo, czyli dwanaście godzin przed planowanym pobraniem krwi nie należy jeść, pić, z wyjątkiem

Bardziej szczegółowo

zarządza się co następuje:

zarządza się co następuje: Zarządzenie nr 44 Dyrektora Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego w Legnicy z dnia 5 lutego 2009 roku w sprawie: wprowadzenia procedury klinicznej zarządza się co następuje: 1 Z dniem 5 lutego 2009

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 3 Odczynniki biochemiczne do oznaczania substratów i enzymów na analizator Konelab 30 ise Prime.

Załącznik nr 3 Odczynniki biochemiczne do oznaczania substratów i enzymów na analizator Konelab 30 ise Prime. Załącznik nr 3 Odczynniki biochemiczne do oznaczania substratów i enzymów na analizator Konelab 30 ise Prime. Nr kat. Opis przedmiotu zamówienia Wielkość opak. (ilość fiolek x ilość ) Odczynniki do kolorymetrycznej

Bardziej szczegółowo

Pierwsza pomoc przedmedyczna c.d. -zagrożenia dla ratownika INFORMACJE INSPEKTORATU BHP

Pierwsza pomoc przedmedyczna c.d. -zagrożenia dla ratownika INFORMACJE INSPEKTORATU BHP Pierwsza pomoc przedmedyczna c.d. -zagrożenia dla ratownika INFORMACJE INSPEKTORATU BHP Zagrożenia dla ratownika Podczas udzielania pierwszej pomocy może dojść do zakażenia patogenami przenoszonymi przez

Bardziej szczegółowo

Co to jest cukrzyca?

Co to jest cukrzyca? Co to jest cukrzyca? Schemat postępowania w cukrzycy Wstęp Cukrzyca to stan, w którym organizm nie może utrzymać na odpowiednim poziomie stężenia glukozy (cukru) we krwi. Glukoza jest głównym źródłem energii

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA POSTĘPOWANIA PO EKSPOZYCJI NA POTENCJALNIE ZAKAŹNY MATERIAŁ BIOLOGICZNY SPIS TREŚCI. mgr inż. Monika Wierzbicka Józefa Wątorek Piotr Cholewa

PROCEDURA POSTĘPOWANIA PO EKSPOZYCJI NA POTENCJALNIE ZAKAŹNY MATERIAŁ BIOLOGICZNY SPIS TREŚCI. mgr inż. Monika Wierzbicka Józefa Wątorek Piotr Cholewa Strona 1 z 6 SPIS TREŚCI 1. Cel procedury 2. Przedmiot procedury 3. Zakres stosowania 4. Dokumenty bazowe 5. Definicje 6. Odpowiedzialność i uprawnienia 7. Sposób postępowania po ekspozycji 8. Załączniki

Bardziej szczegółowo

zasady prawidłowego pobierania moczu do badania

zasady prawidłowego pobierania moczu do badania badanie ogólne moczu zasady prawidłowego pobierania moczu do badania 1. mocz do badania pobiera się rano, po przebudzeniu (mocz nocny) 2. dokładnie umyć okolice narządów płciowych 3. kobieta powinna jedna

Bardziej szczegółowo

Europejski Tydzień Walki z Rakiem

Europejski Tydzień Walki z Rakiem 1 Europejski Tydzień Walki z Rakiem 25-31 maj 2014 (http://www.kodekswalkizrakiem.pl/kodeks/) Od 25 do 31 maja obchodzimy Europejski Tydzień Walki z Rakiem. Jego celem jest edukacja społeczeństwa w zakresie

Bardziej szczegółowo

ZESPÓŁ OPIEKI ZDROWOTNEJ w Świętochłowicach

ZESPÓŁ OPIEKI ZDROWOTNEJ w Świętochłowicach ZESPÓŁ OPIEKI ZDROWOTNEJ w Świętochłowicach ul. Chorzowska 38, 41-605 Świętochłowice Sąd Rejonowy w Katowicach Nr KRS 0000042462 NIP 627-16-69-770, REGON 000311450 Dyrektor tel.032/ 245-34-40 tel.032 /770-77-84

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 7 do SIWZ

Załącznik nr 7 do SIWZ Załącznik nr 7 do SIWZ ZESTAWIENIE PARAMETRÓW WYMAGANYCH dla części 2 L.p. Nazwa odczynnika (wymagane parametry) wielkość opakowania Opis parametrów oferowanych 1. 2. 3. 4. AST/GOT (IFCC) Zestaw do oznaczania

Bardziej szczegółowo

Objawy chorób układu moczowo-płciowego. Seminarium dla studentów III roku interny Izabela Łoń

Objawy chorób układu moczowo-płciowego. Seminarium dla studentów III roku interny Izabela Łoń Objawy chorób układu moczowo-płciowego Seminarium dla studentów III roku interny Izabela Łoń Symptomatologia chorób układu moczowego Związana z układem moczowym pacjent sam moŝe powiązać objaw z układem

Bardziej szczegółowo

CHOROBY WEWNĘTRZNE CHOROBY UKŁADU MOCZOWEGO

CHOROBY WEWNĘTRZNE CHOROBY UKŁADU MOCZOWEGO CHOROBY WEWNĘTRZNE CHOROBY UKŁADU MOCZOWEGO Dr hab. n. med. Dariusz Moczulski Klinika Chorób Wewnętrznych i Nefrodiabetologii Uniwersytecki Szpital Kliniczny im. WAM ul. Żeromskiego 113, Łódź Objawy chorób

Bardziej szczegółowo

Hiperglikemia. Schemat postępowania w cukrzycy

Hiperglikemia. Schemat postępowania w cukrzycy Hiperglikemia Schemat postępowania w cukrzycy Postępowanie w przypadku stwierdzenia wysokiego poziomu glukozy we krwi, czyli hiperglikemii Codzienne monitorowanie poziomu cukru (glukozy) we krwi stanowi

Bardziej szczegółowo

WYCIECZKA DO LABORATORIUM

WYCIECZKA DO LABORATORIUM WYCIECZKA DO LABORATORIUM W ramach projektu e-szkoła udaliśmy się do laboratorium w Krotoszynie na ul. Bolewskiego Mieliśmy okazję przeprowadzić wywiad z kierowniczką laboratorium Panią Hanną Czubak Oprowadzała

Bardziej szczegółowo

Temat badania : Wykorzystanie komórek macierzystych w terapii Przewlekłej Niewydolności Nerek u psów i kotów...

Temat badania : Wykorzystanie komórek macierzystych w terapii Przewlekłej Niewydolności Nerek u psów i kotów... DANE LECZNICY (Nazwa i adres) IMIĘ ZWIERZĘCIA DANE LEKARZA PROWADZACEGO ( Imię, Nazwisko, telefon kontaktowy) GATUNEK RASA PŁEĆ WIEK...... BADANIE OGÓLNE ZWIERZĘCIA (* zaznaczyć odpowiednie ) Stan odżywienia

Bardziej szczegółowo

1.2. Zlecenie może być wystawione w formie elektronicznej z zachowaniem wymagań, o których mowa w poz. 1.1.

1.2. Zlecenie może być wystawione w formie elektronicznej z zachowaniem wymagań, o których mowa w poz. 1.1. Załączniki do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 2005 r. (poz. ) Załącznik Nr 1 Podstawowe standardy jakości w czynnościach laboratoryjnej diagnostyki medycznej, ocenie ich jakości i wartości diagnostycznej

Bardziej szczegółowo

Analityka ogólna. seminarium z przedmiotu Diagnostyka Laboratoryjna. Zakład Zaburzeń Krzepnięcia Krwi KDL Uniwersytet Medyczny w Łodzi

Analityka ogólna. seminarium z przedmiotu Diagnostyka Laboratoryjna. Zakład Zaburzeń Krzepnięcia Krwi KDL Uniwersytet Medyczny w Łodzi Analityka ogólna seminarium z przedmiotu Diagnostyka Laboratoryjna dla studentów Dietetyki (I rok - mgr uzupełniające) Zakład Zaburzeń Krzepnięcia Krwi KDL Uniwersytet Medyczny w Łodzi Badania ogólnoanalityczne

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO. PRIMENE 10% roztwór do infuzji 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO. PRIMENE 10% roztwór do infuzji 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO PRIMENE 10% roztwór do infuzji 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY 100 ml roztworu do infuzji zawiera: L-Izoleucyna... L-Leucyna... L-Walina...

Bardziej szczegółowo

Badania laboratoryjne Cena zł

Badania laboratoryjne Cena zł Badania laboratoryjne Cena zł 1 Pobranie krwi żylnej do celów własnych 7 Badania hematologiczne 1 OB 5 2 Morfologia 5 dif długa 12 3 Morfologia 3 dif krótka 7 4 Rozmaz krwi- (leukogram) 5 5 Retikulocyty

Bardziej szczegółowo

Wykaz badań. Załącznik nr 2 do Materiałów informacyjnych KO/01/201 Wojewódzki Szpital Chorób Płuc i Rehabilitacji w Jaroszowcu

Wykaz badań. Załącznik nr 2 do Materiałów informacyjnych KO/01/201 Wojewódzki Szpital Chorób Płuc i Rehabilitacji w Jaroszowcu Załącznik nr 2 do Materiałów informacyjnych KO/01/201 Wojewódzki Szpital Chorób Płuc i Rehabilitacji w Jaroszowcu Wykaz badań NAZWA BADANIA RODZAJ MATERIAŁU CZAS OCZEKIWANIA NA WYNIK ILOŚĆ DNI CENA BRUTTO

Bardziej szczegółowo

ZAKAŻENIA SZPITALNE. Michał Pytkowski Zdrowie Publiczne III rok

ZAKAŻENIA SZPITALNE. Michał Pytkowski Zdrowie Publiczne III rok ZAKAŻENIA SZPITALNE Michał Pytkowski Zdrowie Publiczne III rok REGULACJE PRAWNE WHO Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi Rozporządzenie Ministra

Bardziej szczegółowo

David Levy. P raktyczna OPIEKA DIABETOLOGICZNA

David Levy. P raktyczna OPIEKA DIABETOLOGICZNA David Levy P raktyczna OPIEKA DIABETOLOGICZNA David Levy m d P raktyczna OPIEKA DIABETOLOGICZNA Redakcja naukowa tłumaczenia prof. dr hab. n. med. W ALDEM AR KARNAFEL Z języka angielskiego tłumaczyła dr

Bardziej szczegółowo

Wpływ leków i żywności na wyniki badań laboratoryjnych Magdalena Hurkacz

Wpływ leków i żywności na wyniki badań laboratoryjnych Magdalena Hurkacz Wpływ leków i żywności na wyniki badań laboratoryjnych Magdalena Hurkacz Katedra i Zakład Farmakologii Klinicznej UM we Wrocławiu Wpływ leków na wyniki badań laboratoryjnych jest szczególnym rodzajem interakcji

Bardziej szczegółowo

OZNACZANIE STĘŻENIA GLUKOZY WE KRWI METODĄ ENZYMATYCZNĄ-OXY

OZNACZANIE STĘŻENIA GLUKOZY WE KRWI METODĄ ENZYMATYCZNĄ-OXY OZNACZANIE STĘŻENIA GLUKOZY WE KRWI METODĄ ENZYMATYCZNĄ-OXY ZASADA OZNACZENIA Glukoza pod wpływem oksydazy glukozowej utlenia się do kwasu glukonowego z wytworzeniem nadtlenku wodoru. Nadtlenek wodoru

Bardziej szczegółowo

Styl życia a nowotwory złośliwe w świetle Europejskiego Kodeksu Walki z Rakiem. Jadwiga Zapała

Styl życia a nowotwory złośliwe w świetle Europejskiego Kodeksu Walki z Rakiem. Jadwiga Zapała Styl życia a nowotwory złośliwe w świetle Europejskiego Kodeksu Walki z Rakiem Jadwiga Zapała CHOROBY CYWILIZACYJNE Nowotwory Choroby układu krążenia Choroby metaboliczne Schorzenia układu nerwowego EUROPEJSKI

Bardziej szczegółowo

JAK POBRAĆ MOCZ DO BADANIA MIKROBIOLOGICZNEGO?

JAK POBRAĆ MOCZ DO BADANIA MIKROBIOLOGICZNEGO? JAK POBRAĆ MOCZ DO BADANIA MIKROBIOLOGICZNEGO? 1. Kup w aptece sterylny, plastikowy pojemnik na mocz lub woreczek w przypadku gdy pobierasz mocz od niemowląt. 2. Pobierz pierwszy poranny mocz ( musi on

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Część I Choroby układu krążenia 1 Wendy A. Ware. Część II Choroby układu oddechowego 137 Eleanor C. Hawkins

Spis treści. Część I Choroby układu krążenia 1 Wendy A. Ware. Część II Choroby układu oddechowego 137 Eleanor C. Hawkins Spis treści Część I Choroby układu krążenia 1 Wendy A. Ware 1 Badanie układu krążenia 2 2 Badania dodatkowe stosowane w chorobach układu krążenia 8 3 Leczenie zastoinowej niewydolności serca 29 4 Zaburzenia

Bardziej szczegółowo

Czy mogą być niebezpieczne?

Czy mogą być niebezpieczne? Diety wysokobiałkowe w odchudzaniu Czy mogą być niebezpieczne? Lucyna Kozłowska Katedra Dietetyki SGGW Diety wysokobiałkowe a ryzyko zgonu Badane osoby: Szwecja, 49 261 kobiet w wieku 30 49 lat (1992 i

Bardziej szczegółowo

Hiperglikemia. Schemat postępowania w cukrzycy

Hiperglikemia. Schemat postępowania w cukrzycy Hiperglikemia Schemat postępowania w cukrzycy Postępowanie w przypadku stwierdzenia wysokiego poziomu glukozy we krwi, czyli hiperglikemii Codzienne monitorowanie poziomu cukru (glukozy) we krwi stanowi

Bardziej szczegółowo

Co to jest cukrzyca?

Co to jest cukrzyca? CEL/75/11/09 Co to jest cukrzyca? Schemat postępowania w cukrzycy Wstęp Cukrzyca to stan, w którym organizm nie może utrzymać na odpowiednim poziomie stężenia glukozy (cukru) we krwi. Glukoza jest głównym

Bardziej szczegółowo

BIOCHEMIA. Przed każdym pobieraniem krwi należy umyć ręce i nałożyć rękawice.

BIOCHEMIA. Przed każdym pobieraniem krwi należy umyć ręce i nałożyć rękawice. BIOCHEMIA POBIERANIE KRWI ŻYLNEJ Pobieranie krwi żylnej przy pomocy systemu otwartego: Przed każdym pobieraniem krwi należy umyć ręce i nałożyć rękawice. Wyszukać żyłę odpowiednią do pobrania krwi. Zdezynfekować

Bardziej szczegółowo

Laboratorium. M i e j s k i e g o s z p i t a l a Z e s p o l o n e g o. zaprasza

Laboratorium. M i e j s k i e g o s z p i t a l a Z e s p o l o n e g o. zaprasza Laboratorium M i e j s k i e g o s z p i t a l a Z e s p o l o n e g o zaprasza Polecane badania: AspAT AlAT GGTP 5.00 zł 5.00 zł 5.00 zł Bilirubina 5.00 zł HBSAg 12.00 zł AntyHCV 35.00 zł Albuminy 5.00

Bardziej szczegółowo

Ryzyko zakażenia HIV. dr med. Anna Kalinowska-Nowak Klinika Chorób Zakaźnych CMUJ w Krakowie

Ryzyko zakażenia HIV. dr med. Anna Kalinowska-Nowak Klinika Chorób Zakaźnych CMUJ w Krakowie Ryzyko zakażenia HIV profilaktyka przed i poekspozycyjna dr med. Anna Kalinowska-Nowak Klinika Chorób Zakaźnych CMUJ w Krakowie Ekspozycja zawodowa Sytuacja w miejscu pracy, w której dochodzi do narażenia

Bardziej szczegółowo

Odczyn roztworu Skala ph. Piotr Zawadzki i Aleksandra Jarocka

Odczyn roztworu Skala ph. Piotr Zawadzki i Aleksandra Jarocka Odczyn roztworu Skala ph Piotr Zawadzki i Aleksandra Jarocka Wskaźniki a odczyn Ph Wskaźniki, to związki, które w zależności od odczynu roztworu zmieniają barwę. Najczęściej spotykanymi w naszym otoczeniu

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 4 Metodyka pobrania materiału przedstawiona jest w osobnym Instrukcja PZH

Załącznik nr 4 Metodyka pobrania materiału przedstawiona jest w osobnym Instrukcja PZH Załącznik nr 4 Metodyka pobrania materiału przedstawiona jest w osobnym Instrukcja PZH 1. Rodzaj materiału klinicznego w zależności od kierunku i metodyki badań wykonywanych przez PZH Poz. Badanie Rodzaj

Bardziej szczegółowo

NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY

NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY Poradnik dla pacjenta i jego rodziny Konsultacja: prof. dr hab. med. Zbigniew Gaciong CO TO JEST ZESPÓŁ METABOLICZNY Nadciśnienie tętnicze (inaczej podwyższone ciśnienie

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE 3. I. Analiza miareczkowa mocnych i słabych elektrolitów

ĆWICZENIE 3. I. Analiza miareczkowa mocnych i słabych elektrolitów ĆWICZENIE 3 I. Analiza miareczkowa mocnych i słabych elektrolitów Alkacymetria jest metodą opartą na reakcji zobojętniania jonów hydroniowych jonami wodorotlenowymi lub odwrotnie. H 3 O+ _ + OH 2 O Metody

Bardziej szczegółowo

Badanie płynów z jam ciała z wykorzystaniem analizatora Spotchem ez.

Badanie płynów z jam ciała z wykorzystaniem analizatora Spotchem ez. Badanie płynów z jam ciała z wykorzystaniem analizatora Spotchem ez. Dr nauk wet Janina Łukaszewska Przesięk Niskie stężenie białka całkowitego < 2,5 g/dl ; zawartość komórek jest

Bardziej szczegółowo

CMC/2015/03/WJ/03. Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca

CMC/2015/03/WJ/03. Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca CMC/2015/03/WJ/03 Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca Dane pacjenta Imię:... Nazwisko:... PESEL:... Rozpoznane choroby: Nadciśnienie tętnicze Choroba wieńcowa Przebyty zawał

Bardziej szczegółowo

Scyntygrafia nerek. Zakład Medycyny Nuklearnej SP CSK Warszawa

Scyntygrafia nerek. Zakład Medycyny Nuklearnej SP CSK Warszawa Scyntygrafia nerek Zakład Medycyny Nuklearnej SP CSK Warszawa Podział badań scyntygraficznych Scyntygrafia nerek Inne Dynamiczna Statyczna Angioscyntygrafia Pomiar klirensu nerkowego Test z kaptoprilem

Bardziej szczegółowo

Interpretacja wyników badań biochemicznych moczu

Interpretacja wyników badań biochemicznych moczu IV Interpretacja wyników badań biochemicznych moczu Adrenalina (A), noradrenalina (NA) Występujące w moczu aminy katecholowe pochodzą nie tylko z rdzenia nadnerczy, lecz również z adrenergicznych zakończeń

Bardziej szczegółowo

Osoby z cukrzycą pomagają innym prewencja cukrzycy w rodzinie

Osoby z cukrzycą pomagają innym prewencja cukrzycy w rodzinie 3 Osoby z cukrzycą pomagają innym prewencja cukrzycy w rodzinie Samokontrolne, przesiewowe rozpoznanie ryzyka stanu przedcukrzycowego lub cukrzycy utajonej mogą wykonać pacjenci w swoich rodzinach. W praktyce

Bardziej szczegółowo

Równowaga kwasowo-zasadowa. Zakład Chemii Medycznej PUM

Równowaga kwasowo-zasadowa. Zakład Chemii Medycznej PUM Równowaga kwasowozasadowa Zakład Chemii Medycznej PUM Teorie kwasów i zasad Teoria dysocjacji elektrolitycznej Arheniusa: podczas rozpuszczania w wodzie wodzie kwas: dysocjuje z odszczepieniem kationu

Bardziej szczegółowo

FORMULARZ CENOWY Pakiet nr 1 Środki do dezynfekcji

FORMULARZ CENOWY Pakiet nr 1 Środki do dezynfekcji Załącznik Nr 2/ 1 FORMULARZ CENOWY Pakiet nr 1 Środki do dezynfekcji jedn. netto w zł ( x kol. 7 + ) 1 Zastosowanie:Płynny środek płuczący op. a. 65 L stosowany do maszynowego 5 L reprocesingu wyrobów

Bardziej szczegółowo

Pobieranie, transport i przechowywanie materiału biologicznego do badań mikrobiologicznych

Pobieranie, transport i przechowywanie materiału biologicznego do badań mikrobiologicznych Pobieranie, transport i przechowywanie materiału biologicznego do badań mikrobiologicznych Instrukcje ogólne Wszystkie materiały diagnostyczne powinny być pobrane przed podaniem choremu antybiotyków lub

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 4. Identyfikacja wybranych cukrów w oparciu o niektóre reakcje charakterystyczne

Ćwiczenie 4. Identyfikacja wybranych cukrów w oparciu o niektóre reakcje charakterystyczne Klasyczna Analiza Jakościowa Organiczna, Ćw. 4 - Identyfikacja wybranych cukrów Ćwiczenie 4 Identyfikacja wybranych cukrów w oparciu o niektóre reakcje charakterystyczne Zagadnienia teoretyczne: 1. Budowa

Bardziej szczegółowo

Węglowodany metody jakościowe oznaczania cukrów reakcja Molisha, Fehlinga, Selivanowa; ilościowe oznaczanie glukozy metodą Somogyi Nelsona

Węglowodany metody jakościowe oznaczania cukrów reakcja Molisha, Fehlinga, Selivanowa; ilościowe oznaczanie glukozy metodą Somogyi Nelsona Ćwiczenie nr 7 Węglowodany metody jakościowe oznaczania cukrów reakcja Molisha, Fehlinga, Selivanowa; ilościowe oznaczanie glukozy metodą Somogyi Nelsona Celem ćwiczenia jest: zapoznanie z metodami jakościowej

Bardziej szczegółowo

OZNACZANIE UTLENIALNOŚCI WÓD NATURALNYCH

OZNACZANIE UTLENIALNOŚCI WÓD NATURALNYCH OZNACZANIE UTLENIALNOŚCI WÓD NATURALNYCH WPROWADZENIE Utlenialność wody jest to umowny wskaźnik określający zdolność wody do pobierania tlenu z nadmanganianu potasowego (KMnO4) w roztworze kwaśnym lub

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. Glimbax, 0,74 mg/ml (0,074%), roztwór do płukania jamy ustnej i gardła (Diclofenacum)

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. Glimbax, 0,74 mg/ml (0,074%), roztwór do płukania jamy ustnej i gardła (Diclofenacum) ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA Glimbax, 0,74 mg/ml (0,074%), roztwór do płukania jamy ustnej i gardła (Diclofenacum) Należy przeczytać uważnie całą ulotkę, ponieważ zawiera ona ważne informacje

Bardziej szczegółowo

TWOJE LABORATORIUM NO 01

TWOJE LABORATORIUM NO 01 TWOJE LABORATORIUM NO 01 31/WIOSNA 2015 Badanie ogólne moczu Trudności diagnostyczne podczas wykonywania i interpretacji wyników badania ogólnego moczu Ocena bezobjawowej mikroskopowej hematurii u osób

Bardziej szczegółowo

CHOROBY WEWNĘTRZNE CHOROBY UKŁADU MOCZOWEGO

CHOROBY WEWNĘTRZNE CHOROBY UKŁADU MOCZOWEGO CHOROBY WEWNĘTRZNE CHOROBY UKŁADU MOCZOWEGO Dariusz Moczulski Klinika Chorób Wewnętrznych i Nefrodiabetologii Uniwersytecki Szpital Kliniczny im. WAM ul. Żeromskiego 113, Łódź Zaburzenia gospodarki wodno

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ 21. Mocz. Barbara Posielężna. Teresa Jurczak

ROZDZIAŁ 21. Mocz. Barbara Posielężna. Teresa Jurczak ROZDZIAŁ 21 Mocz Barbara Posielężna Teresa Jurczak Nerki filtrują przepływającą przez nie krew, zatrzymując płyny i substancje przydatne dla organizmu, a usuwając substancje niepotrzebne oraz nadmiar płynów.

Bardziej szczegółowo

ZAŁĄCZNIK NR 1. Cena jedn. brutto. netto

ZAŁĄCZNIK NR 1. Cena jedn. brutto. netto PAKIET NR 1 Odczynniki hematologiczne do aparatu ABX MICROS 60 Lp. Nazwa/postać/stężenie Opakowanie Ilość do 1. Roztwór roboczy ( diluent) /8-866/ 1 opakowanie 7 = 20 l. 2. Roztwór roboczy ( diluent) /8-866/

Bardziej szczegółowo

Pracownia Analiz Lekarskich CITO TEST ul. Łużycka 55, 30-658 Kraków

Pracownia Analiz Lekarskich CITO TEST ul. Łużycka 55, 30-658 Kraków Pracownia Analiz Lekarskich CITO TEST ul. Łużycka 55, 30-658 Kraków Cennik badań laboratoryjnych obowiązujący od 01.07.2011 HEMATOLOGIA, KOAGUOLOGIA, ANALITYKA OGÓLNA Nr NAZWA BADANIA Cena 1 Morfologia

Bardziej szczegółowo

Zakażenia w Oddziałach Intensywnej Terapii SEPSA Możliwe miejsca zakażenia Czynniki patogenne Bakterie G dodatnie, G ujemne Bakterie beztlenowe Grzyby Wirusy Pierwotniaki Zakażenia szpitalne Występują

Bardziej szczegółowo

Choroby wewnętrzne choroby układu moczowego

Choroby wewnętrzne choroby układu moczowego Sylabus Wydział: Wojskowo Lekarski Kierunek studiów: Lekarski Rok Studiów: 4 Semestr: zimowy (07) Przedmiot: Choroby wewnętrzne choroby układu moczowego Forma zajęć: wykłady sala wykładowa, ul. Żeromskiego

Bardziej szczegółowo

Rodzaj materiału. Uwagi dla pacjenta. krew, płyny z jam ciała, PMR, punktaty lub inne materiały w podłożach do aparatu BactAlert ------- do 10 dni

Rodzaj materiału. Uwagi dla pacjenta. krew, płyny z jam ciała, PMR, punktaty lub inne materiały w podłożach do aparatu BactAlert ------- do 10 dni Rodzaj materiału Godziny przyjmowa nia materiału Min. czas oczekiwania na wynik Uwagi dla pacjenta krew, płyny z jam ciała, PMR, punktaty lub inne materiały w podłożach do aparatu BactAlert do 10 dni i

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA SYSTEMU ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ WSPRiTS MEDITRANS SP ZOZ w Warszawie ISO 9001:2008 PROCEDURA DEZYNFEKCJI I MYCIA AMBULANSU

PROCEDURA SYSTEMU ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ WSPRiTS MEDITRANS SP ZOZ w Warszawie ISO 9001:2008 PROCEDURA DEZYNFEKCJI I MYCIA AMBULANSU ISO 9001:008 Nr wersji - Nr egz. 1 1 z 6 DATA PODPIS Główny Specjalista ds. OPRACOWAŁ Pielęgniarstwa oraz Średniego i Niższego Personelu Medycznego 0.04.009r. Ewa Ślązak Ewa Ślązak ZATWIERDZIŁ Dyrektor

Bardziej szczegółowo

HEMATOLOGIA. Przed każdym pobieraniem krwi należy umyć ręce i nałożyć rękawice.

HEMATOLOGIA. Przed każdym pobieraniem krwi należy umyć ręce i nałożyć rękawice. HEMATOLOGIA POBIERANIE KRWI ŻYLNEJ Pobieranie krwi żylnej przy pomocy systemu otwartego: Przed każdym pobieraniem krwi należy umyć ręce i nałożyć rękawice. Wyszukać żyłę odpowiednią do pobrania krwi. Zdezynfekować

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE NR 3 BADANIE MIKROBIOLOGICZNEGO UTLENIENIA AMONIAKU DO AZOTYNÓW ZA POMOCĄ BAKTERII NITROSOMONAS sp.

ĆWICZENIE NR 3 BADANIE MIKROBIOLOGICZNEGO UTLENIENIA AMONIAKU DO AZOTYNÓW ZA POMOCĄ BAKTERII NITROSOMONAS sp. ĆWICZENIE NR 3 BADANIE MIKROBIOLOGICZNEGO UTLENIENIA AMONIAKU DO AZOTYNÓW ZA POMOCĄ BAKTERII NITROSOMONAS sp. Uwaga: Ze względu na laboratoryjny charakter zajęć oraz kontakt z materiałem biologicznym,

Bardziej szczegółowo

Urologia i nefrologia

Urologia i nefrologia Encyklopedia Pytania Forum Produkty i usługi Wpisz czego szukasz Szukaj Start Zdrowie Choroby i dolegliwości Urologia i nefrologia Urologia i nefrologia Osoby, które cierpią na dolegliwości ze strony układu

Bardziej szczegółowo

KARTA CHARAKTERYSTYKI. PREPARATU NIEBEPIECZNEGO: Metylan Pochłaniacz wilgoci

KARTA CHARAKTERYSTYKI. PREPARATU NIEBEPIECZNEGO: Metylan Pochłaniacz wilgoci Strona 1/5 1. Identyfikacja preparatu, Identyfikacja dystrybutora Nazwa preparatu: - 300g, 500g. Zastosowanie preparatu: Utrzymuje optymalny dla zdrowia poziom wilgoci, absorbuje nadmierną wilgoć z powietrza

Bardziej szczegółowo

Rozświetlone laboratorium. mgr inż. Aleksandra Korbut dr inż. Ewelina Ortyl dr inż. Sonia Zielińska Jerzy Dąbrowski

Rozświetlone laboratorium. mgr inż. Aleksandra Korbut dr inż. Ewelina Ortyl dr inż. Sonia Zielińska Jerzy Dąbrowski Rozświetlone laboratorium mgr inż. Aleksandra Korbut dr inż. Ewelina Ortyl dr inż. Sonia Zielińska Jerzy Dąbrowski Zasady BHP w laboratorium chemicznym Pracujemy w odzieży ochronnej Podczas wykonywania

Bardziej szczegółowo

Ramowy plan dezynfekcji sprzętu używanego podczas działań ratowniczych po kontakcie z materiałem potencjalnie infekcyjnym.

Ramowy plan dezynfekcji sprzętu używanego podczas działań ratowniczych po kontakcie z materiałem potencjalnie infekcyjnym. Załącznik nr 6 Ramowy plan dezynfekcji sprzętu używanego podczas działań ratowniczych po kontakcie z materiałem potencjalnie infekcyjnym. Zasady dezynfekcji Wszelkie czynności dezynfekcyjne muszą być realizowane

Bardziej szczegółowo

2011-03-17. Woda. Rola wody. Jestem tym co piję-dlaczego woda jest niezbędna dla zdrowia?

2011-03-17. Woda. Rola wody. Jestem tym co piję-dlaczego woda jest niezbędna dla zdrowia? Jestem tym co piję-dlaczego woda jest niezbędna dla zdrowia? A. Jarosz Woda głównym składnikiem ciała i podstawowym składnikiem pożywienia stanowi 50 80 %masy ciała zasoby wodne organizmu muszą być stale

Bardziej szczegółowo

Choroby układu moczowego u dzieci

Choroby układu moczowego u dzieci Choroby układu moczowego u dzieci dr n. med. Jolanta Meller Budowa i czynność układu moczowego u dzieci położenie nerek budowa anatomiczna (moczowody, pęcherz moczowy) Funkcje wydalnicza (wydalanie, wchłanianie

Bardziej szczegółowo

Okresy rozwojowe. Najczęściej występujące objawy chorób u dzieci. płód i noworodek okres niemowlęcy małe dziecko okres dojrzewania

Okresy rozwojowe. Najczęściej występujące objawy chorób u dzieci. płód i noworodek okres niemowlęcy małe dziecko okres dojrzewania Ogólne zasady postępowania z chorym dzieckiem. Interpretacja podstawowych badań dodatkowych. Najczęściej występujące schorzenia w poszczególnych okresach rozwojowych. dr n. med. Jolanta Meller Okresy rozwojowe

Bardziej szczegółowo

SYLABUS. Część A - Opis przedmiotu kształcenia. II Wydział Lekarski z Oddziałem Anglojęzycznym Lekarski

SYLABUS. Część A - Opis przedmiotu kształcenia. II Wydział Lekarski z Oddziałem Anglojęzycznym Lekarski SYLABUS Nazwa modułu/przedmiotu : Wydział: Kierunek studiów: Część A - Opis przedmiotu kształcenia. Nefrologia Kod modułu LK.3.E.008 II Wydział Lekarski z Oddziałem Anglojęzycznym Lekarski Specjalności:

Bardziej szczegółowo

Procedury związane z żywieniem pozajelitowym w warunkach domowych. Magdalena Sumlet Monika Kupiec

Procedury związane z żywieniem pozajelitowym w warunkach domowych. Magdalena Sumlet Monika Kupiec Procedury związane z żywieniem pozajelitowym w warunkach domowych Magdalena Sumlet Monika Kupiec Procedury związane z żywieniem pozajelitowym w warunkach domowych Higieniczne mycie rąk; Zmiana opatrunku

Bardziej szczegółowo

KARTA CHARAKTERYSTYKI

KARTA CHARAKTERYSTYKI Zgodnie z Dz.U. Nr 140 poz. 1171 z 2002r. Dystrybutor: Data aktualizacji: 01.12.2004 METTLER-TOLEDO Sp. z o.o. ul. Poleczki 21 02-822 WARSZAWA tel. (22) 545 06 80 fax. (22) 545 06 88 1. Identyfikacja substancji

Bardziej szczegółowo

UWAGA! Wytwarzając wodę jonizowaną w celach leczniczych, jonizator PTV trzeba włączyć na 30 minut, a w celach zapobiegawczych wystarcza 6 minut.

UWAGA! Wytwarzając wodę jonizowaną w celach leczniczych, jonizator PTV trzeba włączyć na 30 minut, a w celach zapobiegawczych wystarcza 6 minut. Terminologia: Jonizator wody urządzenie, w którym za pomocą elektrolizy wody, wytwarzana jest woda jonizowana lub woda srebrna. Woda jonizowana woda kwasowa i alkaliczna, jednocześnie uzyskiwana w oddzielnych

Bardziej szczegółowo

2. SKŁAD I INFORMACJA O SKŁADNIKACH.

2. SKŁAD I INFORMACJA O SKŁADNIKACH. PRODUCENT: Przedsiębiorstwo Wielobranżowe KAMAL Aleksander Kamiński ul. Miechowska 10 85-875 Bydgoszcz Tel. O52 345-05-49 Fax 052 3464275 e-mail:kamal@kamal.com.pl NIEBEZBIECZNEGO PREPARATU CHEMICZNEGO.

Bardziej szczegółowo

Harmonogram zajęc kierunek lekarski rok IV semestr 7 (zimowy) 2015/2016 Liczba studentów na roku 43

Harmonogram zajęc kierunek lekarski rok IV semestr 7 (zimowy) 2015/2016 Liczba studentów na roku 43 />Gr Hematologia20h 9:45-12:45 + 15 minut przerwy 13:00 Date Time Poniedziałek 26.10.2015 9.45-13.00-4h Dr Stasiak -Zając Elżbieta-20h 2a 2b Wtorek 27.10.2015 9.45-13.00-4h Środa 28.10.2015 9.45-13.00-4h

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Aparatura

Spis treści. Aparatura Spis treści Aparatura I. Podstawowe wyposażenie laboratoryjne... 13 I.I. Probówki i naczynia laboratoryjne... 13 I.II. Pipety... 17 I.II.I. Rodzaje pipet automatycznych... 17 I.II.II. Techniki pipetowania...

Bardziej szczegółowo

XIX. Pałeczki Gram-ujemne część I - ćwiczenia praktyczne

XIX. Pałeczki Gram-ujemne część I - ćwiczenia praktyczne XIX. Pałeczki Gram-ujemne część I - ćwiczenia praktyczne Ćwiczenie 1. Wykonanie preparatu mikroskopowego barwionego metodą Grama Opis preparatu: Ćwiczenie 2. Ocena wzrostu szczepów na podłożach stałych

Bardziej szczegółowo