IX Kongres Ekonomistów Polskich

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "IX Kongres Ekonomistów Polskich"

Transkrypt

1 IX Kongres Ekonomistów Polskich Kazimierz Starzyk Szkoła Główna Handlowa w Warszawie STUDIA DOKTORANCKIE JAKO DETERMINANTA JAKOŚCI KSZTAŁCENIA EKONOMICZNEGO W WARUNKACH TRANSFORMACJI SYSTEMOWEJ 1 Streszczenie Celem referatu jest określenie roli studiów doktoranckich w kształtowaniu jakości kształcenia ekonomicznego ze szczególnym uwzględnieniem tego problemu na przykładzie Polski, ale też pozostałych krajów Europy Środkowej, które przeszły proces transformacji systemowej i stały się członkami Unii Europejskiej. Tłem dla tego problemu są założenia Procesu Bolońskiego oraz doświadczenia płynące z jego realizacji w krajach UE w kwestii budowy Europy wiedzy poprzez wiązanie Europejskiej Przestrzeni Badawczej z Europejskim Obszarem Szkolnictwa Wyższego. Nasila to debatę nad jakością kształcenia ekonomicznego, obejmującą coraz szerzej także ekonomiczne studia doktoranckie, w tym zwłaszcza ich związek z praktyka gospodarczą. Polska, podobnie jak inne kraje Europy Środkowej, w trakcie procesów systemowej transformacji stworzyła system studiów doktoranckich. Zmiany jakie zachodzą w światowej, jak i polskiej gospodarce rodzą potrzebę zastanowienia się nad tym, w jakim kierunku powinny następować zmiany tego systemu, tak aby lepiej adresował on wyzwania przed jakimi stoi polska nauka i gospodarka. W tym miejscu warto przytoczyć pytania, które są coraz częściej stawiane w debacie światowej jaka powinna być rola doktoratu? jaką wartość ma doktorat dla nauki i gospodarki? Czy posiadanie doktoratu pozwala na uzyskanie lepszej pozycji na rynku pracy? Czy liczba osób z doktoratem jest za duża czy za mała w stosunku do potrzeb nauki, biznesu i administracji? Dodajmy, ze swej strony, jak rozwijać wspólne programy kształcenia w tym międzynarodowe, jak rozwijać studia anglojęzyczne, czy na szerszą skalę wprowadzać tzw. doktorat zawodowy ( Professional Doctorate ), wreszcie czy systemu badań realizowany w trakcie prac nad doktoratem zapewnia postulowane korzyści dla nauki i gospodarki. Ostanie pytanie jest szczególnie istotne dla polskiej gospodarki, której pozycja w globalnych rankingach innowacyjności i konkurencyjności jest relatywnie niska i nie ulega poprawie, pomimo pozytywnych przemian zachodzących w sektorze nauki i szkolnictwa wyższego oraz wydatkowaniu znaczących, pochodzących z funduszy unijnych, środków na innowacyjność. W tym kontekście warto się więc zastanowić jakie są warunki i możliwości szerszej współpracy nauki, biznesu i administracji w ramach systemu studiów doktoranckich. Niewątpliwie, zbudowanie odpowiednich mechanizmów umożliwiających współpracę, pomiędzy uczelniami a biznesem, zarówno krajową jak i międzynarodową, ułatwiłoby finansowanie doktoranckich projektów badawczych, wymianę doświadczeń między zainteresowanymi podmiotami oraz dostosowywanie programów badań do potrzeb gospodarki. Realizacja tego postulatu wiąże się z wprowadzeniem na szerszą skalę doktoratu zawodowego oraz szerszym włączeniem się uczelni prywatnych w trzeci poziom wyższych studiów. Jest to duże wyzwanie, w szczególności w Polsce, gdzie tylko niewielka część przedsiębiorstw prowadzi działalność B+R. W tej sytuacji, tym bardziej zasadny jest postulat doskonalenie systemu studiów doktoranckich wykorzystując w tym celu doświadczenia innych krajów, zarówno UE jak również poza unijnych; w referacie nawiązuje się więc m.in. do doświadczeń Stanów Zjednoczonych, Japonii oraz Australii. Jednym z ciekawszych tych doświadczeń są szkoły studiów doktoranckich akredytowane przy wyższych uczelniach. Czy to rozwiązanie warto wprowadzić w Polsce? Konkluzją referatu jest zatem twierdzenie, że podstawową przesłanką budowy innowacyjnej i tym samym konkurencyjnej w skali globalnej polskiej gospodarki jest odpowiednie kształtowanie akademickiego środowiska ekonomicznego oraz jego związków z biznesem i administracją centralną. Istotna rola w budowie tych trójkątnych zależności powinna przypadać studiom doktoranckim dlatego, że w następstwie towarzyszącego im rozwoju kadry badawczej i dydaktycznej, a w konsekwencji także eksperckiej i menadżerskiej, stanowią one podstawową determinantę podwyższania jakości oraz rynkowej przydatności wszystkich rodzajów studiów ekonomicznych. Słowa kluczowe: jakość kształcenia ekonomicznego, studia doktoranckie, Proces Boloński, doktorat zawodowy, współpraca akademia biznes, programy i projekty międzynarodowe, szkoła studiów doktoranckich. 1 Referat na IX Kongres Ekonomistów Polskich, Warszawa, listopad,

2 Abstract The aim of this paper is to classify the role of doctoral studies in creating the quality of economic education in particular in Poland but also in the other Central European countries which had undergone the process of economic transformation and become members of the European Union. The background of the issue is formed by the assumptions of the Bologna Process and the experiences coming from its implementation in selected EU countries as part of building Europe of knowledge through linking the European Research Area and the European Higher Education Area. These actions fuel the debate on the quality of economic education which increasingly also encompasses economic doctoral studies and especially their connection to the real life economic practices. During its systemic transformation, Poland, similarly to the other Central European countries, created a system of doctoral studies. Changes undergoing in the World and Polish economy force us to think of the direction towards which these changes should lead so that they can better address the challenges ahead of Polish science and economy. It is worth to ask some questions at this point what role should doctoral studies have in this? What value do the doctoral studies add to science and economy? Does a PhD diploma translate to a more competitive position on the labour market? Is the number of PhD holders too large or too small to meet the needs of academia, business and administration? On our part, let s add to this how to develop common educational programmes including international ones? How to develop English-taught studies? Should the so-called professional doctorate be implemented more commonly? And finally does the research carried out as part of the PhD study deliver the assumed benefits for the academia and the market place? This last question is especially significant for the Polish economy. Our position in global innovation and competitiveness rankings is relatively low and is not improving despite positive changes occurring in academic sector and higher education and despite markedly higher expenditure on innovation investments coming from the EU funds. In this light it is worth considering conditions and possibilities for wider cooperation between academia, business and administration in the framework of doctoral studies. Undoubtedly the creation of the right mechanisms encouraging cooperation between schools and businesses would help financing doctoral research projects, exchange of experiences between parties and alignment of doctoral programmes to the needs of the real economy. Execution of this idea involves a wider implementation of professional doctorate and a deeper involvement of private schools into the third level of higher education. This is a challenge, especially in Poland, where only a fraction of companies carry out R&D programmes. In such situation the idea of fine tuning of the doctoral studies based of the experiences of other countries, EU and outside EU alike, is sensible. Therefore this paper refers to the experiences of USA, Japan and Australia, among others. One of more interesting cases here is doctoral studies schools accredited by higher education institutions. Is it worth to implement such method in Poland? The conclusion of this paper is the idea that the basic call for a creation of an innovative and, therefore, globally competitive Polish economy is the formation of the right academic environment for economic studies and its connection with business and central administration. Significant role in this triangular function should be given to doctoral studies since they shape the human capital in the area of research and teaching and consequently in the area of expertise and management. As such they are the primary determinant behind rising the quality and market usefulness of all kinds of economic studies. Key words: Quality of economic education, Doctoral studies, Innovativeness and competitiveness, Bologna Process, Professional doctorate, International programmes and projects, Doctoral studies schools Wstęp Podstawową przesłanką budowy innowacyjnej, a w ślad za tym konkurencyjnej w skali globalnej polskiej gospodarki, jest odpowiednie kształtowanie naukowego środowiska ekonomicznego oraz jego związków z biznesem i administracją centralną. Istotna rola w budowie tych trójkątnych zależności przypada studiom doktoranckim dlatego, że w następstwie towarzyszącego im rozwoju kadry badawczej i dydaktycznej, a w konsekwencji także eksperckiej i menadżerskiej, stanowią one podstawową determinantę podwyższania jakości oraz rynkowej przydatności wszystkich rodzajów studiów ekonomicznych. Celem referatu jest zatem określenie roli studiów doktoranckich w kształtowaniu jakości kształcenia ekonomicznego ze szczególnym uwzględnieniem tego problemu na przykładzie Polski, ale też pozostałych krajów Europy Środkowej, które przeszły proces transformacji systemowej i stały się członkami Unii Europejskiej. Tłem dla tego problemu są założenia Procesu Bolońskiego oraz doświadczenia płynące z jego realizacji w krajach UE w kwestii budowy Europy wiedzy poprzez wiązanie Europejskiej Przestrzeni Badawczej z 2

3 Europejskim Obszarem Szkolnictwa Wyższego. Nasila to debatę nad jakością kształcenia ekonomicznego, obejmującą coraz szerzej także studia doktoranckie. 1. Debata wokół studiów doktoranckich Polska, podobnie jak inne kraje Europy Środkowej, w trakcie procesów systemowej transformacji rozpoczętej na przełomie lat osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych stworzyła nowy system studiów ekonomicznych, w tym doktoranckich, który leży u podstaw dokonujących się przemian ilościowych i jakościowych w wyższym szkolnictwie ekonomicznym. Zostało to kompleksowo przedstawione na VIII Kongresie Ekonomistów Polskich w listopadzie 2007 roku. 2 Podstawowe tendencje rozwojowe studiów doktoranckich w latach przedstawia Tabela 1. Tabela 1. Podstawowe tendencje w zakresie studiów doktoranckich Liczba uczestników studiów doktoranckich publiczne prywatne RAZEM Liczba otwartych przewodów doktorskich publiczne prywatne RAZE M 1990/ / / / / / publiczne % otwartych przewodów doktorskich (1) prywatne Nadane stopnie doktora RAZEM RAZEM 2004/ ,4% 20,6% 26,8% / ,3% 20,3% 26,7% / ,0% 13,9% 26,0% / ,8% 13,1% 22,9% / ,4% 17,2% 22,9% / ,7% 14,8% 20,3% / ,2% 9,3% 14,8% / ,2% 11,2% 13,0% Uwaga (1) obliczono jako stosunek liczby otwartych przewodów doktorskich i liczby uczestników studiów doktoranckich. Źródło: na podstawie danych GUS. Tabela informuje, iż od początku lat 90-tych systematycznie rośnie liczba słuchaczy studiów doktoranckich, w szczególności w przypadku uczelni publicznych. Natomiast uczelni prywatnych od roku akademickiego 2004/2005 praktycznie utrzymuje się na stałym poziomie. Widoczna jest tendencja obniżania się otwieralności przewodów doktorskich zarówno w przypadku uczelni prywatnych jak i uczelni publicznych, przy jednocześnie stosunkowo niedużych zmianach w zakresie ilości nadanych stopni doktora. W kwestii otwieralności rodzi się pytanie, czy wynika to z przyczyn subiektywnych (np. spadku zainteresowania doktorantów w osiągnięciu stopnia doktora), czy też obiektywnych (zwłaszcza wzrostu wymogów merytorycznych przy otwieraniu przewodu). Odrębną kwestią, ale wręcz kluczową, jest pytanie, dlaczego relatywnie niska liczba absolwentów studiów doktoranckich uzyskuje tytuł doktora. Czy podobna sytuacja występuje w innych krajach? Procesy jakie zachodzą w światowej gospodarce, ale też polskiej, rodzą potrzebę zastanowienia się nad tym, w jakim kierunku warto kształtować zmiany tego systemu, tak, aby lepiej adresował on wyzwania przed jakimi stoi polska nauka, gospodarka oraz polityka publiczna. 2 Zob. Red M. Rocki, Jakość kształcenia ekonomicznego, PTE, Warszawa

4 W związku z powyższym, warto zacząć od pytań, które coraz częściej są stawiane w debacie światowej, a w której kraje UE odgrywają ważną rolę 3 jaka powinna być rola doktoratu? Jaką wartość ma doktorat dla nauki i gospodarki? Czy posiadanie doktoratu pozwala na uzyskanie lepszej pozycji na rynku pracy? Czy liczba osób z doktoratem jest za duża czy za mała w stosunku do potrzeb nauki, biznesu i administracji? Czy system pobudzania i finansowania badań w trakcie prac nad doktoratem zapewnia postulowane korzyści dla nauki i gospodarki. To ostanie pytanie jest szczególnie istotne dla polskiej gospodarki, której pozycja w globalnych rankingach innowacyjności i konkurencyjności jest relatywnie niska i nie ulega poprawie, pomimo pozytywnych przemian zachodzących w sektorze nauki i szkolnictwa wyższego oraz wydatkowaniu znaczących, pochodzących z funduszy unijnych, środków na innowacyjność. Jedno z pytań w tym kontekście brzmi, w jaki sposób zwiększyć efektywność nakładów na badania doktoranckie w ramach konkursu PRELUDIUM Narodowego Centrum Nauki? Kolejne pytanie, jak budować wspólne programy kształcenia, w tym międzynarodowe, i jak w tym kontekście rozwijać studia anglojęzyczne? Czy na szerszą skalę wprowadzać tzw. doktorat zawodowy ( Professional Doctorate ), w tym także jako instrument wiążący naukę z praktyką? Ustosunkowanie się do powyższych pytań wymaga określenia modeli kształcenia doktorantów w Unii Europejskiej oraz przedmiotowych doświadczeń krajów poza unijnych. 2. Modele kształcenia doktorantów w UE W krajach Unii Europejskiej spotykamy się z wieloma rodzajami stopni doktorskich o różnych kryteriach ich uzyskiwania. 4 Osiągnięcie konsensusu w tej sprawie jest jednym z warunków doskonalenia europejskiego systemu studiów doktoranckich. Krokiem w tym kierunku jest tytuł doktora europejskiego. 5 W Niemczech występuje zunifikowany rodzaj stopnia doktorskiego. W Wielkiej Brytanii, co ciekawe, występuje najwięcej rodzajów stopni doktora. Wokół nich toczy się od wielu lat debata mająca na celu ich zmniejszenie i dostosowanie do standardów na kontynencie. 6 Wymieńmy pięć, które są najczęściej spotykane: Traditional PhD (badania naukowe pod kierunkiem promotora, praca, recenzje, obrona); PhD by publication (badania naukowe, recenzowane artykuły, zwykle artykuł uogólniający); New route PhD (cykl wykładów i egzaminów, ukierunkowane badania naukowe. Rodzaj doktoratu wprowadzony w 2001 roku początkowo dla doktorantów zagranicznych); Professional doctorate (doktorat zawodowy, celowy program dydaktyczny, egzaminy, projekt badawczy pod kierunkiem promotora. Projekt objętościowo mniejszy od tradycyjnych też w przypadku PhD, zorientowany na praktykę gospodarczą. Jedną z odmian tego doktoratu jest DBA Doctor of Business Administration), którego ranga wzrasta systematycznie; Practice-based doctorate (projekt badawczy pod 3 Por. m.in. OECD, Key Findings of the OECD-Knowinno Project on the Careers of Doctorate Folders, Paris, 2013, AACSB International Doctoral Education Task Force, The Promise of Business Doctoral Education, Florida, USA, 2013, Cyranowski D., Gilbert N., Ledford H., Nayar A., Yahia M., Education: The PhD factory, Nature, April 20, 2011, The Economist, Doctoral degrees, Why doing a PhD is often a waste of time, Dec 16th 2010, Starzyk K., Studia doktoranckie jako czynnik realizacji założeń Procesu Bolońskiego. Implikacje dla Polski, [w:] Rocki M. (red.), Jakość kształcenia ekonomicznego, Polskie Towarzystwo Ekonomiczne, op. cit. 4 Ciekawe w tej materii są doświadczenia pozaeuropejskie. Na przykład w Japonii, stopnie doktorskie są podzielone na 2 kategorie. Pierwszą z nich jest tzw. coursework doctorate oparty na dodatkowych studiach uniwersyteckich a przyznawany tym, którzy ukończą 3-letnie studia doktoranckie i napiszą rozprawę doktorską. Drugą kategorią jest tzw. thesis doctorate przyznawany osobom zatrudnionym w przemyśle lub tym, którzy napiszą rozprawę doktorską opartą na badaniach określonej gałęzi przemysłu oraz złożą stosowne egzaminy. Obydwa tytuły doktorskie są uważane według definicji Ministerstwa za równorzędne. W japońskim systemie studiów doktoranckich nie ma więc ścisłego rozróżnienia między stopniem doktorskim PhD a Professional doctor. Posiadacze tytułów obydwu rodzajów są określani jako doktorzy (doctor). Oczekuje się od nich określenia specjalizacji oraz wskazania uniwersytetu, który przyznał tytuł. Szerzej na ten temat: K. Starzyk, Studia doktoranckie jako czynnik..., op. cit. 5 Tytuł doktora europejskiego wymaga spełnienia szeregu dodatkowych warunków, które w skali europejskiej są zbliżone. Posłużmy się przykładem Hiszpanii, gdzie kandydat do takiego tytułu odbywa trzymiesięczny staż naukowy w ramach etapu dydaktycznego na jednym z uniwersytetów europejskich (poza Hiszpanią). Część rozprawy doktorskiej, przynajmniej wstęp, streszczenie i wnioski jest wykonana w jednym z oficjalnych języków UE (innym niż urzędowe języki Hiszpanii). Wymagane są ponadto dwie recenzje pracowników naukowych wyższych uczelni lub instytutów badawczych jednego z krajów UE (innego niż Hiszpania). W skład komisji oceniającej rozprawę doktorską wchodzi ponadto ekspert (inny niż osoby wymienione w punkcie powyżej), reprezentujący wyższą uczelnię lub instytut badawczy jednego z krajów UE (innego niż Hiszpania), posiadający tytuł doktora. Por. K. Starzyk, Studia doktoranckie jako czynnik realizacji założeń Procesu Bolońskiego..., op. cit. 6 Park Ch., Redefining the Doctorate, Discussion Paper, the Higher Education Academy, Heslington, 2007, s

5 kierunkiem promotora, najczęściej w dyscyplinach artystycznych. Komisyjne przyjęcie prac cząstkowych i egzaminów). W UE są generalnie realizowane są dwa modele uzyskiwania stopnia doktora model tradycyjny (indywidualny) oraz model zorganizowany (zinstytucjonalizowany). Ich elementy przedstawia tabela 2. Elementy modelu Tabela 2. Modele kształcenia doktoranckiego w UE Model tradycyjny ( mistrz-uczeń ) Model zorganizowany (Instytucje) Forma aplikowania Nieformalne zasady Formalne zasady Nawiązanie współpracy Osobisty kontakt Transparentne, oparte o kryteria Relacja promotor - Jeden promotor Możliwość podwójnego Doktorant promotorstwa Zakres współpracy ze Ograniczony Duży środowiskiem naukowym i praktyką gospodarczą Charakter programu Indywidualny, określony przez promotora; rzadziej Wspólny, np. Graduate Schools przez Źródło: na podstawie: N. Thaler, Standards for Doctoral Programmes. Are there organizational determinants to successfully support candidates?, IAAG, University of Trier, 2006, str. 6 oraz Ch. Park, Redefining the Doctorate, Discussion Paper, the Higher Education Academy, Heslington, 2007, s. 33; Por. K. Starzyk, Studia doktoranckie, op. cit. Istotne jest podkreślenie, że w zachodzących zmianach w kształceniu doktorantów coraz większą rolę odgrywa model zorganizowany (szacuje się, że udział tej formy kształcenia dotyczy już 60% uniwersytetów europejskich. Dotyczy on głównie uczelni niemieckich i brytyjskich ale również innych krajów np. Danii. 7 W Niemczech znaczna część osób zarządzających dużymi firmami ma stopień doktora uzyskany w ramach studiów zorganizowanych. W Finlandii od drugiej połowy lat dziewięćdziesiątych ponad 50% doktorów jest zatrudnionych w przemyśle). Model zorganizowany, bardziej niż tradycyjny, jest otwarty na współpracę międzynarodową, zwłaszcza w dziedzinie koordynacji oraz tworzenia wspólnych programów badawczych i dydaktycznych. Jednym z ciekawszych tych doświadczeń są szkoły studiów doktoranckich akredytowane przy wyższych uczelniach. Czy to rozwiązanie warto wprowadzić w Polsce? Spójrzmy na doświadczenia Niemiec, gdzie wyższe prowadzą zarówno samodzielne programy studiów doktoranckich jak również prowadzą studia doktoranckie we współpracy z innymi jednostkami, takimi jak Deutscher Akademischer Austausch Dienst (DAAD) oraz - Deutsche Forschungsgemeinschaft (DFG), a także instytucjami zagranicznymi. Jedną z najważniejszych instytucji opiniujących system nauki jest Wissenschaftsraat, która bierze aktywny udział w debacie nad reformą studiów doktoranckich, niezależnie od Ministerstwa Szkolnictwa i Nauki (Bundesministerium für Bildung und Forschung), które także jest współinicjatorem wielu konkretnych rozwiązań w dziedzinie studiów doktoranckich. Jednym z efektów reformy studiów doktoranckich jest utworzenie pod koniec lat dziewięćdziesiątych tzw. Graduiertenkollegs oraz International Max-Planck Research Schools oraz Graduale School. Graduiertenkollegs są programami uniwersyteckimi przeznaczonymi dla młodej kadry naukowej. Stanowią one rozszerzenie istniejącego modelu studiów doktoranckich, a sama ich koncepcja opiera się w dużej mierze na nowym modelu finansowania oraz aktywnej polityce edukacyjnej państwa w ramach Procesu Bolońskiego przy poszanowaniu autonomii wyższych uczelni w dziedzinie samego programu i metod jego realizacji. Instytucją wdrażającą i koordynującą cały program jest DFG (Fundacja naukowa finansowana w większości z budżetu centralnego oraz budżetów poszczególnych landów). Graduiertenkollegs pozwalają młodym naukowcom realizować badania w ramach szerszego programu badawczego koordynowanego przez uniwersyteckich samodzielnych pracowników naukowych. Badania prowadzone są w ramach zespołów badawczych (do 30 doktorantów), często o charakterze interdyscyplinarnym, co jest wyróżnikiem w stosunku do tradycyjnego indywidualnego modelu kształcenia. Integralnym elementem 7 Danish Agency for Science Technology and Innovation, The Effect of the Industrial PhD Programme on Employment and Income, Oxford Research A/S. December

6 procesu badawczego jest również studium doktoranckie, którego program jest elastycznie dostosowywany do realizowanego programu badawczego. Graduiertenkollegs funkcjonują w ramach uniwersyteckich jednostek organizacyjnych. Szkoły studiów doktoranckich (Graduate Schools), stanowią nową koncepcję studiów doktoranckich idącą znacznie dalej aniżeli Graduiertenkollegs. Zaczęły one powstawać pod koniec lat dziewięćdziesiątych. Stanowią one w ramach uczelni wyższych wydzielone jednostki organizacyjne nastawione na kształcenie i promowanie doktorantów. Często mają charakter interdyscyplinarny. Mogą być finansowane zarówno przez jak również jak również rządowe fundacje naukowe, jak DFG (np. w formie grantów). Źródłem ich finansowania może być także współpraca z przemysłem. 3. Problem współpracy nauka biznes administracja centralna Zbudowanie odpowiednich mechanizmów współpracy, pomiędzy uczelniami a biznesem, zarówno w wymiarze krajowym jak i międzynarodowym, ułatwiłoby finansowanie doktoranckich projektów badawczych oraz ich dostosowywanie do potrzeb gospodarki. Realizacja tego postulatu, jak się wydaje, wiąże się z wprowadzeniem na szerszą skalę doktoratu zawodowego oraz szerszym włączeniem się uczelni prywatnych w studia doktoranckie. Podkreślmy - problem współpracy pomiędzy nauką a biznesem ma aspekt wielowymiarowy i wielofunkcjonalny. Formy tej współpracy są bowiem bardzo zróżnicowane i mogą przybierać zarówno luźny jak i ściśle powiązany charakter (w tym również wspólnych inwestycji w zakresie B+R). W tym szerokim spektrum modeli współpracy bardzo ważnym elementem jest w współpraca w obszarze kształcenia ekonomicznego, w tym zwłaszcza na poziomie doktoranckim. Modele te zostały zilustrowane na poniższym rysunku. Rysunek 1. Formy współpracy pomiędzy nauką a biznesem Źródło: na podstawie R. Gurbiel (red.), R. Tancinco, T. Krzyżak, Report on Industry-Academia cooperation in Poland. Challenges and ways to narrow the gap., American Chamber of Commerce, Warsaw,

7 W oparciu o przedstawione na Rys. 1. modele współpracy można stwierdzić, iż współpraca na poziomie programów doktoranckich może stanowić istotne zaangażowanie zasobów zarówno ze strony uczelni jak i przedsiębiorstwa. W Tabeli 3. dokonano syntetycznego podsumowania ewentualnych kosztów i takich korzyści. Korzyści Koszty Tabela 3. Koszty i korzyści współpracy nauka - biznes w obszarze studiów doktoranckich Uczelnia Pozyskania przez doktoranta wiedzy praktycznej Pozyskanie przez uczelnię nowej wiedzy dzięki współpracy z praktykami Dodatkowe możliwości ubiegania się o granty badawcze wymagające uczestnictwa partnera biznesowego Możliwość nawiązania dłuższej współpracy pomiędzy uczelnią a biznesem, w tym w zakresie finansowania badań Zaangażowanie własnych pracowników oraz zasobów technicznych (w krótkim i długim okresie) Pojawienie się kosztów utraconych w sytuacji kiedy doktorant nie zrealizuje założonych celów jak również powstała wiedza nie jest przydatna do dalszych badań prowadzonych przez uczelnię Przedsiębiorstwo Pozyskanie nowej wiedzy, która może zostać w sposób praktyczny wykorzystana i wdrożona Podniesienie wiedzy pracowników w wąskiej specjalizacji będącej w obszarze zainteresowań przedsiębiorstwa Częściowa oszczędność kosztów B+R w sytuacji, kiedy: doktorant istotną część badań prowadzi na uczelni korzystając z jej infrastruktury badawczej, doktorant uzyska grant badawczy Impuls do dalszych działań w zakresie B+R oraz innowacyjności, w przypadku sukcesu dotychczasowej formy współpracy Potrzeba zaangażowania własnych zasobów, w tym opiekuna naukowego, udostępnienie zasobów do badań (urządzenia, dane, itp.) Czasowe oddelegowanie doktoranta/pracownika do prowadzenia badań oznaczające, iż dotychczas wykonywane przez niego zadania musi przejąć inna osoba Częściowe sfinansowanie nakładów ponoszonych przez uczelnię Kumulowanie się kosztów w przypadku przedłużania się procesu badawczego Pojawienie się kosztów utraconych w sytuacji, kiedy doktorant nie zrealizuje założonych celów jak również powstała wiedza nie jest przydatna dla przedsiębiorstwa Źródło: na podstawie AACSB International Doctoral Education Task Force, The Promise of Business Doctoral Education, Florida, USA, 2013; Science Business Innovation Board AISBL, Industry-university partnerships work Lessons from successful collaborations, Mając na uwadze motywy podejmowania współpracy nauki i biznesu trzeba mieć na uwadze cele jakie przyświecają każdej ze stron. Przedsiębiorstwa z reguły oczekują (1) mierzalnych korzyści finansowych z poniesionych inwestycji oraz (2) uzyskania efektów w krótkim okresie czasu. Tylko największe firmy stać na podejmowanie wysiłku badawczego, którego efekty mogą nastąpić w średnim i długim okresie. Dotyczy to w szczególności krajów transformacji gospodarczej gdzie wyposażenie firm w kapitał jest nieporównywalnie niższe w porównaniu do firm z krajów bardziej zaawansowanych gospodarczo. 8 W tym ujęciu obecna formuła studiów doktoranckich, nastawionych głównie na osiąganie korzyści dla nauki przy niewielkim odniesieniu do korzyści dla praktyki gospodarczej, nie stanowi dla firm zachęty do podejmowania bardziej istotnych działań w tym zakresie. W oparciu o własne doświadczenia wynikające z wieloletniej praktyki prowadzenia seminariów doktoranckich, można zaobserwować tutaj takie kwestie problemowe jak np. problemy z ustaleniem zakresu badań tak, aby wypełniały kryteria ustawowe ale również zainteresowania kandydata/firmy delegującej; 8 Bardzo ważną inicjatywą w zakresie zacieśnienia związków pomiędzy nauką i przemysłem jest stosunkowo niedawne uruchomione przez Unię Europejską programów w ramach Sieci szkolenia początkowego (ITN) - Marie Curie Actions fellowships European Industrial Doctorates oraz Innovative Doctoral Programme". 7

8 niewystarczający poziom wiedzy teoretycznej kandydatów (przy jednocześnie dużej wiedzy praktycznej); zniechęcenie kandydatów w sytuacji kiedy temat badawczy staje się zbyt teoretyczny i odległy od praktyki jak również wtedy kiedy kandydat widzi, iż wykorzystuje swoją wiedzę praktyczną tylko w ograniczonym zakresie; brak lub bardzo niewielkie wsparcie ze strony pracodawcy (często kandydaci nie informują swoich pracodawców, iż podejmują studia doktoranckie z obawy że pracodawca uzna to iż nie będą oni mogli poświęcać tyle czasu pracy zawodowej co dotychczas przy braku widocznych korzyści z tego tytułu); utrudnienia w publikowaniu prac mających wybitnie charakter praktyczny, w sytuacji kiedy recenzenci oczekują wkładu naukowego i teoretycznego; nierówne traktowanie wiedzy teoretycznej i praktycznej; brak merytorycznego stałego kontaktu z przemysłem w trakcie przygotowywania rozprawy. 9 W tym miejscu warto zwrócić uwagę na fakt, iż w Polsce występuje systemowy brak popytu na współpracę ze światem nauki zarówno ze strony biznesu jak i administracji. Jeżeli, w pierwszym przypadku obszar ten był przedmiotem wielu badań, to w drugim przypadku problem ten nie został istotnie przebadany. Mając na uwadze, iż w obecnych czasach na konkurencyjność gospodarki jako całości wpływa również innowacyjność administracji i regulacji, zintensyfikowanie współpracy pomiędzy administracją a uczelniami jest istotne. Studia doktoranckie mogą stanowić jeden z takich obszarów. Jest to duże wyzwanie, w szczególności w Polsce, gdzie tylko niewielka część przedsiębiorstw prowadzi działalność B+R a działania administracji w zakresie podnoszenia własnej innowacyjności są często ograniczone. W tej sytuacji, tym bardziej zasadny jest postulat doskonalenia systemu studiów doktoranckich wykorzystując w tym celu doświadczenia innych krajów, zarówno UE jak również poza unijnych. Równolegle jednak do rozwoju współpracy międzynarodowej warto stworzyć nowe mechanizmy włączające szkoły prywatne do rozwijania studiów doktoranckich. 4. Szkoły prywatne a studia doktoranckie W chwili obecnej tylko niewielka część uczelni prywatnych posiada uprawnienia do nadawania stopni doktorskich. Stan w tym zakresie przedstawia Tabela 4. Tabela 4. Lista jednostek z prawem do nadawania stopnia naukowego uczelnia publiczna Instytut badawczy/ jednostka PAN Uczelnia prywatna RAZEM dr dr hab Źródło: na podstawie bazy POL-on MNiSW (stan na 12 października 2013). Oznacza to również, iż pomimo tendencji wzrostowych, liczba uczestników studiów doktoranckich w uczelniach publicznych jest nadal bardzo niska (mając na uwadze liczbę uczelni prywatnych oraz liczbę studentów ogółem). Według danych GUS, w roku akademickim 2011/2012 ilość uczestników studiów doktoranckich w uczelniach prywatnych wyniosła około 2,8 tys. gdy tymczasem w uczelniach publicznych 37,5 tys. Główną przyczyną niewielkiego zaangażowania uczelni prywatnych w studia doktoranckie jest brak samodzielnych pracowników naukowych, ale również brak kompetencji w zakresie prowadzenia studiów doktoranckich. Kwestie te mają systemowy charakter i związane są generalnie z drugorzędnym traktowaniem przez prywatne budowy własnego zasobu kadr naukowych oraz zasobu własnej wiedzy naukowej (tworzonej w oparciu o badania, publikacje itp.). Działania w tym zakresie wymagają myślenia długofalowego oraz inwestycji finansowych, a tego uczelniom prywatnym niestety brakuje. Na ogół są one nastawione na efekty krótkookresowe a potrzeby w zakresie kadry zaspokajają pozyskując, w różnej formule, pracowników naukowych wykształconych w uczelniach publicznych i w nich realizujących badania naukowe. 9 W kontekście studiów doktoranckich i współpracy z przemysłem, ciekawe badania kwestionariuszowe doktorantów przeprowadziła Politechnika Śląska w 2009 roku. W pytaniu dotyczącym zalet studiowania na Politechnice Śląskiej, tylko 12% słuchaczy studiów doktoranckich wskazało współpracę z przemysłem; 66% badanych wskazało, iż program powinien być poszerzony o tematykę współpracy nauki z przemysłem. Przykład tego badania wskazuje na wagę problemu powiązania nauki z przemysłem. Por. RAPORT DOKTORANCI 2009 Badanie aktywności i planów zawodowych doktorantów Politechniki Śląskiej, Politechnika Śląska w Gliwicach,

9 Ważnym czynnikiem kreowania oferty doktoranckiej jest kwestia popytu oraz przewag konkurencyjnych w pozyskiwaniu doktorantów. Doktoranci w swoim wyborze kierują się szeregiem kryteriów, do bardziej istotnych z nich należy obecnie jakość kształcenia i prestiż. Przy relatywnie słabej, w porównaniu do uczelni publicznych, ofercie naukowej i badawczej, prywatne w konsekwencji mają ograniczone możliwości konkurowania o doktorantów, w szczególności tych niebędących absolwentami macierzystej uczelni. Pewną zachętą może być oferowanie zatrudnienia po uzyskaniu doktoratu. W zakresie finansowania studiów doktorskich, warto wspomnieć, że prywatne, podobnie jak publiczne, mogą występować o dofinansowanie studiów doktoranckich m.in. z Europejskiego Funduszu Społecznego. Dostępne są również indywidualne możliwości stypendialne dla doktorantów 10. Wnioski Model studiów doktoranckich w Polsce, podobnie jak w innych krajach UE, stopniowo zmienia się, będąc coraz bardziej otwartym, wykraczającym poza dominujący w przeszłości model mistrz-uczeń. Z roku na rok rośnie ilość wspólnych programów doktoranckich w tym również międzynarodowych. Coraz częstszą inicjatywą stają się programy interdyscyplinarne. Rośnie znaczenie zorganizowanych studiów doktoranckich. Ważnym czynnikiem ich pobudzającym staje się współpraca uczelni z praktyką gospodarczą. Dotychczas nie zostały wykształcone odpowiednie mechanizmy umożliwiające współpracę pomiędzy przemysłem a uczelniami w ramach realizacji programów studiów doktoranckich, co ułatwiłoby finansowanie doktoranckich projektów badawczych, wymianę doświadczeń między zainteresowanymi podmiotami oraz dostosowywanie programów badań do potrzeb gospodarki, a następnie ich wdrożenie. Realizacja tego postulatu, jak się wydaje, jest warunkowana wprowadzeniem na szerszą skalę doktoratu zawodowego oraz szerszym angażowaniem się uczelni prywatnych w studia doktoranckie. Skala i jakość studiów doktoranckich mogłaby zwiększyć się poprzez wprowadzenie nowych rozwiązań instytucjonalnych np. szkół akredytowanych przy wyższych uczelniach, wyspecjalizowanych również w realizacji programów międzynarodowych. 10 Np. "Wsparcie stypendialne dla doktorantów na kierunkach uznanych za strategiczne z punktu widzenia rozwoju Wielkopolski", Poddziałanie PO KL rok 2011/2012; DrINNO 2 - budowanie potencjału społecznego wysokiej klasy specjalistów w województwie warmińsko-mazurskim poprzez stypendia dla doktorantów"; Podkarpacki fundusz stypendialny dla doktorantów. 9

10 Literatura 1. AACSB International Doctoral Education Task Force, The Promise of Business Doctoral Education, Florida, USA, Cyranowski D., Gilbert N., Ledford H., Nayar A., Yahia M., Education: The PhD factory, Nature, April 20, Danish Agency for Science Technology and Innovation, The Effect of the Industrial PhD Programme on Employment and Income, Oxford Research A/S. December Gurbiel R. (red.), R. Tancinco, T. Krzyżak, Report on Industry-Academia cooperation in Poland. Challenges and ways to narrow the gap., American Chamber of Commerce, Warsaw, Kraśniewski A., Bolonia, Praga, Berlin, Dokąd zmierza europejskie szkolnictwo wyższe?, Warszawa 2007, Materiał powielony. 6. Mason M.A., The Future of the Ph.D., The Chronicle of Higher Education, May 3, OECD, Key Findings of the OECD-Knowinno Project on the Careers of Doctorate Holders, Paris, Park Ch., Redefining the Doctorate, Discussion Paper, the Higher Education Academy, Heslington, Pertuze J., Calder E., Greitzer E., Lucas W., Best Practices for Industry-University Collaboration, MIT Sloan Management Review, Summer 2010, vol. 51/ RAPORT DOKTORANCI 2009, Badanie aktywności i planów zawodowych doktorantów Politechniki Śląskiej, Politechnika Śląska w Gliwicach. 11. Rocki M. (red.), Jakość kształcenia ekonomicznego, PTE, Warszawa Starzyk K., Studia doktoranckie jako czynnik realizacji założeń procesu bolońskiego. Implikacje dla Polski, [w:] Rocki M. (red.), Jakość kształcenia ekonomicznego, Polskie Towarzystwo Ekonomiczne, Warszawa Strzyżewska M. (red.), Selected Methodological Issues for Doctroral Students, Warsaw School of Economics, Warsaw Thaler N., Standards for Doctoral Programmes. Are there organizational determinants to successfully support candidates?, IAAG, University of Trier, The Economist, Doctoral degrees, Why doing a PhD is often a waste of time, Dec 16th

Studia doktoranckie: nowe regulacje prawne, nowe rozwiązania a jakość kształcenia - kontekst międzynarodowy (europejski)

Studia doktoranckie: nowe regulacje prawne, nowe rozwiązania a jakość kształcenia - kontekst międzynarodowy (europejski) Studia doktoranckie: nowe regulacje prawne, nowe rozwiązania a jakość kształcenia - kontekst międzynarodowy (europejski) Andrzej Kraśniewski Politechnika Warszawska ekspert boloński Seminarium Bolońskie

Bardziej szczegółowo

IX Kongres Ekonomistów Polskich. Problemy kształcenia na studiach trzeciego stopnia (doktoranckich) z zakresu nauk ekonomicznych. 1.

IX Kongres Ekonomistów Polskich. Problemy kształcenia na studiach trzeciego stopnia (doktoranckich) z zakresu nauk ekonomicznych. 1. IX Kongres Ekonomistów Polskich Prof. dr hab. Andrzej Gospodarowicz Rektor Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Problemy kształcenia na studiach trzeciego stopnia (doktoranckich) z zakresu nauk ekonomicznych

Bardziej szczegółowo

Finansowanie uczelni a konkurencyjność szkolnictwa wyższego Seminarium eksperckie Kancelarii Prezydenta RP

Finansowanie uczelni a konkurencyjność szkolnictwa wyższego Seminarium eksperckie Kancelarii Prezydenta RP Finansowanie uczelni a konkurencyjność szkolnictwa wyższego Seminarium eksperckie Kancelarii Prezydenta RP 11 lipca 2013 r. Pałac Prezydencki Opracowanie: Biuro Projektów Programowych KPRP Nadchodzi kryzys

Bardziej szczegółowo

ZAŁOŻENIA POLITYKI PAŃSTWA W OBSZARZE NAUKI DO 2020 ROKU

ZAŁOŻENIA POLITYKI PAŃSTWA W OBSZARZE NAUKI DO 2020 ROKU ZAŁOŻENIA POLITYKI PAŃSTWA W OBSZARZE NAUKI DO 2020 ROKU maj-czerwiec, 2013 ul. Hoża 20 \ ul. Wspólna 1/3 \ 00-529 Warszawa \ tel. +48 (22) 529 27 18 \ fax +48 (22) 628 09 22 ZAŁOŻENIA POLITYKI PAŃSTWA

Bardziej szczegółowo

Evaluation of the main goal and specific objectives of the Human Capital Operational Programme

Evaluation of the main goal and specific objectives of the Human Capital Operational Programme Pracownia Naukowo-Edukacyjna Evaluation of the main goal and specific objectives of the Human Capital Operational Programme and the contribution by ESF funds towards the results achieved within specific

Bardziej szczegółowo

Uw a r u n k o w a n i a r o z w o j u Do l n e g o Śl ą s k a. Redaktor naukowy Teresa Kupczyk

Uw a r u n k o w a n i a r o z w o j u Do l n e g o Śl ą s k a. Redaktor naukowy Teresa Kupczyk Uw a r u n k o w a n i a r o z w o j u Do l n e g o Śl ą s k a w perspektywie roku 2020 Redaktor naukowy Teresa Kupczyk Wrocław 2010 Spis treści Wprowadzenie...7 1. Szanse i zagrożenia dla rozwoju Polski

Bardziej szczegółowo

Zakres wniosku o przyznanie stypendium dla doktorantek/doktorantów w ramach projektu DoktoRIS program stypendialny na rzecz innowacyjnego Śląska

Zakres wniosku o przyznanie stypendium dla doktorantek/doktorantów w ramach projektu DoktoRIS program stypendialny na rzecz innowacyjnego Śląska Strona1 nik nr 1 do Uchwały nr 2914/198/IV/2012 Zarządu Województwa Śląskiego z dnia 23 października 2012 r. Zakres wniosku o przyznanie stypendium dla doktorantek/doktorantów w ramach projektu DoktoRIS

Bardziej szczegółowo

Projekt Foresight Akademickie Mazowsze 2030

Projekt Foresight Akademickie Mazowsze 2030 Projekt Foresight Akademickie Mazowsze 2030 ZAKRES NOWELIZACJI USTAWY PRAWO O SZKOLNICTWIE WYŻSZYM Maria Tomaszewska Akademia Leona Koźmińskiego 16 grudnia 2010 r. Projekt współfinansowany ze środków Unii

Bardziej szczegółowo

Rola PO Kapitał Ludzki w budowaniu kadr dla nowoczesnej gospodarki

Rola PO Kapitał Ludzki w budowaniu kadr dla nowoczesnej gospodarki Rola PO Kapitał Ludzki w budowaniu kadr dla nowoczesnej gospodarki Agnieszka Gryzik dyrektor Departamentu Wdrożeń i Innowacji PO Kapitał Ludzki - Szkolnictwo wyższe i nauka Wzmocnienie potencjału dydaktycznego

Bardziej szczegółowo

Dörthe Hagenguth. Oferta stypendialna DAAD dla Polaków w roku akademickim 2015/2016

Dörthe Hagenguth. Oferta stypendialna DAAD dla Polaków w roku akademickim 2015/2016 Dörthe Hagenguth Oferta stypendialna DAAD dla Polaków w roku akademickim 2015/2016 1 Oferta stypendialna DAAD dla Polaków DAAD DAAD (Niemiecka Centrala Wymiany Akademickiej) jest wspólną organizacją niemieckich

Bardziej szczegółowo

Szkolnictwo Wyższe i Nauka

Szkolnictwo Wyższe i Nauka Szkolnictwo Wyższe i Nauka Priorytet IV Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki 2007-2013 2013 Departament Wdrożeń i Innowacji Projekt współfinansowany z Europejskiego Funduszu Społecznego Priorytet IV PO

Bardziej szczegółowo

III Zjazd Akademii Zarządzania Dyrektora Szkoły 2010/2011 Efektywność uczenia a ocena pracy szkoły 24 maja 2011 r., Warszawa

III Zjazd Akademii Zarządzania Dyrektora Szkoły 2010/2011 Efektywność uczenia a ocena pracy szkoły 24 maja 2011 r., Warszawa Opracowanie założeń merytorycznych i instytucjonalnych wdrażania Krajowych Ram Kwalifikacji oraz Krajowego Rejestru Kwalifikacji dla uczenia się przez całe życie Beata Balińska III Zjazd AZDS, Efektywność

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Kapitał Ludzki. naukowo-badawczego w Wielkopolsce

Program Operacyjny Kapitał Ludzki. naukowo-badawczego w Wielkopolsce Program Operacyjny Kapitał Ludzki Nowe moŝliwo liwości dla środowiska naukowo-badawczego w Wielkopolsce Program Operacyjny Kapitał Ludzki - obszary wsparcia Cel: UmoŜliwienie pełnego wykorzystania potencjału

Bardziej szczegółowo

Proces Boloński co oferuje i jak z niego skorzystać? Katarzyna Martowska Zespół Ekspertów Bolońskich

Proces Boloński co oferuje i jak z niego skorzystać? Katarzyna Martowska Zespół Ekspertów Bolońskich Proces Boloński co oferuje i jak z niego skorzystać? Katarzyna Martowska Zespół Ekspertów Bolońskich Uniwersytet Rzeszowski, 18-19.01.2010 Proces Boloński (1999) Stworzenie Europejskiego Obszaru Szkolnictwa

Bardziej szczegółowo

Transfer wiedzy z uczelni wyższych do przemysłu podstawą rozwiniętej gospodarki rynkowej doświadczenia zachodnich krajów

Transfer wiedzy z uczelni wyższych do przemysłu podstawą rozwiniętej gospodarki rynkowej doświadczenia zachodnich krajów Transfer wiedzy z uczelni wyższych do przemysłu podstawą rozwiniętej gospodarki rynkowej doświadczenia zachodnich krajów Dr Marek Szarucki Katedra Analiz Strategicznych Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie

Bardziej szczegółowo

Działania Marii Skłodowskiej-Curie dla MŚP

Działania Marii Skłodowskiej-Curie dla MŚP Warszawa, 21 kwietnia 2015 Działania Marii Skłodowskiej-Curie dla MŚP Anna Wiśniewska W niniejszej prezentacji wykorzystano materiały udostępnione m.in. przez KE i/lub Ministerstwa oraz Agendy RP 1 Działania

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Kapitał Ludzki Priorytet VIII Regionalne Kadry Gospodarki Działanie 8.2 Transfer wiedzy Poddziałnie 8.2.2 Regionalne Strategie

Program Operacyjny Kapitał Ludzki Priorytet VIII Regionalne Kadry Gospodarki Działanie 8.2 Transfer wiedzy Poddziałnie 8.2.2 Regionalne Strategie 1 Program Operacyjny Kapitał Ludzki Priorytet VIII Regionalne Kadry Gospodarki Działanie 8.2 Transfer wiedzy Poddziałnie 8.2.2 Regionalne Strategie Innowacji Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego

Bardziej szczegółowo

UNIWERSYTET KAZIMIERZA WIELKIEGO w BYDGOSZCZY INSTYTUT HISTORII I STOSUNKÓW MIĘDZYNARODOWYCH. Wewnętrzny System Zapewnienia Jakości Kształcenia

UNIWERSYTET KAZIMIERZA WIELKIEGO w BYDGOSZCZY INSTYTUT HISTORII I STOSUNKÓW MIĘDZYNARODOWYCH. Wewnętrzny System Zapewnienia Jakości Kształcenia UNIWERSYTET KAZIMIERZA WIELKIEGO w BYDGOSZCZY INSTYTUT HISTORII I STOSUNKÓW MIĘDZYNARODOWYCH I. Wprowadzenie Wewnętrzny System Zapewnienia Jakości Kształcenia Podpisanie przez Polskę w 1999 roku Deklaracji

Bardziej szczegółowo

Financial support for start-uppres. Where to get money? - Equity. - Credit. - Local Labor Office - Six times the national average wage (22000 zł)

Financial support for start-uppres. Where to get money? - Equity. - Credit. - Local Labor Office - Six times the national average wage (22000 zł) Financial support for start-uppres Where to get money? - Equity - Credit - Local Labor Office - Six times the national average wage (22000 zł) - only for unymployed people - the company must operate minimum

Bardziej szczegółowo

Część I. Kryteria oceny programowej

Część I. Kryteria oceny programowej Część I Kryteria oceny programowej 1. Jednostka formułuje koncepcję rozwoju ocenianego kierunku. 1) Koncepcja kształcenia nawiązuje do misji Uczelni oraz odpowiada celom określonym w strategii jednostki,

Bardziej szczegółowo

Program kształcenia na Studiach Doktoranckich Wydziału Zarządzania Uniwersytetu Warszawskiego w roku 2014/2015

Program kształcenia na Studiach Doktoranckich Wydziału Zarządzania Uniwersytetu Warszawskiego w roku 2014/2015 Program kształcenia na Studiach Doktoranckich Wydziału Zarządzania Uniwersytetu Warszawskiego w roku 201/2015 Wydział Zarządzania UW posiada uprawnienia do nadawania stopnia doktora w dwóch dyscyplinach:

Bardziej szczegółowo

PROGRAM OPERACYJNY KAPITAŁ LUDZKI. WNIOSEK 1 Nr../ 2011

PROGRAM OPERACYJNY KAPITAŁ LUDZKI. WNIOSEK 1 Nr../ 2011 PROGRAM OPERACYJNY KAPITAŁ LUDZKI Priorytet IV: Działanie 4.1: Szkolnictwo wyższe i nauka Wzmocnienie i rozwój potencjału dydaktycznego uczelni oraz zwiększenie liczby absolwentów kierunków o kluczowym

Bardziej szczegółowo

STUDIA DOKTORANCKIE W

STUDIA DOKTORANCKIE W STUDIA DOKTORANCKIE W ŚWIETLE PRZEPISÓW USTAWY PRAWO O SZKOLNICTWIE WYŻSZYM POTRZEBA DALSZYCH REFORM mgr Marcin Dokowicz Wiceprzewodniczący Krajowej Reprezentacji Doktorantów marcin.dokowicz@krd.edu.pl

Bardziej szczegółowo

Screening i ranking technologii

Screening i ranking technologii Screening i ranking technologii Maciej Psarski Uniwersytet Łódzki Centrum Transferu Technologii Screening i ranking Selekcja idei, technologii, opcji, możliwości, rynków, Na wczesnych etapach rozwoju przedsięwzięcia

Bardziej szczegółowo

Wydział Coachingu. coaching. kierunek studiów: Wyższa Szkoła Zarządzania i Coachingu

Wydział Coachingu. coaching. kierunek studiów: Wyższa Szkoła Zarządzania i Coachingu Wydział Coachingu kierunek studiów: coaching Wyższa Szkoła Zarządzania i Coachingu Wybierz zawód przyszłości lub zdobądź nowe kompetencje Rynek pracy Coaching to wymagający profesjonalnych kompetencji,

Bardziej szczegółowo

STRATEGIA WYDZIAŁU MATEMATYCZNO-PRZYRODNICZEGO AKADEMII im. JANA DŁUGOSZA w CZĘSTOCHOWIE NA LATA 2014-2020

STRATEGIA WYDZIAŁU MATEMATYCZNO-PRZYRODNICZEGO AKADEMII im. JANA DŁUGOSZA w CZĘSTOCHOWIE NA LATA 2014-2020 STRATEGIA WYDZIAŁU MATEMATYCZNO-PRZYRODNICZEGO AKADEMII im. JANA DŁUGOSZA w CZĘSTOCHOWIE NA LATA 2014-2020 I. CELE STRATEGICZNE W ZAKRESIE NAUKI I WDROŻEŃ Cel strategiczny 1 - Opracowanie i realizacja

Bardziej szczegółowo

PREZENTACJA PROJEKTU. Grzegorz Grześkiewicz - PTE Robert Lauks - WSG

PREZENTACJA PROJEKTU. Grzegorz Grześkiewicz - PTE Robert Lauks - WSG 1 PREZENTACJA PROJEKTU Grzegorz Grześkiewicz - PTE Robert Lauks - WSG 2 Projekt Przedsiębiorczość akademicka skuteczny transfer wiedzy Realizowany przez Polskie Towarzystwo Ekonomiczne w Bydgoszczy w partnerstwie

Bardziej szczegółowo

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to students

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to students Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl Back Twoje konto Wyloguj magda.szewczyk@slo-wroc.pl BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to students Tworzenie ankiety Udostępnianie Analiza (55) Wyniki

Bardziej szczegółowo

Transfer technologii z uczelni do przemysłu

Transfer technologii z uczelni do przemysłu Transfer technologii z uczelni do przemysłu Olaf Gajl Podsekretarz Stanu w MNiSW Krzysztof J. Kurzydłowski Podsekretarz Stanu w MNiSW Innowacyjna pozycja Polski (European Innovation Scoreboard 2006) 2005

Bardziej szczegółowo

Nowy okres programowania Europejskiego Funduszu Społecznego. Dział Nauki i Współpracy Międzynarodowej

Nowy okres programowania Europejskiego Funduszu Społecznego. Dział Nauki i Współpracy Międzynarodowej Nowy okres programowania Europejskiego Funduszu Społecznego DOFINANSOWANIE NA DZIAŁALNOŚĆ DYDAKTYCZNĄ JEDNOSTEK NAUKI Priorytety MNiSW w Programie Operacyjnym Wiedza Edukacja Rozwój stanowią: Podniesienie

Bardziej szczegółowo

ERASMUS + : Trail of extinct and active volcanoes, earthquakes through Europe. SURVEY TO STUDENTS.

ERASMUS + : Trail of extinct and active volcanoes, earthquakes through Europe. SURVEY TO STUDENTS. ERASMUS + : Trail of extinct and active volcanoes, earthquakes through Europe. SURVEY TO STUDENTS. Strona 1 1. Please give one answer. I am: Students involved in project 69% 18 Student not involved in

Bardziej szczegółowo

Adam Głuszuk. Warszawa, IPPT 6 października 2015

Adam Głuszuk. Warszawa, IPPT 6 października 2015 Warszawa, IPPT 6 października 2015 Działania Marii Skłodowskiej-Curie w konkursach 2014-20152015 Adam Głuszuk W niniejszej prezentacji wykorzystano materiały udostępnione m.in. przez KE i/lub Ministerstwa

Bardziej szczegółowo

mgr Michał Goszczyński

mgr Michał Goszczyński mgr Michał Goszczyński Czy studia w USA to tylko Harvard? Nie! Szkolnictwo wyższe w USA to system ponad 4000 Uczelni słynących z: Jakości Mnogości wyboru Zróżnicowania (również kulturowego) Wartości Elastyczności

Bardziej szczegółowo

Centrum Badań nad Szkolnictwem Wyższym Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prof. dr hab. Tadeusz Marek Warszawa, 18 maja 2009r.

Centrum Badań nad Szkolnictwem Wyższym Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prof. dr hab. Tadeusz Marek Warszawa, 18 maja 2009r. Centrum Badań nad Szkolnictwem Wyższym Uniwersytetu Jagiellońskiego Prof. dr hab. Tadeusz Marek Warszawa, 18 maja 2009r. Agenda Tematyka badawcza Udział w grantach Udział w konferencjach Planowane wydarzenia

Bardziej szczegółowo

Po czym poznać lidera? roczne brytyjski czterech

Po czym poznać lidera? roczne brytyjski czterech Po czym poznać lidera? Wyższa Szkoła Zarządzania / Polish Open University we współpracy z brytyjskim partnerem, Oxford Brookes University (Oxford, Wielka Brytania), już od września 2011 roku uruchamia

Bardziej szczegółowo

Czego oczekujemy od promotorów prac doktorskich?

Czego oczekujemy od promotorów prac doktorskich? Czego oczekujemy od promotorów prac doktorskich? Rozwój Edukacji Akademickiej (REA) X konferencja Gdańsk, 16 maja 2014 Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu Zawartość prezentacji Wprowadzenie -

Bardziej szczegółowo

Programy wsparcia dla doktorantów.

Programy wsparcia dla doktorantów. Programy wsparcia dla doktorantów. Dorota Markiewicz-Roszak Regionalny Punkt Kontaktowy Programów Ramowych UE Centrum Transferu Technologii Politechnika Krakowska Instytut Botaniki, Kraków, 02 października

Bardziej szczegółowo

E W A M E N D E C K A T A R Z Y N A D U D E K BIURO OBSŁUGI PROJEKTÓW KRAJOWYCH

E W A M E N D E C K A T A R Z Y N A D U D E K BIURO OBSŁUGI PROJEKTÓW KRAJOWYCH 2 E W A M E N D E C K A T A R Z Y N A D U D E K BIURO OBSŁUGI PROJEKTÓW KRAJOWYCH KIM JEST MŁODY NAUKOWIEC? Zgodnie z aktualnymi uregulowaniami prawnymi, do tej kategorii zalicza się osoby prowadzące działalność

Bardziej szczegółowo

O ERA R C A Y C J Y NE N

O ERA R C A Y C J Y NE N NOWE PROGRAMY OPERACYJNE 2014-2020 WYSOKOŚĆ ALOKACJI DLA POLSKI PROGRAMY KRAJOWE PROGRAMY REGIONALE CO NOWEGO? Większa decentralizacja zarządzania funduszami: 60% środków EFRR I 75% EFS będzie zarządzana

Bardziej szczegółowo

Wewnętrzne systemy zapewniania jakości kształcenia w odniesieniu do nowych regulacji prawnych

Wewnętrzne systemy zapewniania jakości kształcenia w odniesieniu do nowych regulacji prawnych Wewnętrzne systemy zapewniania jakości kształcenia w odniesieniu do nowych regulacji prawnych Dr inż. Dorota Piotrowska Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Koninie 27 marca 2012r. SEMINARIUM BOLOŃSKIE ZADANIA

Bardziej szczegółowo

jakością kształcenia Przemysław Rzodkiewicz 20 maja 2013,Warszawski Uniwersytet Medyczny

jakością kształcenia Przemysław Rzodkiewicz 20 maja 2013,Warszawski Uniwersytet Medyczny Dobre i złe ł praktyki ki funkcjonowania wewnętrznego systemu zarządzania jakością kształcenia Przemysław Rzodkiewicz 20 maja 2013,Warszawski Uniwersytet Medyczny PLAN PREZENTACJI 1. Strategia uczelni

Bardziej szczegółowo

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to teachers

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to teachers 1 z 7 2015-05-14 18:32 Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl Back Twoje konto Wyloguj magda.szewczyk@slo-wroc.pl BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to teachers Tworzenie ankiety Udostępnianie

Bardziej szczegółowo

STRATEGIA ROZWOJU WYDZIAŁU GÓRNICTWA I GEOLOGII POLITECHNIKI ŚLĄSKIEJ NA LATA 2012-2020

STRATEGIA ROZWOJU WYDZIAŁU GÓRNICTWA I GEOLOGII POLITECHNIKI ŚLĄSKIEJ NA LATA 2012-2020 STRATEGIA ROZWOJU WYDZIAŁU GÓRNICTWA I GEOLOGII POLITECHNIKI ŚLĄSKIEJ NA LATA 2012-2020 Gliwice, luty 2012 r. 1 Wprowadzenie Strategia Wydziału Górnictwa i Geologii Politechniki Śląskiej na lata 2012-2020

Bardziej szczegółowo

6. FORMULARZ DLA OGŁOSZENIODAWCÓW INSTYTUCJA: UNIWERSYTET OPOLSKI-INSTYTUT NAUK PEDAGOGICZNYCH

6. FORMULARZ DLA OGŁOSZENIODAWCÓW INSTYTUCJA: UNIWERSYTET OPOLSKI-INSTYTUT NAUK PEDAGOGICZNYCH 6. FORMULARZ DLA OGŁOSZENIODAWCÓW INSTYTUCJA: UNIWERSYTET OPOLSKI-INSTYTUT NAUK PEDAGOGICZNYCH MIASTO: OPOLE STANOWISKO: ADIUNKT DYSCYPLINA NAUKOWA: PEDAGOGIKA, SPECJALNOŚĆ-PRACA SOCJALNA DATA OGŁOSZENIA:...20

Bardziej szczegółowo

Projekt: Nauki molekularne dla medycyny

Projekt: Nauki molekularne dla medycyny Projekt: Interdyscyplinarne Studia Doktoranckie Nauki molekularne dla medycyny współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Projekt realizowany w ramach Programu Operacyjnego

Bardziej szczegółowo

Zarządzenie Nr 19/2014/2015 Rektora Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego z dnia 30 stycznia 2015 r.

Zarządzenie Nr 19/2014/2015 Rektora Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego z dnia 30 stycznia 2015 r. Zarządzenie Nr 19/2014/2015 Rektora Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego z dnia 30 stycznia 2015 r. w sprawie Regulaminu zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej Na podstawie art. 200a

Bardziej szczegółowo

IMIGRACJA STUDENTÓW ZAGRANICZNYCH DO POLSKI - główne wnioski z raportu krajowego

IMIGRACJA STUDENTÓW ZAGRANICZNYCH DO POLSKI - główne wnioski z raportu krajowego IMIGRACJA STUDENTÓW ZAGRANICZNYCH DO POLSKI - główne wnioski z raportu krajowego KAROLINA ŁUKASZCZYK Europejska Sieć Migracyjna quasi agencja unijna (KE + krajowe punkty kontaktowe), dostarcza aktualnych,

Bardziej szczegółowo

Regulamin ustalania wysokości, przyznawania stypendium doktoranckiego

Regulamin ustalania wysokości, przyznawania stypendium doktoranckiego Załącznik do zarządzenia nr R/0210/64/13 Regulamin ustalania wysokości, przyznawania stypendium doktoranckiego Regulamin został opracowany na podstawie przepisów ustawy z dnia 27 lipca 2005r. Prawo o szkolnictwie

Bardziej szczegółowo

Polityka klastrowa i wsparcie inicjatyw klastrowych doświadczenia i perspektywa 2014-2020

Polityka klastrowa i wsparcie inicjatyw klastrowych doświadczenia i perspektywa 2014-2020 2013 Joanna Podgórska Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości Polityka klastrowa i wsparcie inicjatyw klastrowych doświadczenia i perspektywa 2014-2020 Seminarium CATI Warszawa, 24 czerwca 2013 roku

Bardziej szczegółowo

www.erasmusplus.org.pl Erasmus+ Szkolnictwo wyższe

www.erasmusplus.org.pl Erasmus+ Szkolnictwo wyższe Szkolnictwo wyższe Mobilność edukacyjna (KA 1) Mobilność edukacyjna (KA 1) Akcja 1 Wyjazdy studentów na zagraniczne studia i praktyki Akcja 1 Wyjazdy pracowników uczelni i specjalistów z przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

ZASADY PRZYZNAWANIA ŚRODKÓW FINANSOWYCH

ZASADY PRZYZNAWANIA ŚRODKÓW FINANSOWYCH REGULAMIN KONKURSU na finansowanie w ramach celowej części dotacji na działalność statutową działalności polegającej na prowadzeniu badań naukowych lub prac rozwojowych oraz zadań z nimi związanych, służących

Bardziej szczegółowo

Programy Fundacji na rzecz Nauki Polskiej finansowane z funduszy strukturalnych

Programy Fundacji na rzecz Nauki Polskiej finansowane z funduszy strukturalnych Programy Fundacji na rzecz Nauki Polskiej finansowane z funduszy strukturalnych Działanie 1.2 Wzmocnienie potencjału kadrowego nauki Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Michał Pietras O Fundacji

Bardziej szczegółowo

Dział VIII STUDIA DOKTORANCKIE I DOKTORANCI

Dział VIII STUDIA DOKTORANCKIE I DOKTORANCI Dział VIII STUDIA DOKTORANCKIE I DOKTORANCI Rozdział 1 Studia doktoranckie 104 1. W Uczelni studiami trzeciego stopnia są studia doktoranckie. Ukończenie studiów doktoranckich następuje wraz z uzyskaniem

Bardziej szczegółowo

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Iwona Wendel Podsekretarz Stanu Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Warszawa, 22 maja 2014

Bardziej szczegółowo

Health Resorts Pearls of Eastern Europe Innovative Cluster Health and Tourism

Health Resorts Pearls of Eastern Europe Innovative Cluster Health and Tourism Health Resorts Pearls of Eastern Europe Innovative Cluster Health and Tourism Projekt finansowany Fundusze Europejskie z budżetu państwa dla rozwoju oraz ze Polski środków Wschodniej Unii Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Akcje Marii Skłodowskiej-Curie w programie HORYZONT 2020

Akcje Marii Skłodowskiej-Curie w programie HORYZONT 2020 Marie Skłodowska-Curie Akcje Marii Skłodowskiej-Curie w programie HORYZONT 2020 Program Ramowy na lata 2014-2020 nosi nazwę Horizon 2020 The EU Framwork Programme for Research and Innovation (polski odpowiednik:

Bardziej szczegółowo

prof. dr hab. inż. Zbigniew Łukasik

prof. dr hab. inż. Zbigniew Łukasik ZARZĄDZENIE R-69/2014 Rektora Uniwersytetu Technologiczno-Humanistycznego im. Kazimierza Pułaskiego w Radomiu z dnia 22 grudnia 2014 r. w sprawie: określenia Regulaminu przyznawania stypendiów doktoranckich

Bardziej szczegółowo

Możliwości wsparcia i rozwoju współpracy zespołów polskich z Ukrainą i Białorusią

Możliwości wsparcia i rozwoju współpracy zespołów polskich z Ukrainą i Białorusią współpracy zespołów polskich z Ukrainą i Białorusią Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego BIAŁORUŚ Podstawa prawna: "Umowa między Rządem Rzeczypospolitej

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Kapitał Ludzki

Program Operacyjny Kapitał Ludzki 4 marca 2009 Priorytet IV Szkolnictwo wyższe i nauka Program Operacyjny Kapitał Ludzki Paulina Gąsiorkiewicz-Płonka Zastępca Dyrektora Departament Wdrożeń i Innowacji Priorytet IV Szkolnictwo wyższe i

Bardziej szczegółowo

Program kształcenia na studiach doktoranckich Wydziału Fizyki

Program kształcenia na studiach doktoranckich Wydziału Fizyki Program kształcenia na studiach doktoranckich Wydziału Fizyki dla doktorantów rozpoczynających studia w roku akad. 2014/2015 1. Studia doktoranckie na Wydziale Fizyki prowadzone są w formie indywidualnych

Bardziej szczegółowo

Plan działalności Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego na rok 2016 dla działów administracji rządowej Nauka i Szkolnictwo Wyższe

Plan działalności Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego na rok 2016 dla działów administracji rządowej Nauka i Szkolnictwo Wyższe Plan działalności Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego na rok 2016 dla działów administracji rządowej Nauka i Szkolnictwo Wyższe CZĘŚĆ A: Najważniejsze cele do realizacji w roku 2016 Mierniki określające

Bardziej szczegółowo

Rozdział I Informacje ogólne

Rozdział I Informacje ogólne R E G U L A M I N zasad i trybu przyznawania stypendiów doktorantom i młodym doktorom w ramach projektu Kwalifikacje dla rynku pracy - Politechnika Lubelska przyjazna dla pracodawcy Rozdział I Informacje

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA WARSZAWSKA WYDZIAŁ BUDOWNICTWA MECHANIKI I PETROCHEMII

POLITECHNIKA WARSZAWSKA WYDZIAŁ BUDOWNICTWA MECHANIKI I PETROCHEMII POLITECHNIKA WARSZAWSKA WYDZIAŁ BUDOWNICTWA MECHANIKI I PETROCHEMII Decyzja nr 10/2015 Dziekana Wydziału Budownictwa, Mechaniki i Petrochemii z dnia 15 września 2015 r. w sprawie kryteriów opiniowania

Bardziej szczegółowo

INFORMACJE OGÓLNE O PROGRAMIE KSZTAŁCENIA. Na Studiach Doktoranckich Psychologii prowadzonych przez Instytut Psychologii UG

INFORMACJE OGÓLNE O PROGRAMIE KSZTAŁCENIA. Na Studiach Doktoranckich Psychologii prowadzonych przez Instytut Psychologii UG UNIWERSYTET GDAŃSKI Wydział Nauk Społecznych Załącznik nr 1 (wymagany do wniosku do Senatu UG w sprawie zatwierdzenia programu studiów) INFORMACJE OGÓLNE O PROGRAMIE KSZTAŁCENIA Na Studiach Doktoranckich

Bardziej szczegółowo

Program Europa Master Opole-Moguncja-Dijon. Seminarium Wspólne studia - korzyść czy kłopot? Warszawa, 7 listopada 2014 r.

Program Europa Master Opole-Moguncja-Dijon. Seminarium Wspólne studia - korzyść czy kłopot? Warszawa, 7 listopada 2014 r. Program Europa Master Opole-Moguncja-Dijon Seminarium Wspólne studia - korzyść czy kłopot? Warszawa, 7 listopada 2014 r. Program Europa Master Czym jest? STUDY EUROPE LIVE EUROPE! Program Europa Master

Bardziej szczegółowo

Strategia Wydziału Nauk Pedagogicznych Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. Lata 2012-2020

Strategia Wydziału Nauk Pedagogicznych Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. Lata 2012-2020 Strategia Wydziału Nauk Pedagogicznych Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu Lata 2012-2020 1 Spis treści 1. Misja WNP. 3 2. Cele strategiczne.. 4 3. Operacjonalizacja celów strategicznych..5 4. Cel

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka (IG)

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka (IG) Priorytet 1 - Badania i rozwój nowoczesnych technologii Działanie1.1. Wsparcie badań naukowych dla budowy gospodarki opartej na wiedzy Identyfikacja kierunków prac B+R mających na celu zdynamizowanie rozwoju

Bardziej szczegółowo

Horyzont 2020. Projekty Marii Skłodowskiej- Curie dla instytucji naukowych i firm

Horyzont 2020. Projekty Marii Skłodowskiej- Curie dla instytucji naukowych i firm Horyzont 2020 Projekty Marii Skłodowskiej- Curie dla instytucji naukowych i firm Akcje Marii Skłodowskiej-Curie ogólne zasady - Podnoszenie kwalifikacji pracowników nauki na dowolnym etapie kariery - Brak

Bardziej szczegółowo

UNIWERSYTET KARDYNAŁA STEFANA WYSZYŃSKIEGO w WARSZAWIE Biuro ds. Badań Naukowych

UNIWERSYTET KARDYNAŁA STEFANA WYSZYŃSKIEGO w WARSZAWIE Biuro ds. Badań Naukowych UNIWERSYTET KARDYNAŁA STEFANA WYSZYŃSKIEGO w WARSZAWIE Biuro ds. Badań Naukowych Warszawa, dnia 24 maja 2013 r. Poniżej zamieszczone zostały informacje o konkursach na granty badawcze, w których udział

Bardziej szczegółowo

Studia podyplomowe w świetle nowych regulacji prawnych

Studia podyplomowe w świetle nowych regulacji prawnych Seminarium Bolońskie Zadania uczelni wynikające z aktualnych uregulowań prawnych dotyczących Krajowych Ram Kwalifikacji dla Szkolnictwa Wyższego i systemów zapewniania jakości Akademia im. Jana Długosza

Bardziej szczegółowo

Część IV. System realizacji Strategii.

Część IV. System realizacji Strategii. Część IV. System realizacji Strategii. Strategia jest dokumentem ponadkadencyjnym, określającym cele, kierunki i priorytety działań na kilka lat oraz wymagającym ciągłej pracy nad wprowadzaniem zmian i

Bardziej szczegółowo

ZGŁOSZENIE POMYSŁU do Konkursu INNOWACYJNY POMYSŁ 2008

ZGŁOSZENIE POMYSŁU do Konkursu INNOWACYJNY POMYSŁ 2008 ZGŁOSZENIE POMYSŁU do Konkursu INNOWACYJNY POMYSŁ 2008 KONKURS Zgłoszenie pomysłu do Konkursu należy przysłać do 17 listopada, e-mailem na adres konkurs@uni.lodz.pl Rozstrzygnięcie Konkursu do 12 grudnia

Bardziej szczegółowo

Plany działania 2014-2015

Plany działania 2014-2015 Plany działania 2014-2015 Zmiany w Planach działania komponentu centralnego i regionalnego Komitet Monitorujący PO KL 12 czerwca 2014 r. Termin ogłoszenia: II kwartał Budżet: 50 000 000 zł PRIORYTET IV

Bardziej szczegółowo

Dobre praktyki w zakresie współpracy między instytucjami naukowymi a otoczeniem

Dobre praktyki w zakresie współpracy między instytucjami naukowymi a otoczeniem Dobre praktyki w zakresie współpracy między instytucjami naukowymi a otoczeniem dr, Katedra Zarządzania Innowacjami jakub.brdulak@gmail.com WARSZAWA 2013.10.15 Agenda prezentacji Główne wyzwania w polskim

Bardziej szczegółowo

Anna Ober Aleksandra Szcześniak 09.05.2014

Anna Ober Aleksandra Szcześniak 09.05.2014 Anna Ober Aleksandra Szcześniak 09.05.2014 http://www.funduszeeuropejskie.gov.pl/2014_2020/strony/ glowna.aspx 2 I Wsparcie prowadzenia prac B+R przez przedsiębiorstwa oraz konsorcja naukowoprzemysłowe

Bardziej szczegółowo

Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami

Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami Seweryn SPAŁEK Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami MONOGRAFIA Wydawnictwo Politechniki Śląskiej Gliwice 2004 SPIS TREŚCI WPROWADZENIE 5 1. ZARZĄDZANIE PROJEKTAMI W ORGANIZACJI 13 1.1. Zarządzanie

Bardziej szczegółowo

Nauka- Biznes- Administracja

Nauka- Biznes- Administracja Nauka- Biznes- Administracja Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka 2007-2013 Rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa Rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa

Bardziej szczegółowo

Osoby 50+ na rynku pracy 2013-1-PL1-GRU06-38713

Osoby 50+ na rynku pracy 2013-1-PL1-GRU06-38713 Osoby 50+ na rynku pracy 2013-1-PL1-GRU06-38713 Piąte spotkanie grupy partnerskiej w Katowicach (Polska) 19-20 maj 2015 Program Uczenie się przez całe życie Grundtvig Tytył projektu: Osoby 50+ na rynku

Bardziej szczegółowo

Rektora Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Koninie z dnia 9 listopada 2011 roku

Rektora Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Koninie z dnia 9 listopada 2011 roku ZARZĄDZENIE Nr 84/2011 Rektora Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Koninie z dnia 9 listopada 2011 roku zmieniające zasady organizacji studiów podyplomowych Zarządzanie jakością Na podstawie 7 Regulaminu

Bardziej szczegółowo

kod nr w planie ECTS Przedmiot studiów Programy Unijne w Turystyce i Rekreacji 6 5

kod nr w planie ECTS Przedmiot studiów Programy Unijne w Turystyce i Rekreacji 6 5 kod nr w planie ECTS Przedmiot studiów Programy Unijne w Turystyce i Rekreacji 6 5 Kierunek Turystyka i Rekreacja Poziom kształcenia II stopień Rok/Semestr I/1 Typ przedmiotu (obowiązkowy/fakultatywny)

Bardziej szczegółowo

PROGRAM STACJONARNYCH MIĘDZYWYDZIAŁOWYCH ŚRODOWISKOWYCH STUDIÓW DOKTORANCKICH w AKADEMII SZTUK PIĘKNYCH w GDAŃSKU /od 01.10.2014/ I.

PROGRAM STACJONARNYCH MIĘDZYWYDZIAŁOWYCH ŚRODOWISKOWYCH STUDIÓW DOKTORANCKICH w AKADEMII SZTUK PIĘKNYCH w GDAŃSKU /od 01.10.2014/ I. PROGRAM STACJONARNYCH MIĘDZYWYDZIAŁOWYCH ŚRODOWISKOWYCH STUDIÓW DOKTORANCKICH w AKADEMII SZTUK PIĘKNYCH w GDAŃSKU /od 01.10.2014/ I. ZAŁOŻENIA OGÓLNE 1. Studia doktoranckie są kolejnym etapem kształcenia

Bardziej szczegółowo

Jak tworzyć programów studiów na bazie efektów uczenia się?

Jak tworzyć programów studiów na bazie efektów uczenia się? Jak tworzyć programów studiów na bazie efektów uczenia się? Seminarium Bolońskie Proces Boloński: nowe wyzwania dla polskich uczelni Uniwersytet w Białymstoku, 12 maja 2010 r. Ewa Chmielecka, Andrzej Kraśniewski

Bardziej szczegółowo

Dzień dobry! Patrycja Rokicka. Business Relationship Manager - Universities ACCA Poland. The global body for professional accountants

Dzień dobry! Patrycja Rokicka. Business Relationship Manager - Universities ACCA Poland. The global body for professional accountants Dzień dobry! Patrycja Rokicka Business Relationship Manager - Universities ACCA Poland Twoja przyszłość zaczyna się teraz! Chcesz poszerzyć swoją wiedzę i umiejętności podczas studiów? Chcesz wyróżnić

Bardziej szczegółowo

SYTUACJA PRAWNO-SPOŁECZNA DOKTORANTA

SYTUACJA PRAWNO-SPOŁECZNA DOKTORANTA SYTUACJA PRAWNO-SPOŁECZNA DOKTORANTA mgr Marcin Dokowicz Członek Zarządu Krajowej Reprezentacji Doktorantów Przewodniczący Poznańskiego Porozumienia Doktorantów Ekspert ds. doktoranckich Polskiej Komisji

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 2 do Programu Rozwoju Innowacji Województwa Lubuskiego

Załącznik nr 2 do Programu Rozwoju Innowacji Województwa Lubuskiego Załącznik nr 2 do Programu Rozwoju Innowacji Województwa Lubuskiego Szczegółowe nakłady na realizację Programu Rozwoju Innowacji Województwa Lubuskiego. Dokument przedstawia w formie tabelarycznej szacunkową

Bardziej szczegółowo

Akceleracja komercjalizacji Kapitał i inwestycje koniecznym elementem rynkowego sukcesu. See what we see

Akceleracja komercjalizacji Kapitał i inwestycje koniecznym elementem rynkowego sukcesu. See what we see Akceleracja komercjalizacji Kapitał i inwestycje koniecznym elementem rynkowego sukcesu See what we see Listopad 2014 Spis treści 1. Źródła finansowania prac i nakładów na prace B+R 2. Innowacje w Polsce,

Bardziej szczegółowo

Rozwój międzynarodowej kariery naukowej w programach ramowych UE

Rozwój międzynarodowej kariery naukowej w programach ramowych UE Konferencja Zawód Naukowiec, 11.10.2014, Warszawa Rozwój międzynarodowej kariery naukowej w programach ramowych UE Anna Wiśniewska Krajowy Koordynator MSCA i EURAXESS Delegat rządowy do Komitetu Programowego

Bardziej szczegółowo

Fundusze unijne dla młodych naukowców. Wpisany przez Emilia Krawczykowska

Fundusze unijne dla młodych naukowców. Wpisany przez Emilia Krawczykowska W działaniu 1.2?Wzmocnienie potencjału kadrowego nauki" programu Innowacyjna Gospodarka naukowcy mogą uzyskać stypendia oraz środki na prowadzenie badań. W ślad za dokonanymi już zmianami legislacyjnymi

Bardziej szczegółowo

Programy Stypendialne Polsko-Amerykańskiej Komisji Fulbrighta

Programy Stypendialne Polsko-Amerykańskiej Komisji Fulbrighta Programy Stypendialne Polsko-Amerykańskiej Komisji Fulbrighta Andrzej Dakowski Executive Director POLISH-U.S. FULBRIGHT COMMISSION a.dakowski@fulbright.edu.pl www.fulbright.edu.pl Historia Programu Fulbrighta

Bardziej szczegółowo

Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA. Toruń, 28.04.2015 r.

Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA. Toruń, 28.04.2015 r. Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA Toruń, 28.04.2015 r. GRUPA MEBLOWA HORECA 9 firm produkcyjnych oraz WSZP/UMK 2 firmy z branży informatycznej Produkcja mebli w technologiach: drewno, płyty meblowe,

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ 10 W SPRAWIE PRZEMIAN W SZKOLNICTWIE WYŻSZYM I KSZTAŁCENIA EKONOMISTÓW

ROZDZIAŁ 10 W SPRAWIE PRZEMIAN W SZKOLNICTWIE WYŻSZYM I KSZTAŁCENIA EKONOMISTÓW Wacław Jarmołowicz Dawid Piątek ROZDZIAŁ 10 W SPRAWIE PRZEMIAN W SZKOLNICTWIE WYŻSZYM I KSZTAŁCENIA EKONOMISTÓW Wprowadzenie Celem opracowania jest ogólna charakterystyka przemian w tym przede wszystkim

Bardziej szczegółowo

Studia podyplomowe TWORZENIE I ZARZĄDZANIE STRUKTURĄ KLASTROWĄ

Studia podyplomowe TWORZENIE I ZARZĄDZANIE STRUKTURĄ KLASTROWĄ Studia podyplomowe TWORZENIE I ZARZĄDZANIE STRUKTURĄ KLASTROWĄ Studia objęte patronatem Doliny Lotniczej Czy chcesz poznać odpowiedzi na pytania: Co to jest inteligentna specjalizacja - IS (ang. smart

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA OTWIERANIA PRZEWODÓW I NADAWANIA STOPNIA NAUKOWEGO DOKTORA NA WYDZIALE EKONOMICZNO-SPOŁECZNYM UNIWERSYTETU PRZYRODNICZEGO W POZNANIU

PROCEDURA OTWIERANIA PRZEWODÓW I NADAWANIA STOPNIA NAUKOWEGO DOKTORA NA WYDZIALE EKONOMICZNO-SPOŁECZNYM UNIWERSYTETU PRZYRODNICZEGO W POZNANIU PROCEDURA OTWIERANIA PRZEWODÓW I NADAWANIA STOPNIA NAUKOWEGO DOKTORA NA WYDZIALE EKONOMICZNO-SPOŁECZNYM UNIWERSYTETU PRZYRODNICZEGO W POZNANIU Obowiązujące przepisy: Ustawa z dnia 14 marca 2003 roku o

Bardziej szczegółowo

International Business - studia licencjackie i magisterskie

International Business - studia licencjackie i magisterskie International Business - studia licencjackie i magisterskie Wydział Zarządzania Agenda 1. Trochęhistorii 2. Inspiracje i wzorce 3. Program studiów i sylwetka absolwenta 4. Formy prowadzenia i organizacja

Bardziej szczegółowo

ZACHODNIOPOMORSKI UNIWERSYTET TECHNOLOGICZNY w Szczecinie WYDZIAŁ BUDOWNICTWA I ARCHITEKTURY PROGRAM KSZTAŁCENIA

ZACHODNIOPOMORSKI UNIWERSYTET TECHNOLOGICZNY w Szczecinie WYDZIAŁ BUDOWNICTWA I ARCHITEKTURY PROGRAM KSZTAŁCENIA ZACHDNIPMRSKI UNIWERSYTET TECHNLGICZNY w Szczecinie WYDZIAŁ BUDWNICTWA I ARCHITEKTURY PRGRAM KSZTAŁCENIA studiów doktoranckich w dyscyplinie budownictwo oraz architektura i urbanistyka 1. Koncepcja kształcenia

Bardziej szczegółowo

PROGRAM STAŻU. Nazwa podmiotu oferującego staż / Company name IBM Global Services Delivery Centre Sp z o.o.

PROGRAM STAŻU. Nazwa podmiotu oferującego staż / Company name IBM Global Services Delivery Centre Sp z o.o. PROGRAM STAŻU Nazwa podmiotu oferującego staż / Company name IBM Global Services Delivery Centre Sp z o.o. Miejsce odbywania stażu / Legal address Muchoborska 8, 54-424 Wroclaw Stanowisko, obszar działania/

Bardziej szczegółowo

MOBILNOŚĆ STUDENTÓW W UNII EUROPEJSKIEJ. Katarzyna Kurowska Kamil Zduniuk

MOBILNOŚĆ STUDENTÓW W UNII EUROPEJSKIEJ. Katarzyna Kurowska Kamil Zduniuk MOBILNOŚĆ STUDENTÓW W UNII EUROPEJSKIEJ Katarzyna Kurowska Kamil Zduniuk Plan prezentacji 1) Wprowadzenie do tematyki mobilności 2) Międzynarodowa mobilność studentów 3) Program Erasmus 4) Opłacalność

Bardziej szczegółowo

INKUBATOR TECHNOLOGICZNY KPT JAKO MIEJSCEWSPIERANIA INNOWACYJNYCH PROJEKTÓW. Idea Inkubatora i projekty UE. Misja Inkubatora

INKUBATOR TECHNOLOGICZNY KPT JAKO MIEJSCEWSPIERANIA INNOWACYJNYCH PROJEKTÓW. Idea Inkubatora i projekty UE. Misja Inkubatora INKUBATOR TECHNOLOGICZNY KPT JAKO MIEJSCEWSPIERANIA INNOWACYJNYCH PROJEKTÓW Kraków, 12 marca 2008 r. Łukasz Frydrych Krakowski Park Technologiczny Sp. z o.o. Idea Inkubatora i projekty UE Siećwspółpracy

Bardziej szczegółowo

Horyzont 2020, wielkie wyzwanie nie tylko dla Polskiej Nauki

Horyzont 2020, wielkie wyzwanie nie tylko dla Polskiej Nauki Horyzont 2020, wielkie wyzwanie nie tylko dla Polskiej Nauki XII Sympozjum Krajowej Rady Koordynatorów Projektów Badawczych UE (KRAB) Janusz Hołyst, Politechnika Warszawska, Prezes KRAB 14-15 maja 2015,

Bardziej szczegółowo

Prowadzenie badań naukowych pod kątem skutecznej komercjalizacji wiedzy na dolnośląskich uczelniach wyższych

Prowadzenie badań naukowych pod kątem skutecznej komercjalizacji wiedzy na dolnośląskich uczelniach wyższych Prowadzenie badań naukowych pod kątem skutecznej komercjalizacji wiedzy na dolnośląskich uczelniach wyższych Rekomendacje z Rady Programową Dolnośląskiego Ośrodka Transferu Wiedzy i Technologii, która

Bardziej szczegółowo