Kontakt językowy a kontakt kulturowy (na przykładzie słownictwa Polonii angielskiej i amerykańskiej)

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Kontakt językowy a kontakt kulturowy (na przykładzie słownictwa Polonii angielskiej i amerykańskiej)"

Transkrypt

1 103 ELŻBIETA SE KOWSKA Kontakt językowy a kontakt kulturowy (na przykładzie słownictwa Polonii angielskiej i amerykańskiej) Warstwę zapożyczeń leksykalnych w językach narodowych badano nie tylko pod względem złożonych kontaktów językowych zachodzących na różnych podsystemach języka w procesie przyswajania wyrazów, ale również pod kątem kontaktów kulturowych. G. Korbut pod koniec XIX wieku stwierdził: Wydzielanie (...) wyrazów obcych w pewnym języku jest rzeczą ważną nie tylko dla historii rozwoju tego języka, ale i dla dziejów cywilizacji (...). Wyrazy te bowiem wskazują, w jakim kierunku szerzyła się kultura, jakie narody i jakie języki wpływały na pewien naród i język 1. Nasilenie tych procesów występuje szczególnie wówczas, gdy dany język etniczny znajduje się w ciągłym kontakcie z innym językiem (w tym wypadku z językiem kraju osiedlenia Polonii). Przedmiotem rozważań będzie słownictwo obce (angielskie), które jest przyswajane przez emigrantów polskich w Wielkiej Brytanii i Stanach Zjednoczonych, ponieważ zmiany w podsystemie słownikowym odzwierciedlają nie tylko efekty interferencji na płaszczyźnie językowej, ale także świadczą pośrednio o dziedzinach kontaktów kulturowych. W pracach traktujących o języku polskim w środowiskach emigracyjnych oprócz omówienia zagadnień dotyczących mechanizmów recepcji wyrazów obcych, znajdujemy również uwagi o wpływach języków krajów osiedlenia na system leksykalny pokoleń emigracyjnych i polonijnych. W badaniach jest widoczna ewolucja: od rejestracji zapożyczeń leksykalnych poprzez grupowanie wyrazów zapożyczonych według grup semantycznych do próby pokazania tworzenia leksyki specjalnej w nowych warunkach społeczno-zawodowych na emigracji. Zilustruję etapy badań wybranymi przykładami. Klasyczna już dziś praca W. Doroszewskiego pt. Język polski w Stanach Zjednoczo-

2 104 nych A. P. zawiera m. in. rozdział Zapożyczenia leksykalne z angielskiego, w którym autor omówił 223 rzeczowniki i 46 czasowników. Charakteryzując zapożyczenia rzeczownikowe stwierdza: Ogromną większość wymienionych przykładów stanowią wyrazy należące znaczeniami swymi do takich dziedzin życia, jak administracja państwowa (stanowa), finanse, handel, budownictwo, technika, publicystyka, kwestie polityczne, czasem naukowe. Krótko mówiąc, wyrazy tej pierwszej najliczniejszej grupy reprezentują głównie amerykańskie formy cywilizacji społeczno-państwowej 2. Przytoczmy za autorem kilka przykładów: alderman, asesement, bojler, bond, bonus, byznes, czarter, deputy szeryf, egzaminacja, furnes, gazolina, graduant, inkwest, kara, karpet, lajer, lot, mityng, morgecz, pul motor, rent, strytkara, submaryna, town, trok, trust, warda, watchman, żurnalista. Oprócz tej głównej grupy omawia jeszcze dwie: a) nazwy zawodów, zatrudnień, gier (np. bara, beer-saloon, bording-hauz, bort, drajw, drugstror, farma, gembler, graft, grafter, hobo, majna, manażer, pajnta, pikciur, salun, skieb, sztor i inne): b) wyrazy należące do slangu lub mające pokrewne zabarwienie uczuciowe (np. butlegier, flaperka, fon, gaj, grynol, harjop, hel, krejzy, mikser, rakieter, tryta i inne) 3. Poza wymienionymi trzema grupami pozostają, zdaniem autora, wyrazy nie dające się sprowadzić do jakiegoś wspólnego mianownika. Według opinii W. Doroszewskiego nie są one umotywowane zewnętrznie, jak przykłady z poprzednich grup, ale odzwierciedlają postawę użytkowników języka, którzy przyjmują bezkrytycznie obce wyrazy. Zalicza tu m. in. następujące: akcydens, baksa, bojsy, dres, fajn, frend, hiro, jard, kiek, lejk, pejnt, sempel, sendwicz, sort, sylkowy, trubel, yes 4. Przytoczono szczegółowo charakterystykę materiału leksykalnego zastosowaną w omawianej pracy, ponieważ ten sposób podejścia znajdujemy w wielu późniejszych opracowaniach języka środowisk emigracyjnych 5. Nie podejmowano opisu interferencji leksykalnej w ramach systemu. Wynikało to z przekonania o odmienności systemowych relacji leksykalnych, ich większej złożoności w porównaniu z podsystemem fonologicznym czy morfologicznym. Zdaniem H. Vogta, pożyczki leksykalne można badać rezygnując z teorii dotyczących samej natury systemów 6. Efektem przyjęcia tego stanowiska było skupienie się w analizach na zmianach fonologicznych i morfologicznych zachodzących podczas kontaktu językowego, a sprawy słownikowe ograniczano do rejestracji wyrazów bądź grupowania ich według dowolnych kryteriów. Wielu autorów zajmujących się językiem polskim w różnych krajach osiedlenia emigrantów zaznacza, że lista zapożyczeń leksykalnych z języków obcych jest praktycznie nieograniczona. Zapożyczający nie musi dobrze znać języka, z którego przejmuje wyraz. Ważne jest natomiast odnalezienie na podstawie zgromadzonego materiału, często pochodzącego z różnych źródeł, od wielu informatorów, pewnych prawidłowości, które determinują treść i zakres zapożyczeń. Zwraca się uwagę na kilka czynników, a mianowicie: oddziaływanie cywilizacyjne zachodzące na wielu płaszczyznach 7, wzmocnienie tego oddziaływania stałym kontaktem z obcym językiem za pośrednictwem różnych środków przekazu, a także konieczność przejmowania obcych nazw ze względu na poznanie dopiero na emigracji pewnych rzeczy i pojęć 8. Wymienione przyczyny mieszczą się w Hockettowskim motywie zaspokojenia po-

3 105 trzeb. Niebagatelny jest również motyw prestiżu, ale nie zawsze można określić, który w danym wypadku jest ważniejszy 9. Inny charakter mają rozważania M. Gruchmanowej zawarte w kilku artykułach tej badaczki. Nie ogranicza się do rejestracji zapożyczeń i wyjaśnienia ich zakresu semantycznego zmienionymi warunkami cywilizacyjnymi emigrantów. Celem jej badań jest ukazanie funkcjonowania słownictwa rodzimego i zapożyczonego w obrębie określonych grup semantycznych. W artykule pt. Z problematyki interferencji językowej w słownictwie Polonii Nowego Jorku czyni to na przykładzie czterech grup: A. Terminologii dotyczącej spraw finansowych, B. Terminologii dotyczącej wyposażenia kuchni, C. Nazw części ciała, D. Terminologii dotyczącej zwierząt domowych. Zestawienie danych liczbowych ilustruje, że zakres i asymilacja zapożyczeń angielskich wiążą się z kategoriami semantycznymi: Słownictwo Ogólna liczba rodzime zapożyczone wyrazów Sprawy finansowe Wyposażenie kuchni Części ciała Zwierzęta domowe Prezentowany materiał pochodzi od najstarszej informatorki. Słownictwo w wyżej wymienionych grupach było zbierane od 4 informatorek, które różnią się okresem przebywania na emigracji, stopniem znajomości języka angielskiego i charakterem środowiska pracy. Te czynniki mają wpływ na indywidualną liczbę zapożyczeń, ale ogólne wyniki są porównywalne 10. Kształtowanie się leksyki specjalnej omówiła B. Szydłowska-Ceglowa w pracy Studia językoznawcze nad pamiętnikami emigrantów. Źródło materiału stanowił Pamiętnik emigranta polskiego w Kanadzie Józefa Samulskiego. Autorka szczegółowo przedstawiła proces tworzenia terminologii górnictwa złota 11. Polszczyzna emigrantów w Wielkiej Brytanii nie stanowiła przedmiotu szczegółowych badań językowych 12. Tutaj należy wspomnieć o artykułach B. Staneckiej-Tyralskiej, w których przedstawiła wpływ języka angielskiego na system leksykalny robotników (włókniarzy i górników) 13. Dużo wyrazów zapożyczonych wiąże się z pracą zawodową (nazwy zawodów, maszyn, urządzeń, czynności itd.). Taki rozkład zapożyczeń wynika stąd, że emigranci stykali się z cudzoziemcami przede wszystkim podczas pracy. Ważne było również ich pochodzenie większość Polaków pracujących w górnictwie i włókiennictwie wywodziła się ze środowiska wiejskiego. Podczas pracy poznali przedmioty i pojęcia, dla których nie znali polskich nazw. Przekrojowe omówienie prac dotyczących zapożyczonego słownictwa w języku Polonii amerykańskiej i angielskiej można zamknąć wnioskiem, że geneza interferencji w podsystemie leksykalnym tkwi w czynnikach pozajęzykowych jej źródłem jest konflikt kulturowy i obyczajowy, konflikt między systemem wartości emigranta i kraju osiedlenia. Sposób prezentacji materiału leksykalnego zastosowany we wspomnianych pracach nie pozwala szczegółowiej określić, które kategorie semantyczne są uzupełniane zapożycze-

4 106 niami, jaki jest udział zapożyczeń w zapełnianiu siatki nominatywnej leksyki odziedziczonej z języka polskiego i jego wariantów. Przedmiotem poniższej analizy stały się jednostki leksykalne z następujących źródeł: Słownik wyrazów polonijnych. Zeszyt próbny słownictwo anglopolskie (s ) obejmujące materiał z listów i pamiętników nadesłanych z USA (dalej oznaczony: SWP); spis zapożyczeń leksykalnych zawarty w pracy L. L. Hofman Spostrzeżenia nad językiem Polaków osiadłych w Anglii poza Londynem (na prowincji) źródło stanowiły listy do biura podróży; materiał zebrany przeze mnie podczas pobytu w Anglii obejmuje on wyrazy wyekscerpowane z piśmiennictwa emigracyjnego, prasy (Dziennik Polski i Dziennik Żołnierza 1940, 1941, 1945, Wiadomości Polskie Polityczne i Literackie 1940, 1941, 1942, Polska Walcząca 1942; spis wykorzystanej literatury angielskiej znajduje się na końcu artykułu). Autorami analizowanych przeze mnie tekstów byli dyplomaci, oficerowie, żołnierze, dziennikarze. Z badań celowo wyłączono literaturę piękną, ponieważ rządzi się ona innymi prawami w doborze wyrazów zapożyczonych często są one tam wprowadzane ze względów stylizacyjnych. Myślę, że taki dobór źródeł może pomóc w zorientowaniu się, z jakimi kręgami kultury stykali się Polacy na ziemi angielskiej. Uwzględniam materiał pochodzący od pokolenia emigracyjnego. W klasyfikacji korzystam z wyodrębnionych przez D. Buttler 23 kategorii semantycznych leksyki potocznej 14. Zdaję sobie sprawę z jej niekompletności, ale uważam, że można ją zastosować na tym etapie badań, tym bardziej że emigranci stykali się głównie z angielskim w wersji potocznej, bo na to pozwalał im stopień znajomości tego języka. Analizie poddano rzeczowniki, które dominują w każdej próbie materiałowej. Szereg badań cząstkowych potwierdza fakt, że jest to część mowy najaktywniejsza wśród zapożyczeń leksykalnych 15. W SWP część anglopolska zawiera 230 jednostek słownikowych (w tym 112 rzeczowników, 29 przymiotników, 48 czasowników). Zanalizowano 93 rzeczowniki. Kategoria semantyczna praca zawiera 34 wykładniki, co stanowi ponad jedną trzecią materiału (uwzględniono w niej nazwy odnoszące się do zajęć w mieście i na wsi, nazwy zawodów i miejsc pracy, np. balbirz, bos, buczer, dziab); inne kategorie nie są tak licznie reprezentowane: środki komunikacji 9 (np. automobil, stret kare, treka, tykiet); instytucje społeczne 8 (np. unia, kompania, lider, permit, security); nauka 5 (np. bakałarz, chajskół, unit); rozrywka 3 (np. salon, record); dom 5 (np. bort, bortnik, lota, realność, drapacz nieba 16 ). Jeden wyraz określa nowe przybyłego emigranta: greenhorn (występuje w źródłach w postaci wariantów fonetycznych grenol, griner, grychol, grynchorn, grynor, grzynor). Materiał obejmuje tylko 6 kategorii semantycznych. Jak zaznaczono, źródłem pracy L. L. Hofman były listy do biura podróży. Na ich podstawie autorka sądzi, że ich nadawcy to ludzie starsi, nie władający językiem ogólnopolskim, natomiast angielski opanowali w zakresie słownictwa potocznego. Spis zawarty w jednym z rozdziałów zawiera 106 wyrazów (w tym: 73 rzeczowników, 21 czasowników, 12 przymiotników). Rozkład rzeczowników w poszczególnych kategoriach semantycznych jest następujący: praca 28 (co stanowi prawie jedną trzecią nominatywów); instytucje społeczne 8 (np. insjuranc, homo ofis, socjalny pracownik, medykalny praktykant); środki komunikacji 7 (np. kaucz, lora, czarter, szedół); rozrywka 4 (np. pub, holidaj); żywność 3 (np. drink, rozbif); polityka 2 (np. laborysta); dom 2 (np. bangalowka, tenant); pieniądze 1 (funtówka).

5 107 Siatka wyrazowa jest niekompletna spośród 23 kategorii reprezentowane jest tylko 8 (niektóre sporadycznie). Zwraca uwagę podobny procentowy udział, jak w materiale amerykańskim, wyrazów odnoszących się do pracy (nazwy zawodów, stanowisk, urzędów). O ile wśród jednostek słownikowych zawartych w SWP były nazwy dotyczące również pracy na wsi, np. farmarz, farmerowanie, sztukowanie, o tyle w materiałach angielskich dominują nazwy stanowisk, urzędów, zawodów miejskich, np. bajrister / barrystyr, basiarz, dastbiniarz, herdreserka itp. Z piśmiennictwa emigracyjnego w Wielkiej Brytanii wybrano do analizy 422 leksemy (zaznaczam, że nie zajmuję się w tym miejscu ich klasyfikacją językową; jednakowo traktuję cytaty, wyrazy adaptowane fleksyjnie i derywaty polonijne). Podział jednostek leksykalnych na części mowy przedstawia się następująco: 330 rzeczowników, 42 czasowniki, 44 przymiotniki, 6 inne części mowy. Oto rozmieszczenie rzeczowników w kategoriach semantycznych: praca 76 (np. Barrack Officer, career teacher, labourer, narkotyzer, solicytor, undertaker, Wing Commandor itd.); instytucje społeczne 33 (np. Arts Club, closed shop, country council, council house, housing estate, hostel, rest-home itd.); właściwości człowieka 30 (np. common-sense, fair play, gentlemanlike, kindhearted, poker-face, respectable, understatement itd.); rozrywka 13 (np. coctail party, pool, musicale, rounders itd.); nauka 19 (np. Basic English, college, governer, Eleven-Plus, O-Level, senior lecturer, szkoła internatowa itd.); żywność 10 (np. beef, dinner, keek itd.); dom 9 (np. basement, cottage, bungalow, drawing room, day nursery, flat itd.); środki komunikacji 9 (np. bus, kariers, podziemka, tube, van itd.); literatura, prasa 6 (np. free lance, copyright, kartonista itd.); polityka 5 (np. backbenchers, phoney war, power politics, speaker itd.); odzież 3 (np. drejp, battle-dres itd.); zakupy, pieniądze 2 (peniak, shoping); zwierzęta 1 (grouse); rośliny 1 (moors). Wydaje się, że ten przegląd, nie pretendujący bynajmniej do wyczerpania zagadnienia, daje przesłanki do wyciągnięcia wniosków na temat udziału zapożyczeń angielskich w systemie leksykalnym emigrantów. Podobnie, jak w wypadku listy zapożyczeń podanych przez L. L. Hofman i zawartej w SWP, największa jest lista nazw związanych z pracą, ale jest to zrozumiałe wziąwszy pod uwagę czas powstania wielu źródeł i charakter służby i pracy ich autorów. Zwraca jednak uwagę stosunkowo duża liczba wyrazów dotyczących człowieka, jego zachowania, predyspozycji psychicznych innych niż występujące u rodaków. Godna odnotowania jest liczba leksemów odnoszących się do nauki i szkoły. Wykładniki leksykalne reprezentują 14 kategorii semantycznych to świadczy o wielostronnym kontakcie autorów źródeł z kulturą angielską. Można przyjąć, że różnice słownikowe odzwierciedlają rożnice między emigracją zarobkową w USA i emigracją polityczną w Anglii, jednak udokumentowanie tej hipotezy wymagałoby przeprowadzenia bardziej szczegółowych badań. Zaprezentowane dane pozwalają sądzić o zmianie funkcji języka polskiego w różnych

6 108 krajach osiedlenia emigrantów. Konkurencyjny język (tu: angielski) przejmuje najpierw funkcję języka etnicznego jako język pracy 17. Jest to związane z procesem asymilacji strukturalnej, która polega na tym, że emigrant stając się wykonawcą zawodu, robotnikiem, wchodzi w układ zależności ekonomicznych i psychospołecznych, staje się członkiem związku zawodowego; jego interesy nie są tożsame z interesami grupy etnicznej 18. Odpowiedni dobór źródeł uwzględniający status socjalny emigrantów, czas przebywania na emigracji i inne fakty pozwoliłyby na prześledzenie zmian w ich zasobie leksykalnym. Na tym etapie badań interferencji leksykalnych w języku Polonii brytyjskiej i amerykańskiej można stwierdzić, że liczba, zakres semantyczny i forma językowa zapożyczeń są uzależnione od następujących czynników: a) chronologicznych (czas przebywania na emigracji w odniesieniu do pokolenia emigracyjnego, dalej określenie, z którym pokoleniem polonijnym mamy do czynienia; np. w pokoleniach polonijnych widoczne jest częstsze występowanie kalk semantycznych i strukturalnych; wołać telefonować (ang. to call), wizytować odwiedzać (ang. to visit), zrobić pierwszą komunię (ang. to make ones first (Holy) Communion), żyć na czymś (ang. to live on something); b) socjalnych (środowisko pracy; status socjalny emigranta zarówno w kraju ojczystym, jak i w kraju osiedlenia) 19 ; c) geograficznych (miejsce pochodzenia: miejskie, wiejskie; także: miejsce przebywania na emigracji; w adaptacji wyrazów angielskich zachowane są cechy dialektalne, np. u ofs (ang. office), u orderować (ang. to order), jyncz (ang. inch), jynk (ang. ink), syuk, sylk (ang. silk) 20 ; d) językowych (stopień znajomości języka kraju osiedlenia: bierny bilingwizm, wyrównana dwujęzyczność; ten czynnik ma wpływ na dyferencjację fonemów angielskich brak wyraźnej dyferencjacji jest widoczny w funkcjonowaniu wariantów fonetycznych jednego wyrazu, np. ang, garbage ( gabiz) śmieci : garbycz, garbicz, gabicz, gawycz, garbcie; ang. refrigerator [ri fridzereite(r)] lodówka : frydżer, frydzierejda, frydżerejde) 21 ; e) tekstowych (ważne jest tutaj rozróżnienie źródeł pisanych i mówionych; w obrębie pisanych pożądane byłoby określenie gatunku piśmiennictwa). Nie zawsze badacz może zgromadzić wszystkie wymienione dane, ale im charakterystyka informatora źródła jest pełniejsza, tym dokładniejsze wnioski ze zgromadzonego materiału można wyciągnąć. Wydaje się, że zestawienie zapożyczonego słownictwa według kategorii semantycznych bardziej szczegółowych niż zaprezentowane tutaj, pozwoli pokazać, z którymi dziedzinami życia i kultury kraju osiedlenia najszybciej styka się emigrant i przejmuje zapożyczenia podyktowane koniecznością, a w których jest to zbędne. Badacze języka polonijnego stwierdzają, że język ojczysty utrzymuje się stosunkowo długo jako język rozrywki i zabawy, język życia codziennego i modlitwy. Najdłuższe szanse przetrwania ma więc słownictwo odnoszące się do rodziny, tradycji, obrzędów 22. Zdaniem australijskiego badacza, J. J. Smolicza, jeśli kultury skupione wokół języka (a do takich zalicza polską) utracą swą bazę językową, szanse przetrwania tych kultur maleją. Zachowują się tylko elementy drugorzędne, takie jak sposób odżywiania się lub elementy folkloru 23. Folklor zaś może przetrwać jako część systemu kulturowego, co wiąże się

7 109 z problemem nie tylko języka, ale zachowania własnej tożsamości kulturowej grupy etnicznej 24. Spis wykorzystanej literatury angielskiej 1. A. Pragłowski, Od Wiednia do Londynu, Londyn A. J. Narbut-Łuczyński, U kresu wędrówki, Londyn Polscy spadochroniarze. Pamiętnik żołnierzy, Londyn M. Budny, Wspomnienia niefrasobliwe, Londyn J. Lerski, Emisariusz Jur, Londyn Z. Nagórski (senior), Wojna w Londynie. Wspomnienia , Paryż Lala Parczewska, Wspomnienia o Totusiu, Sussex, bez daty. 8. Od Genewy do Jałty. Rozmowy radiowe. E. Raczyński T. Żenczykowski, Londyn E. Raczyński, W sojuszniczym Londynie, Londyn B. Czaykowski, B. Sulik, Polacy w W. Brytanii, Paryż J. Kowalski, Penrhos Soplicowo w Walii, Londyn Od Buzułuku do Chicago. Monografia Junackich Szkół Mechanicznych. Praca zbiorowa, Birmingham, bez daty. 13. Z. Nowakowska, Na przystanku. List do nieznanego przyjaciela płynącego do Anglii, Londyn K. Zbyszewski, Polacy w Anglii, Londyn W. D. Sylwestrowicz, Listy niewysłane. Dziennik z okresu wojny wrzesień 1939 kwiecień 1945, Paryż S. Kossowska, Mieszkam w Londynie, Londyn Z. Nowakowski, Lajkonik na wygnaniu. Felietonów sto i jeden ( ), Londyn A. Blum, Moja zimna wojna, Londyn K. Zbyszewski, Wczoraj na wyrywki, Londyn Jednodniówka wydana z okazji Zjazdu Koleżeńskiego Kobiet Żołnierzy, Spotkanie, Londyn Jednodniówka Zrzeszenia Studentów Polaków Zagranicą, Londyn XXV lat Szkoły Polskiej w Coventry ( ) (jednodniówka). Przypisy 1 G. Korbut, Wyrazy niemieckie w języku polskim pod względem językowym i cywilizacyjnym, Prace Filologiczne 1893, t. IV, z. II, s W. Doroszewski, Język polski w Stanach Zjednoczonych A. P., Warszawa 1938, s Ibidem, s Ibidem, s Por. np. H. Członkowska, Elementy angielskie w języku Pamiętników emigrantów w Kanadzie [w:] Z badań nad językiem polskim środowisk emigracyjnych, pod red. S. Szlifersztejn, Wrocław 1981, s Autorka stwierdza, że zapożyczenia leksykalne pochodzą z bliskich sobie kręgów semantycznych: wiążą się z mieszkaniem, jedzeniem, pracą. W badanych tekstach wystąpiło ok. 200 zapożyczeń leksykalnych. Co ważne: nie ma właściwie wyrazów odnoszących się do wyższych potrzeb człowieka, oznaczających pojęcia abstrakcyjne. Podobny pogląd wyraził też W. Doroszewski w cytowanej pracy, s. 79. Także: St. Dubisz, Uwagi o zapożyczeniach w języku Polonii amerykańskiej, Prace Filologiczne, Warszawa 1979, t. XXVI, s ; A. Masiewicz, Język skupisk polonijnych w północno-zachodnim departamencie Calvados we Francji, Wrocław Cytuję za: S. Szlifersztejn, Wstęp, [w:] Z badań..., s Np. A. Zaręba, Język polski w Szwecji, Język Polski 1953, z. 2, s Np. L. Stembord, Język polskich emigrantów w Holandii, Poradnik Językowy 1969, z. 4, s Ch. F. Hockett, Kurs językoznawstwa współczesnego, Warszawa 1968, s. 461.

8 M. Gruchmanowa, Z problematyki interferencji językowej w słownictwie Polonii Nowego Jorku, [w:] Stan i potrzeby badań nad zbiorowościami polonijnymi, pod red. H. Kubiaka i A. Pilcha, Wrocław 1976, s Por. tej samej autorki: Przyczynek do badań nad słownictwem Polonii amerykańskiej (Słownictwo związane z domem i jego wyposażeniem), [w:] Opuscula Polono-Slavica, Wrocław 1979, s ; Z badań nad słownictwem Polonii Nowego Jorku, Studia Polonistyczne III, Poznań 1976, s ; Język Polonii amerykańskiej (w odmianie mówionej), [w:] Polonia amerykańska. Przeszłość i współczesność pod red. H. Kubiak, E. Kusielewicza i T. Gromady, Wrocław B. Szydłowska-Ceglowa, Studia językoznawcze nad pamiętnikami emigrantów, Warszawa 1988, s U. Wińska, Język ojczysty dzieci polskich w Londynie, Poradnik Językowy 1971, z. 3, s ; M. Zaremba, O współczesnym języku Polonii angielskiej, Prace Filologiczne, Warszawa 1979, t. XXVIII, s ; A. Marcinkowska, Zapożyczenia leksykalne w języku ojczystym Polonii brytyjskiej, 1980 (maszynopis pracy magisterskiej). 13 B. Stanecka-Tyralska, Angielskie zapożyczenia leksykalne w języku polskich emigrantów (włókniarzy i górników) w Wielkiej Brytanii w hrabstwach Yorkshire, Lancashire i Staffordshire, Polonica III, 1977, s D. Buttler, Kategorie semantyczne leksyki potocznej, [w:] Z zagadnień słownictwa współczesnego języka polskiego, Wrocław 1978, s Por. np. St. Dubisz, Uwagi o zapożyczeniach..., s. 68, Zestawienie listy słownictwa zapożyczonego dotyczącego budownictwa i mieszkania zawiera wypowiedź J. Serwańskiego umieszczona [w:] Uwagi do problematyki badawczej języka polskich emigrantów, Przegląd Zachodni 1979, nr.2, s O zmianie funkcji języka polskiego w różnych krajach osiedlenia, patrz: W. Miodunka, Moc języka i jej znaczenie w kontaktach językowych i kulturowych, [w:] Kultura skupisk polonijnych, Warszawa 1978, s Patrz m.in.: H. Kubiak, Proces przystosowania społecznego emigrantów polskich do warunków kulturowych krajów osiedlenia, [w:] Zanikające pokrewieństwo. Szkice socjologiczne o Polonii, Kraków 1990, s Kwalifikatory pokoleniowe i socjologiczne wśród danych o informatorach zastosowano w zeszycie próbnym Słownika wyrazów polonijnych, Warszawa Jest to pierwsza praca leksykograficzna przygotowana przez Zespół Badań Języka Środowisk Polonijnych przy IJP UW. 20 Dialektalna baza artykulacyjna przeniesiona przez emigranta wpływa na kształt fonetyczno-fonologiczny adaptowanych wyrazów angielskich. Na ten fakt zwraca uwagę M. Gruchmanowa w cytowanych wyżej artykułach. To kryterium odnosi się do pokolenia emigracyjnego. Pokolenia polonijne przejmują wytworzony przez poprzedników system porozumiewania się. 21 O wpływie stopnia znajomości języka kraju osiedlenia na charakter zapożyczeń i ich postać pisze w swoich artykułach M. Gruchmanowa. Wspomina o tym czynniku również W. Morawski, Język pamiętników amerykańskopolskich nadesłanych z USA w 1958 r. [w:] Z badań nad językiem polskim..., s Patrz, np.: W. Miodunka, op. cit., s. 33; B. Szydłowska-Ceglowa, Uwagi do problematyki badawczej języka polskich emigrantów, Przegląd Zachodni 1979, nr 2, s J. J. Smolicz, Kultura i nauczanie w społeczeństwie wieloetnicznym, Warszawa 1990, s O przebudzeniu ruchu etnicznego i jego przejawach w życiu detroickiej Polonii, patrz: P. Taras, Polonia w Detroit, Warszawa 1989, s , s

W obrębie polskiego języka narodowego należy wydzielić dwa systemy:

W obrębie polskiego języka narodowego należy wydzielić dwa systemy: Wykład nr 2 W obrębie polskiego języka narodowego należy wydzielić dwa systemy: a) polszczyznę ogólną (zwaną literacką); b)polszczyznę gwarową (gwary ludowe). Jest to podział dokonany ze względu na zasięg

Bardziej szczegółowo

SYLLABUS. Leksykologia i leksykografia

SYLLABUS. Leksykologia i leksykografia SYLLABUS Lp. Element Opis 1 2 Nazwa Typ Leksykologia i leksykografia Obowiązkowy 3 Instytut Instytut Nauk Humanistyczno-Społecznych i Turystyki 4 5 Kod Kierunek, specjalność, poziom i profil PPWSZ-FP-1-45-s

Bardziej szczegółowo

Proponowana lista zagadnień i proponowany rozkład materiału przedmiotu Internacjonalizacja komunikacji językowej

Proponowana lista zagadnień i proponowany rozkład materiału przedmiotu Internacjonalizacja komunikacji językowej Michał Szczyszek Zakład Frazeologii i Kultury Języka Polskiego UAM Proponowana lista zagadnień i proponowany rozkład materiału przedmiotu Internacjonalizacja komunikacji językowej 1. Zjawiska globalizacji

Bardziej szczegółowo

Załącznik Nr 4. Standardy nauczania dla kierunku studiów: filologia STUDIA MAGISTERSKIE I. WYMAGANIA OGÓLNE

Załącznik Nr 4. Standardy nauczania dla kierunku studiów: filologia STUDIA MAGISTERSKIE I. WYMAGANIA OGÓLNE Załącznik Nr 4 Standardy nauczania dla kierunku studiów: filologia STUDIA MAGISTERSKIE I. WYMAGANIA OGÓLNE Studia magisterskie na kierunku filologia trwają nie mniej niż 5 lat (10 semestrów). Łączna liczba

Bardziej szczegółowo

I. DLACZEGO I DLA KOGO NAPISAŁEM TĘ KSIĄŻKĘ?... 13 II. JĘZYK OSOBNICZY A JĘZYK SYTUACYJNY...

I. DLACZEGO I DLA KOGO NAPISAŁEM TĘ KSIĄŻKĘ?... 13 II. JĘZYK OSOBNICZY A JĘZYK SYTUACYJNY... I. DLACZEGO I DLA KOGO NAPISAŁEM TĘ KSIĄŻKĘ?.... 13 II. JĘZYK OSOBNICZY A JĘZYK SYTUACYJNY............ 17 1. Niepowtarzalność języka każdego z nas.................. 17 1.1. Nasz język indywidualny...........................

Bardziej szczegółowo

PRÓBNY EGZAMIN GIMNAZJALNY Z NOWĄ ERĄ 2015/2016 JĘZYK POLSKI

PRÓBNY EGZAMIN GIMNAZJALNY Z NOWĄ ERĄ 2015/2016 JĘZYK POLSKI PRÓBNY EGZAMIN GIMNAZJALNY Z NOWĄ ERĄ 2015/2016 JĘZYK POLSKI ZASADY OCENIANIA ROZWIĄZAŃ ZADAŃ Copyright by Nowa Era Sp. z o.o. Zadanie 1. (0 1) Wymagania szczegółowe 2) wyszukuje w wypowiedzi potrzebne

Bardziej szczegółowo

Słowa jako zwierciadło świata

Słowa jako zwierciadło świata SYLLABUS Lp. Element Opis 1 2 Nazwa modułu Typ modułu Słowa jako zwierciadło świata do wyboru 3 Instytut Instytut Nauk HumanistycznoSpołecznych i Turystyki 4 5 Kod modułu Kierunek, specjalność, poziom

Bardziej szczegółowo

Punkty ECTS uzyskane w ramach specjalizacji nauczycielskiej są zaliczane do specjalizacji językoznawczej jako specjalizacji pierwszej

Punkty ECTS uzyskane w ramach specjalizacji nauczycielskiej są zaliczane do specjalizacji językoznawczej jako specjalizacji pierwszej Specjalizacja nauczycielska STARY PROGRAM Zgodnie z Rozporządzeniem MENiS z dnia 07.09.2004 dotyczącym standardów kształcenia nauczycieli na postawie ustawy o szkolnictwie wyższym z dnia 12.09.1990, kształcenie

Bardziej szczegółowo

OPIS PRZEDMIOTU, PROGRAMU NAUCZANIA ORAZ SPOSOBÓW WERYFIKACJI EFEKTÓW KSZTAŁCENIA. CZEŚĆ A * (opis przedmiotu i programu nauczania) OPIS PRZEDMIOTU

OPIS PRZEDMIOTU, PROGRAMU NAUCZANIA ORAZ SPOSOBÓW WERYFIKACJI EFEKTÓW KSZTAŁCENIA. CZEŚĆ A * (opis przedmiotu i programu nauczania) OPIS PRZEDMIOTU Załącznik Nr 1.11 pieczątka jednostki organizacyjnej OPIS PRZEDMIOTU, PROGRAMU NAUCZANIA ORAZ SPOSOBÓW WERYFIKACJI EFEKTÓW KSZTAŁCENIA CZEŚĆ A * (opis przedmiotu i programu nauczania) OPIS PRZEDMIOTU Nazwa

Bardziej szczegółowo

PODSTAWOWE WIADOMOŚCI Z GRAMATYKI POLSKIEJ I WŁOSKIEJ SZKIC PORÓWNAWCZY

PODSTAWOWE WIADOMOŚCI Z GRAMATYKI POLSKIEJ I WŁOSKIEJ SZKIC PORÓWNAWCZY PODSTAWOWE WIADOMOŚCI Z GRAMATYKI POLSKIEJ I WŁOSKIEJ SZKIC PORÓWNAWCZY NR 134 Katarzyna Kwapisz Osadnik PODSTAWOWE WIADOMOŚCI Z GRAMATYKI POLSKIEJ I WŁOSKIEJ SZKIC PORÓWNAWCZY Wydawnictwo Uniwersytetu

Bardziej szczegółowo

Spis treści. ROZDZIAŁ 2 Wzajemne oddziaływanie między leksykonem a innymi środkami służącymi kodowaniu informacji... 67

Spis treści. ROZDZIAŁ 2 Wzajemne oddziaływanie między leksykonem a innymi środkami służącymi kodowaniu informacji... 67 Spis treści Wykaz skrótów... 11 Przedmowa... 15 Podziękowania... 17 ROZDZIAŁ 1 Wprowadzenie: założenia metodologiczne i teoretyczne... 19 1. Cel i układ pracy...... 19 2. Język jako przedmiot badań...

Bardziej szczegółowo

Ewelina Kwapień Kształtowanie się zasobu leksykalnego polszczyzny XIX wieku rzeczowniki (na podstawie danych leksykograficznych)

Ewelina Kwapień Kształtowanie się zasobu leksykalnego polszczyzny XIX wieku rzeczowniki (na podstawie danych leksykograficznych) Ewelina Kwapień Kształtowanie się zasobu leksykalnego polszczyzny XIX wieku rzeczowniki (na podstawie danych leksykograficznych) Warszawa 2010, ss. 301 Zdawać by się mogło, że polszczyźnie XIX wieku poświęcono

Bardziej szczegółowo

Załącznik Nr 5. Standardy nauczania dla kierunku studiów: filologia polska STUDIA MAGISTERSKIE I. WYMAGANIA OGÓLNE

Załącznik Nr 5. Standardy nauczania dla kierunku studiów: filologia polska STUDIA MAGISTERSKIE I. WYMAGANIA OGÓLNE Załącznik Nr 5 Standardy nauczania dla kierunku studiów: filologia polska STUDIA MAGISTERSKIE I. WYMAGANIA OGÓLNE Studia magisterskie na kierunku filologia polska trwają nie mniej niż 5 lat (10 semestrów).

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU. 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Lektorat języka angielskiego. 2. KIERUNEK: Politologia. 3. POZIOM STUDIÓW: I stopnia

KARTA PRZEDMIOTU. 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Lektorat języka angielskiego. 2. KIERUNEK: Politologia. 3. POZIOM STUDIÓW: I stopnia KARTA PRZEDMIOTU 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Lektorat języka angielskiego 2. KIERUNEK: Politologia 3. POZIOM STUDIÓW: I stopnia 4. ROK/ SEMESTR STUDIÓW: I/1 5. LICZBA PUNKTÓW ECTS: 2 6. LICZBA GODZIN: 30 7. TYP

Bardziej szczegółowo

W sieci po angielsku

W sieci po angielsku W sieci po angielsku Aż 48% użytkowników Internetu w UE używa języka angielskiego do czytania lub przeglądania treści w Internecie. 29% stwierdziło, że do komunikacji w Internecie wykorzystuje język inny

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU. 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Lektorat języka angielskiego. 2. KIERUNEK: Turystyka i rekreacja. 3. POZIOM STUDIÓW: I stopnia

KARTA PRZEDMIOTU. 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Lektorat języka angielskiego. 2. KIERUNEK: Turystyka i rekreacja. 3. POZIOM STUDIÓW: I stopnia KARTA PRZEDMIOTU 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Lektorat języka angielskiego 2. KIERUNEK: Turystyka i rekreacja 3. POZIOM STUDIÓW: I stopnia 4. ROK/ SEMESTR STUDIÓW: II/1 5. LICZBA PUNKTÓW ECTS: 2 6. LICZBA GODZIN:

Bardziej szczegółowo

Nakład pracy studenta bilans punktów ECTS Obciążenie studenta

Nakład pracy studenta bilans punktów ECTS Obciążenie studenta Lp. Element Opis 1 Nazwa Wstęp do językoznawstwa 2 Typ obowiązkowy 3 Instytut Instytut Nauk Humanistyczno-Społecznych i Turystyki Kod 4 PPWSZ-FA-1-15t-s/n Kierunek, kierunek: filologia 5 specjalność, specjalność:

Bardziej szczegółowo

OPIS PRZEDMIOTU, PROGRAMU NAUCZANIA ORAZ SPOSOBÓW WERYFIKACJI EFEKTÓW KSZTAŁCENIA. CZEŚĆ A * (opis przedmiotu i programu nauczania) OPIS PRZEDMIOTU

OPIS PRZEDMIOTU, PROGRAMU NAUCZANIA ORAZ SPOSOBÓW WERYFIKACJI EFEKTÓW KSZTAŁCENIA. CZEŚĆ A * (opis przedmiotu i programu nauczania) OPIS PRZEDMIOTU Załącznik Nr 1.11 pieczątka jednostki organizacyjnej OPIS PRZEDMIOTU, PROGRAMU NAUCZANIA ORAZ SPOSOBÓW WERYFIKACJI EFEKTÓW KSZTAŁCENIA CZEŚĆ A * (opis przedmiotu i programu nauczania) OPIS PRZEDMIOTU Nazwa

Bardziej szczegółowo

Kod KEK Status Kategoria Profil Kompetencja Kody OEK

Kod KEK Status Kategoria Profil Kompetencja Kody OEK Kierunkowe Efekty Kształcenia Wydział: Wydział Ekonomii i Stosunków Międzynarodowych Stopień: 1. (studia licencjackie) Kierunek: Europeistyka Rok semestr: 2012/13 zimowy Kod KEK Status Kategoria Profil

Bardziej szczegółowo

Gramatyka kontrastywna polsko-angielska. III rok filologii angielskiej studia niestacjonarne I stopnia, semestr II. Profil ogólnoakademicki 2012-2013

Gramatyka kontrastywna polsko-angielska. III rok filologii angielskiej studia niestacjonarne I stopnia, semestr II. Profil ogólnoakademicki 2012-2013 PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE I. KARTA PRZEDMIOTU: Gramatyka kontrastywna polsko-angielska III rok filologii angielskiej studia niestacjonarne I stopnia, semestr II Profil ogólnoakademicki 2012-2013 CEL PRZEDMIOTU

Bardziej szczegółowo

WSZECHNICA POLSKA. SZKOŁA WYŻSZA TWP w Warszawie WSTĘP DO JĘZYKOZNAWSTWA FILOLOGIA. 26 godzin wykładu

WSZECHNICA POLSKA. SZKOŁA WYŻSZA TWP w Warszawie WSTĘP DO JĘZYKOZNAWSTWA FILOLOGIA. 26 godzin wykładu WSZECHNICA POLSKA. SZKOŁA WYŻSZA TWP w Warszawie WSTĘP DO JĘZYKOZNAWSTWA FILOLOGIA Semestr zimowy, rok akad. 2013/ 2014 26 godzin wykładu Tryb zaliczenia: egzamin pisemny w sesji zimowej (luty 2014) Odpowiedzialna

Bardziej szczegółowo

Lista tematów na wewnętrzny egzamin z języka polskiego w roku szkolnym 2015/2016 w Zespole Szkół Ekonomiczno-Usługowych w Świętochłowicach LITERATURA

Lista tematów na wewnętrzny egzamin z języka polskiego w roku szkolnym 2015/2016 w Zespole Szkół Ekonomiczno-Usługowych w Świętochłowicach LITERATURA Lista tematów na wewnętrzny egzamin z języka polskiego w roku szkolnym 2015/2016 w Zespole Szkół Ekonomiczno-Usługowych w Świętochłowicach LITERATURA 1. Konflikt pokoleń jako motyw literatury. Zanalizuj

Bardziej szczegółowo

Problemy emigracji dotyczące polskich obywateli. Paulina Brzezińska

Problemy emigracji dotyczące polskich obywateli. Paulina Brzezińska Problemy emigracji dotyczące polskich obywateli. Paulina Brzezińska Emigracja-wędrówka ludności mająca na celu zmianę miejsca pobytu. Przemieszczanie się ludności jest całkowicie naturalnym zjawiskiem

Bardziej szczegółowo

Gramatyka opisowa języka polskiego Kod przedmiotu

Gramatyka opisowa języka polskiego Kod przedmiotu Gramatyka opisowa języka polskiego - opis przedmiotu Informacje ogólne Nazwa przedmiotu Gramatyka opisowa języka polskiego Kod przedmiotu 09.3-WH-FiP-GOP-1-K-S14_pNadGen0FA8C Wydział Kierunek Wydział Humanistyczny

Bardziej szczegółowo

Socjologiczne i psychologiczne uwarunkowania dwujęzyczności staroobrzędowców regionu suwalsko-augustowskiego

Socjologiczne i psychologiczne uwarunkowania dwujęzyczności staroobrzędowców regionu suwalsko-augustowskiego Uniwersytet Mikołaja Kopernika Wydział Filologiczny Instytut Filologii Słowiańskiej Michał Głuszkowski Socjologiczne i psychologiczne uwarunkowania dwujęzyczności staroobrzędowców regionu suwalsko-augustowskiego

Bardziej szczegółowo

I. DLACZEGO I DLA KOGO NAPISAŁEM TĘ KSIĄŻKĘ? II. JĘZYK OSOBNICZY A JĘZYK SYTUACYJNY...

I. DLACZEGO I DLA KOGO NAPISAŁEM TĘ KSIĄŻKĘ? II. JĘZYK OSOBNICZY A JĘZYK SYTUACYJNY... Spis treści I. DLACZEGO I DLA KOGO NAPISAŁEM TĘ KSIĄŻKĘ?... 13 II. JĘZYK OSOBNICZY A JĘZYK SYTUACYJNY...17 1. Niepowtarzalność języka każdego z nas...17 1.1. Nasz język indywidualny...17 1.2. Czynniki

Bardziej szczegółowo

I.2 Matryca efektów kształcenia: filolo drugiego stopnia WIEDZA. MODUŁ 21 Nau społeczne - przedmiot doo wyboru. MODUŁ 20 Seminarium magisterskie

I.2 Matryca efektów kształcenia: filolo drugiego stopnia WIEDZA. MODUŁ 21 Nau społeczne - przedmiot doo wyboru. MODUŁ 20 Seminarium magisterskie I.2 Matryca efektów kształcenia: filolo drugiego stopnia Efekty kształcenia na kierunku Opis kierunkowych efektów kształcenia Odniesienie efektów do obszaru wiedzy MODUŁ 20 Seminarium magisterskie Seminarium

Bardziej szczegółowo

Słowniki i inne przydatne adresy. oprac. dr Aneta Drabek

Słowniki i inne przydatne adresy. oprac. dr Aneta Drabek Słowniki i inne przydatne adresy oprac. dr Aneta Drabek Encyklopedia PWN Internetowa encyklopedia PWN zawiera wybór 80 tysięcy haseł i 5tysięcy ilustracji ze stale aktualizowanej bazy encyklopedycznej

Bardziej szczegółowo

MODUŁ KSZTAŁCENIA: Praktyczna nauka języka angielskiego: moduł 1

MODUŁ KSZTAŁCENIA: Praktyczna nauka języka angielskiego: moduł 1 Uniwersytet Śląski w Katowicach str. Program kształcenia, załącznik nr. nazwa kierunku FILOLOGIA ANGIELSKA. poziom kształcenia pierwszy 3. profil kształcenia ogólnoakademicki 4. forma prowadzenia stacjonarne

Bardziej szczegółowo

Projekt edukacyjny Tydzień języków obcych. Autorki: Justyna Krawczyk Anita Morawska Wasielak. Granice mojego języka są granicami mojego świata

Projekt edukacyjny Tydzień języków obcych. Autorki: Justyna Krawczyk Anita Morawska Wasielak. Granice mojego języka są granicami mojego świata Granice mojego języka są granicami mojego świata Ludwik Wittgenstein. Projekt edukacyjny Tydzień języków obcych Autorki: Justyna Krawczyk Anita Morawska Wasielak 1 I. Założenia projektu Celem projektu

Bardziej szczegółowo

Kierunkowe efekty kształcenia Po ukończeniu studiów absolwent:

Kierunkowe efekty kształcenia Po ukończeniu studiów absolwent: EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW FILOLOGIA POLSKA poziom kształcenia profil kształcenia tytuł zawodowy absolwenta studia pierwszego stopnia ogólnoakademicki licencjat I. Umiejscowienie kierunku

Bardziej szczegółowo

www.gimtestok.pl Copyright by Wydawnictwo Lingo sp. j., Warszawa 2014 ISBN: 978-83-7892-243-8

www.gimtestok.pl Copyright by Wydawnictwo Lingo sp. j., Warszawa 2014 ISBN: 978-83-7892-243-8 Autor: Paweł Pokora Redaktor serii: Marek Jannasz Koncepcja graficzna serii: Teresa Chylińska-Kur, KurkaStudio Opracowanie graficzne: Piotr Korolewski www.gimtestok.pl Copyright by Wydawnictwo Lingo sp.

Bardziej szczegółowo

STOSUNKI MIĘDZYNARODOWE

STOSUNKI MIĘDZYNARODOWE Karta przedmiotu STOSUNKI MIĘDZYNARODOWE Studia pierwszego stopnia/ ogólnoakademicki Przedmiot: Lektorat języka niemieckiego II Przedmiot w języku angielskim: Kod przedmiotu: Typ przedmiotu/modułu: obowiązkowy

Bardziej szczegółowo

ZAKRES WYMAGAŃ EDUKACYJNYCH NA POSZCZEGÓLNE OCENY SZKOLNE

ZAKRES WYMAGAŃ EDUKACYJNYCH NA POSZCZEGÓLNE OCENY SZKOLNE ZAKRES WYMAGAŃ EDUKACYJNYCH NA POSZCZEGÓLNE OCENY SZKOLNE Ocena bieżąca postępów ucznia uwzględnia wszystkie cztery sprawności językowe, tj.: rozumienie ze słuchu, pisanie, czytanie, mówienie, oraz tzw.

Bardziej szczegółowo

Szwedzki dla imigrantów

Szwedzki dla imigrantów Szwedzki dla imigrantów Cel kształcenia Celem kształcenia w ramach kursu Szwedzki dla imigrantów (sfi) jest zapewnienie osobom dorosłym, które nie posiadają podstawowej znajomości języka szwedzkiego, możliwości

Bardziej szczegółowo

KARTA MONITOROWANIA PODSTAWY PROGRAMOWEJ KSZTAŁCENIA OGÓLNEGO

KARTA MONITOROWANIA PODSTAWY PROGRAMOWEJ KSZTAŁCENIA OGÓLNEGO KARTA MONITOROWANIA PODSTAWY PROGRAMOWEJ KSZTAŁCENIA OGÓLNEGO III etap edukacyjny Poziom III.0 dla początkujących PG im. Tadeusza Kościuszki w Kościerzycach Przedmiot język niemiecki Klasa......... Rok

Bardziej szczegółowo

JAKIE ZNAMY JĘZYKI OBCE?

JAKIE ZNAMY JĘZYKI OBCE? JAKIE ZNAMY JĘZYKI OBCE? Warszawa, październik 2000! Większość, niecałe trzy piąte (57%), Polaków twierdzi, że zna jakiś język obcy. Do braku umiejętności porozumienia się w innym języku niż ojczysty przyznaje

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy system oceniania z języków obcych: j. angielski, j. niemiecki, j. włoski, j. hiszpański, j. rosyjski

Przedmiotowy system oceniania z języków obcych: j. angielski, j. niemiecki, j. włoski, j. hiszpański, j. rosyjski Przedmiotowy system oceniania z języków obcych: j. angielski, j. niemiecki, j. włoski, j. hiszpański, j. rosyjski Nauczyciele uczący: mgr Joanna Kańska, mgr Aleksandra Dul, mgr Anna Nowak, mgr Ewa Lis,

Bardziej szczegółowo

b. umiejętności: 1. student umie komunikować się w sytuacjach związanych z podróżowaniem oraz przez telefon; 2. student potrafi wydawać polecenia;

b. umiejętności: 1. student umie komunikować się w sytuacjach związanych z podróżowaniem oraz przez telefon; 2. student potrafi wydawać polecenia; JĘZYK ANGIELSKI 1. Informacje o przedmiocie (zajęciach), jednostce koordynującej przedmiot, osobie prowadzącej 1.1. Nazwa przedmiotu (zajęć): Język angielski 1.2. Forma przedmiotu: Ćwiczenia, e-learning

Bardziej szczegółowo

ZAKRES WYMAGAŃ EDUKACYJNYCH NA POSZCZEGÓLNE OCENY Z JĘZYKA NIEMIECKIEGO Nauczyciel prowadzący: mgr Agnieszka Krzeszowiak, mgr Teresa Jaśkowska

ZAKRES WYMAGAŃ EDUKACYJNYCH NA POSZCZEGÓLNE OCENY Z JĘZYKA NIEMIECKIEGO Nauczyciel prowadzący: mgr Agnieszka Krzeszowiak, mgr Teresa Jaśkowska ZAKRES WYMAGAŃ EDUKACYJNYCH NA POSZCZEGÓLNE OCENY Z JĘZYKA NIEMIECKIEGO Nauczyciel prowadzący: mgr Agnieszka Krzeszowiak, mgr Teresa Jaśkowska Ocena bieżąca postępów ucznia uwzględnia wszystkie cztery

Bardziej szczegółowo

STOSUNKI MIĘDZYNARODOWE

STOSUNKI MIĘDZYNARODOWE Karta przedmiotu STOSUNKI MIĘDZYNARODOWE Studia pierwszego stopnia/ ogólnoakademicki Przedmiot: Lektorat języka niemieckiego III Przedmiot w języku angielskim: Kod przedmiotu: Typ przedmiotu/modułu: obowiązkowy

Bardziej szczegółowo

NAUCZANIE JĘZYKA POLSKIEGO JAKO OBCEGO DWUSEMESTRALNE STUDIA PODYPLOMOWE

NAUCZANIE JĘZYKA POLSKIEGO JAKO OBCEGO DWUSEMESTRALNE STUDIA PODYPLOMOWE Centrum Języka i Kultury Polskiej w Świecie Wydział Polonistyki Uniwersytet Jagielloński NAUCZANIE JĘZYKA POLSKIEGO JAKO OBCEGO DWUSEMESTRALNE STUDIA PODYPLOMOWE ZJAZDY: 9 10 11 października 2015 23 24

Bardziej szczegółowo

OPIS PRZEDMIOTU, PROGRAMU NAUCZANIA ORAZ SPOSOBÓW WERYFIKACJI EFEKTÓW KSZTAŁCENIA. CZEŚĆ A (opis przedmiotu i programu nauczania) OPIS PRZEDMIOTU

OPIS PRZEDMIOTU, PROGRAMU NAUCZANIA ORAZ SPOSOBÓW WERYFIKACJI EFEKTÓW KSZTAŁCENIA. CZEŚĆ A (opis przedmiotu i programu nauczania) OPIS PRZEDMIOTU pieczątka jednostki organizacyjnej OPIS PRZEDMIOTU, PROGRAMU NAUCZANIA ORAZ SPOSOBÓW WERYFIKACJI EFEKTÓW KSZTAŁCENIA CZEŚĆ A (opis i programu nauczania) OPIS PRZEDMIOTU Nazwa Administracji i Nauk Społecznych

Bardziej szczegółowo

OCENA KIERUNKOWYCH EFEKTÓW KSZTAŁCENIA

OCENA KIERUNKOWYCH EFEKTÓW KSZTAŁCENIA Załącznik nr 1 do uchwały 4/ 2015 Rady Wydziału Filologicznego z dnia 22 września 2015 r. Podstawowe informacje OCENA KIERUNKOWYCH EFEKTÓW KSZTAŁCENIA Kierunek studiów / Poziom kształcenia Profil kształcenia

Bardziej szczegółowo

Dydaktyka literatury i języka polskiego w świetle nowej podstawy programowej.

Dydaktyka literatury i języka polskiego w świetle nowej podstawy programowej. Dydaktyka literatury i języka polskiego w świetle nowej podstawy programowej. Prof. UO dr hab. Jolanta Nocoń Słowo klucz do świata. O kompetencji leksykalnej gimnazjalistów Warszawa 13-14.03.2015 Definicja

Bardziej szczegółowo

Zasady pisania prac dyplomowych

Zasady pisania prac dyplomowych Zasady pisania prac dyplomowych I. POSTANOWIENIA OGÓLNE 1. Prace licencjackie - mogą mieć postać prac przeglądowych: streszczać poglądy filozofów, stanowić świadectwo rozumienia tekstów filozoficznych,

Bardziej szczegółowo

OPIS PRZEDMIOTU gramatyka opisowa języka polskiego (fleksja) / k, 1, II. prof. dr hab. Andrzej S. Dyszak

OPIS PRZEDMIOTU gramatyka opisowa języka polskiego (fleksja) / k, 1, II. prof. dr hab. Andrzej S. Dyszak Nazwa przedmiotu Kod przedmiotu OPIS PRZEDMIOTU gramatyka opisowa języka polskiego (fleksja) 09.03.20/ k, 1, II Humanistyczny Instytut/Katedra Instytut Filologii Polskiej i Kulturoznawstwa Specjalność/specjalizacja

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ FILOLOGICZNY część druga

WYDZIAŁ FILOLOGICZNY część druga WYDZIAŁ FILOLOGICZNY część druga Kierunek/specjalność angielska kultura i literatura angielskiego obszaru językowego angielska kultura-media-translacja angielska nauczycielska z informatyką angielska nauczycielska

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA JĘZYK ANGIELSKI W NAUCZANIU ZINTEGROWANYM W KLASACH I-III

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA JĘZYK ANGIELSKI W NAUCZANIU ZINTEGROWANYM W KLASACH I-III PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA JĘZYK ANGIELSKI W NAUCZANIU ZINTEGROWANYM W KLASACH I-III I POSTANOWIENIA OGÓLNE System oceniania jest zgodny z rozporządzeniem MEN, w sprawie oceniania, klasyfikacji i promowania

Bardziej szczegółowo

I. Umiejscowienie kierunku w obszarze/obszarach kształcenia wraz z uzasadnieniem: Kierunek archeologia mieści się w obszarze nauk humanistycznych.

I. Umiejscowienie kierunku w obszarze/obszarach kształcenia wraz z uzasadnieniem: Kierunek archeologia mieści się w obszarze nauk humanistycznych. Załącznik nr 1 do uchwały nr 441/06/2012 Senatu UR z dnia 21 czerwca 2012 roku EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW: ARCHEOLOGIA poziom kształcenia profil kształcenia tytuł zawodowy absolwenta I STOPIEŃ

Bardziej szczegółowo

4) praktyczne opanowanie umiejętności ogólnych i specjalistycznych, których wpojenie należy do celów nauczania przewidzianych programem nauczania,

4) praktyczne opanowanie umiejętności ogólnych i specjalistycznych, których wpojenie należy do celów nauczania przewidzianych programem nauczania, I. Przedmiotem oceny są: 1) wiadomości i umiejętności według programu nauczania z języka polskiego dla zasadniczej szkoły zawodowej w zakresie podstawowym, o programie nauczania z języka polskiego w danej

Bardziej szczegółowo

Ogólna charakterystyka kierunku studiów

Ogólna charakterystyka kierunku studiów Instytut Kultury Fizycznej Ogólna charakterystyka kierunku studiów 1. Nazwa kierunku studiów: Wychowanie fizyczne 2. Poziom kształcenia: studia I stopnia 3. Profil kształcenia: praktyczny 4. Forma studiów:

Bardziej szczegółowo

PROGRAM AUTORSKI ZAJĘĆ DODATKOWYCH NAUKA SŁÓW PRZEZ ZABAWĘ. w grupie uczniów w Publicznym Gimnazjum im. Mariana

PROGRAM AUTORSKI ZAJĘĆ DODATKOWYCH NAUKA SŁÓW PRZEZ ZABAWĘ. w grupie uczniów w Publicznym Gimnazjum im. Mariana PROGRAM AUTORSKI ZAJĘĆ DODATKOWYCH Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO NAUKA SŁÓW PRZEZ ZABAWĘ w grupie uczniów w Publicznym Gimnazjum im. Mariana Rejewskiego w Białych Błotach w roku szkolnym 2014/2015 REALIZOWANY

Bardziej szczegółowo

Kierunkowe efekty kształcenia Po ukończeniu studiów absolwent:

Kierunkowe efekty kształcenia Po ukończeniu studiów absolwent: EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW FILOLOGIA POLSKA poziom kształcenia profil kształcenia tytuł zawodowy absolwenta studia pierwszego stopnia ogólnoakademicki licencjat I. Umiejscowienie kierunku

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO DLA UCZNIÓW KLASY VI NA POSZCZEGÓLNE OCENY I OKRES OCENA CELUJĄCA

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO DLA UCZNIÓW KLASY VI NA POSZCZEGÓLNE OCENY I OKRES OCENA CELUJĄCA WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO DLA UCZNIÓW KLASY VI NA POSZCZEGÓLNE OCENY I OKRES OCENA CELUJĄCA otrzymuje uczeń, którego wiadomości i umiejętności znacznie wykraczają poza program języka polskiego

Bardziej szczegółowo

WSTĘP. Nauczanie języków obcych w klasach najmłodszych szkoły podstawowej..

WSTĘP. Nauczanie języków obcych w klasach najmłodszych szkoły podstawowej.. WSTĘP W opracowaniu tym wykorzystano dane zbierane przez System Informacji Oświatowej SIO dotyczące nauczania języków obcych w szkołach polskich na róŝnych poziomach nauczania. Głównym przedmiotem zainteresowania

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA JĘZYK KASZUBSKI

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA JĘZYK KASZUBSKI PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA JĘZYK KASZUBSKI KLASY I VI I. Ocenianie osiągnięć uczniów w zakresie języka kaszubskiego ma na celu : - zmierzenie wyników pracy ucznia, - ujawnienie jego osiągnięć i braków,

Bardziej szczegółowo

S Y L A B U S NAZWA PRZEDMIOTU:

S Y L A B U S NAZWA PRZEDMIOTU: S Y L A B U S Druk DNiSS nr 11D NAZWA PRZEDMIOTU: Akwizycja języków słowiańskich Kod przedmiotu: - Rodzaj przedmiotu: kierunkowy; obowiązkowy Wydział: Wydział Humanistyczno-Społeczny Kierunek: filologia

Bardziej szczegółowo

Polityka językowa Unii Europejskiej. Łódź 14 maja 2012

Polityka językowa Unii Europejskiej. Łódź 14 maja 2012 Polityka językowa Unii Europejskiej Łódź 14 maja 2012 Wielojęzyczna Europa od 1958 r. Pierwsze rozporządzenie Rady nr 1/58 stanowi, że oficjalnymi i roboczymi językami są języki państw członkowskich Traktat

Bardziej szczegółowo

Socjolekt polskich alpinistów. Analiza leksykalno-semantyczna słownictwa

Socjolekt polskich alpinistów. Analiza leksykalno-semantyczna słownictwa Socjolekt polskich alpinistów Analiza leksykalno-semantyczna słownictwa Anna Niepytalska-Osiecka Socjolekt polskich alpinistów Analiza leksykalno-semantyczna słownictwa Copyright by Instytut Języka Polskiego

Bardziej szczegółowo

Program studiów II stopnia

Program studiów II stopnia Program studiów II stopnia Kierunek: Specjalność: studia nad słowiańszczyzną wschodnią filologia białoruska Program obejmuje stacjonarne studia białorutenistyczne II stopnia dwuletnie ( semestry) studia

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy system oceniania Przedmiot: język niemiecki

Przedmiotowy system oceniania Przedmiot: język niemiecki Załącznik nr 5 do PS-04 Edycja 1 Strona 1 z 6 Procedury Załącznika 1 1 Przedmiotowy system oceniania Przedmiot: język niemiecki Formy sprawdzenia wiadomości i umiejętności Nazwa formy Odpowiedzi ustne

Bardziej szczegółowo

Kryteria ocen - język angielski - klasa V Project 2

Kryteria ocen - język angielski - klasa V Project 2 Kryteria ocen - język angielski - klasa V Project 2 Ocena celująca Introduction bezbłędnie wita się i żegna przedstawia się, płynnie podaje swoje dane personalne bezbłędnie pyta o umiejętności; mowi, co

Bardziej szczegółowo

Obcokrajowcy i imigranci a język polski. Polacy a języki obce. Na podstawie Polskiego Sondażu Uprzedzeń 2013

Obcokrajowcy i imigranci a język polski. Polacy a języki obce. Na podstawie Polskiego Sondażu Uprzedzeń 2013 Obcokrajowcy i imigranci a język polski. Polacy a języki obce. Na podstawie Polskiego Sondażu Uprzedzeń 2013 Karolina Hansen Marta Witkowska Warszawa, 2014 Polski Sondaż Uprzedzeń 2013 został sfinansowany

Bardziej szczegółowo

MODUŁ KSZTAŁCENIA: Praktyczna nauka języka angielskiego: moduł 2

MODUŁ KSZTAŁCENIA: Praktyczna nauka języka angielskiego: moduł 2 Uniwersytet Śląski w Katowicach str. 1 Program kształcenia, załącznik nr 1. nazwa kierunku FILOLOGIA ANGIELSKA. poziom kształcenia drugi. profil kształcenia ogólnoakademicki 4. forma prowadzenia stacjonarne

Bardziej szczegółowo

LISTA TEMATÓW NA EGZAMIN WEWNĘTRZNY Z JĘZYKA POLSKIEGO W ROKU SZKONYM 2014/2015 ZESPÓŁ SZKÓŁ ZAWODOWYCH IM. STANISŁAWA STASZICA

LISTA TEMATÓW NA EGZAMIN WEWNĘTRZNY Z JĘZYKA POLSKIEGO W ROKU SZKONYM 2014/2015 ZESPÓŁ SZKÓŁ ZAWODOWYCH IM. STANISŁAWA STASZICA LISTA TEMATÓW NA EGZAMIN WEWNĘTRZNY Z JĘZYKA POLSKIEGO W ROKU SZKONYM 2014/2015 ZESPÓŁ SZKÓŁ ZAWODOWYCH IM. STANISŁAWA STASZICA LITERATURA 1. Przedstaw motyw kariery w wybranych utworach literackich różnych

Bardziej szczegółowo

Uczniowie czują potrzebę zaspokajania naturalnej ciekawości świata, wyrażania swoich emocji, zdobywania i pogłębiania wiedzy.

Uczniowie czują potrzebę zaspokajania naturalnej ciekawości świata, wyrażania swoich emocji, zdobywania i pogłębiania wiedzy. Autorski program nauczania opracowany w ramach projektu Urzędu Marszałkowskiego Województwa Kujawsko-Pomorskiego pt. "Coaching i tutoring w stronę nowoczesnej pracy dydaktycznej. ADRESAT Uczniowie klasy

Bardziej szczegółowo

TEMATY Z JĘZYKA POLSKIEGO NA MATURĘ USTNĄ na rok 2010/ 2011 w ZSP im. Orląt Lwowskich w Stopnicy

TEMATY Z JĘZYKA POLSKIEGO NA MATURĘ USTNĄ na rok 2010/ 2011 w ZSP im. Orląt Lwowskich w Stopnicy TEMATY Z JĘZYKA POLSKIEGO NA MATURĘ USTNĄ na rok 2010/ 2011 w ZSP im. Orląt Lwowskich w Stopnicy LITERATURA 1. "Żyć życiem innym niż większość". Twoje rozważania o wybranych bohaterach literackich idących

Bardziej szczegółowo

MIGRACJE ZAROBKOWE POLAKÓW Agenda

MIGRACJE ZAROBKOWE POLAKÓW Agenda Agenda Migracje dziś Preferencje Migracyjne Polaków o o o o o o o Skala planowanych emigracji Kierunki wyjazdów Profil potencjalnego emigranta Długość emigracji Powody emigracji Branże, w których chcieliby

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy system oceniania z historii dla uczniów Gimnazjum.

Przedmiotowy system oceniania z historii dla uczniów Gimnazjum. Przedmiotowy system oceniania z historii dla uczniów Gimnazjum. 1. Przedmiotowy System Oceniania został opracowany na podstawie Wewnątrzszkolnego Systemu Oceniania (WSO) zgodnego z Rozporządzeniem Ministra

Bardziej szczegółowo

Kierunek studiów logistyka należy do obszarów kształcenia w zakresie nauk

Kierunek studiów logistyka należy do obszarów kształcenia w zakresie nauk ekonomika obronności studia pierwszego stopnia - profil ogólno akademicki specjalność obronność państwa Kierunek studiów ekonomika obronności należy do obszarów kształcenia w zakresie nauk społecznych.

Bardziej szczegółowo

Program kształcenia na studiach doktoranckich Wydziału Filologicznego Uniwersytetu Śląskiego (moduł: bibliologia i informatologia)

Program kształcenia na studiach doktoranckich Wydziału Filologicznego Uniwersytetu Śląskiego (moduł: bibliologia i informatologia) Program kształcenia na studiach doktoranckich Wydziału Filologicznego Uniwersytetu Śląskiego (moduł: bibliologia i informatologia) 1. Poziom kształcenia Studia III stopnia 2. Profil kształcenia Ogólnoakademicki

Bardziej szczegółowo

Przedmiot społeczny: Socjolingwistyka. Typ przedmiotu. Informacje ogólne. Kod przedmiotu 09.3-WH-FiPlP-STP- 16. Wydział. Wydział Humanistyczny

Przedmiot społeczny: Socjolingwistyka. Typ przedmiotu. Informacje ogólne. Kod przedmiotu 09.3-WH-FiPlP-STP- 16. Wydział. Wydział Humanistyczny Przedmiot społeczny: Socjolingwistyka - opis przedmiotu Informacje ogólne Nazwa przedmiotu Przedmiot społeczny: Socjolingwistyka Kod przedmiotu 09.3-WH-FiPlP-STP- 16 Wydział Kierunek Wydział Humanistyczny

Bardziej szczegółowo

Zajęcia I: Tropimy błędy językowe mgr Anna Alochno-Janas mgr Anna Alochno-Janas - -

Zajęcia I: Tropimy błędy językowe mgr Anna Alochno-Janas  mgr Anna Alochno-Janas -  - Zajęcia I: Tropimy błędy językowe mgr Anna Alochno-Janas www.arsverbi.pl aaj@arsverbi.pl aaj@arsverbi.pl 1 Czym jest kultura języka? Piękne słowo jest elementem pięknego życia. Gaston Bachelard Kultura

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć. Temat: Obcojęzyczne zasoby Internetu. II etap edukacyjny, zajęcia komputerowe. Treści kształcenia: Cele zoperacjonalizowane:

Scenariusz zajęć. Temat: Obcojęzyczne zasoby Internetu. II etap edukacyjny, zajęcia komputerowe. Treści kształcenia: Cele zoperacjonalizowane: Scenariusz zajęć II etap edukacyjny, zajęcia komputerowe Temat: Obcojęzyczne zasoby Internetu Treści kształcenia: Zajęcia komputerowe: 6. Wykorzystywanie komputera oraz programów i gier edukacyjnych do

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE I. KARTA PRZEDMIOTU: PNJA Słownictwo ( I ROK)

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE I. KARTA PRZEDMIOTU: PNJA Słownictwo ( I ROK) PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE I. KARTA PRZEDMIOTU: PNJA Słownictwo ( I ROK) CEL PRZEDMIOTU C1 Poszerzenie wiedzy oraz słownictwa poprzez analizę i komentarz różnorodnych dokumentów autentycznych z zakresu

Bardziej szczegółowo

SZKOLNA LISTA TEMATÓW 2013/2014

SZKOLNA LISTA TEMATÓW 2013/2014 SZKOLNA LISTA TEMATÓW NA MATURĘ USTNĄ Z JĘZYKA POLSKIEGO 2013/2014 LITERATURA 1. Jednostka wobec nieustannych wyborów moralnych. Omów problem, analizując zachowanie wybranych bohaterów literackich 2. Obrazy

Bardziej szczegółowo

TEMATY NA EGZAMIN USTNY Z JĘZYKA POLSKIEGO W ROKU SZKOLNYM 2013/2014 LITERATURA

TEMATY NA EGZAMIN USTNY Z JĘZYKA POLSKIEGO W ROKU SZKOLNYM 2013/2014 LITERATURA TEMATY NA EGZAMIN USTNY Z JĘZYKA POLSKIEGO W ROKU SZKOLNYM 2013/2014 LITERATURA 1. Najwybitniejsi znawcy natury ludzkiej. Omów temat analizując przykładów zachowań wybranych postaci literackich. 2. Akceptowane

Bardziej szczegółowo

PUBLIKACJE PRACOWNIKÓW. dr hab. Danuta Jastrzębska-Golonka, prof. UKW. Monografie

PUBLIKACJE PRACOWNIKÓW. dr hab. Danuta Jastrzębska-Golonka, prof. UKW. Monografie PUBLIKACJE PRACOWNIKÓW dr hab. Danuta Jastrzębska-Golonka, prof. UKW Monografie Fonetyka wczoraj i dziś. Ewolucja wiedzy fonetycznej w opracowaniach i podręcznikach gramatyki dla szkół średnich okresu

Bardziej szczegółowo

Społeczeństwo późnej nowoczesności zjawiska kulturowe i społeczne. Symptomy ponowoczesności

Społeczeństwo późnej nowoczesności zjawiska kulturowe i społeczne. Symptomy ponowoczesności Nazwa modułu: Społeczeństwo późnej nowoczesności zjawiska kulturowe i społeczne. Symptomy Rok akademicki: 2016/2017 Kod: HSO-1-606-s Punkty ECTS: 14 Wydział: Humanistyczny Kierunek: Socjologia Specjalność:

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN MIĘDZYSZKOLNEGO KONKURSU GRAMATYCZNO LEKSYKALNEGO Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO CHECK YOUR ENGLISH 2016

REGULAMIN MIĘDZYSZKOLNEGO KONKURSU GRAMATYCZNO LEKSYKALNEGO Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO CHECK YOUR ENGLISH 2016 REGULAMIN MIĘDZYSZKOLNEGO KONKURSU GRAMATYCZNO LEKSYKALNEGO Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO CHECK YOUR ENGLISH 2016 I. Cele konkursu Rozbudzanie i rozwijanie zainteresowania językiem angielskim; Doskonalenie znajomości

Bardziej szczegółowo

Regulamin Ogólnopolskiego Konkursu Tematycznego. w roku szkolnym 2012/2013

Regulamin Ogólnopolskiego Konkursu Tematycznego. w roku szkolnym 2012/2013 NP.5563.4.20.2012.AP Losy Bliskich i losy Dalekich Ŝycie Polaków w latach 1914 1989. Regulamin Ogólnopolskiego Konkursu Tematycznego Losy Bliskich i losy Dalekich Ŝycie Polaków w latach 1914 1989 w roku

Bardziej szczegółowo

Spis treści. 1. Analiza zmian i tendencje rozwoju rynku ubezpieczeń komunikacyjnych

Spis treści. 1. Analiza zmian i tendencje rozwoju rynku ubezpieczeń komunikacyjnych Spis treści Wstęp... 9 1. Analiza zmian i tendencje rozwoju rynku ubezpieczeń komunikacyjnych w Polsce... 11 1.1. Charakterystyka i regulacje prawne rynku ubezpieczeń komunikacyjnych w Europie... 11 1.2.

Bardziej szczegółowo

Nauczyciele języków obcych w roku szkolnym 2010/2011

Nauczyciele języków obcych w roku szkolnym 2010/2011 Nauczyciele języków obcych w roku szkolnym 2010/2011 Dane statystyczne zebrała Jadwiga Zarębska Opracowanie raportu: Zespół Wydziału Informacji i Promocji ORE SPIS TREŚCI UWAGI OGÓLNE... 3 ROZDZIAŁ 1.

Bardziej szczegółowo

ORGANIZACJA ZAJĘĆ W PRZEDSZKOLU PRZYGOTOWUJĄCYCH DZIECI DO POSŁUGIWANIA SIĘ JĘZYKIEM OBCYM NOWOŻYTNYM OD ROKU SZKOLNEGO 2015/16

ORGANIZACJA ZAJĘĆ W PRZEDSZKOLU PRZYGOTOWUJĄCYCH DZIECI DO POSŁUGIWANIA SIĘ JĘZYKIEM OBCYM NOWOŻYTNYM OD ROKU SZKOLNEGO 2015/16 ORGANIZACJA ZAJĘĆ W PRZEDSZKOLU PRZYGOTOWUJĄCYCH DZIECI DO POSŁUGIWANIA SIĘ JĘZYKIEM OBCYM NOWOŻYTNYM OD ROKU SZKOLNEGO 2015/16 Elżbieta Pełka-Pryszcz Starszy wizytator Kuratorium Oświaty w Lublinie 16

Bardziej szczegółowo

Losy zawodowe absolwentów Wyższej Szkoły Ekonomiczno- Humanistycznej, rocznik 2011/2012

Losy zawodowe absolwentów Wyższej Szkoły Ekonomiczno- Humanistycznej, rocznik 2011/2012 Losy zawodowe absolwentów Wyższej Szkoły Ekonomiczno- Humanistycznej, rocznik 2011/2012 Zakres badao: Sytuacja absolwentów na rynku pracy Poziom zadowolenia z ukooczonych studiów oraz zdobytej podczas

Bardziej szczegółowo

Uchwała nr 28/II/2013 Senatu Uniwersytetu Jagiellońskiego z dnia 27 lutego 2013 r.

Uchwała nr 28/II/2013 Senatu Uniwersytetu Jagiellońskiego z dnia 27 lutego 2013 r. Uchwała nr 28/II/2013 Senatu Uniwersytetu Jagiellońskiego z dnia 27 lutego 2013 r. w sprawie: utworzenia na Wydziale Filologicznym UJ stacjonarnych i niestacjonarnych studiów drugiego stopnia o profilu

Bardziej szczegółowo

II. Kontrola i ocena pracy ucznia.

II. Kontrola i ocena pracy ucznia. II. Kontrola i ocena pracy ucznia. Formy kontroli I Liceum Ogólnokształcące 1. Kontrola bieżąca (w formie oceny udziału w lekcji, odpowiedzi ustnych, niezapowiedzianych kartkówek i innych form testów osiągnięć

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE Z KURSU METODYCZNO- JĘZYKOWEGO W WIELKIEJ BRYTANII

SPRAWOZDANIE Z KURSU METODYCZNO- JĘZYKOWEGO W WIELKIEJ BRYTANII SPRAWOZDANIE Z KURSU METODYCZNO- JĘZYKOWEGO W WIELKIEJ BRYTANII W dniach 24 lipca- 6 sierpnia 2011r. uczestniczyłam w kursie metodycznojęzykowym pt. Teachers of English Course w ramach programu Comenius-

Bardziej szczegółowo

Karta przedmiotu STOSUNKI MIĘDZYNARODOWE. Przedmiot: Lektorat języka niemieckiego IV Przedmiot w języku angielskim:

Karta przedmiotu STOSUNKI MIĘDZYNARODOWE. Przedmiot: Lektorat języka niemieckiego IV Przedmiot w języku angielskim: Karta przedmiotu STOSUNKI MIĘDZYNARODOWE Studia pierwszego stopnia/ ogólnoakademicki Przedmiot: Lektorat języka niemieckiego IV Przedmiot w języku angielskim: Kod przedmiotu: Typ przedmiotu/modułu: obowiązkowy

Bardziej szczegółowo

Uchwała wchodzi w życie z dniem podjęcia

Uchwała wchodzi w życie z dniem podjęcia UCHWAŁA Nr 44/ 2012 Senatu Akademii im. Jana Długosza w Częstochowie z dnia 23 maja 2012 r. w sprawie określenia efektów kształcenia na kierunku filologia polska studia pierwszego i drugiego stopnia o

Bardziej szczegółowo

Kierunkowe efekty kształcenia Po ukończeniu studiów absolwent:

Kierunkowe efekty kształcenia Po ukończeniu studiów absolwent: Załącznik do uchwały nr 145/06/2013 Senatu Uniwersytetu Rzeszowskiego EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW Administracja studia drugiego stopnia poziom kształcenia profil kształcenia tytuł zawodowy

Bardziej szczegółowo

Czym jest nauczanie dwujęzyczne?

Czym jest nauczanie dwujęzyczne? Języka obcego nauczymy się lepiej kiedy będzie nam on służył do przyswojenia sobie czegoś więcej niż tylko jego samego Jean Duverger Czym jest nauczanie dwujęzyczne? Od pewnego czasu można zauważyć wzrost

Bardziej szczegółowo

MATURA 2010/2011 TEMATY DO EGZAMINU USTNEGO I. LITERATURA

MATURA 2010/2011 TEMATY DO EGZAMINU USTNEGO I. LITERATURA MATURA 2010/2011 TEMATY DO EGZAMINU USTNEGO I. LITERATURA 1.Różne obrazy przyrody w literaturze. Omów sposoby ich kreowania w wybranych utworach 2.Metamorfoza bohatera literackiego i jej sens. Omów problem,

Bardziej szczegółowo

Ankieta dotycząca nauki języka angielskiego dla rodziców uczniów klas VI

Ankieta dotycząca nauki języka angielskiego dla rodziców uczniów klas VI UNIA EUROPEJSKA EUROPEJSKI FUNDUSZ SPOŁECZNY Ankieta dotycząca nauki języka angielskiego dla rodziców uczniów klas VI Bada Szkolnych Uwarunkowań Efektywności Kształcenia Etap VII, 2014 Miejsce na kod ucznia

Bardziej szczegółowo

Słowo wstępne. www.beehappy.pl 3

Słowo wstępne. www.beehappy.pl 3 2 Słowo wstępne Nauka języka angielskiego dla dziecka to poznawanie wszystkiego na nowo. Jeszcze niedawno uczyliśmy swoje pociechy posługiwania się językiem ojczystym, a teraz zaczynamy uczyć je nazywać

Bardziej szczegółowo

Dyrektor Instytutu Badań Edukacyjnych. O g ł a s z a. Konkurs. ADIUNKTA (j. polski) Osoby zainteresowane udziałem w konkursie proszone są o składanie:

Dyrektor Instytutu Badań Edukacyjnych. O g ł a s z a. Konkurs. ADIUNKTA (j. polski) Osoby zainteresowane udziałem w konkursie proszone są o składanie: ADIUNKTA (j. polski) Wykształcenie kierunkowe: filologia polska Stopień naukowy doktora nauk humanistycznych w zakresie filologii polskiej a) kopię dyplomu otrzymania stopnia naukowego doktora 1 ASYSTENTA

Bardziej szczegółowo

Instytut AmerykAnIstykI. PolonIjnych

Instytut AmerykAnIstykI. PolonIjnych studia Na kierunku amerykanistyka I stopnia (licencjackie) II stopnia (magisterskie uzupełniające) w trybie stacjonarnym i niestacjonarnym Instytut AmerykAnIstykI I studiów PolonIjnych studia I stopnia

Bardziej szczegółowo

Michał Garncarek. Polski Język Migowy Poziom podstawowy A1+ Ćwiczenia

Michał Garncarek. Polski Język Migowy Poziom podstawowy A1+ Ćwiczenia Michał Garncarek Polski Język Migowy Poziom podstawowy A1+ Ćwiczenia 1 Recenzja: Grzegorz Majkowski Konsultacje PJM: Tomasz Jagodziński Projekt graficzny okładki: Bartłomiej Garncarek Copyright by Placówka

Bardziej szczegółowo