Neuropatia/miopatia stanów krytycznych

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Neuropatia/miopatia stanów krytycznych"

Transkrypt

1 Anestezjologia i Intensywna Terapia, Sopot 4-5 kwietnia 2014 Neuropatia/miopatia stanów krytycznych Jarosław Sławek * Gdański Uniwersytet Medyczny Szpital Specjalistyczny św. Wojciecha w Gdańsku

2 Neuropatia stanu krytycznego (critical illness polyneuropathy, CIP) Termin ustanowiony przez Boltona w 1984 roku

3 Neuropatia/Miopatia Stanu Krytycznego Critical Illness Neuropathy (CIP) Critical Illness Myopathy (CIM) przyczyna osłabienia mięśni u 50%-70% krytycznie chorych na OIT Khan et al., Neurology 2006

4 Neuropatia/Miopatia Stanu Krytycznego Przyczyny: - sepsa - SIRS: Systemic Inflammatory Response Syndrome (ciężka ogólnoustrojowa odpowiedź na różne infekcje i urazy/oparzenia z niewydolnością wielonarządową) - należy wykluczyć chorobę serca i płuc

5 Neuropatia/Miopatia Stanu Krytycznego Obraz kliniczny: - osłabienie siły mięśniowej (wiotki niedowład) od lekkiej (predylekcja do części dystalnych) do ciężkiej tetraparezy z niewydolnością oddechową - osłabienie/zniesienie odruchów - dystalne osłabienie czucia - zaoszczędzenie nerwów czaszkowych - nakładanie się objawów encefalopatii septycznej z zaburzeniami świadomości zwykle utrudnia rozpoznanie CIP, aż do poprawy świadomości

6 Neuropatia/Miopatia Stanu Krytycznego Obraz elektrofizjologiczny: - polineuropatia czuciowo-ruchowa - uszkodzenie aksonalne (redukcja amplitud >80% odpowiedzi czuciowych i ruchowych) - cechy denerwacji w EMG - prawidłowa próba nużliwości (brak dekrementu) - uszkodzenie włókien czuciowych umożliwia różnicowanie z miopatią (nieobecne), chociaż na początku może być nieobecne Herskovitz S, Scelsa SN, Schaumberg HH. Peripheral neuropathies in clinical practice Oxford University Press 2010, Latronico&Bolton, Lancet Neurology 2011

7 Neuropatia/Miopatia Stanu Krytycznego Różnicowanie: - inne choroby nerwowo-mięśniowe w wywiadzie predysponujące do infekcji i zaburzeń oddychania (SLA, miastenia, neuropatie/miopatie zapalne) - zespół Guillain-Barré (postacie aksonalne: AMAN, AMSAN) (wysokie białko w płynie m-r) - wysoka mielopatia szyjna (MRI) - ropień nadtwardówkowy z uciskiem rdzenia szyjnego (gorączka + tetrapareza) (MRI) - leki neurotoksyczne/miotoksyczne (statyny, kolchicyna) - zatrucie jadem kiełbasianym

8 Obraz neuropatii stanu krytycznego

9 Obraz miopatii stanu krytycznego

10 Neuropatia/Miopatia Stanu Krytycznego miopatia może występować niezależnie lub jednocześnie z CIP może być nawet częstsza niż CIP obraz kliniczny podobny do CIP (może być nie do odróżnienia zajęcie włókien czuciowych w ENG) bardziej proksymalny niedowład z możliwością osłabienia mięśni szyi i twarzy badanie EMG trudne do oceny (można ocenić tylko czynność spoczynkowa, dla dokładnej oceny badać należy mięśnie z zachowaną aktywnością ruchową)

11 Neuropatia/Miopatia Stanu Krytycznego Przyczyny: - stan astmatyczny+wysokie dawki sterydów i środków blokujących złącze n-m (utrata grubych włókien miozynowych) - sepsa - rabdomioliza (wysokie CK) i martwica mięśni Różnicowanie: - zespół Hopkinsa (amiotrofia astmatyczna: polio-like) - niewydolność nerek i wątroby hamowanie metabolizmu leków blokujących złącze n-m (np. vecuronium) elektrofizjologiczna próba nużliwości mięśni Rokowanie: - złe w postaci z martwicą mięśni - lepsze (nawet niż w CIP) w innych formach CIM, o ile chory przeżyje - wystąpienie CIP/CIM pogarsza generalnie rokowanie Herskovitz S, Scelsa SN, Schaumberg HH. Peripheral neuropathies in clinical practice Oxford University Press 2010

12 Neuropatia/Miopatia Stanu Krytycznego Postępowanie: - leczenie choroby podstawowej (SIRS) - unikanie leków blokujących złącze n-m - unikanie steroidów - fizjoterapia - stymulacja elektryczna mięśni

13

14 Intensywna terapia insulinowa: niewiele badań, umiarkowana rekomendacja, trudność prowadzenia niejasny wpływ hipoglikemii na mięśnie, dobry wpływ na przeżywalność (180 dni) i czas pobytu na ICU

15 Terapia steroidowa: brak wpływu

16 Wczesna fizjoterapia: umiarkowany efekt, zalecana, poprawa w zakresie skrócenia sztucznej wentylacji

17 Stymulacja elektryczna mięśni: Brak wpływu, brak rekomendacji

18 Analiza n=490 chorych z jednego ośrodka w Szwajcarii, którzy przeżyli Ostatecznie poddano badaniom (skale MRC, siła mięśniowa, ENG etc.) 51 chorych, 6-24 m-ce po wypisie Po wykluczeniu chorych najstarszych i z ciężkimi innymi chorobami, stan większości chorych uległ poprawie Czynniki niekorzystne rokowniczo: długi pobyt na ICU, długi czas sztucznej wentylacji Konkluzja: obecność CIP nie powinna wpływać na decyzje terapeutyczne w okresie ostrym, ponieważ prognoza poprawy neuropatii jest dobra

19 Inna postać neuropatii stanu krytycznegoneuropatia cienkich włókien Degeneracja śródskórnych zakończeń nerwów czuciowych Główny objaw: ból neuropatyczny Brak zmian w ENG/EMG N=14 chorych, wentylacja >3 dni z sepsą, infekcjami i uszkodzeniem wielonarządowym, wszyscy mieli redukcję ilości zakończeń skórnych U 7 follow up:3-dysautonomia, 3- palące bóle i utrata czucia 2013

20 Konsekwencje uszkodzenia mięśni Rabdomioliza = Mioglobinuria (używane zamiennie, choć mówią o różnych etapach tego samego zespołu)

21 Zmiany martwicze w mięśniu Lindner, Zierz, Nervenarzt 2003

22 Mioglobinuria Nadmierne wydalanie mioglobiny uwalnianej z mięśni Najczęstsze jej powikłanie: ostra niewydolność nerek (5-25% wszystkich przypadków) David WS, Neurol Clin 2000; 18(1):

23 Mioglobinuria przyczyny wrodzone Miopatie metaboliczne Miopatie nie-metaboliczne 1. miopatia Duchenna, Beckera 2. miotonia wrodzona 3. choroby mitochondrialne 4. hipertermia złośliwa

24 Mioglobinuria przyczyny nabyte 1/ urazy mięśni (stłuczenie, zmiażdżenie, oparzenie, porażanie prądem, długotrwały ucisk) 2/ nadmierny wysiłek (marsze, przegrzanie, stan padaczkowy, delirium, stan dystoniczny, tężec) 3/ niedokrwienie mięśni (np. zator) 4/ leki (EACA, hipolipemizujące, metyloksantyny, antydepresanty, neuroleptyki) 5/ toksyny (alkohol, narkotyki) 6/ zaburzenia elektrolitowe (hipokaliemia, hipomagnezemia) 7/ zapalenie wielomięśniowe, skórno-mięśniowe 8/ infekcje (bakterie, wirusy, malaria) Warren et al., Muscle&Nerve 2002; 25: Lindner A, Zierz S, Nervenarzt 2003; 74:

25

26 Złożony mechanizm uszkodzenia mięśni w zespołach uzależnień i wtórna mioglobinuria Richard JR, J Emerg Med. 2000; 19:51-56

27 Mioglobinuria wrodzone miopatie nie-metaboliczne hipertermia złośliwa Defekty genetyczne (gospodarka wapniowa): - gen RYR1, chromosom 19q (receptor rianodynowy) - gen CACNA1S, chromosom 1 - gen CACNLA2, chromosom 7 Dziedziczenie AD, K:M=1:2 1/15000 (dzieci) i 1/ (dorośli) znieczuleń (halotan, sukcynylocholina, pankuronium) Objawy: tachykardia, arytmia, sztywność mięśniowa, gorączka, mioglobinuria, niewydolność nerek Warren JD et al., Muscle&Nerve 2002;25: Hausmanowa-Petrusewicz I, Choroby nerwowo-mięśniowe, PWN 1999

28 Hipertermia złośliwa - postępowanie Odstawienie leków Intensywny nadzór temperatury ciała Płyny: 1-2 litrów w ciągu 3-4 h Dantrolen 1mg/kg i.v., aż do max. dawki 10mg/kg Węglan sodowy, prokainamid, hydrokortyzon, heparyna Profilaktyka: wywiad, test IVCT, unikanie w premedykacji atropiny, fenotiazyn Hausmanowa-Petrusewicz I, Choroby nerwowo-mięśniowe, PWN 1999

29 Mioglobinuria obraz kliniczny Gorączka Objawy mięśniowe (uogólnione bóle, obrzęk, wrażliwość na ucisk, osłabienie siły mięśniowej) Zmiany w moczu (charakterystyczny kolor, brak erytrocytów, dodatnia próba ortoluidynowa) CPK (szybko spada), AST, ALT mioglobiny w surowicy >0,5-1,5mg/dl Mioglobina w moczu (N:3-20ng/ml) David WS, Neurol Clin 2000; 18(1):

30

31 Inne przyczyny zmiany koloru moczu (pigmenturii) Hemoglobinuria Porfiria Leki (np. iprazochrom - Divascan) Pokarmy

32 Powikłania mioglobinurii obrzęk mięśni i ucisk wtórne porażenia nerwów obwodowych ucisk na duże naczynia wtórne niedokrwienie kończyn zaburzenia elektrolitowe zaburzenia rytmu serca, odkładanie wapnia (np. rogówka) ostra niewydolność nerek!!!!

33 Najczęstsza przyczyna mioglobinurii mechaniczny ucisk mięśni u ofiar wypadków, wojen i kataklizmów Zespół przedziałowy (compartment syndrome) - ucisk mięśnia - rozciąganie błony miocytów - uszkodzenie transportu błonowego - napływ Ca +2 do komórki - mioliza - utrata osocza do mięśni (nawet do 18 l) i wtórna hipowolemia - ucisk pni nerwów i naczyń (czasami konieczne przecięcie powięzi) Better OS, Nephron 1990; 55:97

34 Pacjent lat 47 Wypadek samochodowy Rozległy uraz tułowia CPK U/l Mioglobinuria Postępujący obrzęk ściany jamy brzusznej w TK Leczenie: mannitol + wymuszona diureza +alkalizacja moczu Wypisany w stanie dobrym z kreatyniną 0,7mg /dl Slater MS, Mullins RJ, J Am Coll Surg 1998

35 Mioglobinuria - postępowanie Ostra martwica kłębuszków nerkowych płyny +mannitol, diureza ml/h, alkalizacja moczu (dwuwęglan sodu) badać ph, ONN hemodializa, antyoksydanty?, dantrolen?, dopamina? hiperkaliemia diureza, glukonian wapnia hipokalcemia/hiperkalcemia diureza DIC świeże mrożone osocze, heparyna? Ucisk naczyń, nerwów nacięcie powięzi

36 Mioglobinuria - rokowanie Postępowanie jak najszybciej Śmiertelność: 1941: 100% : 3-50% W największej ocenianej grupie chorych (N=372) wynosiła 13%, u 50% wystąpiła ONN Oda J et al. J Trauma 1997; 42:

37 Ostry zespół neuroleptyczny Zwykle po klasycznych neuroleptykach (po raz pierwszy opisany w 1960 roku po haloperidolu) Delay et al., Ann Medico-Psychologique 1960 Częstość: 0,2% osób przyjmujących neuroleptyki (także metoklopramid, prochlorperazyna, droperidol) Caroff&Mann, Med Clin North Am 1993 Taki sam obraz po nagłym odstawieniu L-dopy lub agonistów dopaminy (z. parkinsonizm-hipertermia, rzadki, ~100 opisanych przypadków), ale także po podaniu litu, amoksapiny Groźny dla życia, wymaga intensywnej terapii

38 Ostry zespół neuroleptyczny Może wystąpić w każdym okresie przyjmowania neuroleptyków, ale zwykle na początku, podczas szybkiego zwiększania dawek leku (20% w ciągu 24h, 60% w ciągu tygodnia i prawie 100% w ciągu m-ca) Może wystąpić nawet wtedy, kiedy chory brał już kiedyś neuroleptyki bez żadnych powikłań Czynniki sprzyjające: młodzi mężczyźni, odwodnienie, ekspozycja na zmienne temperatury, hiponatremia, wysiłek, inne choroby mózgu Patofizjologia: zablokowanie rec. D2 w podwzgórzu i prążkowiu Dressler & Benecke, J Neurol 2005

39 Ostry zespół neuroleptyczny - objawy Gorączka >38 C (do 42 C) Sztywność mięśniowa (aż do zaburzeń oddechowych) Drżenie i mioklonie Zaburzenia świadomości (stupor, mutyzm, zespół majaczeniowy) Zaburzenia autonomiczne (tachykardia, wahania ciśnienia krwi- charakterystyczne nadciśnienie skurczowe, tachypnoë), nietrzymanie moczu, nadpotliwość, ślinotok, zaburzenia połykania

40 Ostry zespół neuroleptyczny badania laboratoryjne Wzrost CPK, nawet > j/ml Leukocytoza: /mm3 Kwasica metaboliczna Spadek Fe, Mg, Ca Wzrost AspAT, AlAT, Falk Ryzyko rabdomiolizy i mioglobinurii z wtórną niewydolnością nerek Caroff et al., In: Movement Disorders Emergiences, Humana Press 2005

41 Ostry zespół neuroleptyczny - powikłania Zatrzymanie krążenia i oddechu Niewydolność nerek Zatorowość płucna Aspiracyjne zapalenie płuc DIC Niedokrwienie mózgu Przykurcze mięśniowe Ryzyko nawrotu przy kolejnym włączeniu neuroleptyku: 30% (wskazane atypowe neuroleptyki)

42 Ostry zespół neuroleptyczny - różnicowanie Złośliwa hipertermia (defekt genetyczny (gen RYR1 dla receptora rianodynowego - chr. 19q, CACNA1Schr.1, CACNLA2-chr. 7): objawy podobne do ZZN, ale występują w trakcie lub po znieczuleniu (halotan, miorelaksanty), 1/15 tys. znieczuleń u dzieci i 1/ tys. dorosłych), w premedykacji unikać atropiny i fenotiazyn Śmiertelna katatonia Neuroinfekcje Ostre zatrucie tlenkiem węgla Zespół serotoninowy

43 Algorytm postępowania w ZZN Szybkie rozpoznanie! Odstawienie neuroleptyku/powrót do leczenia dopaminergicznego Monitorowanie (nawodnienie, elektrolity, obniżanie temperatury) Objawy o niewielkim nasileniu: lorazepam i.v., i.m. 1-2mg co 6 h Objawy o łagodnym/umiarkowanym nasileniu: agonista dopaminy: bromokryptyna 2,5-5mg co 8h p.o.(przez sondę) lub amantadyna 100mg co 8 h p.o. (dostępna także we wlewach i.v.) Objawy o umiarkowanym/znacznym nasileniu: dantrolene 1-2,5mg/kg co 6h i.v. Złośliwa katatonia: elektrowstrząsy (6-10) Caroff et al., In: Movement Disorders Emergiences, Humana Press 2005

44 Zespół serotoninergiczny Wzrost aktywności serotoniny Zwykle polekowy (hamowanie rozkłady 5HT, aktywacja receptorów dla 5HT, hamowanie wychwytu zwrotnego) Np. łączne podawanie inhibitorów MAO (także selektywnych dla MAO- A: moklobemid, MAO-B- selegilina i rasagilina z lekami z grupy SSRI) Splątanie, hipertermia, nadpotliwość, tachykardia, nadciśnienie tętnicze, pobudzenie psychoruchowe, śpiączka Mioklonie- najczęstszy objaw neurologiczny Śmiertelność: 11% Leczenie: OIOM (+cyproheptadyna, chlorpormazyna, methysergid, diazepam, propranolol) Często wycofuje się w ciągu doby (inaczej niż ZZN) Frucht SJ, Curr Neurol Neurosci Rep 2005

45 Zespół serotoninergiczny

46 Potencjalne niekorzystne interakcje, mogące wywołać zespół serotoninowy SSRI plus Inhibitory MAO-B (np. selegilina) lub MAO-A (np. moklobemid) SSRI plus tramadol SSRI plus buspiron Tryptany plus SSRI

47 Zespół Serotoninowy: leczenie OIOM Odstawienie odpowiedzialnego leku Cyproheptadyna (Peritol, antagonista histaminy i serotoniny): 4-8mg początkowo, powtarzane po 2 h (jeżeli skuteczne - do 32mg/d w 4 dawkach) Chlorpormazyna (50-100mg i.m.) w ciężkich przypadkach, o ile jesteśmy pewni, że nie jest to ZZN Inne sposoby: diazepam, propranolol Frucht SJ, Curr Neurol Neurosci Rep 2005, Kipps et al., Mov Disord 2005

48 Inne stany ostrej sztywności Tężec Zatrucie strychniną Wścieklizna Stiff-Person syndrome Hyperekplexia Hipokalcemia

49 Stan dystoniczny (dystonic storm) Zaostrzenie w przebiegu dystonii uogólnionej W dystoniach pierwotnych (DYT1) W dystoniach wtórnych (mózgowe porażenie dziecięce, dystonie pourazowe, pozapalne, w przebiegu innych chorób zwyrodnieniowych np. neurodegeneracji z gromadzeniem żelaza (NBIA, dawniej ch. Hallervordena Spatza)

50 Stan dystoniczny (dystonic storm) Czynniki wyzwalające: infekcja z gorączką, leki (podanie penicylaminy w ch. Wilsona, klonazepamu, nagłe odstawienie antycholinergików i litu) Różnicowanie: infekcje OUN, ZZN, zespół serotoninowy, odstawienie baklofenu, złośliwa hipertermia

51 Stan dystoniczny: powikłania Niewydolność oddechowa Odwodnienie Wyczerpanie Zaburzenia autonomiczne Zachłystowe zapalenie płuc Rabdomioliza/mioglobinuria

52 Stan dystoniczny: postępowanie Monitorowanie (oddział intensywnej terapii), nawodnienie, obniżanie temperatury, leki p-bólowe Midazolam we wlewie i.v. Lewodopa (wykluczenie DRD DYT 5) Antycholinergiki (biperiden Akineton, i.m., i.v.) Tetrabenazyna (nie zarejestrowana w Polsce) Neuroleptyki (zalecany pimozyd brak w Polsce rejestracji) Miorelaksanty (dantrolen) Leki p-padaczkowe Uogólniona anestezja (propofol) Dokanałowy baklofen Ablacje stereotaktyczne (talamotomia, palidotomia) lub DBS

53 Nagłe pogorszenie stanu chorego może być efektem awarii urządzeń wszczepianych w leczeniu różnych schorzeń: - stymulatora DBS w ch. Parkinsona i dystoniach - wysunięcia się drenu czy wyłączenia pompy baklofenowej u chorego ze spastycznością (nasilenie spastyczności, zaburzenia świadomości)

54 Morishita et al., Parkinsonism Rel Disord 2010 (Materiał własny)

55 Dziękuję za uwagę Santa Maria Novella, Florencja

Wielonarządowe, ciężkie powikłania w przebiegu zatrucia Baklofenem

Wielonarządowe, ciężkie powikłania w przebiegu zatrucia Baklofenem Wielonarządowe, ciężkie powikłania w przebiegu zatrucia Baklofenem ROTK w Lublinie SPSzW im. Jana Bożego Anna Kujawa Magdalena Majewska Marek Niewiedzioł Kierownik: dr n. med. Hanna Lewandowska - Stanek

Bardziej szczegółowo

Zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej

Zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej 17 Zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej Tabela 17.1. Ocena stopnia zaburzeń równowagi kwasowo-zasadowej ph krwi tętniczej Równowaga kwasowo-zasadowa Stężenie jonu wodorowego (nmol/l) < 7,2 Ciężka kwasica

Bardziej szczegółowo

Lp. Zakres świadczonych usług i procedur Uwagi

Lp. Zakres świadczonych usług i procedur Uwagi Choroby układu nerwowego 1 Zabiegi zwalczające ból i na układzie współczulnym * X 2 Choroby nerwów obwodowych X 3 Choroby mięśni X 4 Zaburzenia równowagi X 5 Guzy mózgu i rdzenia kręgowego < 4 dni X 6

Bardziej szczegółowo

Zasady, Kryteria Przyjęć i Wypisów Pacjentów do Oddziału Intensywnej Terapii

Zasady, Kryteria Przyjęć i Wypisów Pacjentów do Oddziału Intensywnej Terapii Dr n. med. Krzysztof Powała-Niedźwiecki Zasady, Kryteria Przyjęć i Wypisów Pacjentów do Oddziału Intensywnej Terapii Centrum Onkologii Ziemi Lubelskiej im. św. Jana z Dukli Lublin, 2011 1. Do OIT będą

Bardziej szczegółowo

STAN PADACZKOWY. postępowanie

STAN PADACZKOWY. postępowanie STAN PADACZKOWY postępowanie O Wytyczne EFNS dotyczące leczenia stanu padaczkowego u dorosłych 2010; Meierkord H., Boon P., Engelsen B., Shorvon S., Tinuper P., Holtkamp M. O Stany nagłe wydanie 2, red.:

Bardziej szczegółowo

2. Etiopatogeneza astmy... 14 2.1. Układ oddechowy... 14 2.2. Układ krążenia... 16

2. Etiopatogeneza astmy... 14 2.1. Układ oddechowy... 14 2.2. Układ krążenia... 16 INTENSYWNA TERAPIA STANU ASTMATYCZNEGO 1. Definicja... 13 2. Etiopatogeneza astmy... 14 2.1. Układ oddechowy... 14 2.2. Układ krążenia... 16 3. Obraz kliniczny... 17 3.1. Rozpoznanie... 17 3.2. Diagnostyka

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Część I Choroby układu krążenia 1 Wendy A. Ware. Część II Choroby układu oddechowego 137 Eleanor C. Hawkins

Spis treści. Część I Choroby układu krążenia 1 Wendy A. Ware. Część II Choroby układu oddechowego 137 Eleanor C. Hawkins Spis treści Część I Choroby układu krążenia 1 Wendy A. Ware 1 Badanie układu krążenia 2 2 Badania dodatkowe stosowane w chorobach układu krążenia 8 3 Leczenie zastoinowej niewydolności serca 29 4 Zaburzenia

Bardziej szczegółowo

Informacja dla pacjentów

Informacja dla pacjentów info Informacja dla pacjentów ze szpiczakiem mnogim leczonych bortezomibem Polineuropatia indukowana bortezomibem Konsultacja merytoryczna: Prof. dr hab. Lidia Usnarska-Zubkiewicz Katedra i Klinika Hematologii,

Bardziej szczegółowo

Doustne środki antykoncepcyjne a ryzyko wystąpienia zakrzepicy. Dr hab. Jacek Golański Zakład Zaburzeń Krzepnięcia Krwi Uniwersytet Medyczny w Łodzi

Doustne środki antykoncepcyjne a ryzyko wystąpienia zakrzepicy. Dr hab. Jacek Golański Zakład Zaburzeń Krzepnięcia Krwi Uniwersytet Medyczny w Łodzi Doustne środki antykoncepcyjne a ryzyko wystąpienia zakrzepicy Dr hab. Jacek Golański Zakład Zaburzeń Krzepnięcia Krwi Uniwersytet Medyczny w Łodzi Żylna choroba zakrzepowozatorowa (ŻChZZ) stanowi ważny

Bardziej szczegółowo

Konferencja SAMOLECZENIE A EDUKACJA ZDROWOTNA, POLITYKA ZDROWOTNA, ETYKA Kraków, 20.04.2009 r.

Konferencja SAMOLECZENIE A EDUKACJA ZDROWOTNA, POLITYKA ZDROWOTNA, ETYKA Kraków, 20.04.2009 r. Piotr Burda Biuro In formacji T oksykologicznej Szpital Praski Warszawa Konferencja SAMOLECZENIE A EDUKACJA ZDROWOTNA, POLITYKA ZDROWOTNA, ETYKA Kraków, 20.04.2009 r. - Obejmuje stosowanie przez pacjenta

Bardziej szczegółowo

Mechanizm odpowiedzi krążeniowej na ciężki uraz czaszkowo-mózgowy. Izabela Duda

Mechanizm odpowiedzi krążeniowej na ciężki uraz czaszkowo-mózgowy. Izabela Duda Mechanizm odpowiedzi krążeniowej na ciężki uraz czaszkowo-mózgowy Izabela Duda 1 Krążeniowe Systemowe powikłania urazu czaszkowomózgowego Oddechowe: pneumonia, niewydolność oddechowa, ARDS, zatorowość,

Bardziej szczegółowo

LECZENIE CHOROBY LEŚNIOWSKIEGO - CROHNA (chlc) (ICD-10 K 50)

LECZENIE CHOROBY LEŚNIOWSKIEGO - CROHNA (chlc) (ICD-10 K 50) Załącznik B.32. LECZENIE CHOROBY LEŚNIOWSKIEGO - CROHNA (chlc) (ICD-10 K 50) ZAKRES ŚWIADCZENIA GWARANTOWANEGO ŚWIADCZENIOBIORCY SCHEMAT DAWKOWANIA LEKÓW W PROGRAMIE BADANIA DIAGNOSTYCZNE WYKONYWANE W

Bardziej szczegółowo

6.2. Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego DUOKOPT przeznaczone do wiadomości publicznej

6.2. Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego DUOKOPT przeznaczone do wiadomości publicznej 6.2. Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego DUOKOPT przeznaczone do wiadomości publicznej 6.2.1. Podsumowanie korzyści wynikających z leczenia Co to jest T2488? T2488

Bardziej szczegółowo

Mechanizmy utraty ciepła

Mechanizmy utraty ciepła HIPOTERMIA Mechanizmy utraty ciepła Promieniowanie 55-65 % Parowanie - oddychanie 20-30 % Konwekcja 12-15% na wietrze Kondukcja 5 razy w mokrym ubraniu, 25-30 x w zimnej wodzie Hipotermia Spadek temperatury

Bardziej szczegółowo

Cewkowo-śródmiąższowe zapalenie nerek

Cewkowo-śródmiąższowe zapalenie nerek Cewkowo-śródmiąższowe zapalenie nerek Krzysztof Letachowicz Katedra i Klinika Nefrologii i Medycyny Transplantacyjnej, Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu Kierownik: Prof. dr hab. Marian Klinger Cewkowo-śródmiąższowe

Bardziej szczegółowo

Dr med. Halina Strugalska-Cynowska Klinika Neurologii AM w Warszawie

Dr med. Halina Strugalska-Cynowska Klinika Neurologii AM w Warszawie Dr med. Halina Strugalska-Cynowska Klinika Neurologii AM w Warszawie CHOROBY MIĘŚNI Większość pacjentów cierpiących na choroby mięśni i opinia publiczna nazywa tę grupę schorzeń zanikiem mięśni. Zanik

Bardziej szczegółowo

Środki stosowane do znieczulenia ogólnego

Środki stosowane do znieczulenia ogólnego Środki stosowane do znieczulenia ogólnego Znieczulenie ogólne - elementy Anestezia głęboki sen (Hypnosis-sen) Analgesio-zniesienie bólu Areflexio-zniesienie odruchów Atonia - Relaxatio musculorumzwiotczenie

Bardziej szczegółowo

Terapeutyczne Programy Zdrowotne 2012 Leczenie dystonii ogniskowych i połowiczego kurczu twarzy

Terapeutyczne Programy Zdrowotne 2012 Leczenie dystonii ogniskowych i połowiczego kurczu twarzy Załącznik nr 13 do Zarządzenia Nr 59/2011/DGL Prezesa NFZ z dnia 10 października 2011 roku Nazwa programu: LECZENIE DYSTONII OGNISKOWYCH I POŁOWICZEGO KURCZU TWARZY ICD-10 G24.3 - kręcz karku G24.5 - kurcz

Bardziej szczegółowo

Astma oskrzelowa. Zapalenie powoduje nadreaktywność oskrzeli ( cecha nabyta ) na różne bodźce.

Astma oskrzelowa. Zapalenie powoduje nadreaktywność oskrzeli ( cecha nabyta ) na różne bodźce. Astma oskrzelowa Astma jest przewlekłym procesem zapalnym dróg oddechowych, w którym biorą udział liczne komórki, a przede wszystkim : mastocyty ( komórki tuczne ), eozynofile i limfocyty T. U osób podatnych

Bardziej szczegółowo

Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2014/2015

Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2014/2015 Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego Karta przedmiotu Wydział Zdrowia i Nauk Medycznych obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2014/2015 Kierunek studiów: Fizjoterapia

Bardziej szczegółowo

Wpływ zjawiska miejskiej wyspy ciepła na zdrowie

Wpływ zjawiska miejskiej wyspy ciepła na zdrowie Wpływ zjawiska miejskiej wyspy ciepła na zdrowie Prof. dr hab. med. Cezary Pałczyński Dr med. Wojciech Dudek Dr hab. med. Beata Kręcisz Instytut Medycyny Pracy w Łodzi Zmniejszenie prędkości wiatru - czynnika

Bardziej szczegółowo

Dr n. med. Norbert Grząśko w imieniu Polskiej Grupy Szpiczakowej Lublin, 12.04.2008

Dr n. med. Norbert Grząśko w imieniu Polskiej Grupy Szpiczakowej Lublin, 12.04.2008 Ocena skuteczności i bezpieczeństwa leczenia układem CTD (cyklofosfamid, talidomid, deksametazon) u chorych na szpiczaka plazmocytowego aktualizacja danych Dr n. med. Norbert Grząśko w imieniu Polskiej

Bardziej szczegółowo

Choroba wieńcowa Niewydolność serca Nadciśnienie tętnicze

Choroba wieńcowa Niewydolność serca Nadciśnienie tętnicze Choroba wieńcowa Niewydolność serca Nadciśnienie tętnicze Choroba niedokrwienna serca zapotrzebowanie na O2 > moŝliwości podaŝy O2 niedotlenienie upośledzenie czynności mięśnia sercowego przemijające trwałe

Bardziej szczegółowo

Leczenie schizofrenii Neuroleptyki. D. Wołyńczyk-Gmaj S. Niemcewicz

Leczenie schizofrenii Neuroleptyki. D. Wołyńczyk-Gmaj S. Niemcewicz Leczenie schizofrenii Neuroleptyki D. Wołyńczyk-Gmaj S. Niemcewicz Rozmieszczenie receptorów dopaminergicznych w OUN: Układ limbiczny - zakręt obręczy, hipokamp, ciało migdałowate, kora przedczołowa, jądro

Bardziej szczegółowo

LECZENIE TĘTNICZEGO NADCIŚNIENIA PŁUCNEGO SILDENAFILEM I EPOPROSTENOLEM (TNP) (ICD-10 I27, I27.0)

LECZENIE TĘTNICZEGO NADCIŚNIENIA PŁUCNEGO SILDENAFILEM I EPOPROSTENOLEM (TNP) (ICD-10 I27, I27.0) Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 719 Poz. 27 Załącznik B.68. LECZENIE TĘTNICZEGO NADCIŚNIENIA PŁUCNEGO SILDENAFILEM I EPOPROSTENOLEM (TNP) (ICD-10 I27, I27.0) ŚWIADCZENIOBIORCY I. Terapia sildenafilem

Bardziej szczegółowo

Aneks C. (zmiany do krajowych pozwoleń na dopuszczenie do obrotu produktów leczniczych)

Aneks C. (zmiany do krajowych pozwoleń na dopuszczenie do obrotu produktów leczniczych) Aneks C (zmiany do krajowych pozwoleń na dopuszczenie do obrotu produktów leczniczych) ANEKS I WNIOSKI NAUKOWE I PODSTAWY ZMIANY WARUNKÓW POZWOLENIA (POZWOLEŃ) NA DOPUSZCENIE DO OBROTU Wnioski naukowe

Bardziej szczegółowo

Badanie neurologiczne po NZK - propozycja checklisty

Badanie neurologiczne po NZK - propozycja checklisty Badanie neurologiczne po NZK - propozycja checklisty Maciej Wawrzyńczyk Oddział Udarowy Klinika Neurologii SUM w Zabrzu Śląskie Centrum Chorób Serca w Zabrzu Najczęstsze przyczyny przewlekłych zaburzeń

Bardziej szczegółowo

Hipotermia po NZK. II Katedra Kardiologii

Hipotermia po NZK. II Katedra Kardiologii Hipotermia po NZK II Katedra Kardiologii Hipotermia Obniżenie temperatury wewnętrznej < 35 st.c łagodna 32 do 35 st. C umiarkowana 28 do 32 st. C ciężka - < 28 st. C Terapeutyczna hipotermia kontrolowane

Bardziej szczegółowo

Alkoholowy zespół abstynencyjny. i psychozy alkoholowe. - rozpoznawanie i postępowanie

Alkoholowy zespół abstynencyjny. i psychozy alkoholowe. - rozpoznawanie i postępowanie Alkoholowy zespół abstynencyjny i psychozy alkoholowe - rozpoznawanie i postępowanie Prof. dr hab. Marcin Wojnar ALKOHOLOWY ZESPÓŁ ABSTYNENCYJNY (AZA) F10.3 (ICD-10) Zespół objawów pojawiających się wskutek

Bardziej szczegółowo

Dz. U. z 2013 poz. 1347 Brzmienie od 5 grudnia 2013. I. Osoby dorosłe

Dz. U. z 2013 poz. 1347 Brzmienie od 5 grudnia 2013. I. Osoby dorosłe Dz. U. z 2013 poz. 1347 Brzmienie od 5 grudnia 2013 Załącznik nr 1 WYKAZ NIEULECZALNYCH, POSTĘPUJĄCYCH, OGRANICZAJĄCYCH ŻYCIE CHORÓB NOWOTWOROWYCH INIENOWOTWOROWYCH, W KTÓRYCH SĄ UDZIELANE ŚWIADCZENIA

Bardziej szczegółowo

Leki przeciwdepresyjne

Leki przeciwdepresyjne Leki przeciwdepresyjne Antydepresanty Mechanizm działania leków przeciwdepresyjnych c) Selektywne inhibitory wychwytu serotoniny (fluoksetyna, paroksetyna) d) Selektywne inhibitory wychwytu serotoniny

Bardziej szczegółowo

inwalidztwo rodzaj pracy

inwalidztwo rodzaj pracy Zdrowie jest najważniejsze Wykłady wraz z konsultacjami medycznymi realizowane przez Stowarzyszenia na rzecz rozwoju wsi Bogufałów Źródło Baryczy w ramach wspierania realizacji zadania publicznego przez

Bardziej szczegółowo

POSTĘPOWANIE W CUKRZYCY I OPIEKA NAD DZIECKIEM W PLACÓWKACH OŚWIATOWYCH

POSTĘPOWANIE W CUKRZYCY I OPIEKA NAD DZIECKIEM W PLACÓWKACH OŚWIATOWYCH POSTĘPOWANIE W CUKRZYCY I OPIEKA NAD DZIECKIEM W PLACÓWKACH OŚWIATOWYCH CUKRZYCA.? cukrzyca to grupa chorób metabolicznych charakteryzujących się hiperglikemią (podwyższonym poziomem cukru we krwi) wynika

Bardziej szczegółowo

Diagnostyka różnicowa omdleń

Diagnostyka różnicowa omdleń Diagnostyka różnicowa omdleń II KATEDRA KARDIOLOGII CM UMK 2014 Omdlenie - definicja Przejściowa utrata przytomności spowodowana zmniejszeniem perfuzji mózgu (przerwany przepływ mózgowy na 6-8sek lub zmniejszenie

Bardziej szczegółowo

HIPOTERMIA definicje, rozpoznawanie, postępowanie

HIPOTERMIA definicje, rozpoznawanie, postępowanie HIPOTERMIA definicje, rozpoznawanie, postępowanie dr med. Maciej Sterliński Szkolenie z zakresu ratownictwa lodowego WOPR Województwa Mazowieckiego Zegrze, 19.02.2006 Główne cele działania zespołów ratowniczych

Bardziej szczegółowo

LECZENIE TĘTNICZEGO NADCIŚNIENIA PŁUCNEGO SILDENAFILEM, EPOPROSTENOLEM I MACYTENTANEM (TNP) (ICD-10 I27, I27.0)

LECZENIE TĘTNICZEGO NADCIŚNIENIA PŁUCNEGO SILDENAFILEM, EPOPROSTENOLEM I MACYTENTANEM (TNP) (ICD-10 I27, I27.0) Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 731 Poz. 66 Załącznik B.68. LECZENIE TĘTNICZEGO NADCIŚNIENIA PŁUCNEGO SILDENAFILEM, EPOPROSTENOLEM I MACYTENTANEM (TNP) (ICD-10 I27, I27.0) ŚWIADCZENIOBIORCY I. Terapia

Bardziej szczegółowo

Nitraty -nitrogliceryna

Nitraty -nitrogliceryna Nitraty -nitrogliceryna Poniżej wpis dotyczący nitrogliceryny. - jest trójazotanem glicerolu. Nitrogliceryna podawana w dożylnym wlewie: - zaczyna działać po 1-2 minutach od rozpoczęcia jej podawania,

Bardziej szczegółowo

Marcin Leszczyk SKN przy Klinice Chorób Wewnętrznych i Kardiologii WUM

Marcin Leszczyk SKN przy Klinice Chorób Wewnętrznych i Kardiologii WUM Marcin Leszczyk SKN przy Klinice Chorób Wewnętrznych i Kardiologii WUM Definicja NS to zespół kliniczny, w którym wskutek dysfunkcji serca jego pojemność minutowa jest zmniejszona w stosunku do zapotrzebowania

Bardziej szczegółowo

Przedmowa 11 Bożydar Latkowski Antoni Prusiński. Wprowadzenie 12 Antoni Prusiński. Część I. Wybrane problemy otoneurologii 21

Przedmowa 11 Bożydar Latkowski Antoni Prusiński. Wprowadzenie 12 Antoni Prusiński. Część I. Wybrane problemy otoneurologii 21 Spis treści Przedmowa 11 Wprowadzenie 12 Część I. Wybrane problemy otoneurologii 21 1. ABC anatomii i fizjologii narządu przedsionkowego jako obwodowego receptora układu równowagi 22 2. Badanie otoneurologiczne

Bardziej szczegółowo

David Levy. P raktyczna OPIEKA DIABETOLOGICZNA

David Levy. P raktyczna OPIEKA DIABETOLOGICZNA David Levy P raktyczna OPIEKA DIABETOLOGICZNA David Levy m d P raktyczna OPIEKA DIABETOLOGICZNA Redakcja naukowa tłumaczenia prof. dr hab. n. med. W ALDEM AR KARNAFEL Z języka angielskiego tłumaczyła dr

Bardziej szczegółowo

LECZENIE ZAAWANSOWANEGO RAKA JELITA GRUBEGO (ICD-10 C 18 C 20)

LECZENIE ZAAWANSOWANEGO RAKA JELITA GRUBEGO (ICD-10 C 18 C 20) Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 511 Poz. 42 Załącznik B.4. LECZENIE ZAAWANSOWANEGO RAKA JELITA GRUBEGO (ICD-10 C 18 C 20) ZAKRES ŚWIADCZENIA GWARANTOWANEGO ŚWIADCZENIOBIORCY 1. Leczenie zaawansowanego

Bardziej szczegółowo

Migotanie przedsionków Aleksandra Jarecka Studenckie Koło Naukowe przy Klinice Chorób Wewnętrznych i Kardiologii Szpitala Klinicznego Dzieciątka Jezus w Warszawie Kierownik Kliniki - prof. dr hab. Piotr

Bardziej szczegółowo

Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u chorych na cukrzycę 2009. Stanowisko Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego

Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u chorych na cukrzycę 2009. Stanowisko Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u chorych na cukrzycę 2009 Stanowisko Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego Postępowanie w stanach nagłych: I II III IV Hipoglikemia Cukrzycowa kwasica ketonowa

Bardziej szczegółowo

Farmakologia leków stosowanych w chorobach afektywnych

Farmakologia leków stosowanych w chorobach afektywnych Farmakologia leków stosowanych w chorobach afektywnych Prof. UM dr hab. Przemysław Mikołajczak Katedra i Zakład Farmakologii Uniwersytet Medyczny im. K.Marcinkowskiego w Poznaniu 1 Depresja Obniżony nastrój

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 12 grudnia 2011 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 12 grudnia 2011 r. Dziennik Ustaw Nr 269 15687 Poz. 1597 1597 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 12 grudnia 2011 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu programów zdrowotnych Na

Bardziej szczegółowo

LECZENIE CHOROBY GAUCHERA ICD-10 E

LECZENIE CHOROBY GAUCHERA ICD-10 E załącznik nr 19 do zarządzenia Nr 36/2008/DGL Prezesa NFZ z dnia 19 czerwca 2008 r. Nazwa programu: LECZENIE CHOROBY GAUCHERA ICD-10 E 75 Zaburzenia przemian sfingolipidów i inne zaburzenia spichrzania

Bardziej szczegółowo

ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA

ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA 42 UZUPEŁNIENIA ZAWARTE W ODPOWIEDNICH PUNKTACH CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO DLA PRODUKTÓW ZAWIERAJĄCYCH

Bardziej szczegółowo

Patofizjologia resuscytacji krążeniowo - oddechowej

Patofizjologia resuscytacji krążeniowo - oddechowej Patofizjologia resuscytacji krążeniowo - oddechowej Resuscytacja krążeniowo - oddechowa Optymalizacja krążenia wieńcowego i mózgowego Układ nerwowy: Średni przepływ krwi: 70ml/100g/min Przepływ krwi w

Bardziej szczegółowo

Hiperkaliemia. Dzienne zapotrzebowanie. Kierownik Kliniki: Prof. dr hab. n. med. Anna Wasilewska. 1 meq/kg/dobę. 1 meq K + - 2,5cm banana

Hiperkaliemia. Dzienne zapotrzebowanie. Kierownik Kliniki: Prof. dr hab. n. med. Anna Wasilewska. 1 meq/kg/dobę. 1 meq K + - 2,5cm banana Kierownik Kliniki: Prof. dr hab. n. med. Anna Wasilewska Dzienne zapotrzebowanie 1 meq/kg/dobę 1 meq K + - 2,5cm banana Dzienne zapotrzebowanie osoby 70 kg = 30 cm banana 1 Prawidłowe wartości potasu w

Bardziej szczegółowo

Zaawansowany. Zaliczenie pierwszego semestru z anatomii i z patologii

Zaawansowany. Zaliczenie pierwszego semestru z anatomii i z patologii 1 Kierunek: PILĘGNIARSTWO Nazwa przedmiotu Chirurgia i pielęgniarstwo chirurgiczne Kod przedmiotu Poziom przedmiotu Rok studiów Semestr Liczba punktów Metody nauczania Język wykładowy Imię i nazwisko wykładowcy

Bardziej szczegółowo

WCZESNE OBJAWY CHOROBY NOWOTWOROWEJ U DZIECI

WCZESNE OBJAWY CHOROBY NOWOTWOROWEJ U DZIECI WCZESNE OBJAWY CHOROBY NOWOTWOROWEJ U DZIECI Elżbieta Adamkiewicz-Drożyńska Katedra i Klinika Pediatrii, Hematologii i Onkologii Początki choroby nowotworowej u dzieci Kumulacja wielu zmian genetycznych

Bardziej szczegółowo

Wybrane zaburzenia lękowe. Tomasz Tafliński

Wybrane zaburzenia lękowe. Tomasz Tafliński Wybrane zaburzenia lękowe Tomasz Tafliński Cel prezentacji Przedstawienie najważniejszych objawów oraz rekomendacji klinicznych dotyczących rozpoznawania i leczenia: Uogólnionego zaburzenia lękowego (GAD)

Bardziej szczegółowo

spis treści Część i: Podstawy neuroanatomii i neurofizjologii... 15 Cele rozdziałów... 16 Słowa kluczowe... 16

spis treści Część i: Podstawy neuroanatomii i neurofizjologii... 15 Cele rozdziałów... 16 Słowa kluczowe... 16 spis treści Część i: Podstawy neuroanatomii i neurofizjologii... 15 Cele rozdziałów... 16 Słowa kluczowe... 16 1. Rozwój i podział układu nerwowego Janusz Moryś... 17 1.1. Rozwój rdzenia kręgowego... 17

Bardziej szczegółowo

ZMIANY W ORGANIZMIE SPOWODOWANE PICIEM ALKOHOLU

ZMIANY W ORGANIZMIE SPOWODOWANE PICIEM ALKOHOLU ZMIANY W ORGANIZMIE SPOWODOWANE PICIEM ALKOHOLU ( na podstawie artykułu zamieszczonego na portalu internetowym www.wp.pl zebrał i opracował administrator strony www.atol.org.pl ) Przewlekłe nadużywanie

Bardziej szczegółowo

Zakażenia w Oddziałach Intensywnej Terapii SEPSA Możliwe miejsca zakażenia Czynniki patogenne Bakterie G dodatnie, G ujemne Bakterie beztlenowe Grzyby Wirusy Pierwotniaki Zakażenia szpitalne Występują

Bardziej szczegółowo

Hipokaliemia. Kierownik Kliniki: Prof. dr hab. n. med. Anna Wasilewska. Hipokaliemia (1)

Hipokaliemia. Kierownik Kliniki: Prof. dr hab. n. med. Anna Wasilewska. Hipokaliemia (1) Hipokaliemia Kierownik Kliniki: Prof. dr hab. n. med. Anna Wasilewska Hipokaliemia (1) Hipokaliemia stężenie potasu w surowicy krwi

Bardziej szczegółowo

Stany naglące w pediatrii

Stany naglące w pediatrii Stany naglące w pediatrii dr n. med. Jolanta Meller Przyczyny i mechanizmy stanu zagrożenia życia w różnych grupach wiekowych Rozpoznanie stanu krytycznego u dziecka zaburzenia świadomości i siły mięśniowej

Bardziej szczegółowo

ZBYT PÓŹNE WYKRYWANIE RAKA NERKI ROLA LEKARZA PIERWSZEGO KONTAKTU

ZBYT PÓŹNE WYKRYWANIE RAKA NERKI ROLA LEKARZA PIERWSZEGO KONTAKTU ZBYT PÓŹNE WYKRYWANIE RAKA NERKI ROLA LEKARZA PIERWSZEGO KONTAKTU 14 czerwca 2012 r dr n. med. Piotr Tomczak Klinika Onkologii U.M. Poznań Epidemiologia raka nerki RCC stanowi 2 3% nowotworów złośliwych

Bardziej szczegółowo

Oddział Chorób Wewnętrznych - ARION Szpitale sp. z o.o. Zespół Opieki Zdrowotnej w Biłgoraju

Oddział Chorób Wewnętrznych - ARION Szpitale sp. z o.o. Zespół Opieki Zdrowotnej w Biłgoraju Nazwa świadczenia A26 zabiegi zwalczające ból i na układzie współczulnym A31 choroby nerwów obwodowych A32 choroby mięśni A33 zaburzenia równowagi A34c guzy mózgu i rdzenia kręgowego < 4 dni A34d guzy

Bardziej szczegółowo

LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35)

LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35) Załącznik B.29. LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35) ŚWIADCZENIOBIORCY 1.Kryteria kwalifikacji 1.1 Leczenia interferonem beta: 1) wiek od 12 roku życia; 2) rozpoznanie postaci rzutowej stwardnienia

Bardziej szczegółowo

I. Cukrzycowa choroba nerek (nefropatia cukrzycowa)

I. Cukrzycowa choroba nerek (nefropatia cukrzycowa) Spis treści 1. Wprowadzenie 13 Wstęp do wydania II 16 I. Cukrzycowa choroba nerek (nefropatia cukrzycowa) 2. Podstawowa charakterystyka struktury i czynności nerek 21 3. Czynniki wpływające na rozwój uszkodzenia

Bardziej szczegółowo

Spis treści Wprowadzenie do anestezji geriatrycznej Biologiczne uwarunkowania procesu starzenia Starzenie na poziomie narządowym

Spis treści Wprowadzenie do anestezji geriatrycznej Biologiczne uwarunkowania procesu starzenia Starzenie na poziomie narządowym Spis treści CZĘŚĆ OGÓLNA 11. Wprowadzenie do anestezji geriatrycznej Laura Wołowicka... 3 Wybrane informacje demograficzne... 3 Światowe tendencje demograficzne... 4 Europejskie badania demograficzne...

Bardziej szczegółowo

Przewlekła obturacyjna choroba płuc w wieku podeszłym. Maria Korzonek Wydział Nauk o Zdrowiu PAM

Przewlekła obturacyjna choroba płuc w wieku podeszłym. Maria Korzonek Wydział Nauk o Zdrowiu PAM Przewlekła obturacyjna choroba płuc w wieku podeszłym Maria Korzonek Wydział Nauk o Zdrowiu PAM Występowanie POCHP u ludzi starszych POCHP występuje u 46% osób w wieku starszym ( III miejsce) Choroby układu

Bardziej szczegółowo

ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA

ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA 25 UZUPEŁNIENIA ZAWARTE W ODPOWIEDNICH PUNKTACH CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO DLA PRODUKTÓW ZAWIERAJĄCYCH

Bardziej szczegółowo

Definicja INFEKCYJNE ZAPALENIE WSIERDZIA 2015-04-23

Definicja INFEKCYJNE ZAPALENIE WSIERDZIA 2015-04-23 Definicja INFEKCYJNE ZAPALENIE WSIERDZIA II KATEDRA KARDIOLOGII CM UMK 2014 Wewnątrznaczyniowe zakażenie obejmujące struktury serca (np. zastawki, wsierdzie komór i przedsionków), duże naczynia krwionośne

Bardziej szczegółowo

Annex I. Podsumowanie naukowe i uzasadnienie dla wprowadzenia zmiany w warunkach pozwolenia

Annex I. Podsumowanie naukowe i uzasadnienie dla wprowadzenia zmiany w warunkach pozwolenia Annex I Podsumowanie naukowe i uzasadnienie dla wprowadzenia zmiany w warunkach pozwolenia Podsumowanie naukowe Biorąc pod uwagę Raport oceniający komitetu PRAC dotyczący Okresowego Raportu o Bezpieczeństwie

Bardziej szczegółowo

ZASADY PRZYGOTOWANIA PACJENTA DO ZNIECZULENIA (1.0) ODDZIAŁ ANESTEZJOLOGII I INTENSYWNEJ TERAPII DZIECI I NOWORODKÓW

ZASADY PRZYGOTOWANIA PACJENTA DO ZNIECZULENIA (1.0) ODDZIAŁ ANESTEZJOLOGII I INTENSYWNEJ TERAPII DZIECI I NOWORODKÓW Marek Sobol Oddział Anestezjologii Intensywnej Terapii Dzieci ZASADY PRZYGOTOWANIA PACJENTA DO ZNIECZULENIA (1.0) ODDZIAŁ ANESTEZJOLOGII I INTENSYWNEJ TERAPII DZIECI I NOWORODKÓW SZPITAL PEDIATRYCZNY W

Bardziej szczegółowo

Podsumowanie danych o bezpieczeństwie stosowania produktu leczniczego Hydrocortisonum-SF

Podsumowanie danych o bezpieczeństwie stosowania produktu leczniczego Hydrocortisonum-SF VI.2 VI.2.1 Podsumowanie danych o bezpieczeństwie produktu leczniczego Hydrocortisonum-SF Omówienie rozpowszechnienia choroby VI.2.2 Streszczenie korzyści z leczenia VI.2.3 Dotychczas nieznane korzyści

Bardziej szczegółowo

FIZJOTERAPII NEURO OGICZ

FIZJOTERAPII NEURO OGICZ FIZJOTERAPII NEURO OGICZ K M i l l J l EDWAI TSGHiitCO TERAPEUTYCZNE W FIZJOTERAPII NEUROLOGICZNEJ SUZANNE TBNIC MARTIN MARY KESSLER Redakcja wydania I polskiego Edward Sauiicz E L S E V IE R URBAN&PARTNER

Bardziej szczegółowo

Porażenia przez pioruny w Tatrach Polskich. lek. med. Sylweriusz Kosiński TOPR Zakopane

Porażenia przez pioruny w Tatrach Polskich. lek. med. Sylweriusz Kosiński TOPR Zakopane Porażenia przez pioruny w Tatrach Polskich lek. med. Sylweriusz Kosiński TOPR Zakopane epidemiologia w USA z powodu porażeń ginie rocznie około osób śmiertelność ogółem 3% 85% ofiar to mężczyźni w wieku

Bardziej szczegółowo

Definicja INFEKCYJNE ZAPALENIE WSIERDZIA

Definicja INFEKCYJNE ZAPALENIE WSIERDZIA INFEKCYJNE ZAPALENIE WSIERDZIA II KATEDRA KARDIOLOGII CM UMK 2014 Definicja Wewnątrznaczyniowe zakażenie obejmujące struktury serca (np. zastawki, wsierdzie komór i przedsionków), duże naczynia krwionośne

Bardziej szczegółowo

LECZENIE TĘTNICZEGO NADCIŚNIENIA PŁUCNEGO (TNP) (ICD-10 I 27, I 27.0)

LECZENIE TĘTNICZEGO NADCIŚNIENIA PŁUCNEGO (TNP) (ICD-10 I 27, I 27.0) Załącznik B.31. LECZENIE TĘTNICZEGO NADCIŚNIENIA PŁUCNEGO (TNP) (ICD-10 I 27, I 27.0) A. Leczenie TNP u dorosłych 1. Leczenie I rzutu 1.1 Leczenie I rzutu sildenafilem 1.2 Leczenie I rzutu bosentanem 2.

Bardziej szczegółowo

1. Ogólne zasady postêpowania w stanach zagro enia ycia Zbigniew G¹sior, 000 Wojciech Rychlik... 013

1. Ogólne zasady postêpowania w stanach zagro enia ycia Zbigniew G¹sior, 000 Wojciech Rychlik... 013 Spis treœci 1 Ogólne zasady postêpowania w stanach zagro enia ycia Zbigniew G¹sior, 000 Wojciech Rychlik 013 11 Uwagi ogólne 013 12 DoraŸna pomoc przedszpitalna 014 13 Postêpowanie na oddziale szpitalnym

Bardziej szczegółowo

Badania pracowniane w chorobach nerek u dzieci. Klinika Kardiologii i Nefrologii Dziecięcej I Katedra Pediatrii Akademia Medyczna w Poznaniu

Badania pracowniane w chorobach nerek u dzieci. Klinika Kardiologii i Nefrologii Dziecięcej I Katedra Pediatrii Akademia Medyczna w Poznaniu Badania pracowniane w chorobach nerek u dzieci Klinika Kardiologii i Nefrologii Dziecięcej I Katedra Pediatrii Akademia Medyczna w Poznaniu Badanie ogólne moczu Barwa Przejrzystość Odczyn Ciężar właściwy

Bardziej szczegółowo

Spis treści. 1. Bóle głowy... 17. 2. Zawroty głowy... 33. lecz 5

Spis treści. 1. Bóle głowy... 17. 2. Zawroty głowy... 33. lecz 5 lecz 5 Spis treści 1. Bóle głowy............. 17 Klasyfikacja bólów głowy........... 17 Diagnostyka.............. 19 Wywiad.............. 19 Badanie stanu ogólnego i neurologicznego...... 20 Migrena...............

Bardziej szczegółowo

Nazwa programu: LECZENIE PIERWOTNYCH NIEDOBORÓW ODPORNOŚCI U DZIECI

Nazwa programu: LECZENIE PIERWOTNYCH NIEDOBORÓW ODPORNOŚCI U DZIECI Załącznik nr 11 do Zarządzenia Nr 41/2009 Prezesa NFZ z dnia 15 września 2009 roku Nazwa programu: LECZENIE PIERWOTNYCH NIEDOBORÓW ODPORNOŚCI U DZIECI ICD 10 D80 w tym D80.0, D80.1, D80.3, D80.4, D80.5,

Bardziej szczegółowo

Stopa cukrzycowa. Dr med. Anna Korzon-Burakowska Katedra Nadciśnienia Tętniczego i Diabetologii AMG Kierownik prof.dr hab. med. B.

Stopa cukrzycowa. Dr med. Anna Korzon-Burakowska Katedra Nadciśnienia Tętniczego i Diabetologii AMG Kierownik prof.dr hab. med. B. Stopa cukrzycowa Dr med. Anna Korzon-Burakowska Katedra Nadciśnienia Tętniczego i Diabetologii AMG Kierownik prof.dr hab. med. B. Wyrzykowski Stopa cukrzycowa - definicja Infekcja, owrzodzenie lub destrukcja

Bardziej szczegółowo

Neurolog dziecięcy i szkoła koalicja czy opozycja? Dr n med. Katarzyna Wojaczyńska-Stanek

Neurolog dziecięcy i szkoła koalicja czy opozycja? Dr n med. Katarzyna Wojaczyńska-Stanek Neurolog dziecięcy i szkoła koalicja czy opozycja? Dr n med. Katarzyna Wojaczyńska-Stanek Czym jest szkoła? Budynek Miejscem nauki wiedzy norm społecznych norm etycznych Miejscem wcielania w życie idei

Bardziej szczegółowo

Stany nadkrzepliwości (trombofilie)

Stany nadkrzepliwości (trombofilie) Stany nadkrzepliwości (trombofilie) DEFINICJA I ETIOPATOGENEZA Genetycznie uwarunkowana lub nabyta skłonność do zakrzepicy żylnej lub (rzadko) tętniczej, związana z nieprawidłowościami hematologicznymi.

Bardziej szczegółowo

Zaburzenia neurologiczne w chorobach wewnętrznych

Zaburzenia neurologiczne w chorobach wewnętrznych E.Szmidt-Salkowska Zaburzenia neurologiczne w chorobach wewnętrznych 1. Encefalopatia nadciśnieniowa Patomechanizm : Zaburzenia w autoregulacji mózgowego przepływu krwi doprowadzać może do: 1 teoria- obrzęk

Bardziej szczegółowo

CHOROBY WEWNĘTRZNE CHOROBY UKŁADU MOCZOWEGO

CHOROBY WEWNĘTRZNE CHOROBY UKŁADU MOCZOWEGO CHOROBY WEWNĘTRZNE CHOROBY UKŁADU MOCZOWEGO Dariusz Moczulski Klinika Chorób Wewnętrznych i Nefrodiabetologii Uniwersytecki Szpital Kliniczny im. WAM ul. Żeromskiego 113, Łódź Cukrzycowa choroba nerek

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 8 grudnia 2011 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 8 grudnia 2011 r. Dziennik Ustaw Nr 269 15678 Poz. 1593 1593 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 8 grudnia 2011 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu programów zdrowotnych Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Należą do najczęstszych urazów mózgu Zmiany w badaniach obrazowych z czasem pogarszają się

Należą do najczęstszych urazów mózgu Zmiany w badaniach obrazowych z czasem pogarszają się Złamania kości czaszki U 1/3 chorych po ciężkim urazie głowy nie występuje złamanie kości czaszki Złamanie może być linijne, z wgłobieniem lub z rozerwaniem szwów Zdjęcia rtg nie są wystarczające w diagnostyce

Bardziej szczegółowo

LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35)

LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35) Załącznik B.29. LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35) ŚWIADCZENIOBIORCY ZAKRES ŚWIADCZENIA GWARANTOWANEGO SCHEMAT DAWKOWANIA LEKÓW W PROGRAMIE BADANIA DIAGNOSTYCZNE WYKONYWANE W RAMACH PROGRAMU

Bardziej szczegółowo

Przewlekłe schorzenia neurologiczne a planowane znieczulenie

Przewlekłe schorzenia neurologiczne a planowane znieczulenie Przewlekłe schorzenia neurologiczne a planowane znieczulenie Mariusz Czechowski Oddział Anestezjologii i Intensywnej Terapii Szpitala Zakonu Bonifratrów w Katowicach Schorzenia neurologiczne Padaczka Choroba

Bardziej szczegółowo

Przyczyny, diagnostyka i leczenie trudnych zaparć u dzieci

Przyczyny, diagnostyka i leczenie trudnych zaparć u dzieci Przyczyny, diagnostyka i leczenie trudnych zaparć u dzieci Józef Ryżko Instytut Pielęgniarstwa i Nauk o Zdrowiu UR Klinika Gastroenterologii, Hepatologii i Zaburzeń Odżywiania IP CZD Podział zaparć 95%

Bardziej szczegółowo

Padaczka u osób w podeszłym wieku

Padaczka u osób w podeszłym wieku Padaczka u osób w podeszłym wieku W ostatnich latach obserwuje się wzrost przypadków padaczki u osób starszych zarówno w krajach Europy, jak i Ameryki Północnej co wynika ze starzenia się społeczeństwa

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. Sirdalud MR Kapsułki o zmodyfikowanym uwalnianiu, twarde, 6 mg. Tizanidinum

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. Sirdalud MR Kapsułki o zmodyfikowanym uwalnianiu, twarde, 6 mg. Tizanidinum ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA Sirdalud MR Kapsułki o zmodyfikowanym uwalnianiu, twarde, 6 mg Tizanidinum Należy zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku. Należy zachować

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ 1 ZARYS HISTORII ANESTEZJOLOGII I JEJ PRZYSZŁOŚĆ Janusz Andres, Bogdan Kamiński, Andrzej Nestorowicz... 13

ROZDZIAŁ 1 ZARYS HISTORII ANESTEZJOLOGII I JEJ PRZYSZŁOŚĆ Janusz Andres, Bogdan Kamiński, Andrzej Nestorowicz... 13 SPIS TREŚCI ROZDZIAŁ 1 ZARYS HISTORII ANESTEZJOLOGII I JEJ PRZYSZŁOŚĆ Janusz Andres, Bogdan Kamiński, Andrzej Nestorowicz...... 13 ROZDZIAŁ 2 CELE ZNIECZULENIA I MOŻLIWOŚCI WSPÓŁCZESNEJ ANESTEZJOLOGII

Bardziej szczegółowo

Frakcja wyrzutowa lewej komory oraz rozpoznanie i leczenie ostrej i przewlekłej niewydolności serca

Frakcja wyrzutowa lewej komory oraz rozpoznanie i leczenie ostrej i przewlekłej niewydolności serca Frakcja wyrzutowa lewej komory oraz rozpoznanie i leczenie ostrej i przewlekłej niewydolności serca Zbigniew Gugnowski GRK Giżycko 2014 Opracowano na podstawie: Wytycznych ESC dotyczących rozpoznania oraz

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Ogólne zasady postępowania w stanach nagłych Psy i koty

Spis treści. Ogólne zasady postępowania w stanach nagłych Psy i koty Ogólne zasady postępowania w stanach nagłych Psy i koty 1 Leczenie infuzyjne (płynoterapia)....................................................... 3 Objętość płynów..................................................................................

Bardziej szczegółowo

Powikłania ostre w cukrzycy typu 1. Anna Noczyńska

Powikłania ostre w cukrzycy typu 1. Anna Noczyńska Powikłania ostre w cukrzycy typu 1 Anna Noczyńska Cukrzycowa kwasica ketonowa Kwasica ketonowa w przebiegu cukrzycy jest ciężkim powikłaniem powodującym stan zagrożenia życia. Śmiertelność związana z

Bardziej szczegółowo

LECZENIE CHOROBY POMPEGO (ICD-10 E 74.0)

LECZENIE CHOROBY POMPEGO (ICD-10 E 74.0) Załącznik B.22. LECZENIE CHOROBY POMPEGO (ICD-10 E 74.0) WIADCZENIOBIORCY Kwalifikacji świadczeniobiorców do terapii dokonuje Zespół Koordynacyjny ds. Chorób Ultrarzadkich powoływany przez Prezesa Narodowego

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PRAKTYK ZAWODOWYCH W WYBRANYCH SPECJALIZACJIACH KLINICZNYCH

PROGRAM PRAKTYK ZAWODOWYCH W WYBRANYCH SPECJALIZACJIACH KLINICZNYCH PROGRAM PRAKTYK ZAWODOWYCH W WYBRANYCH SPECJALIZACJIACH KLINICZNYCH Student w ramach realizacji praktyki klinicznej w danej specjalizacji dostępnej w wybranej placówce medycznej, powinien odbywać ją w

Bardziej szczegółowo

Znaczenie wczesnego wykrywania cukrzycy oraz właściwej kontroli jej przebiegu. Krzysztof Strojek Śląskie Centrum Chorób Serca Zabrze

Znaczenie wczesnego wykrywania cukrzycy oraz właściwej kontroli jej przebiegu. Krzysztof Strojek Śląskie Centrum Chorób Serca Zabrze Znaczenie wczesnego wykrywania cukrzycy oraz właściwej kontroli jej przebiegu Krzysztof Strojek Śląskie Centrum Chorób Serca Zabrze Czynniki ryzyka rozwoju i powikłania cukrzycy Nadwaga i otyłość Retinopatia

Bardziej szczegółowo

BROSZURA INFORMACYJNA DLA PACJENTA

BROSZURA INFORMACYJNA DLA PACJENTA BROSZURA INFORMACYJNA DLA PACJENTA Zastosowanie produktu BOTOX /Vistabel 4 jednostki Allergan/0,1 ml toksyna botulinowa typu A w leczeniu zmarszczek pionowych gładzizny czoła Spis treści Co to są zmarszczki

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS PRZEDMIOTU. Obowiązuje od roku akademickiego: 2011/2012

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS PRZEDMIOTU. Obowiązuje od roku akademickiego: 2011/2012 PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS Obowiązuje od roku akademickiego: 2011/2012 Instytut Zdrowia Kierunek studiów: Ratownictwo medyczne Kod kierunku: 12.9 Specjalność: - 1. PRZEDMIOT

Bardziej szczegółowo