Smacznie z cukrzycą typu 1

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Smacznie z cukrzycą typu 1"

Transkrypt

1 Jolanta Czechura Smacznie z cukrzycą typu 1 przepisy na pyszne dania Część II Gdańsk 2011

2 Redaktor prowadzący: Kamila Recław Redakcja: Kamila Recław Korekta: Magdalena Witucka Projekt okładki: Grażyna Truchlińska Copyright 2011 Roche Diagnostics Wydawca: VM Media sp. z o.o., VM Group sp.k., Grupa Via Medica ul. Świętokrzyska 73, Gdańsk tel.: (58) , faks: (58) Gdańsk 2011 ISBN

3 Spis treści Wstęp... 7 Węglowodany...8 Białka...8 Tłuszcze...8 Sód...8 System wymienników pokarmowych...9 Koktajle Orzeźwiający koktajl z arbuza...14 Koktajl młodości z truskawek...15 Zielony koktajl z bananem...16 Koktajl Aksamitna Wiśnia...17 Koktajl Zapach Lata...18 Koktajl z gruszką...19 Koktajl czekoladowy...20 Koktajl Leśny Ludek...21 Seledynowy koktajl Witaminka...22 Koktajl na dobry nastrój...23 Koktajl oczyszczający...24 Dania mięsne Grejpfrutowe udka z kurczaka...26 Zielone udka z kurczaka...27 Filet pomidorowo-pieczarkowy...28 Filet we francuskiej musztardzie...29 Cytrynowa wołowina pieczona w folii...30 Polędwica wołowa w sosie śmietanowo-kurkowym...31 Polędwica wieprzowa w sosie z suszonych śliwek...32 Bitki wieprzowe w paprykowo-cebulowym sosie...33 Roladki z indyka z aromatycznym nadzieniem...34 Pieczony klops z indyka...35 Dania rybne Filety z dorsza w zieleni...38 Klopsiki z mintaja w sosie pomidorowym...39 Łosoś w malinowym sosie...40 Dorsz w pomarańczowym sosie...41 Grillowany filet z mintaja z koperkiem...42 Paluszki rybne z soli...43

4 Szaszłyki z sandacza i ananasa...44 Szaszłyki z morszczuka i bekonu...45 Szaszłyki z krewetek i melona w imbirowym sosie...46 Dorsz zapiekany z pomidorami...47 Miniburgery z łososia...48 Zupy Botwinka...50 Chłodnik...51 Zupa szczawiowa...52 Zupa pomidorowa po grecku...53 Włoska pomidorowa z bazylią...54 Zupa ogórkowa...55 Zupa krem z zielonego groszku...56 Aksamitny krem z ziemniaków...57 Kremowa zupa pieczarkowa...58 Zupa jarzynowa...59 Surówki i sałatki Surówka Colesław...62 Sałatka z czerwonej kapusty...63 Kolorowa surówka z granatem...64 Orzeźwiająca sałatka z awokado i mango...65 Sałatka z awokado i papryki...66 Ekspresowa surówka w sosie musztardowym...67 Sałatka grecka z arbuzem...68 Sałatka z serem feta i brzoskwinią...69 Sałatka z tuńczyka i bobu...70 Sałatka z brokułów ze słonecznikiem...71 Desery Twarożkowo-cytrynowe lody...74 Lody bananowe z czekoladą...75 Grejpfrutowa granita...76 Krem z kiwi...77 Jagodowe rogaliki Małgosi...78 Murzynek...79 Malinowe ciasto z orzechami...80 Ciasto drożdżowe z wiśniami...81 Piaskowe ciasto z jabłkami...82 Bakaliowe otrębuski...83 Ucierane ciasto marchewkowe...84

5 Przedmowa Do rąk pacjentów trafia druga część przepisów kulinarnych Smacznie z cukrzycą autorstwa Jolanty Czechury. Na stronach tej publikacji znajdą Państwo przepisy potraw na każdą okazję, pomagające skomponować menu również na świąteczne przyjęcia różnego rodzaju, imprezy okolicznościowe bądź wytworne spotkania towarzyskie. Publikacja ta jest adresowana głównie do chorych na cukrzycę, ich rodzin oraz bliskich i znajomych, którzy towarzyszą i wspierają ich w codziennych zmaganiach z chorobą. Cukrzyca jest przewlekłą choroba metaboliczną, w której leczeniu podstawowym i stałym elementem jest prawidłowe żywienie. Wieloletnie doświadczenie i profesjonalizm autorki w codziennej pracy z chorymi na cukrzycę w każdym wieku, od wczesnego dzieciństwa przez okres młodzieńczy do wieku dorosłego, zaowocowały stworzeniem tej publikacji, która spełnia oczekiwania pacjentów wyrażane przy rutynowych wizytach. Przepisy, jakie znajdą Państwo w tej publikacji, charakteryzują się wysokimi walorami smakowymi, są urozmaicone, cieszą oko, a równocześnie spełniają zasady prawidłowego żywienia nie tylko dla chorych na cukrzycę. Dla ułatwienia realizacji podstawowych zasad żywienia oraz indywidualnego podejścia do potrzeb i oczekiwań pacjenta przy każdym przepisie autorka podaje: kaloryczność, liczbę porcji, skład wartości odżywczych, zawartość węglowodanów przyswajalnych (WW, wymienników węglowodanowych) i błonnika, indeks glikemiczny, zawartość białka i tłuszczu (WBT, wymiennik białkowo-tłuszczowy), propozycję przeliczenia bolusów insuliny oraz czasu, w jakim powinny być podane, zawartość cholesterolu, zawartość sodu, co jest bardzo istotne w profilaktyce i leczeniu nadciśnienia i chorób nerek, które często towarzyszą cukrzycy. Wszystkie informacje dotyczące przedstawionych przepisów są bardzo ważne i pomocne przy ustalaniu dawek insuliny i realizacji prawidłowego leczenia cukrzycy oraz utrzymaniu stężenia glukozy we krwi według ustalonych z lekarzem prowadzącym zaleconych celów leczenia. Życzę smacznego i samych wygranych rund w zmaganiach z cukrzycą. dr hab. n. med. Grażyna Wiedermann specjalista diabetolog Poradnia Diabetologiczna Bona-Med w Gliwicach 5

6 Od Autorki... Proponowana druga część przepisów została wzbogacona o tak popularne i powszechne w naszej kulturze żywieniowej zupy. Nową propozycją są koktajle, które jako zdrowe i odżywcze stanowią jednocześnie urozmaicenie oraz wzbogacenie codziennej diety. Przepisy mają obliczoną dodatkowo zawartość cholesterolu i sodu istotnych składników pokarmowych mających wpływ na zdrowie pacjentów z cukrzycą. Dane do obliczeń w przepisach są oparte na podstawie tablic składu wartość odżywczych produktów spożywczych Pani Prof. Hanny Kunachowicz. Serdeczne podziękowanie pragnę złożyć Pani Dr hab. n. med. Grażynie Wiedermann. Mam nadzieje, że propozycje potraw spełnią oczekiwania pacjentów, ich bliskich oraz ułatwią komponowanie i urozmaicanie posiłków. mgr Jolanta Czechura dietetyk Poradnia Diabetologiczna Bona-Med w Gliwicach 6

7 Wstęp Cukrzyca jest najczęściej rozpoznawaną przewlekłą chorobą metaboliczną, w której zgodnie z aktualną wiedzą medyczną prawidłowe odżywianie jest podstawowym i stałym elementem leczenia każdego chorego. Pacjenci z cukrzycą typu1 bardzo aktywnie uczestniczą w procesie leczenia i muszą w ciągu doby podejmować ważne decyzje terapeutyczne. Istotną rolę w przygotowaniu do życia z cukrzycą u pacjentów odgrywa edukacja, którą odbywają w swoich poradniach diabetologicznych. Prowadzi ją zespół edukacyjny z udziałem lekarza diabetologa i dietetyka. W ten sposób pacjenci i ich bliscy nabywają niezbędną teoretyczną i praktyczną wiedzę na temat podstawowych pojęć dietetycznych: składu wartości odżywczych, kalorii, systemu wymienników węglowodanowych, indeksu glikemicznego (IG). Zdobyta wiedza pozwala na prawidłową realizację zaleceń żywieniowych ustalonych z lekarzem prowadzącym. Zdrowe żywienie w cukrzycy to posiłki o indywidualnie dobranej kaloryczności z uwzględnieniem masy ciała, wieku, aktywności fizycznej, poprawnie skomponowane, zawierające wszystkie składniki pokarmowe, spożywane regularnie. Odżywianie osób cukrzycą jest zbliżone do prawidłowej diety zdrowych osób. Aktualne zalecenia żywieniowe: węglowodany 45 50% dobowego zapotrzebowania, białko 15 20% dobowego zapotrzebowania, tłuszcze 30 35% dobowego zapotrzebowania, cholesterol poniżej 300 mg/dobę, błonnik g na każde 1000 kcal, sól poniżej 5 g/dobę. W codziennym praktycznym żywieniu chorzy na cukrzycę wykorzystują system wymienników pokarmowych: 1 wymiennik węglowodanowy WW = 10 g węglowodanów przyswajalnych, 1 wymiennik białkowo-tłuszczowy WBT = 100 kcal pochodzące z białek i tłuszczów lub tłuszczów. W pierwszej części publikacji Smacznie z cukrzycą bardzo dokładnie omówiono, a w dalszej części tej książki przypomniano składniki pokarmowe, ich udział i rolę, jaką pełnią w żywieniu chorych na cukrzycę. 7

8 Węglowodany Bezpośrednio wpływają na stężenie glukozy we krwi 1 g dostarcza 4 kcal energii. Dzieli się je na proste i złożone, powinny dostarczyć 45 50% dobowego zapotrzebowania na energię. Zaleca się produkty o niskim IG (< 55), o dużej zawartości błonnika. Indeks glikemiczny to wskaźnik wyrażony w procentach, który określa szybkość wzrostu glukozy we krwi w porównaniu z tempem wzrostu glikemii po spożyciu glukozy. Przyjęto, że IG dla glukozy wynosi 100%. Podział żywności zawierającej węglowodany według indeksu glikemicznego (IG) Produkty o niskim IG (< 55) uważa się za odpowiednie i wskazane w diecie chorych na cukrzycę oraz osób z otyłością i nadwagą. Po ich spożyciu stężenie glukozy we krwi wzrasta stopniowo i utrzymuje się na określonym poziomie przez dłuższy czas, co zmniejsza jego wahania we krwi w ciągu doby. Produkty o średnim IG (56 70) uważa się za dozwolone. Produktów o wysokim IG (> 70) należy unikać, gdyż powodują gwałtowny wzrost glikemii we krwi, a spożywanie tych produktów może prowadzić do dużych wahań stężenia glukozy we krwi w ciągu doby. Indeks glikemiczny produktu może ulegać zmianom w zależności od stopnia przetworzenia gotowanie, tarcie na tarce, obieranie zwiększy IG. Aby go obniżyć, należy spożywać produkty w kompozycji z białka (np.: sery, wędliny, chude mięso, ryby, jaja) oraz tłuszczami (oliwa, margaryny lub masło). Kwasy organiczne, na przykład: ocet balsamiczny, pieczywo na zakwasie, opóźniają trawienie węglowodanów, a tym samym obniżają ich IG. Indeks glikemiczny jest bardzo pomocnym wskaźnikiem wzrostu stężenia glukozy we krwi, ale istnieją indywidualne różnice w procesie trawienia i wchłaniania węglowodanów, zwłaszcza u osób z towarzyszącymi schorzeniami gastroenterologicznymi oraz zaburzeniami motoryki przewodu pokarmowego (u chorych z długoletnią cukrzycą i powikłaniami narządowymi). Białka Są materiałem budulcowych dla organizmu 1 g dostarcza 4 kcal energii. Zapotrzebowanie organizmu na białka wynosi 15 20% dostarczonej energii na dobę. Zapotrzebowanie na białko powinno być ustalane indywidualne z uwzględnieniem wieku, okresu ciąży i karmienia oraz dodatkowych chorób i wydolności nerek. Tłuszcze Powinny dostarczać 30 35% energii w ciągu doby. Jeden gram tłuszczu dostarcza 9 kcal energii. Bardzo ważny jest rodzaj spożywanego tłuszczu oraz ograniczenie cholesterolu do 300 mg/dobę, a u osób z chorobami krążenia, miażdżycą i podwyższonym stężeniem cholesterolu do 200 mg/dobę. Sód Ważnym elementem naszej diety jest sód. Dieta wysokokaloryczna o dużej zawartości sodu sprzyja odkładaniu tkanki tłuszczowej w jamie brzusznej, zwiększa masę ciała, zaburza wydalanie sodu przez nerki, powodując przewodnienie organizmu, uszkadza tętnice. Dieta niskokaloryczna o małej zawartości sodu sprzyja obniżeniu 8

9 lub utrzymaniu masy ciała, zmniejsza sztywność tętnic, poprawia wydalanie sodu przez nerki, obniża ciśnienie tętnicze. Należy ograniczyć ilość soli w diecie do 5 g/dobę w celu profilaktyki nadciśnienia tętniczego, chorób krążenia i nerek. Żywność o dużej zawartości sodu to: wszystkie produkty konserwowane, kiszonki, wędzonki, sery żółte, przyprawy typu Vegeta czy Jarzynka Dietę chorego na cukrzycę ustala indywidualnie lekarz diabetolog oraz dietetyk, uwzględniając wiek pacjenta i jego aktualny stan zdrowia. W zaleceniach podane jest: aktualne zapotrzebowanie kaloryczne, ilość WW i WBT, plan posiłków, ich ilość i pory zależnie od aktualnego modelu insulinoterapii. Skład posiłku i jego pora muszą być dopasowane do rodzaju i czasu działania insuliny posiłkowej. W przypadku pomp insulinowych należy dobrać prawidłowy rodzaj bolusa i zaprogramować czas jego działania. Przy doborze bolusów należy uwzględnić posiłek jako całość i rozważnie przeliczyć ilość kcal oraz poszczególne składniki WW i WBT z uwzględnieniem IG, który może ulec modyfikacji zależnie od kompozycji posiłku oraz technologii jego przygotowania. System wymienników pokarmowych Obliczanie zawartości podstawowych składników odżywczych w pokarmach jest jednym z elementów leczenia insuliną. Niezbędne jest oszacowanie kaloryczności całego posiłku, w tym zawartości białka, tłuszczu i węglowodanów. Jedną z prostych metod obliczania pożywienia jest system wymienników pokarmowych. Wyróżniamy wymienniki węglowodanowe WW, które określają zawartość 10 gramów węglowodanów w produktach, i wymienniki białkowo-tłuszczowe WBT, które określają 100 kcal pochodzących z białka i/lub tłuszczu. Wzrost stężenia glukozy we krwi po spożyciu produktów węglowodanowych zależy od: rodzaju węglowodanów (proste, złożone), zawartości błonnika, technologii sporządzenia potrawy, składu posiłku, wielkości porcji. System wymienników pokarmowych, z uwagi na swą prostotę, uniwersalność i dokładność, jest często stosowany zarówno przez lekarzy, dietetyków, jak i przez chorych na cukrzycę. Ilość wymienników węglowodanowych i białkowo-tłuszczowych w posiłku jest podstawą do wyliczenia indywidualnej dawki insuliny podawanej przed posiłkiem. Wymienniki w prosty sposób pozwalają zastępować określone porcje jednych produktów odpowiednimi porcjami innych, które dostarczają tyle samo węglowodanów. Najlepiej jednak wymieniać produkty z tej samej grupy, na przykład jedne owoce na inne, jedne produkty zbożowe na inne itp. Jeden wymiennik węglowodanowy (1 WW) to taka ilość produktu lub potrawy wyrażona w gramach, która zawiera 10 g węglowodanów przyswajalnych, czyli węglowodanów bez błonnika pokarmowego. Na opakowaniach wielu produktów jest podawana zawartość składników odżywczych. Na tej podstawie można obliczyć ilość wymienników w postaci tego produktu. Inaczej jest jednak w przypadku żywności kupowanej na wagę lub na sztuki. Dla tych właśnie produktów opracowano tabele wymienników węglowodanowych. Tabele WW są powszechnie dostępne, więc podano tylko kilka przykładów. 9

10 Przykład WW: 1 WW = 10 g cukru 1 WW = 10 g glukozy 1 WW = 13 g miodu pszczelego 1 WW = 100 g jabłka 1 WW = 240 g grejpfruta 1 WW = 50 g banana (bez skóry) 1 WW = 20 g bułki (1/2 kajzerki) 1 WW = 24 g chleba grahama 1 WW = 65 g ziemniaków 1 WW = 15 g ryżu 1 WW = 15 g kaszy 1 WW = 15 g mąki 1 WW = 15 g płatków kukurydzianych Wymienniki białkowo-tłuszczowe (WBT) określają ilość energii pochodzącej z białka i/lub tłuszczu. Białka i tłuszcze to składniki pożywienia, które w sposób pośredni wpływają na stężenie glukozy we krwi. Jeden wymiennik białkowo-tłuszczowy (1 WBT) to taka ilość produktu żywnościowego, która zawiera 100 kcal pochodzących z białka i/lub tłuszczu. Przykład WBT: 1 WBT = 119 g sera twarogowego chudego 1 WBT = 62 g sera twarogowego tłustego 1 WBT = 32 g sera tłustego gouda 1 WBT = 34 g sera tłustego camembert 1 WBT = 28 g sera tłustego tylżyckiego 1 WBT = 47 g sera typu feta 1 WBT = 34 g sera topionego edamskiego 1 WBT = 73 g jaja kurzego 1 WBT = 31 g kiełbasy krakowskiej suchej 1 WBT = 49 g kiełbasy mortadeli 1 WBT = 47 g kiełbasy śląskiej 1 WBT = 41 g baleronu gotowanego 1 WBT = 31 g kabanosów 1 WBT = 29 g parówek popularnych 1 WBT = 62 g polędwicy sopockiej 1 WBT = 18 g salami popularnego 1 WBT = 40 g szynki wiejskiej 1 WBT = 120 g szynki z indyka 1 WBT = 53 g tuńczyka w oleju 1 WBT = 45 g makreli wędzonej 1 WBT = 33 g śledzia w oleju 1 WBT = 70 g śledzia w sosie pomidorowym 1 WBT = 57 g schabu surowego 1 WBT = 85 g wołowiny pieczeniowej 1 WBT = 119 g piersi z indyka bez skóry 1 WBT = 101 g piersi z kurczaka bez skóry 1 WBT = 128 g dorsza świeżego 1 WBT = 91 g karpia 1 WBT = 50 g łososia 1 WBT = 120 g soli 1 WBT = 137 g mintaja 1 WBT = 153 g pangi 1 WBT = 19 g margaryny Flora 1 WBT = 15 g masła roślinnego kubkowego 1 WBT = 13 g masła extra 1 WBT = 11 g oliwy z oliwek 1 WBT = 11 g oleju rzepakowego uniwersalnego 1 WBT = 36 g śmietany kremówki 30% 1 WBT = 58 g śmietany 18% 1 WBT = 84 g śmietany 12% 10 1 WW 10 g węglowodanów (10 g x 4 kcal = 40 kcal) 1 WBT 100 kcal pochodzących z białka i tłuszczu

11 Żywność i potrawy można podzielić na trzy grupy: zawierające węglowodany określane w WW, zawierające białka i/lub tłuszcze określane w WBT, zawierające węglowodany, białka i/lub tłuszcze określane w WW i WBT. U osób leczonych za pomocą pompy insulinowej podawanie insuliny do posiłków odbywa się poprzez ustawienie funkcji bolus na pompie. W większości pomp jest możliwe zastosowanie następujących bolusów posiłkowych: Bolus standardowy (prosty) gdzie dawka insuliny, wyliczona na posiłek, podawana jest w całości. Bolus prosty zwykle stosuje się do posiłków węglowodanowych przeliczanych na WW. Bolus przedłużony gdzie dawka insuliny, wyliczona na posiłek, może być rozłożona w czasie. Przy stosowaniu tego bolusa oblicza się dawkę i czas podania insuliny. Bolus przedłużony jest stosowany do posiłków białkowo-tłuszczowych przeliczonych na WBT oraz przy długim spożywaniu posiłków, na przykład w trakcie przyjęcia. Bolus złożony (wielofalowy) stanowi połączenie bolusa prostego i przedłużonego. Stosuje się go do posiłków zawierających białka, tłuszcze i węglowodany (WW i WBT), najczęściej stosowany. Uwagi praktyczne: Bolusy szczególnie proste należy podawać około 15 minut przed posiłkiem. Zwykle bolus przedłużony i złożony należy zaprogramować na co najmniej 4 godziny. Przy długim spożywaniu posiłku zawierającym WW lub posiłku o dużej zawartości WW (np. 10 WW) bolus przedłużony będzie korzystniejszy. Przykład obliczania WW i WBT w posiłku: mleko z płatkami typu musli kanapki z wędliną i sałatą gorzka herbata Nazwa produktu Masa [g] Kalorie [kcal] Białka [g] Tłuszcze [g] Węglowodany [g] Błonnik [g] Mleko 2% ,8 4 9,8 Musli z owocami ,48 0,58 10,9 1,36 Chleb razowy ,8 0,85 22,8 2,9 Margaryna Rama Polędwica sopocka 30 49,5 5,97 2,73 Sałata 10 1,4 0,14 0,02 0,2 0,14 Posiłek ogółem ,9 17,19 15,18 43,7 4,4 11

12 Uzyskano: 17,19 g białka, 15,18 g tłuszczu, 43,7 g węglowodanów i 4,4 g błonnika 1 gram białka dostarcza 4 kcal energii ilość energii [kcal] pochodzącej z białka: 17 g x 4 kcal = 68 kcal 1 gram tłuszczu dostarcza 9 kcal energii ilość energii [kcal] pochodzącej z tłuszczu: 15 g x 9 kcal = 135 kcal Łączna ilość energii [kcal] pochodzącej z białka i tłuszczu: 68 kcal kcal = 203 kcal Ponieważ 1 WBT = 100 kcal, dzieląc liczbę kalorii pochodzących z białka i tłuszczu przez 100 kcal otrzymujemy około 2 WBT. 1 WW określa 10 g węglowodanów przyswajalnych, więc uzyskaną ilość węglowodanów w posiłku należy podzielić przez 10 g i otrzymujemy: 43,7 g :10 g = ~ 4,4 WW węglowodany w tym posiłku dostarczają około 175 kcal (43,7 g x 4 kcal) Posiłek zawiera 380 kcal w tym: 4,4 WW, 2 WBT oraz 4,4 g błonnika. Propozycja insulinoterapii dla osób leczonych za pomocą pompy insulinowej Bolus złożony z rozkładem: 4 WW 2 WBT, rozłożona w czasie na 4 godziny WAŻNE! Propozycje insulinoterapii dotyczące przygotowanego dania należy zawsze rozważyć indywidualnie i skonsultować z prowadzącym lekarzem diabetologiem! W obliczeniach dawki insuliny należy zawsze uwzględnić całość spożywanego posiłku (liczbę porcji oraz dodatkowych produktów, np. chleba, ziemniaków) 12 Oznaczenie niski, średni i wysoki indeks glikemiczny określa czas wchłaniania się potraw zawierających węglowodany w ilości co najmniej 10 g.

Wymienniki dietetyczne w cukrzycy. Dr inż. Joanna Myszkowska-Ryciak Zakład Dietetyki Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie 20.06.

Wymienniki dietetyczne w cukrzycy. Dr inż. Joanna Myszkowska-Ryciak Zakład Dietetyki Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie 20.06. Wymienniki dietetyczne w cukrzycy Dr inż. Joanna Myszkowska-Ryciak Zakład Dietetyki Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie 20.06.2012 Zalecenia szczegółowe - węglowodany: 40 50% wartości energetycznej

Bardziej szczegółowo

Zalecenia dietetyczne dla osób z cukrzycą typu 2

Zalecenia dietetyczne dla osób z cukrzycą typu 2 Zalecenia dietetyczne dla osób z cukrzycą typu 2 Zalecenia dietetyczne dla osób z cukrzycą typu 2 Odżywiaj się zdrowo Podstawowym zaleceniem zdrowotnym dla osób chorych na cukrzycę jest jedz zdrowo. Osoba

Bardziej szczegółowo

10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA

10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA 10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA 10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA: 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. Należy spożywać produkty z różnych grup żywności (dbać o urozmaicenie posiłków) Kontroluj masę ciała (dbaj o zachowanie

Bardziej szczegółowo

PROGRAM ZAJĘĆ W RAMACH AKADEMII ZDROWEGO ŻYWIENIA. Opis. - praca z materiałami drukowanymi, - pogadanka, - dyskusja problemowa

PROGRAM ZAJĘĆ W RAMACH AKADEMII ZDROWEGO ŻYWIENIA. Opis. - praca z materiałami drukowanymi, - pogadanka, - dyskusja problemowa PROGRAM ZAJĘĆ W RAMACH AKADEMII ZDROWEGO ŻYWIENIA Uwaga: Dopuszcza się modyfikację kolejności zaplanowanych tematów. Kolejne zajęcia Temat główny - Liczba godzin Metody prowadzenia zajęć: Opis 1 PODSTAWOWE

Bardziej szczegółowo

SPOŁECZEŃSTWO OD KUCHNI Integracja międzypokoleniowa mieszkańców Śliwkowego Szlaku

SPOŁECZEŃSTWO OD KUCHNI Integracja międzypokoleniowa mieszkańców Śliwkowego Szlaku SPOŁECZEŃSTWO OD KUCHNI Integracja międzypokoleniowa mieszkańców Śliwkowego Szlaku NASZE KULINARNE TRADYCJE NASZE KULINARNE TRADYCJE Co składa się na nie? Bez jakich produktów i potraw nie wyobrażamy sobie

Bardziej szczegółowo

7 00 L - karnityna + chrom + aminokwasy rozgałęzione, 7 30 I ŚNIADANIE, (głównie węglowodany złożone + owoce + warzywa):*

7 00 L - karnityna + chrom + aminokwasy rozgałęzione, 7 30 I ŚNIADANIE, (głównie węglowodany złożone + owoce + warzywa):* Przykładowe jadłospisy na redukcję masy ciała 1. Przykładowy jadłospis na zrzucenie wagi (zalecenia ogólne, na podstawie wywiadu z zawodnikiem trójboju siłowego): CZĘŚĆ I 3 TYGODNIE: 7 00 L - karnityna

Bardziej szczegółowo

Opracowała dr n. med. Lucyna Ostrowska

Opracowała dr n. med. Lucyna Ostrowska DIETA 15 Opracowała dr n. med. Lucyna Ostrowska Dieta 15 jest dietą odchudzającą do zastosowania u większości osób planujących redukcję masy ciała. Może być stosowana przez dłuższy okres czasu. Jest dietą

Bardziej szczegółowo

10. Scenariusz lekcji dla gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych

10. Scenariusz lekcji dla gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych 10. Scenariusz lekcji dla gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych Temat: Potrawy typu fast food a żywność przygotowywana w domu. Cele: uświadomienie różnic pomiędzy daniami typu fast food a żywnością przygotowywaną

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 2 do SWIZ. DIETA PODSTAWOWA ( ogólna)

Załącznik nr 2 do SWIZ. DIETA PODSTAWOWA ( ogólna) Załącznik nr 2 do SWIZ DIETA PODSTAWOWA ( ogólna) Dzień Posiłek Składniki Waga (g) Makaron na mleku 300 Masło extra 35,2% Szynka kanapkowa 30 Papryka czerwona Kawa z mlekiem 225 Poniedziałek 2208,6 kcal

Bardziej szczegółowo

Rola poszczególnych składników pokarmowych

Rola poszczególnych składników pokarmowych Zdrowy styl życia Rola poszczególnych składników pokarmowych 1. Białka Pełnią w organizmie funkcję budulcową. Są składnikiem wszystkich tkanek oraz kości. 2. Tłuszcze Pełnią w organizmie funkcję energetyczną.

Bardziej szczegółowo

GDA. Prawidłowe odżywianie

GDA. Prawidłowe odżywianie GDA Prawidłowe odżywianie Co to jest GDA? Prawidłowe odżywianie jest jednym z warunków zachowania dobrego stanu zdrowia. Aby móc dopasować swój sposób odżywiania do stylu życia jaki prowadzimy, niezbędne

Bardziej szczegółowo

PRAWIDŁOWE ODŻYWIANIE NASTOLATKÓW

PRAWIDŁOWE ODŻYWIANIE NASTOLATKÓW PRAWIDŁOWE ODŻYWIANIE NASTOLATKÓW Młody organizm, aby mógł prawidłowo się rozwijać potrzebuje wielu różnorodnych składników odżywczych, które powinny być nieodłączną częścią diety każdego dojrzewającego

Bardziej szczegółowo

Lista zamienników. 140g cukinii. 80g dyni. 100g bakłażana. 70g kabaczka. 80g papryki czerwonej. 50g papryki czerwonej. 100g pomidora.

Lista zamienników. 140g cukinii. 80g dyni. 100g bakłażana. 70g kabaczka. 80g papryki czerwonej. 50g papryki czerwonej. 100g pomidora. Lista zamienników 140g cukinii 100g bakłażana 80g dyni 70g kabaczka 80g papryki czerwonej 100g ogórka 50g papryki czerwonej 100g pomidora 100g rzodkiewek 100g dyni 200g cukinii 130g kalafiora 100g brokuła

Bardziej szczegółowo

ZSGH BYTOM, BON APPÉTIT, NUMER 11

ZSGH BYTOM, BON APPÉTIT, NUMER 11 Strona 1 z 10 ZADANIE NR 1 Zgodnie z zasadami racjonalnego żywienia 60% dziennej energii powinno pochodzić z węglowodanów. Ile gramów węglowodanów przyswajalnych powinna spożywać osoba, której dzienne

Bardziej szczegółowo

ZASADY ZDROWEGO Z YWIENIA DZIECI

ZASADY ZDROWEGO Z YWIENIA DZIECI ZASADY ZDROWEGO Z YWIENIA DZIECI 1. Jedz codziennie różne produkty z każdej grupy uwzględnionej w piramidzie. 2. Bądź codziennie aktywny fizycznie - ruch korzystnie wpływa na sprawność i prawidłową sylwetkę.

Bardziej szczegółowo

Piramida Żywienia. Dominika Kondrak Karina Warwas 1TFS

Piramida Żywienia. Dominika Kondrak Karina Warwas 1TFS Piramida Żywienia Dominika Kondrak Karina Warwas 1TFS Zasady zdrowego żywienia 1. Dbaj o różnorodnośd spożywanych produktów. 2. Strzeż się nadwagi i otyłości, nie zapominaj o codziennej aktywności fizycznej.

Bardziej szczegółowo

Materiał pomocniczy dla nauczycieli kształcących w zawodzie:

Materiał pomocniczy dla nauczycieli kształcących w zawodzie: Materiał pomocniczy dla nauczycieli kształcących w zawodzie: TECHNIK ŻYWIENIA I USŁUG GASTRONOMICZNYCH przygotowany w ramach projektu Praktyczne kształcenie nauczycieli zawodów branży hotelarsko-turystycznej

Bardziej szczegółowo

Dieta 1000 kalorii (wspomagająca chudnięcie brzucha)

Dieta 1000 kalorii (wspomagająca chudnięcie brzucha) Dieta 1000 kalorii (wspomagająca chudnięcie brzucha) Brzuszek to problem wielu kobiet. Przedstawiamy dietę wspomagającą odchudzanie właśnie tej newralgicznej partii ciała. Powinna ona opierać się na produktach

Bardziej szczegółowo

ZDROWE ODŻYWIANIE NASTOLATKÓW PORADNIK DLA RODZICÓW I UCZNIÓW

ZDROWE ODŻYWIANIE NASTOLATKÓW PORADNIK DLA RODZICÓW I UCZNIÓW ZDROWE ODŻYWIANIE NASTOLATKÓW PORADNIK DLA RODZICÓW I UCZNIÓW SPIS TREŚCI 1. Zasady zdrowego żywienia 2. Zapotrzebowanie energetyczne nastolatków 3. Zapotrzebowanie energetyczne nastolatków 4. Zalecenia

Bardziej szczegółowo

Piramida zdrowego żywienia w cukrzycy

Piramida zdrowego żywienia w cukrzycy Piramida zdrowego żywienia w cukrzycy Wysiłek fizyczny codziennie ok. 30-60 minut Codzienna aktywność fizyczna wpływa na dobre samopoczucie i lepsze funkcjonowanie organizmu. Każdy wysiłek fizyczny jest

Bardziej szczegółowo

Opracowała dr n. med. Lucyna Ostrowska

Opracowała dr n. med. Lucyna Ostrowska DIETA 1 kcal Opracowała dr n. med. Lucyna Ostrowska Dieta 1 kcal jest dietą bardzo nisko kaloryczną przeznaczoną do odchudzania ludzi młodych, zdrowych, nie mających niedoborów żywieniowych (np. anemii

Bardziej szczegółowo

Kanapka z kiełbasą drobiową i kolorowymi warzywami 150g, *(1,2,3) Herbata owocowa 200ml

Kanapka z kiełbasą drobiową i kolorowymi warzywami 150g, *(1,2,3) Herbata owocowa 200ml 2017-05-22 - poniedziałek Płatki, chrupki do mleka 20g ''Mleko świeże Mleczarnia Wieprz 2% tłuszczu'' 150g *(1,2,3) Masło 10g *(1), Dżem owocowy niskosłodzony 10g, pieczywo pełnoziarniste 50g, Herbata

Bardziej szczegółowo

ZALECENIA ŻYWIENIOWE DLA DZIECI I MŁODZIEŻY. Gimnazjum nr 1 w Piastowie Lidia Kaczor, 2011r

ZALECENIA ŻYWIENIOWE DLA DZIECI I MŁODZIEŻY. Gimnazjum nr 1 w Piastowie Lidia Kaczor, 2011r ZALECENIA ŻYWIENIOWE DLA DZIECI I MŁODZIEŻY Gimnazjum nr 1 w Piastowie Lidia Kaczor, 2011r PRAWIDŁOWE ODŻYWIANIE - definicja Prawidłowe odżywianie to nie tylko dostarczenie organizmowi energii, ale także

Bardziej szczegółowo

IMPREZY OKOLICZNOŚCIOWE - oferta 2015

IMPREZY OKOLICZNOŚCIOWE - oferta 2015 IMPREZY OKOLICZNOŚCIOWE - oferta 2015 Zestaw I Krem pomidorowo pomarańczowy z lanymi kluseczkami Krem z kalafiora z grzankami Rosół z makaronem Tradycyjny kotlet schabowy podany z kapustą zasmażaną i ziemniakami

Bardziej szczegółowo

ZBILANSOWANA DIETA TALERZ ZDROWIA SMACZNIE, ZDROWO, KOLOROWO. Anna Oblacińska Instytut Matki i Dziecka

ZBILANSOWANA DIETA TALERZ ZDROWIA SMACZNIE, ZDROWO, KOLOROWO. Anna Oblacińska Instytut Matki i Dziecka ZBILANSOWANA DIETA TALERZ ZDROWIA SMACZNIE, ZDROWO, KOLOROWO Anna Oblacińska Instytut Matki i Dziecka TALERZ CZY PIRAMIDA? Przedstawione w modelach zdrowego żywienia zalecenia żywieniowe to sugestie ogólne,

Bardziej szczegółowo

Zakres oferowanych usług:

Zakres oferowanych usług: Zakres oferowanych usług: 1. Poradnictwo dietetyczne Porady dietetyczne obejmujące analizę dotychczasowego sposobu żywienia, pomiary antropometryczne, wskazówki i zalecenia żywieniowe. Dla osób zainteresowanych

Bardziej szczegółowo

Dzień I * Ilość w gramach lub mililitrach. Ilość w miarach domowych

Dzień I * Ilość w gramach lub mililitrach. Ilość w miarach domowych DIETA 1200 kcal Dzień I * miarach I śniadanie 290 Musli z rodzynkami i orzechami 2 łyżki 30 g 112 Mleko 0.5 % tłuszczu 1 szklanka 250 ml 97 Grejpfrut 1 szt., średni 350 g 81 II śniadanie 251 Chleb żytni

Bardziej szczegółowo

MAGDALENA KRZYSZKA studentka WYDZIAŁU WYCHOWANIA FIZYCZNEGO I PROMOCJI ZDROWIA UNIWERSYTET SZCZECIŃSKI ZDROWY STYL ŻYCIA

MAGDALENA KRZYSZKA studentka WYDZIAŁU WYCHOWANIA FIZYCZNEGO I PROMOCJI ZDROWIA UNIWERSYTET SZCZECIŃSKI ZDROWY STYL ŻYCIA MAGDALENA KRZYSZKA studentka WYDZIAŁU WYCHOWANIA FIZYCZNEGO I PROMOCJI ZDROWIA UNIWERSYTET SZCZECIŃSKI ZDROWY STYL ŻYCIA Na czym polega zdrowy styl życia? ZDROWY STYL ŻYCIA Prawidłowe odżywianie Aktywność

Bardziej szczegółowo

DIETA PRZY CHOROBACH SERCA

DIETA PRZY CHOROBACH SERCA ZALECENIA OGÓLNE Należy spożywać produkty z różnych grup żywności (należy dbać o urozmaicenie posiłków). W skład produktów spożywczych wchodzą niezbędne składniki odżywcze zawarte w różnych ilościach i

Bardziej szczegółowo

Program edukacyjny Żyj smacznie i zdrowo

Program edukacyjny Żyj smacznie i zdrowo Program edukacyjny Żyj smacznie i zdrowo Cel i założenia: Przypomnienie zasad prawidłowego i smacznego odżywiania Niemarnowanie jedzenia Zachęcenie do rodzinnego spożywania posiłków Zmniejszanie ilości

Bardziej szczegółowo

JADŁOSPIS DLA DZIECKA

JADŁOSPIS DLA DZIECKA JADŁOSPIS DLA DZIECKA Hania, 8 lat, uczennica Prawidłowo zbilansowana dieta zapewnia dziecku wszystkie niezbędne składniki do prawidłowego rozwoju fizycznego, jak i umysłowego. Średnia wartość energetyczna:

Bardziej szczegółowo

Menu dla Przedszkola

Menu dla Przedszkola Menu dla Przedszkola Tydzień od 2 do 3 stycznia Płatki kukurydziane z owocami, pieczywo, masło, wędlina, sałata, pomidor, ogórek, dżem Rosół z domowym makaronem Pierogi ruskie z surówką z selera Podwieczorek:

Bardziej szczegółowo

Wartość odżywcza zestawu

Wartość odżywcza zestawu Wartość odżywcza zestawu Energia kcal 605 Białko ogółem g 29,7 Tłuszcz ogółem g 20,0 Węglowodany ogółem g 82,4 Wapń mg 287 Żelazo mg 2,6 Witamina A - ekwiwalent retinolu Ilg 126 Witamina C mg 62,1 Kwas

Bardziej szczegółowo

TABELE KALORYCZNOŚCI

TABELE KALORYCZNOŚCI chleb biały chleb żytni razowy (na miodzie) 1 kromka grubość ok. 1,5cm 1 kromka grubość ok. 1,5cm 1 porcja(w kcal) 100g 50 108 216 60 118 197 1 kromka grubość ok. bułka paryska 1,5cm 20 45 226 kajzerka

Bardziej szczegółowo

... Dzienniczek Badań. Centrum Promocji Zdrowia i Edukacji Ekologicznej Warszawa Bemowo 2010

... Dzienniczek Badań. Centrum Promocji Zdrowia i Edukacji Ekologicznej Warszawa Bemowo 2010 ... Dzienniczek Badań Centrum Promocji Zdrowia i Edukacji Ekologicznej Warszawa Bemowo 2010 ... lekarz prowadzący imię nazwisko wiek adres MASA CIAŁ A Masę ciała można ocenić na podstawie wskaźnika BMI

Bardziej szczegółowo

Menu Przedszkole. Tydzień od 2 do 6 grudnia

Menu Przedszkole. Tydzień od 2 do 6 grudnia Menu Przedszkole Tydzień od 2 do 6 grudnia Płatki kukurydziane z owocami, pieczywo, masło, wędlina, sałata, pomidor, ogórek, dżem Barszcz czerwony z ziemniakami Racuchy z jabłkami i jogurtem greckim, posypane

Bardziej szczegółowo

ŻYWIENIE CZŁOWIEKA. Racjonalne żywienie jest jednym z podstawowych warunków prawidłowego funkcjonowania organizmu ludzkiego i dobrego zdrowia.

ŻYWIENIE CZŁOWIEKA. Racjonalne żywienie jest jednym z podstawowych warunków prawidłowego funkcjonowania organizmu ludzkiego i dobrego zdrowia. ŻYWIENIE CZŁOWIEKA Racjonalne żywienie jest jednym z podstawowych warunków prawidłowego funkcjonowania organizmu ludzkiego i dobrego zdrowia. Prawidłowe żywienie należy do najważniejszych czynników środowiskowych,

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY Zdrowe żywienie w cukrzycy Dieta dla osób dieta 1200 kcal chorujących na dieta 1500 kcal cukrzycę typu 2* dieta 1800 kcal *bez mikroalbuminurii Zaproponowana

Bardziej szczegółowo

RACJONALNE ŻYWIENIE. Zespół Szkół Rolnicze Centrum Mokrzeszów. 2007 r.

RACJONALNE ŻYWIENIE. Zespół Szkół Rolnicze Centrum Mokrzeszów. 2007 r. RACJONALNE ŻYWIENIE Zespół Szkół Rolnicze Centrum Mokrzeszów 2007 r. RACJONALNE ŻYWIENIE Polega na systematycznym dostarczaniu do organizmu wszystkich niezbędnych składników odżywczych w ilościach i proporcjach

Bardziej szczegółowo

dr inż. Paulina Liszka dr inż. Mirosław Pysz Krakowska Wyższa Szkoła Promocji Zdrowia

dr inż. Paulina Liszka dr inż. Mirosław Pysz Krakowska Wyższa Szkoła Promocji Zdrowia Zasady układania jadłospisów, zmiany w wykorzystywanych dotychczas produktach spożywczych, obliczanie wartości odżywczej posiłku, przykładowy jadłospis dr inż. Paulina Liszka dr inż. Mirosław Pysz Krakowska

Bardziej szczegółowo

Znaczenie pierwszego śniadania, czyli zdrowe odżywianie dzieci i młodzieży. Na podstawie materiałów ORE- Anna Pisowacka

Znaczenie pierwszego śniadania, czyli zdrowe odżywianie dzieci i młodzieży. Na podstawie materiałów ORE- Anna Pisowacka Znaczenie pierwszego śniadania, czyli zdrowe odżywianie dzieci i młodzieży Na podstawie materiałów ORE- Anna Pisowacka JAK PRAWIDŁOWO SIĘ ODŻYWIAĆ? Zalecenia żywieniowe 6 + 1 U według S. Bergera Urozmaicenie

Bardziej szczegółowo

Przykładowy jadłospis wprowadzany w stołówce szkolnej Zespołu Szkół im. Jana Pawła II w Suchej Beskidzkiej od dnia 3 marca 2014 r.

Przykładowy jadłospis wprowadzany w stołówce szkolnej Zespołu Szkół im. Jana Pawła II w Suchej Beskidzkiej od dnia 3 marca 2014 r. Przykładowy jadłospis wprowadzany w stołówce szkolnej Zespołu Szkół im. Jana Pawła II w Suchej Beskidzkiej od dnia 3 marca 2014 r. Uwaga: dopuszcza się wprowadzanie modyfikacji uzasadnionych sezonowym

Bardziej szczegółowo

Opracowanie Aneta Wiśniewska

Opracowanie Aneta Wiśniewska Opracowanie Aneta Wiśniewska 1. Zdrowe, racjonalne żywienie jako warunek prawidłowego wzrostu i rozwoju 2. Zasady racjonalnego żywienia 4 U 3. Przykłady wielkości porcji do Piramidy Żywienia 4. Zalecane

Bardziej szczegółowo

Wartość odŝywcza zestawu

Wartość odŝywcza zestawu Wartość odŝywcza zestawu Energia kcal 605 Białko ogółem g 29,7 Tłuszcz ogółem g 20,0 Węglowodany ogółem g 82,4 Wapń mg 287 śelazo mg 2,6 Witamina A - ekwiwalent retinolu Ilg 126 Witamina C mg 62,1 Kwas

Bardziej szczegółowo

zdrowego żywienia w chorobie

zdrowego żywienia w chorobie Wspieramy w ciężkiej chorobie, aby cieszyć się każdą chwilą PORADNIK zdrowego żywienia w chorobie Stowarzyszenie Przyjaciół Chorych Hospicjum im. Jana Pawła II w Żorach Opracowanie: Magdalena Olborska

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY Dieta dla osób dieta 1200 kcal chorujących na dieta 1500 kcal cukrzycę typu 2* dieta 1800 kcal Zdrowe żywienie w cukrzycy Lista wymienników 1 porcji produktów**

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 3 do SWIZ. DIETA ŁATWO STRAWNA ( lekkostrawna)

Załącznik nr 3 do SWIZ. DIETA ŁATWO STRAWNA ( lekkostrawna) Załącznik nr 3 do SWIZ DIETA ŁATWO STRAWNA ( lekkostrawna) Dzień Posiłek Składniki Waga (g) Makaron na mleku 0 29,1% Szynka kanapkowa Poniedziałek 2,9 kcal Wtorek 2140,3 kcal 45,4% 25,4% 33,6% 42,6% 23,7%

Bardziej szczegółowo

Krupnik Waga 1 porcji - 250 g

Krupnik Waga 1 porcji - 250 g Krupnik Waga 1 porcji - 250 g Kasza jęczmienna perłowa 9,5 0,095 Marchew 15,5 0,155 Pietruszka, korzeń 6,5 0,065 Por 6,5 0,065 Seler korzeniowy 3,0 0,030 Ziemniaki 62,5 0,625 Margaryna 3,0 0,030 Ziele

Bardziej szczegółowo

PRZYKŁADOWY PLAN POSIŁKÓW

PRZYKŁADOWY PLAN POSIŁKÓW PRZYKŁADOWY PLAN POSIŁKÓW Wszystkie poniższe dania są zrównoważone każde z nich możesz zjeść w porze Twojego ustalonego posiłku. Jeśli nie czujesz głodu, a ustalona pora posiłku nadeszła zjedz pół porcji.

Bardziej szczegółowo

ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA. Agnieszka Wyszyńska Oddział HŻŻ i PU WSSE w Białymstoku

ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA. Agnieszka Wyszyńska Oddział HŻŻ i PU WSSE w Białymstoku ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA Agnieszka Wyszyńska Oddział HŻŻ i PU WSSE w Białymstoku Nadwaga i otyłość - najważniejszy problem zdrowia publicznego. Istnieje ok. 80 chorób powstających na tle wadliwego

Bardziej szczegółowo

Alicja Nowicka, Marcin Skrok, Piotr Jurkowski Ocena diet dla chorych z cukrzycą proponowanych przez firmę Novo Nordisk w Polsce

Alicja Nowicka, Marcin Skrok, Piotr Jurkowski Ocena diet dla chorych z cukrzycą proponowanych przez firmę Novo Nordisk w Polsce Alicja Nowicka, Marcin Skrok, Piotr Jurkowski Ocena diet dla chorych z cukrzycą proponowanych przez firmę Novo Nordisk w Polsce Przegląd Naukowo-Metodyczny. Edukacja dla Bezpieczeństwa nr 2, 48-53 2009

Bardziej szczegółowo

Wywiad żywieniowy (część 1) Część ogólna

Wywiad żywieniowy (część 1) Część ogólna Wywiad żywieniowy (część 1) Część ogólna Wybrane odpowiedzi proszę podkreślić. IMIĘ I NAZWISKO:... 1. Data wypełniania formularza - 2. Płeć A. kobieta B. mężczyzna 3. Wiek - 4. Wzrost - Aktualna masa ciała

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 6 do SIWZ. DIETA ŁATWO STRAWNA BOGATOBIAŁKOWA (wysokoenergetyczna)

Załącznik nr 6 do SIWZ. DIETA ŁATWO STRAWNA BOGATOBIAŁKOWA (wysokoenergetyczna) Załącznik nr 6 do SIWZ DIETA ŁATWO STRAWNA BOGATOBIAŁKOWA (wysokoenergetyczna) Dzień Posiłek Składniki Waga (g) Makaron na mleku Szynka kanapkowa 34,0% Poniedziałek 28,5 kcal Wtorek 2558,1 kcal,8% 25,1%

Bardziej szczegółowo

Tydzień 1, od 3 do 7 lutego. Płatki kukurydziane z owocami, pieczywo, masło, wędlina, sałata, pomidor, ogórek, dżem

Tydzień 1, od 3 do 7 lutego. Płatki kukurydziane z owocami, pieczywo, masło, wędlina, sałata, pomidor, ogórek, dżem Poniedziałek 03.02. Śniadanie: Przekąska: Tydzień 1, od 3 do 7 lutego Płatki kukurydziane z owocami, pieczywo, masło, wędlina, sałata, pomidor, ogórek, dżem Owoce i warzywa sezonowe Zupa brokułowa Spaghetti

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ ZAJĘĆ SZKOLNEGO KOŁA NAUKOWEGO Z PRZEDMIOTU MATEMATYKA PROWADZONEGO W RAMACH PROJEKTU AKADEMIA UCZNIOWSKA

SCENARIUSZ ZAJĘĆ SZKOLNEGO KOŁA NAUKOWEGO Z PRZEDMIOTU MATEMATYKA PROWADZONEGO W RAMACH PROJEKTU AKADEMIA UCZNIOWSKA SCENARIUSZ ZAJĘĆ SZKOLNEGO KOŁA NAUKOWEGO Z PRZEDMIOTU MATEMATYKA PROWADZONEGO W RAMACH PROJEKTU AKADEMIA UCZNIOWSKA Temat lekcji: Oblicz, czy prawidłowo się odżywiasz? Na podstawie pracy Moniki Brodzińskiej

Bardziej szczegółowo

Krupnik Waga 1 porcji - 250 g

Krupnik Waga 1 porcji - 250 g Krupnik Waga 1 porcji - 250 g Kasza jęczmienna perłowa 9,5 0,095 Marchew 15,5 0,155 Pietruszka, korzeń 6,5 0,065 Por 6,5 0,065 Seler korzeniowy 3,0 0,030 Ziemniaki 62,5 0,625 Margaryna 3,0 0,030 Ziele

Bardziej szczegółowo

ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA DZIECI I MŁODZIEŻY ORAZ WSKAZÓWKI DOTYCZĄCE ZDROWEGO STYLU ŻYCIA Gimnazja

ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA DZIECI I MŁODZIEŻY ORAZ WSKAZÓWKI DOTYCZĄCE ZDROWEGO STYLU ŻYCIA Gimnazja ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA DZIECI I MŁODZIEŻY ORAZ WSKAZÓWKI DOTYCZĄCE ZDROWEGO STYLU ŻYCIA Gimnazja Zestaw 1 Krupnik Waga 1 porcji - 400 g I porcja 10 porcji g kg Kasza jęczmienna perłowa 15,0 0,150

Bardziej szczegółowo

Zasady zdrowego żywienia

Zasady zdrowego żywienia Zasady zdrowego żywienia Schemat postępowania w cukrzycy Wstęp Prawidłowe żywienie może w istotny sposób wpłynąć na wyniki leczenia cukrzycy. Odpowiedni wybór produktów żywieniowych zawsze, gdy tylko jest

Bardziej szczegółowo

Talerz zdrowia skuteczne

Talerz zdrowia skuteczne Talerz zdrowia skuteczne narzędzie zdrowego odżywiania PSSE Chełm Kierownik Sekcji OZiPZ Alicja Bork PRAWIDŁOWE ŻYWIENIE Gwarancją właściwego rozwoju fizycznego, sprawności umysłu oraz dobrego zdrowia

Bardziej szczegółowo

Produkty zalecane - dozwolone Produkty przeciwwskazane Zalecenia

Produkty zalecane - dozwolone Produkty przeciwwskazane Zalecenia CUKRZYCA Produkty zalecane - dozwolone Pełnoziarniste pieczywo razowe, żytnie, pumpernikiel Kasze: gryczana i jęczmienna, płatki owsiane, dziki i brązowy ryż mleko niskotłuszczowe, kefir, jogurt light

Bardziej szczegółowo

Menu 2013 Zupy. Dania mięsne na ciepło

Menu 2013 Zupy. Dania mięsne na ciepło Menu 2013 Zupy Rosół z domowymi kluseczkami lub makaronem 250 ml 4,00 zł Strogonow ze schabu 250 ml 8,50 zł Strogonow wołowy 250 ml 11,00 zł Zupa serowa z marchewką ze świderkami 250 ml 6,00 zł Żurek z

Bardziej szczegółowo

Zalecenia dietetyczne w cukrzycy

Zalecenia dietetyczne w cukrzycy Zalecenia dietetyczne w cukrzycy Celem leczenia dietetycznego w cukrzycy jest uzyskanie optymalnego stężenia glukozy, lipidów oraz wartości ciśnienia tętniczego krwi. Ma to istotne znaczenie w prewencji

Bardziej szczegółowo

Produkty zalecane - dozwolone Produkty przeciwwskazane Zalecenia

Produkty zalecane - dozwolone Produkty przeciwwskazane Zalecenia NADMIERNE BMI Produkty zalecane - dozwolone duża ilość warzyw owoce w niewielkiej ilości woda mineralna niegazowana chude mięso odłuszczone lub niskotłuszczowe produkty mleczne pieczywo pełnoziarniste

Bardziej szczegółowo

Formularz cenowy do oferty. Cena jednostk. netto. 1 kg 1800 kg

Formularz cenowy do oferty. Cena jednostk. netto. 1 kg 1800 kg Załącznik nr 7.1 na dostawę: artykułów ogólno spożywczych Lp. Nazwa artykułu Miara Ilość 1 Cukier kryształ paczkowany 1 kg 1800 kg 2 Cukier puder 1 kg 30 kg 3 Kasza gryczana 1 kg 100 kg 4 Kasza jęczmienna

Bardziej szczegółowo

ZASADY ODŻYWIANIA SPORTOWCÓW PRZEPIS NA SUKCES

ZASADY ODŻYWIANIA SPORTOWCÓW PRZEPIS NA SUKCES ZASADY ODŻYWIANIA SPORTOWCÓW PRZEPIS NA SUKCES Do osiągnięcia sukcesu w sporcie pomocna jest dieta wysokowęglowodanowa. Spożywanie węglowodanów w czasie intensywnego wysiłku zwiększa wytrzymałość, czyli

Bardziej szczegółowo

Propozycja menu w ofercie codziennej

Propozycja menu w ofercie codziennej Propozycja menu w ofercie codziennej Firma nasza specjalizuje się we wszelkiego rodzaju posiłkach codziennych- śniadania, obiady. Oferujemy urozmaicone menu dopasowane do Państwa preferencji kulinarnych.

Bardziej szczegółowo

Zasady zdrowego żywienia

Zasady zdrowego żywienia Jak się zdrowo odżywiać - piramida żywieniowa Zdrowe odżywianie to ostatnio dość modne słowa, które bez działania nie niosą za sobą nic. Wiele nastolatek chwali się, że je zdrowo, nic tak naprawdę na ten

Bardziej szczegółowo

W WIEKU PRZEDSZKOLNYM

W WIEKU PRZEDSZKOLNYM 10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA DZIECI W WIEKU PRZEDSZKOLNYM 1.Jedz codziennie różne produkty z każdej grupy uwzględnionej w piramidzie. 2.Bądź codziennie aktywny fizycznie ruch korzystnie wpływa na sprawność

Bardziej szczegółowo

Zaawansowana konsultacja z zakresu medycyny żywienia kwestionariusz dietetyczny

Zaawansowana konsultacja z zakresu medycyny żywienia kwestionariusz dietetyczny Zaawansowana konsultacja z zakresu medycyny żywienia kwestionariusz dietetyczny Instrukcje: Proszę opisać w poniższym kwestionariuszu Pana/Pani przeciętną dietę. Proszę opisać 2 przykładowe dni tygodnia

Bardziej szczegółowo

KOMUNIA 2015 PROPOZYCJA II

KOMUNIA 2015 PROPOZYCJA II KOMUNIA 2015 PROPOZYCJA II Zupa Obiad Uroczysty Deser Zimna płyta II Ciepła kolacja Patera ciast Nielimitowane napoje (sok, woda, kawa, herbata) Napoje gazowane 1litr/osoba Sala z podstawowym wystrojem

Bardziej szczegółowo

ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA DZIECI I MŁODZIEŻY W WIEKU SZKOLNYM

ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA DZIECI I MŁODZIEŻY W WIEKU SZKOLNYM ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA DZIECI I MŁODZIEŻY W WIEKU SZKOLNYM (Instytutu Żywności i Żywienia 2009) 1. Jedz codziennie różne produkty z każdej grupy uwzględnionej w piramidzie. 2. Bądź codziennie aktywny

Bardziej szczegółowo

NADCIŚNIENIE TĘTNICZE K( ) *

NADCIŚNIENIE TĘTNICZE K( ) * NADCIŚNIENIE TĘTNICZE K( ) * * Nadciśnienie tętnicze leczone lekami niewymagającymi dodatkowej podaży potasu Produkty zalecane - dozwolone pieczywo niskosodowe do kupienia w sklepach ze zdrową żywnością

Bardziej szczegółowo

Tydzień 1, od 1 do 3 maja

Tydzień 1, od 1 do 3 maja Piątek 02.05. Tydzień 1, od 1 do 3 maja Śniadanie: Tosty z serem szynką i ananasem, w wersji wegetariańskiej z serem, ananasem lub pomidorami Zupa ogórkowa z ziemniakami Pizza margarita z serem i sosem

Bardziej szczegółowo

poniedziałek. śniadanie

poniedziałek. śniadanie 2017-05-08 - poniedziałek Płatki Cini Minis 20g ''Mleko świeże Mleczarnia Wieprz 2% tłuszczu'' 150g *(1,3) Masło 10g *(1), Dżem owocowy niskosłodzony 10g, pieczywo mieszane białe i ciemne 50g *(3) Herbata

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 4 do SIWZ. DIETA ŁATWO STRAWNA Z OGRANICZENIEM TŁUSZCZU (wątrobowa)

Załącznik nr 4 do SIWZ. DIETA ŁATWO STRAWNA Z OGRANICZENIEM TŁUSZCZU (wątrobowa) Załącznik nr 4 do SIWZ DIETA ŁATWO STRAWNA Z OGRANICZENIEM TŁUSZCZU (wątrobowa) Dzień Posiłek Składniki Waga (g) Makaron na mleku 0,8% Szynka kanapkowa Poniedziałek 1981,3 kcal Wtorek 1827,5 kcal 42,7%

Bardziej szczegółowo

8. Scenariusz lekcji dla klasy IV-VI szkoły podstawowej i I klasy gimnazjum

8. Scenariusz lekcji dla klasy IV-VI szkoły podstawowej i I klasy gimnazjum 8. Scenariusz lekcji dla klasy IV-VI szkoły podstawowej i I klasy gimnazjum Temat: Wybory żywieniowe produkty zalecane i niezalecane w żywieniu. Cel: Kształtowanie prawidłowych nawyków żywieniowych. Zdobyte

Bardziej szczegółowo

Ilość marchewki, pietruszki, selera można zastąpić mrożoną włoszczyzną 1:1

Ilość marchewki, pietruszki, selera można zastąpić mrożoną włoszczyzną 1:1 Dzień 1: Kanapki z makrelą w pomidorach i pomidorem Makrela w pomidorach - 50g Sałatka z tuńczykiem, pomidorem i ogórkiem Tuńczyk w wodzie /sosie własnym/ - 130g - opakowanie Ogórek - 150g - średni Pomidor

Bardziej szczegółowo

Tydzień od 1 do 5 września

Tydzień od 1 do 5 września Tydzień od 1 do 5 września Poniedziałek 01.09. Płatki kukurydziane z owocami, pieczywo, masło, pomidor, wędlina, sałata, ogórek, dżem Zupa brokułowa Spaghetti z warzywami i szynką w kremowym sosie pomidorowym

Bardziej szczegółowo

Interwencje żywieniowe u dzieci otyłych aktualne spojrzenie

Interwencje żywieniowe u dzieci otyłych aktualne spojrzenie Interwencje żywieniowe u dzieci otyłych aktualne spojrzenie H. Dyląg, 1 H. Weker 1, M. Barańska 2 1 Zakład Żywienia 2 Zakład Wczesnej Interwencji Psychologicznej karmienie na żądanie 7-5 posiłków 3 posiłki

Bardziej szczegółowo

ZNACZENIE ŻYWIENIA W PREWENCJI CHORÓB CYWILIZACYJNYCH

ZNACZENIE ŻYWIENIA W PREWENCJI CHORÓB CYWILIZACYJNYCH ZNACZENIE ŻYWIENIA W PREWENCJI CHORÓB CYWILIZACYJNYCH Dr inż. Anna Tokarska Dział Żywienia Świętokrzyskie Centrum Onkologii Obserwowane trendy w żywieniu w ostatnim czasie wskazują, że na wskaźniki zachorowalności

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 6 do SIWZ. DIETA Z OGRANICZENIEM ŁATWO PRZYSWAJALNYCH WĘGLOWODANÓW (cukrzycowa)

Załącznik nr 6 do SIWZ. DIETA Z OGRANICZENIEM ŁATWO PRZYSWAJALNYCH WĘGLOWODANÓW (cukrzycowa) Załącznik nr 6 do SIWZ DIETA Z OGRANICZENIEM ŁATWO PRZYSWAJALNYCH WĘGLOWODANÓW (cukrzycowa) Dzień Składniki Waga (g) Miary gospodarcze Makaron na mleku 0 26,8% Szynka kanapkowa Papryka czerwona ¼ małej

Bardziej szczegółowo

Joanna Kopińska Dietetyk

Joanna Kopińska Dietetyk Joanna Kopińska Dietetyk Odleżyna - martwica tkanek powstała w wyniku zaburzeń ukrwienia wywołanych uciskiem. Na skutek utrudnionej penetracji tkanek dostępność składników pokarmowych pogarsza się. Niepełnowartościowa,

Bardziej szczegółowo

ŻYWIENIE DZIECI I MŁODZIEŻY. Antonina Kawecka PSSE w Kamieniu Pomorskim listopad 2012r.

ŻYWIENIE DZIECI I MŁODZIEŻY. Antonina Kawecka PSSE w Kamieniu Pomorskim listopad 2012r. Antonina Kawecka PSSE w Kamieniu Pomorskim listopad 2012r. Prawidłowe żywienie jest jednym z najważniejszych czynników środowiskowych, wpływających na rozwój człowieka i utrzymanie przez niego dobrego

Bardziej szczegółowo

Żywienie w cukrzycy typu 1

Żywienie w cukrzycy typu 1 Żywienie w cukrzycy typu 1 Tabela wymienników węglowodanowych Zalecenia ogólne Właściwe odżywianie jest jednym z najważniejszych czynników mających wpływ na wyniki leczenia Twojej choroby. Leczenie dietetyczne

Bardziej szczegółowo

Materiał pomocniczy dla nauczycieli kształcących w zawodzie:

Materiał pomocniczy dla nauczycieli kształcących w zawodzie: Materiał pomocniczy dla nauczycieli kształcących w zawodzie: DIETETYK przygotowany w ramach projektu Praktyczne kształcenie nauczycieli zawodów branży hotelarsko-turystycznej Priorytet III. Wysoka jakość

Bardziej szczegółowo

żywienia Jak postępować w cukrzycy?

żywienia Jak postępować w cukrzycy? go e w o r d z y d a s a Z żywienia Jak postępować w cukrzycy? WSTĘP Prawidłowe żywienie może w istotny sposób wpłynąć na wyniki leczenia cukrzycy. Odpowiedni wybór produktów żywieniowych zawsze, gdy tylko

Bardziej szczegółowo

Pakiet I - Dostawa artykułów spożywczych grupa produktów: Mięso i wędliny. Cena jednostk. Brutto w PLN

Pakiet I - Dostawa artykułów spożywczych grupa produktów: Mięso i wędliny. Cena jednostk. Brutto w PLN Załącznik nr 1a Formularz cenowo asortymentowy DLA PRZETARGU NIEOGRANICZONEGO Dostawa artykułów spożywczych z przeznaczeniem na potrzeby żywieniowe Szkoły Podstawowej Nr1 w Miechowie Nr referencyjny nadany

Bardziej szczegółowo

Podstawy żywienia w sporcie. Aneta Sojak

Podstawy żywienia w sporcie. Aneta Sojak Podstawy żywienia w sporcie Aneta Sojak Właściwe żywienie i nawodnienie = Osiągnięcie sukcesu Energia do pracy mięśni Adaptacja do wysiłku Skuteczna regeneracja (zmniejszenie procesów katabolicznych) Zły

Bardziej szczegółowo

Jakościowe metody oceny sposobu żywienia

Jakościowe metody oceny sposobu żywienia Wojewódzka Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Gorzowie Wlkp. Jakościowe metody oceny sposobu żywienia Małgorzata Stodolak Gorzów Wlkp. 15.12.2014 r. Normy żywienia dla populacji polskiej nowelizacja,

Bardziej szczegółowo

KWIECIEŃ IĄTEK Śniadanie: II Śniadanie Obiad: Podwieczorek II Podwieczorek: PONIEDZIAŁEK Śniadanie: II śniadanie Obiad:

KWIECIEŃ IĄTEK Śniadanie: II Śniadanie Obiad: Podwieczorek II Podwieczorek: PONIEDZIAŁEK Śniadanie: II śniadanie Obiad: KWIECIEŃ PIĄTEK 01.04. 2011 Śniadanie: kaszka manna na mleku, pieczywo mieszane z masłem, serkiem topionym, jajecznica na masełku ze szczypiorkiem, kawa zalana mlekiem, II Śniadanie: drożdżówka, jabłko,

Bardziej szczegółowo

Warsztaty dla Rodziców. Wiosenne śniadanie. Warszawa 26.05.2015 r.

Warsztaty dla Rodziców. Wiosenne śniadanie. Warszawa 26.05.2015 r. Warsztaty dla Rodziców Wiosenne śniadanie Warszawa 26.05.2015 r. Urozmaicenie Uregulowanie Umiarkowanie Umiejętności Unikanie Prawidłowe żywienie 7 zasad wg prof. Bergera + Uprawianie sportu + Uśmiech

Bardziej szczegółowo

HIPER- TRIGLICERYDEMIA

HIPER- TRIGLICERYDEMIA HIPER- TRIGLICERYDEMIA Produkty zalecane - dozwolone Pieczywo: czerstwe, razowe, żytnie, chrupkie oraz pumpernikiel Kasze: gryczana oraz jęczmienna, płatki owsiane, ryż dziki i brązowy mleko niskotłuszczowe,

Bardziej szczegółowo

EDUKACJA DLA RODZICÓW

EDUKACJA DLA RODZICÓW Materiał opracowała: Jolanta Gęca EDUKACJA DLA RODZICÓW Prawidłowe żywienie dzieci i młodzieży jest szczególnie istotne, ze względu na fazę intensywnego wzrostu i dojrzewania. Dla utrzymania wzrostu i

Bardziej szczegółowo

Myślę co jem - profilaktyka otyłości i chorób dietozależnych wśród dzieci. Temat 2: Jak jem? Opracowanie: mgr Agnieszka Augustyniak

Myślę co jem - profilaktyka otyłości i chorób dietozależnych wśród dzieci. Temat 2: Jak jem? Opracowanie: mgr Agnieszka Augustyniak 1. Cel główny Uczeń ocenia swój sposób żywienia Temat 2: Jak jem? Opracowanie: mgr Agnieszka Augustyniak 2. Cele szczegółowe Uczeń: ocenia wielkość porcji poszczególnych grup produktów spożywczych identyfikuje

Bardziej szczegółowo

Miejsce mięsa w diecie

Miejsce mięsa w diecie Miejsce mięsa w diecie Walory zdrowotne mięsa od dawna są przedmiotem kontrowersyjnych poglądów wśród ludzi. Jedni widzą w mięsie znakomite źródło niezbędnych składników odżywczych, inni natomiast przypisują

Bardziej szczegółowo

Alicja Nowicka, Marcin Skrok, Piotr Jurkowski Ocena diet dla chorych z cukrzycą proponowanych przez firmę Servier w Polsce

Alicja Nowicka, Marcin Skrok, Piotr Jurkowski Ocena diet dla chorych z cukrzycą proponowanych przez firmę Servier w Polsce Alicja Nowicka, Marcin Skrok, Piotr Jurkowski Ocena diet dla chorych z cukrzycą proponowanych przez firmę Servier w Polsce Przegląd Naukowo-Metodyczny. Edukacja dla Bezpieczeństwa nr 3, 63-68 2009 63 Alicja

Bardziej szczegółowo

Zasady zdrowego żywienia

Zasady zdrowego żywienia Metadane scenariusza Zasady zdrowego żywienia 1. Cele lekcji a) Wiadomości Uczeń: - zna zasady prawidłowego żywienia, - zna piramidę zdrowego żywienia, - zna zapotrzebowanie energetyczne dla osób w danym

Bardziej szczegółowo

poniedziałek. śniadanie

poniedziałek. śniadanie 2016-09-26 - poniedziałek Płatki do mleka kukurydziane 20g ''Mleko świeże Mleczarnia Wieprz 2% tłuszczu'' 150g *(1,3) Masło 10g *(1), Dżem owocowy niskosłodzony 20g, pieczywo razowe 50g, *(3) Herbata z

Bardziej szczegółowo

Zalecenia dotyczące żywienia dzieci w przedszkolach

Zalecenia dotyczące żywienia dzieci w przedszkolach Zalecenia dotyczące żywienia dzieci w przedszkolach NORMY ŻYWIENIA DLA DZIECI W WIEKU PRZEDSZKOLNYM I SZKOLNYM W POLSCE OPRACOWANO W INSTYTUCIE ŻYWNOŚCI I ŻYWIENIA I ZATWIERDZONE ZOSTAŁY PRZEZ INSTYTUT

Bardziej szczegółowo

NOWA PIRAMIDA ZDROWEGO ŻYWIENIA. (czyli podstawy zdrowego odżywiania postawione na głowie)

NOWA PIRAMIDA ZDROWEGO ŻYWIENIA. (czyli podstawy zdrowego odżywiania postawione na głowie) NOWA PIRAMIDA ZDROWEGO ŻYWIENIA (czyli podstawy zdrowego odżywiania postawione na głowie) Dlaczego stara piramida żywieniowa jest zła? Po pierwsze okazuje się, że węglowodany w ilości sugerowanej przez

Bardziej szczegółowo