Podstawy sterowania silnikami krokowymi

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Podstawy sterowania silnikami krokowymi"

Transkrypt

1 Podstawy sterowania silnikami krokowymi 1. WSTP Nowoczesne technologie w rónych gałziach narzucaj coraz wysze wymagania na urzdzenia wchodzce w skład linii technologicznych. Wymagania jakie si stawia przed tymi urzdzeniami, to przede wszystkim wysoka wydajno, eliminacja obsługi i niezawodno. Wprowadzenie na szerok skal techniki mikroprocesorowej umoliwiło realizacj funkcji sterowania w znacznym stopniu w sposób programowy co uprociło budow sprztu i podniosło jego niezawodno. W wielu procesach technologicznych napd oraz pozycjonowanie urzdze wykonawczych jest nieodzownym elementem całego procesu. W napdach pozycjonujcych stosuje si najczciej silniki prdu stałego oraz silniki krokowe. Współczesne elementy wykonawcze urzdze pozycjonujcych coraz czciej wyposaone s w silniki krokowe, które nie wymagaj stosowania kosztownych i zawodnych mechanizmów krzywkowych i zapadkowych niezbdnych w przypadku napdów wykorzystujcych silniki prdu stałego. Powyszy fakt oraz łatwo sterowania silników krokowych za pomoc urzdze cyfrowych spowodował, e znajduj one coraz wiksze zastosowanie. Silniki krokowe mona spotka w robotach przemysłowych a take w coraz wikszej liczbie urzdze z którymi spotykamy si na co dzie. Opanowały one napdy dysków i dyskietek w komputerach, napdy głowic i wałków w drukarkach i maszynach do pisania, przesuwanie głowic laserowych w odtwarzaczach kompaktowych. Zagadnienia poruszane w tym opisie dotycz układów sterowania z silnikami krokowymi, budowy silników krokowych, ich właciwoci a w szczególnoci sterowania silników krokowych za pomoc układów mikroprocesorowych. 1

2 Według PN-87/E silnik krokowy jest to silnik przekształcajcy cig sterujcych impulsów elektrycznych na cig przesuni ktowych lub liniowych. Silnik krokowy wykonuje obrót o konkretne przyrosty pod wpływem impulsów elektrycznych podawanych w odpowiedniej kolejnoci. Obroty silnika s zwizane bezporednio z podawanymi impulsami. Jest to wic silnik o działaniu dyskretnym. Rys. 1. Przykładowe miniaturowe silniki krokowe Kierunek obrotu jest zwizany z sekwencj podawanych impulsów, natomiast prdko obrotów osi zaley od czstotliwoci tych impulsów a kt obrotu od ich iloci. Silnik krokowy nie moe pracowa bez elektronicznego układu sterowania. 2

3 Głównymi elementami układu sterowania silnika krokowego s: ródło impulsów, układ logiczny, stopie wyjciowy mocy i zasilacz prdu stałego. ródłem impulsów moe by generator impulsów, mikroprocesor, przetwornik sygnału cigłego na impulsy lub pami operacyjna. Układy sterowania urzdze wyposaonych w silniki krokowe, z uwagi na skomplikowane i rónorakie funkcje realizowane przez te urzdzenia, s coraz czciej sterownikami mikroprocesorowymi.sterowniki mikroprocesorowe z łatwoci mog przej rol wielu zespołów sterowania napdami krokowymi, a ponadto zapewni optymalizacj sterowania. 2. Podstawy wiedzy o silnikach krokowych: Silniki krokowe s cyfrowo sterowanymi napdami stosowanymi do pozycjonowania. Umoliwiaj łatw kontrol kta i prdkoci obrotowej w zakresie od zera do kilku tysicy obrotów na sekund zalenie od parametrów silnika i sterownika. Charakterystyczn cech silnika krokowego jest utrzymywanie rotora w okrelonej pozycji z pełnym momentem trzymajcym co oznacza stały pobór prdu, dlatego te silniki krokowe mimo postoju s niepokojco ciepłe. Zaleta łatwego pozycjonowania silnika stwarza wiele moliwoci aplikacji od automatyzacji w przemyle, poprzez urzdzenia z zakresu techniki medycznej, zastosowania w przemyle samochodowym do przemysłu zabawek i reklam Budowa silnika krokowego Silnik krokowy składa si z rotora i stojana. To włanie te dwa elementy odpowiedzialne s za jego rotacyjn prac. Wyróniamy kilka rodzajów napdów krokowych prdu stałego: o zmiennej reluktancji (VR), z magnesem stałym (PM), hybrydowy oraz tarczowy. 3

4 Silnik o zmiennej reluktancji posiada najprostsz budow przez co ma wielu zwolenników. Obecnie prym na rynku wiod silniki z magnesem stałym oraz hybrydowe. Te pierwsze s tasze, jednak napdy hybrydowe charakteryzuj si wysz rozdzielczoci i prdkoci obrotu i dlatego s najpopularniejsze. Silniki z magnesem stałym maj najczciej rozdzielczo kroków na obrót. Silnik ze stałym magnesem zbudowany jest odmiennie. Rys. 2. Budowa silnika z magnesem stałym i hybrydowego Rotor nie posiada zbów, w zamian ma kształt walca namagnesowanego naprzemiennie wzdłu osi obrotu. Stojan znajduje si wokół rotora i składa si z elementów posiadajcych uzwojenia generujce bieguny na przeciwnych kocach elementu. Oba koce zakrzywione s do wewntrz tak, aby bieguny znajdowały si naprzeciwko biegunów na rotorze. 4

5 Namagnesowanie rotora pozwala na uzyskanie lepszego momentu. Silniki te s bardzo tanie w produkcji dziki zastosowaniu ferrytowych magnesów. Silniki hybrydowe s najnowoczeniejszym typem silników krokowych. Silnik hybrydowy jest bardziej kosztownym ni silnik z magnesem trwałym, cechuje si za to lepszymi parametrami jeli chodzi o rozdzielczo i szybko. Zasada działania silnika opiera si na tym, e magnes trwały umieszczony na wirniku lub na stojanie wytwarza jednako biegunowy strumie magnetyczny, który zamyka si w obwodzie magnetycznym: stojan szczelina powietrzna - wirnik. Po zasileniu uzwojenia stojana impulsem sterujcym, wzbudzony strumie magnetyczny pod jednym biegunem stojana dodaje si do strumienia magnesów trwałych, pod drugim za odejmuje si. Wirnik zostaje wprowadzony w ruch tak, by osie zbów stojana i wirnika bieguna o strumieniu wzmacniajcym pole magnetyczne pokryły si. Typowe kty silnika hybrydowego mieszcz si w zakresie 3,6º - 0,9º tj kroków na obrót. Silnik hybrydowy łczy w sobie zalety silnika ze zmienn reluktancj i silnika z magnesem stałym. Dodatkowo ich zalet jest osiganie wyszych momentów trzymajcych przy zblionych parametrach konstrukcyjnych. Rotor silnika ma wiele zbów i posiada osiowo namagnesowane magnesy umieszczone koncentrycznie wokół osi. Zby rotora zapewniaj lepsz drog przepływowi magnetycznemu, co polepsza charakterystyki momentu spoczynkowego i dynamicznego w porównaniu z silnikami z magnesem stałym i reluktancyjnymi. Rys. 3. Przykładowy silnik hybrydowy 5

6 2.2. Zasada funkcjonowania silnika krokowego Silniki krokowe działaj dziki odpychaniu i przyciganiu elektrycznie wytwarzanych biegunów magnetycznych wewntrz silnika. Silniki o zmiennej reluktancji, s najprostszymi silnikami krokowymi. Posiadaj one wirnik ze stali magnetycznej mikkiej i uzwojony stojan. Wirnik posiada wiele zbów wzdłu osi obrotu. Z tego wzgldu, e rotor nie wytwarza adnego pola magnetycznego, wystpuj trudnoci z ustaleniem połoenia rotora. Oscylacje w ustalaniu połoenia oraz niskie tłumienie wewntrzne silnika powoduje, e silniki te wpadaj w rezonans. Rys. 4. Przekrój poprzeczny silnika o zmiennej reluktancji Z tego powodu silniki te wymagaj odpowiedniego tłumienia dynamicznego lub elektrycznego. Impulsy elektryczne uzwoje stojana, powoduj odpowiednie namagnesowanie jego biegunów. Rotor dy do zminimalizowania oporu magnetycznego (reluktancji) pomidzy jego zbami, a stojanem. Inaczej mówic, kiedy uzwojenia s zasilane, w stojanie powstaje indukcja magnetyczna i rotor ustawia si tak, aby zamkn obwód magnetyczny. W ten sposób silnik wykonuje krok. Aby rotor silnika krokowego mógł si obraca, wymagane jest odpowiednie zasilanie uzwoje. Poniewa rotor nie jest zasilany, komutacji podlega jedynie stojan. Prd doprowadzany jest do faz silnika za pomoc zewntrznych komutatorów. Komutatory te mona traktowa jako przełczniki prdu. 6

7 Typowy dwufazowy silnik krokowy ma komutacj czterotaktow: 1. Po zasileniu cewki 1 napiciem o dodatniej biegunowoci, wytworzy ona strumie a wirnik zajmie połoenie by kierunek jego strumienia był zgodny z kierunkiem strumienia stojana, 2. Po zasileniu cewki 2 napiciem o dodatniej biegunowoci strumie zmieni kierunek o 90 0, co spowoduje obrót wirnika o ten sam kt, 3. Zasilajc cewk 1 napiciem o ujemnej biegunowoci otrzymamy strumie przemieszczony o kt 90 0 w porównaniu z taktem poprzednim, wirnik znów pody za t zmian tak jak to jest pokazane na rysunku poniej, 4. W ostatnim takcie zasilamy cewk 2 napiciem o ujemnej biegunowoci, w wyniku czego otrzymujemy analogiczny skutek jak w pozostałych taktach. Cały takt komutacji moemy zapisa w postaci: (+1) (+2) (-1) (-2). 7

8 W praktyce sterowanie odbywa si z pomoc odpowiednich kluczy tranzystorowych. Najprostszym przykładem wytwarzania momentu moe by dwufazowy silnik magnetoelektryczny. Rys. 5. Komutacja magnetoelektrycznego silnika krokowego Połoenie wirnika w funkcji stanów kluczy K1 i K2 W przypadku zastosowania silnika skokowego o wirniku biernym reluktancyjnym, który nie rozrónia zmiany zwrotu wektora strumienia naley zastosowa cztery pasma uzwojenia. 8

9 Układ komutacji takiego silnika jest pokazany poniej: a) b) Rys. 6. Komutator silnika skokowego: A,B,C,D - kolejne pasma silnika czteropasmowego, T - wejcie impulsów taktujcych, K - wejcie sygnału kierunku a) - wzbudzanie pasma A po pierwszym impulsie taktu na wejciu T b) - wzbudzanie pasma B po drugim impulsie taktu na wejciu T 9

10 W powyszym przypadku zmienialimy biegunowo napicia sterujcego, taki sposób jest nazywany komutacj bipolarn. Natomiast w przypadku niezmieniania biegunowoci mamy do czynienia z komutacj unipolarn. Pasma silnika mog by wzbudzane pojedynczo, parami lub według innych zasad dostosowanych do jego budowy (np. przy czterech pasmach moemy w omiu taktach zasila na przemian jedn lub dwie cewki). Jeli w czasie działania maszyny sposób ten nie jest zmieniany, mówi si o komutacji symetrycznej. Łatwo zauway e w przypadku komutacji niesymetrycznej, zwiksza si dwukrotnie liczba taktów w cyklu, a tym samym zmniejsza si dwukrotnie skok wirnika silnika. Przykładem moe by czsto stosowany sposób nazywany 1/4. Oznacza to, e w kadej chwili tylko jedno z pasm jest wzbudzane, a liczba wystpujcych kombinacji zasilania wynosi 4. Innym równie czsto stosowanym algorytmem zasilania jest 2/4, czyli tzw. zasilanie pasm parami. Jest to sposób pozwalajcy na lepsze wykorzystanie miedzi uzwojenia. Na rysunku poniej pokazano wyidealizowany wykres obrazujcy przebiegi prdów w pasmach silnika komutowanego w taki sposób. W przedstawionym przypadku przełczenie komutatora nastpuje pod wpływem ujemnego zbocza impulsu taktujcego. 10

11 u - napicie taktujce, t - czas, i A i D - prdy w pasmach A, B, C, D Rys. 7. Komutacja unipolarna czterech pasm parami wg algorytmu 2/4 (przebiegi wyidealizowane) i A, i B, - prdy w pasmach A i B Rys. 8. Komutacja bipolarna dwóch pasm parami wg algorytmu 2/4 (przebiegi wyidealizowane) 11

12 Aby uzyskiwa jak najmniejsze skoki wirnika moemy zwiksza liczb par biegunów wirnika lub liczb pasm uzwojenia, jest to jednak kłopotliwe ze wzgldów konstrukcyjnych. Innym sposobem moe by stopniowe przełczanie prdów w poszczególnych pasmach, co uzyskujemy metodami elektronicznymi. Przykład uzyskiwania mikroskoków jest pokazany poniej: i A, i B, - prdy w pasmach A i B Rys. 9. Komutacja bipolarna dwóch pasm parami z podziałem na mikroskoki (przebiegi wyidealizowane) Skutkiem tego wytwarzany przez te prdy wypadkowy strumie magnetyczny w stojanie równie stopniowo zmienia swoje połoenie ktowe. Na rysunku pokazano podział skoku na 5 mikroskoków. Podział taki, cho moliwy jak kady inny, bywa rzadko stosowany ze wzgldu na znaczne komplikacje układowe. Najczciej stosowane s podziały na 2 n czci, gdzie n - jest dowoln liczb naturaln. 12

13 2.3. Ogólny podział silników krokowych Podział ze wzgldu na rodzaj ruchu Oprócz opisanych powyej silników krokowych obrotowych na rynku wystpuje równie gał napdów krokowych liniowych. Tak jak w przypadku silników obrotowych, najczciej spotykane s liniowe silniki skokowe reluktancyjne i hybrydowe, znacznie rzadziej elektrodynamiczne. Hybrydowy, liniowy napd krokowy składa si z ruchomego biegunnika i nieruchomego stojana. Na rys. 10 pokazany jest sposób zamiany ruchu obrotowego na liniowy. Silnik uzyskany w wyniku tej transformacji nazywany jest te silnikiem tubowym. Poniewa rotor w takiej maszynie nie wykonuje ruchu obrotowego, ale tylko liniowy, wic w dalszej czci pracy rotor bdzie okrelany słowem rdze. Silniki o ruchu liniowym znajduj zastosowanie jako: zamienniki dla siłowników hydraulicznych, elementy wykonawcze rónego rodzaju manipulatorów precyzyjne elementy wykonawcze dla manipulatorów mikroskopowych elementy wykonawcze w pomieszczeniach o duym rygorze czystoci (np. produkcja cyfrowych układów elektronicznych) Rys. 10. Transformacja silnika z ruchem obrotowym w silnik liniowy Silniki liniowe charakteryzuj si nastpujcymi cechami: bezporednie połczenie do sterowników PLC lub komputerów przemysłowych, cigł kontrola pozycji rdzenia podczas wykonywania ruchu, 13

14 bardzo dua dynamika ruchu, (cigłe cykliczne operacje mog by powtarzane z czstotliwoci > 15Hz), zwarta budowa, konstrukcja stojana zintegrowana z czujnikami oraz łoyskami, due długo rdzenia a w konsekwencji due zakresy ruchu silnika liniowego, przystosowany do pracy w trudnych warunkach przemysłowych. Silnik te s silnikami synchronicznymi, dwufazowymi z magnetycznym rdzeniem. Silnik liniowy firmy LinMot składa si z: statora (wzbudnika), który zawiera 2 uzwojenia, rdzenia magnetycznego, zbudowany jest on z małych magnesów umieszczanych jeden obok drugiego w osi rdzenia, czujnik połoenia rdzenia, moduł elektroniczny, który odpowiada za prawidłow prac silnika. Rys. 11. Budowa silnika liniowego firmy LinMot. Zalet liniowego silnika krokowego jest bezporednia zamiana impulsowych sygnałów wejciowych na przemieszczenie liniowe. Liniowe napdy skokowe maj wiksz dokładno i sprawno oraz lepsze charakterystyki dynamiczne w porównaniu z wirujcymi silnikami krokowymi w połczeniu z mechanizmami przetwarzania ruchu obrotowego na postpowy. 14

15 Podział ze wzgldu na rodzaje uzwoje silników krokowych Klasyfikacja napdów krokowych rozrónia ze wzgldu na ilo segmentów silniki jedno i wielosegmentowe. Zwikszenie iloci segmentów umoliwia uzyskanie, przy odpowiednim zasilaniu impulsami uzwoje segmentów, duej liczby skoków na jeden obrót. Z iloci segmentów zwizana jest cile ilo pasm uzwoje silnika. Naley zauway, e istniej dwa sposoby ułoenia pasm: symetryczne i niesymetryczne. W konstrukcji symetrycznej uzwojenia dwóch przeciwległych biegunów stojana tworz pasmo. Rozwizanie niesymetryczne charakteryzuje si tym, e całe uzwojenie jednego pasma jest umieszczone na jednym biegunie.!! "!! #! $ Silniki krokowe róni si pod wzgldem liczby pasm uzwojenia. Kade pasmo jest czci uzwojenia i jest zasilane impulsami. Rozrónia si jedno-, dwu-, trzy-, cztero- lub piciopasmowe silniki krokowe. Od liczby pasm zale w duej mierze właciwoci silnika krokowego. Wraz ze wzrostem liczby pasm, zwiksza si moment obrotowy i liczba skoków na obrót przy malejcej wartoci skoku. Zwikszenie liczby pasm powoduje zmniejszenie pulsacji momentu obrotowego w efekcie dobre tłumienie oscylacji i ograniczenie zjawiska rezonansu. 15

16 3. SPOSOBY STEROWANIA SILNIKÓW KROKOWYCH Rozpatrujc właciwoci silnika skokowego naley bra pod uwag nie tylko cechy wynikajce z budowy samego silnika ale trzeba bra pod uwag silnik wraz z układem sterowania jako cało. Rozpatrywanie samego tylko silnika daje obraz dalece niepełny. Układ sterowania odgrywa bowiem decydujc rol w kształtowaniu podanych charakterystyk silników krokowych. Zasadniczy rozwój silników krokowych zmierza w kierunku zwikszenia liczby skoków, sprawnoci i momentu obrotowego a zmniejszeniu inercji mechanicznej. O parametrach napdu skokowego decyduje konstrukcja mechaniczna danego obiektu i silnika, własnoci elektryczne i magnetyczne materiałów, z których wykonano silnik oraz sposób zasilania jego uzwoje i wreszcie algorytm sterowania STEROWANIE BIPOLARNE I UNIPOLARNE SILNIKÓW KROKOWYCH Wród silników krokowych mona wyróni dwa podstawowe typy: unipolarne i bipolarne. Rys. 12. Budowa silnika: a) unipolarnego, b) bipolarnego 16

17 Silnik bipolarny o dwóch fazach ma jedno uzwojenie na faz, natomiast unipolarny ma jedno uzwojenie z odczepem porodku. Istniej take silniki posiadajce po dwa uzwojenia na faz. Mog one pracowa zarówno w trybie unipolarnym jak i bipolarnym. Przy sterowaniu bipolarnym całe pasmo uzwojenia bierze jednoczenie udział w pracy natomiast przy sterowaniu unipolarnym jednoczenie jest włczona połowa pasma. Rys. 13. Sposoby sterowania silnika : a) unipolarnego b) bipolarnego W silniku bipolarnym do zmiany pola magnetycznego w rdzeniu wystarcza jeden przełcznik dwupozycyjny, lub dwa tranzystory włczane na przemian. W przypadku silnika unipolarnego do kluczowania prdu wystarczy jeden tranzystor na faz. 17

18 Sterowanie unipolarne zapewnia przepływ prdu w danym uzwojeniu tylko w jednym kierunku, podczas gdy sterowanie bipolarne zapewnia przepływ prdu w dwóch kierunkach. Zalet wariantu unipolarnego jest prostszy układ połcze i mniejsza liczba tranzystorów, wad za to,e jednoczenie pracuje tylko połowa uzwojenia, a zatem nie wytwarza si moment obrotowy o pełnej wartoci. Zalet sterowania bipolarnego jest dobre wykorzystanie momentu obrotowego dziki temu, e całe uzwojenie jest w stanie prdowym po otrzymaniu impulsu. Ogólnie rzecz biorc silniki bipolarne wymagaj bardziej rozbudowanego układu sterowania. Problem ten został rozwizany z chwil pojawienia si specjalizowanych scalonych układów mocy zawierajcych dwa kompletne mostki tranzystorowe mogce kluczowa znaczne prdy RODZAJE KROKU I ALGORYTMY KOMUTACJI Najpowszechniejsze rodzaje sterowania to: falowe, pełnokrokowe, półkrokowe, mikrokrokowe. Pierwsze trzy rodzaje nie wymagaj stosowania specjalnych układów energoelektrycznych. Najpopularniejsze silniki krokowe s dwufazowe, istniej jednak silniki trójfazowe i piciofazowe. Silniki dwufazowe dzielimy na unipolarne i bipolarne. W zwizku z tym wyróniamy konstrukcje z dwoma fazami i jednym, wspólnym odczepem po rodku dla unipolarnych lub z dwoma uzwojeniami i osobnymi odczepami dla bipolarnych. Unipolarne silniki nazywane s picio lub szeciu wyprowadzeniowymi. Bipolarne natomiast cztero i omio wyprowadzeniowymi. Fazy opisane s symbolami: A, A\, B, B\. 18

19 3.2.1.STEROWANIE FALOWE W sterowaniu falowym inaczej zwanym jednofazowym w danym momencie zasilana jest jedna faza. Kolejno ich pracy jest nastpujca A-B-A -B. Wynikiem tego rodzaju sterowania jest wykonanie pełnego kroku. Rys. 14. Połoenie wału silnika dla pracy jednofazowej Silniki falowe nazywane s silnikami unipolarnymi, co wynika włanie z iloci faz silnika wykorzystywanych jednoczenie. Dla silników o uzwojeniach unipolarnych i bipolarnych przy takich samych parametrach uzwoje taki sposób zasilania wywołuje te same połoenie mechaniczne. Wad takiego sposobu sterowania jest to, e silniki o uzwojeniach unipolarnych wykorzystuj tylko 25% a o uzwojeniach bipolarnych 50% całkowitego uzwojenia silnika w danej chwili czasu. Oznacza to, e nie wykorzystuje si maksymalnego momentu wyjciowego silnika. 19

20 STEROWANIE PEŁNOKROKOWE W sterowaniu dwufazowym inaczej pełnokrokowym w kadej chwili czasu zasilane s dwie fazy. Kolejno pracy opisuje si jako AB-A B-A B -AB. Wynikiem tego rodzaju sterowania s takie same ruchy jak przy sterowaniu jednofazowym z tym, e pozycja wirnika jest przesunita o pół kroku. Jednak dziki temu, e jednoczenie pracuj dwie fazy silnik uzyskuje dwukrotnie wikszy moment w porównaniu do sterowania jednofazowego bdcy odpowiednikiem 50% całkowitego uzwojenia silnika. Rys. 15. Połoenie wału silnika dla pracy pełnokrokowej (dwufazowej) Przy sterowaniu pełnokrokowym ruchy rotora s takie same jak przy falowym. 20

21 STEROWANIE PÓŁKROKOWE Sterowanie półkrokowe jest bardziej złoone od poprzednich dwóch rodzajów. Sterowanie półkrokowe jest kombinacj sterowania dwufazowego i jednofazowego Stojan zasilany jest naprzemiennie na jedn, a nastpnie dwie fazy. Daje to w efekcie dwukrotnie krótszy krok. Pozwala to na wyeliminowanie w duym stopniu najwikszej słaboci pozostałych dwóch rodzajów pracy, efektu rezonansu mechanicznego silnika w trakcie pracy. Schemat pracy w trybie półkrokowym opisuje si kolejno AB-B-A B-A -A B -B -AB -A. Rys. 16. Połoenia wału silnika dla pracy z ½ kroku 21

22 Silnik unipolarny 4-fazowy Przebieg górny pełny krok Przebieg dolny 1/2 kroku 22

23 Silnik 2-fazowy bipolarny Przebieg lewy pełny krok Przebieg prawy 1/2 kroku 23

24 STEROWANIE MIKROKROWE W sterowaniu mikrokrokowym prdy w uzwojeniach zmieniaj si płynnie rozbijajc w ten sposób pełen krok na wiele mniejszych kroczków. Praca z mikrokrokiem polega na obracaniu polem magnetycznym stojana w sposób bardziej płynny ni w sterowaniu pełno i półkrokowym powoduje to mniejsze drgania i umoliwia bezszumowe poruszanie silnika do poziomu czstotliwoci 0 Hz. Powodem rezonansu silnika jest pulsujce dostarczanie energii. Lekarstwem na to moe by mikrokrok. Silnik krokowy jest silnikiem synchronicznym. Oznacza to, e stabilne połoenia zatrzymania wirnika jest zsynchronizowane z polem magnetycznym stojana. Obroty wirnika uzyskuje si przez obracanie pola, wirnik poda do nowego połoenia stabilnego. Moment M wytwarzany przez silnik jest funkcj momentu spoczynkowego (moment trzymajcy) Ms i odległoci pomidzy polem magnetycznym stojana a pozycj wirnika Q r M = M s *sin(q s -Q r ) gdzie: Q s i Q r ktowa odległo wyraone w stopniach elektrycznych. Kiedy silnik sterowany jest w sposób pełno lub półkrokowy, pole magnetyczne stojana obraca si o odpowiednio 90 o i 45 o stopni elektrycznych na kady krok silnika. W sterowaniu mikrokrokowym naley prdy w uzwojeniach zmienia płynnie rozbijajc w ten sposób pełen krok na wiele mniejszych kroczków. W pracy mikrokrokowej silnika układ sterowania musi wytworzy sygnały o poziomach porednich pomidzy maksymaln i minimaln wartoci prdu ródła. Prdy w pasmach silnika wytwarzaj wektor strumienia magnetycznego, którego połoenie w przestrzeni jest okrelone przez warto tych prdów. Dziki pracy z mikrokrokiem moliwe jest uzyskanie dokładniejszego pozycjonowania. Standardowy krok podzielony moe by od 2 do 32 razy. W praktyce ju przy podziale 8 i 16 uzyskuje si zadowalajce rezultaty zmniejszenia wpływu rezonansu silnika. 24

25 Stosujc sterowanie mikrokrokowe naley pamita, e wraz z podziałem kroku spadkowi podlega wzgldna energia wzbudzajca przypadajca na jeden mikrokrok. W sposób procentowy w odniesieniu do pełnego kroku przedstawia t zaleno rysunek poniej. Rys. 17. Zmiana wzgldnej energii przypadajcej na jeden krok Ju przy 1/8 kroku energia potrzebna do wykonania skoku rotora jest 50 krotnie mniejsza. 25

26 Jeli posiadamy sterownik, który moe wytworzy dowolny prd na poziomie od 0 do 141% prdu nominalnego, moliwe jest wtedy wytworzenie obracajcego si pola magnetycznego o dowolnej orientacji. Jest zatem moliwe wybranie dowolnego kta elektrycznego kroku np. ¼, 1/8, 1/32. Oprócz zmiany pola elektrycznego mona zmieni jego natenie. Przykład wyidealizowanego uzyskiwania mikroskoków jest pokazany jeszcze raz poniej: i A, i B, - prdy w pasmach A i B Rys. 18. Komutacja bipolarna dwóch pasm parami z podziałem na mikroskoki Skutkiem tego wytwarzany przez te prdy wypadkowy strumie magnetyczny w stojanie równie stopniowo zmienia swoje połoenie ktowe. Na rysunku pokazano podział skoku na 5 mikroskoków. 26

27 3.3. Sterowniki silników krokowych na przykładzie sterownika SMC52 SMC52 jest sterownikiem przeznaczonym do współpracy z dwufazowym silnikiem krokowym. Umoliwia sterowanie pełnokrokowe lub krokiem podzielonym na 2, 4 lub 8 czci, wymuszajc odpowiedni warto prdu w uzwojeniu silnika niezalenie od napicia zasilania sterownika. Kady impuls prostoktny pojawiajcy si na wejciu kroku (CLK) powoduje przeskok silnika o jeden krok lub mikrokrok, w zalenoci od głbokoci podziału krokowego ustawionego w sterowniku za pomoc zworek (M1 i M2). Prd znamionowy silnika ustalany jest za pomoc potencjometru znajdujcego si na płytce drukowanej sterownika. Potencjometr umoliwia zmian prdu fazy sterownika w zakresie 0,9 A do 2,5 A. Charakterystyczne cechy sterownika: szeroki zakres napicia zasilania +15V..+28V (35V max.) interfejs sterujcy KROK/KIERUNEK wysoka czstotliwo kroku do 500kHz prd znamionowy max 2.5A na faz mikrokrok z podziałem do 1/8 do obsługi silników 2-fazowych automatyczne kształtowanie sinusoidy podbicie prdu dla pracy mikrokrokowej (141% wartoci prdu pełnokrokowego) zabezpieczenie termiczne kocówki mocy zabezpieczenie przeciwprzebiciowe kocówki mocy 27

28 Opis wej sterujcych Przykładowy sposób sterowania wej sterownika przedstawia poniszy rysunek. Do generowania sygnałów sterujcych mona uy generatora np. sterownika PLC z odpowiednim wyjciem (umoliwiajcym generowanie szybkich impulsów prostoktnych) lub z mikrokontrolera. Wysterowanie wejcia sterownika polega na zwieraniu danego wejcia do masy. Rys. 19. Sposób sterowania wejciami sterownika Podłczenie silnika Poniej przedstawiono przykładowe sposoby podłczenia silników 8 i 6 przewodowych do sterownika. Podane kolory przewodów odpowiadaj silnikowi 57BYG081 (8 przewodowy) i 42BYG802U (6 przewodowy). Kadorazowo przed podłczeniem silnika naley zapozna si z właciwymi kolorami przewodów, które okrela producent silnika. Kolory kabli najczciej podane s na etykiecie silnika. 28

29 29

30 4. Zalety i wady silników krokowych Zalety: kt obrotu silnika jest proporcjonalny do iloci impulsów wejciowych, silnik pracuje z pełnym momentem w stanie spoczynku (o ile uzwojenia s zasilane), precyzyjne pozycjonowanie i powtarzalno ruchu - dobre silniki krokowe maj dokładno ok. 3-5% kroku i błd ten nie kumuluje si z kroku na krok, moliwo bardzo szybkiego rozbiegu, hamowania i zmiany kierunku, niezawodne - ze wzgldu na brak szczotek. ywotno silnika zaley zatem tylko od ywotnoci łoysk, zaleno obrotów silnika od dyskretnych impulsów umoliwia sterowanie w ptli otwartej, przez co silnik krokowy jest łatwiejszy i taszy w sterowaniu, moliwo osignicia bardzo niskich prdkoci synchronicznych obrotów z obcieniem umocowanym bezporednio na osi, szeroki zakres prdkoci obrotowych uzyskiwany dziki temu, e prdko jest proporcjonalna do czstotliwoci impulsów wejciowych, jedn z najbardziej znaczcych zalet silnika krokowego jest moliwo dokładnego sterowania w ptli otwartej. Praca w ptli otwartej oznacza, e nie potrzeba sprzenia zwrotnego - informacji o połoeniu. Takie sterowanie eliminuje potrzeb stosowania kosztownych urzdze sprzenia zwrotnego, takich jak enkodery optoelektroniczne. Pozycje znajduje si zliczajc impulsy wejciowe. Wady: rezonanse mechaniczne pojawiajce si przy niewłaciwym sterowaniu, trudnoci przy pracy z bardzo duymi prdkociami. 30

31 Zastosowanie silników krokowych Ze wzgldu na wymienione cechy charakterystyczne silniki skokowe znalazły bardzo wiele rónorodnych zastosowa. Ich udział ilociowy w całej grupie małych maszyn elektrycznych przekracza 15 % i stale ronie. Znale je mona wszdzie tam, gdzie wymagane jest precyzyjne pozycjonowanie ktowe lub liniowe. Najwicej silników skokowych znajduje si w komputerach i urzdzeniach peryferyjnych do nich (stacjach dyskietek, dysków twardych, czytnikach i nagrywarkach płyt CD, DVD, drukarkach, skanerach). Nowoczesne aparaty fotograficzne, kamery wideo, rzutniki obrazów i projektory, pozycjonery anten satelitarnych, telefaksy maj w swej budowie silniki skokowe. Setki milionów silników skokowych pracuje na całym wiecie w urzdzeniach technologicznych, a wród nich w robotach, manipulatorach, pozycjonerach, drukarkach kodów, układach selekcji, w maszynach sprzedajcych, pakujcych i wielu, wielu innych. Silniki do zastosowa technologicznych, a szerzej, profesjonalnych - czsto nazywa si elektromaszynowymi elementami automatyki wyróniajc t nazw maszyny o szczególnie wysokiej jakoci wykonania i stabilnoci parametrów. Podobnie wysokie wymagania odnonie jakoci wykonania i dokładnoci ruchu stawiane s silnikom stosowanym do budowy aparatury medycznej, jeszcze wysze do urzdze militarnych i lotnictwa, a najwysze do sprztu kosmicznego. Rys. 20. Silnik krokowy w przepustnicy powietrza 31

Silniki skokowe 1.2. SILNIKI Z MAGNESEM STAŁYM

Silniki skokowe 1.2. SILNIKI Z MAGNESEM STAŁYM Silniki skokowe 1.Silniki skokowe W niniejszym opisie omówiono róŝne rodzaje silników skokowych, ich właściwości oraz sposobów sterowania. 1.1 KLASYFIKACJA SILNIKÓW SKOKOWYCH I ICH WŁAŚCIWOŚCI Podstawowymi

Bardziej szczegółowo

Kacper Kulczycki. Krótko o silnikach krokowych (cz. 2.)

Kacper Kulczycki. Krótko o silnikach krokowych (cz. 2.) Kacper Kulczycki Krótko o silnikach krokowych (cz. 2.) Plan na dziś: Co to jest? Jakie są rodzaje silników krokowych? Ile z tym zabawy? Gdzie szukać informacji? Co to jest silnik krokowy? Norma PN 87/E

Bardziej szczegółowo

ROBOTY PRZEMYSŁOWE LABORATORIUM SILNIKI SKOKOWE

ROBOTY PRZEMYSŁOWE LABORATORIUM SILNIKI SKOKOWE ROBOTY PRZEMYSŁOWE LABORATORIUM SILNIKI SKOKOWE Autorzy: Marcin Banas Tomasz Bielecki Emil Kubicki 1 Kielce 2006 1. Wstęp Silnik skokowy (krokowy), jest przetwornikiem energii przetwarzającym sygnały elektryczne

Bardziej szczegółowo

Laboratorium elektryczne. Falowniki i przekształtniki - I (E 14)

Laboratorium elektryczne. Falowniki i przekształtniki - I (E 14) POLITECHNIKA LSKA WYDZIAŁINYNIERII RODOWISKA I ENERGETYKI INSTYTUT MASZYN I URZDZE ENERGETYCZNYCH Laboratorium elektryczne Falowniki i przekształtniki - I (E 14) Opracował: mgr in. Janusz MDRYCH Zatwierdził:

Bardziej szczegółowo

Silniki skokowe - cz. 1: budowa i zasada działania

Silniki skokowe - cz. 1: budowa i zasada działania Jakub Wierciak Silniki skokowe - cz. 1: budowa i zasada działania Człowiek- najlepsza inwestycja Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Zasady działania

Bardziej szczegółowo

Silniki prądu stałego z komutacją bezstykową (elektroniczną)

Silniki prądu stałego z komutacją bezstykową (elektroniczną) Silniki prądu stałego z komutacją bezstykową (elektroniczną) Silnik bezkomutatorowy z fototranzystorami Schemat układu przekształtnikowego zasilającego trójpasmowy silnik bezszczotkowy Pojedynczy cykl

Bardziej szczegółowo

Energoelektronika Cyfrowa

Energoelektronika Cyfrowa Energoelektronika Cyfrowa dr inż. Maciej Piotrowicz Katedra Mikroelektroniki i Technik Informatycznych PŁ piotrowi@dmcs.p.lodz.pl http://fiona.dmcs.pl/~piotrowi -> Energoelektr... Energoelektronika Dziedzina

Bardziej szczegółowo

OGNIWO PALIWOWE W UKŁADACH ZASILANIA POTRZEB WŁASNYCH

OGNIWO PALIWOWE W UKŁADACH ZASILANIA POTRZEB WŁASNYCH Antoni DMOWSKI, Politechnika Warszawska, Instytut Elektroenergetyki Bartłomiej KRAS, APS Energia OGNIWO PALIWOWE W UKŁADACH ZASILANIA POTRZEB WŁASNYCH 1. Wstp Obecne rozwizania podtrzymania zasilania obwodów

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM STEROWANIE SILNIKA KROKOWEGO

LABORATORIUM STEROWANIE SILNIKA KROKOWEGO Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny WYDZIAŁ ELEKTRYCZNY Zakład Cybernetyki i Elektroniki LABORATORIUM TECHNIKA MIKROPROCESOROWA STEROWANIE SILNIKA KROKOWEGO Opracował: mgr inŝ. Andrzej Biedka

Bardziej szczegółowo

Prdnica prdu zmiennego.

Prdnica prdu zmiennego. POLITECHNIK LSK YDZIŁ INYNIERII RODOISK I ENERGETYKI INSTYTT MSZYN I RZDZE ENERGETYCZNYCH LBORTORIM ELEKTRYCZNE Prdnica prdu zmiennego. (E 16) www.imiue.polsl.pl/~wwwzmiape Opracował: Dr in. łodzimierz

Bardziej szczegółowo

Rys1 Rys 2 1. metoda analityczna. Rys 3 Oznaczamy prdy i spadki napi jak na powyszym rysunku. Moemy zapisa: (dla wzłów A i B)

Rys1 Rys 2 1. metoda analityczna. Rys 3 Oznaczamy prdy i spadki napi jak na powyszym rysunku. Moemy zapisa: (dla wzłów A i B) Zadanie Obliczy warto prdu I oraz napicie U na rezystancji nieliniowej R(I), której charakterystyka napiciowo-prdowa jest wyraona wzorem a) U=0.5I. Dane: E=0V R =Ω R =Ω Rys Rys. metoda analityczna Rys

Bardziej szczegółowo

Maszyny elektryczne. Materiały dydaktyczne dla kierunku Technik Optyk (W12) Kwalifikacyjnego kursu zawodowego.

Maszyny elektryczne. Materiały dydaktyczne dla kierunku Technik Optyk (W12) Kwalifikacyjnego kursu zawodowego. Maszyny elektryczne Materiały dydaktyczne dla kierunku Technik Optyk (W12) Kwalifikacyjnego kursu zawodowego. Podział maszyn elektrycznych Transformatory - energia prądu przemiennego jest zamieniana w

Bardziej szczegółowo

System zabezpieczenia i monitorowania maszyn wirnikowych TNC 2010

System zabezpieczenia i monitorowania maszyn wirnikowych TNC 2010 System zabezpieczenia i monitorowania maszyn wirnikowych TNC 00 Układ do pomiaru prdkoci obrotowej typ MDS0P / RT0 wyjcia: impulsowe, 4-0mA Zastosowanie Bezdotykowy układ pomiarowy czujnik MDS0Pprzetwornik

Bardziej szczegółowo

Eugeniusz ZIÓŁKOWSKI 1 Wydział Odlewnictwa AGH, Kraków

Eugeniusz ZIÓŁKOWSKI 1 Wydział Odlewnictwa AGH, Kraków Eugeniusz ZIÓŁKOWSKI 1 Wydział Odlewnictwa AGH, Kraków 1. Wprowadzenie. Szczegółowa analiza poboru mocy przez badan maszyn czy urzdzenie odlewnicze, zarówno w aspekcie technologicznym jak i ekonomicznym,

Bardziej szczegółowo

Oddziaływanie wirnika

Oddziaływanie wirnika Oddziaływanie wirnika W każdej maszynie prądu stałego, pracującej jako prądnica lub silnik, może wystąpić taki szczególny stan pracy, że prąd wirnika jest równy zeru. Jedynym przepływem jest wówczas przepływ

Bardziej szczegółowo

BADANIE MASZYN PRDU STAŁEGO

BADANIE MASZYN PRDU STAŁEGO OPISYWICZENIE 3 BADANIE MASZYN PRDU STAŁEGO WPROWADZENIE 1. Zasada działania maszyn prdu stałego. 2. Prdnice prdu stałego. 2.1. Prdnice samowzbudne. 2.1.1. Prdnica samowzbudna bocznikowa. 3. Silniki prdu

Bardziej szczegółowo

Zygmunt Kubiak Instytut Informatyki Politechnika Poznańska

Zygmunt Kubiak Instytut Informatyki Politechnika Poznańska Instytut Informatyki Politechnika Poznańska Oprac. na podst. : Potocki L., Elektronika dla Wszystkich, 2002 Program wg: Simon Monk, https://learn.adafruit.com/downloads/pdf/adafruitarduino-lesson-16-stepper-motors.pdf

Bardziej szczegółowo

Maszyny elektryczne. Materiały dydaktyczne dla kierunku Technik Optyk (W10) Szkoły Policealnej Zawodowej.

Maszyny elektryczne. Materiały dydaktyczne dla kierunku Technik Optyk (W10) Szkoły Policealnej Zawodowej. Maszyny elektryczne Materiały dydaktyczne dla kierunku Technik Optyk (W10) Szkoły Policealnej Zawodowej. Podział maszyn elektrycznych Transformatory - energia prądu przemiennego jest zamieniana w energię

Bardziej szczegółowo

PRĄDNICE I SILNIKI. Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

PRĄDNICE I SILNIKI. Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego PRĄDNICE I SILNIKI Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Prądnice i silniki (tzw. maszyny wirujące) W każdej maszynie można wyróżnić: - magneśnicę

Bardziej szczegółowo

System TELE-Power (wersja STD) Instrukcja instalacji

System TELE-Power (wersja STD) Instrukcja instalacji System TELE-Power (wersja STD) Instrukcja instalacji 1) Zasilacz sieciowy naley dołczy do sieci 230 V. Słuy on do zasilania modułu sterujcego oraz cewek przekaników. 2) Przewód oznaczony jako P1 naley

Bardziej szczegółowo

BADANIE JEDNOFAZOWEGO SILNIKA ASYNCHRONICZNEGO Strona 1/5

BADANIE JEDNOFAZOWEGO SILNIKA ASYNCHRONICZNEGO Strona 1/5 BADANIE JEDNOFAZOWEGO SILNIKA ASYNCHRONICZNEGO Strona 1/5 BADANIE JEDNOFAZOWEGO SILNIKA ASYNCHRONICZNEGO 1. Wiadomości wstępne Silniki asynchroniczne jednofazowe są szeroko stosowane wszędzie tam, gdzie

Bardziej szczegółowo

Temat: ŹRÓDŁA ENERGII ELEKTRYCZNEJ PRĄDU PRZEMIENNEGO

Temat: ŹRÓDŁA ENERGII ELEKTRYCZNEJ PRĄDU PRZEMIENNEGO Temat: ŹRÓDŁA ENERGII ELEKTRYCZNEJ PRĄDU PRZEMIENNEGO 1 Źródła energii elektrycznej prądu przemiennego: 1. prądnice synchroniczne 2. prądnice asynchroniczne Surowce energetyczne: węgiel kamienny i brunatny

Bardziej szczegółowo

Rys1. Schemat blokowy uk adu. Napi cie wyj ciowe czujnika [mv]

Rys1. Schemat blokowy uk adu. Napi cie wyj ciowe czujnika [mv] Wstp Po zapoznaniu si z wynikami bada czujnika piezoelektrycznego, ramach projektu zaprojektowano i zasymulowano nastpujce ukady: - ródo prdowe stabilizowane o wydajnoci prdowej ma (do zasilania czujnika);

Bardziej szczegółowo

Silniki krokowe. O silnikach krokowych. Šukasz Bondyra, Paweª Górka, Jakub Tutro, Krzysztof Wesoªowski. 3 czerwca 2009

Silniki krokowe. O silnikach krokowych. Šukasz Bondyra, Paweª Górka, Jakub Tutro, Krzysztof Wesoªowski. 3 czerwca 2009 Silniki krokowe Šukasz Bondyra, Paweª Górka, Jakub Tutro, Krzysztof Wesoªowski 3 czerwca 2009 O silnikach krokowych Silnik krokowy (zwany tez skokowym lub impulsowym) jest to rodzaj silnika elektrycznego

Bardziej szczegółowo

Izolacja Anteny szerokopasmowe i wskopasmowe

Izolacja Anteny szerokopasmowe i wskopasmowe Izolacja Anteny szerokopasmowe i wskopasmowe W literaturze technicznej mona znale róne opinie, na temat okrelenia, kiedy antena moe zosta nazwana szerokopasmow. Niektórzy producenci nazywaj anten szerokopasmow

Bardziej szczegółowo

Podstawy Elektrotechniki i Elektroniki

Podstawy Elektrotechniki i Elektroniki Politechnika Warszawska Wydział Budownictwa, Mechaniki i Petrochemii Instytut Inynierii Mechanicznej Zakład Maszyn Rolniczych i Automatyzacji Kierunek: Mechanika i Budowa Maszyn Przedmiot: Podstawy Elektrotechniki

Bardziej szczegółowo

POBÓR MOCY MASZYN I URZDZE ODLEWNICZYCH

POBÓR MOCY MASZYN I URZDZE ODLEWNICZYCH Eugeniusz ZIÓŁKOWSKI, 1 Roman WRONA 2 Wydział Odlewnictwa AGH 1. Wprowadzenie. Monitorowanie poboru mocy maszyn i urzdze odlewniczych moe w istotny sposób przyczyni si do oceny technicznej i ekonomicznej

Bardziej szczegółowo

Napd i sterowanie hydrauliczne i pneumatyczne

Napd i sterowanie hydrauliczne i pneumatyczne Napd i sterowanie hydrauliczne i pneumatyczne Hydraulika wykład 2 Moduły stabilizacji jazdy RSM Układ ten pracuje na zasadzie tłumienia przez akumulator o odpowiedniej pojemnoci ruchu dwóch mas łyki z

Bardziej szczegółowo

- kompensator synchroniczny, to właściwie silnik synchroniczny biegnący jałowo (rys.7.41) i odpowiednio wzbudzony;

- kompensator synchroniczny, to właściwie silnik synchroniczny biegnący jałowo (rys.7.41) i odpowiednio wzbudzony; Temat: Maszyny synchroniczne specjalne (kompensator synchroniczny, prądnica tachometryczna synchroniczna, silniki reluktancyjne, histerezowe, z magnesami trwałymi. 1. Kompensator synchroniczny. - kompensator

Bardziej szczegółowo

Laboratorium Maszyny CNC

Laboratorium Maszyny CNC Politechnika Poznańska Instytut Technologii Mechanicznej Laboratorium Maszyny CNC Nr 5 Badanie dynamiki pozycjonowania stołu obrotowego w zakresie małych przemieszczeń Opracował: mgr inż. Krzysztof Netter

Bardziej szczegółowo

Podstawy Elektrotechniki i Elektroniki. Opracował: Mgr inż. Marek Staude

Podstawy Elektrotechniki i Elektroniki. Opracował: Mgr inż. Marek Staude Podstawy Elektrotechniki i Elektroniki Opracował: Mgr inż. Marek Staude Instytut Elektrotechniki i Automatyki Okrętowej Część 8 Maszyny asynchroniczne indukcyjne prądu zmiennego Maszyny asynchroniczne

Bardziej szczegółowo

FIRMA INNOWACYJNO-WDRO ENIOWA 33-100 Tarnów ul. Krzyska 15 tel: 608465631 tel/faks: 0146210029, 0146360117 mail: elbit@resnet.pl www.elbit.resnet.

FIRMA INNOWACYJNO-WDRO ENIOWA 33-100 Tarnów ul. Krzyska 15 tel: 608465631 tel/faks: 0146210029, 0146360117 mail: elbit@resnet.pl www.elbit.resnet. FIRMA INNOWACYJNO-WDRO ENIOWA CIO1 elementów przeciw przepi:ciowych chroni;cych go od przepi diod? LED sygnalizuj@ca podanie

Bardziej szczegółowo

Planowanie adresacji IP dla przedsibiorstwa.

Planowanie adresacji IP dla przedsibiorstwa. Planowanie adresacji IP dla przedsibiorstwa. Wstp Przy podejciu do planowania adresacji IP moemy spotka si z 2 głównymi przypadkami: planowanie za pomoc adresów sieci prywatnej przypadek, w którym jeeli

Bardziej szczegółowo

Zasilanie urzdze elektronicznych laboratorium IV rok Elektronika Morska

Zasilanie urzdze elektronicznych laboratorium IV rok Elektronika Morska Zasilanie urzdze elektronicznych laboratorium IV rok Elektronika Morska wiczenie 1. Wyznaczanie charakterystyk dławikowej przetwornicy buck przy wykorzystaniu analizy stanów przejciowych Celem niniejszego

Bardziej szczegółowo

Silniki synchroniczne

Silniki synchroniczne Silniki synchroniczne Silniki synchroniczne są maszynami synchronicznymi i są wykonywane jako maszyny z biegunami jawnymi, czyli występują w nich tylko moment synchroniczny, a także moment reluktancyjny.

Bardziej szczegółowo

Instrukcja obs³ugi SMC 81. Sterownik silników krokowych bipolarnych dwufazowych. PPH WObit mgr in. Witold Ober

Instrukcja obs³ugi SMC 81. Sterownik silników krokowych bipolarnych dwufazowych. PPH WObit mgr in. Witold Ober Instrukcja obs³ugi SMC 81 Sterownik silników krokowych bipolarnych dwufazowych i_smc81_1103 PPH WObit mgr in. Witold Ober www.wobit.com.pl www.silniki.pl www.czujniki.pl SMC 81 1 SPIS TREŒCI 1 OPIS STEROWNIKA...

Bardziej szczegółowo

Silniki prądu stałego

Silniki prądu stałego Silniki prądu stałego Maszyny prądu stałego Silniki zamiana energii elektrycznej na mechaniczną Prądnice zamiana energii mechanicznej na elektryczną Często dane urządzenie może pracować zamiennie. Zenobie

Bardziej szczegółowo

Klonowanie MAC adresu oraz TTL

Klonowanie MAC adresu oraz TTL 1. Co to jest MAC adres? Klonowanie MAC adresu oraz TTL Adres MAC (Media Access Control) to unikalny adres (numer seryjny) kadego urzdzenia sieciowego (jak np. karta sieciowa). Kady MAC adres ma długo

Bardziej szczegółowo

Silniki prądu przemiennego

Silniki prądu przemiennego Silniki prądu przemiennego Podział maszyn prądu przemiennego Asynchroniczne indukcyjne komutatorowe jedno- i wielofazowe synchroniczne ze wzbudzeniem reluktancyjne histerezowe Silniki indukcyjne uzwojenie

Bardziej szczegółowo

Instrukcja obsługi SMC52

Instrukcja obsługi SMC52 Instrukcja obsługi SMC52 Mikrokrokowy, miniaturowy sterownik silnika krokowego max. 2.5A PPH WObit mgr inż. Witold Ober 61-474 Poznań, ul. Gruszkowa 4 tel.061/8350-620, -621 fax. 061/8350704 e-mail: wobit@wobit.com.pl.

Bardziej szczegółowo

Dyskretyzacja sygnałów cigłych.

Dyskretyzacja sygnałów cigłych. POLITECHNIKA LSKA WYDZIAŁ INYNIERII RODOWISKA I ENERGETYKI INSTYTUT MASZYN I URZDZE ENERGETYCZNYCH LABORATORIUM METROLOGII Dyskretyzacja sygnałów cigłych. (M 15) www.imiue.polsl.pl/~wwwzmiape Opracował:

Bardziej szczegółowo

Napędy urządzeń mechatronicznych - projektowanie. Ćwiczenie 3 Dobór silnika skokowego do pracy w obszarze rozruchowym

Napędy urządzeń mechatronicznych - projektowanie. Ćwiczenie 3 Dobór silnika skokowego do pracy w obszarze rozruchowym Napędy urządzeń mechatronicznych - projektowanie Dobór silnika skokowego do pracy w obszarze rozruchowym Precyzyjne pozycjonowanie (Velmix 2007) Temat ćwiczenia - stolik urządzenia technologicznego (Szykiedans,

Bardziej szczegółowo

Silniki krokowe w ofercie TME Zasada działania silnika krokowego rys. 1

Silniki krokowe w ofercie TME Zasada działania silnika krokowego rys. 1 Silniki krokowe w ofercie TME Odkrycia fizyków przełomu XVIII i XIX wieku, takich jak Jean Baptiste Biot, Félix Savart czy André-Marie Ampère dotyczące elektromagnetyzmu, zaowocowały powstaniem wielu urządzeń

Bardziej szczegółowo

PROCEDURY REGULACYJNE STEROWNIKÓW PROGRAMOWALNYCH (PLC)

PROCEDURY REGULACYJNE STEROWNIKÓW PROGRAMOWALNYCH (PLC) PROCEDURY REGULACYJNE STEROWNIKÓW PROGRAMOWALNYCH (PLC) W dotychczasowych systemach automatyki przemysłowej algorytm PID był realizowany przez osobny regulator sprztowy - analogowy lub mikroprocesorowy.

Bardziej szczegółowo

ELEMENTY REGULATORÓW ELEKTRYCZNYCH (A 4)

ELEMENTY REGULATORÓW ELEKTRYCZNYCH (A 4) ELEMENTY REGULATORÓW ELEKTRYCZNYCH (A 4) 1. Cel wiczenia. Celem wiczenia jest poznanie budowy i działania elementów regulatorów elektrycznych. W trakcie wiczenia zdejmowane s charakterystyki statyczne

Bardziej szczegółowo

Mechatronika i inteligentne systemy produkcyjne. Aktory

Mechatronika i inteligentne systemy produkcyjne. Aktory Mechatronika i inteligentne systemy produkcyjne Aktory 1 Definicja aktora Aktor (ang. actuator) -elektronicznie sterowany człon wykonawczy. Aktor jest łącznikiem między urządzeniem przetwarzającym informację

Bardziej szczegółowo

Z powyższej zależności wynikają prędkości synchroniczne n 0 podane niżej dla kilku wybranych wartości liczby par biegunów:

Z powyższej zależności wynikają prędkości synchroniczne n 0 podane niżej dla kilku wybranych wartości liczby par biegunów: Bugaj Piotr, Chwałek Kamil Temat pracy: ANALIZA GENERATORA SYNCHRONICZNEGO Z MAGNESAMI TRWAŁYMI Z POMOCĄ PROGRAMU FLUX 2D. Opiekun naukowy: dr hab. inż. Wiesław Jażdżyński, prof. AGH Maszyna synchrocznina

Bardziej szczegółowo

Interfejsy transmisji szeregowej: RS-232, RS-485, I2C, SPI, CAN

Interfejsy transmisji szeregowej: RS-232, RS-485, I2C, SPI, CAN Interfejsy transmisji szeregowej: RS-232, RS-485, I2C, SPI, CAN Wyrónia si dwa podstawowe rodzaje transmisji szeregowej: asynchroniczna i synchroniczna. Dane przesyłane asynchronicznie nie s zwizane z

Bardziej szczegółowo

Wykład 4. Strumień magnetyczny w maszynie synchroniczne magnes trwały, elektromagnes. Magneśnica wirnik z biegunami magnetycznymi. pn 60.

Wykład 4. Strumień magnetyczny w maszynie synchroniczne magnes trwały, elektromagnes. Magneśnica wirnik z biegunami magnetycznymi. pn 60. Serwonapędy w automatyce i robotyce Wykład 4 Piotr Sauer Katedra Sterowania i Inżynierii Systemów Silnik synchroniczny - wprowadzenie Maszyna synchroniczna maszyna prądu przemiennego, której wirnik w stanie

Bardziej szczegółowo

System zabezpieczenia i monitorowania maszyn wirujcych

System zabezpieczenia i monitorowania maszyn wirujcych TNC20 Monitor, przemieszcze i temperatury typ MCM1 8-kanałowy, LAN, RS485 Zastosowanie 8-kanałowy monitor pomiarowy typu MCM1 słuy do monitorowania stanu dynamicznego maszyn wirujcych typu sprarki, wentylatory,

Bardziej szczegółowo

MAGNETYZM. 1. Pole magnetyczne Ziemi i magnesu stałego.

MAGNETYZM. 1. Pole magnetyczne Ziemi i magnesu stałego. MAGNETYZM 1. Pole magnetyczne Ziemi i magnesu stałego. Źródła pola magnetycznego: Ziemia, magnes stały (sztabkowy, podkowiasty), ruda magnetytu, przewodnik, w którym płynie prąd. Każdy magnes posiada dwa

Bardziej szczegółowo

AUTOMATYCZNE I ZDALNE STEROWANIE STACJ UZDATNIANIA WODY

AUTOMATYCZNE I ZDALNE STEROWANIE STACJ UZDATNIANIA WODY AUTOMATECH AUTOMATYCZNE I ZDALNE STEROWANIE STACJ UZDATNIANIA WODY W roku 2006 Gmina Kampinos dokonała modernizacji swojej stacji uzdatniania wody (SUW). Obok zmian typu budowlanego (nowe zbiorniki wody,

Bardziej szczegółowo

1 Wprowadzenie. Rys. 1.1. Wirnik 2-fazowego hybrydowego silnika krokowego

1 Wprowadzenie. Rys. 1.1. Wirnik 2-fazowego hybrydowego silnika krokowego 1 Wprowadzenie Silniki krokowe są obecnie produkowane w duŝych ilościach i występują w urządzeniach powszechnego uŝytku zarówno elektrotechnicznych, elektronicznych, sprzęcie komputerowym i specjalistycznym

Bardziej szczegółowo

Projekt okablowania strukturalnego dla I semestru Akademii CISCO we WSIZ Copernicus we Wrocławiu

Projekt okablowania strukturalnego dla I semestru Akademii CISCO we WSIZ Copernicus we Wrocławiu Przygotował: mgr in. Jarosław Szybiski Projekt okablowania strukturalnego dla I semestru Akademii CISCO we WSIZ Copernicus we Wrocławiu 1. Wstp Okablowanie strukturalne to pojcie, którym okrela si specyficzne

Bardziej szczegółowo

OBIEKTY ELEKTROWNI WODNEJ

OBIEKTY ELEKTROWNI WODNEJ ! OBIEKTY ELEKTROWNI WODNEJ RÓWNANIE BERNOULLIEGO Równanie Bernoulliego opisuje ruch płynu i ma trzy składowe: - składow prdkoci - (energia kinetyczna ruchu), - składow połoenia (wysokoci) - (energia potencjalna),

Bardziej szczegółowo

Instrukcja obsługi programu MechKonstruktor

Instrukcja obsługi programu MechKonstruktor Instrukcja obsługi programu MechKonstruktor Opracował: Sławomir Bednarczyk Wrocław 2002 1 1. Opis programu komputerowego Program MechKonstruktor słuy do komputerowego wspomagania oblicze projektowych typowych

Bardziej szczegółowo

Jeżeli zwój znajdujący się w polu magnetycznym o indukcji B obracamy z prędkością v, to w jego bokach o długości l indukuje się sem o wartości:

Jeżeli zwój znajdujący się w polu magnetycznym o indukcji B obracamy z prędkością v, to w jego bokach o długości l indukuje się sem o wartości: Temat: Podział maszyn prądu stałego i ich zastosowanie. 1. Maszyny prądu stałego mogą mieć zastosowanie jako prądnice i jako silniki. Silniki prądu stałego wykazują dobre właściwości regulacyjne. Umożliwiają

Bardziej szczegółowo

Lekcja 173, 174. Temat: Silniki indukcyjne i pierścieniowe.

Lekcja 173, 174. Temat: Silniki indukcyjne i pierścieniowe. Lekcja 173, 174 Temat: Silniki indukcyjne i pierścieniowe. Silnik elektryczny asynchroniczny jest maszyną elektryczną zmieniającą energię elektryczną w energię mechaniczną, w której wirnik obraca się z

Bardziej szczegółowo

BEVELMASTERTM TM 203C - PRZENONA OBRABIARKA DO RUR W EKRANACH BEVELMASTER TM 204B - PRZENONA OBRABIARKA DO RUR I KOŁNIERZY

BEVELMASTERTM TM 203C - PRZENONA OBRABIARKA DO RUR W EKRANACH BEVELMASTER TM 204B - PRZENONA OBRABIARKA DO RUR I KOŁNIERZY BEVELMASTERTM TM 203C - PRZENONA OBRABIARKA DO RUR W EKRANACH Obrabiarka typu Bevelmaster TM 203C słuy do obróbki czoła rur w zakresie rednic zewntrznych Ø19,10-76,20mm. Maszyna posiada zewntrzny system

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIE ANALIZY CZSTOTLIWOCIOWEJ PRDU DO WYKRYWANIA USZKODZE WIRNIKÓW SILNIKÓW INDUKCYJNYCH ZASILANYCH Z PRZEMIENNIKA CZSTOTLIWOCI

ZASTOSOWANIE ANALIZY CZSTOTLIWOCIOWEJ PRDU DO WYKRYWANIA USZKODZE WIRNIKÓW SILNIKÓW INDUKCYJNYCH ZASILANYCH Z PRZEMIENNIKA CZSTOTLIWOCI Zeszyty Problemowe Maszyny Elektryczne Nr 71/25 97 Marcin Pawlak, Czesław T. Kowalski Politechnika Wrocławska, Wrocław ZASTOSOWANIE ANALIZY CZSTOTLIWOCIOWEJ PRDU DO WYKRYWANIA USZKODZE WIRNIKÓW SILNIKÓW

Bardziej szczegółowo

MODELE ODPOWIEDZI DO PRZYKŁADOWEGO ARKUSZA EGZAMINACYJNEGO Z FIZYKI I ASTRONOMII

MODELE ODPOWIEDZI DO PRZYKŁADOWEGO ARKUSZA EGZAMINACYJNEGO Z FIZYKI I ASTRONOMII TEST PRZED MATUR 007 MODELE ODPOWIEDZI DO PRZYKŁADOWEGO ARKUSZA EGZAMINACYJNEGO Z FIZYKI I ASTRONOMII ZAKRES ROZSZERZONY Numer zadania......3. Punktowane elementy rozwizania (odpowiedzi) za podanie odpowiedzi

Bardziej szczegółowo

bieguny główne z uzwojeniem wzbudzającym (3), bieguny pomocnicze (komutacyjne) (5), tarcze łożyskowe, trzymadła szczotkowe.

bieguny główne z uzwojeniem wzbudzającym (3), bieguny pomocnicze (komutacyjne) (5), tarcze łożyskowe, trzymadła szczotkowe. Silnik prądu stałego - budowa Stojan - najczęściej jest magneśnicą wytwarza pole magnetyczne jarzmo (2), bieguny główne z uzwojeniem wzbudzającym (3), bieguny pomocnicze (komutacyjne) (5), tarcze łożyskowe,

Bardziej szczegółowo

Napd i sterowanie hydrauliczne i pneumatyczne

Napd i sterowanie hydrauliczne i pneumatyczne Napd i sterowanie hydrauliczne i pneumatyczne Hydraulika wykład 3 Układ hydrauliczny Ogólny schemat blokowy układu hydrostatycznego Układ hydrauliczny Przekazywanie poszczególnych form energii: 1. dostarczanie

Bardziej szczegółowo

ZAWARTO PROJEKTU OPIS TECHNICZNY ZESTAWIENIE MATERIAŁÓW KARTY KATALOGOWE CZ GRAFICZNA. Klauzula sprawdzenia

ZAWARTO PROJEKTU OPIS TECHNICZNY ZESTAWIENIE MATERIAŁÓW KARTY KATALOGOWE CZ GRAFICZNA. Klauzula sprawdzenia !"#$#%%&'(#(('' REMONT I PRZEBUDOWA BUDYNKÓW URZDU MIEJSKIEGO ŁAZISKA GÓRNE INWESTOR: GMINA MIEJSKA ŁAZISKA GÓRNE ul. Plac Ratuszowy 1 SYSTEM BUDYNEK URZEDU MIEJSKIEGO UL. RATUSZOWEJ AUTORZY OPRACOWANIA:

Bardziej szczegółowo

Podstawowe elementy układu sterowania stycznikowego

Podstawowe elementy układu sterowania stycznikowego Podstawowe elementy układu sterowania stycznikowego Podstawowe elementy układu sterowania stycznikowego to: styczniki i przekaniki. Styczniki to elementy wykonawcze. Przekaniki steruj prac styczników,

Bardziej szczegółowo

Przetwornik temperatury SITRANS T Przetwornik do montau w głowicy czujnka

Przetwornik temperatury SITRANS T Przetwornik do montau w głowicy czujnka Przegld Aplikacje Przetwornik moe by stosowany we wszystkich gałziach przemysłu. Jego kompaktowa wielko umoliwia łatwy monta na szynach w szafie. Dziki uniwersalnemu wejcie jest moliwa współpraca z nastpujcymi

Bardziej szczegółowo

ELMAST BIAŁYSTOK PRZEKANIK ELEKTRONICZNY DO ZABEZPIECZE SILNIKÓW INDUKCYJNYCH TRÓJFAZOWYCH NISKIEGO NAPICIA

ELMAST BIAŁYSTOK PRZEKANIK ELEKTRONICZNY DO ZABEZPIECZE SILNIKÓW INDUKCYJNYCH TRÓJFAZOWYCH NISKIEGO NAPICIA ELMAST BIAŁYSTOK PRZEKANIK ELEKTRONICZNY DO ZABEZPIECZE SILNIKÓW INDUKCYJNYCH TRÓJFAZOWYCH NISKIEGO NAPICIA (W SZCZEGÓLNOCI DO ZABEZPIECZE AGREGATÓW POMPOWYCH) PKWiU 31.20.31 70.92 Dokumentacja techniczno-ruchowa

Bardziej szczegółowo

Ateus - Helios. System domofonowy

Ateus - Helios. System domofonowy Ateus - Helios System domofonowy Klawiatura telefoniczna: Uywajc klawiatury mona wybra dowolny numer abonenta. Helios moe pracowa z wybieraniem DTMF lub impulsowym. Ograniczenia na dostp do sieci publicznej

Bardziej szczegółowo

Badanie silnika asynchronicznego jednofazowego

Badanie silnika asynchronicznego jednofazowego Badanie silnika asynchronicznego jednofazowego Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest poznanie budowy i zasady funkcjonowania silnika jednofazowego. W ramach ćwiczenia badane są zmiany wartości prądu rozruchowego

Bardziej szczegółowo

MULTIMETR CYFROWY UT 20 B INSTRUKCJA OBSŁUGI

MULTIMETR CYFROWY UT 20 B INSTRUKCJA OBSŁUGI MULTIMETR CYFROWY UT 20 B INSTRUKCJA OBSŁUGI Instrukcja obsługi dostarcza informacji dotyczcych parametrów technicznych, sposobu uytkowania oraz bezpieczestwa pracy. Strona 1 1.Wprowadzenie: Miernik UT20B

Bardziej szczegółowo

SMC50 Instrukcja obsługi Mikrokrokowy, miniaturowy sterownik silniki krokowego maks. 0.75A

SMC50 Instrukcja obsługi Mikrokrokowy, miniaturowy sterownik silniki krokowego maks. 0.75A SMC50 Instrukcja obsługi Mikrokrokowy, miniaturowy sterownik silniki krokowego maks. 0.75A P.P.H. WObit E.K.J. Ober s.c. 62-045 Pniewy, Dęborzyce 16 tel.+48 61 22 27 410, fax.+48 61 22 27 439 e-mail: wobit@wobit.com.pl

Bardziej szczegółowo

STANDARD WYPOSAENIA DYDAKTYCZNEGO PRACOWNI KSZTAŁCENIA ZAWODOWEGO

STANDARD WYPOSAENIA DYDAKTYCZNEGO PRACOWNI KSZTAŁCENIA ZAWODOWEGO Zawód: technik elektronik Symbol cyfrowy: 311[07] STANDARD WYPOSAENIA DYDAKTYCZNEGO PRACOWNI KSZTAŁCENIA ZAWODOWEGO Realizacja programu nauczania w zawodzie technik elektronik, powinna si odbywa w placówce

Bardziej szczegółowo

Temat: Maszyny specjalne prądu stałego ich właściwości ruchowe i zastosowanie.

Temat: Maszyny specjalne prądu stałego ich właściwości ruchowe i zastosowanie. Temat: Maszyny specjalne prądu stałego ich właściwości ruchowe i zastosowanie. 1. Do maszyn specjalnych można zakwalifikować: a) wzbudnice maszyn synchronicznych o szczególnym ukształtowaniu obwodu magnetycznego

Bardziej szczegółowo

Wysokowydajne falowniki wektorowe Micno KE300.

Wysokowydajne falowniki wektorowe Micno KE300. Wysokowydajne falowniki wektorowe Micno KE300. Firma Shenzhen Micno Electric Co. jest przedsiębiorstwem zajmującym się zaawansowanymi technologiami. Specjalizuje się w pracach badawczorozwojowych, produkcji,

Bardziej szczegółowo

Mikrosilniki prądu przemiennego

Mikrosilniki prądu przemiennego Jakub Wierciak Mikrosilniki prądu Człowiek- najlepsza inwestycja Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Zasady działania siłowników elektrycznych (Heimann,

Bardziej szczegółowo

8. PRDY I NAPICIA PRZY ZWARCIACH NIESYMETRYCZNYCH

8. PRDY I NAPICIA PRZY ZWARCIACH NIESYMETRYCZNYCH 8. PRDY APCA PRY WARCACH YMTRYCYCH 8.. Wprowadzenie Przez impedancj obwodu zwarciowego rozumie si impedancj widzian z miejsca zwarcia, przy zao$eniu, $e wszystkie siy elektromotoryczne s równe zeru. Twierdzenie

Bardziej szczegółowo

Katalog techniczny. Softstarty. Typu PSR. Katalog 1SFC1320003C0201_PL

Katalog techniczny. Softstarty. Typu PSR. Katalog 1SFC1320003C0201_PL Katalog techniczny Softstarty Typu PSR Katalog 1SFC1320003C0201_PL Softstarty ABB Opis ogólny Od lewej: połczenie softstartu PSR z wyłcznikiem silnikowym MS116 Powyej: PSR16, PSR30 i PSR45*) Dział produktów

Bardziej szczegółowo

Mikrosilniki prądu stałego cz. 2

Mikrosilniki prądu stałego cz. 2 Jakub Wierciak Mikrosilniki cz. 2 Człowiek- najlepsza inwestycja Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Mikrosilnik z komutacją bezzestykową 1 - wałek,

Bardziej szczegółowo

MODELOWANIE I PROGRAMOWANIE PRACY

MODELOWANIE I PROGRAMOWANIE PRACY Tadeusz MIKULCZYSKI 1, Daniel NOWAK 2, Rafał WICŁAWEK 3 Instytut Technologii Maszyn i Automatyzacji Politechniki Wrocławskiej, Wrocław 1. Streszczenie. Zaprezentowano metod Grafpol modelowania dyskretnych

Bardziej szczegółowo

Multipro GbE. Testy RFC2544. Wszystko na jednej platformie

Multipro GbE. Testy RFC2544. Wszystko na jednej platformie Multipro GbE Testy RFC2544 Wszystko na jednej platformie Interlab Sp z o.o, ul.kosiarzy 37 paw.20, 02-953 Warszawa tel: (022) 840-81-70; fax: 022 651 83 71; mail: interlab@interlab.pl www.interlab.pl Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Rys. 1. Krzywe mocy i momentu: a) w obcowzbudnym silniku prądu stałego, b) w odwzbudzanym silniku synchronicznym z magnesem trwałym

Rys. 1. Krzywe mocy i momentu: a) w obcowzbudnym silniku prądu stałego, b) w odwzbudzanym silniku synchronicznym z magnesem trwałym Tytuł projektu : Nowatorskie rozwiązanie napędu pojazdu elektrycznego z dwustrefowym silnikiem BLDC Umowa Nr NR01 0059 10 /2011 Czas realizacji : 2011-2013 Idea napędu z silnikami BLDC z przełączalną liczbą

Bardziej szczegółowo

Badania technologii napawania laserowego i plazmowego proszkami na osnowie kobaltu, przylgni grzybków zaworów ze stali X40CrSiMo10-2

Badania technologii napawania laserowego i plazmowego proszkami na osnowie kobaltu, przylgni grzybków zaworów ze stali X40CrSiMo10-2 AMME 2003 12th Badania technologii laserowego i plazmowego proszkami na osnowie kobaltu, przylgni grzybków zaworów ze stali X40CrSiMo10-2 A. Klimpel, A. Lisiecki, D. Janicki Katedra Spawalnictwa, Politechnika

Bardziej szczegółowo

Pole magnetyczne Ziemi. Pole magnetyczne przewodnika z prądem

Pole magnetyczne Ziemi. Pole magnetyczne przewodnika z prądem Pole magnetyczne Własność przestrzeni polegającą na tym, że na umieszczoną w niej igiełkę magnetyczną działają siły, nazywamy polem magnetycznym. Pole takie wytwarza ruda magnetytu, magnes stały (czyli

Bardziej szczegółowo

ELEKTRYCZNE SYSTEMY GRZEWCZE

ELEKTRYCZNE SYSTEMY GRZEWCZE RURKOWE TYP G Elementy grzejne rurkowe typ rurkowe s w urzdzeniach do podgrzewania powietrza, wody, oleju, form i bloków metalowych rednica elementu: ø 8,5 mm napicie zasilania: 230 V, 400 V lub inne na

Bardziej szczegółowo

Mikroprocesorowy regulator temperatury RTSZ-2 Oprogramowanie wersja 1.1. Instrukcja obsługi

Mikroprocesorowy regulator temperatury RTSZ-2 Oprogramowanie wersja 1.1. Instrukcja obsługi Mikroprocesorowy regulator temperatury RTSZ-2 Oprogramowanie wersja 1.1 Instrukcja obsługi Parametry techniczne mikroprocesorowego regulatora temperatury RTSZ-2 Cyfrowy pomiar temperatury w zakresie od

Bardziej szczegółowo

Badanie prądnicy synchronicznej

Badanie prądnicy synchronicznej POLITECHNIKA ŚLĄSKA WYDZIAŁ INŻYNIERII ŚRODOWISKA I ENERGETYKI INSTYTUT MASZYN I URZĄDZEŃ ENERGETYCZNYCH LABORATORIUM ELEKTRYCZNE Badanie prądnicy synchronicznej (E 18) Opracował: Dr inż. Włodzimierz OGULEWICZ

Bardziej szczegółowo

SILNIKI ASYNCHRONICZNE INDUKCYJNE

SILNIKI ASYNCHRONICZNE INDUKCYJNE Temat: SILNIKI ASYNCHRONICZNE INDUKCYJNE Zagadnienia: budowa i zasada działania, charakterystyka mechaniczna, rozruch i regulacja prędkości obrotowej. PODZIAŁ MASZYN ELEKTRYCZNYCH Podział maszyn ze względu

Bardziej szczegółowo

ARKUSZ EGZAMINACYJNY ETAP PRAKTYCZNY EGZAMINU POTWIERDZAJ CEGO KWALIFIKACJE ZAWODOWE CZERWIEC 2014

ARKUSZ EGZAMINACYJNY ETAP PRAKTYCZNY EGZAMINU POTWIERDZAJ CEGO KWALIFIKACJE ZAWODOWE CZERWIEC 2014 Zawód: technik elektronik Symbol cyfrowy zawodu: 311[07] Numer zadania: 1 Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczcia egzaminu 311[07]-01-142 Czas trwania egzaminu: 240 minut ARKUSZ

Bardziej szczegółowo

Sterownik silnika krokowego. Aleksander Koreń 133109

Sterownik silnika krokowego. Aleksander Koreń 133109 Sterownik silnika krokowego Aleksander Koreń 133109 20 czerwca 2007 1 Cel projektu Celem projektu było zaprojektowanie mikroprocesorowego sterownika silnika krokowego umożliwiajacego regulację prędkości

Bardziej szczegółowo

Opis æwiczeñ. Podzespo³y wykonawcze zawory

Opis æwiczeñ. Podzespo³y wykonawcze zawory Opis æwiczeñ Podzespo³y wykonawcze zawory POZNAÑ 00 I. Zestawienie paneli wchodz¹cych w sk³ad æwiczenia lp. 7 8 9 0 7 8 Wyposa enie podstawowe Nazwa panelu Kod il. szt. W³acznik masy 0 0 0 W³acznik zap³onu

Bardziej szczegółowo

Zestaw 1 1. Rodzaje ruchu punktu materialnego i metody ich opisu. 2. Mikrokontrolery architektura, zastosowania. 3. Silniki krokowe budowa, zasada działania, sterowanie pracą. Zestaw 2 1. Na czym polega

Bardziej szczegółowo

Systemy mobilne wykład 5. Systemy komórkowe. Wykład prowadzi: Mikołaj Sobczak

Systemy mobilne wykład 5. Systemy komórkowe. Wykład prowadzi: Mikołaj Sobczak Systemy komórkowe Wykład prowadzi: Mikołaj Sobczak 1 Rozwizanie klasyczne Rozwizanie klasyczne - nadajnik o duej mocy pokrywajcy swym zasigiem znaczny obszar Dua emitowana moc Due terminale kocowe Powane

Bardziej szczegółowo

Wentylatory z nowoczesnymi silnikami EC

Wentylatory z nowoczesnymi silnikami EC 1 Wentylatory z nowoczesnymi silnikami EC, Dominik Grzesiak Wentylatory z nowoczesnymi silnikami EC Rys historyczny Historia rozwoju silników elektrycznych liczy sobie już ponad 180 lat. Przez ten czas

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie programu Microsoft Excel do analizy wyników nauczania

Zastosowanie programu Microsoft Excel do analizy wyników nauczania Grayna Napieralska Zastosowanie programu Microsoft Excel do analizy wyników nauczania Koniecznym i bardzo wanym elementem pracy dydaktycznej nauczyciela jest badanie wyników nauczania. Prawidłow analiz

Bardziej szczegółowo

Instrukcja montau i eksploatacji przekładników prdowych TPU 4X.XX TPU 5X.XX TPU 6X.XX

Instrukcja montau i eksploatacji przekładników prdowych TPU 4X.XX TPU 5X.XX TPU 6X.XX Instrukcja montau i eksploatacji przekładników prdowych TPU 4X.XX TPU 5X.XX TPU 6X.XX Instrukcja montau i eksploatacji przekładników prdowych Przedmiotem instrukcji s fabryczne zalecenia dotyczce eksploatacji

Bardziej szczegółowo

Bazy danych Podstawy teoretyczne

Bazy danych Podstawy teoretyczne Pojcia podstawowe Baza Danych jest to zbiór danych o okrelonej strukturze zapisany w nieulotnej pamici, mogcy zaspokoi potrzeby wielu u!ytkowników korzystajcych z niego w sposóbs selektywny w dogodnym

Bardziej szczegółowo

UFO compact & () *( +( &+(,&-,+( (+#+(. )/ 0, (! " #$! " ""% & #'%!!

UFO compact & () *( +( &+(,&-,+( (+#+(. )/ 0, (!  #$!  % & #'%!! UFO compact & () *( +( &+(,&-,+( (+#+(. )/ 0, ( UFO compact przetwarzanie sygnału UFO compact przetwarzanie sygnału Prezentujc UFO compact, Kathrein udostpnia niedrog stacj odbiorcz high-tech do odbioru

Bardziej szczegółowo

mgr inŝ. TADEUSZ MAŁECKI MASZYNY ELEKTRYCZNE Kurs ELEKTROMECHANIK stopień pierwszy Zespół Szkół Ogólnokształcących i Zawodowych

mgr inŝ. TADEUSZ MAŁECKI MASZYNY ELEKTRYCZNE Kurs ELEKTROMECHANIK stopień pierwszy Zespół Szkół Ogólnokształcących i Zawodowych mgr inŝ. TADEUSZ MAŁECKI MASZYNY ELEKTRYCZNE Kurs ELEKTROMECHANIK stopień pierwszy Zespół Szkół Ogólnokształcących i Zawodowych Mosina 2001 Od autora Niniejszy skrypt został opracowany na podstawie rozkładu

Bardziej szczegółowo

BUDOWA LUNETY CELOWNICZEJ

BUDOWA LUNETY CELOWNICZEJ BUDOWA LUNETY CELOWNICZEJ Luneta celownicza składa si z nastpujcych sekcji (liczc od obiektywu): - soczewek obiektywu - układu regulacji paralaxy (dotyczy lunet sportowych) - mechanizmu regulacji krzya

Bardziej szczegółowo

VPN Virtual Private Network. Uycie certyfikatów niekwalifikowanych w sieciach VPN. wersja 1.1 UNIZETO TECHNOLOGIES SA

VPN Virtual Private Network. Uycie certyfikatów niekwalifikowanych w sieciach VPN. wersja 1.1 UNIZETO TECHNOLOGIES SA VPN Virtual Private Network Uycie certyfikatów niekwalifikowanych w sieciach VPN wersja 1.1 Spis treci 1. CO TO JEST VPN I DO CZEGO SŁUY... 3 2. RODZAJE SIECI VPN... 3 3. ZALETY STOSOWANIA SIECI IPSEC

Bardziej szczegółowo